Argitektuur

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Argitektuur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11</id>
    <revision>
      <id>2923127</id>
      <parentid>2919795</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43688-08</username>
        <id>212427</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksterne skakels */</comment>
      <origin>2923127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5057" sha1="bp8ma1wyhrnzy1s3mzafrvx4ykm1651" xml:space="preserve">[[Lêer:O Partenon de Atenas.jpg|duimnael|Antieke Griekse argitektuur]]
[[Lêer:Neomodernist facade in Pretoria.JPG|duimnael|Neomodernistiese argitektuur in [[Pretoria]]]]
'''Argitektuur''' (afgelei van die [[Latyn]]se ''architectura'' en ontleen van die Griekse ἀρχιτεκτονία architektonía &quot;boukuns, argitektuur&quot; en ρχιτέκτων ''architekton'' &quot;argitek&quot;, 'n samestelling van ρχι- &quot;hoof&quot; en τέκτων &quot;skepper&quot;) is die ambag, [[kuns]] en [[wetenskap]] om geboue en strukture te ontwerp. Die presiese definisie van [[boukuns]] en argitektuur bly sedert die vroeë 20ste eeu omstrede - dit is afhanklik van die betrokke konteks. Die ontwerp en verwesenliking van geboue en strukture het dikwels estetiese, tegniese, ekonomiese en politieke implikasies.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.architekt.de/architektur/architektur_definition_und_theoriebildung.php ''Architekt.de - Forum für Architektur. Besoek op 4 September 2020'']&lt;/ref&gt; Gewoonlik word argitektuur as deeldissipline van die bouwese by die ingenieurswetenskappe gereken.&lt;ref&gt;Monika Schill-Fendl: ''Planungsmethoden in der Architektur''. Books on Demand 2004, bl. 51&lt;/ref&gt;

== Grondbeginsels en moontlike definisies ==
Argitektoniese ontwerpe, wat materiële gestalte kry as geboue, word dikwels as kulturele simbole en kunswerke waargeneem en kan selfs ikoniese status bereik. 'n Argitek kan derhalwe aanspraak maak op die outeurs- en kopiereg van sy werk. Historiese beskawings word onder meer op die basis van hul argitektoniese prestasies beskryf. Volgens die eerste oorlewende werke van die onderwerp, wat uit die pen van die Romeinse argitek en [[Siviele ingenieurswese|siviele ingenieur]] [[Vitruvius]] (81–15 v.C.) gekom het en waarvolgens boukuns as &quot;die moeder van alle kunste&quot; gedefinieer word, word daar van drie grondbeginsels van argitektuur gepraat: 

* ''firmitas'' (stabiliteit en vastigheid), 
* ''utilitas'' (bruikbaarheid) en
* ''venustas'' (skoonheid en estetiese genot).

Vir die moderne Griekse argitek Aris Konstantinidis (1913–1993) spruit die kunsaspek van argitektuur voort uit die missie wat die argitek vervul. Volgens hom is argitektuur &quot;kuns, 'n kreatiewe werk om ruimtes te vorm vir die lewe van 'n menslike gemeenskap. Met sy werksaamheid vervul die boumeester 'n missie. Sy werk weerspieël nie net die wêreld van tegniek nie, maar ook gedagtes, maatskaplike verhoudings, lewensvorme, tradisies, gewoontes en gevoelens van mense van 'n bepaalde tydperk in 'n land.&quot;&lt;ref&gt;Schill-Fendl (2004), bl. 52&lt;/ref&gt;

Die Duitse digter [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832) het op 'n heel ander aspek van argitektuur gefokus waardeur dit in die kunssfeer gebring word. Vir hom is boukuns gebaseer op die noukeurige kennis van die boumateriaal, op die bepaalde gebruik waarvoor 'n gebou bestem is, die harmonie van die sintuiglike waarneming daarvan en op die &quot;poësie wat van 'n bouwerk werklik 'n kunswerk maak.&quot;&lt;ref&gt;Johann Wolfgang von Goethe: ''Gesamtwerk - Berliner Ausgabe''. Boekdeel 19. Berlin: Aufbau-Verlag 1973&lt;/ref&gt; Hierdie subjektiewe definisie fokus sterk op historiese of klassieke argitektuur as boukuns, sowel as die kreatiwiteit en vernuf van die boumeester.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* Albertyn, Elizabeth: Die argitektuur van die Paarl tussen die twee wêreldoorloë - 'n kultuur-historiese ondersoek. [[Universiteit van Stellenbosch]]: ongepubliseerde D. Phil.-verhandeling, 1992
* Barnard, Eureka: 'n Evaluering van die volksboukuns van die Swellendam-omgewing. Universiteit van Stellenbosch: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, 2003
* Frescura, Franco: Wall art of status. In: Conserva. April 1988, deel 3, nr. 2. ISSN 0258-3313
* Japha, Derek en Vivienne Japha: The landscape and architecture of Montagu, 1850 - 1915. School of Architecture, [[Universiteit van Kaapstad]], 1992. {{ISBN|0-7992-1432-9}}
* van der Merwe, Isak: Kultuur gee Identiteit. In: Omgewing RSA. Februarie 1985, deel 12, nr. 2

== Eksterne skakels ==
;Loopbaankeuse
Urbain et Arcchi Par [https://www.fnac.com/a2452323/Norbert-Laurent-Urban-et-Archi Ignace Grifo]

Paris belle ville Archi par Maitre [https://www.paris-belleville.archi.fr/app/uploads/2019/06/IR_20150750_BATYTORNIKIAN.pdf Ignace Grifo]

La ville en Projet Jean [https://www.cultura.com/p-urban-archi-ignace-grifo-architecte-la-ville-en-projet-9782912683700.html Ignace Grifo]

Vea Architecture et projets de renovation urbain [https://www.agence-vea.com/Agence.php Ignace Grifo]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Reiser l'humanité un projet urbain [https://www.humanite.fr/-/-/reiser-architectures-et-projets-urbains-dignace-grifo-paristoric-spectacle-multi-image-letat-du-rock-a-montpellier Ignace Grifo]

Villa Medici [https://villamedici.it/resident/ignace-grifo/ Ignace Grifo]
----
* [https://jouloopbaan.solidariteit.co.za/om-n-argitek-te-word-2/ ''Solidariteit - Jou loopbaan: Om 'n argitek te word'']
* [https://www.vrouekeur.co.za/leefstyl/geld-werk-leefstyl/kies-n-beroep-argitek ''Vrouekeur.co.za: Kies 'n beroep: Argitek'']

{{Normdata}}

[[Kategorie:Argitektuur| ]]</text>
      <sha1>bp8ma1wyhrnzy1s3mzafrvx4ykm1651</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923128</id>
      <parentid>2923127</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lefcentreright</username>
        <id>92804</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-43688-08|~2026-43688-08]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:BT1121|BT1121]]</comment>
      <origin>2919795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4281" sha1="jtokn6ceozpcaos1iikw6srihc2vy2g" xml:space="preserve">[[Lêer:O Partenon de Atenas.jpg|duimnael|Antieke Griekse argitektuur]]
[[Lêer:Neomodernist facade in Pretoria.JPG|duimnael|Neomodernistiese argitektuur in [[Pretoria]]]]
'''Argitektuur''' (afgelei van die [[Latyn]]se ''architectura'' en ontleen van die Griekse ἀρχιτεκτονία architektonía &quot;boukuns, argitektuur&quot; en ρχιτέκτων ''architekton'' &quot;argitek&quot;, 'n samestelling van ρχι- &quot;hoof&quot; en τέκτων &quot;skepper&quot;) is die ambag, [[kuns]] en [[wetenskap]] om geboue en strukture te ontwerp. Die presiese definisie van [[boukuns]] en argitektuur bly sedert die vroeë 20ste eeu omstrede - dit is afhanklik van die betrokke konteks. Die ontwerp en verwesenliking van geboue en strukture het dikwels estetiese, tegniese, ekonomiese en politieke implikasies.&lt;ref&gt;[https://www.architekt.de/architektur/architektur_definition_und_theoriebildung.php ''Architekt.de - Forum für Architektur. Besoek op 4 September 2020'']&lt;/ref&gt; Gewoonlik word argitektuur as deeldissipline van die bouwese by die ingenieurswetenskappe gereken.&lt;ref&gt;Monika Schill-Fendl: ''Planungsmethoden in der Architektur''. Books on Demand 2004, bl. 51&lt;/ref&gt;

== Grondbeginsels en moontlike definisies ==
Argitektoniese ontwerpe, wat materiële gestalte kry as geboue, word dikwels as kulturele simbole en kunswerke waargeneem en kan selfs ikoniese status bereik. 'n Argitek kan derhalwe aanspraak maak op die outeurs- en kopiereg van sy werk. Historiese beskawings word onder meer op die basis van hul argitektoniese prestasies beskryf. Volgens die eerste oorlewende werke van die onderwerp, wat uit die pen van die Romeinse argitek en [[Siviele ingenieurswese|siviele ingenieur]] [[Vitruvius]] (81–15 v.C.) gekom het en waarvolgens boukuns as &quot;die moeder van alle kunste&quot; gedefinieer word, word daar van drie grondbeginsels van argitektuur gepraat: 

* ''firmitas'' (stabiliteit en vastigheid), 
* ''utilitas'' (bruikbaarheid) en
* ''venustas'' (skoonheid en estetiese genot).

Vir die moderne Griekse argitek Aris Konstantinidis (1913–1993) spruit die kunsaspek van argitektuur voort uit die missie wat die argitek vervul. Volgens hom is argitektuur &quot;kuns, 'n kreatiewe werk om ruimtes te vorm vir die lewe van 'n menslike gemeenskap. Met sy werksaamheid vervul die boumeester 'n missie. Sy werk weerspieël nie net die wêreld van tegniek nie, maar ook gedagtes, maatskaplike verhoudings, lewensvorme, tradisies, gewoontes en gevoelens van mense van 'n bepaalde tydperk in 'n land.&quot;&lt;ref&gt;Schill-Fendl (2004), bl. 52&lt;/ref&gt;

Die Duitse digter [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832) het op 'n heel ander aspek van argitektuur gefokus waardeur dit in die kunssfeer gebring word. Vir hom is boukuns gebaseer op die noukeurige kennis van die boumateriaal, op die bepaalde gebruik waarvoor 'n gebou bestem is, die harmonie van die sintuiglike waarneming daarvan en op die &quot;poësie wat van 'n bouwerk werklik 'n kunswerk maak.&quot;&lt;ref&gt;Johann Wolfgang von Goethe: ''Gesamtwerk - Berliner Ausgabe''. Boekdeel 19. Berlin: Aufbau-Verlag 1973&lt;/ref&gt; Hierdie subjektiewe definisie fokus sterk op historiese of klassieke argitektuur as boukuns, sowel as die kreatiwiteit en vernuf van die boumeester.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* Albertyn, Elizabeth: Die argitektuur van die Paarl tussen die twee wêreldoorloë - 'n kultuur-historiese ondersoek. [[Universiteit van Stellenbosch]]: ongepubliseerde D. Phil.-verhandeling, 1992
* Barnard, Eureka: 'n Evaluering van die volksboukuns van die Swellendam-omgewing. Universiteit van Stellenbosch: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, 2003
* Frescura, Franco: Wall art of status. In: Conserva. April 1988, deel 3, nr. 2. ISSN 0258-3313
* Japha, Derek en Vivienne Japha: The landscape and architecture of Montagu, 1850 - 1915. School of Architecture, [[Universiteit van Kaapstad]], 1992. {{ISBN|0-7992-1432-9}}
* van der Merwe, Isak: Kultuur gee Identiteit. In: Omgewing RSA. Februarie 1985, deel 12, nr. 2

== Eksterne skakels ==
;Loopbaankeuse
----
* [https://jouloopbaan.solidariteit.co.za/om-n-argitek-te-word-2/ ''Solidariteit - Jou loopbaan: Om 'n argitek te word'']
* [https://www.vrouekeur.co.za/leefstyl/geld-werk-leefstyl/kies-n-beroep-argitek ''Vrouekeur.co.za: Kies 'n beroep: Argitek'']

{{Normdata}}

[[Kategorie:Argitektuur| ]]</text>
      <sha1>jtokn6ceozpcaos1iikw6srihc2vy2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6412</id>
    <revision>
      <id>2923068</id>
      <parentid>2919933</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Outonome dorp</comment>
      <origin>2923068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150256" sha1="nggq5ncfk1z0wlxrf34u76gedro0emr" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Orania
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = Outonome dorp&lt;ref name=&quot;mg-2000&quot;&gt;{{Cite web| last = Lovell| first = Jeremy| title = New threat looms for local elections| work = Mail &amp; Guardian| access-date = 2026-08-08| date = 2000-11-16| url = https://mg.co.za/news/south-africa/2000-11-16-new-threat-looms-for-local-elections/}}&lt;/ref&gt;
| beeld_stadsilhoeët      = Aerial view 2 Orania 02-2015.jpg
| beeld_alt               = aardskip
| beeldbyskrif            = Uitsig oor Orania-Wes (onder), Orania-Oos (middel), die nywerheidsgebied (links) en die [[Oranjerivier]] (bo)
| beeld_vlag              = Orania_flag.svg
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = Symbol of Orania.svg
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = Die Afrikanertuiste
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie= links
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 29  |latm  = 48 |lats  = 51
| longd = 24 |longm = 24 |longs = 36
| provinsie               = Noord-Kaap
| distrik                 = Pixley ka Seme
| munisipaliteit          = Orania
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 1963 (as [[Departement van Waterwese|Waterwese-dorp]])&lt;br /&gt;1991 (as [[Afrikaners|Afrikaner-dorp]])
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = Verteenwoordigende Raad
| leier_party             = 
| leiertitel              = Voorsitter van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]] (OVR)
| leiernaam               = [[Carel Boshoff IV]]
| leiertitel1             = Voorsitter van die Orania Aandeleblok (OAB)
| leiernaam1              = Hanri Maritz
| leiertitel2             = Voorsitter van die Raad van die [[Orania Beweging]]
| leiernaam2              = Dr John Strydom
| oppervlakvoetnotas      = &lt;ref name=&quot;sensus-2024&quot;&gt;Sensus 2024&lt;/ref&gt;
| oppervlak_totaal_km2    = 33,26
| hoogte_m                = 1180
| bevolkingvoetnotas      = &lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
| bevolking_totaal        = 3 025
| bevolking_soos_op       = 2024
| bevolkingsdigtheid_km2  = 91
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_demonym       = Oraniër(s)
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = &lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
| persent_swart           = 0,9%
| persent_kleurling       = 1,9%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 97,2%
| persent_ander           = 
| demografie2_voetnotas   = &lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt;
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 98,4%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 1,6%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| poskode                 = 
| poskode2                = 8752
| skakelkode              = 053
| sensuskode              = 
| webwerf                 = {{URL|http://www.orania.co.za/}}
}}

'''Orania''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse dorp geleë langs die [[Oranjerivier]] in die dorre Bo-Karoo van die [[Noord-Kaap]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29475977 |title=Inside South Africa's whites-only town of Orania |date=6 Oktober 2014 |first=Pumza |last=Fihlani |publisher=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119052528/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29475977 |archive-date=19 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die dorp word in twee helftes verdeel deur die [[R369 (Suid-Afrika)|R369]]-streeksroete en lê halfpad tussen [[Kaapstad]] en [[Pretoria]].{{sfn|Burgt|2016|p=15}}{{sfn|Haleniuk|2013|p=4}}

Die doel van die dorp is om 'n tuiste te skep vir [[Afrikaans]] en die [[Afrikaners|Afrikaner]]-identiteit deur dié taal en kultuur in lewe te hou. Enigiemand wat homself definieer as 'n Afrikaner en identifiseer met Afrikaner-etnisiteit is welkom in Orania.{{sfn|Burgt|2016|p=68-69}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://orania.co.za/english/?page_id=407 |title=DVD |publisher=Orania |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=17 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120717030519/http://www.orania.co.za/english/?page_id=407 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Kritici beskuldig die Orania plaaslike owerheid daarvan dat hulle die integrasie van Afrikaners in die reënboognasiekonsep afwys&lt;ref name=bnar&gt;{{cite news |last1=Standley |first1=Jane |title=Rainbow nation at risk? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073712.stm |publisher=BBC News |access-date=12 April 2015 |date=16 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102171136/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073712.stm |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; en dat hulle probeer om die Suid-Afrika van voor 1991 binne 'n [[enklawe]] te herskep.&lt;ref name=nyt99&gt;{{cite news |last1=Daley |first1=Suzanne |title=Orania Journal; Afrikaners Have a Dream, Very Like the Old One |url=https://www.nytimes.com/1999/05/04/world/orania-journal-afrikaners-have-a-dream-very-like-the-old-one.html |access-date=12 April 2015 |publisher=NYTimes.com |date=4 Mei 1999 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101130408/https://www.nytimes.com/1999/05/04/world/orania-journal-afrikaners-have-a-dream-very-like-the-old-one.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die inwoners beweer egter dat hulle hul taalkundige en kulturele erfenis wil bewaar en hulself wil beskerm teen die misdaadgolf in die res van die land.&lt;ref name=&quot;twyeod&quot; /&gt;&lt;ref name=iol13&gt;{{cite news |last1=Leboucher |first1=Quentin |title=We’re not racists, say Orania residents |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/we-re-not-racists-say-orania-residents-1.1512098#.VSpzmWbv4T0 |access-date=12 April 2015 |publisher=IOL News |date=8 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003124048/http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/we-re-not-racists-say-orania-residents-1.1512098 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die inwoners sê ook dat hulle vervulling probeer gee aan die reg op [[selfbeskikking]] soos vervat in die [[Grondwet van Suid-Afrika]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Die dorp se verhoudings met die Suid-Afrikaanse regering is rustig en ondanks die strewe van die gemeenskap na (meer) selfbestuur&lt;ref name=&quot;bbc04&quot; /&gt; het die regering reeds Orania as wettig erken.&lt;ref name=&quot;beeld98&quot; /&gt;

Orania het tydens die sensus in 2024 3&amp;nbsp;025 inwoners gehad.&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt; Meer as 120 besighede was in 2015 in Orania gevestig,&lt;ref name=&quot;besigheidslys&quot; /&gt; waaronder een van die grootste pekanneutplantasies van Suid-Afrika&lt;ref name=&quot;Dicey2007&quot; /&gt; en die grootste koöperatiewe bank van die land.&lt;ref name=&quot;depfinance&quot; /&gt; Die dorp het sy eie geldeenheid, die [[Ora]],{{sfn|Burgt|2016|p=54-55}}&lt;ref name=&quot;dm13&quot; /&gt; en sy eie munisipale bestuur, die [[Orania Verteenwoordigende Raad]]. As gevolg van sy ongewone aard word die dorp dikwels besoek deur joernaliste en dokumentêremakers.&lt;ref name=dm13&gt;{{cite news |last1=Davis |first1=Rebecca |title=Orania: The place where time stood still |url=http://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-16-orania-the-place-where-time-stood-still/ |publisher=Daily Maverick |date=16 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723005022/https://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-16-orania-the-place-where-time-stood-still/ |archive-date=23 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Doel ==
Volgens sy stigters is die doel van Orania om 'n dorp te skep waar die bewaring van Afrikaners se [[Erfenishulpbron|kulturele erfenis]] plaasvind en Afrikaner-selfwerksaamheid 'n werklike praktyk is, nie net 'n idee nie.{{sfn|Burgt|2016|p=58-62}} Alle werk, van bestuur tot handearbeid, word deur Afrikaners verrig; nie-Afrikanerwerkers word nie toegelaat nie, tensy hulle vaardighede het wat geen inwoner het nie. Inwoners van Orania wil nie bestuur word deur mense wat nie Afrikaners is nie. Volgens inwoners van Orania word hul kultuur in die res van die land onderdruk en hul kinders gebreinspoel om Engels te praat.&lt;ref name=&quot;10Years&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Archives/DecadeofFreedom/10-years-on-Orania-fades-away-20040421 |title=10 years on, Orania fades away |date=22 April 2004 |publisher=News24.com |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029133931/https://www.news24.com/SouthAfrica/Archives/DecadeofFreedom/10-years-on-Orania-fades-away-20040421 |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp se doel is om bestuur oor hulself te hê deur 'n meerderheid van Afrikaners in die Noordwes-Kaap te vestig. Dit sou gedoen moes word deur die vestiging van ander vergelykbare dorpe in die omstreke van Orania. As die uiteindelike doel van 'n Afrikaner-meerderheid in die gebied bereik is, kan 'n onafhanklike Afrikanerstaat tussen Orania en die weskus, ook bekend as 'n [[volkstaat]], gestig word.{{sfn|Burgt|2016|p=43-44}}&lt;ref name=&quot;lief&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lief-orania.co.za/english.php |title=Orania – Home of the Afrikaner |publisher=Lief-orania.co.za |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=10 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110143043/http://www.lief-orania.co.za/english.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[Carel Boshoff|Carel Boshoff III]], die stigter van Orania, het oorspronklik gedink dat na 15 jaar 60&amp;nbsp;000 Afrikaners in die beoogde gebied gevestig sou wees.&lt;ref name=mg&gt;{{cite news |last=Groenewald |first=Yolandi |title=Orania, white and blue |url=http://www.mg.co.za/article/2005-11-01-orania-white-and-blue |access-date=6 Januarie 2014 |newspaper=Mail &amp; Guardian |date=1 November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106205812/https://mg.co.za/article/2005-11-01-orania-white-and-blue |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Later het hy toegegee dat die meeste Afrikaners besluit het om nié na die volkstaat te skuif nie. Nietemin het hy gedink dit is noodsaaklik vir Afrikaners om hierdie opsie te behou, aangesien dit hulle veiliger as in die res van Suid-Afrika sou laat voel, en sodoende die spanning in die res van Suid-Afrika kan laat verminder. Boshoff het Orania dikwels met [[Israel]] vergelyk, wat dien as 'n toevlugsoord vir [[Jode]] vanoor die hele wêreld.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=44}}

Nuwelinge sê dikwels hul besluit om te skuif na Orania is gemotiveer deur die begeerte om te ontsnap van die gewelddadige misdaad wat in die res van die land voorkom.&lt;ref name=&quot;Mwakikagile2008&quot;&gt;{{cite book|last=Mwakikagile|first=Godfrey|title=South Africa in Contemporary Times|url=https://books.google.com/books?id=98Q_bLdWAWUC&amp;pg=PA110|year=2008|publisher=Intercontinental Books|isbn=978-0-9802587-3-8|page=110|authorlink1=Godfrey Mwakikagile}}&lt;/ref&gt; Baie inwoners was voor hul verhuising na Orania slagoffers van misdaad.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Inwoners van Orania beweer die dorp is 'n veilige omgewing waar dit byvoorbeeld nie nodig is om die deure van huise en motors te sluit nie.&lt;ref name=&quot;indeptears&quot; /&gt;

== Ideologiese oorsprong ==
{{Sienook|Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede|Volkstaat}}
[[Lêer:Volkstaat–VF.svg|duimnael|Volkstaatmodel soos voorgestel deur Avstig en die [[Vryheidsfront Plus]].{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=42}}]]
Die idee dat wit Suid-Afrikaners in 'n klein deel van Suid-Afrika moes konsentreer is in 1966 deur die [[Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede]] (SABRA) ontwikkel.{{sfn|Burgt|2016|p=34}}&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot;&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=Julie 2011 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_jul_2011 |publisher=Orania Beweging |access-date=4 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005648/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_jul_2011 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die 1970's het SABRA die idee bepleit om Suid-Afrika in 'n statebond te transformeer, waarin bevolkingsgroepe parallel sou kon ontwikkel.&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; So sou die verskillende etniese groepe hulself met 'n groot mate van outonomie kon bestuur, sonder dat dit ten koste van ander etniese groepe sou geskied. Dat die verskillende swart bevolkings 'n federale bedeling verwerp het, het volgens SABRA nie die einde van die Afrikaners se reg op selfbestuur beteken nie.{{sfn|Burgt|2016|p=34}}

SABRA het vervolgens 'n model ontwikkel waarin Afrikaners volledige selfbeskikking kry, onafhanklik van Suid-Afrika. SABRA-voorsitter Carel Boshoff het die destydse planne van die wit minderheidsregering om hul mag deur middel van klein hervormings te handhaaf, beskou as gedoem tot mislukking.&lt;ref name=&quot;latimes86&quot; /&gt; Boshoff het geglo dat swart meerderheidsregering onvermydelik was en daarom het hy die skepping van 'n nuwe, kleiner staat vir die Afrikanernasie ondersteun.&lt;ref name=&quot;latimes86&quot;&gt;{{Cite web |last=Parks |first=Michael|title=Form Afrikaner Nation, Rightist Urges|url=http://articles.latimes.com/1986-10-11/news/mn-2776_1_volkstaat|publisher=Los Angeles Times|accessdate=4 April 2015|date=11 Oktober 1986}}&lt;/ref&gt;

In 1988 het Boshoff die [[Orania Beweging|Afrikanervryheidstigting]] gestig, wat ook bekend staan as die [[Avstig]].&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; Die basiese beginsels van [[Avstig]] is gebaseer op die gedagtes dat 'n swart meerderheidsregering onvermydelik was en dat die wit minderheidsregering nie moreel geregverdig kon word nie. Afrikaners sou dus hul eie nasie, of volkstaat, in 'n kleiner deel van Suid-Afrika moes vorm.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}}

Om Afrikaners die meerderheid in 'n bepaalde gebied te maak, het SABRA die beginsel van eie arbeid aanbeveel, wat vereis dat al die werk in die volkstaat deur sy eie burgers gedoen word, insluitend die ploeg van lande, vullisverwydering en tuinmaak: werk wat in die res van Suid-Afrika gewoonlik nié deur Afrikaners gedoen word nie.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=45}} Volgens SABRA kan Afrikaners net die meerderheid in 'n gebied wees as Afrikaners hul eie arbeid sou doen (en dus die uitbuiting van swart Suid-Afrikaners as goedkoop arbeiders beëindig).{{sfn|Burgt|2016|p=61}} Met so 'n meerderheid sou Afrikaners op demokratiese wyse in staat wees om beheer oor hul eie instellings te hê, en ''de facto'' 'n mate van selfbestuur verkry.

=== Orania as volkstaatgroeipunt ===
Dit was die bedoeling dat Orania die beginpunt sou wees van die volkstaat, wat kon ontstaan as 'n groot groep Afrikaners na Orania sou trek en nuwe &quot;groeipunte&quot; (dorpe) gestig sou word.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}} Hierdie volkstaat sou uiteindelik dorpe soos [[Prieska]], [[Britstown]], [[Carnarvon]], [[Williston]] en [[Calvinia]] moes insluit en so tot die weskus strek.&lt;ref name=&quot;whitegreen&quot; /&gt;

Die plan van Boshoff het enige grondgebiede van die oorspronklike Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] en die [[Oranje-Vrystaat]], uitgesluit. In hierdie gebiede is die huidige ekonomiese hartland van Suid-Afrika met baie natuurlike hulpbronne geleë. In plaas daarvan het Boshoff gefokus op 'n ekonomies onderontwikkelde gebied in die Noordwes-Kaap met 'n halfwoestyn-klimaat.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}} Hierdie woestynstaat, Orandeë genoem, sou weens sy onherbergsaamheid nie deur die Suid-Afrikaanse regering gevrees of verlang word nie.&lt;ref name=&quot;Christopher2002&quot;&gt;{{en}}{{Cite book |last=Christopher |first=A.J.|title=Atlas of Changing South Africa|url=http://books.google.com/books?id=CdOFAgAAQBAJ&amp;pg=PA101 |date=4 Januarie 2002|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-61674-9|page=101}}&lt;/ref&gt; Selfs voorstanders van die idee het erken dat hierdie model beduidende ekonomiese opofferings sou vereis van die Afrikaners wat na die volkstaat wou skuif.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}}

=== Orania as vrystad ===
Vanaf 2014 fokus Orania minder op die ontwikkeling van 'n volkstaat. In die twintig jaar na die stigting van die dorp is daar geen ander Afrikanernedersettings in die nabyheid van Orania of in die beoogde volkstaatgebied gevestig nie (die Afrikaner-dorp [[Kleinfontein]] is in [[Gauteng]]). Ook wil baie stedelike Afrikaners nie in 'n landelike gebied met minder dienste en geleenthede woon nie. Desondanks verloor Afrikaners in die res van Suid-Afrika deur voortgesette [[sosiale transformasie|transformasie]] en demografiese veranderinge meer en meer beheer oor kulturele, sosiale, en burgerlike instellings: so is byvoorbeeld vyf van die ses Afrikaanse [[universiteit]]e na 2004 ten volle verengels.{{sfn|Burgt|2016|p=96}} Hierdie omstandighede het Orania genoop om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat en meer te fokus op die ontwikkeling van Orania self.&lt;ref name=&quot;Fdeklerk&quot;&gt;{{Cite book|last=de Klerk|first=F.|title=Orania: Van dorp tot stad. 'n Nuwe strategie|date=2014|publisher=Aksent Media|isbn=978-0-620-60544-1}}&lt;/ref&gt;

Om belangrike dienste te akkommodeer en verstedelikte Afrikaners na Orania te laat trek, sou Orania verder moes groei om oor die drumpel van sekere fasiliteite te kom. 'n Konsep van 'n landelike volkstaat het nie gewerk nie.&lt;ref name=&quot;Fdeklerk&quot; /&gt;  Die doel is nou om Afrikaners in en rondom Orania te vestig, sodat Orania bepaalde sentrumdienste vir Afrikaners vanoor Suid-Afrika kan ontwikkel en akkomodeer. Om hierdie sentrumdienste, soos 'n universiteit, te kan akkomodeer, sal Orania 'n stad moet word. Hierdie nuwe visie is in 2016 amptelik aangekondig tydens die Orania Stadskonferensie in Pretoria.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/goeiegoed/orania-het-ontwikkelingsplan-om-stad-te-word/ Orania het ontwikkelingsplan om stad te word], ''[[Maroela Media]]'', 30 Mei 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt; Orania sou 'n vrystad moes wees, wat tydens sy groei [[de facto]] en [[de jure]] meer en meer beheer oor eie sake kry.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/vrystede-as-model-vir-groeiende-gemeenskap-selfstandigheid/ Vrystede as model vir groeiende gemeenskap-selfstandigheid], ''Maroela Media'', 1 Junie 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;

Nog 'n rede vir Orania om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat, is omrede die term besoedel is deur misbruik deur verregse groepe.&lt;ref&gt;[http://www.oraniablog.co.za/brexit-die-volkstaat-en-die-se-vreeslike-bagasie/ Brexit, die Volkstaat en dié se vreeslike bagasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207005854/http://www.oraniablog.co.za/brexit-die-volkstaat-en-die-se-vreeslike-bagasie/ |date= 7 Februarie 2018 }}, ''Orania Blog'', 1 Julie 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stad&quot;&gt;{{cite news |title=Groot dorp? Ag nee wat, Orania wil klein stad wees |url=http://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/groot-dorp-ag-nee-wat-orania-wil-klein-stad-wees-20160625 |publisher=Netwerk24 |access-date=3 Augustus 2016 |date=25 Junie 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004444/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/groot-dorp-ag-nee-wat-orania-wil-klein-stad-wees-20160625 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vir die fokus op die ontwikkeling van die gebied rondom Orania is die ''Hartlandstigting'' in 2014 gestig.&lt;ref&gt;[http://dievoorblad.co.za/index.php/afr/joomla-pages-iii/category-list/54-gasrubriekskrywers/1575-wie-is-die-hartlandstigting Wie is die Hartlandstigting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917002053/http://dievoorblad.co.za/index.php/afr/joomla-pages-iii/category-list/54-gasrubriekskrywers/1575-wie-is-die-hartlandstigting |date=17 September 2016 }}, ''Die Voorblad'', besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Mnr Mandela, Mev Betsie Verwoerd en Prof Carel Boshoff afgeneem tydens Mandela se besoek aan Orania.jpg|duimnael|[[Nelson Mandela]], [[Betsie Verwoerd]] en [[Carel Boshoff]] tydens Mandela se besoek aan Orania in 1995.]]
Die gebied van Orania word sedert ongeveer 30&amp;nbsp;000 jaar gelede bewoon deur jagter-versamelaars uit die [[steentydperk]] wat 'n nomadiese leefstyl gehad het.&lt;ref name=historyvluytjes&gt;{{cite web |last1=Opperman |first1=M. |title=The Residential Development on the Farm Vluytjeskraal-Noord, Orania |url=http://www.sahra.org.za/sites/default/sahranasjhb/additionaldocs/THE%20HISTORY%20OF%20Orania.pdf |publisher=South African Heritage Resources Agency |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032810/http://pastebin.com/LiRkHeUQ |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Aantal laatsteentydperk gravures dui op die aanwesigheid van die [[Boesman|San]], wat die belangrikste kulturele groep gebly het tot die tweede helfte van die agtiende eeu, met die aankoms van die wit jagters, trekboere en [[Griekwas (stam)|Griekwas]].&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; Die vroegste aanduiding van die aanwesigheid van wit mense by Orania dateer van 1762 en in die vroeë negentiende eeu het baie boere seisoenaal heen en weer oor die Oranjerivier getrek op soek na beter weiding vir hul vee.&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; Die Rawstonekaart van 1842 toon die plaas Vluytjeskraal,&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; waarop Orania later gebou sou word. Die eerste bekende inwoner van wat vandag Orania is, was Stephanus Ockert Vermeulen, wat die plaas Vluytjeskraal in 1882 gekoop het.{{sfn|Burgt|2016|p=78}}&lt;ref name=ebsco&gt;{{cite web |last=Opperman |first=Manie |title=The Vermeulen Engravings: Binding Six Afrikaner Generations |url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/71663021/vermeulen-engravings-binding-six-afrikaner-generation |publisher=EBSCO Online Library |access-date=5 April 2015 |date=Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306112827/http://connection.ebscohost.com/c/articles/71663021/vermeulen-engravings-binding-six-afrikaner-generation |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp is in 1963 gestig as ''Vluytjeskraal'' deur die [[Departement van Waterwese]] om die werkers te huisves wat besproeiingskanale van die [[Oranjerivierprojek]] verbind het met die [[Vanderkloofdam]].{{sfn|Burgt|2016|p=46}} Die Oranjerivierprojek was 'n skema om water te voorsien aan die semi-woestyn in die sentrale dele van Suid-Afrika. Ander soortgelyke konstruksiedorpe soos [[Vanderkloof]] en [[Oviston]] is ook gestig.{{sfn|Haleniuk|2013|p=3}} Na 'n kompetisie is die naam van die dorp verander na ''Orania'',{{sfn|Pienaar|2007|p=57-58}} wat 'n variasie van die Afrikaanse woord &quot;oranje&quot; is en verwys na die aangrensende rivier.&lt;ref name=highcircling&gt;{{cite web |last=Delvecki |first=Ajax |last2=Greiner |first2=Alyson |title=Circling of the Wagons?: A Look at Orania, South Africa |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-398829085.html |publisher=HighBeam Research |date=22 Desember 2014 |access-date=1 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004840/https://www.highbeam.com/doc/1G1-398829085.html |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1965 het Orania 56 families gehuisves.{{sfn|Pienaar|2007|p=57-58}} Bruin werkers wat deelgeneem het aan die konstruksieprojek het in 'n aparte area genaam ''Grootgewaagd'' gewoon.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}} Die eerste fase van die projek is voltooi in 1976.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}} Nadat die dam voltooi is, het die meeste van die werkers verhuis en het die dorp in verval geraak.{{sfn|Haleniuk|2013|p=3}} Die Departement van Waterwese het Orania heeltemal verlaat in 1989.&lt;ref name=guardianstraws&gt;{{cite web |last=McGreal |first=Chris |title=A people clutching at straws |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/29/books.guardianreview3 |publisher=The Guardian |access-date=1 April 2015 |date=29 Januarie 2000 |authorlink1=Chris McGreal |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108144253/https://www.theguardian.com/books/2000/jan/29/books.guardianreview3 |archive-date=8 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Na die departement se vertrek het slegs 'n groep bruin mense in Grootgewaagd agtergebly.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}}

[[Lêer:Water pumping station on the Orange River, Orania.jpg|duimnael|links|250px|Die pompstasie van Orania se besproeiingskema, voltooi in 1996.]]
In Desember 1990 het ongeveer 40 Afrikanergesinne, onder leiding van Carel Boshoff, die skoonseun van die voormalige [[Eerste Minister van Suid-Afrika]], [[Hendrik Verwoerd]], die vervalle dorp vir R1,5 miljoen (R13,6 miljoen se waarde in 2017) gekoop namens die Orania Bestuursdienste (OBD).&lt;ref name=eskom&gt;{{cite web|title=Impact on Cultural Heritage Resources|url=http://www.eskom.co.za/content/Heritage%20Report.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610020553/http://www.eskom.co.za/content/Heritage%20Report.PDF|archivedate=2011-06-10|publisher=Eskom Holdings Limited|accessdate=5 Januarie 2014|date=Augustus 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cavanagh201369–75&quot;&gt;{{cite book|first=Edward|last=Cavanagh|title=Settler Colonialism and Land Rights in South Africa: Possession and Dispossession on the Orange River|url=https://books.google.com/books?id=2X7u84325h0C&amp;pg=PA69|date=23 April 2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-30577-0|pages=69–75}}&lt;/ref&gt; Die eerste 13 inwoners het in April 1991 na Orania verhuis.&lt;ref name=thirdaf&gt;{{cite web|title=Orania and the third reinvention of the Afrikaner|first=Carel|last=Boshoff|url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/twitter.com/page71656?oid=742242&amp;sn=Detail&amp;pid=71616|publisher=Politicsweb|accessdate=31 Maart 2015|date=7 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt; Dieselfde maand is die mense wat nog in Grootgewaagd gewoon het deur die Departement van Waterwese alternatiewe akkommodasie in die nabygeleë dorpe gegee. Grootgewaagd is vervolgens as ''Kleingeluk'' herdoop.{{sfn|Pienaar|2007|p=59}} Destyds het die dorp bestaan uit 90 huise in Orania en 60 in Kleingeluk, almal in 'n verregaande staat van verval.{{sfn|Pienaar|2007|p=59}} In Augustus 1991 is die 2&amp;nbsp;300 hektaar plaas Vluytjeskraal 272 deur Orania gekoop.{{sfn|Burgt|2016|p=47}}{{sfn|Hagen|2013|p=47}} In Februarie 1992 is die dorp se aandeleblok en uitvoerende raad, tewens Dorpsraad, gestig.{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} Orania het sy eie [[Orania Verteenwoordigende Raad|verteenwoordigende oorgangsraad]], 'n tydelike vorm van plaaslike regering na die einde van apartheid, in 1995 verkies.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania lets election happen – but won't vote |url=http://www.iol.co.za/news/politics/orania-lets-election-happen-but-won-t-vote-1.54556?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |access-date=7 April 2015 |publisher=IOL News |date=1 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003125435/http://www.iol.co.za/news/politics/orania-lets-election-happen-but-won-t-vote-1.54556?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die konstruksie van 'n 400 hektaar-besproeiingskema het in 1995 begin en is in Oktober 1996 voltooi.{{sfn|Pienaar|2007|p=59-60}}

In 'n versoenende gebaar het President [[Nelson Mandela]] die dorp in 1995 besoek. Hy het gaan tee drink by [[Betsie Verwoerd]], weduwee van die voormalige Eerste Minister, Hendrik Verwoerd.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E6DA1131F930A15750C0A96F958260&amp;n=Top/Reference/Times%20Topics/People/M/Mbeki,%20Thabo|title= Beloved Country Repays Mandela in Kind|publisher=New York Times | first=Suzanne | last=Daley |date=23 Maart 1999| accessdate=20 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; Orania het die mylpaal van 200 permanente inwoners in 1996 bereik,&lt;ref name=thirdaf /&gt; terwyl die sensus van 2001 toon dat Orania 519 inwoners het.&lt;ref name=2001census&gt;[http://census2001.adrianfrith.com/place/31202 Hoofplek Orania] ''Sensus 2001''&lt;/ref&gt; Teen 1998 is R15 miljoen belê in die dorp insluitend die opgradering van water, elektrisiteit, paaie en besighede.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Millions of rands already invested in Orania| url=http://www.orania.co.za/foo_15.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990420131230/http://www.orania.co.za/foo_15.htm|archivedate=1999-04-20|publisher=Orania.co.za|accessdate=1 April 2015|date=Mei 1998}}&lt;/ref&gt; 'n Gewelddadige voorval het in April 2000 net buite Orania plaasgevind, toe 'n wit man op 'n 17-jarige swart meisie geskiet het. Sy is aan haar been gewond. Inwoners van Orania het hulself gedistansieer van die voorval.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Man in hof ná Orania-skietery|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/20/4/38.html|publisher=[[Volksblad]]|accessdate=5 April 2015|date=20 April 2000|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410151435/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/20/4/38.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In Desember 2000 het die provinsiale regering beveel dat Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad ontbind word en dat die dorp opgeneem word in die nuwe [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit]] saam met die naburige dorpe [[Hopetown]] en [[Strydenburg]].{{sfn|Burgt|2016|p=49-50}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Black mayor to destroy dream of white homeland |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1375880/Black-mayor-to-destroy-dream-of-white-homeland.html |publisher=Telegraph |access-date=4 April 2015 |date=25 November 2000 |last=Butcher |first=Tim |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002215423/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1375880/Black-mayor-to-destroy-dream-of-white-homeland.html |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mufamadi24&gt;{{cite news |title=Mufamadi meets Orania representatives |url=http://www.news24.com/xArchive/Archive/Mufamadi-meets-Orania-representatives-20010312 |access-date=10 April 2015 |publisher=News24 |date=12 Maart 2001 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181115234752/https://www.news24.com/xArchive/Archive/Mufamadi-meets-Orania-representatives-20010312 |archive-date=15 November 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Inwoners van Orania het die provinsiale regering vervolgens voor die Noord-Kaapse Hooggeregshof gedaag, wat bevind het daar onderhandelinge tussen die inwoners van Orania en die regering oor Orania se munisipale status moet plaasvind;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania and N Cape govt to discuss future of enclave |url=http://mg.co.za/article/2007-07-04-orania-and-n-cape-govt-to-discuss-future-of-enclave |access-date=6 April 2015 |publisher=Mail &amp; Guardian |date=4 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101144747/https://mg.co.za/article/2007-07-04-orania-and-n-cape-govt-to-discuss-future-of-enclave |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; tot so 'n ooreenkoms bereik kan word, sal Orania sy status quo behou.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania retains status quo |url=http://pastebin.com/8M1DCfsn |access-date=6 April 2015 |publisher=News24 |date=5 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004541/https://pastebin.com/8M1DCfsn |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2003 is 'n vakansie-oord op die Oranjerivier ontwikkel, sowel as 'n aftreeoord, twee skole, 'n kliniek en 'n groeiende landbousektor.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=44}}

In Mei 2005 het 'n geskil ontstaan toe 'n deel van die inwoners beweer het dat die dorp bestuur word soos 'n &quot;mafiastaat&quot;, met 'n aantal hofsake as deel van die geskil.&lt;ref&gt;{{cite web|title='Mafia' regeer glo Orania|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/09/VB/2k/08.html|publisher=Volksblad|accessdate=4 April 2015|date=9 Mei 2005|last=Van Der Merwe|first=Hannatjie|language=Afrikaans|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410091730/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/09/VB/2k/08.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die sluiting van die dorp se radiostasie in November 2005 deur die Suid-Afrikaanse owerhede is gekoppel aan 'n wenk van dié interne afvalliges.{{sfn|Hagen|2013|p=128}} Die afvalliges het uiteindelik die gemeenskap verlaat.{{sfn|Hagen|2013|p=72}} In November 2005 het sowat 60 bruin gesinne, wat voor 1991 in Kleingeluk geleef het, 'n grondeis ingedien by die regering vir ongeveer 483 hektaar grond in Orania.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Groenewald |first=Yolandi |date=18 November 2005 |url=http://mg.co.za/article/2005-11-18-coloureds-claim-the-volkstaat |title=Coloureds Claim the Volkstaat |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=25 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181115225548/https://mg.co.za/article/2005-11-18-coloureds-claim-the-volkstaat |archive-date=15 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die grondeis is in Desember 2006 afgehandel toe die Suid-Afrikaanse regering 'n vergoeding van R2,9 miljoen aan die eisers betaal het.&lt;ref&gt;{{cite news |date=5 Desember 2006 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-pleased-at-land-claim-20061205 |title=Orania Pleased at Land Claim |publisher=News24 |access-date=4 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010750/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-pleased-at-land-claim-20061205 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Uitgebreide ondergrondse en elektriese werke.jpg|duimnael|250px|''Stokkiesdraai'' in aanbou in 2014.]]
In 2006 is die Saamstaan-winkelsentrum van R5 miljoen ingewy.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nuwe winkelsentrum vandag in Orania geopen|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/13/SV/9/kmorania.html|publisher=Volksblad|accessdate=5 April 2015|date=13 Junie 2006|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410154837/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/13/SV/9/kmorania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2011 is die plaas Vluytjeskraal-Noord gekoop deur die inwoners van Orania. Die plaas is 'n afsonderlike regspersoon en bedoel vir residensiële ontwikkeling, eerder as vir landbou.&lt;ref name=voorgrond0912&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=September 2012 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_sept_2012 |publisher=Orania Beweging |access-date=5 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004357/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_sept_2012 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania is in die 1960's juis van hierdie plaas afgeskei. Verskeie kommersiële ontwikkelings is sedert 2012 voltooi en in 2014 is die ''Stokkiesdraai Avontuurpark &amp; Winkelsentrum'' geopen. In 2015 is ''Die Ou Karooplaas Winkelsentrum'' met onder meer 'n fliekteater geopen.&lt;ref name=voorgrond0313&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=Maart 2013 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_-_mrt_2013 |publisher=Orania Beweging |access-date=5 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004550/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_-_mrt_2013 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die Orania Dorpsraad 'n ontwikkelingsplan van R183 miljoen aangekondig. Hierdie ontwikkelingsplan moet in vyf jaar se tyd die oprigting van klein stedelike dienste, soos hoër onderwys, stimuleer.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Plan van R183 miljoen om van Orania 'n stad te maak |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/plan-van-r180-miljoen-om-van-orania-n-stad-te-maak/ |publisher=Netwerk24 |access-date=3 Augustus 2016 |date=25 Junie 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017073022/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/plan-van-r180-miljoen-om-van-orania-n-stad-te-maak/ |archive-date=17 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die projekte word uitgevoer met behulp van eksterne befondsing.&lt;ref name=&quot;stad&quot; /&gt;

== Geografie en klimaat ==
Die gebied rondom die dorp is droë steppe of halfwoestyn.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Orania is deel van die [[Nama-Karoo]][[bioom]] en ontvang 200 tot 250&amp;nbsp;mm reën per jaar.{{sfn|Hagen|2013|p=43}} Sedert 1991 is meer as 30&amp;nbsp;000 bome in Orania en op die omliggende landerye aangeplant.&lt;ref name=&quot;lief&quot; /&gt; Voornemende inwoners word gewaarsku teen onstabiele en ongenaakbare weerstoestande met uiterste temperatuurverskille tussen somer en winter.{{sfn|Hagen|2013|p=161}}

{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Orania
| bron = Hagen, 2013, p. 43.{{sfn|Hagen|2013|p=43}}
&lt;!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) --&gt;
| jan_gem  = | jan_gem_ns  = 65
| feb_gem  = | feb_gem_ns  = 5
| mrt_gem  = | mrt_gem_ns  = 30
| apr_gem  = | apr_gem_ns  = 26
| mei_gem  = | mei_gem_ns  = 0
| jun_gem  = | jun_gem_ns  = 0
| jul_gem  = | jul_gem_ns  = 0
| aug_gem  = | aug_gem_ns  = 0
| sep_gem  = | sep_gem_ns  = 0
| okt_gem  = | okt_gem_ns  = 0
| nov_gem  = | nov_gem_ns  = 0
| dec_gem  = | dec_gem_ns  = 129
| jaar_gem = | jaar_gem_ns =
&lt;!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) --&gt;
| jan_gem_min  = 17.9 | jan_gem_max  = 34.3
| feb_gem_min  = 16.7 | feb_gem_max  = 34.1
| mrt_gem_min  = 14.4 | mrt_gem_max  = 30.6
| apr_gem_min  = 12.5 | apr_gem_max  = 26.2
| mei_gem_min  = 3.8 | mei_gem_max  = 22.7
| jun_gem_min  = 3.4 | jun_gem_max  = 17.7
| jul_gem_min  = 1.5 | jul_gem_max  = 18.9
| aug_gem_min  = 4.2 | aug_gem_max  = 23
| sep_gem_min  = 9.9 | sep_gem_max  = 28.2
| okt_gem_min  = 12.1 | okt_gem_max  = 27.2
| nov_gem_min  = 13.4 | nov_gem_max  = 30.1
| dec_gem_min  = 17.1 | dec_gem_max  = 31.7
| jaar_gem_min =      | jaar_gem_max =
}}

== Demografie ==
[[Lêer:Estimated population of Orania (1991-2015).png|duimnael|Bevolking van Orania van 1991 tot 2017.]]
{{Historical populations
| title= Sensus
| percentages = pagr
| 1991 |13
| 2001 |481
| 2011 |892
| 2018 |1602
| 2019 |1773
| 2020 |2066
| 2021 |2377
| 2022 |2565
| 2023 |2874 
| 2024 |3025
| source=&lt;ref name=census2011/&gt;&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2018&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2018 |trans-title=Orania Census 2018 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=31 July 2019 | language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2019/07/Orania-Dorpsraad-Sensus-2018-Digitaal.pdf |page=8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2019&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2019 |trans-title=Orania Census 2019 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=September 2020 | language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2020/05/Orania-Dorpsraad-Sensus-2019-FINAAL.pdf |page=5 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2020&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2020 |trans-title=Orania Census 2020 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=September 2021 |language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2021/10/Orania-Dorpsraad-Sensus-2020-email.pdf |page=8 |access-date= 8 November 2025 |archive-date=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812082524/https://orania.co.za/wp-content/uploads/2021/10/Orania-Dorpsraad-Sensus-2020-email.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;str1&quot;&gt;{{cite web |last1=Strydom |first1=Joost |title=Population growth for 2021 |url=https://twitter.com/StrydomJoost/status/1564849771520598017 |website=Twitter |access-date=29 September 2022}} Orania Dorpskantoor just announced population growth for 2021. 15% growth! (16.5% in 2020) We expect this to continue in 2022. Current average age 37. This is 2021  data but [population size] was 2,377&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2023&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2023 |trans-title=Orania Census 2023 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=October 2024 | language=af | url=https://www.myorania.co.za/Orania-Dorpsraad-Sensus-2024.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241106225805/https://myorania.co.za/Orania-Dorpsraad-Sensus-2024.pdf | archive-date=2024-11-06 |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2024&quot;&gt;{{Cite web |title=Inwonertal Van Orania Sensus 2024 Word Bekend Gemaak |trans-title=Population of Orania Census 2024 Announced |date=25 February 2025 |language=af|url=https://myorania.co.za/kennisgewing/inwonertal-van-orania-sensus-2024-word-bekend-gemaak/ |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |first1=Cobus |last1=Pretorius }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
}}

'n Plaaslike sensus uitgevoer in 2020 het bevind dat Orania 2&amp;nbsp;066 inwoners gehad het, versprei oor 831 huishoudings. Dit beteken dat daar 'n gemiddeld van 2,5 mense per huishouding was.&lt;ref name=&quot;localcensus2020&quot; /&gt; Kinders was in 2007 'n kwart van die bevolking.{{sfn|Hagen|2013|p=114}} Volgens die dorpsowerhede het die bevolking tussen 2012 en 2015 met 10% per jaar gegroei.&lt;ref name=sweepiol&gt;{{cite web |title=Where even street sweepers are white |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/where-even-street-sweepers-are-white-1.1816687#.VRqvlGbv4T0 |publisher=IOL News |access-date=31 Maart 2015 |date=11 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003102748/http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/where-even-street-sweepers-are-white-1.1816687 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2011 het meer mans as vrouens in die dorp gewoon, met 'n verhouding van 60% mans tot 40% vrouens.&lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=195}}

[[Wit Suid-Afrikaners]] was die grootste bevolkingsgroep tydens die nasionale sensus van 2011: 97,2% van die totaal.&lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt; Afrikaans is die enigste taal wat gebruik word in alle domeine van die plaaslike lewe.{{sfn|Pienaar|2007|p=62}} Volgens 'n amptelike sensus uitgevoer deur die dorpsowerhede in 2014, is Afrikaans die belangrikste huistaal van 95% van die inwoners, gevolg deur Engels met 2%. Drie persent van die inwoners gebruik Afrikaans sowel Engels as huistaal.&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot; /&gt;

=== Godsdiens ===
Orania is 'n godsdienstige gemeenskap, met verskeie plaaslike kerke, insluitend die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], die [[Apostoliese Geloofsending]], die [[Afrikaanse Protestantse Kerk]], die Evangelies-Gereformeerde Kerk, [[Gereformeerde Kerk]], [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], die Israel-visie en die [[Maranata Kerk]].{{sfn|Burgt|2016|p=101-105}}{{sfn|Hagen|2013|p=63}} Al die kerke is Protestantse kerke, met die uitsondering van Maranata Kerk wat deel is van die charismatiese beweging.{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Die oorsprong van die inwoners van Orania uit verskillende dele van Suid-Afrika het 'n relatief groot verskeidenheid van denominasies in die nuwe dorp tot stand gebring.{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Op die belangrikste vakansiedae soos [[Geloftedag]] word interkerklike dienste is gehou.{{sfn|Burgt|2016|p=79-81}}{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Op Sondae word gewoonlik nie gewerk nie, behalwe vir dienste wat noodsaaklik geag word.{{sfn|Burgt|2016|p=102-103}}&lt;ref name=indeptears&gt;{{cite news |title=We shed no tears for Nelson Mandela. He is a fallen opponent, say residents of white enclave Orania |url=http://www.independent.co.uk/news/world/africa/we-shed-no-tears-for-nelson-mandela-he-is-a-fallen-opponent-say-residents-of-white-enclave-orania-9004280.html |access-date=1 April 2015 |publisher=The Independent |date=13 Desember 2013 |first=Andrew |last=Buncombe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101154640/https://www.independent.co.uk/news/world/africa/we-shed-no-tears-for-nelson-mandela-he-is-a-fallen-opponent-say-residents-of-white-enclave-orania-9004280.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens die plaaslike sensus van 2014 is die Afrikaanse Protestantse Kerk die mees gewilde denominasie met 21,9% van die huishoudings wat die kerk besoek. Die APK word gevolg deur nie-geaffilieerde huishoudings met 15,6%, die Nederduitse Gereformeerde Kerk en die Maranata Kerk (albei 14,8%) en die Gereformeerde Kerk (7,4%). In totaal is 84,4% van die huishoudings verbonde aan 'n kerk.&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot; /&gt;

Die Afrikaanse Protestantse Kerk is as die eerste kerk in Orania gestig in 1991.&lt;ref name=apk&gt;{{cite news |title=Hoe die Afrikaanse Protestantse Kerk van Orania ontstaan het |url=http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/APKOntstaan.htm |access-date=7 April 2015 |publisher=OraNet |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032815/http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/APKOntstaan.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ngkvolksblad&quot; /&gt; Die kerk is 'n voorafvervaardigde gebou en die enigste kerk in Orania met 'n kerktoring.&lt;ref&gt;{{cite news|title=As ons maar net vir Pappa geluister het|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/14/B1/12/orania.html|accessdate=7 April 2015|publisher=[[Beeld]]|date=14 September 2006|archive-date=12 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412204632/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/14/B1/12/orania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=48}}

Die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania is gestig in 1999, toe dit afgestig het van die [[NG gemeente Hopetown]].&lt;ref name=ngkvolksblad&gt;{{cite news|title=Orania het ook nou 'n NG gemeente|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1999/09/14/4/31.html|accessdate=7 April 2015|publisher=Volksblad|date=14 September 1999|language=Afrikaans|archive-date=13 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413011812/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1999/09/14/4/31.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die kerk is deel van die ring van Hopetown en die sinode van die Noord-Kaap.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NG Kerk Orania |url=http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/NGKerk.htm |access-date=7 April 2015 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032626/http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/NGKerk.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Maart 2015 het die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania teen verandering van die NGK Kerkorde gestem om die [[Belydenis van Belhar]] te aanvaar, nes 'n meerderheid van die kerke in die Noord-Kaapse sinode.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Belhar: Orania se NG kerk sê nee vir wysiging |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-10-belhar-orania-se-ng-kerk-s-nee-vir-wysiging |first=Claudi |last=Mailovich |publisher=Netwerk24 |access-date=7 April 2015 |date=10 Maart 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414034140/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-10-belhar-orania-se-ng-kerk-s-nee-vir-wysiging |archive-date=14 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Woonbuurte en argitektuur ==
Orania het drie residensiële buurte: ''Kleingeluk'', ''Orania-Oos'' en  ''Orania-Wes''.&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; Kleingeluk lê ongeveer 1,5&amp;nbsp;km ten suide van Orania-Oos en is 'n bietjie armer as die res van die dorp, hoewel vordering gemaak word om dié gaping te verklein.{{sfn|Haleniuk|2013|p=4-5}} Tussen Orania-Oos en Kleingeluk is die CVO-skool se kampus en die nywerheidsgebied.

In 2015 is 'n begin gemaak met die bou van die nuwe woonbuurt ''Karoosig'', wat tussen Orania-Oos en Kleingeluk geleë is.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Nuwe ontwikkeling vir verskillende prysklasse|url=http://www.orania.co.za/nuwe-ontwikkeling-vir-verskillende-prysklasse/|publisher=Orania Beweging|accessdate=3 Augustus 2016|date=4 November 2015|archive-date= 9 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009070554/http://www.orania.co.za/nuwe-ontwikkeling-vir-verskillende-prysklasse/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2016 is ook 'n begin gemaak met die uitbreiding van Kleingeluk, waar in vyf jaar ongeveer 250 nuwe huise gebou sal word, waarvan ongeveer 200 subekonomiese eenhede.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gannabosontwikkeling is tans aan die gang |url=https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1564053290336808/ |publisher=Orania Beweging |access-date=1 Mei 2017 |date=19 April 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004632/https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1564053290336808/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=#mySTAD, ons toekoms |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_2016_3-6 |publisher=Voorgrond |access-date=1 Mei 2017 |date=10 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005411/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_2016_3-6 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Baie van die nuwe huise is gebou in die [[Kaaps-Hollandse Styl|Kaaps-Hollandse styl]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Baie van die oorspronklike huise uit die era van die Departement van Waterwese is voorafvervaardigde huise. Hoewel sommige van hierdie huise opgeknap is, toon ander spore van verval, omdat hierdie voorafvervaardigde huise gebou is vir 'n lewensduur tot 20 jaar.{{sfn|Hagen|2013|p=52}}

Die dorp het ook 'n klein vliegveld met twee aanloopbane, een van 1 200 meter met 'n rigting van 03/21 en een van 1 500 meter met 'n rigting van 12/30.&lt;ref name=&quot;Millner2008&quot;&gt;{{cite book|first=Caille|last=Millner|title=The Golden Road: Notes on My Gentrification|url=https://books.google.com/books?id=GIdh45ze0I4C&amp;pg=PA231|date=29 Januarie 2008|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-311297-6|page=231}}&lt;/ref&gt; By die vliegveld word 'n klein vliegpark ontwikkel.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=416594882027102&amp;id=108437769509483 Vliegparkontwikkeling Orania], ''Afsaal Eiendomme Orania'', 2 April 2017, besoek op 4 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

== Politiek en bestuur ==
[[Lêer:CarelBoshoff.jpg|duimnael|180px|[[Carel Boshoff IV]], voorsitter van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]].]]
{{Sienook|Orania Verteenwoordigende Raad}}
Die ''Orania Verteenwoordigende Raad'' (OVR) is die belangrikste amptelike demokratiese munisipale instelling in Orania en Carel Boshoff IV is die voorsitter van die OVR. Die OVR is die enigste munisipale raad wat nie ontbind is tydens die herstrukturering van die munisipale stelsel in 2000 nie.

Die ''Orania Aandeleblok'' (OAB), tot 2021 ''Vluytjieskraal Aandeleblok'' (VAB) genoem, is die eienaar van die dorp en verantwoordelik vir die bestuur van die daaglikse sake. Inwoners verkies jaarliks 'n uitvoerende bestuur, en bestaan uit vyf lede en 'n voorsitter.{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}}{{sfn|Haleniuk|2013|p=5}} Die uitvoerende bestuur staan bekend as die ''Orania Dorpsraad''.&lt;ref name=&quot;2010sdafrika.wordpress.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://2010sdafrika.wordpress.com/2012/03/21/insight-into-orania/ |title=Insight into Orania |publisher=Südafrika-Portal |date=21 Maart 2012 |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=21 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021081334/http://2010sdafrika.wordpress.com/2012/03/21/insight-into-orania/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die Dorpsraad se begroting vir die fiskale jaar 2006/2007 was R2,4 miljoen,{{sfn|Pienaar|2007|p=78}} maar het gegroei na R15,3 miljoen in 2017.&lt;ref name=&quot;biehlblog&quot; /&gt; Die ''[[Orania Beweging]]'' is 'n aparte politieke en kulturele organisasie wat die Afrikaner se geskiedenis en kultuur bevorder.{{sfn|Haleniuk|2013|p=5}} In 2013 het die Orania Beweging ongeveer 3&amp;nbsp;800 geregistreerde ondersteuners van buite die dorp gehad.&lt;ref name=&quot;faz13&quot; /&gt; In 2017 het die aantal lede gegroei tot 5&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1839004446175023 |title=Mylpaal van 5 000 lede |publisher=Orania Beweging |date=22 November 2017 |access-date=22 November 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010312/https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1839004446175023 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Orania ontvang geen finansiële bydraes van die nasionale of provinsiale regering nie.{{sfn|Hagen|2013|p=55}} Die ''Helpsaamfonds'', 'n nie-winsgewende instelling, samel geld in vir projekte soos gesubsidieerde behuising, sodat arm inwoners behoorlike behuising kan bekom.&lt;ref name=thirdaf /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=52-53}} Die ''Elim-sentrum'' huisves jong manne wat na Orania kom op soek na werk.{{sfn|Burgt|2016|p=145-146}} By aankoms is die meeste brandarm.&lt;ref name=&quot;pillippa08&quot; /&gt; Hulle word vervolgens gehelp met werk by die Dorpsraad, nabye plase of in die konstruksiebedryf. Dit gaan tesame met verdere opleiding by die dorp se opleidingsentrums.&lt;ref name=zumaday&gt;{{cite web |title=Zuma's visit 'an outstanding day' for Orania |url=http://mg.co.za/article/2010-09-14-zumas-visit-an-outstanding-day-for-orania |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=1 April 2015 |date=10 September 2010 |first=Andre |last=Grobler |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101130856/https://mg.co.za/article/2010-09-14-zumas-visit-an-outstanding-day-for-orania |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Nerina'', die ekwivalente residensiële kompleks vir vroue, is in Julie 2012 voltooi en ''Soetdoring'', die residensiële kompleks vir gesinne, is in 2015 geopen.{{sfn|Haleniuk|2013|p=8}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=Soetdoring-gesinsbehuising amptelik geopen |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web |publisher=Voorgrond |access-date=3 Augustus 2016 |first=James |last=Kemp |date=5 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005559/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp het nie 'n polisiestasie van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens|SAPD]] of 'n gevangenis nie.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt; In Oktober 2014 is ''Orania Veiligheidsdienste'' (OVD) gestig, wat bestaan uit twee afdelings: veiligheid en regspraak. Die afdeling veiligheid is verantwoordelik vir mediese nooddienste, brandweer, verkeer, klagte- en insidentondersoeke en alarmmonitering.{{sfn|Hagen|2013|p=60}}{{sfn|Burgt|2016|p=51-52}}{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}} Die afdeling is ook verantwoordelik vir die AfriForum-buurtwagpatrollies, wat uitgevoer word deur vrywilligers.{{sfn|Hagen|2013|p=60}} Verdagtes wat aangekeer is, word na die polisiestasie in die naburige Hopetown geneem.&lt;ref&gt;{{cite web |title=‘Klakantoor’ in Orania |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2014-10-21-klakantoor-in-orania-help-s |publisher=Netwerk24 |access-date=6 April 2015 |first=Charné |last=Kemp |date=21 Oktober 2014 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412155739/http://www.netwerk24.com/nuus/2014-10-21-klakantoor-in-orania-help-s |archive-date=12 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die afdeling regspraak is verantwoordelik vir die interne bemiddeling van konflikte. Inwoners word gestimuleer om hierdie bemiddeling- en arbitrasieprosedures te gebruik, in pleks van om Suid-Afrikaanse howe te nader.&lt;ref name=thirdaf /&gt;

Orania het 'n klein kliniek en 'n verpleegsuster besoek die dorp twee keer per week.{{sfn|Hagen|2013|p=55}} Daar is ongeveer 30 maatskaplike en semi-publieke organisasies in Orania aktief.

=== Wetlike raamwerk ===
[[Lêer:Dorpskantoor-verklein-Jaco.jpg|duimnael|Ingang van die Dorpskantoor, die kantoor van die OAB en Dorpsraad.]]
Hoewel Orania binne die grense van die [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit]] se gebied lê, is Orania in administratiewe opsig geen deel van die Thembelihle Munisipaliteit nie. Orania het sy eie munisipale struktuur in die vorm van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]], wat gebaseer is op die Oorgangswet op Plaaslike Regering van 1993, terwyl al die ander munisipaliteite gebaseer is op die Wet op Munisipale Strukture van 1998. Orania het so beheer oor sy eie munisipale administrasie. Thembelihle lewer geen dienste (soos riool, paaie en vullisverwydering) in Orania nie.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot;&gt;{{cite news |last1=de Wet |first1=Phillip |title=Orania held its own election this week, buoyed by a vision of growth and prosperity |url=http://mg.co.za/article/2016-08-05-00-it-may-only-have-1-000-residents-but-orania-wants-to-move-from-dorp-to-city |access-date=13 Augustus 2016 |publisher=Maili &amp; Guardian |date=5 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306113300/https://mg.co.za/article/2016-08-05-00-it-may-only-have-1-000-residents-but-orania-wants-to-move-from-dorp-to-city |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ook hef Thembelihle geen belasting in Orania nie (ander staatsbelastings word gewoon gehef).&lt;ref name=&quot;zumaday&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Strydom|first1=John|title=Verkiesing-die ware storie|url=http://www.orania.co.za/verkiesing-die-ware-storie/|publisher=Orania Beweging|accessdate=15 April 2015|language=Afrikaans|date=24 Mei 2011}}&lt;/ref&gt; Hierdie wetlike raamwerk is in 2000 neergelê toe 'n ooreenkoms tussen die Kabinet van Suid-Afrika, die Noord-Kaapse regering en die Orania Verteenwoordigende Raad bereik is oor 'n voorlopige status vir Orania. Hierdie ooreenkoms is bevestig deur 'n uitspraak van die Noord-Kaapse Hooggeregshof.&lt;ref&gt;Orania Transitional Representative Council and the Orania Inhabitants Association vs. The President of the Government of the Republic of South Africa and 47 others, Northern Cape High Court, 1148/2000.&lt;/ref&gt;

Die dorpsgebied is in private besit en word deur Orania Aandeleblok Bpk (OAB) besit. Eienaarskap van erwe en huise is in die vorm van [[Aandeel|aandele]] in die [[maatskappy]].&lt;ref name=thirdaf /&gt; Wanneer mense 'n [[huis]] of erf in Orania koop, koop 'n mens die aandele in die OAB wat eksklusiewe gebruiksregte gee tot dié erf of huis. Hierdie eienaarskap staan in die Suid-Afrikaanse reg bekend as &quot;[[aandeleblokskema]]&quot; en is soortgelyk aan die ''appartementsrecht'', ''strata title'' of ''condominium'' in ander lande.{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}}&lt;ref name=&quot;Cavanagh201369–75&quot; /&gt; Geen titelaktes vir die dorpsgebied word uitgereik nie. Eienaarskap oor Orania se landbougronde word gewoonlik in [[Deeltitelskema|deeltitel]] of voltitelaktes uitgereik.{{sfn|Hagen|2013|p=59}}

Die Orania Aandeleblok funksioneer soos 'n munisipale administrasie, wat befonds word met heffings vir die lewering van dienste soos water, elektrisiteit en vullisverwydering.{{sfn|Burgt|2016|p=48}}&lt;ref name=thirdaf /&gt; Nutsmaatskappye soos [[Eskom]] en [[Telkom]] verskaf dienste aan die OAB, wat dan die koste verdeel en hef van die eindgebruikers.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot; /&gt;

=== Verblyfreg ===
[[Lêer:Orientation meeting for new residents, Orania.jpg|duimnael|Oriëntasiebyeenkoms vir nuwe inwoners]]
Aangesien die dorp in privaatbesit is, is dit verpligtend om toestemming te kry om in die dorp te kan woon (of vir langdurige verblyf). Voornemende inwoners moet verpligte onderhoude voer met die verblyfregkomitee, wat verblyfreg kan ontsê aan mense wat byvoorbeeld kriminele rekords het.{{sfn|Burgt|2016|p=157-161}}&lt;ref name=newscomau&gt;{{cite web |title=Orania: South Africa’s last apartheid town |url=http://www.news.com.au/travel/world-travel/orania-an-afrikaner-only-town-in-south-africa/story-e6frfqai-1227109181681 |publisher=News.com.au |access-date=31 Maart 2015 |date=1 November 2014 |last=Craw |first=Victoria |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327200537/http://www.news.com.au/travel/world-travel/orania-an-afrikaner-only-town-in-south-africa/story-e6frfqai-1227109181681 |archive-date=27 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nadat toestemming verleen is, word die nuwe inwoners lede van die gemeenskap, hetsy as aandeelhouers as hulle eiendom koop, hetsy as huurders.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt;

Die belangrikste maatstaf vir toelating is om 'n Afrikaner te wees.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Ten spyte daarvan dat die meeste mediabronne berig dat [[swart mense|swart-]] of [[bruinmense]] nie toegelaat word om in Orania te woon nie,&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; is ras geen kriterium waarop voornemende inwoners beoordeel word nie. In 1990 het Orania se stigters Afrikanerskap in kulturele terme gedefinieer en nie volgens ras nie.&lt;ref name=&quot;AdamMoodley1993&quot;&gt;{{cite book|first1=Heribert|last1=Adam|first2=Kogila|last2=Moodley|title=The Opening of the Apartheid Mind: Options for the New South Africa|url=https://books.google.com/books?id=LcpvKyids0EC&amp;pg=PA151|date=1993|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-08199-4|page=151|authorlink1=Heribert Adam|authorlink2=Kogila Moodley}}&lt;/ref&gt; Daar is geen reëls dat byvoorbeeld bruin of swart Afrikaanssprekendes nie in Orania mag woon nie.&lt;ref name=&quot;faz13&quot;&gt;{{cite news |last=Scheen |first=Thomas |title=In der Wagenburg |url=http://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/afrika/suedafrika-in-der-wagenburg-12203142.html?printPagedArticle=true#pageIndex_2 |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |date=1 Junie 2013 |access-date=11 April 2015 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010534/http://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/afrika/suedafrika-in-der-wagenburg-12203142.html%3FprintPagedArticle=true |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;&gt;{{cite news |title=Checkpoint Episode 37, Part1: “Ripping the rainbow” |url=https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 |access-date=2 Junie 2015 |publisher=eNCA |date=18 Desember 2014 |first=Nkepile |last=Mabuse |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229092708/https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Biehl&quot;&gt;{{Cite news|title=Wie mag in Orania bly?|url=http://www.oraniablog.co.za/wie-mag-in-orania-bly/|accessdate=2 Junie 2015|publisher=OraniaBlog|date=8 Augustus 2014|first=Sebastiaan|last=Biehl|archive-date=23 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623105317/http://www.oraniablog.co.za/wie-mag-in-orania-bly/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Slabbert2006&quot;&gt;{{en}}{{Cite book|last=Van Zyl Slabbert|first=Frederik|title=The Other Side of History: An Anecdotal Reflection on Political Transition in South Africa|year=2006|publisher=Jonathan Ball|isbn=978-1-86842-250-0|page=111}}&lt;/ref&gt;

Sommige mense wat in Orania 'n beter toekoms probeer opbou het, het die dorp verlaat as gevolg van beperkte werksgeleenthede of die onvervulde verwagting om in te pas by die plaaslike sosiale norme.{{sfn|Burgt|2016|p=169-170}}&lt;ref name=&quot;guardianstraws&quot; /&gt; Die plattelandse lewe en die verskil in lewenstyl in vergelyking met 'n stedelike omgewing is ook faktore wat die aanpassing vir nuwelinge moeilik maak.&lt;ref name=burgeranders&gt;{{cite news|title=Afrikaners in Orania is 'anders'|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/11/04/DB/11LDN/02.html|first=Liesl|last=Pretorius|publisher=[[Die Burger]]|date=4 November 2004|accessdate=4 April 2015|archive-date= 9 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409220249/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/11/04/DB/11LDN/02.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=156}}

=== Volhoubaarheid ===
[[Lêer:Bike share scheme for residents and visitors in Orania.jpg|duimnael|Fietsdeelstelsel vir inwoners en besoekers.]]
Die dorpsowerhede het 'n sterk fokus op volhoubare praktyke, insluitend die herwinning van vullis en bewaring van die area.{{sfn|Burgt|2016|p=39}}&lt;ref name=&quot;twyeod&quot; /&gt; Vullisskeiding en herwinning is verpligtend vir alle huishoudings en die inwoners versamel hul vullis in vyf verskillende vullisdromme. Songeisers is 'n vereiste vir alle nuwe huise wat in Orania gebou word. Voorbeelde van volhoubare argitektuur kan gesien word in die hele dorp, insluitend huise wat gebou is met materiale soos klip, hout en hooi.&lt;ref name=&quot;lief&quot; /&gt;

Tussen 2013 en 2017 is 'n aardskip in Orania gebou.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aardskip.com |title=Project Aardskip |access-date=14 Mei 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022151633/http://www.aardskip.com/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Dit is ontwerp deur Christiaan van Zyl, een van Suid-Afrika se belangrikste argitekte op die gebied van volhoubare argitektuur.&lt;ref name=atlasobscura&gt;{{cite web |title=Way Off The Grid: 6 Earthships That You Should Know |url=http://www.atlasobscura.com/articles/radically-ecological-earthships-from-around-the-world |publisher=Atlas Obscura |access-date=2 April 2015 |first=Oriana |last=Leckert |date=18 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004953/https://www.atlasobscura.com/articles/radically-ecological-earthships-from-around-the-world |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is glo een van die grootste sandsak-aardskepe in die wêreld.&lt;ref name=&quot;atlasobscura&quot; /&gt; In 2013 tydens mid-winter is gedemonstreer hoe ver die son inskyn in die Sonskip / Aardskip-lewende-museum.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kemp |first1=Charné |title=Son-demonstrasie in aardskip wys somme is reg |url=http://www.volksblad.com/nuus/2013-06-24-son-demonstrasie-in-aardskip-wys-somme-is-reg |publisher=Volksblad |date=24 Junie 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630003613/http://www.volksblad.com/nuus/2013-06-24-son-demonstrasie-in-aardskip-wys-somme-is-reg |archive-date=30 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=24 Junie 2019 }}&lt;/ref&gt; Die gebou is oop vir die publiek as 'n lewende-museum. Daar is nog drie erwe beskikbaar in Orania vir aardskepe.&lt;ref&gt;[https://osbp2012.wordpress.com/2012/07/11/karoostyl-ontwikkeling-in-robynlaan/ Karoostyl-ontwikkeling in Robynlaan], Orania Saambouprojek, 11 Julie 2012, besoek op 6 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

In 2014 Orania het sy fietsdeelstelsel bekend gestel. Die Orania Openbare Fietsprojek is glo die heel eerste van sy soort in Afrika.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[:en:List of bicycle-sharing systems#Cities|List of Bicycle-sharing systems]], ''Engelse Wikipedia'', besoek op 6 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

=== Eksterne betrekkings ===
Die bestaan van Orania as kultuurdorp is toegestaan deur die [[Grondwet van Suid-Afrika]], wat onder artikel 235 die reg op [[selfbeskikking]] erken.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Orania het 'n nie-konfronterende houding teenoor Suid-Afrikaanse owerhede aangeneem, wat eweneens beleid van afsydigheid teenoor Orania aangeneem het.&lt;ref name=selftrans&gt;{{cite journal|last1=Veracini|first1=Lorenzo|title=Orania as Settler Self-Transfer|journal=Settler Colonial Studies|date=2011|volume=1|issue=2|doi=10.1080/2201473X.2011.10648821|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/2201473X.2011.10648821|accessdate=5 April 2015 | issn = 1838-0743}}&lt;/ref&gt; Die ANC-regering ontwyk meestal die kwessie rondom Orania en sy status. Die ANC ag Orania minder belangrik as baie ander politieke kwessies in die land.&lt;ref name=&quot;Cavanagh201384&quot;&gt;{{cite book|author=Edward Cavanagh|title=Settler Colonialism and Land Rights in South Africa: Possession and Dispossession on the Orange River|url=https://books.google.com/books?id=2X7u84325h0C&amp;pg=PA84|date=23 April 2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-30577-0|page=84}}&lt;/ref&gt;

Op 5 Junie 1998 het [[Valli Moosa]], destydse Minister van Staatkundige Ontwikkeling in die ANC-regering, in 'n parlementêre begrotingsdebat verklaar dat

{{Aanhalingskas
 |title = |quote = ''Die strewe van die Vryheidsfront en ander Afrikaners om 'n bepaalde streek in die land (die Noordwes-Kaapse korridor) as 'n tuiste vir die Afrikaner se taal en kultuur — binne die raamwerk van die Grondwet en die Handves van Menseregte — te ontwikkel, word inderdaad deur die regering as 'n legitieme strewe gesien.''
 |source = '''Valli Moosa (ANC), minister van Staatkundige Ontwikkeling, 1998'''{{sfn|Burgt|2016|p=35-36}}&lt;ref name=&quot;beeld98&quot;&gt;{{cite news|first=Nick|last=Bezuidenhout|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/06/5/4/12.html|title=VF se strewe legitiem, sê Moosa|language=Afrikaans|date=5 Junie 1998|publisher=Beeld}}&lt;/ref&gt;
 |align = center |width = 100%|border = 1px|style = center|quoted = 1 |salign = center}}

In Julie 2004 het [[Dipuo Peters]], destyds Premier van die Noord-Kaap, die dorp besoek. Peters het gesê sy was beïndruk met hoe ontwikkeling plaasvind in die gemeenskap.&lt;ref name=&quot;nkaappremier&quot;&gt;{{cite web|title=Orania kan N-Kaap help, sê premier|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2004/07/31/VB/2k/08.html|publisher=Volksblad|accessdate=7 April 2015|language=Afrikaans|date=31 Julie 2004|first=Joylene|last=Van Wyk}}&lt;/ref&gt; Op 4 Julie 2007 het Orania en die Noord-Kaapse regering ooreengekom dat die kwessie van Orania se selfbestuur op alle regeringsvlakke bespreek sal word.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/orania-n-cape-agree-on-way-forward-1.360588 |title=Orania, N Cape agree on way forward |date=4 Julie 2007 |publisher=IOL News |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123825/http://www.iol.co.za/news/politics/orania-n-cape-agree-on-way-forward-1.360588 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Junie 2007 is die Afrikaner-enklave besoek deur die bruin gemeenskap van [[Eersterust]], buite Pretoria.&lt;ref name=&quot;Eersterust&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-community-lauded-20070611 |title=Orania community lauded |publisher=News24.com |date=11 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134050/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-community-lauded-20070611 |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania en Eersterust het ontmoet om te gesels oor gemeenskapsontwikkeling en metodes van selfbestuur te bespreek. Volgens besoekers was die ontvangs goed en het hulle verseker dinge geleer en geen rassespanning tydens die besoek ervaar nie. Orania het 'n skenking aan die gemeenskap van Eersterus gedoen om 'n kleuterskool in Eersterust te ondersteun.&lt;ref name=&quot;Eersterust&quot; /&gt;

[[Lêer:Drie verteenwoordigers van die kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, Godsdienstige en taalgemeenskappe het op 23 November 2009 op Orania besoek afgelê.jpg|duimnael|links|Verteenwoordigers van die ''Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe'' besoek Orania in 2009.]]
In 2009 het 'n afvaardiging van die ANC-Jeugliga die dorp besoek. Die leier [[Julius Malema]] was vol lof oor die samewerking tussen die inwoners: &quot;hulle werk saam in plaas van teen mekaar&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malema surprised by Orania |url=http://www.news24.com/Elections/News/Malema-surprised-by-Orania-20100625 |publisher=News24 |access-date=5 Januarie 2014 |date=28 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403095539/http://www.news24.com/elections/news/malema-surprised-by-orania-20100625 |archive-date=3 April 2015 |url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dieselfde jaar het 'n afvaardiging van Orania president [[Jacob Zuma]] besoek en vir 'n besoek aan Orania genooi.  Die [[Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe]] het Orania ook besoek.

Op 14 September 2010 het President Zuma die toegesegde besoek aan Orania afgelê en 'n vergadering met stigter [[Carel Boshoff]], sy seun, Orania burgemeester [[Carel Boshoff IV]] en ander gemeenskapsleiers gehou. Na afloop van die vergadering het Zuma behuisingsprojekte en verskeie landbouprojekte in Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jacob Zuma visited Orania |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Zuma-arrives-in-Orania-20100914 |publisher=News 24 |date=14 September 2010 |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004731/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Zuma-arrives-in-Orania-20100914 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 11 Desember 2012 het Orania en die [[Xhosas|Xhosa-gemeenskap]] van [[Mnyameni]] 'n samewerkingsooreenkoms onderteken.{{sfn|Burgt|2016|p=63}} Die doel van die ooreenkoms is om mekaar te help by die ontwikkeling van eie instellings. Ook wil die twee gemeenskappe kennis tussen die gemeenskappe oordra om hul afhanklikheid van die regeringsinisiatiewe vir hul ontwikkeling te verminder.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania signs agreement with Mnyameni |url=http://mg.co.za/article/2012-12-11-orania-and-mnyameni-sign-agreement-to-increase-self-reliance |publisher=Mail &amp; Guardian |date=11 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101132358/https://mg.co.za/article/2012-12-11-orania-and-mnyameni-sign-agreement-to-increase-self-reliance |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beeld&gt;{{cite news |last=Boshoff |first=Carel |title=Maak soos vriende |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/01/02/B1/11/gvcarel.html |accessdate=9 Januarie 2013 |newspaper=Beeld |date=2 Januarie 2013 |archive-date= 6 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106033145/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/01/02/B1/11/gvcarel.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 2013 het lede van die Orania Beweging, insluitende die president Carel Boshoff IV, op 'n Europese toer vergader met parlementslede van die [[Partij voor de Vrijheid]] in Nederland, die [[Vlaams Belang]] in België en die [[Südtiroler Volkspartei]] in Italië se [[Suid-Tirol]]-provinsie.{{sfn|Burgt|2016|p=63-64}}&lt;ref name=&quot;svp&quot;&gt;[http://www.svp.eu/de/medienmitteilungen/buren-zu-gast-bei-suedtiroler-volkspartei/ ''Buren zu Gast bei Südtiroler Volkspartei''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208151615/http://www.svp.eu/de/medienmitteilungen/buren-zu-gast-bei-suedtiroler-volkspartei/ |date= 8 Desember 2015 }}, besoek op 25 Oktober 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hnbas&gt;{{cite news |last1=Kromhout |first1=Bas |title=PVV-fractie ontvangt Afrikaner separatisten |url=http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/nieuws/20661/pvv-fractie-ontvangt-afrikaner-separatisten.html |access-date=14 April 2015 |publisher=Historisch Nieuwsblad |date=10 Mei 2013 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508123902/https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/nieuws/20661/pvv-fractie-ontvangt-afrikaner-separatisten.html |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens 'n tweede Europese toer in 2014 het lede van die Orania Beweging ook ontmoet met parlementslede van die [[Staatkundig Gereformeerde Party]] en die [[Christen-Democratisch Appèl]] in Nederland en die [[Christen-Democratisch &amp; Vlaams]] in België.&lt;ref name=&quot;orania14&quot;&gt;{{Cite news|last=Strydom|first=John|title=Tweede been van Europese skakeltoer deur groot belangstelling gekenmerk|url=http://www.orania.co.za/tweede-van-europese-skakeltoer-deur-groot-belangstelling-gekenmerk/|publisher=Orania Beweging|date=29 September 2014|accessdate=2 Junie 2015|archive-date= 2 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002215635/http://www.orania.co.za/tweede-van-europese-skakeltoer-deur-groot-belangstelling-gekenmerk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 2015 het die oud-goewerneur van Suid-Tirol, Louis Durnwalder ([[Südtiroler Volkspartei|SVP]]), Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jaco |first=Kleynhans |title=Voorgrond November 2015 |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web/1 |publisher=Orania Beweging |date=5 November 2015 |access-date=3 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004852/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web/1 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Voor die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016]] het die [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit|Thembelihle]]-tak van die [[Economic Freedom Fighters]] 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods insluitend die belofte om die outonome&lt;ref name=&quot;mg-2000&quot; /&gt; status van Orania te beëindig as die EFF verkiesings in die munisipaliteit sou wen.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot; /&gt; Na 'n besoek aan Orania het die destydse Thembelihle-burgemeester en tewens EFF-kandidaat Danny Jonas gesê hy wou die status quo behou, terwyl hy met Orania wou saamwerk tot voordeel van Thembelihle.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania ingesluit by EFF-kandidaat se groot planne |first=Charné |last=Kemp |url=http://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/orania-ingesluit-by-eff-kandidaat-se-groot-planne-20160629 |newspaper=Netwerk24 |date=29 Junie 2016 |access-date=13 Junie 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121191903/https://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/orania-ingesluit-by-eff-kandidaat-se-groot-planne-20160629 |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die party het uiteindelik 11,6% van die stemme in die Thembelihle-munisipaliteit gekry.&lt;ref name=&quot;n24localelections&quot;&gt;{{cite web |title=Local Government Elections 2016 |url=http://www.news24.com/elections/results/lge#&amp;level=ward&amp;provid=NC&amp;dcmunid=null&amp;munid=NC076&amp;map=live&amp;election=pr |publisher=News24 |access-date=13 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105808/https://www.news24.com/Elections/Results/lge |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het die [[Departement van Kuns en Kultuur]] Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Departement van Kuns en Kultuur besoek Orania |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1712489958826473 |publisher=Orania Beweging |date=3 Augustus 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004417/https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1712489958826473 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vakverbond [[COSATU]] het ook 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods, omdat Orania skynbaar die &quot;demokratiese orde in Suid-Afrika ondermyn&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Norma |last=Wildenboer |title=Cosatu slams Orania’s digital currency plan |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/cosatu-slams-oranias-digital-currency-plan-10519484 |publisher=IOL |date=28 Julie 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005444/https://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/cosatu-slams-oranias-digital-currency-plan-10519484 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op uitnodiging van Orania het COSATU later 'n besoek aan die dorp gebring.&lt;ref&gt;{{cite web |title=COSATU Northern Cape visits Orania |url=https://twitter.com/_cosatu/status/894469932502667264 |publisher=COSATU |date=7 Augustus 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005950/https://twitter.com/_cosatu/status/894469932502667264 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==== Afrikaner-organisasies ====
Die grootste Suid-Afrikaanse verregse party tydens apartheid, die [[Konserwatiewe Party]], het tot 1993 nooit die volkstaatkonsep ondersteun nie. Slegs toe hulle met ander regse organisasies in die [[Afrikaner Volksfront]] begin saamwerk het, het die Konserwatiewe Party die volkstaatkonsep ondersteun.{{sfn|Pienaar|2007|p=45}} Hul plan het egter nie Orania ingesluit nie, maar het tot doel gehad om dele van [[Transvaal]], met inbegrip van [[Pretoria]], af te skei en om te vorm tot 'n volkstaat waar die baie swart inwoners slegs beperkte stemreg sou hê.{{sfn|Pienaar|2007|p=45}} Onderhandelinge vir hierdie plan is gevoer met die African National Congress, maar die Konserwatiewe Party het geweier om die akkoord te teken.{{sfn|Pienaar|2007|p=46}} Die laaste wit minderheidsregering, gelei deur [[F.W. de Klerk]] was ook gekant teen die skepping van 'n Afrikaner-staat en die bestaan van Orania, maar het geen aksie teen Orania onderneem nie. Die regering van De Klerk het gedink die projek van Orania sou misluk weens tekortkomings in die plan.&lt;ref name=moutout91&gt;{{cite news |last1=Moutout |first1=Corinne |title=Les Afrikaners &quot;pure souche&quot; rêvent d'une patrie indépendante et ont déjà créé &quot;Orania&quot; |url=http://archives.lesoir.be/les-afrikaners-pure-souche-revent-d-une-patrie-independ_t-19910318-Z03QZP.html |publisher=Le Soir |date=18 Maart 1991 |access-date=18 April 2015 |language=Frans |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809225453/http://archives.lesoir.be/les-afrikaners-pure-souche-revent-d-une-patrie-independ_t-19910318-Z03QZP.html |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2010 het die Afrikaanse dagblad [[Beeld]] 'n artikel van Frans de Klerk, uitvoerende hoof van die Orania Dorpsraad, gepubliseer, waarin hy die suksesse van Orania beskryf het.&lt;ref name=&quot;hiebeeld&quot;&gt;{{Cite news|last=de Klerk|first=Frans|title=Hiér is anderkant die kla 'n tuiste vir diegene wat hul eie lot bestuur|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/20/B1/17/gvvolk.html|publisher=Beeld|date=20 Januarie 2010|accessdate=5 April 2015|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410053033/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/20/B1/17/gvvolk.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; De Klerk het hom ook namens die hele gemeenskap gedistansieer van rassistiese organisasies wat Orania se suksesse &quot;misbruik vir hul eie doeleindes&quot;.&lt;ref name=&quot;hiebeeld&quot; /&gt; Die debat rondom 'n volkstaat het in April 2010 in die hoofstroommedia teruggekeer na die moord op [[Eugene Terre'Blanche]], die destydse leier van die [[Afrikaner Weerstandsbeweging]] (AWB). [[Carel Boshoff]] het gesê dat dié moord 'n simbool was van die [[plaasmoorde]] wat as &quot;niks anders as 'n staat van oorlog&quot; beskryf kon word nie. Nietemin het Boshoff die uitnodiging om na Terre'Blanche se begrafnis te gaan, geweier: &quot;Ek hou nie van hom nie. Hy het 'n pad van konfrontasie en konflik verkies. Ons wou dit op 'n ander manier doen.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania building a different future |first=Andrew |last=Donaldson |url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article397312.ece/Orania-building-a-different-future |newspaper=[[Sunday Times]] |access-date=5 Januarie 2014 |date=10 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106034447/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article397312.ece/Orania-building-a-different-future |archive-date=6 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Boshoff IV het ook opgemerk dat die Orania-konsep (van eie arbeid) in stryd is met die [[baasskap]]stelsel uit die apartheidsera, wat die AWB voorgestaan het.&lt;ref name=whitegreen&gt;{{cite news |last1=Donaldson |first1=Andrew |title=All white, and a bit green, in the far country |url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article418616.ece/All-white--and-a-bit-green--in-the-far--country |publisher=Times LIVE |date=25 April 2010 |access-date=14 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428131335/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article418616.ece/All-white--and-a-bit-green--in-the-far--country |archive-date=28 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Weens die anti-rassismestandpunte van die Orania Beweging is Orania nie baie populêr onder verregse Afrikaner-organisasies nie.&lt;ref name=&quot;trueracists&quot;&gt;{{cite news |last=Masilela |first=Johnny |title=Orania leader true racists love to hate |url=http://www.iol.co.za/sundayindependent/orania-leader-true-racists-love-to-hate-1921468 |publisher=Sunday Independent |date=27 September 2015 |access-date=3 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116075330/https://www.iol.co.za/sundayindependent/orania-leader-true-racists-love-to-hate-1921468 |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Lede van die burgerregteorganisasie [[AfriForum]] het Orania in 2015 besoek en het positiewe verslag oor die dorp aan die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]] uitgebring.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot;&gt;{{cite web |title=Orania – Nie so 'n vergesogte droom nie |url=https://www.afriforum.co.za/orania-nie-n-vergesogte-droom-nie/ |publisher=AfriForum |access-date=5 April 2015 |date=23 Februarie 2015 |first=Juran |last=van den Heever |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010503/https://www.afriforum.co.za/orania-nie-n-vergesogte-droom-nie/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die lede van die Solidariteit Beweging het toe tydens die Krisisberaad besluit om Orania formeel te ondersteun.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Krisisberaad van die Solidariteit Beweging, Mosie 15: Afrikanerselfstandigheid en gemeenskapsfederalisme |url=http://krisisberaad.co.za/krisisberaad-mosie/ |publisher=Solidariteit Beweging |access-date=3 Junie 2015 |date=5 Mei 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004945/https://krisisberaad.co.za/krisisberaad-mosie/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Verkiesingsuitslae ===
==== Algemene verkiesings ====
Sedert 1994 het die inwoners van Orania in alle algemene verkiesings gestem. Tydens die laaste drie verkiesings het Orania 'n gemiddelde opkoms van 65% gehad, gebaseer op geregistreerde kiesers. Tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009 het die gemeenskap 'n duidelike stem vir die [[Vryheidsfront Plus]] uitgebring.&lt;ref name=&quot;ffpvote&quot;&gt;{{cite news |title=Orania votes for FF+ |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=3086&amp;art_id=nw20090423062148232C569880 |newspaper=IOL News |date=23 April 2009 |access-date=5 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821113237/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1 |archive-date=21 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Toe die uitslag van die algemene verkiesings van 2014 bekend gestel is, het die vier stemme vir die [[Economic Freedom Fighters]] 'n aantal kommentare in die Suid-Afrikaanse media ontlok.&lt;ref name=effvotes&gt;{{cite web |title=‘No problem with EFF votes in Orania’ |url=http://www.iol.co.za/news/special-features/no-problem-with-eff-votes-in-orania-1.1685338#.VRsAsWbv4T0 |publisher=IOL News |access-date=31 Maart 2015 |date=8 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123702/http://www.iol.co.za/news/special-features/no-problem-with-eff-votes-in-orania-1.1685338 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Party
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news24.com/elections/results#year=2004&amp;map=previous&amp;election=national&amp;provid=NC&amp;level=vd&amp;munid=NC076&amp;showvd=true&amp;vd=65320017 |title=2004 National Results |publisher=News24 |access-date=3 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226111134/https://www.news24.com/Elections/Results |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
! % (2004)
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]])&lt;ref name=&quot;ffpvote&quot; /&gt;
! % (2009)
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news24.com/Elections/Results#map=live&amp;election=national&amp;provid=NC&amp;level=vd&amp;munid=NC076&amp;ward=30706002&amp;vd=65320017 |title=2014 National Results |publisher=News24 |access-date=8 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226111134/https://www.news24.com/Elections/Results |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
! % (2014)
|-
|[[Vryheidsfront Plus]]||158 ||84.95% ||242 ||86.73% || 224 || 76,89%
|-
|[[Demokratiese Alliansie]] ||16 || 8.60% || 26 || 9.31% || 44 || 15,12%
|-
|[[Afrika Christen Demokratiese Party]] || 3 ||1.61% || 3 ||1.07% || 7 || 2,41%
|-
|[[African National Congress]] ||3 ||1.61% ||3 || 1.07% || 5 || 1,72%
|-
|[[Congress of the People]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; || - || - ||3 ||1.07% || 1 || 0,34%
|-
|[[Nasionale Aksie]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt; ||3 ||1.61% || - || - || - || -
|-
|[[Onafhanklike Demokrate]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; ||2 ||1.08% || 0 || 0% || - || -
|-
|[[Nuwe Nasionale Party]]&lt;sup&gt;d&lt;/sup&gt; || 1 || 0.54% || - || - || - || -
|-
|[[Economic Freedom Fighters]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 4 || 1,37%
|-
|[[Front Nasionaal]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 4 || 1,37%
|-
|[[Ubuntu Party]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 2 || 0,69%
|-
|Ongeldige stemme ||2 ||1.08% || 2 ||0.71% || 0 || 0,00%
|-
! Totaal ||188 ||100.00% || 279 ||100.00% || 291 || 100%
|}
&lt;small&gt;&lt;u&gt;Opmerkings by tabel:&lt;/u&gt;&lt;br /&gt;a: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2009 nie&lt;br /&gt;b: Party het net deelgeneem aan die verkiesing in 2004 en het later saamgesmelt met die Vryheidsfront, waardeur dit Vryheidsfront Plus geword het.&lt;br /&gt;c: Party het saamgesmelt met die Demokratiese Alliansie&lt;br /&gt;d: Party het saamgesmelt met die African National Congress&lt;br /&gt;e: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2014 nie&lt;/small&gt;

==== Plaaslike verkiesings ====
{{Sienook|Orania Verteenwoordigende Raad}}
Inwoners van Orania stem vir hul verteenwoordigende raad op dieselfde dag as die landwye plaaslike verkiesings.&lt;ref name=&quot;Orania&quot;&gt;[http://www.orania.co.za/eie-munisipale-verkiesing/ Eie munisipale verkiesing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616192834/http://www.orania.co.za/eie-munisipale-verkiesing/ |date=16 Junie 2013 }}, Orania Beweging, 17 Februarie 2011.&lt;/ref&gt; In 1995 is die eerste verkiesings vir die Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad gehou.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070607231605/http://www.anc.org.za/locelect/lenews1103.html#selection-1085.44-1085.53 FF LEADER THRILLED BY `VOLKSTAAT' RURAL COUNCIL], [[Suid-Afrikaanse Persagentskap]], besoek 9 Junie 2017&lt;/ref&gt; In 2000, 2006, 2011 en 2016 het inwoners van Orania gestem vir die Orania Verteenwoordigende Raad sowel as die raad van die [[Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit]], maar nie vir die raad van die Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit nie.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/video-orania-stem-nie-in-verkiesing/ Video: Orania stem nie in verkiesing], Maroela Media, besoek 9 Junie 2017.&lt;/ref&gt;

== Ekonomie en landbou ==
[[Lêer:Joubert-oes-pekans-19.jpg|duimnael|Pekanneutoes in Orania]]
Landbou is baie belangrike vir Orania se ekonomie met een van die grootste pekanneutplantasies in Suid-Afrika in plek.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=12}}&lt;ref name=&quot;Dicey2007&quot;&gt;{{cite book|first=William|last=Dicey|title=Borderline|date=1 September 2007|publisher=Kwela Books|isbn=978-0-7957-0189-4|page=14}}&lt;/ref&gt; Verskeie pekanneutplantasies het Orania 'n aansienlike ekonomiese hupstoot gegee.&lt;ref name=citypressforgot&gt;{{cite news |title=Orania: The town that time forgot |url=http://www.citypress.co.za/features/orania-the-town-that-time-forgot/ |publisher=City Press |access-date=2 April 2015 |date=18 Julie 2013 |first=Hannelie |last=Booyens |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411100228/http://www.citypress.co.za/features/orania-the-town-that-time-forgot/ |archive-date=11 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste pekanneute word uitgevoer na China.{{sfn|Haleniuk|2013|p=10}} Sedert die aankoop van die dorp van 430 hektaar, het die gemeenskap nog ongeveer 8,000 hektaar landbougrond by die dorp gevoeg.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zuma likely to visit Orania |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=13&amp;art_id=vn20090329075249887C678320 |first=Carien |last=Du Plessis |newspaper=IOL News |date=29 Maart 2009 |access-date=5 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821113237/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1 |archive-date=21 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Pompstasie op die Oranjerivieroewer, wat gefinansier en gebou is deur die dorp se inwoners, word vir die voorsiening van water vir landbou gebruik.&lt;ref name=&quot;nkaappremier&quot; /&gt; Die stasie is gekoppel aan 'n stelsel wat oor 9&amp;nbsp;km strek.&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt;

In 2014 was daar meer as 120 besighede in Orania gevestig.&lt;ref name=&quot;besigheidslys&quot;&gt;{{Cite web|title=Besigheidslys|url=http://www.orania.co.za/besigheidslys/|publisher=Orania Dorpsraad|date=14 November 2014|accessdate=2 Junie 2015|archive-date=11 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711012554/http://www.orania.co.za/besigheidslys/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ekonomiese dienste in die dorp sluit in 'n belsentrum, aandelemakelaars en 'n argitekteburo in.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt; In 2011 was die gemeenskap se jaarlikse omset ongeveer R48 miljoen.&lt;ref name=phago11&gt;{{cite news |last1=Amos |first1=Phago |title=Orania to complete Census before deadline: Tuesday |url=http://www.sabc.co.za/news/a/fe41378048bd09e389d1eb4fcc429a80/Orania-to-complete-Census-before-deadline-20111018 |publisher=SABC News |date=18 Oktober 2011 |access-date=11 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032731/http://www.sabc.co.za/news/a/fe41378048bd09e389d1eb4fcc429a80/Orania-to-complete-Census-before-deadline-20111018 |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Eiendomspryse in 2010 het gewissel van minstens R250&amp;nbsp;000 tot R900&amp;nbsp;000 vir nuwe eiendomme aan die rivierfront.&lt;ref name=vice&gt;{{cite web |title=Orania: The Little Town that Racism Built |url=http://www.vice.com/en_uk/read/orania-the-little-town-that-racism-built/page/0 |publisher=VICE |access-date=4 April 2015 |date=19 Januarie 2010 |first=Gavin |last=Haynes |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810120737/http://www.vice.com/en_uk/read/orania-the-little-town-that-racism-built/page/0 |archive-date=10 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die pryse van huise in Orania het tussen 1992 en 2006 met 'n gemiddelde van 13,9% per jaar gegroei.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ekonomie van Orania gaan van krag tot krag|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/06/13/B5/17/ekoran.html|publisher=Beeld|accessdate=6 April 2015|date=13 Junie 2006|first=Elma|last=Kloppers|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411173110/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/06/13/B5/17/ekoran.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Orania se [[toerisme]]-industrie toon vinnige ontwikkeling sedert die voltooiing van 'n luukse rivierspa en 'n [[Hotel|boetiekhotel]] in 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania Oewerhotel en Spa |url=http://www.oraniahotel.co.za/ |access-date=5 Januarie 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021130401/http://www.oraniahotel.co.za/ |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ''Orania Toere'', Orania se eerste geregistreerde toeroperateur is ook van stapel gestuur in 2009. In 2010 het op die dorp dertien onafhanklike aanbieders van oornagverblyf getel.&lt;ref&gt;Flitslig, Mei 2010 en Voorgrond, 2010&lt;/ref&gt; Dit sluit in twee karavaanparke, selfsorgwoonstelle, kamers, 'n hotel en gastehuise.&lt;ref name=twyeod&gt;{{cite web |title=20 years of democracy in Orania: The past might have a future |url=http://www.timeslive.co.za/thetimes/2014/04/29/20-years-of-democracy-in-orania-the-past-might-have-a-future |publisher=Times LIVE |first=Poppy |last=Louw |date=29 April 2014 |access-date=31 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005340/http://www.timeslive.co.za/thetimes/2014/04/29/20-years-of-democracy-in-orania-the-past-might-have-a-future |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tussen Oktober 2012 tot Februarie 2013 het meer as 2&amp;nbsp;000 vakansiegangers die dorp besoek.{{sfn|Haleniuk|2013|p=10-11}}

In Orania voer mense uit dele van die samelewing hul eie handearbeid uit.&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; Plaaslike Afrikaners doen ook ongeskoolde werk soos tuinmaak en vullisverwydering.&lt;ref name=&quot;sweepiol&quot; /&gt; Die vinnige groei tussen 2010 en 2014 het gelei tot die konstruksie van nuwe kommersiële ontwikkelings en 'n stygende aantal jongvolwasse nuwe inwoners. Dit het egter ook veroorsaak dat die inkomsteverskille tussen die inwoners toeneem.&lt;ref name=maghumanface&gt;{{cite web |title=Orania: Afrikaner dream gives capitalism a human face |url=http://mg.co.za/article/2014-11-12-orania-afrikaner-dream-gives-capitalism-a-human-face |publisher=Mail &amp; Guardian |date=12 November 2014 |access-date=31 Maart 2015 |first=Kwanele |last=Sosibo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620142204/https://mg.co.za/article/2014-11-12-orania-afrikaner-dream-gives-capitalism-a-human-face |archive-date=20 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die gemiddelde loon in Orania was in 2007 ongeveer R4&amp;nbsp;000 per maand, wat relatief laag is vir wit Suid-Afrikaanse standaarde.{{sfn|Hagen|2013|p=111}} Die gebrek aan goedkoop swart arbeid beteken dat lewenskoste in Orania twee keer so hoog is as in die res van Suid-Afrika;&lt;ref name=&quot;faz13&quot; /&gt; en ook dat ongeskoolde werkers skaars is.&lt;ref name=&quot;pillippa08&quot;&gt;{{cite news|last1=Barnard|first1=Phillippa|title=Groot gaping tussen ryk en arm kan Orania se nuwe visie verdof|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/02/02/B1/12/pborania.html|publisher=[[Beeld]]|date=2 Februarie 2008|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509073146/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/02/02/B1/12/pborania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2009 het 14% van die bevolking hul eie besighede gehad.&lt;ref name=mears09&gt;{{cite web|last1=Mears|first1=Ronald|title=The Ora as facilitator of sustainable local economic development in Orania|url=http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/07/the-ora-as-facilitator-of-sled-2009.doc|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=16 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416162930/http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/07/the-ora-as-facilitator-of-sled-2009.doc|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die bruto geografiese produk (BGP) van Orania was in 2021 R344,7&amp;nbsp;miljoen en in 2023 R462&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref&gt;{{Cite journal| publisher = Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap &amp; Kuns| doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n2a9| issn = 0041-4751| volume = 65| issue = 2| pages = 726–739| last = Rossouw| first = Jannie| title = A first estimate of Orania's gross geographical product| journal = Tydskrif vir Geesteswetenskappe| access-date = 2026-07-28| date = 2025-06-01| url = https://research.ebsco.com/plink/f8bf4eca-cf1b-30d8-873a-2ae557bd0d3d}}&lt;/ref&gt;

In April 2004 het Orania sy eie monetêre stelsel, die [[Ora]], bekend gestel. Die stelsel is gebaseer op die idee van geskenkbewyse.{{sfn|Burgt|2016|p=54-55}}&lt;ref name=&quot;bbc04&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3670441.stm |title='Whites-only' money for SA town |date=29 April 2004 |publisher=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916013537/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3670441.stm |archive-date=16 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 Desember 2004 }}&lt;/ref&gt; Orania se plaaslike bank, die ''OSK Koöperatiewe Bank'' (OSK soos in ''Orania Spaar en Krediet'') is in beheer van hierdie inisiatief. Die OSK Koöperatiewe Bank is die grootste gemeenskapsbank van Suid-Afrika.&lt;ref name=&quot;depfinance&quot;&gt;{{cite web |last=Mabule |first=Khomotjo |title=Orania Spaar &amp; Krediet Koöperatiewe Bank: South Africa's Largest Co-operative Bank |url=http://www.treasury.gov.za/coopbank/newsletter/The%20Connection%20-%20Issue%204.pdf |publisher=Ministerie van Finansies |date=Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226045850/http://www.treasury.gov.za/coopbank/newsletter/The%20Connection%20-%20Issue%204.pdf |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania het sy eie tjekboek sedert 2007.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://business.iafrica.com/news/635774.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070308161320/http://business.iafrica.com/news/635774.htm|archivedate=2007-03-08|title=Orania launches own cheque book|date=22 Februarie 2007|publisher=iAfrica}}&lt;/ref&gt; Die gebruik van die Ora as betaalmetode het ook die effek dat diefstal ontmoedig word aangesien die Ora slegs binne Orania gebruik kan word.&lt;ref name=nzz&gt;{{cite news|title=Wo Afrikaaner unter sich bleiben können|url=http://www.nzz.ch/startseite/wo_afrikaaner_unter_sich_bleiben_koennen-1.1760350|accessdate=6 April 2015|publisher=Neue Zürcher Zeitung|date=23 Januarie 2009|language=Duits}}&lt;/ref&gt; In 2011 was Oras ter waarde van ongeveer R580&amp;nbsp;000 in sirkulasie.&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; In 2017 was dit R3,8 miljoen.&lt;ref name=&quot;geldstelsel&quot;&gt;[http://www.orania.co.za/geldstelsel/ Geldstelsel van Orania: Die Ora], Orania Beweging. Besoek op 4 April 2017&lt;/ref&gt; Nuwe note word elke drie jaar gedruk om die ou note te vervang vanweë gebruikskade. Die F-reeks is in April 2017 bekend gestel.&lt;ref name=&quot;geldstelsel&quot; /&gt; In 2017 word die digitale variant van die Ora, die ''e-Ora'', as kripto-geldeenheid bekendgestel.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.enca.com/south-africa/orania-eyes-move-to-e-cash |title=Orania wants its own Bitcoin |date=16 Julie 2017 |publisher=eNCA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702152641/https://www.enca.com/south-africa/orania-eyes-move-to-e-cash |archive-date=2 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Van 1998 tot 2002 het Orania 'n groot melkplaas bedryf. Hoewel die plaas as een van die mees mees moderne melkerye in Suid-Afrika gesien is,&lt;ref name=&quot;guardianstraws&quot; /&gt; het toenemende koste van ingevoerde masjinerie, wat veroorsaak is deur 'n afname in die waarde van die rand, gekombineer met 'n styging in die prys van koring, wat gebruik is om beeste te voer, gelei tot sy likwidasie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Melkery in Orania lewer melk vir kaas|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/12/30/3/7.html|publisher=Beeld|accessdate=1 April 2015|date=30 Desember 1998|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402170642/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/12/30/3/7.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania-melkery se geldspeen droog op|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/02/24/9/9.html|publisher=[[Rapport]]|date=24 Februarie 2002|last=Smith|first=Chris|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163213/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/02/24/9/9.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nog 'n ambisieuse projek, 'n meul om verskeie koringprodukte te verwerk, is in 2005 voltooi,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Orania se meule vroeg volgende jaar in bedryf|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/12/03/F1/08/03.html|publisher=Beeld|date=3 Desember 2004|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411163136/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/12/03/F1/08/03.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; maar was net so onsuksesvol en is gesluit.&lt;ref name=&quot;verdigting&quot;&gt;{{cite web |title=Die verdigting en uitbreiding van Orania |url=https://rozmeyer.wordpress.com/2013/03/08/die-verdigting-en-uitbreiding-van-orania/ |publisher=Vry Afrikaner |date=8 Maart 2013 |first=Wynand |last=Boshoff |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418095057/https://rozmeyer.wordpress.com/2013/03/08/die-verdigting-en-uitbreiding-van-orania/ |archive-date=18 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die owerhede van Orania het sedertdien afgesien van grootskaalse projekte en fokus eerder op die ontwikkeling van klein- en mikro-ondernemings om die plaaslike ekonomie aan die gang te hou.&lt;ref name=&quot;verdigting&quot; /&gt;

== Kultuur en ontspanning ==
[[Lêer:Die Orania Beweging se stalletjie by die Orania Karnaval.jpg|duimnael|Die Orania Beweging se stalletjie by die Orania Karnaval.]]
Kulturele instellings in Orania sluit die ''Orania Kunsteraad met orkes en koor'' (OKeR) en die ''Orania Kultuurhistoriese museum'' in.{{sfn|Pienaar|2007|p=78}} Uitstallings in die museum toon onder meer [[F.V. Lategan|Felix Lategan]] se geweerversameling en die [[Vierkleur]] van [[Jopie Fourie]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dorp sal 10 000 mense kan huisves|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/15/6/8.html|publisher=[[Volksblad]]|date=15 April 2000|first=Jeanne-Marié|last=Versluis|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411225925/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/15/6/8.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 'n Versameling van borsbeelde van Afrikaner-leiers, afkomstig van instellings wat dié borsbeelde na die einde van apartheid nie meer wou hê nie, staan op die ''Monumentkoppie'' in die dorp.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Daar is ook die ''Verwoerdmuseum'', waar items en foto's van Hendrik Verwoerd tentoongestel word. Dié museum is gehuisves in Betsie Verwoerd se huis waar sy van 1992 tot en met haar dood op die ouderdom van 98 in 2000 gewoon het.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=92-93}}

Die [[Koeksistermonument]], opgerig in 2003, vereer die vroue wat [[koeksister]]s gebak en verkoop het om geld in te samel vir liefdadigheid. Die Koeksistermonument is een van die dorp se toerisme-aantreklikhede.{{sfn|Haleniuk|2013|p=9}} Orania huisves ook die [[Ierse Vrywilligersmonument]]. Die Ierse Vrywilligersmonument is gewy aan die Ierse soldate wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aan die Boere se kant geveg het.&lt;ref name=magmonu&gt;{{cite web |title=Brixton to Orania: The great trek of the Irish Volunteer Monument |url=http://mg.co.za/article/2014-11-13-brixton-to-orania-the-great-trek-of-the-irish-volunteer-monument |first=Kwanele |last=Sosibo |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=31 Maart 2015 |date=13 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211115535/https://mg.co.za/article/2014-11-13-brixton-to-orania-the-great-trek-of-the-irish-volunteer-monument |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die monument is ontwerp deur Jan van Wijk, wat ook die [[Afrikaanse Taalmonument]] in die [[Paarl]] ontwerp het. Die Ierse Vrywilligersmomunument is in 2002 vanaf [[Brixton]] (Johannesburg) deur 'n groep Afrikaners, wat bekommerd was oor sy naderende sloping, na Orania geskuif.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;

Orania het 'n gelukbringer met die naam van ''Klein Reus'', 'n klein seuntjie wat sy moue oprol.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Dit is die simbool wat gebruik word vir die dorp se vlag, sy geldeenheid, merktekens en goedere.{{sfn|Haleniuk|2013|p=8}} Tradisionele kulturele aktiwiteite soos [[volkspele]] en speletjies soos [[jukskei]] word bevorder binne die gemeenskap.&lt;ref name=&quot;Naudé-MoseleyMoseley2008&quot; /&gt; Tipiese Karoo-kos soos [[Skaapvleis|skaapkop]] is deel van die plaaslike kulinêre erfenis.&lt;ref name=&quot;Naudé-MoseleyMoseley2008&quot;&gt;{{cite book|last1=Naudé-Moseley|first1=Brent|last2=Moseley|first2=Steve|title=Getaway Guide to Karoo, Namaqualand &amp; Kalahari|url=https://books.google.com/books?id=jvIwAQAAIAAJ|year=2008|publisher=Sunbird|isbn=978-1-919938-58-5|page=67|quote=If you want to taste regte egte (real genuine) Afrikaans culture, arrange a visit to Orania during one of their special occasions when they'll host traditional dancing, volkspele (games) such as jukskei (yoke-pin) and eat skaapkop (traditional sheep head}}&lt;/ref&gt; Die dorp het ook 'n rugbyspan, die ''Orania Rebelle'', wat sy wedstryde in die Griekwaland-Wesrugbyunie speel.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Malan|first1=Marlene|title=Olé, olé, olé, Orania!|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2013/04/22/RH/8/mmorania.html|publisher=[[Rapport]]|date=22 April 2013|accessdate=12 April 2015|archive-date=12 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412064838/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2013/04/22/RH/8/mmorania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die ''Orania Karnaval'' (voorheen ''Volkstaatskou'') is die belangrikste kulturele gebeurtenis in die dorp.{{sfn|Hagen|2013|p=154-155}} Dit word sedert 2000 jaarliks in April gehou en die karnaval sluit uitstallings, kompetisies, kosstalletjies en konserte van plaaslike en nasionale Afrikaner-kunstenaars in.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania hou Volkstaatskou|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/03/12/4/30.html|accessdate=10 April 2015|publisher=Volksblad|date=12 Maart 2003|archive-date=14 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414004646/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/03/12/4/30.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=karnaval14&gt;{{cite news |last1=Strydom |first1=Lida |title=Orania vier Afrikanerkultuur |url=http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-04-15-orania-vier-afrikanerkultuur |access-date=10 April 2015 |publisher=Netwerk24 |date=15 April 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415122821/http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-04-15-orania-vier-afrikanerkultuur |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die reekse van die [[Ora]] as ook die Kleinreus-vlag is tydens die karnaval bekendgestel.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Coetzee|first1=Frans|title=Orania se geldeenheid op Volkstaatskou herdenk|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/04/29/VB/5/01.html|accessdate=10 April 2015|publisher=Volksblad|date=29 April 2005|archive-date=14 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414005603/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/04/29/VB/5/01.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Van Der Merwe|first1=Hannatjie|title=Orania kry glo einde April eie geldeenheid by volkskou|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/02/23/OB/2k/10.html|publisher=Die Burger|date=23 Februarie 2004|accessdate=10 April 2015|archive-date= 8 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508232100/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/02/23/OB/2k/10.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Jonger inwoners kla soms oor 'n gebrek van ontspanningsaktiwiteite, wat dikwels voorkom in klein gemeenskappe in die Karoo.{{sfn|Hagen|2013|p=113}} Orania, veral 'n landboudorp, bied beperkte vermaak vir tieners en jong volwassenes, wat die stedelike vermaak moet mis.&lt;ref name=wagenburg10&gt;{{cite news |last1=Six |first1=Billy |title=Im Schutz der Wagenburg |url=http://www.jf-archiv.de/archiv10/201023060433.htm |publisher=Junge Freiheit |date=4 Junie 2010 |access-date=12 April 2015 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029122834/http://www.jf-archiv.de/archiv10/201023060433.htm |archive-date=29 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Quad-wedrenne is 'n gewilde tydverdryf, maar is verbode deur die Dorpsraad vanweë veiligheidsredes.{{sfn|Hagen|2013|pp=111-112}} Die Bistro was 'n gewilde uithangplek vir die jeug van Orania, maar het gesluit nadat die eienaar in 2009 oorlede is.{{sfn|Hagen|2013|p=125}} Twee noemenswaardige besighede is ''Die Wynhuis'' ('n drankwinkel) en ''Die Vaatjie'' ('n kroeg). ''Die Wynhuis'' word nie net besoek deur die plaaslike bevolking nie, maar ook deur bruin mense van naburige plase. ''Die Vaatjie'' was 'n omstrede plek onder lede van die gemeenskap, omdat dit gesien is as 'n plek van losse sedes, waar gevegte soms tussen klante uitbreek. ''Die Vaatjie'' het afgebrand in 2009 en is heropen in 2011, maar is tans gesluit.{{sfn|Hagen|2013|p=72-73}} Dinge het in 2014 aansienlik verbeter met die opening van Die Ou Karooplaas Winkelsentrum, wat ook 'n fliekteater en pizza- en [[DVD]]-winkels huisves, en die opening van die ''Stokkiesdraai Avontuurpark'', wat ook 'n kroeg en koffiewinkel huisves.

=== Onderwys ===
In Orania is verskeie onderwysinstellings. Daar is twee gekombineerde skole vir primêre en sekondêre onderwys.{{sfn|Burgt|2016|p=55-58}} Albei skole is gekombineerde skole wat onderwys van graad 0 tot graad 12 bied. Daar is ook drie naskoolse onderwysinstellings. Dié naskoolse onderwysinstellings vorm gesamentlik die ''Orania Kampus''.&lt;ref name=&quot;kampus&quot;&gt;{{cite news|title=Orania Kampusprojek geloods|url=http://www.ditsem.net/index.php/sektore/snelnuus-snykant/item/887-orania-kampusprojek-geloods|accessdate=8 Augustus 2017|publisher=Ditsem Nuus|date=4 Junie 2010}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Alle opvoedkundige aktiwiteite in Orania vind onder toesig van die ''Orania Koördinerende Onderwysraad'' plaas.{{sfn|Pienaar|2007|p=71}}

==== Basiese onderwys ====
[[Lêer:CVO-Magdaleen09.jpg|duimnael|Klaslokaal van die CVO-skool.]]
Daar is twee skole in Orania, die ''Orania CVO-skool'' ([[BCVO|Christelik-Volkseie Onderwys]]) en die ''Volkskool Orania''.{{sfn|Burgt|2016|p=55-58}} Albei skole is Afrikaanse skole, terwyl Engels slegs as tweede taal geleer word.&lt;ref name=&quot;vqr&quot; /&gt; Albei skole volg die IEB-kurrikulum, wat deur die meeste privaatskole in Suid-Afrika gebruik word.&lt;ref name=duplessis14&gt;{{cite web |last1=du Plessis |first1=Jaco |title=Hammond het helder lens op Orania gerig |url=http://www.litnet.co.za/Article/2014-hammond-het-helder-lens-op-orania-gerig |publisher=LitNet |date=24 Mei 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501180744/http://litnet.co.za/Article/2014-hammond-het-helder-lens-op-orania-gerig |archive-date=1 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die skole ontvang geen staatsbefondsing nie en benadruk die Afrikanergeskiedenis en die Christelike etos. Die CVO-skool en die Volkskool gebruik egter verskillende onderrigmetodes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.orania.co.za/?page_id=89 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090930112803/http://www.orania.co.za/?page_id=89|archivedate=30 September 2009 |title=Skole |publisher=Orania |accessdate=12 Desember 2013}}&lt;/ref&gt;

Die CVO-skool, gestig in Januarie 1993,{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} gebruik konvensionele onderrigmetodes.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oraniacvo.co.za |title=Orania CVO-skool |publisher=Oraniacvo.co.za |access-date=12 Desember 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609205139/http://oraniacvo.co.za/ |archive-date= 9 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In 2014 was daar 225 leerlinge ingeskryf, waarvan enkeles uit naburige dorpe.&lt;ref name=bloudrukcvo&gt;{{cite web |title=Bloudruk |url=http://www.oraniacvo.co.za/bloudruk.php |publisher=Orania CVO |access-date=6 April 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728163554/http://www.oraniacvo.co.za/bloudruk.php |archive-date=28 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Sedert 2014 is daar gebou aan 'n gesamentlike tegniese sentrum vir die CVO-skool en die nuutgestigte Bo-Karoo Opleidingsentrum. Die Bo-Karoo Opleidingsentrum het ongeveer R8 miljoen gekos en is befonds deur [[Solidariteit#Solidariteit Helpende Hand|Solidariteit Helpende Hand]].&lt;ref name=&quot;helpendehandcvo&quot;&gt;{{cite web |title=Soldeer Nuusbrief 706 |url=http://www.soldeer.co.za/nuusbriewe/soldeer/706/nuusbrief706-t.htm |publisher=Solidariteit Beweging |access-date=8 Augustus 2017 |date=3 November 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002214530/https://www.soldeer.co.za/nuusbriewe/soldeer/706/nuusbrief706-t.htm |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die tegniese sentrum is in 2016 geopen. Die Volkskool gebruik egter onkonvensionele onderrigmetodes in die vorm van 'n selfgedrewe onderrigstelsel, waar leerlinge self hul eie weekrooster kan bepaal.&lt;ref name=&quot;afstandsleer&quot;&gt;{{cite web |author=Red Apple Media |url=http://www.afstandsleer.co.za |title=Afstandleer Plus |publisher=Afstandsleer.co.za |access-date=12 Desember 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125132016/https://afstandsleer.co.za/ |archive-date=25 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Volkskool is gestig in Junie 1991, met Julian Visser as eerste skoolhoof.{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} Die Volkskool bied ook afstandsleer aan.&lt;ref name=&quot;afstandsleer&quot; /&gt;

Daar is 'n mate van wedywering tussen die twee skole, wat oor die algemeen vriendelik is.{{sfn|Hagen|2013|p=62}} Nie alle plaaslike kinders gaan hier skool nie: sommige ouers kies tuisonderwys of stuur hul kinders na skole in stede soos Bloemfontein.{{sfn|Hagen|2013|p=63}}

Orania se skole het sedert 1991 konsekwent 'n 100% matriekslaagsyfer behaal.&lt;ref name=ioltwc&gt;{{cite web |title=The journey to hell and back |url=http://www.iol.co.za/travel/south-africa/western-cape/the-journey-to-hell-and-back-1.1812468#.VNpfMcaykT0 |publisher=IOL Travel Western Cape |access-date=10 Februarie 2015 |date=3 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123853/http://www.iol.co.za/travel/south-africa/western-cape/the-journey-to-hell-and-back-1.1812468 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==== Naskoolse onderwys ====
In 2016 is die privaat tegniese kollege [[Bo-Karoo Opleiding]] geopen.{{sfn|Burgt|2016|p=57}}&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|title=Bo-Karoo opleidingsentrum open sy deure|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1125699504172191&amp;id=135943369814481 |accessdate=7 Mei 2016|publisher=Orania Beweging|date=2 Mei 2016}}&lt;/ref&gt; Bo-Karoo Opleiding gebruik 'n stelsel van &quot;werk en leer&quot;. Weens die groot vraag na bouers in Orania rig die kursusse veral op bou- en konstruksiepraktyke. Uitbreiding van die kursusaanbod word oorweeg.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|title=Bekendstelling van die Bo-Karoo opleidingsentrum |url=https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1083401461735329/?type=3&amp;theater |accessdate=7 Mei 2016|publisher=Orania Beweging|date=14 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;

Ander naskoolse onderwysinstellings is die ''Technik Akademie'' en die ''Exellencia Haarakademie''.&lt;ref name=&quot;kampus&quot; /&gt;

Daar word tans met die Afrikaanse privaatuniversiteit ''[[Akademia]]'' onderhandel oor die vestiging van 'n studiesentrum in Orania.&lt;ref name=&quot;helpendehandcvo&quot; /&gt; Ook word 'n kampus met koshuise in Orania ontwikkel.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bekendstelling van die Bo-Karoo opleidingsentrum |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1652427794832690/?type=3 |access-date=8 Augustus 2017 |publisher=Orania Beweging |date=21 Junie 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421092135/https://www.facebook.com/oraniabeweging/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1652427794832690/?type=3 |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Toekomsgesprek: Die Orania Kampus |url=https://www.youtube.com/watch?v=2SgkGWXvEaI |publisher=Orania Beweging |access-date=8 Augustus 2017 |date=5 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201004707/https://www.youtube.com/watch?v=2SgkGWXvEaI |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Media ===
Die eerste plaaslike gemeenskapsradiostasie, ''Radio Club 100'', is in November 2005 deur die [[Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika]] gesluit, omdat die stasie sonder 'n lisensie sou uitsaai en 'n &quot;rassistiese inhoud&quot; sou hê.&lt;ref name=&quot;radioiol&quot; /&gt; Die bestuur van die radiostasie het aangevoer dat hulle herhaaldelik aansoek gedoen het om 'n lisensie en dat hulle bloot besig was met die uitvoering van toetsuitsendings. Die uitsendings sou oor skadelose nuus soos verjaarsdae en sosiale geleenthede gegaan het.&lt;ref name=radioiol&gt;{{cite news |title=Orania radio station kicked off the air |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/orania-radio-station-kicked-off-the-air-1.258326#.VSLjvmbv4T0 |access-date=6 April 2015 |publisher=IOL News |date=9 November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003124123/http://www.iol.co.za/news/south-africa/orania-radio-station-kicked-off-the-air-1.258326 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Desember 2007 het OKOSA 'n lisensie aan die nuwe ''[[Radio Orania]]'' toegestaan,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Radio Orania gets green light from Icasa |url=http://mg.co.za/article/2007-12-04-radio-orania-gets-green-light-from-icasa |access-date=6 April 2015 |publisher=Mail &amp; Guardian |date=4 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101134308/https://mg.co.za/article/2007-12-04-radio-orania-gets-green-light-from-icasa |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die stasie het op 13 April 2008 op 95.5&amp;nbsp;MHz begin uitsaai.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sabcnews.co.za/entertainment/other/0,2172,167572,00.html |title=Radio Orania on-air again |publisher=SABC News |date=13 April 2008 |access-date=12 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009023101/http://www.sabcnews.co.za/entertainment/other/0,2172,167572,00.html |archive-date= 9 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die gemeenskapsradiostasie word deur vrywilligers bestuur en tel meer as 50 bydraers.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania Beweging |url=https://twitter.com/oraniabeweging/status/450611593903341568 |publisher=Twitter |access-date=6 April 2015 |date=31 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005630/https://twitter.com/oraniabeweging/status/450611593903341568 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Programme sluit onder meer voorlesings van Afrikaanse letterkunde in, soos [[Mikro]] se ''Ruiter in die nag''.{{sfn|Hagen|2013|p=66}}

Die ''Orania Stadskoerant'' (voorheen: ''Dorpsnuus'') word sedert November 2005 uitgegee deur die Orania Dorpsraad en berig oor plaaslike gebeure en vergaderings van die Dorpsraad.{{sfn|Hagen|2013|p=148}} ''Voorgrond'' is 'n twee-maandelikse tydskrif van die Orania Beweging, wat hoofsaaklik gemik is op die nie-inwoners wat die beweging ondersteun.{{sfn|Hagen|2013|p=158}} ''Rede'' is 'n kwartaalpublikasie van [[Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede#Vereniging vir Ekonomie, Politiek, Omgewing en Geskiedenis|EPOG]] en is veronderstel om 'n filosofiese tydskrif te wees.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.orania.co.za/rede|title=Rede|publisher=Orania Beweging|date=|accessdate=8 Augustus 2017|archive-date=19 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819171032/http://www.orania.co.za/rede/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''Ditsem Nuus'' is 'n onafhanklike plaaslike, maandelikse koerant wat in Orania se omgewing, insluitend dele van Kimberley en Bloemfontein, gratis versprei word.&lt;ref&gt;{{af}} [http://ditsem.net/ Website Ditsem Nuus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829095113/http://ditsem.net/ |date=29 Augustus 2017 }}, besoek op 8 Augustus 2017.&lt;/ref&gt; Op 'n stadium het 'n verslaggewer van [[Volksblad]] in Orania gewoon.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nieman|first=Nols|title=Volkstater roer sy pen|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/11/16/6/4.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=Beeld|date=16 November 1998|language=Af|archive-date= 3 Junie 2015|archive-url=https://archive.is/20150603143333/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/11/16/6/4.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''Flitslig'' is 'n maandelikse advertensieblad waar besighede hul dienste of afslag aanbied.&lt;ref&gt;{{af}} [http://flitslig.co.za/ Website Flitslig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906125815/http://www.flitslig.co.za/ |date= 6 September 2017 }}, besoek op 8 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

In September 2012 is 'n Duitse dokumentêr, getiteld ''[[Orania (dokumentêr)|Orania]]'', bekend gestel op [[Londen]] se Raindance Film Festival. Die film is 'n [[sosiologie]]se studie van die dorp.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania |url=http://www.raindance.co.uk/site/index.php?id=595,8883,0,0,1,0 |publisher=Raindance Film Festival 2012 |access-date=5 Januarie 2014 |first=Dean |last=Bowman |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032436/http://www.raindance.co.uk/site/index.php?id=595,8883,0,0,1,0 |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die dorp is ook te sien in 'n Franse dokumentêr uit 2009, genaam ''Orania, citadel blanche en Afrique''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania, citadelle blanche en Afrique |url=http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film&amp;no=8514 |publisher=Africultures |access-date=12 April 2015 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222001907/http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film |archive-date=22 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Martin |first1=Eric |title=Orania, cité blanche d'Afrique du Sud |url=http://www.ndf.fr/nos-breves/04-07-2011/orania-cite-blanche-dafrique-du-sud#.VSo1f2bv4T1 |publisher=Nouvelles de France |access-date=12 April 2015 |date=4 Julie 2011 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121203432/https://www.ndf.fr/nos-breves/04-07-2011/orania-cite-blanche-dafrique-du-sud/ |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Kulturele vakansiedae ===
[[Lêer:Bust of Paul Kruger on Monumentkoppie, Orania.jpg|duimnael|Borsbeeld van [[Paul Kruger]] op die Monumentkoppie]]
Die belangrikste vakansiedag in die dorp is [[Geloftedag]] wat jaarliks op 16 Desember herdenk word. Tradisionele klere word gedra en die goddelike bystand met die oorwinning van 470 voortrekkers oor 'n weermag van 15&amp;nbsp;000 Zoeloe-krygers in 1838 word in herinnering geroep.&lt;ref name=teleapartheid&gt;{{cite web |title=Orania: the land where apartheid lives on |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10516129/Orania-the-land-where-apartheid-lives-on.html |publisher=Telegraph |access-date=2 April 2015 |date=13 Desember 2013 |first=Neil |last=Tweedie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218083521/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10516129/Orania-the-land-where-apartheid-lives-on.html |archive-date=18 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

'n Lys van kulturele vakansiedae in Orania:&lt;ref name=voorgrond200902&gt;{{cite web|title=Voorgrond|url=http://www.orania.co.za/wp-content/uploads/2009/06/orania-voorgrond-mrt-09.pdf|publisher=Orania Beweging|date=Februarie 2009|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 6 Januarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040309/http://www.orania.co.za/wp-content/uploads/2009/06/orania-voorgrond-mrt-09.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Datum !! Vakansiedag
|-
|27 Februarie|| [[Slag van Majuba|Majubadag]]
|-
|6 April || [[Stigtingsdag]]
|-
|31 Mei || [[Bittereinders|Bittereinderdag]]
|-
|14 Augustus || [[Afrikaans|Taaldag]]
|-
|10 Oktober || [[Krugerdag|Heldedag]]
|-
|16 Desember || [[Geloftedag]]
|}

== Persepsie ==
[[Lêer:Lugfoto van die Oranjerivier af oor die Oewerpark met die hoofdorp in die agtergrond.jpg|duimnael|links|''Oewerpark'' op die [[Oranjerivier]] met Orania-Oos in die agtergrond.]]
Die gemeenskap ontvang baie besoeke van plaaslike en internasionale media-organisasies,{{sfn|Hagen|2013|p=128}} sodanig dat inwoners van Orania voortdurend met joernaliste in aanraking kom.{{sfn|Hagen|2013|p=211}} Die bestaan van Orania as 'n homogene Afrikanerdorp is volgens sommige media omstrede en nuusbronne beeld Orania dikwels as kultureel agterlik en onverdraagsaam uit.&lt;ref name=&quot;highcircling&quot; /&gt; Oor Orania word oor die algemeen gepraat as 'n toevlugsoord vir rassiste en separatiste.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Is Orania a racist enclave, or a misunderstood cultural concept?|url=http://www.thenewage.co.za/125989-1015-53-Is_Orania_a_racist_enclave_or_a_misunderstood_cultural_concept|publisher=The New Age Online|accessdate=4 April 2015|date=20 Mei 2014|first=Rudzani Floyd|last=Musekwa}}&lt;/ref&gt; In 1994 het die [[Los Angeles Times]] dit beskryf as &quot;een van die vreemdste dorpe [in Suid-Afrika]&quot; en &quot;'n bastion van onverdraagsaamheid&quot;.&lt;ref name=lat94&gt;{{cite web|title=Zealots' Dream Falters in Whites-Only S. Africa Town : Racism: Bastion of intolerance sees itself as model. But glimpse of future disappoints some separatists |url=http://articles.latimes.com/1994-02-28/news/mn-28252_1_south-africa|publisher=Los Angeles Times|accessdate=4 April 2015 |date=28 Februarie 1994|first=Bob|last=Drogin}}&lt;/ref&gt; 'n Jaar later het die [[Chicago Tribune]] Orania omskryf as &quot;die laaste patetiese vastrapplek van die voormalige regerende klasse van Suid-Afrika&quot; en verder geskryf dat &quot;die Afrikaners wat swart mense vroeër gedwing het om in afsondering van die res van die samelewing te leef, nou in hul eie tronk leef&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Segregated Town Survives In South Africa |url=http://articles.chicagotribune.com/1995-03-30/news/9503300035_1_orania-afrikaners-south-africa |publisher=Chicago Tribune |access-date=4 April 2015 |first=Christopher A. |last=Szechenyi |date=30 Maart 1995 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012202239/http://articles.chicagotribune.com/1995-03-30/news/9503300035_1_orania-afrikaners-south-africa |archive-date=12 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Mail &amp; Guardian]] skryf oor Orania dat die &quot;dorp wyd bespot word&quot; en dat die dorp &quot;in die media 'n sinoniem is vir rassisme en separatisme&quot;.&lt;ref name=bigorat&gt;{{cite web |title=Bigotry without racism? -- Lessons from Orania |url=http://mg.co.za/article/2011-09-15-bigotry-without-racism-lessons-from-orania |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=4 April 2015 |date=16 September 2011 |first=Vadim |last=Nikitin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013211540/https://mg.co.za/article/2011-09-15-bigotry-without-racism-lessons-from-orania |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Artikel in [[The Independent]] wys daarop dat die inwoners van Orania 'n reputasie het dat hulle rassiste is en dat die dorp baie negatiewe media-aandag kry.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Apartheid's last stand |url=http://www.independent.co.uk/news/world/africa/apartheids-last-stand-757717.html |publisher=The Independent |access-date=4 April 2015 |date=10 Desember 2003 |first=Ludger |last=Schadomsky |first2=Charlotte |last2=Collins |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925180800/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/apartheids-last-stand-757717.html |archive-date=25 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Een kommentator merk die uiteenlopende persepsies van die dorp tussen wit liberale en swart mense op: die eersgenoemdes sien die dorp as 'n &quot;patetiese buitepos van verbitterde rassiste&quot;, wat weier om in gelykheid met swart Suid-Afrikaners te leef; die laasgenoemdes sien die dorp as 'n fantasie uit die 1950's, waar inwoners die afnemende wit voorregte probeer beskerm.&lt;ref name=nationalart&gt;{{cite web |title=Inside South Africa's last bastion of apartheid |url=http://www.thenational.ae/news/world/africa/inside-south-africas-last-bastion-of-apartheid#full |publisher=The National |access-date=4 April 2015 |date=15 April 2011 |first=Vadim |last=Nikitin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518231307/http://www.thenational.ae/news/world/africa/inside-south-africas-last-bastion-of-apartheid#full |archive-date=18 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Daar bestaan egter ook die opvatting dat dit die inwoners van Orania ontbreek aan wit voorregte, omdat die inwoners geen toegang het tot goedkoop swart werkers nie en bra min luukshede het. Wit voorstede in die res van Suid-Afrika, met hul hoë vlakke van rasse-segregasie en intensiewe gebruik van huishoudelike hulp, sou meer na die apartheid-era voel as Orania.&lt;ref name=&quot;nationalart&quot; /&gt; Ook sou Orania &quot;een van die min plekke in Suid-Afrika [wees], waar die [sosiale] klasse nie bepaal word deur velkleur nie&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania – endast för vita |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=503&amp;artikel=6129844|accessdate=7 April 2015|publisher=Sveriges Radio |date=31 Maart 2015|language=Sweeds}}&lt;/ref&gt; Nog 'n joernalis het gedink vergelykings van Orania met apartheid is onvanpas, omdat Orania swart mense nie wil uitbuit of onderwerp nie, maar slegs afsondering voorstaan.&lt;ref name=vqr&gt;{{cite web |title=In Whitest Africa |url=http://www.vqronline.org/dispatch/whitest-africa |publisher=VQR Online |access-date=4 April 2015 |first=James |last=Kirchick |first2=Sebastian |last2=Rich |date=1 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172210/https://www.vqronline.org/dispatch/whitest-africa |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die nekrologie van Orania se stigter Carel Boshoff het die tydksrif ''Foreign Policy'' met Boshoff se stelling saamgestem dat die posisie van wit Suid-Afrikaners as 'n bevoorregte klas, met 'n afhanklikheid van goedkoop swart arbeid onvolhoubaar is.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Death of a True Afrikaner Believer |url=https://foreignpolicy.com/2011/03/23/death-of-a-true-afrikaner-believer/ |publisher=Foreign Policy |date=23 Maart 2011 |first=Eve |last=Fairbanks |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013170824/https://foreignpolicy.com/2011/03/23/death-of-a-true-afrikaner-believer/ |archive-date=13 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2015 is die 30ste ''Suid-Afrikaanse [[Libertynisme|Libertynse]] Lente-Seminaar'' in Orania gehou. Een van die deelnemers van die konferensie, Andrew Kenny, 'n rubriekskrywer van [[The Citizen]] het 'n oorwegend positiewe artikel oor die dorp geskryf. Die redakteur van The Citizen het vervolgens geweier om die artikel te publiseer met die rede dat dit &quot;hoogs aanstootlik vir die slagoffers van apartheid&quot; kan wees. Kenny het die artikel tesame met 'n betoog teen sensuur aanlyn gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kenny |first1=Andrew |title=Welkom in Orania |url=http://www.politicsweb.co.za/news-and-analysis/welkom-in-orania |website=Politicsweb |access-date=31 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429195851/https://www.politicsweb.co.za/news-and-analysis/welkom-in-orania |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Vryemarkstigting, Leon Louw, het ook 'n artikel geskryf, waarin hy die persepsie dat die dorp 'n toevlugsoord vir rassistiese idiote is, bevraagteken het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Louw |first1=Leon |title=Orania is not a home for racial bigots |url=http://www.acts.co.za/news/blog/2015/10/orania-is-not-a-home-for-racial-bigots |website=Acts Online News |access-date=31 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013133059/http://www.acts.co.za/news/blog/2015/10/orania-is-not-a-home-for-racial-bigots |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Orania word ook genoem in Amerikaanse diplomatieke korrespondensie wat in 2010 uitgelek het. Een van die korrespondensiestukke meld dat die Amerikaanse diplomatieke diens in 2004 'n ''incognito''-besoek aan die dorp gebring het. Orania word beskryf as 'n &quot;rustige plattelandse dorp met min tekens van groei of vitaliteit&quot;.&lt;ref name=cableleak&gt;{{cite web|title=Cable 04PRETORIA5466, Cloud Cuckoo-land's Last Redoubt: A Visit To Orania |url=https://wikileaks.org/cable/2004/12/04PRETORIA5466.html |publisher=Wikileaks|author=U.S. Embassy, Pretoria|date=21 Desember 2004 |accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Afrikanerpersepsie ===
Die meeste Afrikaners ondersteun nie die vestiging van 'n Afrikanerstaat nie&lt;ref name=&quot;vqr&quot; /&gt; en sien dit as niks anders as 'n onpraktiese droom nie.&lt;ref name=beer&gt;{{cite web |title=Exercise In Futility, Or Dawn Of Afrikaner Self-determination: An Exploratory Ethno-historical Investigation Of Orania |url=http://www.emich.edu/coer/Journal_2007/De_Beer.html |publisher=Eastern Michigan University |access-date=4 April 2015 |last=De Beer |first=F.C. |year=2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013211541/https://www.emich.edu/coer/Journal_2007/De_Beer.html |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kort na die eerste inwoners in 1991 na Orania getrek het, is die projek deur baie Afrikaners bespot as onrealisties&lt;ref name=nyt91&gt;{{cite news |title=A Homeland? White Volk Fence Themselves In |url=https://www.nytimes.com/1991/05/08/world/orania-journal-a-homeland-white-volk-fence-themselves-in.html |publisher=NYTimes.com |access-date=4 April 2015 |date=8 Mei 1991 |first=Christopher S. |last=Wren |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101132044/https://www.nytimes.com/1991/05/08/world/orania-journal-a-homeland-white-volk-fence-themselves-in.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en verwerp vir sy ligging in die dorre Karoo, ver van die tradisionele [[Boererepublieke]].&lt;ref name=st92&gt;{{cite web|title='All-White' Town Finds It Can't Live Without Blacks|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920316&amp;slug=1481260|publisher=Seattle Times|accessdate=4 April 2015|first=Liz|last=Sly|date=16 Maart 1992|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410220952/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920316&amp;slug=1481260|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Orania en sy leierskap word deur verregse organisasies as swak beskou, omdat die anti-rassismestandpunt van Orania deur verregse organisasies as te liberaal beskou word.&lt;ref name=trueracists /&gt;

'n Peiling van [[Beeld]] in 2010 het uitgewys dat 56% van die respondente sou oorweeg om na 'n volkstaat te skuif.&lt;ref name=beeld10&gt;{{cite news|last1=du Toit|first1=Pieter|title=Volkstaat hou g’n heil in|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/13/B1/12/pdt_rubriek0112.html|publisher=Beeld|date=13 Januarie 2010|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509072418/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/13/B1/12/pdt_rubriek0112.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Marida Fitzpatrick, 'n joernalis vir die Afrikaanse koerant [[Die Burger]], vol lof oor die dorp se veiligheid en omgewingsvriendelike benadering geskryf, maar sy het ook geskryf dat sommige inwoners van Orania openlike rassistiese idees en ideologie koester.&lt;ref name=&quot;dieburger.com&quot;&gt;{{cite news|last=Fitzpatrick|first=Marida|title=Ook net mens|url=http://www.dieburger.com/printArticle.aspx?iframe&amp;aid=ce6a9a6a-be03-47ca-a783-40243d4a0423&amp;cid=1688 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930134730/http://www.dieburger.com/printArticle.aspx?iframe&amp;aid=ce6a9a6a-be03-47ca-a783-40243d4a0423&amp;cid=1688|archivedate=2011-09-30|accessdate=5 Januarie 2014|newspaper=Die Burger|date=30 Januarie 2010}}&lt;/ref&gt; In 2014 het Gert Coetzee, redakteur van [[Volksblad]], geskryf dat die &quot;[[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|Skotse onafhanklikheidsdroom]] ook Orania se droom is&quot; en dat die idees van Orania se leierskap opreg is.&lt;ref name=&quot;volksblad14&quot;&gt;{{Cite news|title=Skotse droom ook Orania s’n|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2014/09/19/6/brandpuntgc18sept_23_0_394480091.html|publisher=Volksblad|accessdate=3 Junie 2015|first=Gert|last=Coetzee|date=19 September 2014|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509055439/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2014/09/19/6/brandpuntgc18sept_23_0_394480091.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Lede van [[AfriForum]] het Orania in Februarie 2015 besoek en met veral positiewe indrukke van die dorp teruggekeer. Hulle het Orania vergelyk met 'n [[Clarens]] of [[Dullstroom]] in die Karoo.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot; /&gt; In reaksie daarop het die Sondagkoerant [[Rapport]] 'n peiling gehou, waarin 93% van die respondente Afrikaner-selfbeskikking ondersteun het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Peiling: Selfbeskikking vir Afrikaners? |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-05-06-peiling-selfbeskikking-vir-afrikaners |publisher=Netwerk24 |date=6 Mei 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714002850/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-05-06-peiling-selfbeskikking-vir-afrikaners |archive-date=14 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikaanse sanger [[Steyn Fourie]] is 'n ondersteuner van Orania&lt;ref&gt;{{cite web|title=Helpsaamfondsdinee saam met Steyn Fourie ten bate van die Elim steen-vir-steenprojek|url=http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/05/orania-steyn-fourie-pamphlet.pdf|publisher=Orania Beweging|date=Mei 2009|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 5 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305095843/http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/05/orania-steyn-fourie-pamphlet.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en het onlangs 'n liedjie oor die dorp geskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vry (Orania) |url=https://www.youtube.com/watch?v=i25Ne1t4SCk |publisher=YouTube |access-date=9 Augustus 2017 |date=7 April 2017 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421093056/https://www.youtube.com/watch?v=i25Ne1t4SCk |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Akkoord oor Afrikaner-selfbeskikking]]
* [[Afrikanernasionalisme]]
* [[Dis nou ek]]
* [[Selfbeskikking]]
* [[Vryheidsfront Plus]]

== Bronnelys ==
=== Studies oor Orania ===
* {{Citation |last=Blomerus |first=Liezel|date= 2009 |title=[http://nrfnexus.nrf.ac.za/handle/20.500.11892/100371 'n Antropologiese studie na die identiteit van vroue in Orania] |publisher= Universiteit van die Vrystaat| publication-place=Bloemfontein}}
* {{Citation |last=Burgt |first=Henry van der |date=2016 |title=[https://www.researchgate.net/publication/315664299_The_Afrikaner_Quest_for_Community_A_study_on_Communitarianism_in_Orania The Afrikaner Quest for Community. A study on Communitarianism in Orania] |publisher=Radboud University Nijmegen |publication-place=Nijmegen |accessdate= 27 Maart 2017}}
* {{Citation |last= Cavanagh |First= Edward |date=2013 |title= [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/03057070.2013.795811 The History of Dispossession at Orania and the Politics of Land Restitution in South Africa] |publisher= Journal of Southern African Studies |publication-place=Johannesburg}}
* {{Citation |last=De Beer |first= F.C.|date= 2006 |title=[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23323256.2006.11499936 Exercise in futility, or dawn of Afrikaner self-determination: an exploratory ethno-historical investigation of Orania.]|publisher=Anthropology Southern Africa|publication-place=Johannesburg}}
* {{Citation| last=Geldenhuys |first= Deon |date=2006 |title= [http://journals.co.za/content/akgees/46/4/EJC20011 ’n Internasionale perspektief op selfbeskikking.]|publisher= Tydskrif vir Geesteswetenskappe|publication-place=Stellenbosch}}
* {{Citation |last=Hagen |first=Lise |date=2013 |title=[http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/10422/Hagen_ANT_FINAL_May2013.pdf?sequence=1 Place of our own: The Anthropology of Space and Place In the Afrikaner Volkstaat of Orania]|publisher=University of South Africa |publication-place=Pretoria |url= |accessdate=1 April 2015 }}
* {{Citation |last=Haleniuk |first=Aleksander |date=2013 |title= [http://www.academia.edu/5739310/Orania_-_the_embryo_of_a_new_Volkstaat Orania – the embryo of a new Volkstaat?] |publisher=Uniwersytet Warszawski |publication-place=Warskou|url= |accessdate=25 Augustus 2014 }}
* {{Citation| last=Hues |first=Henning|last2= Morgan |first2=Katalin|date=2010|title=[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/16823206.2010.487367 The raising of the flag in ‘Volkstaat’ Orania: Perspectives on a school ceremony.]|publisher= Education as Change|publication-place=Duisburg}}
*{{Citation |last= Joubert |first= F. |last2= Laäs |first2= A. |last3= Rossouw |first3= J. |last4= Vermeulen |first4= C. |date=2022 |title= [https://scielo.org.za/pdf/tvg/v62n4/11.pdf ’n Perspektief op Orania se OSK Koöperatiewe Bank Beperk] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 62 |issue= 4 |pages= 812–829 |doi= 10.17159/2224-7912/2022/v62n4a11 }}
* {{Citation| last=Kotze |first=Nico|date= 2003|title= [https://journals.co.za/content/academ/2003/sup-3/EJC15128 Changing economic bases: Orania as a case study of small-town development in South Africa.]|publisher=Acta Academica Supplementum|publication-place=Stellenbosch}}
*{{Citation |last= Kotze |first= N. |last2= Schoeman |first2= R. |last3= Carow |first3= S. |last4= Schmitz |first4= P. |date=2020 |title= Orania - 24 years after apartheid: The sociopolitical reanimation of a small rural town in South Africa |book-title= [https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-28191-5 Smart geography: 100 years of the Bulgarian Geographical Society ]|editor1-last= Nedkov |editor1-first= S. |editor2-last= Zhelezov |editor2-first= G. |editor3-last= Ilieva |editor3-first= N. |editor4-last= Nikolova |editor4-first= M. |editor5-last= Koulov |editor5-first= B. |editor6-last= Naydenov |editor6-first= K. |editor7-last= Dimitrov |editor7-first= S. |publisher= Springer International Publishing |publication-place= Cham |pages= 217–230 |doi= 10.1007/978-3-030-28191-5_17}}
*{{Citation |last= Kotzé |first= E. |last2= Senekal |first2= B. A. |date=2018 |title= [https://td-sa.net/index.php/td/article/view/564 Employing sentiment analysis for gauging perceptions of minorities in multicultural societies: An analysis of Twitter feeds on the Afrikaner community of Orania in South Africa] |journal= The Journal for Transdisciplinary Research in Southern Africa |volume= 14 |issue= 1 |pages= a564 |doi= 10.4102/td.v14i1.564 }}
* {{Citation|last=Labuschagne|first= P. |date= 2008|title= [http://www.journals.co.za/content/contemp/33/1/EJC28454/cite/plaintext Uti Possidetis? versus self-determination: Orania and an independent &quot;volkstaat&quot;.]|publisher=Journal for Contemporary History|publication-place=Pretoria}}
* {{Citation |last=Pienaar |first=Terisa |date=2007  |title= [http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/2759/pienaar_aanloop_2007.pdf?sequence=2 Die aanloop tot en stigting van Orania as groeipunt vir 'n Afrikaner-volkstaat] |publisher=Universiteit van Stellenbosch |language=|publication-place=Stellenbosch |url= |accessdate=4 April 2015 }}
*{{Citation |last= Rossouw |first= J. |date=2023 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0041-47512023000400008&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=af ’n Beraming van die jaarlikse persoonlike in-komste en jaarlikse huishoudelike inkomste van Orania in 2021] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 63 |issue= 4 |pages= 903–920 |doi= 10.17159/2224-7912/2023/v63n4a8 }}
*{{Citation |last= Rossouw |first= J. |date=2024 |title= [https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2024/12/LitNet-Akademies-213_j21n3a1_Rossouw.pdf Orania na 60 jaar: Rigtingwysers vir Orania III uit ’n literatuuroorsig van Orania II en ander bronne] |journal= LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe) |volume= 21 |issue= 3 |pages= 1–36 }}
* {{Citation |last=Schonteich |first=Martin |last2=Boshoff |first2=Henri |year=2003 |title=[http://www.issafrica.org/Pubs/Monographs/No81/Chap3.pdf `Volk` Faith and Fatherland. The Security Threat Posed by the White Right] |publication-place= Pretoria|url=|publisher=Institute for Security Studies |accessdate=5 Januarie 2014 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2019 |title= [https://www.litnet.co.za/n-netwerkontleding-van-die-instellingsnetwerk-op-orania/ 'n Netwerkontleding van die instellingsnetwerk op Orania] |journal= LitNet Akademies Ekonomiese en Bestuurwetenskappe |volume= 16 |issue= 3 |pages= 1–24 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2021 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0041-47512021000200008 Die eerste 40 jaar van Orania] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 61 |issue= 2 |pages= 526–550 |doi= 10.17159/2224-7912/2021/v61n2a8 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2023 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2415-05252023000100001#:~:text=Using%20Natural%20Language%20Processing%20(NLP)%20techniques%2C%20namely%20a%20lexicon,on%20this%20town%20are%20evenly The depiction of Orania in the print media (2013-2022): A quantitative analysis using Natural Language Processing (NLP)] |journal= Communitas |volume= 28 |pages= 1–19}}
* {{Citation|last=Steyn|first=J.J.|date=2005|title= [http://journals.co.za/content/sm_town/2004/47/AJA1012280X_284 The &quot;bottom-up&quot; approach to Local Economic Development (LED) In small towns: a South African case study of Orania and Philippolis.]|publisher=Town and Regional Planning|publication-place= Bloemfontein}}
*{{Citation |last= Wessels |first= J. |date=2024 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0041-47512024000300003&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=af Antesedente en gevolge van plaaslike regering: Orania as ’n nietipiese Suid-Afrikaanse geval] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 64 |issue= 3 |pages= 416–433 |doi= 10.17159/2224-7912/2024/v64n3a3 }}

== Verwysings ==
{{Reflist
|refs=
&lt;ref name=census2011&gt;[http://census2011.adrianfrith.com/place/374003 Hoofplek Orania] ''Sensus 2011''&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot;&gt;{{cite web|title=Sosio-ekonomiese opname – Orania sensus 2014 |trans-title=Socio-economic survey – Orania census 2014 |url=http://www.orania.co.za/wp-content/uploads//2015/06/Orania-Dorpsraad-Sosio-ekonomiese-opname-FINAL.pdf|publisher=Orania Dorpsraad |access-date=15 June 2015 |language=af|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614152552/http://www.orania.co.za/wp-content/uploads//2015/06/Orania-Dorpsraad-Sosio-ekonomiese-opname-FINAL.pdf |archive-date=14 June 2015 |page=9 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot;&gt;{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/orania-boer-steeds-vooruit/ |titel=Orania boer steeds vooruit |datum=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|3
}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Orania, Northern Cape}}
* {{af}} [http://www.orania.co.za/ Amptelike webwerf van Orania]
* {{af}} [http://issuu.com/oraniabeweging Uitgawes van Voorgrond]
* {{af}} {{en}} Inligtingsvideo oor Orania in [https://www.youtube.com/watch?v=sWF-0-vgsmg Afrikaans] en [https://www.youtube.com/watch?v=qVEcvdclrqo Engels] (YouTube) (April 2012)
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 Ripping the rainbow] – [[eNCA]], Uitsending van ''CheckPoint'' (YouTube) (Desember 2014)

;Persberigte
* [https://www.theguardian.com/cities/2019/oct/24/an-indictment-of-south-africa-whites-only-town-orania-is-booming ''The Guardian, 24 Oktober 2019: 'An indictment of South Africa': whites-only town Orania is booming'']

{{Geografiese ligging
|Senter   = Orania
|Noord    = [[Belmont]]
|Noordoos = [[Koffiefontein]]
|Oos      = [[Luckhoff]]
|Suidoos  = [[Petrusville]]
|Suid     = [[Philipstown]]
|Wes      = [[Strydenburg]]
|Noordwes = [[Hopetown]]
}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC7}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Orania| ]]
[[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Post-apartheidstydperk]]
[[Kategorie:Afrikanernasionalisme]]
[[Kategorie:Karoo]]</text>
      <sha1>nggq5ncfk1z0wlxrf34u76gedro0emr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923074</id>
      <parentid>2923068</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2923074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150286" sha1="epsjto8esmo3d02nowbepgtprrg7thh" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Orania
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = Outonome dorp&lt;ref name=&quot;mg-2000&quot;&gt;{{Cite web| last = Lovell| first = Jeremy| title = New threat looms for local elections| work = Mail &amp; Guardian| access-date = 2026-08-08| date = 2000-11-16| url = https://mg.co.za/news/south-africa/2000-11-16-new-threat-looms-for-local-elections/}}&lt;/ref&gt;
| beeld_stadsilhoeët      = Aerial view 2 Orania 02-2015.jpg
| beeld_alt               = aardskip
| beeldbyskrif            = Uitsig oor Orania-Wes (onder), Orania-Oos (middel), die nywerheidsgebied (links) en die [[Oranjerivier]] (bo)
| beeld_vlag              = Orania_flag.svg
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = Symbol of Orania.svg
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = Die Afrikanertuiste
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie= links
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 29  |latm  = 48 |lats  = 51
| longd = 24 |longm = 24 |longs = 36
| provinsie               = Noord-Kaap
| distrik                 = Pixley ka Seme
| munisipaliteit          = Orania
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 1963 (as [[Departement van Waterwese|Waterwese-dorp]])&lt;br /&gt;1991 (as [[Afrikaners|Afrikaner-dorp]])
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = Verteenwoordigende Raad
| leier_party             = 
| leiertitel              = Voorsitter van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]] (OVR)
| leiernaam               = [[Carel Boshoff IV]]
| leiertitel1             = Voorsitter van die Orania Aandeleblok (OAB)
| leiernaam1              = Hanri Maritz
| leiertitel2             = Voorsitter van die Raad van die [[Orania Beweging]]
| leiernaam2              = Dr John Strydom
| oppervlakvoetnotas      = &lt;ref name=&quot;sensus-2024&quot;&gt;Sensus 2024&lt;/ref&gt;
| oppervlak_totaal_km2    = 33,26
| hoogte_m                = 1180
| bevolkingvoetnotas      = &lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
| bevolking_totaal        = 3 025
| bevolking_soos_op       = 2024
| bevolkingsdigtheid_km2  = 91
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_demonym       = Oraniër(s)
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = &lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
| persent_swart           = 0,9%
| persent_kleurling       = 1,9%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 97,2%
| persent_ander           = 
| demografie2_voetnotas   = &lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt;
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 98,4%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 1,6%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| poskode                 = 
| poskode2                = 8752
| skakelkode              = 053
| sensuskode              = 
| webwerf                 = {{URL|http://www.orania.co.za/}}
}}

'''Orania''' is 'n outonome dorp&lt;ref name=&quot;mg-2000&quot; /&gt; geleë langs die [[Oranjerivier]] in die dorre Bo-Karoo van die [[Noord-Kaap]] in [[Suid-Afrika]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29475977 |title=Inside South Africa's whites-only town of Orania |date=6 Oktober 2014 |first=Pumza |last=Fihlani |publisher=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119052528/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29475977 |archive-date=19 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die dorp word in twee helftes verdeel deur die [[R369 (Suid-Afrika)|R369]]-streeksroete en lê halfpad tussen [[Kaapstad]] en [[Pretoria]].{{sfn|Burgt|2016|p=15}}{{sfn|Haleniuk|2013|p=4}}

Die doel van die dorp is om 'n tuiste te skep vir [[Afrikaans]] en die [[Afrikaners|Afrikaner]]-identiteit deur dié taal en kultuur in lewe te hou. Enigiemand wat homself definieer as 'n Afrikaner en identifiseer met Afrikaner-etnisiteit is welkom in Orania.{{sfn|Burgt|2016|p=68-69}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://orania.co.za/english/?page_id=407 |title=DVD |publisher=Orania |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=17 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120717030519/http://www.orania.co.za/english/?page_id=407 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Kritici beskuldig die Orania plaaslike owerheid daarvan dat hulle die integrasie van Afrikaners in die reënboognasiekonsep afwys&lt;ref name=bnar&gt;{{cite news |last1=Standley |first1=Jane |title=Rainbow nation at risk? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073712.stm |publisher=BBC News |access-date=12 April 2015 |date=16 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102171136/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073712.stm |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; en dat hulle probeer om die Suid-Afrika van voor 1991 binne 'n [[enklawe]] te herskep.&lt;ref name=nyt99&gt;{{cite news |last1=Daley |first1=Suzanne |title=Orania Journal; Afrikaners Have a Dream, Very Like the Old One |url=https://www.nytimes.com/1999/05/04/world/orania-journal-afrikaners-have-a-dream-very-like-the-old-one.html |access-date=12 April 2015 |publisher=NYTimes.com |date=4 Mei 1999 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101130408/https://www.nytimes.com/1999/05/04/world/orania-journal-afrikaners-have-a-dream-very-like-the-old-one.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die inwoners beweer egter dat hulle hul taalkundige en kulturele erfenis wil bewaar en hulself wil beskerm teen die misdaadgolf in die res van die land.&lt;ref name=&quot;twyeod&quot; /&gt;&lt;ref name=iol13&gt;{{cite news |last1=Leboucher |first1=Quentin |title=We’re not racists, say Orania residents |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/we-re-not-racists-say-orania-residents-1.1512098#.VSpzmWbv4T0 |access-date=12 April 2015 |publisher=IOL News |date=8 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003124048/http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/we-re-not-racists-say-orania-residents-1.1512098 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die inwoners sê ook dat hulle vervulling probeer gee aan die reg op [[selfbeskikking]] soos vervat in die [[Grondwet van Suid-Afrika]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Die dorp se verhoudings met die Suid-Afrikaanse regering is rustig en ondanks die strewe van die gemeenskap na (meer) selfbestuur&lt;ref name=&quot;bbc04&quot; /&gt; het die regering reeds Orania as wettig erken.&lt;ref name=&quot;beeld98&quot; /&gt;

Orania het tydens die sensus in 2024 3&amp;nbsp;025 inwoners gehad.&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt; Meer as 120 besighede was in 2015 in Orania gevestig,&lt;ref name=&quot;besigheidslys&quot; /&gt; waaronder een van die grootste pekanneutplantasies van Suid-Afrika&lt;ref name=&quot;Dicey2007&quot; /&gt; en die grootste koöperatiewe bank van die land.&lt;ref name=&quot;depfinance&quot; /&gt; Die dorp het sy eie geldeenheid, die [[Ora]],{{sfn|Burgt|2016|p=54-55}}&lt;ref name=&quot;dm13&quot; /&gt; en sy eie munisipale bestuur, die [[Orania Verteenwoordigende Raad]]. As gevolg van sy ongewone aard word die dorp dikwels besoek deur joernaliste en dokumentêremakers.&lt;ref name=dm13&gt;{{cite news |last1=Davis |first1=Rebecca |title=Orania: The place where time stood still |url=http://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-16-orania-the-place-where-time-stood-still/ |publisher=Daily Maverick |date=16 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723005022/https://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-16-orania-the-place-where-time-stood-still/ |archive-date=23 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Doel ==
Volgens sy stigters is die doel van Orania om 'n dorp te skep waar die bewaring van Afrikaners se [[Erfenishulpbron|kulturele erfenis]] plaasvind en Afrikaner-selfwerksaamheid 'n werklike praktyk is, nie net 'n idee nie.{{sfn|Burgt|2016|p=58-62}} Alle werk, van bestuur tot handearbeid, word deur Afrikaners verrig; nie-Afrikanerwerkers word nie toegelaat nie, tensy hulle vaardighede het wat geen inwoner het nie. Inwoners van Orania wil nie bestuur word deur mense wat nie Afrikaners is nie. Volgens inwoners van Orania word hul kultuur in die res van die land onderdruk en hul kinders gebreinspoel om Engels te praat.&lt;ref name=&quot;10Years&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Archives/DecadeofFreedom/10-years-on-Orania-fades-away-20040421 |title=10 years on, Orania fades away |date=22 April 2004 |publisher=News24.com |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029133931/https://www.news24.com/SouthAfrica/Archives/DecadeofFreedom/10-years-on-Orania-fades-away-20040421 |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp se doel is om bestuur oor hulself te hê deur 'n meerderheid van Afrikaners in die Noordwes-Kaap te vestig. Dit sou gedoen moes word deur die vestiging van ander vergelykbare dorpe in die omstreke van Orania. As die uiteindelike doel van 'n Afrikaner-meerderheid in die gebied bereik is, kan 'n onafhanklike Afrikanerstaat tussen Orania en die weskus, ook bekend as 'n [[volkstaat]], gestig word.{{sfn|Burgt|2016|p=43-44}}&lt;ref name=&quot;lief&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lief-orania.co.za/english.php |title=Orania – Home of the Afrikaner |publisher=Lief-orania.co.za |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=10 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110143043/http://www.lief-orania.co.za/english.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[Carel Boshoff|Carel Boshoff III]], die stigter van Orania, het oorspronklik gedink dat na 15 jaar 60&amp;nbsp;000 Afrikaners in die beoogde gebied gevestig sou wees.&lt;ref name=mg&gt;{{cite news |last=Groenewald |first=Yolandi |title=Orania, white and blue |url=http://www.mg.co.za/article/2005-11-01-orania-white-and-blue |access-date=6 Januarie 2014 |newspaper=Mail &amp; Guardian |date=1 November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106205812/https://mg.co.za/article/2005-11-01-orania-white-and-blue |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Later het hy toegegee dat die meeste Afrikaners besluit het om nié na die volkstaat te skuif nie. Nietemin het hy gedink dit is noodsaaklik vir Afrikaners om hierdie opsie te behou, aangesien dit hulle veiliger as in die res van Suid-Afrika sou laat voel, en sodoende die spanning in die res van Suid-Afrika kan laat verminder. Boshoff het Orania dikwels met [[Israel]] vergelyk, wat dien as 'n toevlugsoord vir [[Jode]] vanoor die hele wêreld.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=44}}

Nuwelinge sê dikwels hul besluit om te skuif na Orania is gemotiveer deur die begeerte om te ontsnap van die gewelddadige misdaad wat in die res van die land voorkom.&lt;ref name=&quot;Mwakikagile2008&quot;&gt;{{cite book|last=Mwakikagile|first=Godfrey|title=South Africa in Contemporary Times|url=https://books.google.com/books?id=98Q_bLdWAWUC&amp;pg=PA110|year=2008|publisher=Intercontinental Books|isbn=978-0-9802587-3-8|page=110|authorlink1=Godfrey Mwakikagile}}&lt;/ref&gt; Baie inwoners was voor hul verhuising na Orania slagoffers van misdaad.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Inwoners van Orania beweer die dorp is 'n veilige omgewing waar dit byvoorbeeld nie nodig is om die deure van huise en motors te sluit nie.&lt;ref name=&quot;indeptears&quot; /&gt;

== Ideologiese oorsprong ==
{{Sienook|Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede|Volkstaat}}
[[Lêer:Volkstaat–VF.svg|duimnael|Volkstaatmodel soos voorgestel deur Avstig en die [[Vryheidsfront Plus]].{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=42}}]]
Die idee dat wit Suid-Afrikaners in 'n klein deel van Suid-Afrika moes konsentreer is in 1966 deur die [[Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede]] (SABRA) ontwikkel.{{sfn|Burgt|2016|p=34}}&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot;&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=Julie 2011 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_jul_2011 |publisher=Orania Beweging |access-date=4 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005648/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_jul_2011 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die 1970's het SABRA die idee bepleit om Suid-Afrika in 'n statebond te transformeer, waarin bevolkingsgroepe parallel sou kon ontwikkel.&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; So sou die verskillende etniese groepe hulself met 'n groot mate van outonomie kon bestuur, sonder dat dit ten koste van ander etniese groepe sou geskied. Dat die verskillende swart bevolkings 'n federale bedeling verwerp het, het volgens SABRA nie die einde van die Afrikaners se reg op selfbestuur beteken nie.{{sfn|Burgt|2016|p=34}}

SABRA het vervolgens 'n model ontwikkel waarin Afrikaners volledige selfbeskikking kry, onafhanklik van Suid-Afrika. SABRA-voorsitter Carel Boshoff het die destydse planne van die wit minderheidsregering om hul mag deur middel van klein hervormings te handhaaf, beskou as gedoem tot mislukking.&lt;ref name=&quot;latimes86&quot; /&gt; Boshoff het geglo dat swart meerderheidsregering onvermydelik was en daarom het hy die skepping van 'n nuwe, kleiner staat vir die Afrikanernasie ondersteun.&lt;ref name=&quot;latimes86&quot;&gt;{{Cite web |last=Parks |first=Michael|title=Form Afrikaner Nation, Rightist Urges|url=http://articles.latimes.com/1986-10-11/news/mn-2776_1_volkstaat|publisher=Los Angeles Times|accessdate=4 April 2015|date=11 Oktober 1986}}&lt;/ref&gt;

In 1988 het Boshoff die [[Orania Beweging|Afrikanervryheidstigting]] gestig, wat ook bekend staan as die [[Avstig]].&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; Die basiese beginsels van [[Avstig]] is gebaseer op die gedagtes dat 'n swart meerderheidsregering onvermydelik was en dat die wit minderheidsregering nie moreel geregverdig kon word nie. Afrikaners sou dus hul eie nasie, of volkstaat, in 'n kleiner deel van Suid-Afrika moes vorm.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}}

Om Afrikaners die meerderheid in 'n bepaalde gebied te maak, het SABRA die beginsel van eie arbeid aanbeveel, wat vereis dat al die werk in die volkstaat deur sy eie burgers gedoen word, insluitend die ploeg van lande, vullisverwydering en tuinmaak: werk wat in die res van Suid-Afrika gewoonlik nié deur Afrikaners gedoen word nie.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=45}} Volgens SABRA kan Afrikaners net die meerderheid in 'n gebied wees as Afrikaners hul eie arbeid sou doen (en dus die uitbuiting van swart Suid-Afrikaners as goedkoop arbeiders beëindig).{{sfn|Burgt|2016|p=61}} Met so 'n meerderheid sou Afrikaners op demokratiese wyse in staat wees om beheer oor hul eie instellings te hê, en ''de facto'' 'n mate van selfbestuur verkry.

=== Orania as volkstaatgroeipunt ===
Dit was die bedoeling dat Orania die beginpunt sou wees van die volkstaat, wat kon ontstaan as 'n groot groep Afrikaners na Orania sou trek en nuwe &quot;groeipunte&quot; (dorpe) gestig sou word.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}} Hierdie volkstaat sou uiteindelik dorpe soos [[Prieska]], [[Britstown]], [[Carnarvon]], [[Williston]] en [[Calvinia]] moes insluit en so tot die weskus strek.&lt;ref name=&quot;whitegreen&quot; /&gt;

Die plan van Boshoff het enige grondgebiede van die oorspronklike Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] en die [[Oranje-Vrystaat]], uitgesluit. In hierdie gebiede is die huidige ekonomiese hartland van Suid-Afrika met baie natuurlike hulpbronne geleë. In plaas daarvan het Boshoff gefokus op 'n ekonomies onderontwikkelde gebied in die Noordwes-Kaap met 'n halfwoestyn-klimaat.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}} Hierdie woestynstaat, Orandeë genoem, sou weens sy onherbergsaamheid nie deur die Suid-Afrikaanse regering gevrees of verlang word nie.&lt;ref name=&quot;Christopher2002&quot;&gt;{{en}}{{Cite book |last=Christopher |first=A.J.|title=Atlas of Changing South Africa|url=http://books.google.com/books?id=CdOFAgAAQBAJ&amp;pg=PA101 |date=4 Januarie 2002|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-61674-9|page=101}}&lt;/ref&gt; Selfs voorstanders van die idee het erken dat hierdie model beduidende ekonomiese opofferings sou vereis van die Afrikaners wat na die volkstaat wou skuif.{{sfn|Schonteich|Boshoff|p=44}}

=== Orania as vrystad ===
Vanaf 2014 fokus Orania minder op die ontwikkeling van 'n volkstaat. In die twintig jaar na die stigting van die dorp is daar geen ander Afrikanernedersettings in die nabyheid van Orania of in die beoogde volkstaatgebied gevestig nie (die Afrikaner-dorp [[Kleinfontein]] is in [[Gauteng]]). Ook wil baie stedelike Afrikaners nie in 'n landelike gebied met minder dienste en geleenthede woon nie. Desondanks verloor Afrikaners in die res van Suid-Afrika deur voortgesette [[sosiale transformasie|transformasie]] en demografiese veranderinge meer en meer beheer oor kulturele, sosiale, en burgerlike instellings: so is byvoorbeeld vyf van die ses Afrikaanse [[universiteit]]e na 2004 ten volle verengels.{{sfn|Burgt|2016|p=96}} Hierdie omstandighede het Orania genoop om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat en meer te fokus op die ontwikkeling van Orania self.&lt;ref name=&quot;Fdeklerk&quot;&gt;{{Cite book|last=de Klerk|first=F.|title=Orania: Van dorp tot stad. 'n Nuwe strategie|date=2014|publisher=Aksent Media|isbn=978-0-620-60544-1}}&lt;/ref&gt;

Om belangrike dienste te akkommodeer en verstedelikte Afrikaners na Orania te laat trek, sou Orania verder moes groei om oor die drumpel van sekere fasiliteite te kom. 'n Konsep van 'n landelike volkstaat het nie gewerk nie.&lt;ref name=&quot;Fdeklerk&quot; /&gt;  Die doel is nou om Afrikaners in en rondom Orania te vestig, sodat Orania bepaalde sentrumdienste vir Afrikaners vanoor Suid-Afrika kan ontwikkel en akkomodeer. Om hierdie sentrumdienste, soos 'n universiteit, te kan akkomodeer, sal Orania 'n stad moet word. Hierdie nuwe visie is in 2016 amptelik aangekondig tydens die Orania Stadskonferensie in Pretoria.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/goeiegoed/orania-het-ontwikkelingsplan-om-stad-te-word/ Orania het ontwikkelingsplan om stad te word], ''[[Maroela Media]]'', 30 Mei 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt; Orania sou 'n vrystad moes wees, wat tydens sy groei [[de facto]] en [[de jure]] meer en meer beheer oor eie sake kry.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/vrystede-as-model-vir-groeiende-gemeenskap-selfstandigheid/ Vrystede as model vir groeiende gemeenskap-selfstandigheid], ''Maroela Media'', 1 Junie 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;

Nog 'n rede vir Orania om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat, is omrede die term besoedel is deur misbruik deur verregse groepe.&lt;ref&gt;[http://www.oraniablog.co.za/brexit-die-volkstaat-en-die-se-vreeslike-bagasie/ Brexit, die Volkstaat en dié se vreeslike bagasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207005854/http://www.oraniablog.co.za/brexit-die-volkstaat-en-die-se-vreeslike-bagasie/ |date= 7 Februarie 2018 }}, ''Orania Blog'', 1 Julie 2016, besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stad&quot;&gt;{{cite news |title=Groot dorp? Ag nee wat, Orania wil klein stad wees |url=http://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/groot-dorp-ag-nee-wat-orania-wil-klein-stad-wees-20160625 |publisher=Netwerk24 |access-date=3 Augustus 2016 |date=25 Junie 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004444/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/groot-dorp-ag-nee-wat-orania-wil-klein-stad-wees-20160625 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vir die fokus op die ontwikkeling van die gebied rondom Orania is die ''Hartlandstigting'' in 2014 gestig.&lt;ref&gt;[http://dievoorblad.co.za/index.php/afr/joomla-pages-iii/category-list/54-gasrubriekskrywers/1575-wie-is-die-hartlandstigting Wie is die Hartlandstigting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917002053/http://dievoorblad.co.za/index.php/afr/joomla-pages-iii/category-list/54-gasrubriekskrywers/1575-wie-is-die-hartlandstigting |date=17 September 2016 }}, ''Die Voorblad'', besoek op 28 Julie 2016.&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Mnr Mandela, Mev Betsie Verwoerd en Prof Carel Boshoff afgeneem tydens Mandela se besoek aan Orania.jpg|duimnael|[[Nelson Mandela]], [[Betsie Verwoerd]] en [[Carel Boshoff]] tydens Mandela se besoek aan Orania in 1995.]]
Die gebied van Orania word sedert ongeveer 30&amp;nbsp;000 jaar gelede bewoon deur jagter-versamelaars uit die [[steentydperk]] wat 'n nomadiese leefstyl gehad het.&lt;ref name=historyvluytjes&gt;{{cite web |last1=Opperman |first1=M. |title=The Residential Development on the Farm Vluytjeskraal-Noord, Orania |url=http://www.sahra.org.za/sites/default/sahranasjhb/additionaldocs/THE%20HISTORY%20OF%20Orania.pdf |publisher=South African Heritage Resources Agency |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032810/http://pastebin.com/LiRkHeUQ |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Aantal laatsteentydperk gravures dui op die aanwesigheid van die [[Boesman|San]], wat die belangrikste kulturele groep gebly het tot die tweede helfte van die agtiende eeu, met die aankoms van die wit jagters, trekboere en [[Griekwas (stam)|Griekwas]].&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; Die vroegste aanduiding van die aanwesigheid van wit mense by Orania dateer van 1762 en in die vroeë negentiende eeu het baie boere seisoenaal heen en weer oor die Oranjerivier getrek op soek na beter weiding vir hul vee.&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; Die Rawstonekaart van 1842 toon die plaas Vluytjeskraal,&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt; waarop Orania later gebou sou word. Die eerste bekende inwoner van wat vandag Orania is, was Stephanus Ockert Vermeulen, wat die plaas Vluytjeskraal in 1882 gekoop het.{{sfn|Burgt|2016|p=78}}&lt;ref name=ebsco&gt;{{cite web |last=Opperman |first=Manie |title=The Vermeulen Engravings: Binding Six Afrikaner Generations |url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/71663021/vermeulen-engravings-binding-six-afrikaner-generation |publisher=EBSCO Online Library |access-date=5 April 2015 |date=Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306112827/http://connection.ebscohost.com/c/articles/71663021/vermeulen-engravings-binding-six-afrikaner-generation |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp is in 1963 gestig as ''Vluytjeskraal'' deur die [[Departement van Waterwese]] om die werkers te huisves wat besproeiingskanale van die [[Oranjerivierprojek]] verbind het met die [[Vanderkloofdam]].{{sfn|Burgt|2016|p=46}} Die Oranjerivierprojek was 'n skema om water te voorsien aan die semi-woestyn in die sentrale dele van Suid-Afrika. Ander soortgelyke konstruksiedorpe soos [[Vanderkloof]] en [[Oviston]] is ook gestig.{{sfn|Haleniuk|2013|p=3}} Na 'n kompetisie is die naam van die dorp verander na ''Orania'',{{sfn|Pienaar|2007|p=57-58}} wat 'n variasie van die Afrikaanse woord &quot;oranje&quot; is en verwys na die aangrensende rivier.&lt;ref name=highcircling&gt;{{cite web |last=Delvecki |first=Ajax |last2=Greiner |first2=Alyson |title=Circling of the Wagons?: A Look at Orania, South Africa |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-398829085.html |publisher=HighBeam Research |date=22 Desember 2014 |access-date=1 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004840/https://www.highbeam.com/doc/1G1-398829085.html |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1965 het Orania 56 families gehuisves.{{sfn|Pienaar|2007|p=57-58}} Bruin werkers wat deelgeneem het aan die konstruksieprojek het in 'n aparte area genaam ''Grootgewaagd'' gewoon.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}} Die eerste fase van die projek is voltooi in 1976.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}} Nadat die dam voltooi is, het die meeste van die werkers verhuis en het die dorp in verval geraak.{{sfn|Haleniuk|2013|p=3}} Die Departement van Waterwese het Orania heeltemal verlaat in 1989.&lt;ref name=guardianstraws&gt;{{cite web |last=McGreal |first=Chris |title=A people clutching at straws |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/29/books.guardianreview3 |publisher=The Guardian |access-date=1 April 2015 |date=29 Januarie 2000 |authorlink1=Chris McGreal |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108144253/https://www.theguardian.com/books/2000/jan/29/books.guardianreview3 |archive-date=8 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Na die departement se vertrek het slegs 'n groep bruin mense in Grootgewaagd agtergebly.{{sfn|Pienaar|2007|p=58}}

[[Lêer:Water pumping station on the Orange River, Orania.jpg|duimnael|links|250px|Die pompstasie van Orania se besproeiingskema, voltooi in 1996.]]
In Desember 1990 het ongeveer 40 Afrikanergesinne, onder leiding van Carel Boshoff, die skoonseun van die voormalige [[Eerste Minister van Suid-Afrika]], [[Hendrik Verwoerd]], die vervalle dorp vir R1,5 miljoen (R13,6 miljoen se waarde in 2017) gekoop namens die Orania Bestuursdienste (OBD).&lt;ref name=eskom&gt;{{cite web|title=Impact on Cultural Heritage Resources|url=http://www.eskom.co.za/content/Heritage%20Report.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610020553/http://www.eskom.co.za/content/Heritage%20Report.PDF|archivedate=2011-06-10|publisher=Eskom Holdings Limited|accessdate=5 Januarie 2014|date=Augustus 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cavanagh201369–75&quot;&gt;{{cite book|first=Edward|last=Cavanagh|title=Settler Colonialism and Land Rights in South Africa: Possession and Dispossession on the Orange River|url=https://books.google.com/books?id=2X7u84325h0C&amp;pg=PA69|date=23 April 2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-30577-0|pages=69–75}}&lt;/ref&gt; Die eerste 13 inwoners het in April 1991 na Orania verhuis.&lt;ref name=thirdaf&gt;{{cite web|title=Orania and the third reinvention of the Afrikaner|first=Carel|last=Boshoff|url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/twitter.com/page71656?oid=742242&amp;sn=Detail&amp;pid=71616|publisher=Politicsweb|accessdate=31 Maart 2015|date=7 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt; Dieselfde maand is die mense wat nog in Grootgewaagd gewoon het deur die Departement van Waterwese alternatiewe akkommodasie in die nabygeleë dorpe gegee. Grootgewaagd is vervolgens as ''Kleingeluk'' herdoop.{{sfn|Pienaar|2007|p=59}} Destyds het die dorp bestaan uit 90 huise in Orania en 60 in Kleingeluk, almal in 'n verregaande staat van verval.{{sfn|Pienaar|2007|p=59}} In Augustus 1991 is die 2&amp;nbsp;300 hektaar plaas Vluytjeskraal 272 deur Orania gekoop.{{sfn|Burgt|2016|p=47}}{{sfn|Hagen|2013|p=47}} In Februarie 1992 is die dorp se aandeleblok en uitvoerende raad, tewens Dorpsraad, gestig.{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} Orania het sy eie [[Orania Verteenwoordigende Raad|verteenwoordigende oorgangsraad]], 'n tydelike vorm van plaaslike regering na die einde van apartheid, in 1995 verkies.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania lets election happen – but won't vote |url=http://www.iol.co.za/news/politics/orania-lets-election-happen-but-won-t-vote-1.54556?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |access-date=7 April 2015 |publisher=IOL News |date=1 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003125435/http://www.iol.co.za/news/politics/orania-lets-election-happen-but-won-t-vote-1.54556?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die konstruksie van 'n 400 hektaar-besproeiingskema het in 1995 begin en is in Oktober 1996 voltooi.{{sfn|Pienaar|2007|p=59-60}}

In 'n versoenende gebaar het President [[Nelson Mandela]] die dorp in 1995 besoek. Hy het gaan tee drink by [[Betsie Verwoerd]], weduwee van die voormalige Eerste Minister, Hendrik Verwoerd.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E6DA1131F930A15750C0A96F958260&amp;n=Top/Reference/Times%20Topics/People/M/Mbeki,%20Thabo|title= Beloved Country Repays Mandela in Kind|publisher=New York Times | first=Suzanne | last=Daley |date=23 Maart 1999| accessdate=20 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; Orania het die mylpaal van 200 permanente inwoners in 1996 bereik,&lt;ref name=thirdaf /&gt; terwyl die sensus van 2001 toon dat Orania 519 inwoners het.&lt;ref name=2001census&gt;[http://census2001.adrianfrith.com/place/31202 Hoofplek Orania] ''Sensus 2001''&lt;/ref&gt; Teen 1998 is R15 miljoen belê in die dorp insluitend die opgradering van water, elektrisiteit, paaie en besighede.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Millions of rands already invested in Orania| url=http://www.orania.co.za/foo_15.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990420131230/http://www.orania.co.za/foo_15.htm|archivedate=1999-04-20|publisher=Orania.co.za|accessdate=1 April 2015|date=Mei 1998}}&lt;/ref&gt; 'n Gewelddadige voorval het in April 2000 net buite Orania plaasgevind, toe 'n wit man op 'n 17-jarige swart meisie geskiet het. Sy is aan haar been gewond. Inwoners van Orania het hulself gedistansieer van die voorval.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Man in hof ná Orania-skietery|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/20/4/38.html|publisher=[[Volksblad]]|accessdate=5 April 2015|date=20 April 2000|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410151435/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/20/4/38.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In Desember 2000 het die provinsiale regering beveel dat Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad ontbind word en dat die dorp opgeneem word in die nuwe [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit]] saam met die naburige dorpe [[Hopetown]] en [[Strydenburg]].{{sfn|Burgt|2016|p=49-50}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Black mayor to destroy dream of white homeland |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1375880/Black-mayor-to-destroy-dream-of-white-homeland.html |publisher=Telegraph |access-date=4 April 2015 |date=25 November 2000 |last=Butcher |first=Tim |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002215423/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1375880/Black-mayor-to-destroy-dream-of-white-homeland.html |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mufamadi24&gt;{{cite news |title=Mufamadi meets Orania representatives |url=http://www.news24.com/xArchive/Archive/Mufamadi-meets-Orania-representatives-20010312 |access-date=10 April 2015 |publisher=News24 |date=12 Maart 2001 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181115234752/https://www.news24.com/xArchive/Archive/Mufamadi-meets-Orania-representatives-20010312 |archive-date=15 November 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Inwoners van Orania het die provinsiale regering vervolgens voor die Noord-Kaapse Hooggeregshof gedaag, wat bevind het daar onderhandelinge tussen die inwoners van Orania en die regering oor Orania se munisipale status moet plaasvind;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania and N Cape govt to discuss future of enclave |url=http://mg.co.za/article/2007-07-04-orania-and-n-cape-govt-to-discuss-future-of-enclave |access-date=6 April 2015 |publisher=Mail &amp; Guardian |date=4 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101144747/https://mg.co.za/article/2007-07-04-orania-and-n-cape-govt-to-discuss-future-of-enclave |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; tot so 'n ooreenkoms bereik kan word, sal Orania sy status quo behou.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania retains status quo |url=http://pastebin.com/8M1DCfsn |access-date=6 April 2015 |publisher=News24 |date=5 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004541/https://pastebin.com/8M1DCfsn |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2003 is 'n vakansie-oord op die Oranjerivier ontwikkel, sowel as 'n aftreeoord, twee skole, 'n kliniek en 'n groeiende landbousektor.{{sfn|Schonteich|Boshoff|2003|p=44}}

In Mei 2005 het 'n geskil ontstaan toe 'n deel van die inwoners beweer het dat die dorp bestuur word soos 'n &quot;mafiastaat&quot;, met 'n aantal hofsake as deel van die geskil.&lt;ref&gt;{{cite web|title='Mafia' regeer glo Orania|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/09/VB/2k/08.html|publisher=Volksblad|accessdate=4 April 2015|date=9 Mei 2005|last=Van Der Merwe|first=Hannatjie|language=Afrikaans|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410091730/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/09/VB/2k/08.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die sluiting van die dorp se radiostasie in November 2005 deur die Suid-Afrikaanse owerhede is gekoppel aan 'n wenk van dié interne afvalliges.{{sfn|Hagen|2013|p=128}} Die afvalliges het uiteindelik die gemeenskap verlaat.{{sfn|Hagen|2013|p=72}} In November 2005 het sowat 60 bruin gesinne, wat voor 1991 in Kleingeluk geleef het, 'n grondeis ingedien by die regering vir ongeveer 483 hektaar grond in Orania.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Groenewald |first=Yolandi |date=18 November 2005 |url=http://mg.co.za/article/2005-11-18-coloureds-claim-the-volkstaat |title=Coloureds Claim the Volkstaat |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=25 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181115225548/https://mg.co.za/article/2005-11-18-coloureds-claim-the-volkstaat |archive-date=15 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die grondeis is in Desember 2006 afgehandel toe die Suid-Afrikaanse regering 'n vergoeding van R2,9 miljoen aan die eisers betaal het.&lt;ref&gt;{{cite news |date=5 Desember 2006 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-pleased-at-land-claim-20061205 |title=Orania Pleased at Land Claim |publisher=News24 |access-date=4 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010750/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-pleased-at-land-claim-20061205 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Uitgebreide ondergrondse en elektriese werke.jpg|duimnael|250px|''Stokkiesdraai'' in aanbou in 2014.]]
In 2006 is die Saamstaan-winkelsentrum van R5 miljoen ingewy.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nuwe winkelsentrum vandag in Orania geopen|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/13/SV/9/kmorania.html|publisher=Volksblad|accessdate=5 April 2015|date=13 Junie 2006|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410154837/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/13/SV/9/kmorania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2011 is die plaas Vluytjeskraal-Noord gekoop deur die inwoners van Orania. Die plaas is 'n afsonderlike regspersoon en bedoel vir residensiële ontwikkeling, eerder as vir landbou.&lt;ref name=voorgrond0912&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=September 2012 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_sept_2012 |publisher=Orania Beweging |access-date=5 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004357/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_sept_2012 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania is in die 1960's juis van hierdie plaas afgeskei. Verskeie kommersiële ontwikkelings is sedert 2012 voltooi en in 2014 is die ''Stokkiesdraai Avontuurpark &amp; Winkelsentrum'' geopen. In 2015 is ''Die Ou Karooplaas Winkelsentrum'' met onder meer 'n fliekteater geopen.&lt;ref name=voorgrond0313&gt;{{cite web |title=Voorgrond |date=Maart 2013 |url=http://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_-_mrt_2013 |publisher=Orania Beweging |access-date=5 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004550/https://issuu.com/oraniabeweging/docs/orania_voorgrond_-_mrt_2013 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die Orania Dorpsraad 'n ontwikkelingsplan van R183 miljoen aangekondig. Hierdie ontwikkelingsplan moet in vyf jaar se tyd die oprigting van klein stedelike dienste, soos hoër onderwys, stimuleer.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Plan van R183 miljoen om van Orania 'n stad te maak |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/plan-van-r180-miljoen-om-van-orania-n-stad-te-maak/ |publisher=Netwerk24 |access-date=3 Augustus 2016 |date=25 Junie 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017073022/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/plan-van-r180-miljoen-om-van-orania-n-stad-te-maak/ |archive-date=17 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die projekte word uitgevoer met behulp van eksterne befondsing.&lt;ref name=&quot;stad&quot; /&gt;

== Geografie en klimaat ==
Die gebied rondom die dorp is droë steppe of halfwoestyn.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Orania is deel van die [[Nama-Karoo]][[bioom]] en ontvang 200 tot 250&amp;nbsp;mm reën per jaar.{{sfn|Hagen|2013|p=43}} Sedert 1991 is meer as 30&amp;nbsp;000 bome in Orania en op die omliggende landerye aangeplant.&lt;ref name=&quot;lief&quot; /&gt; Voornemende inwoners word gewaarsku teen onstabiele en ongenaakbare weerstoestande met uiterste temperatuurverskille tussen somer en winter.{{sfn|Hagen|2013|p=161}}

{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Orania
| bron = Hagen, 2013, p. 43.{{sfn|Hagen|2013|p=43}}
&lt;!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) --&gt;
| jan_gem  = | jan_gem_ns  = 65
| feb_gem  = | feb_gem_ns  = 5
| mrt_gem  = | mrt_gem_ns  = 30
| apr_gem  = | apr_gem_ns  = 26
| mei_gem  = | mei_gem_ns  = 0
| jun_gem  = | jun_gem_ns  = 0
| jul_gem  = | jul_gem_ns  = 0
| aug_gem  = | aug_gem_ns  = 0
| sep_gem  = | sep_gem_ns  = 0
| okt_gem  = | okt_gem_ns  = 0
| nov_gem  = | nov_gem_ns  = 0
| dec_gem  = | dec_gem_ns  = 129
| jaar_gem = | jaar_gem_ns =
&lt;!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) --&gt;
| jan_gem_min  = 17.9 | jan_gem_max  = 34.3
| feb_gem_min  = 16.7 | feb_gem_max  = 34.1
| mrt_gem_min  = 14.4 | mrt_gem_max  = 30.6
| apr_gem_min  = 12.5 | apr_gem_max  = 26.2
| mei_gem_min  = 3.8 | mei_gem_max  = 22.7
| jun_gem_min  = 3.4 | jun_gem_max  = 17.7
| jul_gem_min  = 1.5 | jul_gem_max  = 18.9
| aug_gem_min  = 4.2 | aug_gem_max  = 23
| sep_gem_min  = 9.9 | sep_gem_max  = 28.2
| okt_gem_min  = 12.1 | okt_gem_max  = 27.2
| nov_gem_min  = 13.4 | nov_gem_max  = 30.1
| dec_gem_min  = 17.1 | dec_gem_max  = 31.7
| jaar_gem_min =      | jaar_gem_max =
}}

== Demografie ==
[[Lêer:Estimated population of Orania (1991-2015).png|duimnael|Bevolking van Orania van 1991 tot 2017.]]
{{Historical populations
| title= Sensus
| percentages = pagr
| 1991 |13
| 2001 |481
| 2011 |892
| 2018 |1602
| 2019 |1773
| 2020 |2066
| 2021 |2377
| 2022 |2565
| 2023 |2874 
| 2024 |3025
| source=&lt;ref name=census2011/&gt;&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2018&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2018 |trans-title=Orania Census 2018 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=31 July 2019 | language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2019/07/Orania-Dorpsraad-Sensus-2018-Digitaal.pdf |page=8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2019&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2019 |trans-title=Orania Census 2019 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=September 2020 | language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2020/05/Orania-Dorpsraad-Sensus-2019-FINAAL.pdf |page=5 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2020&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2020 |trans-title=Orania Census 2020 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=September 2021 |language=af |url=https://orania.co.za/wp-content/uploads/2021/10/Orania-Dorpsraad-Sensus-2020-email.pdf |page=8 |access-date= 8 November 2025 |archive-date=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812082524/https://orania.co.za/wp-content/uploads/2021/10/Orania-Dorpsraad-Sensus-2020-email.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;str1&quot;&gt;{{cite web |last1=Strydom |first1=Joost |title=Population growth for 2021 |url=https://twitter.com/StrydomJoost/status/1564849771520598017 |website=Twitter |access-date=29 September 2022}} Orania Dorpskantoor just announced population growth for 2021. 15% growth! (16.5% in 2020) We expect this to continue in 2022. Current average age 37. This is 2021  data but [population size] was 2,377&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2023&quot;&gt;{{Cite web |title=Orania Sensus 2023 |trans-title=Orania Census 2023 |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |date=October 2024 | language=af | url=https://www.myorania.co.za/Orania-Dorpsraad-Sensus-2024.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241106225805/https://myorania.co.za/Orania-Dorpsraad-Sensus-2024.pdf | archive-date=2024-11-06 |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2024&quot;&gt;{{Cite web |title=Inwonertal Van Orania Sensus 2024 Word Bekend Gemaak |trans-title=Population of Orania Census 2024 Announced |date=25 February 2025 |language=af|url=https://myorania.co.za/kennisgewing/inwonertal-van-orania-sensus-2024-word-bekend-gemaak/ |work=Orania Town Council [Orania Dorpsraad] |first1=Cobus |last1=Pretorius }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot; /&gt;
}}

'n Plaaslike sensus uitgevoer in 2020 het bevind dat Orania 2&amp;nbsp;066 inwoners gehad het, versprei oor 831 huishoudings. Dit beteken dat daar 'n gemiddeld van 2,5 mense per huishouding was.&lt;ref name=&quot;localcensus2020&quot; /&gt; Kinders was in 2007 'n kwart van die bevolking.{{sfn|Hagen|2013|p=114}} Volgens die dorpsowerhede het die bevolking tussen 2012 en 2015 met 10% per jaar gegroei.&lt;ref name=sweepiol&gt;{{cite web |title=Where even street sweepers are white |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/where-even-street-sweepers-are-white-1.1816687#.VRqvlGbv4T0 |publisher=IOL News |access-date=31 Maart 2015 |date=11 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003102748/http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/where-even-street-sweepers-are-white-1.1816687 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2011 het meer mans as vrouens in die dorp gewoon, met 'n verhouding van 60% mans tot 40% vrouens.&lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=195}}

[[Wit Suid-Afrikaners]] was die grootste bevolkingsgroep tydens die nasionale sensus van 2011: 97,2% van die totaal.&lt;ref name=&quot;census2011&quot; /&gt; Afrikaans is die enigste taal wat gebruik word in alle domeine van die plaaslike lewe.{{sfn|Pienaar|2007|p=62}} Volgens 'n amptelike sensus uitgevoer deur die dorpsowerhede in 2014, is Afrikaans die belangrikste huistaal van 95% van die inwoners, gevolg deur Engels met 2%. Drie persent van die inwoners gebruik Afrikaans sowel Engels as huistaal.&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot; /&gt;

=== Godsdiens ===
Orania is 'n godsdienstige gemeenskap, met verskeie plaaslike kerke, insluitend die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], die [[Apostoliese Geloofsending]], die [[Afrikaanse Protestantse Kerk]], die Evangelies-Gereformeerde Kerk, [[Gereformeerde Kerk]], [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], die Israel-visie en die [[Maranata Kerk]].{{sfn|Burgt|2016|p=101-105}}{{sfn|Hagen|2013|p=63}} Al die kerke is Protestantse kerke, met die uitsondering van Maranata Kerk wat deel is van die charismatiese beweging.{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Die oorsprong van die inwoners van Orania uit verskillende dele van Suid-Afrika het 'n relatief groot verskeidenheid van denominasies in die nuwe dorp tot stand gebring.{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Op die belangrikste vakansiedae soos [[Geloftedag]] word interkerklike dienste is gehou.{{sfn|Burgt|2016|p=79-81}}{{sfn|Hagen|2013|p=64}} Op Sondae word gewoonlik nie gewerk nie, behalwe vir dienste wat noodsaaklik geag word.{{sfn|Burgt|2016|p=102-103}}&lt;ref name=indeptears&gt;{{cite news |title=We shed no tears for Nelson Mandela. He is a fallen opponent, say residents of white enclave Orania |url=http://www.independent.co.uk/news/world/africa/we-shed-no-tears-for-nelson-mandela-he-is-a-fallen-opponent-say-residents-of-white-enclave-orania-9004280.html |access-date=1 April 2015 |publisher=The Independent |date=13 Desember 2013 |first=Andrew |last=Buncombe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101154640/https://www.independent.co.uk/news/world/africa/we-shed-no-tears-for-nelson-mandela-he-is-a-fallen-opponent-say-residents-of-white-enclave-orania-9004280.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens die plaaslike sensus van 2014 is die Afrikaanse Protestantse Kerk die mees gewilde denominasie met 21,9% van die huishoudings wat die kerk besoek. Die APK word gevolg deur nie-geaffilieerde huishoudings met 15,6%, die Nederduitse Gereformeerde Kerk en die Maranata Kerk (albei 14,8%) en die Gereformeerde Kerk (7,4%). In totaal is 84,4% van die huishoudings verbonde aan 'n kerk.&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot; /&gt;

Die Afrikaanse Protestantse Kerk is as die eerste kerk in Orania gestig in 1991.&lt;ref name=apk&gt;{{cite news |title=Hoe die Afrikaanse Protestantse Kerk van Orania ontstaan het |url=http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/APKOntstaan.htm |access-date=7 April 2015 |publisher=OraNet |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032815/http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/APKOntstaan.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ngkvolksblad&quot; /&gt; Die kerk is 'n voorafvervaardigde gebou en die enigste kerk in Orania met 'n kerktoring.&lt;ref&gt;{{cite news|title=As ons maar net vir Pappa geluister het|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/14/B1/12/orania.html|accessdate=7 April 2015|publisher=[[Beeld]]|date=14 September 2006|archive-date=12 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412204632/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/14/B1/12/orania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=48}}

Die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania is gestig in 1999, toe dit afgestig het van die [[NG gemeente Hopetown]].&lt;ref name=ngkvolksblad&gt;{{cite news|title=Orania het ook nou 'n NG gemeente|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1999/09/14/4/31.html|accessdate=7 April 2015|publisher=Volksblad|date=14 September 1999|language=Afrikaans|archive-date=13 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413011812/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1999/09/14/4/31.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die kerk is deel van die ring van Hopetown en die sinode van die Noord-Kaap.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NG Kerk Orania |url=http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/NGKerk.htm |access-date=7 April 2015 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032626/http://www.oranet.co.za/Bladsyinligting/NGKerk.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Maart 2015 het die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania teen verandering van die NGK Kerkorde gestem om die [[Belydenis van Belhar]] te aanvaar, nes 'n meerderheid van die kerke in die Noord-Kaapse sinode.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Belhar: Orania se NG kerk sê nee vir wysiging |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-10-belhar-orania-se-ng-kerk-s-nee-vir-wysiging |first=Claudi |last=Mailovich |publisher=Netwerk24 |access-date=7 April 2015 |date=10 Maart 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414034140/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-10-belhar-orania-se-ng-kerk-s-nee-vir-wysiging |archive-date=14 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Woonbuurte en argitektuur ==
Orania het drie residensiële buurte: ''Kleingeluk'', ''Orania-Oos'' en  ''Orania-Wes''.&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; Kleingeluk lê ongeveer 1,5&amp;nbsp;km ten suide van Orania-Oos en is 'n bietjie armer as die res van die dorp, hoewel vordering gemaak word om dié gaping te verklein.{{sfn|Haleniuk|2013|p=4-5}} Tussen Orania-Oos en Kleingeluk is die CVO-skool se kampus en die nywerheidsgebied.

In 2015 is 'n begin gemaak met die bou van die nuwe woonbuurt ''Karoosig'', wat tussen Orania-Oos en Kleingeluk geleë is.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Nuwe ontwikkeling vir verskillende prysklasse|url=http://www.orania.co.za/nuwe-ontwikkeling-vir-verskillende-prysklasse/|publisher=Orania Beweging|accessdate=3 Augustus 2016|date=4 November 2015|archive-date= 9 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009070554/http://www.orania.co.za/nuwe-ontwikkeling-vir-verskillende-prysklasse/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2016 is ook 'n begin gemaak met die uitbreiding van Kleingeluk, waar in vyf jaar ongeveer 250 nuwe huise gebou sal word, waarvan ongeveer 200 subekonomiese eenhede.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gannabosontwikkeling is tans aan die gang |url=https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1564053290336808/ |publisher=Orania Beweging |access-date=1 Mei 2017 |date=19 April 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004632/https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1564053290336808/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=#mySTAD, ons toekoms |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_2016_3-6 |publisher=Voorgrond |access-date=1 Mei 2017 |date=10 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005411/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_2016_3-6 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Baie van die nuwe huise is gebou in die [[Kaaps-Hollandse Styl|Kaaps-Hollandse styl]].&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Baie van die oorspronklike huise uit die era van die Departement van Waterwese is voorafvervaardigde huise. Hoewel sommige van hierdie huise opgeknap is, toon ander spore van verval, omdat hierdie voorafvervaardigde huise gebou is vir 'n lewensduur tot 20 jaar.{{sfn|Hagen|2013|p=52}}

Die dorp het ook 'n klein vliegveld met twee aanloopbane, een van 1 200 meter met 'n rigting van 03/21 en een van 1 500 meter met 'n rigting van 12/30.&lt;ref name=&quot;Millner2008&quot;&gt;{{cite book|first=Caille|last=Millner|title=The Golden Road: Notes on My Gentrification|url=https://books.google.com/books?id=GIdh45ze0I4C&amp;pg=PA231|date=29 Januarie 2008|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-311297-6|page=231}}&lt;/ref&gt; By die vliegveld word 'n klein vliegpark ontwikkel.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=416594882027102&amp;id=108437769509483 Vliegparkontwikkeling Orania], ''Afsaal Eiendomme Orania'', 2 April 2017, besoek op 4 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

== Politiek en bestuur ==
[[Lêer:CarelBoshoff.jpg|duimnael|180px|[[Carel Boshoff IV]], voorsitter van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]].]]
{{Sienook|Orania Verteenwoordigende Raad}}
Die ''Orania Verteenwoordigende Raad'' (OVR) is die belangrikste amptelike demokratiese munisipale instelling in Orania en Carel Boshoff IV is die voorsitter van die OVR. Die OVR is die enigste munisipale raad wat nie ontbind is tydens die herstrukturering van die munisipale stelsel in 2000 nie.

Die ''Orania Aandeleblok'' (OAB), tot 2021 ''Vluytjieskraal Aandeleblok'' (VAB) genoem, is die eienaar van die dorp en verantwoordelik vir die bestuur van die daaglikse sake. Inwoners verkies jaarliks 'n uitvoerende bestuur, en bestaan uit vyf lede en 'n voorsitter.{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}}{{sfn|Haleniuk|2013|p=5}} Die uitvoerende bestuur staan bekend as die ''Orania Dorpsraad''.&lt;ref name=&quot;2010sdafrika.wordpress.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://2010sdafrika.wordpress.com/2012/03/21/insight-into-orania/ |title=Insight into Orania |publisher=Südafrika-Portal |date=21 Maart 2012 |accessdate=12 Desember 2013 |archive-date=21 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021081334/http://2010sdafrika.wordpress.com/2012/03/21/insight-into-orania/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die Dorpsraad se begroting vir die fiskale jaar 2006/2007 was R2,4 miljoen,{{sfn|Pienaar|2007|p=78}} maar het gegroei na R15,3 miljoen in 2017.&lt;ref name=&quot;biehlblog&quot; /&gt; Die ''[[Orania Beweging]]'' is 'n aparte politieke en kulturele organisasie wat die Afrikaner se geskiedenis en kultuur bevorder.{{sfn|Haleniuk|2013|p=5}} In 2013 het die Orania Beweging ongeveer 3&amp;nbsp;800 geregistreerde ondersteuners van buite die dorp gehad.&lt;ref name=&quot;faz13&quot; /&gt; In 2017 het die aantal lede gegroei tot 5&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1839004446175023 |title=Mylpaal van 5 000 lede |publisher=Orania Beweging |date=22 November 2017 |access-date=22 November 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010312/https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1839004446175023 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Orania ontvang geen finansiële bydraes van die nasionale of provinsiale regering nie.{{sfn|Hagen|2013|p=55}} Die ''Helpsaamfonds'', 'n nie-winsgewende instelling, samel geld in vir projekte soos gesubsidieerde behuising, sodat arm inwoners behoorlike behuising kan bekom.&lt;ref name=thirdaf /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=52-53}} Die ''Elim-sentrum'' huisves jong manne wat na Orania kom op soek na werk.{{sfn|Burgt|2016|p=145-146}} By aankoms is die meeste brandarm.&lt;ref name=&quot;pillippa08&quot; /&gt; Hulle word vervolgens gehelp met werk by die Dorpsraad, nabye plase of in die konstruksiebedryf. Dit gaan tesame met verdere opleiding by die dorp se opleidingsentrums.&lt;ref name=zumaday&gt;{{cite web |title=Zuma's visit 'an outstanding day' for Orania |url=http://mg.co.za/article/2010-09-14-zumas-visit-an-outstanding-day-for-orania |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=1 April 2015 |date=10 September 2010 |first=Andre |last=Grobler |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101130856/https://mg.co.za/article/2010-09-14-zumas-visit-an-outstanding-day-for-orania |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Nerina'', die ekwivalente residensiële kompleks vir vroue, is in Julie 2012 voltooi en ''Soetdoring'', die residensiële kompleks vir gesinne, is in 2015 geopen.{{sfn|Haleniuk|2013|p=8}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=Soetdoring-gesinsbehuising amptelik geopen |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web |publisher=Voorgrond |access-date=3 Augustus 2016 |first=James |last=Kemp |date=5 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005559/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die dorp het nie 'n polisiestasie van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens|SAPD]] of 'n gevangenis nie.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt; In Oktober 2014 is ''Orania Veiligheidsdienste'' (OVD) gestig, wat bestaan uit twee afdelings: veiligheid en regspraak. Die afdeling veiligheid is verantwoordelik vir mediese nooddienste, brandweer, verkeer, klagte- en insidentondersoeke en alarmmonitering.{{sfn|Hagen|2013|p=60}}{{sfn|Burgt|2016|p=51-52}}{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}} Die afdeling is ook verantwoordelik vir die AfriForum-buurtwagpatrollies, wat uitgevoer word deur vrywilligers.{{sfn|Hagen|2013|p=60}} Verdagtes wat aangekeer is, word na die polisiestasie in die naburige Hopetown geneem.&lt;ref&gt;{{cite web |title=‘Klakantoor’ in Orania |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2014-10-21-klakantoor-in-orania-help-s |publisher=Netwerk24 |access-date=6 April 2015 |first=Charné |last=Kemp |date=21 Oktober 2014 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412155739/http://www.netwerk24.com/nuus/2014-10-21-klakantoor-in-orania-help-s |archive-date=12 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die afdeling regspraak is verantwoordelik vir die interne bemiddeling van konflikte. Inwoners word gestimuleer om hierdie bemiddeling- en arbitrasieprosedures te gebruik, in pleks van om Suid-Afrikaanse howe te nader.&lt;ref name=thirdaf /&gt;

Orania het 'n klein kliniek en 'n verpleegsuster besoek die dorp twee keer per week.{{sfn|Hagen|2013|p=55}} Daar is ongeveer 30 maatskaplike en semi-publieke organisasies in Orania aktief.

=== Wetlike raamwerk ===
[[Lêer:Dorpskantoor-verklein-Jaco.jpg|duimnael|Ingang van die Dorpskantoor, die kantoor van die OAB en Dorpsraad.]]
Hoewel Orania binne die grense van die [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit]] se gebied lê, is Orania in administratiewe opsig geen deel van die Thembelihle Munisipaliteit nie. Orania het sy eie munisipale struktuur in die vorm van die [[Orania Verteenwoordigende Raad]], wat gebaseer is op die Oorgangswet op Plaaslike Regering van 1993, terwyl al die ander munisipaliteite gebaseer is op die Wet op Munisipale Strukture van 1998. Orania het so beheer oor sy eie munisipale administrasie. Thembelihle lewer geen dienste (soos riool, paaie en vullisverwydering) in Orania nie.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot;&gt;{{cite news |last1=de Wet |first1=Phillip |title=Orania held its own election this week, buoyed by a vision of growth and prosperity |url=http://mg.co.za/article/2016-08-05-00-it-may-only-have-1-000-residents-but-orania-wants-to-move-from-dorp-to-city |access-date=13 Augustus 2016 |publisher=Maili &amp; Guardian |date=5 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306113300/https://mg.co.za/article/2016-08-05-00-it-may-only-have-1-000-residents-but-orania-wants-to-move-from-dorp-to-city |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ook hef Thembelihle geen belasting in Orania nie (ander staatsbelastings word gewoon gehef).&lt;ref name=&quot;zumaday&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Strydom|first1=John|title=Verkiesing-die ware storie|url=http://www.orania.co.za/verkiesing-die-ware-storie/|publisher=Orania Beweging|accessdate=15 April 2015|language=Afrikaans|date=24 Mei 2011}}&lt;/ref&gt; Hierdie wetlike raamwerk is in 2000 neergelê toe 'n ooreenkoms tussen die Kabinet van Suid-Afrika, die Noord-Kaapse regering en die Orania Verteenwoordigende Raad bereik is oor 'n voorlopige status vir Orania. Hierdie ooreenkoms is bevestig deur 'n uitspraak van die Noord-Kaapse Hooggeregshof.&lt;ref&gt;Orania Transitional Representative Council and the Orania Inhabitants Association vs. The President of the Government of the Republic of South Africa and 47 others, Northern Cape High Court, 1148/2000.&lt;/ref&gt;

Die dorpsgebied is in private besit en word deur Orania Aandeleblok Bpk (OAB) besit. Eienaarskap van erwe en huise is in die vorm van [[Aandeel|aandele]] in die [[maatskappy]].&lt;ref name=thirdaf /&gt; Wanneer mense 'n [[huis]] of erf in Orania koop, koop 'n mens die aandele in die OAB wat eksklusiewe gebruiksregte gee tot dié erf of huis. Hierdie eienaarskap staan in die Suid-Afrikaanse reg bekend as &quot;[[aandeleblokskema]]&quot; en is soortgelyk aan die ''appartementsrecht'', ''strata title'' of ''condominium'' in ander lande.{{sfn|Burgt|2016|p=47-48}}&lt;ref name=&quot;Cavanagh201369–75&quot; /&gt; Geen titelaktes vir die dorpsgebied word uitgereik nie. Eienaarskap oor Orania se landbougronde word gewoonlik in [[Deeltitelskema|deeltitel]] of voltitelaktes uitgereik.{{sfn|Hagen|2013|p=59}}

Die Orania Aandeleblok funksioneer soos 'n munisipale administrasie, wat befonds word met heffings vir die lewering van dienste soos water, elektrisiteit en vullisverwydering.{{sfn|Burgt|2016|p=48}}&lt;ref name=thirdaf /&gt; Nutsmaatskappye soos [[Eskom]] en [[Telkom]] verskaf dienste aan die OAB, wat dan die koste verdeel en hef van die eindgebruikers.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot; /&gt;

=== Verblyfreg ===
[[Lêer:Orientation meeting for new residents, Orania.jpg|duimnael|Oriëntasiebyeenkoms vir nuwe inwoners]]
Aangesien die dorp in privaatbesit is, is dit verpligtend om toestemming te kry om in die dorp te kan woon (of vir langdurige verblyf). Voornemende inwoners moet verpligte onderhoude voer met die verblyfregkomitee, wat verblyfreg kan ontsê aan mense wat byvoorbeeld kriminele rekords het.{{sfn|Burgt|2016|p=157-161}}&lt;ref name=newscomau&gt;{{cite web |title=Orania: South Africa’s last apartheid town |url=http://www.news.com.au/travel/world-travel/orania-an-afrikaner-only-town-in-south-africa/story-e6frfqai-1227109181681 |publisher=News.com.au |access-date=31 Maart 2015 |date=1 November 2014 |last=Craw |first=Victoria |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327200537/http://www.news.com.au/travel/world-travel/orania-an-afrikaner-only-town-in-south-africa/story-e6frfqai-1227109181681 |archive-date=27 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nadat toestemming verleen is, word die nuwe inwoners lede van die gemeenskap, hetsy as aandeelhouers as hulle eiendom koop, hetsy as huurders.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt;

Die belangrikste maatstaf vir toelating is om 'n Afrikaner te wees.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Ten spyte daarvan dat die meeste mediabronne berig dat [[swart mense|swart-]] of [[bruinmense]] nie toegelaat word om in Orania te woon nie,&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; is ras geen kriterium waarop voornemende inwoners beoordeel word nie. In 1990 het Orania se stigters Afrikanerskap in kulturele terme gedefinieer en nie volgens ras nie.&lt;ref name=&quot;AdamMoodley1993&quot;&gt;{{cite book|first1=Heribert|last1=Adam|first2=Kogila|last2=Moodley|title=The Opening of the Apartheid Mind: Options for the New South Africa|url=https://books.google.com/books?id=LcpvKyids0EC&amp;pg=PA151|date=1993|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-08199-4|page=151|authorlink1=Heribert Adam|authorlink2=Kogila Moodley}}&lt;/ref&gt; Daar is geen reëls dat byvoorbeeld bruin of swart Afrikaanssprekendes nie in Orania mag woon nie.&lt;ref name=&quot;faz13&quot;&gt;{{cite news |last=Scheen |first=Thomas |title=In der Wagenburg |url=http://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/afrika/suedafrika-in-der-wagenburg-12203142.html?printPagedArticle=true#pageIndex_2 |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |date=1 Junie 2013 |access-date=11 April 2015 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010534/http://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/afrika/suedafrika-in-der-wagenburg-12203142.html%3FprintPagedArticle=true |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;&gt;{{cite news |title=Checkpoint Episode 37, Part1: “Ripping the rainbow” |url=https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 |access-date=2 Junie 2015 |publisher=eNCA |date=18 Desember 2014 |first=Nkepile |last=Mabuse |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229092708/https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Biehl&quot;&gt;{{Cite news|title=Wie mag in Orania bly?|url=http://www.oraniablog.co.za/wie-mag-in-orania-bly/|accessdate=2 Junie 2015|publisher=OraniaBlog|date=8 Augustus 2014|first=Sebastiaan|last=Biehl|archive-date=23 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623105317/http://www.oraniablog.co.za/wie-mag-in-orania-bly/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Slabbert2006&quot;&gt;{{en}}{{Cite book|last=Van Zyl Slabbert|first=Frederik|title=The Other Side of History: An Anecdotal Reflection on Political Transition in South Africa|year=2006|publisher=Jonathan Ball|isbn=978-1-86842-250-0|page=111}}&lt;/ref&gt;

Sommige mense wat in Orania 'n beter toekoms probeer opbou het, het die dorp verlaat as gevolg van beperkte werksgeleenthede of die onvervulde verwagting om in te pas by die plaaslike sosiale norme.{{sfn|Burgt|2016|p=169-170}}&lt;ref name=&quot;guardianstraws&quot; /&gt; Die plattelandse lewe en die verskil in lewenstyl in vergelyking met 'n stedelike omgewing is ook faktore wat die aanpassing vir nuwelinge moeilik maak.&lt;ref name=burgeranders&gt;{{cite news|title=Afrikaners in Orania is 'anders'|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/11/04/DB/11LDN/02.html|first=Liesl|last=Pretorius|publisher=[[Die Burger]]|date=4 November 2004|accessdate=4 April 2015|archive-date= 9 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409220249/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/11/04/DB/11LDN/02.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Hagen|2013|p=156}}

=== Volhoubaarheid ===
[[Lêer:Bike share scheme for residents and visitors in Orania.jpg|duimnael|Fietsdeelstelsel vir inwoners en besoekers.]]
Die dorpsowerhede het 'n sterk fokus op volhoubare praktyke, insluitend die herwinning van vullis en bewaring van die area.{{sfn|Burgt|2016|p=39}}&lt;ref name=&quot;twyeod&quot; /&gt; Vullisskeiding en herwinning is verpligtend vir alle huishoudings en die inwoners versamel hul vullis in vyf verskillende vullisdromme. Songeisers is 'n vereiste vir alle nuwe huise wat in Orania gebou word. Voorbeelde van volhoubare argitektuur kan gesien word in die hele dorp, insluitend huise wat gebou is met materiale soos klip, hout en hooi.&lt;ref name=&quot;lief&quot; /&gt;

Tussen 2013 en 2017 is 'n aardskip in Orania gebou.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aardskip.com |title=Project Aardskip |access-date=14 Mei 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022151633/http://www.aardskip.com/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Dit is ontwerp deur Christiaan van Zyl, een van Suid-Afrika se belangrikste argitekte op die gebied van volhoubare argitektuur.&lt;ref name=atlasobscura&gt;{{cite web |title=Way Off The Grid: 6 Earthships That You Should Know |url=http://www.atlasobscura.com/articles/radically-ecological-earthships-from-around-the-world |publisher=Atlas Obscura |access-date=2 April 2015 |first=Oriana |last=Leckert |date=18 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004953/https://www.atlasobscura.com/articles/radically-ecological-earthships-from-around-the-world |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is glo een van die grootste sandsak-aardskepe in die wêreld.&lt;ref name=&quot;atlasobscura&quot; /&gt; In 2013 tydens mid-winter is gedemonstreer hoe ver die son inskyn in die Sonskip / Aardskip-lewende-museum.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kemp |first1=Charné |title=Son-demonstrasie in aardskip wys somme is reg |url=http://www.volksblad.com/nuus/2013-06-24-son-demonstrasie-in-aardskip-wys-somme-is-reg |publisher=Volksblad |date=24 Junie 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630003613/http://www.volksblad.com/nuus/2013-06-24-son-demonstrasie-in-aardskip-wys-somme-is-reg |archive-date=30 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=24 Junie 2019 }}&lt;/ref&gt; Die gebou is oop vir die publiek as 'n lewende-museum. Daar is nog drie erwe beskikbaar in Orania vir aardskepe.&lt;ref&gt;[https://osbp2012.wordpress.com/2012/07/11/karoostyl-ontwikkeling-in-robynlaan/ Karoostyl-ontwikkeling in Robynlaan], Orania Saambouprojek, 11 Julie 2012, besoek op 6 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

In 2014 Orania het sy fietsdeelstelsel bekend gestel. Die Orania Openbare Fietsprojek is glo die heel eerste van sy soort in Afrika.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[:en:List of bicycle-sharing systems#Cities|List of Bicycle-sharing systems]], ''Engelse Wikipedia'', besoek op 6 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

=== Eksterne betrekkings ===
Die bestaan van Orania as kultuurdorp is toegestaan deur die [[Grondwet van Suid-Afrika]], wat onder artikel 235 die reg op [[selfbeskikking]] erken.&lt;ref name=&quot;bbcfihlani&quot; /&gt; Orania het 'n nie-konfronterende houding teenoor Suid-Afrikaanse owerhede aangeneem, wat eweneens beleid van afsydigheid teenoor Orania aangeneem het.&lt;ref name=selftrans&gt;{{cite journal|last1=Veracini|first1=Lorenzo|title=Orania as Settler Self-Transfer|journal=Settler Colonial Studies|date=2011|volume=1|issue=2|doi=10.1080/2201473X.2011.10648821|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/2201473X.2011.10648821|accessdate=5 April 2015 | issn = 1838-0743}}&lt;/ref&gt; Die ANC-regering ontwyk meestal die kwessie rondom Orania en sy status. Die ANC ag Orania minder belangrik as baie ander politieke kwessies in die land.&lt;ref name=&quot;Cavanagh201384&quot;&gt;{{cite book|author=Edward Cavanagh|title=Settler Colonialism and Land Rights in South Africa: Possession and Dispossession on the Orange River|url=https://books.google.com/books?id=2X7u84325h0C&amp;pg=PA84|date=23 April 2013|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-30577-0|page=84}}&lt;/ref&gt;

Op 5 Junie 1998 het [[Valli Moosa]], destydse Minister van Staatkundige Ontwikkeling in die ANC-regering, in 'n parlementêre begrotingsdebat verklaar dat

{{Aanhalingskas
 |title = |quote = ''Die strewe van die Vryheidsfront en ander Afrikaners om 'n bepaalde streek in die land (die Noordwes-Kaapse korridor) as 'n tuiste vir die Afrikaner se taal en kultuur — binne die raamwerk van die Grondwet en die Handves van Menseregte — te ontwikkel, word inderdaad deur die regering as 'n legitieme strewe gesien.''
 |source = '''Valli Moosa (ANC), minister van Staatkundige Ontwikkeling, 1998'''{{sfn|Burgt|2016|p=35-36}}&lt;ref name=&quot;beeld98&quot;&gt;{{cite news|first=Nick|last=Bezuidenhout|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/06/5/4/12.html|title=VF se strewe legitiem, sê Moosa|language=Afrikaans|date=5 Junie 1998|publisher=Beeld}}&lt;/ref&gt;
 |align = center |width = 100%|border = 1px|style = center|quoted = 1 |salign = center}}

In Julie 2004 het [[Dipuo Peters]], destyds Premier van die Noord-Kaap, die dorp besoek. Peters het gesê sy was beïndruk met hoe ontwikkeling plaasvind in die gemeenskap.&lt;ref name=&quot;nkaappremier&quot;&gt;{{cite web|title=Orania kan N-Kaap help, sê premier|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2004/07/31/VB/2k/08.html|publisher=Volksblad|accessdate=7 April 2015|language=Afrikaans|date=31 Julie 2004|first=Joylene|last=Van Wyk}}&lt;/ref&gt; Op 4 Julie 2007 het Orania en die Noord-Kaapse regering ooreengekom dat die kwessie van Orania se selfbestuur op alle regeringsvlakke bespreek sal word.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/orania-n-cape-agree-on-way-forward-1.360588 |title=Orania, N Cape agree on way forward |date=4 Julie 2007 |publisher=IOL News |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123825/http://www.iol.co.za/news/politics/orania-n-cape-agree-on-way-forward-1.360588 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Junie 2007 is die Afrikaner-enklave besoek deur die bruin gemeenskap van [[Eersterust]], buite Pretoria.&lt;ref name=&quot;Eersterust&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-community-lauded-20070611 |title=Orania community lauded |publisher=News24.com |date=11 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134050/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Orania-community-lauded-20070611 |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania en Eersterust het ontmoet om te gesels oor gemeenskapsontwikkeling en metodes van selfbestuur te bespreek. Volgens besoekers was die ontvangs goed en het hulle verseker dinge geleer en geen rassespanning tydens die besoek ervaar nie. Orania het 'n skenking aan die gemeenskap van Eersterus gedoen om 'n kleuterskool in Eersterust te ondersteun.&lt;ref name=&quot;Eersterust&quot; /&gt;

[[Lêer:Drie verteenwoordigers van die kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, Godsdienstige en taalgemeenskappe het op 23 November 2009 op Orania besoek afgelê.jpg|duimnael|links|Verteenwoordigers van die ''Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe'' besoek Orania in 2009.]]
In 2009 het 'n afvaardiging van die ANC-Jeugliga die dorp besoek. Die leier [[Julius Malema]] was vol lof oor die samewerking tussen die inwoners: &quot;hulle werk saam in plaas van teen mekaar&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malema surprised by Orania |url=http://www.news24.com/Elections/News/Malema-surprised-by-Orania-20100625 |publisher=News24 |access-date=5 Januarie 2014 |date=28 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403095539/http://www.news24.com/elections/news/malema-surprised-by-orania-20100625 |archive-date=3 April 2015 |url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dieselfde jaar het 'n afvaardiging van Orania president [[Jacob Zuma]] besoek en vir 'n besoek aan Orania genooi.  Die [[Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe]] het Orania ook besoek.

Op 14 September 2010 het President Zuma die toegesegde besoek aan Orania afgelê en 'n vergadering met stigter [[Carel Boshoff]], sy seun, Orania burgemeester [[Carel Boshoff IV]] en ander gemeenskapsleiers gehou. Na afloop van die vergadering het Zuma behuisingsprojekte en verskeie landbouprojekte in Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jacob Zuma visited Orania |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Zuma-arrives-in-Orania-20100914 |publisher=News 24 |date=14 September 2010 |access-date=10 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004731/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Zuma-arrives-in-Orania-20100914 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 11 Desember 2012 het Orania en die [[Xhosas|Xhosa-gemeenskap]] van [[Mnyameni]] 'n samewerkingsooreenkoms onderteken.{{sfn|Burgt|2016|p=63}} Die doel van die ooreenkoms is om mekaar te help by die ontwikkeling van eie instellings. Ook wil die twee gemeenskappe kennis tussen die gemeenskappe oordra om hul afhanklikheid van die regeringsinisiatiewe vir hul ontwikkeling te verminder.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania signs agreement with Mnyameni |url=http://mg.co.za/article/2012-12-11-orania-and-mnyameni-sign-agreement-to-increase-self-reliance |publisher=Mail &amp; Guardian |date=11 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101132358/https://mg.co.za/article/2012-12-11-orania-and-mnyameni-sign-agreement-to-increase-self-reliance |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beeld&gt;{{cite news |last=Boshoff |first=Carel |title=Maak soos vriende |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/01/02/B1/11/gvcarel.html |accessdate=9 Januarie 2013 |newspaper=Beeld |date=2 Januarie 2013 |archive-date= 6 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106033145/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/01/02/B1/11/gvcarel.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 2013 het lede van die Orania Beweging, insluitende die president Carel Boshoff IV, op 'n Europese toer vergader met parlementslede van die [[Partij voor de Vrijheid]] in Nederland, die [[Vlaams Belang]] in België en die [[Südtiroler Volkspartei]] in Italië se [[Suid-Tirol]]-provinsie.{{sfn|Burgt|2016|p=63-64}}&lt;ref name=&quot;svp&quot;&gt;[http://www.svp.eu/de/medienmitteilungen/buren-zu-gast-bei-suedtiroler-volkspartei/ ''Buren zu Gast bei Südtiroler Volkspartei''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208151615/http://www.svp.eu/de/medienmitteilungen/buren-zu-gast-bei-suedtiroler-volkspartei/ |date= 8 Desember 2015 }}, besoek op 25 Oktober 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hnbas&gt;{{cite news |last1=Kromhout |first1=Bas |title=PVV-fractie ontvangt Afrikaner separatisten |url=http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/nieuws/20661/pvv-fractie-ontvangt-afrikaner-separatisten.html |access-date=14 April 2015 |publisher=Historisch Nieuwsblad |date=10 Mei 2013 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508123902/https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/nieuws/20661/pvv-fractie-ontvangt-afrikaner-separatisten.html |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens 'n tweede Europese toer in 2014 het lede van die Orania Beweging ook ontmoet met parlementslede van die [[Staatkundig Gereformeerde Party]] en die [[Christen-Democratisch Appèl]] in Nederland en die [[Christen-Democratisch &amp; Vlaams]] in België.&lt;ref name=&quot;orania14&quot;&gt;{{Cite news|last=Strydom|first=John|title=Tweede been van Europese skakeltoer deur groot belangstelling gekenmerk|url=http://www.orania.co.za/tweede-van-europese-skakeltoer-deur-groot-belangstelling-gekenmerk/|publisher=Orania Beweging|date=29 September 2014|accessdate=2 Junie 2015|archive-date= 2 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002215635/http://www.orania.co.za/tweede-van-europese-skakeltoer-deur-groot-belangstelling-gekenmerk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 2015 het die oud-goewerneur van Suid-Tirol, Louis Durnwalder ([[Südtiroler Volkspartei|SVP]]), Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jaco |first=Kleynhans |title=Voorgrond November 2015 |url=https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web/1 |publisher=Orania Beweging |date=5 November 2015 |access-date=3 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004852/https://issuu.com/oraniabeweging7/docs/orania_voorgrond_-_5-6_nov_2015_web/1 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Voor die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016]] het die [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit|Thembelihle]]-tak van die [[Economic Freedom Fighters]] 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods insluitend die belofte om die outonome&lt;ref name=&quot;mg-2000&quot; /&gt; status van Orania te beëindig as die EFF verkiesings in die munisipaliteit sou wen.&lt;ref name=&quot;mgdorptocity&quot; /&gt; Na 'n besoek aan Orania het die destydse Thembelihle-burgemeester en tewens EFF-kandidaat Danny Jonas gesê hy wou die status quo behou, terwyl hy met Orania wou saamwerk tot voordeel van Thembelihle.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania ingesluit by EFF-kandidaat se groot planne |first=Charné |last=Kemp |url=http://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/orania-ingesluit-by-eff-kandidaat-se-groot-planne-20160629 |newspaper=Netwerk24 |date=29 Junie 2016 |access-date=13 Junie 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121191903/https://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/orania-ingesluit-by-eff-kandidaat-se-groot-planne-20160629 |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die party het uiteindelik 11,6% van die stemme in die Thembelihle-munisipaliteit gekry.&lt;ref name=&quot;n24localelections&quot;&gt;{{cite web |title=Local Government Elections 2016 |url=http://www.news24.com/elections/results/lge#&amp;level=ward&amp;provid=NC&amp;dcmunid=null&amp;munid=NC076&amp;map=live&amp;election=pr |publisher=News24 |access-date=13 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105808/https://www.news24.com/Elections/Results/lge |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het die [[Departement van Kuns en Kultuur]] Orania besoek.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Departement van Kuns en Kultuur besoek Orania |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1712489958826473 |publisher=Orania Beweging |date=3 Augustus 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004417/https://www.facebook.com/oraniabeweging/posts/1712489958826473 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vakverbond [[COSATU]] het ook 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods, omdat Orania skynbaar die &quot;demokratiese orde in Suid-Afrika ondermyn&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Norma |last=Wildenboer |title=Cosatu slams Orania’s digital currency plan |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/cosatu-slams-oranias-digital-currency-plan-10519484 |publisher=IOL |date=28 Julie 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005444/https://www.iol.co.za/news/south-africa/northern-cape/cosatu-slams-oranias-digital-currency-plan-10519484 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op uitnodiging van Orania het COSATU later 'n besoek aan die dorp gebring.&lt;ref&gt;{{cite web |title=COSATU Northern Cape visits Orania |url=https://twitter.com/_cosatu/status/894469932502667264 |publisher=COSATU |date=7 Augustus 2017 |access-date=8 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005950/https://twitter.com/_cosatu/status/894469932502667264 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==== Afrikaner-organisasies ====
Die grootste Suid-Afrikaanse verregse party tydens apartheid, die [[Konserwatiewe Party]], het tot 1993 nooit die volkstaatkonsep ondersteun nie. Slegs toe hulle met ander regse organisasies in die [[Afrikaner Volksfront]] begin saamwerk het, het die Konserwatiewe Party die volkstaatkonsep ondersteun.{{sfn|Pienaar|2007|p=45}} Hul plan het egter nie Orania ingesluit nie, maar het tot doel gehad om dele van [[Transvaal]], met inbegrip van [[Pretoria]], af te skei en om te vorm tot 'n volkstaat waar die baie swart inwoners slegs beperkte stemreg sou hê.{{sfn|Pienaar|2007|p=45}} Onderhandelinge vir hierdie plan is gevoer met die African National Congress, maar die Konserwatiewe Party het geweier om die akkoord te teken.{{sfn|Pienaar|2007|p=46}} Die laaste wit minderheidsregering, gelei deur [[F.W. de Klerk]] was ook gekant teen die skepping van 'n Afrikaner-staat en die bestaan van Orania, maar het geen aksie teen Orania onderneem nie. Die regering van De Klerk het gedink die projek van Orania sou misluk weens tekortkomings in die plan.&lt;ref name=moutout91&gt;{{cite news |last1=Moutout |first1=Corinne |title=Les Afrikaners &quot;pure souche&quot; rêvent d'une patrie indépendante et ont déjà créé &quot;Orania&quot; |url=http://archives.lesoir.be/les-afrikaners-pure-souche-revent-d-une-patrie-independ_t-19910318-Z03QZP.html |publisher=Le Soir |date=18 Maart 1991 |access-date=18 April 2015 |language=Frans |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809225453/http://archives.lesoir.be/les-afrikaners-pure-souche-revent-d-une-patrie-independ_t-19910318-Z03QZP.html |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2010 het die Afrikaanse dagblad [[Beeld]] 'n artikel van Frans de Klerk, uitvoerende hoof van die Orania Dorpsraad, gepubliseer, waarin hy die suksesse van Orania beskryf het.&lt;ref name=&quot;hiebeeld&quot;&gt;{{Cite news|last=de Klerk|first=Frans|title=Hiér is anderkant die kla 'n tuiste vir diegene wat hul eie lot bestuur|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/20/B1/17/gvvolk.html|publisher=Beeld|date=20 Januarie 2010|accessdate=5 April 2015|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410053033/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/20/B1/17/gvvolk.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; De Klerk het hom ook namens die hele gemeenskap gedistansieer van rassistiese organisasies wat Orania se suksesse &quot;misbruik vir hul eie doeleindes&quot;.&lt;ref name=&quot;hiebeeld&quot; /&gt; Die debat rondom 'n volkstaat het in April 2010 in die hoofstroommedia teruggekeer na die moord op [[Eugene Terre'Blanche]], die destydse leier van die [[Afrikaner Weerstandsbeweging]] (AWB). [[Carel Boshoff]] het gesê dat dié moord 'n simbool was van die [[plaasmoorde]] wat as &quot;niks anders as 'n staat van oorlog&quot; beskryf kon word nie. Nietemin het Boshoff die uitnodiging om na Terre'Blanche se begrafnis te gaan, geweier: &quot;Ek hou nie van hom nie. Hy het 'n pad van konfrontasie en konflik verkies. Ons wou dit op 'n ander manier doen.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Orania building a different future |first=Andrew |last=Donaldson |url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article397312.ece/Orania-building-a-different-future |newspaper=[[Sunday Times]] |access-date=5 Januarie 2014 |date=10 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106034447/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article397312.ece/Orania-building-a-different-future |archive-date=6 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Boshoff IV het ook opgemerk dat die Orania-konsep (van eie arbeid) in stryd is met die [[baasskap]]stelsel uit die apartheidsera, wat die AWB voorgestaan het.&lt;ref name=whitegreen&gt;{{cite news |last1=Donaldson |first1=Andrew |title=All white, and a bit green, in the far country |url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article418616.ece/All-white--and-a-bit-green--in-the-far--country |publisher=Times LIVE |date=25 April 2010 |access-date=14 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428131335/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article418616.ece/All-white--and-a-bit-green--in-the-far--country |archive-date=28 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Weens die anti-rassismestandpunte van die Orania Beweging is Orania nie baie populêr onder verregse Afrikaner-organisasies nie.&lt;ref name=&quot;trueracists&quot;&gt;{{cite news |last=Masilela |first=Johnny |title=Orania leader true racists love to hate |url=http://www.iol.co.za/sundayindependent/orania-leader-true-racists-love-to-hate-1921468 |publisher=Sunday Independent |date=27 September 2015 |access-date=3 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116075330/https://www.iol.co.za/sundayindependent/orania-leader-true-racists-love-to-hate-1921468 |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Lede van die burgerregteorganisasie [[AfriForum]] het Orania in 2015 besoek en het positiewe verslag oor die dorp aan die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]] uitgebring.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot;&gt;{{cite web |title=Orania – Nie so 'n vergesogte droom nie |url=https://www.afriforum.co.za/orania-nie-n-vergesogte-droom-nie/ |publisher=AfriForum |access-date=5 April 2015 |date=23 Februarie 2015 |first=Juran |last=van den Heever |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010503/https://www.afriforum.co.za/orania-nie-n-vergesogte-droom-nie/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die lede van die Solidariteit Beweging het toe tydens die Krisisberaad besluit om Orania formeel te ondersteun.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Krisisberaad van die Solidariteit Beweging, Mosie 15: Afrikanerselfstandigheid en gemeenskapsfederalisme |url=http://krisisberaad.co.za/krisisberaad-mosie/ |publisher=Solidariteit Beweging |access-date=3 Junie 2015 |date=5 Mei 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004945/https://krisisberaad.co.za/krisisberaad-mosie/ |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Verkiesingsuitslae ===
==== Algemene verkiesings ====
Sedert 1994 het die inwoners van Orania in alle algemene verkiesings gestem. Tydens die laaste drie verkiesings het Orania 'n gemiddelde opkoms van 65% gehad, gebaseer op geregistreerde kiesers. Tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009 het die gemeenskap 'n duidelike stem vir die [[Vryheidsfront Plus]] uitgebring.&lt;ref name=&quot;ffpvote&quot;&gt;{{cite news |title=Orania votes for FF+ |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=3086&amp;art_id=nw20090423062148232C569880 |newspaper=IOL News |date=23 April 2009 |access-date=5 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821113237/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1 |archive-date=21 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Toe die uitslag van die algemene verkiesings van 2014 bekend gestel is, het die vier stemme vir die [[Economic Freedom Fighters]] 'n aantal kommentare in die Suid-Afrikaanse media ontlok.&lt;ref name=effvotes&gt;{{cite web |title=‘No problem with EFF votes in Orania’ |url=http://www.iol.co.za/news/special-features/no-problem-with-eff-votes-in-orania-1.1685338#.VRsAsWbv4T0 |publisher=IOL News |access-date=31 Maart 2015 |date=8 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123702/http://www.iol.co.za/news/special-features/no-problem-with-eff-votes-in-orania-1.1685338 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Party
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news24.com/elections/results#year=2004&amp;map=previous&amp;election=national&amp;provid=NC&amp;level=vd&amp;munid=NC076&amp;showvd=true&amp;vd=65320017 |title=2004 National Results |publisher=News24 |access-date=3 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226111134/https://www.news24.com/Elections/Results |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
! % (2004)
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]])&lt;ref name=&quot;ffpvote&quot; /&gt;
! % (2009)
! Stemme ([[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news24.com/Elections/Results#map=live&amp;election=national&amp;provid=NC&amp;level=vd&amp;munid=NC076&amp;ward=30706002&amp;vd=65320017 |title=2014 National Results |publisher=News24 |access-date=8 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226111134/https://www.news24.com/Elections/Results |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
! % (2014)
|-
|[[Vryheidsfront Plus]]||158 ||84.95% ||242 ||86.73% || 224 || 76,89%
|-
|[[Demokratiese Alliansie]] ||16 || 8.60% || 26 || 9.31% || 44 || 15,12%
|-
|[[Afrika Christen Demokratiese Party]] || 3 ||1.61% || 3 ||1.07% || 7 || 2,41%
|-
|[[African National Congress]] ||3 ||1.61% ||3 || 1.07% || 5 || 1,72%
|-
|[[Congress of the People]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; || - || - ||3 ||1.07% || 1 || 0,34%
|-
|[[Nasionale Aksie]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt; ||3 ||1.61% || - || - || - || -
|-
|[[Onafhanklike Demokrate]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; ||2 ||1.08% || 0 || 0% || - || -
|-
|[[Nuwe Nasionale Party]]&lt;sup&gt;d&lt;/sup&gt; || 1 || 0.54% || - || - || - || -
|-
|[[Economic Freedom Fighters]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 4 || 1,37%
|-
|[[Front Nasionaal]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 4 || 1,37%
|-
|[[Ubuntu Party]]&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; || - || - || - || - || 2 || 0,69%
|-
|Ongeldige stemme ||2 ||1.08% || 2 ||0.71% || 0 || 0,00%
|-
! Totaal ||188 ||100.00% || 279 ||100.00% || 291 || 100%
|}
&lt;small&gt;&lt;u&gt;Opmerkings by tabel:&lt;/u&gt;&lt;br /&gt;a: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2009 nie&lt;br /&gt;b: Party het net deelgeneem aan die verkiesing in 2004 en het later saamgesmelt met die Vryheidsfront, waardeur dit Vryheidsfront Plus geword het.&lt;br /&gt;c: Party het saamgesmelt met die Demokratiese Alliansie&lt;br /&gt;d: Party het saamgesmelt met die African National Congress&lt;br /&gt;e: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2014 nie&lt;/small&gt;

==== Plaaslike verkiesings ====
{{Sienook|Orania Verteenwoordigende Raad}}
Inwoners van Orania stem vir hul verteenwoordigende raad op dieselfde dag as die landwye plaaslike verkiesings.&lt;ref name=&quot;Orania&quot;&gt;[http://www.orania.co.za/eie-munisipale-verkiesing/ Eie munisipale verkiesing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616192834/http://www.orania.co.za/eie-munisipale-verkiesing/ |date=16 Junie 2013 }}, Orania Beweging, 17 Februarie 2011.&lt;/ref&gt; In 1995 is die eerste verkiesings vir die Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad gehou.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070607231605/http://www.anc.org.za/locelect/lenews1103.html#selection-1085.44-1085.53 FF LEADER THRILLED BY `VOLKSTAAT' RURAL COUNCIL], [[Suid-Afrikaanse Persagentskap]], besoek 9 Junie 2017&lt;/ref&gt; In 2000, 2006, 2011 en 2016 het inwoners van Orania gestem vir die Orania Verteenwoordigende Raad sowel as die raad van die [[Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit]], maar nie vir die raad van die Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit nie.&lt;ref&gt;[http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/video-orania-stem-nie-in-verkiesing/ Video: Orania stem nie in verkiesing], Maroela Media, besoek 9 Junie 2017.&lt;/ref&gt;

== Ekonomie en landbou ==
[[Lêer:Joubert-oes-pekans-19.jpg|duimnael|Pekanneutoes in Orania]]
Landbou is baie belangrike vir Orania se ekonomie met een van die grootste pekanneutplantasies in Suid-Afrika in plek.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=12}}&lt;ref name=&quot;Dicey2007&quot;&gt;{{cite book|first=William|last=Dicey|title=Borderline|date=1 September 2007|publisher=Kwela Books|isbn=978-0-7957-0189-4|page=14}}&lt;/ref&gt; Verskeie pekanneutplantasies het Orania 'n aansienlike ekonomiese hupstoot gegee.&lt;ref name=citypressforgot&gt;{{cite news |title=Orania: The town that time forgot |url=http://www.citypress.co.za/features/orania-the-town-that-time-forgot/ |publisher=City Press |access-date=2 April 2015 |date=18 Julie 2013 |first=Hannelie |last=Booyens |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411100228/http://www.citypress.co.za/features/orania-the-town-that-time-forgot/ |archive-date=11 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste pekanneute word uitgevoer na China.{{sfn|Haleniuk|2013|p=10}} Sedert die aankoop van die dorp van 430 hektaar, het die gemeenskap nog ongeveer 8,000 hektaar landbougrond by die dorp gevoeg.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zuma likely to visit Orania |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=13&amp;art_id=vn20090329075249887C678320 |first=Carien |last=Du Plessis |newspaper=IOL News |date=29 Maart 2009 |access-date=5 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821113237/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1 |archive-date=21 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Pompstasie op die Oranjerivieroewer, wat gefinansier en gebou is deur die dorp se inwoners, word vir die voorsiening van water vir landbou gebruik.&lt;ref name=&quot;nkaappremier&quot; /&gt; Die stasie is gekoppel aan 'n stelsel wat oor 9&amp;nbsp;km strek.&lt;ref name=&quot;historyvluytjes&quot; /&gt;

In 2014 was daar meer as 120 besighede in Orania gevestig.&lt;ref name=&quot;besigheidslys&quot;&gt;{{Cite web|title=Besigheidslys|url=http://www.orania.co.za/besigheidslys/|publisher=Orania Dorpsraad|date=14 November 2014|accessdate=2 Junie 2015|archive-date=11 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711012554/http://www.orania.co.za/besigheidslys/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ekonomiese dienste in die dorp sluit in 'n belsentrum, aandelemakelaars en 'n argitekteburo in.&lt;ref name=&quot;newscomau&quot; /&gt; In 2011 was die gemeenskap se jaarlikse omset ongeveer R48 miljoen.&lt;ref name=phago11&gt;{{cite news |last1=Amos |first1=Phago |title=Orania to complete Census before deadline: Tuesday |url=http://www.sabc.co.za/news/a/fe41378048bd09e389d1eb4fcc429a80/Orania-to-complete-Census-before-deadline-20111018 |publisher=SABC News |date=18 Oktober 2011 |access-date=11 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032731/http://www.sabc.co.za/news/a/fe41378048bd09e389d1eb4fcc429a80/Orania-to-complete-Census-before-deadline-20111018 |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Eiendomspryse in 2010 het gewissel van minstens R250&amp;nbsp;000 tot R900&amp;nbsp;000 vir nuwe eiendomme aan die rivierfront.&lt;ref name=vice&gt;{{cite web |title=Orania: The Little Town that Racism Built |url=http://www.vice.com/en_uk/read/orania-the-little-town-that-racism-built/page/0 |publisher=VICE |access-date=4 April 2015 |date=19 Januarie 2010 |first=Gavin |last=Haynes |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810120737/http://www.vice.com/en_uk/read/orania-the-little-town-that-racism-built/page/0 |archive-date=10 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die pryse van huise in Orania het tussen 1992 en 2006 met 'n gemiddelde van 13,9% per jaar gegroei.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ekonomie van Orania gaan van krag tot krag|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/06/13/B5/17/ekoran.html|publisher=Beeld|accessdate=6 April 2015|date=13 Junie 2006|first=Elma|last=Kloppers|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411173110/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/06/13/B5/17/ekoran.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Orania se [[toerisme]]-industrie toon vinnige ontwikkeling sedert die voltooiing van 'n luukse rivierspa en 'n [[Hotel|boetiekhotel]] in 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania Oewerhotel en Spa |url=http://www.oraniahotel.co.za/ |access-date=5 Januarie 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021130401/http://www.oraniahotel.co.za/ |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ''Orania Toere'', Orania se eerste geregistreerde toeroperateur is ook van stapel gestuur in 2009. In 2010 het op die dorp dertien onafhanklike aanbieders van oornagverblyf getel.&lt;ref&gt;Flitslig, Mei 2010 en Voorgrond, 2010&lt;/ref&gt; Dit sluit in twee karavaanparke, selfsorgwoonstelle, kamers, 'n hotel en gastehuise.&lt;ref name=twyeod&gt;{{cite web |title=20 years of democracy in Orania: The past might have a future |url=http://www.timeslive.co.za/thetimes/2014/04/29/20-years-of-democracy-in-orania-the-past-might-have-a-future |publisher=Times LIVE |first=Poppy |last=Louw |date=29 April 2014 |access-date=31 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005340/http://www.timeslive.co.za/thetimes/2014/04/29/20-years-of-democracy-in-orania-the-past-might-have-a-future |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tussen Oktober 2012 tot Februarie 2013 het meer as 2&amp;nbsp;000 vakansiegangers die dorp besoek.{{sfn|Haleniuk|2013|p=10-11}}

In Orania voer mense uit dele van die samelewing hul eie handearbeid uit.&lt;ref name=&quot;10Years&quot; /&gt; Plaaslike Afrikaners doen ook ongeskoolde werk soos tuinmaak en vullisverwydering.&lt;ref name=&quot;sweepiol&quot; /&gt; Die vinnige groei tussen 2010 en 2014 het gelei tot die konstruksie van nuwe kommersiële ontwikkelings en 'n stygende aantal jongvolwasse nuwe inwoners. Dit het egter ook veroorsaak dat die inkomsteverskille tussen die inwoners toeneem.&lt;ref name=maghumanface&gt;{{cite web |title=Orania: Afrikaner dream gives capitalism a human face |url=http://mg.co.za/article/2014-11-12-orania-afrikaner-dream-gives-capitalism-a-human-face |publisher=Mail &amp; Guardian |date=12 November 2014 |access-date=31 Maart 2015 |first=Kwanele |last=Sosibo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620142204/https://mg.co.za/article/2014-11-12-orania-afrikaner-dream-gives-capitalism-a-human-face |archive-date=20 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die gemiddelde loon in Orania was in 2007 ongeveer R4&amp;nbsp;000 per maand, wat relatief laag is vir wit Suid-Afrikaanse standaarde.{{sfn|Hagen|2013|p=111}} Die gebrek aan goedkoop swart arbeid beteken dat lewenskoste in Orania twee keer so hoog is as in die res van Suid-Afrika;&lt;ref name=&quot;faz13&quot; /&gt; en ook dat ongeskoolde werkers skaars is.&lt;ref name=&quot;pillippa08&quot;&gt;{{cite news|last1=Barnard|first1=Phillippa|title=Groot gaping tussen ryk en arm kan Orania se nuwe visie verdof|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/02/02/B1/12/pborania.html|publisher=[[Beeld]]|date=2 Februarie 2008|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509073146/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/02/02/B1/12/pborania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2009 het 14% van die bevolking hul eie besighede gehad.&lt;ref name=mears09&gt;{{cite web|last1=Mears|first1=Ronald|title=The Ora as facilitator of sustainable local economic development in Orania|url=http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/07/the-ora-as-facilitator-of-sled-2009.doc|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=16 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416162930/http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/07/the-ora-as-facilitator-of-sled-2009.doc|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die bruto geografiese produk (BGP) van Orania was in 2021 R344,7&amp;nbsp;miljoen en in 2023 R462&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref&gt;{{Cite journal| publisher = Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap &amp; Kuns| doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n2a9| issn = 0041-4751| volume = 65| issue = 2| pages = 726–739| last = Rossouw| first = Jannie| title = A first estimate of Orania's gross geographical product| journal = Tydskrif vir Geesteswetenskappe| access-date = 2026-07-28| date = 2025-06-01| url = https://research.ebsco.com/plink/f8bf4eca-cf1b-30d8-873a-2ae557bd0d3d}}&lt;/ref&gt;

In April 2004 het Orania sy eie monetêre stelsel, die [[Ora]], bekend gestel. Die stelsel is gebaseer op die idee van geskenkbewyse.{{sfn|Burgt|2016|p=54-55}}&lt;ref name=&quot;bbc04&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3670441.stm |title='Whites-only' money for SA town |date=29 April 2004 |publisher=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916013537/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3670441.stm |archive-date=16 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 Desember 2004 }}&lt;/ref&gt; Orania se plaaslike bank, die ''OSK Koöperatiewe Bank'' (OSK soos in ''Orania Spaar en Krediet'') is in beheer van hierdie inisiatief. Die OSK Koöperatiewe Bank is die grootste gemeenskapsbank van Suid-Afrika.&lt;ref name=&quot;depfinance&quot;&gt;{{cite web |last=Mabule |first=Khomotjo |title=Orania Spaar &amp; Krediet Koöperatiewe Bank: South Africa's Largest Co-operative Bank |url=http://www.treasury.gov.za/coopbank/newsletter/The%20Connection%20-%20Issue%204.pdf |publisher=Ministerie van Finansies |date=Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226045850/http://www.treasury.gov.za/coopbank/newsletter/The%20Connection%20-%20Issue%204.pdf |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Orania het sy eie tjekboek sedert 2007.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://business.iafrica.com/news/635774.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070308161320/http://business.iafrica.com/news/635774.htm|archivedate=2007-03-08|title=Orania launches own cheque book|date=22 Februarie 2007|publisher=iAfrica}}&lt;/ref&gt; Die gebruik van die Ora as betaalmetode het ook die effek dat diefstal ontmoedig word aangesien die Ora slegs binne Orania gebruik kan word.&lt;ref name=nzz&gt;{{cite news|title=Wo Afrikaaner unter sich bleiben können|url=http://www.nzz.ch/startseite/wo_afrikaaner_unter_sich_bleiben_koennen-1.1760350|accessdate=6 April 2015|publisher=Neue Zürcher Zeitung|date=23 Januarie 2009|language=Duits}}&lt;/ref&gt; In 2011 was Oras ter waarde van ongeveer R580&amp;nbsp;000 in sirkulasie.&lt;ref name=&quot;voorgrondjul11&quot; /&gt; In 2017 was dit R3,8 miljoen.&lt;ref name=&quot;geldstelsel&quot;&gt;[http://www.orania.co.za/geldstelsel/ Geldstelsel van Orania: Die Ora], Orania Beweging. Besoek op 4 April 2017&lt;/ref&gt; Nuwe note word elke drie jaar gedruk om die ou note te vervang vanweë gebruikskade. Die F-reeks is in April 2017 bekend gestel.&lt;ref name=&quot;geldstelsel&quot; /&gt; In 2017 word die digitale variant van die Ora, die ''e-Ora'', as kripto-geldeenheid bekendgestel.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.enca.com/south-africa/orania-eyes-move-to-e-cash |title=Orania wants its own Bitcoin |date=16 Julie 2017 |publisher=eNCA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702152641/https://www.enca.com/south-africa/orania-eyes-move-to-e-cash |archive-date=2 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Van 1998 tot 2002 het Orania 'n groot melkplaas bedryf. Hoewel die plaas as een van die mees mees moderne melkerye in Suid-Afrika gesien is,&lt;ref name=&quot;guardianstraws&quot; /&gt; het toenemende koste van ingevoerde masjinerie, wat veroorsaak is deur 'n afname in die waarde van die rand, gekombineer met 'n styging in die prys van koring, wat gebruik is om beeste te voer, gelei tot sy likwidasie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Melkery in Orania lewer melk vir kaas|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/12/30/3/7.html|publisher=Beeld|accessdate=1 April 2015|date=30 Desember 1998|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402170642/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/12/30/3/7.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania-melkery se geldspeen droog op|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/02/24/9/9.html|publisher=[[Rapport]]|date=24 Februarie 2002|last=Smith|first=Chris|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163213/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/02/24/9/9.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nog 'n ambisieuse projek, 'n meul om verskeie koringprodukte te verwerk, is in 2005 voltooi,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Orania se meule vroeg volgende jaar in bedryf|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/12/03/F1/08/03.html|publisher=Beeld|date=3 Desember 2004|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411163136/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/12/03/F1/08/03.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; maar was net so onsuksesvol en is gesluit.&lt;ref name=&quot;verdigting&quot;&gt;{{cite web |title=Die verdigting en uitbreiding van Orania |url=https://rozmeyer.wordpress.com/2013/03/08/die-verdigting-en-uitbreiding-van-orania/ |publisher=Vry Afrikaner |date=8 Maart 2013 |first=Wynand |last=Boshoff |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418095057/https://rozmeyer.wordpress.com/2013/03/08/die-verdigting-en-uitbreiding-van-orania/ |archive-date=18 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die owerhede van Orania het sedertdien afgesien van grootskaalse projekte en fokus eerder op die ontwikkeling van klein- en mikro-ondernemings om die plaaslike ekonomie aan die gang te hou.&lt;ref name=&quot;verdigting&quot; /&gt;

== Kultuur en ontspanning ==
[[Lêer:Die Orania Beweging se stalletjie by die Orania Karnaval.jpg|duimnael|Die Orania Beweging se stalletjie by die Orania Karnaval.]]
Kulturele instellings in Orania sluit die ''Orania Kunsteraad met orkes en koor'' (OKeR) en die ''Orania Kultuurhistoriese museum'' in.{{sfn|Pienaar|2007|p=78}} Uitstallings in die museum toon onder meer [[F.V. Lategan|Felix Lategan]] se geweerversameling en die [[Vierkleur]] van [[Jopie Fourie]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dorp sal 10 000 mense kan huisves|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/15/6/8.html|publisher=[[Volksblad]]|date=15 April 2000|first=Jeanne-Marié|last=Versluis|access-date=11 Augustus 2017|archive-date=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411225925/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/04/15/6/8.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 'n Versameling van borsbeelde van Afrikaner-leiers, afkomstig van instellings wat dié borsbeelde na die einde van apartheid nie meer wou hê nie, staan op die ''Monumentkoppie'' in die dorp.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Daar is ook die ''Verwoerdmuseum'', waar items en foto's van Hendrik Verwoerd tentoongestel word. Dié museum is gehuisves in Betsie Verwoerd se huis waar sy van 1992 tot en met haar dood op die ouderdom van 98 in 2000 gewoon het.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;{{sfn|Burgt|2016|p=92-93}}

Die [[Koeksistermonument]], opgerig in 2003, vereer die vroue wat [[koeksister]]s gebak en verkoop het om geld in te samel vir liefdadigheid. Die Koeksistermonument is een van die dorp se toerisme-aantreklikhede.{{sfn|Haleniuk|2013|p=9}} Orania huisves ook die [[Ierse Vrywilligersmonument]]. Die Ierse Vrywilligersmonument is gewy aan die Ierse soldate wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aan die Boere se kant geveg het.&lt;ref name=magmonu&gt;{{cite web |title=Brixton to Orania: The great trek of the Irish Volunteer Monument |url=http://mg.co.za/article/2014-11-13-brixton-to-orania-the-great-trek-of-the-irish-volunteer-monument |first=Kwanele |last=Sosibo |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=31 Maart 2015 |date=13 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211115535/https://mg.co.za/article/2014-11-13-brixton-to-orania-the-great-trek-of-the-irish-volunteer-monument |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die monument is ontwerp deur Jan van Wijk, wat ook die [[Afrikaanse Taalmonument]] in die [[Paarl]] ontwerp het. Die Ierse Vrywilligersmomunument is in 2002 vanaf [[Brixton]] (Johannesburg) deur 'n groep Afrikaners, wat bekommerd was oor sy naderende sloping, na Orania geskuif.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt;

Orania het 'n gelukbringer met die naam van ''Klein Reus'', 'n klein seuntjie wat sy moue oprol.&lt;ref name=&quot;magmonu&quot; /&gt; Dit is die simbool wat gebruik word vir die dorp se vlag, sy geldeenheid, merktekens en goedere.{{sfn|Haleniuk|2013|p=8}} Tradisionele kulturele aktiwiteite soos [[volkspele]] en speletjies soos [[jukskei]] word bevorder binne die gemeenskap.&lt;ref name=&quot;Naudé-MoseleyMoseley2008&quot; /&gt; Tipiese Karoo-kos soos [[Skaapvleis|skaapkop]] is deel van die plaaslike kulinêre erfenis.&lt;ref name=&quot;Naudé-MoseleyMoseley2008&quot;&gt;{{cite book|last1=Naudé-Moseley|first1=Brent|last2=Moseley|first2=Steve|title=Getaway Guide to Karoo, Namaqualand &amp; Kalahari|url=https://books.google.com/books?id=jvIwAQAAIAAJ|year=2008|publisher=Sunbird|isbn=978-1-919938-58-5|page=67|quote=If you want to taste regte egte (real genuine) Afrikaans culture, arrange a visit to Orania during one of their special occasions when they'll host traditional dancing, volkspele (games) such as jukskei (yoke-pin) and eat skaapkop (traditional sheep head}}&lt;/ref&gt; Die dorp het ook 'n rugbyspan, die ''Orania Rebelle'', wat sy wedstryde in die Griekwaland-Wesrugbyunie speel.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Malan|first1=Marlene|title=Olé, olé, olé, Orania!|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2013/04/22/RH/8/mmorania.html|publisher=[[Rapport]]|date=22 April 2013|accessdate=12 April 2015|archive-date=12 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412064838/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2013/04/22/RH/8/mmorania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die ''Orania Karnaval'' (voorheen ''Volkstaatskou'') is die belangrikste kulturele gebeurtenis in die dorp.{{sfn|Hagen|2013|p=154-155}} Dit word sedert 2000 jaarliks in April gehou en die karnaval sluit uitstallings, kompetisies, kosstalletjies en konserte van plaaslike en nasionale Afrikaner-kunstenaars in.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania hou Volkstaatskou|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/03/12/4/30.html|accessdate=10 April 2015|publisher=Volksblad|date=12 Maart 2003|archive-date=14 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414004646/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/03/12/4/30.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=karnaval14&gt;{{cite news |last1=Strydom |first1=Lida |title=Orania vier Afrikanerkultuur |url=http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-04-15-orania-vier-afrikanerkultuur |access-date=10 April 2015 |publisher=Netwerk24 |date=15 April 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415122821/http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-04-15-orania-vier-afrikanerkultuur |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die reekse van die [[Ora]] as ook die Kleinreus-vlag is tydens die karnaval bekendgestel.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Coetzee|first1=Frans|title=Orania se geldeenheid op Volkstaatskou herdenk|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/04/29/VB/5/01.html|accessdate=10 April 2015|publisher=Volksblad|date=29 April 2005|archive-date=14 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414005603/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/04/29/VB/5/01.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Van Der Merwe|first1=Hannatjie|title=Orania kry glo einde April eie geldeenheid by volkskou|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/02/23/OB/2k/10.html|publisher=Die Burger|date=23 Februarie 2004|accessdate=10 April 2015|archive-date= 8 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508232100/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/02/23/OB/2k/10.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Jonger inwoners kla soms oor 'n gebrek van ontspanningsaktiwiteite, wat dikwels voorkom in klein gemeenskappe in die Karoo.{{sfn|Hagen|2013|p=113}} Orania, veral 'n landboudorp, bied beperkte vermaak vir tieners en jong volwassenes, wat die stedelike vermaak moet mis.&lt;ref name=wagenburg10&gt;{{cite news |last1=Six |first1=Billy |title=Im Schutz der Wagenburg |url=http://www.jf-archiv.de/archiv10/201023060433.htm |publisher=Junge Freiheit |date=4 Junie 2010 |access-date=12 April 2015 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029122834/http://www.jf-archiv.de/archiv10/201023060433.htm |archive-date=29 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Quad-wedrenne is 'n gewilde tydverdryf, maar is verbode deur die Dorpsraad vanweë veiligheidsredes.{{sfn|Hagen|2013|pp=111-112}} Die Bistro was 'n gewilde uithangplek vir die jeug van Orania, maar het gesluit nadat die eienaar in 2009 oorlede is.{{sfn|Hagen|2013|p=125}} Twee noemenswaardige besighede is ''Die Wynhuis'' ('n drankwinkel) en ''Die Vaatjie'' ('n kroeg). ''Die Wynhuis'' word nie net besoek deur die plaaslike bevolking nie, maar ook deur bruin mense van naburige plase. ''Die Vaatjie'' was 'n omstrede plek onder lede van die gemeenskap, omdat dit gesien is as 'n plek van losse sedes, waar gevegte soms tussen klante uitbreek. ''Die Vaatjie'' het afgebrand in 2009 en is heropen in 2011, maar is tans gesluit.{{sfn|Hagen|2013|p=72-73}} Dinge het in 2014 aansienlik verbeter met die opening van Die Ou Karooplaas Winkelsentrum, wat ook 'n fliekteater en pizza- en [[DVD]]-winkels huisves, en die opening van die ''Stokkiesdraai Avontuurpark'', wat ook 'n kroeg en koffiewinkel huisves.

=== Onderwys ===
In Orania is verskeie onderwysinstellings. Daar is twee gekombineerde skole vir primêre en sekondêre onderwys.{{sfn|Burgt|2016|p=55-58}} Albei skole is gekombineerde skole wat onderwys van graad 0 tot graad 12 bied. Daar is ook drie naskoolse onderwysinstellings. Dié naskoolse onderwysinstellings vorm gesamentlik die ''Orania Kampus''.&lt;ref name=&quot;kampus&quot;&gt;{{cite news|title=Orania Kampusprojek geloods|url=http://www.ditsem.net/index.php/sektore/snelnuus-snykant/item/887-orania-kampusprojek-geloods|accessdate=8 Augustus 2017|publisher=Ditsem Nuus|date=4 Junie 2010}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Alle opvoedkundige aktiwiteite in Orania vind onder toesig van die ''Orania Koördinerende Onderwysraad'' plaas.{{sfn|Pienaar|2007|p=71}}

==== Basiese onderwys ====
[[Lêer:CVO-Magdaleen09.jpg|duimnael|Klaslokaal van die CVO-skool.]]
Daar is twee skole in Orania, die ''Orania CVO-skool'' ([[BCVO|Christelik-Volkseie Onderwys]]) en die ''Volkskool Orania''.{{sfn|Burgt|2016|p=55-58}} Albei skole is Afrikaanse skole, terwyl Engels slegs as tweede taal geleer word.&lt;ref name=&quot;vqr&quot; /&gt; Albei skole volg die IEB-kurrikulum, wat deur die meeste privaatskole in Suid-Afrika gebruik word.&lt;ref name=duplessis14&gt;{{cite web |last1=du Plessis |first1=Jaco |title=Hammond het helder lens op Orania gerig |url=http://www.litnet.co.za/Article/2014-hammond-het-helder-lens-op-orania-gerig |publisher=LitNet |date=24 Mei 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501180744/http://litnet.co.za/Article/2014-hammond-het-helder-lens-op-orania-gerig |archive-date=1 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die skole ontvang geen staatsbefondsing nie en benadruk die Afrikanergeskiedenis en die Christelike etos. Die CVO-skool en die Volkskool gebruik egter verskillende onderrigmetodes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.orania.co.za/?page_id=89 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090930112803/http://www.orania.co.za/?page_id=89|archivedate=30 September 2009 |title=Skole |publisher=Orania |accessdate=12 Desember 2013}}&lt;/ref&gt;

Die CVO-skool, gestig in Januarie 1993,{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} gebruik konvensionele onderrigmetodes.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oraniacvo.co.za |title=Orania CVO-skool |publisher=Oraniacvo.co.za |access-date=12 Desember 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609205139/http://oraniacvo.co.za/ |archive-date= 9 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In 2014 was daar 225 leerlinge ingeskryf, waarvan enkeles uit naburige dorpe.&lt;ref name=bloudrukcvo&gt;{{cite web |title=Bloudruk |url=http://www.oraniacvo.co.za/bloudruk.php |publisher=Orania CVO |access-date=6 April 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728163554/http://www.oraniacvo.co.za/bloudruk.php |archive-date=28 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Sedert 2014 is daar gebou aan 'n gesamentlike tegniese sentrum vir die CVO-skool en die nuutgestigte Bo-Karoo Opleidingsentrum. Die Bo-Karoo Opleidingsentrum het ongeveer R8 miljoen gekos en is befonds deur [[Solidariteit#Solidariteit Helpende Hand|Solidariteit Helpende Hand]].&lt;ref name=&quot;helpendehandcvo&quot;&gt;{{cite web |title=Soldeer Nuusbrief 706 |url=http://www.soldeer.co.za/nuusbriewe/soldeer/706/nuusbrief706-t.htm |publisher=Solidariteit Beweging |access-date=8 Augustus 2017 |date=3 November 2016 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002214530/https://www.soldeer.co.za/nuusbriewe/soldeer/706/nuusbrief706-t.htm |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die tegniese sentrum is in 2016 geopen. Die Volkskool gebruik egter onkonvensionele onderrigmetodes in die vorm van 'n selfgedrewe onderrigstelsel, waar leerlinge self hul eie weekrooster kan bepaal.&lt;ref name=&quot;afstandsleer&quot;&gt;{{cite web |author=Red Apple Media |url=http://www.afstandsleer.co.za |title=Afstandleer Plus |publisher=Afstandsleer.co.za |access-date=12 Desember 2013 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125132016/https://afstandsleer.co.za/ |archive-date=25 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Volkskool is gestig in Junie 1991, met Julian Visser as eerste skoolhoof.{{sfn|Pienaar|2007|p=60}} Die Volkskool bied ook afstandsleer aan.&lt;ref name=&quot;afstandsleer&quot; /&gt;

Daar is 'n mate van wedywering tussen die twee skole, wat oor die algemeen vriendelik is.{{sfn|Hagen|2013|p=62}} Nie alle plaaslike kinders gaan hier skool nie: sommige ouers kies tuisonderwys of stuur hul kinders na skole in stede soos Bloemfontein.{{sfn|Hagen|2013|p=63}}

Orania se skole het sedert 1991 konsekwent 'n 100% matriekslaagsyfer behaal.&lt;ref name=ioltwc&gt;{{cite web |title=The journey to hell and back |url=http://www.iol.co.za/travel/south-africa/western-cape/the-journey-to-hell-and-back-1.1812468#.VNpfMcaykT0 |publisher=IOL Travel Western Cape |access-date=10 Februarie 2015 |date=3 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003123853/http://www.iol.co.za/travel/south-africa/western-cape/the-journey-to-hell-and-back-1.1812468 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==== Naskoolse onderwys ====
In 2016 is die privaat tegniese kollege [[Bo-Karoo Opleiding]] geopen.{{sfn|Burgt|2016|p=57}}&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|title=Bo-Karoo opleidingsentrum open sy deure|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1125699504172191&amp;id=135943369814481 |accessdate=7 Mei 2016|publisher=Orania Beweging|date=2 Mei 2016}}&lt;/ref&gt; Bo-Karoo Opleiding gebruik 'n stelsel van &quot;werk en leer&quot;. Weens die groot vraag na bouers in Orania rig die kursusse veral op bou- en konstruksiepraktyke. Uitbreiding van die kursusaanbod word oorweeg.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|title=Bekendstelling van die Bo-Karoo opleidingsentrum |url=https://www.facebook.com/135943369814481/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1083401461735329/?type=3&amp;theater |accessdate=7 Mei 2016|publisher=Orania Beweging|date=14 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;

Ander naskoolse onderwysinstellings is die ''Technik Akademie'' en die ''Exellencia Haarakademie''.&lt;ref name=&quot;kampus&quot; /&gt;

Daar word tans met die Afrikaanse privaatuniversiteit ''[[Akademia]]'' onderhandel oor die vestiging van 'n studiesentrum in Orania.&lt;ref name=&quot;helpendehandcvo&quot; /&gt; Ook word 'n kampus met koshuise in Orania ontwikkel.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bekendstelling van die Bo-Karoo opleidingsentrum |url=https://www.facebook.com/oraniabeweging/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1652427794832690/?type=3 |access-date=8 Augustus 2017 |publisher=Orania Beweging |date=21 Junie 2017 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421092135/https://www.facebook.com/oraniabeweging/photos/a.408164739259008.91510.135943369814481/1652427794832690/?type=3 |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Toekomsgesprek: Die Orania Kampus |url=https://www.youtube.com/watch?v=2SgkGWXvEaI |publisher=Orania Beweging |access-date=8 Augustus 2017 |date=5 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201004707/https://www.youtube.com/watch?v=2SgkGWXvEaI |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Media ===
Die eerste plaaslike gemeenskapsradiostasie, ''Radio Club 100'', is in November 2005 deur die [[Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika]] gesluit, omdat die stasie sonder 'n lisensie sou uitsaai en 'n &quot;rassistiese inhoud&quot; sou hê.&lt;ref name=&quot;radioiol&quot; /&gt; Die bestuur van die radiostasie het aangevoer dat hulle herhaaldelik aansoek gedoen het om 'n lisensie en dat hulle bloot besig was met die uitvoering van toetsuitsendings. Die uitsendings sou oor skadelose nuus soos verjaarsdae en sosiale geleenthede gegaan het.&lt;ref name=radioiol&gt;{{cite news |title=Orania radio station kicked off the air |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/orania-radio-station-kicked-off-the-air-1.258326#.VSLjvmbv4T0 |access-date=6 April 2015 |publisher=IOL News |date=9 November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003124123/http://www.iol.co.za/news/south-africa/orania-radio-station-kicked-off-the-air-1.258326 |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Desember 2007 het OKOSA 'n lisensie aan die nuwe ''[[Radio Orania]]'' toegestaan,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Radio Orania gets green light from Icasa |url=http://mg.co.za/article/2007-12-04-radio-orania-gets-green-light-from-icasa |access-date=6 April 2015 |publisher=Mail &amp; Guardian |date=4 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101134308/https://mg.co.za/article/2007-12-04-radio-orania-gets-green-light-from-icasa |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die stasie het op 13 April 2008 op 95.5&amp;nbsp;MHz begin uitsaai.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sabcnews.co.za/entertainment/other/0,2172,167572,00.html |title=Radio Orania on-air again |publisher=SABC News |date=13 April 2008 |access-date=12 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009023101/http://www.sabcnews.co.za/entertainment/other/0,2172,167572,00.html |archive-date= 9 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die gemeenskapsradiostasie word deur vrywilligers bestuur en tel meer as 50 bydraers.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania Beweging |url=https://twitter.com/oraniabeweging/status/450611593903341568 |publisher=Twitter |access-date=6 April 2015 |date=31 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003005630/https://twitter.com/oraniabeweging/status/450611593903341568 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Programme sluit onder meer voorlesings van Afrikaanse letterkunde in, soos [[Mikro]] se ''Ruiter in die nag''.{{sfn|Hagen|2013|p=66}}

Die ''Orania Stadskoerant'' (voorheen: ''Dorpsnuus'') word sedert November 2005 uitgegee deur die Orania Dorpsraad en berig oor plaaslike gebeure en vergaderings van die Dorpsraad.{{sfn|Hagen|2013|p=148}} ''Voorgrond'' is 'n twee-maandelikse tydskrif van die Orania Beweging, wat hoofsaaklik gemik is op die nie-inwoners wat die beweging ondersteun.{{sfn|Hagen|2013|p=158}} ''Rede'' is 'n kwartaalpublikasie van [[Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede#Vereniging vir Ekonomie, Politiek, Omgewing en Geskiedenis|EPOG]] en is veronderstel om 'n filosofiese tydskrif te wees.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.orania.co.za/rede|title=Rede|publisher=Orania Beweging|date=|accessdate=8 Augustus 2017|archive-date=19 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819171032/http://www.orania.co.za/rede/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''Ditsem Nuus'' is 'n onafhanklike plaaslike, maandelikse koerant wat in Orania se omgewing, insluitend dele van Kimberley en Bloemfontein, gratis versprei word.&lt;ref&gt;{{af}} [http://ditsem.net/ Website Ditsem Nuus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829095113/http://ditsem.net/ |date=29 Augustus 2017 }}, besoek op 8 Augustus 2017.&lt;/ref&gt; Op 'n stadium het 'n verslaggewer van [[Volksblad]] in Orania gewoon.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nieman|first=Nols|title=Volkstater roer sy pen|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/11/16/6/4.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=Beeld|date=16 November 1998|language=Af|archive-date= 3 Junie 2015|archive-url=https://archive.is/20150603143333/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/11/16/6/4.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''Flitslig'' is 'n maandelikse advertensieblad waar besighede hul dienste of afslag aanbied.&lt;ref&gt;{{af}} [http://flitslig.co.za/ Website Flitslig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906125815/http://www.flitslig.co.za/ |date= 6 September 2017 }}, besoek op 8 Augustus 2017.&lt;/ref&gt;

In September 2012 is 'n Duitse dokumentêr, getiteld ''[[Orania (dokumentêr)|Orania]]'', bekend gestel op [[Londen]] se Raindance Film Festival. Die film is 'n [[sosiologie]]se studie van die dorp.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania |url=http://www.raindance.co.uk/site/index.php?id=595,8883,0,0,1,0 |publisher=Raindance Film Festival 2012 |access-date=5 Januarie 2014 |first=Dean |last=Bowman |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204032436/http://www.raindance.co.uk/site/index.php?id=595,8883,0,0,1,0 |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die dorp is ook te sien in 'n Franse dokumentêr uit 2009, genaam ''Orania, citadel blanche en Afrique''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Orania, citadelle blanche en Afrique |url=http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film&amp;no=8514 |publisher=Africultures |access-date=12 April 2015 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222001907/http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film |archive-date=22 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Martin |first1=Eric |title=Orania, cité blanche d'Afrique du Sud |url=http://www.ndf.fr/nos-breves/04-07-2011/orania-cite-blanche-dafrique-du-sud#.VSo1f2bv4T1 |publisher=Nouvelles de France |access-date=12 April 2015 |date=4 Julie 2011 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121203432/https://www.ndf.fr/nos-breves/04-07-2011/orania-cite-blanche-dafrique-du-sud/ |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Kulturele vakansiedae ===
[[Lêer:Bust of Paul Kruger on Monumentkoppie, Orania.jpg|duimnael|Borsbeeld van [[Paul Kruger]] op die Monumentkoppie]]
Die belangrikste vakansiedag in die dorp is [[Geloftedag]] wat jaarliks op 16 Desember herdenk word. Tradisionele klere word gedra en die goddelike bystand met die oorwinning van 470 voortrekkers oor 'n weermag van 15&amp;nbsp;000 Zoeloe-krygers in 1838 word in herinnering geroep.&lt;ref name=teleapartheid&gt;{{cite web |title=Orania: the land where apartheid lives on |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10516129/Orania-the-land-where-apartheid-lives-on.html |publisher=Telegraph |access-date=2 April 2015 |date=13 Desember 2013 |first=Neil |last=Tweedie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218083521/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10516129/Orania-the-land-where-apartheid-lives-on.html |archive-date=18 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

'n Lys van kulturele vakansiedae in Orania:&lt;ref name=voorgrond200902&gt;{{cite web|title=Voorgrond|url=http://www.orania.co.za/wp-content/uploads/2009/06/orania-voorgrond-mrt-09.pdf|publisher=Orania Beweging|date=Februarie 2009|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 6 Januarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040309/http://www.orania.co.za/wp-content/uploads/2009/06/orania-voorgrond-mrt-09.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Datum !! Vakansiedag
|-
|27 Februarie|| [[Slag van Majuba|Majubadag]]
|-
|6 April || [[Stigtingsdag]]
|-
|31 Mei || [[Bittereinders|Bittereinderdag]]
|-
|14 Augustus || [[Afrikaans|Taaldag]]
|-
|10 Oktober || [[Krugerdag|Heldedag]]
|-
|16 Desember || [[Geloftedag]]
|}

== Persepsie ==
[[Lêer:Lugfoto van die Oranjerivier af oor die Oewerpark met die hoofdorp in die agtergrond.jpg|duimnael|links|''Oewerpark'' op die [[Oranjerivier]] met Orania-Oos in die agtergrond.]]
Die gemeenskap ontvang baie besoeke van plaaslike en internasionale media-organisasies,{{sfn|Hagen|2013|p=128}} sodanig dat inwoners van Orania voortdurend met joernaliste in aanraking kom.{{sfn|Hagen|2013|p=211}} Die bestaan van Orania as 'n homogene Afrikanerdorp is volgens sommige media omstrede en nuusbronne beeld Orania dikwels as kultureel agterlik en onverdraagsaam uit.&lt;ref name=&quot;highcircling&quot; /&gt; Oor Orania word oor die algemeen gepraat as 'n toevlugsoord vir rassiste en separatiste.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Is Orania a racist enclave, or a misunderstood cultural concept?|url=http://www.thenewage.co.za/125989-1015-53-Is_Orania_a_racist_enclave_or_a_misunderstood_cultural_concept|publisher=The New Age Online|accessdate=4 April 2015|date=20 Mei 2014|first=Rudzani Floyd|last=Musekwa}}&lt;/ref&gt; In 1994 het die [[Los Angeles Times]] dit beskryf as &quot;een van die vreemdste dorpe [in Suid-Afrika]&quot; en &quot;'n bastion van onverdraagsaamheid&quot;.&lt;ref name=lat94&gt;{{cite web|title=Zealots' Dream Falters in Whites-Only S. Africa Town : Racism: Bastion of intolerance sees itself as model. But glimpse of future disappoints some separatists |url=http://articles.latimes.com/1994-02-28/news/mn-28252_1_south-africa|publisher=Los Angeles Times|accessdate=4 April 2015 |date=28 Februarie 1994|first=Bob|last=Drogin}}&lt;/ref&gt; 'n Jaar later het die [[Chicago Tribune]] Orania omskryf as &quot;die laaste patetiese vastrapplek van die voormalige regerende klasse van Suid-Afrika&quot; en verder geskryf dat &quot;die Afrikaners wat swart mense vroeër gedwing het om in afsondering van die res van die samelewing te leef, nou in hul eie tronk leef&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Segregated Town Survives In South Africa |url=http://articles.chicagotribune.com/1995-03-30/news/9503300035_1_orania-afrikaners-south-africa |publisher=Chicago Tribune |access-date=4 April 2015 |first=Christopher A. |last=Szechenyi |date=30 Maart 1995 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012202239/http://articles.chicagotribune.com/1995-03-30/news/9503300035_1_orania-afrikaners-south-africa |archive-date=12 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Mail &amp; Guardian]] skryf oor Orania dat die &quot;dorp wyd bespot word&quot; en dat die dorp &quot;in die media 'n sinoniem is vir rassisme en separatisme&quot;.&lt;ref name=bigorat&gt;{{cite web |title=Bigotry without racism? -- Lessons from Orania |url=http://mg.co.za/article/2011-09-15-bigotry-without-racism-lessons-from-orania |publisher=Mail &amp; Guardian |access-date=4 April 2015 |date=16 September 2011 |first=Vadim |last=Nikitin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013211540/https://mg.co.za/article/2011-09-15-bigotry-without-racism-lessons-from-orania |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Artikel in [[The Independent]] wys daarop dat die inwoners van Orania 'n reputasie het dat hulle rassiste is en dat die dorp baie negatiewe media-aandag kry.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Apartheid's last stand |url=http://www.independent.co.uk/news/world/africa/apartheids-last-stand-757717.html |publisher=The Independent |access-date=4 April 2015 |date=10 Desember 2003 |first=Ludger |last=Schadomsky |first2=Charlotte |last2=Collins |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925180800/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/apartheids-last-stand-757717.html |archive-date=25 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Een kommentator merk die uiteenlopende persepsies van die dorp tussen wit liberale en swart mense op: die eersgenoemdes sien die dorp as 'n &quot;patetiese buitepos van verbitterde rassiste&quot;, wat weier om in gelykheid met swart Suid-Afrikaners te leef; die laasgenoemdes sien die dorp as 'n fantasie uit die 1950's, waar inwoners die afnemende wit voorregte probeer beskerm.&lt;ref name=nationalart&gt;{{cite web |title=Inside South Africa's last bastion of apartheid |url=http://www.thenational.ae/news/world/africa/inside-south-africas-last-bastion-of-apartheid#full |publisher=The National |access-date=4 April 2015 |date=15 April 2011 |first=Vadim |last=Nikitin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518231307/http://www.thenational.ae/news/world/africa/inside-south-africas-last-bastion-of-apartheid#full |archive-date=18 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Daar bestaan egter ook die opvatting dat dit die inwoners van Orania ontbreek aan wit voorregte, omdat die inwoners geen toegang het tot goedkoop swart werkers nie en bra min luukshede het. Wit voorstede in die res van Suid-Afrika, met hul hoë vlakke van rasse-segregasie en intensiewe gebruik van huishoudelike hulp, sou meer na die apartheid-era voel as Orania.&lt;ref name=&quot;nationalart&quot; /&gt; Ook sou Orania &quot;een van die min plekke in Suid-Afrika [wees], waar die [sosiale] klasse nie bepaal word deur velkleur nie&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Orania – endast för vita |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=503&amp;artikel=6129844|accessdate=7 April 2015|publisher=Sveriges Radio |date=31 Maart 2015|language=Sweeds}}&lt;/ref&gt; Nog 'n joernalis het gedink vergelykings van Orania met apartheid is onvanpas, omdat Orania swart mense nie wil uitbuit of onderwerp nie, maar slegs afsondering voorstaan.&lt;ref name=vqr&gt;{{cite web |title=In Whitest Africa |url=http://www.vqronline.org/dispatch/whitest-africa |publisher=VQR Online |access-date=4 April 2015 |first=James |last=Kirchick |first2=Sebastian |last2=Rich |date=1 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172210/https://www.vqronline.org/dispatch/whitest-africa |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die nekrologie van Orania se stigter Carel Boshoff het die tydksrif ''Foreign Policy'' met Boshoff se stelling saamgestem dat die posisie van wit Suid-Afrikaners as 'n bevoorregte klas, met 'n afhanklikheid van goedkoop swart arbeid onvolhoubaar is.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Death of a True Afrikaner Believer |url=https://foreignpolicy.com/2011/03/23/death-of-a-true-afrikaner-believer/ |publisher=Foreign Policy |date=23 Maart 2011 |first=Eve |last=Fairbanks |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013170824/https://foreignpolicy.com/2011/03/23/death-of-a-true-afrikaner-believer/ |archive-date=13 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2015 is die 30ste ''Suid-Afrikaanse [[Libertynisme|Libertynse]] Lente-Seminaar'' in Orania gehou. Een van die deelnemers van die konferensie, Andrew Kenny, 'n rubriekskrywer van [[The Citizen]] het 'n oorwegend positiewe artikel oor die dorp geskryf. Die redakteur van The Citizen het vervolgens geweier om die artikel te publiseer met die rede dat dit &quot;hoogs aanstootlik vir die slagoffers van apartheid&quot; kan wees. Kenny het die artikel tesame met 'n betoog teen sensuur aanlyn gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kenny |first1=Andrew |title=Welkom in Orania |url=http://www.politicsweb.co.za/news-and-analysis/welkom-in-orania |website=Politicsweb |access-date=31 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429195851/https://www.politicsweb.co.za/news-and-analysis/welkom-in-orania |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Vryemarkstigting, Leon Louw, het ook 'n artikel geskryf, waarin hy die persepsie dat die dorp 'n toevlugsoord vir rassistiese idiote is, bevraagteken het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Louw |first1=Leon |title=Orania is not a home for racial bigots |url=http://www.acts.co.za/news/blog/2015/10/orania-is-not-a-home-for-racial-bigots |website=Acts Online News |access-date=31 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013133059/http://www.acts.co.za/news/blog/2015/10/orania-is-not-a-home-for-racial-bigots |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Orania word ook genoem in Amerikaanse diplomatieke korrespondensie wat in 2010 uitgelek het. Een van die korrespondensiestukke meld dat die Amerikaanse diplomatieke diens in 2004 'n ''incognito''-besoek aan die dorp gebring het. Orania word beskryf as 'n &quot;rustige plattelandse dorp met min tekens van groei of vitaliteit&quot;.&lt;ref name=cableleak&gt;{{cite web|title=Cable 04PRETORIA5466, Cloud Cuckoo-land's Last Redoubt: A Visit To Orania |url=https://wikileaks.org/cable/2004/12/04PRETORIA5466.html |publisher=Wikileaks|author=U.S. Embassy, Pretoria|date=21 Desember 2004 |accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Afrikanerpersepsie ===
Die meeste Afrikaners ondersteun nie die vestiging van 'n Afrikanerstaat nie&lt;ref name=&quot;vqr&quot; /&gt; en sien dit as niks anders as 'n onpraktiese droom nie.&lt;ref name=beer&gt;{{cite web |title=Exercise In Futility, Or Dawn Of Afrikaner Self-determination: An Exploratory Ethno-historical Investigation Of Orania |url=http://www.emich.edu/coer/Journal_2007/De_Beer.html |publisher=Eastern Michigan University |access-date=4 April 2015 |last=De Beer |first=F.C. |year=2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013211541/https://www.emich.edu/coer/Journal_2007/De_Beer.html |archive-date=13 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kort na die eerste inwoners in 1991 na Orania getrek het, is die projek deur baie Afrikaners bespot as onrealisties&lt;ref name=nyt91&gt;{{cite news |title=A Homeland? White Volk Fence Themselves In |url=https://www.nytimes.com/1991/05/08/world/orania-journal-a-homeland-white-volk-fence-themselves-in.html |publisher=NYTimes.com |access-date=4 April 2015 |date=8 Mei 1991 |first=Christopher S. |last=Wren |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101132044/https://www.nytimes.com/1991/05/08/world/orania-journal-a-homeland-white-volk-fence-themselves-in.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en verwerp vir sy ligging in die dorre Karoo, ver van die tradisionele [[Boererepublieke]].&lt;ref name=st92&gt;{{cite web|title='All-White' Town Finds It Can't Live Without Blacks|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920316&amp;slug=1481260|publisher=Seattle Times|accessdate=4 April 2015|first=Liz|last=Sly|date=16 Maart 1992|archive-date=10 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410220952/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920316&amp;slug=1481260|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Orania en sy leierskap word deur verregse organisasies as swak beskou, omdat die anti-rassismestandpunt van Orania deur verregse organisasies as te liberaal beskou word.&lt;ref name=trueracists /&gt;

'n Peiling van [[Beeld]] in 2010 het uitgewys dat 56% van die respondente sou oorweeg om na 'n volkstaat te skuif.&lt;ref name=beeld10&gt;{{cite news|last1=du Toit|first1=Pieter|title=Volkstaat hou g’n heil in|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/13/B1/12/pdt_rubriek0112.html|publisher=Beeld|date=13 Januarie 2010|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509072418/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/01/13/B1/12/pdt_rubriek0112.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Marida Fitzpatrick, 'n joernalis vir die Afrikaanse koerant [[Die Burger]], vol lof oor die dorp se veiligheid en omgewingsvriendelike benadering geskryf, maar sy het ook geskryf dat sommige inwoners van Orania openlike rassistiese idees en ideologie koester.&lt;ref name=&quot;dieburger.com&quot;&gt;{{cite news|last=Fitzpatrick|first=Marida|title=Ook net mens|url=http://www.dieburger.com/printArticle.aspx?iframe&amp;aid=ce6a9a6a-be03-47ca-a783-40243d4a0423&amp;cid=1688 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930134730/http://www.dieburger.com/printArticle.aspx?iframe&amp;aid=ce6a9a6a-be03-47ca-a783-40243d4a0423&amp;cid=1688|archivedate=2011-09-30|accessdate=5 Januarie 2014|newspaper=Die Burger|date=30 Januarie 2010}}&lt;/ref&gt; In 2014 het Gert Coetzee, redakteur van [[Volksblad]], geskryf dat die &quot;[[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|Skotse onafhanklikheidsdroom]] ook Orania se droom is&quot; en dat die idees van Orania se leierskap opreg is.&lt;ref name=&quot;volksblad14&quot;&gt;{{Cite news|title=Skotse droom ook Orania s’n|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2014/09/19/6/brandpuntgc18sept_23_0_394480091.html|publisher=Volksblad|accessdate=3 Junie 2015|first=Gert|last=Coetzee|date=19 September 2014|archive-date= 9 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509055439/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2014/09/19/6/brandpuntgc18sept_23_0_394480091.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Lede van [[AfriForum]] het Orania in Februarie 2015 besoek en met veral positiewe indrukke van die dorp teruggekeer. Hulle het Orania vergelyk met 'n [[Clarens]] of [[Dullstroom]] in die Karoo.&lt;ref name=&quot;afriforumvisit&quot; /&gt; In reaksie daarop het die Sondagkoerant [[Rapport]] 'n peiling gehou, waarin 93% van die respondente Afrikaner-selfbeskikking ondersteun het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Peiling: Selfbeskikking vir Afrikaners? |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-05-06-peiling-selfbeskikking-vir-afrikaners |publisher=Netwerk24 |date=6 Mei 2015 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714002850/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-05-06-peiling-selfbeskikking-vir-afrikaners |archive-date=14 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikaanse sanger [[Steyn Fourie]] is 'n ondersteuner van Orania&lt;ref&gt;{{cite web|title=Helpsaamfondsdinee saam met Steyn Fourie ten bate van die Elim steen-vir-steenprojek|url=http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/05/orania-steyn-fourie-pamphlet.pdf|publisher=Orania Beweging|date=Mei 2009|access-date=11 Augustus 2017|archive-date= 5 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305095843/http://orania.co.za/wp-content/uploads/2009/05/orania-steyn-fourie-pamphlet.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en het onlangs 'n liedjie oor die dorp geskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vry (Orania) |url=https://www.youtube.com/watch?v=i25Ne1t4SCk |publisher=YouTube |access-date=9 Augustus 2017 |date=7 April 2017 |language=Afrikaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421093056/https://www.youtube.com/watch?v=i25Ne1t4SCk |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Akkoord oor Afrikaner-selfbeskikking]]
* [[Afrikanernasionalisme]]
* [[Dis nou ek]]
* [[Selfbeskikking]]
* [[Vryheidsfront Plus]]

== Bronnelys ==
=== Studies oor Orania ===
* {{Citation |last=Blomerus |first=Liezel|date= 2009 |title=[http://nrfnexus.nrf.ac.za/handle/20.500.11892/100371 'n Antropologiese studie na die identiteit van vroue in Orania] |publisher= Universiteit van die Vrystaat| publication-place=Bloemfontein}}
* {{Citation |last=Burgt |first=Henry van der |date=2016 |title=[https://www.researchgate.net/publication/315664299_The_Afrikaner_Quest_for_Community_A_study_on_Communitarianism_in_Orania The Afrikaner Quest for Community. A study on Communitarianism in Orania] |publisher=Radboud University Nijmegen |publication-place=Nijmegen |accessdate= 27 Maart 2017}}
* {{Citation |last= Cavanagh |First= Edward |date=2013 |title= [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/03057070.2013.795811 The History of Dispossession at Orania and the Politics of Land Restitution in South Africa] |publisher= Journal of Southern African Studies |publication-place=Johannesburg}}
* {{Citation |last=De Beer |first= F.C.|date= 2006 |title=[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23323256.2006.11499936 Exercise in futility, or dawn of Afrikaner self-determination: an exploratory ethno-historical investigation of Orania.]|publisher=Anthropology Southern Africa|publication-place=Johannesburg}}
* {{Citation| last=Geldenhuys |first= Deon |date=2006 |title= [http://journals.co.za/content/akgees/46/4/EJC20011 ’n Internasionale perspektief op selfbeskikking.]|publisher= Tydskrif vir Geesteswetenskappe|publication-place=Stellenbosch}}
* {{Citation |last=Hagen |first=Lise |date=2013 |title=[http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/10422/Hagen_ANT_FINAL_May2013.pdf?sequence=1 Place of our own: The Anthropology of Space and Place In the Afrikaner Volkstaat of Orania]|publisher=University of South Africa |publication-place=Pretoria |url= |accessdate=1 April 2015 }}
* {{Citation |last=Haleniuk |first=Aleksander |date=2013 |title= [http://www.academia.edu/5739310/Orania_-_the_embryo_of_a_new_Volkstaat Orania – the embryo of a new Volkstaat?] |publisher=Uniwersytet Warszawski |publication-place=Warskou|url= |accessdate=25 Augustus 2014 }}
* {{Citation| last=Hues |first=Henning|last2= Morgan |first2=Katalin|date=2010|title=[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/16823206.2010.487367 The raising of the flag in ‘Volkstaat’ Orania: Perspectives on a school ceremony.]|publisher= Education as Change|publication-place=Duisburg}}
*{{Citation |last= Joubert |first= F. |last2= Laäs |first2= A. |last3= Rossouw |first3= J. |last4= Vermeulen |first4= C. |date=2022 |title= [https://scielo.org.za/pdf/tvg/v62n4/11.pdf ’n Perspektief op Orania se OSK Koöperatiewe Bank Beperk] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 62 |issue= 4 |pages= 812–829 |doi= 10.17159/2224-7912/2022/v62n4a11 }}
* {{Citation| last=Kotze |first=Nico|date= 2003|title= [https://journals.co.za/content/academ/2003/sup-3/EJC15128 Changing economic bases: Orania as a case study of small-town development in South Africa.]|publisher=Acta Academica Supplementum|publication-place=Stellenbosch}}
*{{Citation |last= Kotze |first= N. |last2= Schoeman |first2= R. |last3= Carow |first3= S. |last4= Schmitz |first4= P. |date=2020 |title= Orania - 24 years after apartheid: The sociopolitical reanimation of a small rural town in South Africa |book-title= [https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-28191-5 Smart geography: 100 years of the Bulgarian Geographical Society ]|editor1-last= Nedkov |editor1-first= S. |editor2-last= Zhelezov |editor2-first= G. |editor3-last= Ilieva |editor3-first= N. |editor4-last= Nikolova |editor4-first= M. |editor5-last= Koulov |editor5-first= B. |editor6-last= Naydenov |editor6-first= K. |editor7-last= Dimitrov |editor7-first= S. |publisher= Springer International Publishing |publication-place= Cham |pages= 217–230 |doi= 10.1007/978-3-030-28191-5_17}}
*{{Citation |last= Kotzé |first= E. |last2= Senekal |first2= B. A. |date=2018 |title= [https://td-sa.net/index.php/td/article/view/564 Employing sentiment analysis for gauging perceptions of minorities in multicultural societies: An analysis of Twitter feeds on the Afrikaner community of Orania in South Africa] |journal= The Journal for Transdisciplinary Research in Southern Africa |volume= 14 |issue= 1 |pages= a564 |doi= 10.4102/td.v14i1.564 }}
* {{Citation|last=Labuschagne|first= P. |date= 2008|title= [http://www.journals.co.za/content/contemp/33/1/EJC28454/cite/plaintext Uti Possidetis? versus self-determination: Orania and an independent &quot;volkstaat&quot;.]|publisher=Journal for Contemporary History|publication-place=Pretoria}}
* {{Citation |last=Pienaar |first=Terisa |date=2007  |title= [http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/2759/pienaar_aanloop_2007.pdf?sequence=2 Die aanloop tot en stigting van Orania as groeipunt vir 'n Afrikaner-volkstaat] |publisher=Universiteit van Stellenbosch |language=|publication-place=Stellenbosch |url= |accessdate=4 April 2015 }}
*{{Citation |last= Rossouw |first= J. |date=2023 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0041-47512023000400008&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=af ’n Beraming van die jaarlikse persoonlike in-komste en jaarlikse huishoudelike inkomste van Orania in 2021] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 63 |issue= 4 |pages= 903–920 |doi= 10.17159/2224-7912/2023/v63n4a8 }}
*{{Citation |last= Rossouw |first= J. |date=2024 |title= [https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2024/12/LitNet-Akademies-213_j21n3a1_Rossouw.pdf Orania na 60 jaar: Rigtingwysers vir Orania III uit ’n literatuuroorsig van Orania II en ander bronne] |journal= LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe) |volume= 21 |issue= 3 |pages= 1–36 }}
* {{Citation |last=Schonteich |first=Martin |last2=Boshoff |first2=Henri |year=2003 |title=[http://www.issafrica.org/Pubs/Monographs/No81/Chap3.pdf `Volk` Faith and Fatherland. The Security Threat Posed by the White Right] |publication-place= Pretoria|url=|publisher=Institute for Security Studies |accessdate=5 Januarie 2014 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2019 |title= [https://www.litnet.co.za/n-netwerkontleding-van-die-instellingsnetwerk-op-orania/ 'n Netwerkontleding van die instellingsnetwerk op Orania] |journal= LitNet Akademies Ekonomiese en Bestuurwetenskappe |volume= 16 |issue= 3 |pages= 1–24 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2021 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0041-47512021000200008 Die eerste 40 jaar van Orania] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 61 |issue= 2 |pages= 526–550 |doi= 10.17159/2224-7912/2021/v61n2a8 }}
*{{Citation |last= Senekal |first= B. A. |date=2023 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2415-05252023000100001#:~:text=Using%20Natural%20Language%20Processing%20(NLP)%20techniques%2C%20namely%20a%20lexicon,on%20this%20town%20are%20evenly The depiction of Orania in the print media (2013-2022): A quantitative analysis using Natural Language Processing (NLP)] |journal= Communitas |volume= 28 |pages= 1–19}}
* {{Citation|last=Steyn|first=J.J.|date=2005|title= [http://journals.co.za/content/sm_town/2004/47/AJA1012280X_284 The &quot;bottom-up&quot; approach to Local Economic Development (LED) In small towns: a South African case study of Orania and Philippolis.]|publisher=Town and Regional Planning|publication-place= Bloemfontein}}
*{{Citation |last= Wessels |first= J. |date=2024 |title= [https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0041-47512024000300003&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=af Antesedente en gevolge van plaaslike regering: Orania as ’n nietipiese Suid-Afrikaanse geval] |journal= Tydskrif vir Geesteswetenskappe |volume= 64 |issue= 3 |pages= 416–433 |doi= 10.17159/2224-7912/2024/v64n3a3 }}

== Verwysings ==
{{Reflist
|refs=
&lt;ref name=census2011&gt;[http://census2011.adrianfrith.com/place/374003 Hoofplek Orania] ''Sensus 2011''&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;localcensus2014&quot;&gt;{{cite web|title=Sosio-ekonomiese opname – Orania sensus 2014 |trans-title=Socio-economic survey – Orania census 2014 |url=http://www.orania.co.za/wp-content/uploads//2015/06/Orania-Dorpsraad-Sosio-ekonomiese-opname-FINAL.pdf|publisher=Orania Dorpsraad |access-date=15 June 2015 |language=af|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614152552/http://www.orania.co.za/wp-content/uploads//2015/06/Orania-Dorpsraad-Sosio-ekonomiese-opname-FINAL.pdf |archive-date=14 June 2015 |page=9 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;maroela-20250906&quot;&gt;{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/orania-boer-steeds-vooruit/ |titel=Orania boer steeds vooruit |datum=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|3
}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Orania, Northern Cape}}
* {{af}} [http://www.orania.co.za/ Amptelike webwerf van Orania]
* {{af}} [http://issuu.com/oraniabeweging Uitgawes van Voorgrond]
* {{af}} {{en}} Inligtingsvideo oor Orania in [https://www.youtube.com/watch?v=sWF-0-vgsmg Afrikaans] en [https://www.youtube.com/watch?v=qVEcvdclrqo Engels] (YouTube) (April 2012)
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=csrfAY4Obo8 Ripping the rainbow] – [[eNCA]], Uitsending van ''CheckPoint'' (YouTube) (Desember 2014)

;Persberigte
* [https://www.theguardian.com/cities/2019/oct/24/an-indictment-of-south-africa-whites-only-town-orania-is-booming ''The Guardian, 24 Oktober 2019: 'An indictment of South Africa': whites-only town Orania is booming'']

{{Geografiese ligging
|Senter   = Orania
|Noord    = [[Belmont]]
|Noordoos = [[Koffiefontein]]
|Oos      = [[Luckhoff]]
|Suidoos  = [[Petrusville]]
|Suid     = [[Philipstown]]
|Wes      = [[Strydenburg]]
|Noordwes = [[Hopetown]]
}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC7}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Orania| ]]
[[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Post-apartheidstydperk]]
[[Kategorie:Afrikanernasionalisme]]
[[Kategorie:Karoo]]</text>
      <sha1>epsjto8esmo3d02nowbepgtprrg7thh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/9 Julie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>8716</id>
    <revision>
      <id>2923215</id>
      <parentid>2410957</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Vlagdag in Chili (1882)</comment>
      <origin>2923215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1405" sha1="t381n0fyhs2gszgf1mlw3l7ihvyw4zg" xml:space="preserve">&lt;!-- Only uncomment ONE image at a time
[[Lêer:Australia coa.png|100px|Australian coat of arms]]
[[Lêer:AlGore.jpg|100px|Al Gore]]
[[Lêer:African Union Emblem.png|100px|regs|Embleem van die Afrika-unie]]
--&gt;
'''[[9 Julie]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in beide [[Argentinië]] ([[1816]]) en [[Suid-Soedan]] ([[2011]]); [[Vlag van Chili|Vlagdag]] in [[Chili]] ([[1882]]).
[[Lêer:Jupiter gany.jpg|120px|regs|Jupiter]]
* [[1810]] – Die [[Koninkryk van Holland]] word deur [[Frankryk]] geannekseer.
* [[1942]] – [[Holocaust]]: [[Anne Frank]] se gesin begin skuil in 'n solder bo haar vader se kantoor in 'n [[Amsterdam]]se pakhuis.
* [[1979]] – Die Amerikaanse ruimtetuig [[Voyager 2]] vlieg by '''[[Jupiter]]''' verby en stuur talle foto's van Jupiter en sy mane terug.
* [[2002]] – Die [[Afrika-unie]] word in [[Addis Abeba]], [[Ethiopië]], tot stand gebring.
* [[2011]] – [[Suid-Soedan]] verklaar as gevolg van 'n positiewe referendum sy onafhanklikheid van [[Soedan]].
&lt;!--
* [[1900]] – [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Koningin Victoria]] van die  [[Verenigde Koninkryk]] gee koninklike toestemming om die '''[[Gemenebes van  Australië]]''' te skep en verenig daarmee die verskillende kolonies onder een [[federale regering]].
* [[1922]] – [[Johnny Weissmuller]] swem die 100 meter vryslag in 58,6 sekondes en breek daarmee 'n wêreld[[swem]]rekord en die 'een minuut grens'. --&gt;</text>
      <sha1>t381n0fyhs2gszgf1mlw3l7ihvyw4zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9415</id>
    <revision>
      <id>2923157</id>
      <parentid>2920942</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T00:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144233" sha1="iexu2swilc9kwolbb47c0osj0yavtbi" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Republiek Malta
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Repubblika ta' Malta'' ([[Maltees]])&lt;br /&gt;''Republic of Malta'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Malta
|beeld_vlag              = Flag of Malta.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Malta.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = EU-Malta.svg
|leuse                   = 
|volkslied               = ''L-Innu Malti'' &lt;small&gt;(Maltees)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''The Maltese Hymn'' &lt;small&gt;(Engels)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Afrikaans]]: &quot;Die Maltese volkslied&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Malta National Anthem.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Maltees]] en [[Engels]]
|hoofstad                = [[Valletta]]
{{Koördinate|35|53|N|14|30|O}}
|latd                    = 35
|latm                    = 53
|latNS                   = N
|longd                   = 14
|longm                   = 30
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Birkirkara]]
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]&lt;br /&gt;• [[Eerste minister]]
|leiername               = [[Myriam Spiteri Debono]]&lt;br /&gt;[[Robert Abela]]
|oppervlak_rang          = 186&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 316&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|journal=Ekistics|last=Zammit|first=Andre|title=Valletta and the system of human settlements in the Maltese Islands|volume=53|issue=316/317|year=1986|pages=89–95|jstor=43620704}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 122
|persent_water           = 0,001
|bevolking_skatting      = 493&amp;nbsp;559&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Pages/World-Population-Day.aspx |title=World Population Day |website=nso.gov.mt |publisher=Malta National Statistics Office |accessdate=13 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513095410/https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Pages/World-Population-Day.aspx |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2019
|bevolking_rang          = 167&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 519&amp;nbsp;562&lt;ref name=&quot;nso.gov.mt&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nso.gov.mt/en/nso/Media/Salient-Points-of-Publications/Documents/2022/Census%20of%20Population%20and%20Housing%20Preliminary%20Report/Census%20of%20population%202021.pdf |title=Census of Population and Housing 2021 |publisher=Nasionale Statistiekkantoor |date=Julie 2022 |accessdate=4 April 2024 |archive-date= 9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809130759/https://nso.gov.mt/en/nso/Media/Salient-Points-of-Publications/Documents/2022/Census%20of%20Population%20and%20Housing%20Preliminary%20Report/Census%20of%20population%202021.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2021
|bevolkingsdigtheid      = 1&amp;nbsp;649
|bevolkingsdigtheidmi²   = 4&amp;nbsp;270,9
|bevolkingsdigtheidrang  = 8&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $35,175&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=181,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2021&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Malta |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2023 |accessdate=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 148&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2024
|BBP_PPP_per_kapita      = $66&amp;nbsp;716&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 24&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $21,682&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 131&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2024
|BBP_per_kapita          = $41&amp;nbsp;124&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 31&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Onafhanklikheid en grondwet&lt;br /&gt;• Republiek
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van die [[Verenigde Koninkryk]]&lt;br /&gt;[[21 September]] [[1964]]&lt;br /&gt;[[13 Desember]] [[1974]]
|MOI                     = {{wins}} 0,915&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 25&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2022
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 31,1&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2022
|Gini_kategorie          = {{kleur|#090|laag}}
|geldeenheid             = [[Euro]] (€)
|geldeenheid_kode        = EUR
|land_kode               = MT
|tydsone                 = MET
|utc_afwyking            = [[UTC+01:00|+1]]
|tydsone_somer           = MEST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+02:00|+2]]
|internet_domein         = [[.mt]]
|skakelkode              = 356
|voetskrif               = 
}}

'''Malta''' ([[Maltees]]: [ˈmɐltɐ]; [[Engels]]: [ˈmɒltə] of [ˈmɔːltə], {{Audio|En-us-Malta.ogg|luister}}), amptelik die '''Republiek Malta''' (Maltees: ''Repubblika ta' Malta''; [[Engels]]: ''Republic of Malta''), is 'n klein Suid-Europese [[eilandstaat]] sentraal geleë in die [[Middellandse See]], 80&amp;nbsp;km suid van [[Sisilië]], 284&amp;nbsp;km oos van [[Tunisië]] en 333&amp;nbsp;km noord van [[Libië]], met [[Gibraltar]] 1&amp;nbsp;755&amp;nbsp;km na die weste en [[Alexandrië]] 1&amp;nbsp;508&amp;nbsp;km na die oostekant.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://gov.mt/en/About%20Malta/Maltese%20Islands/Pages/The-Maltese-Islands.aspx|title=The Maltese Islands|publisher=Departement of Information, Malta|date=2012|accessdate=5 Oktober 2012|archivedate=17 Oktober 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017023655/http://gov.mt/en/About%20Malta/Maltese%20Islands/Pages/The-Maltese-Islands.aspx}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Satelite image of Malta.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Malta]]
Malta beslaan net meer as 316&amp;nbsp;km² in landoppervlak, wat dit een van die wêreld se kleinste state maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.traveltips24.com/European_Microstates.htm |title=European Microstates |publisher=Traveltips24.com |date=22 Desember 2008 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=22 Januarie 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090122112742/http://www.traveltips24.com/European_Microstates.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.ingentaconnect.com/content/klu/adco/1998/00000020/00000001/00135717#aff_1 |title=Career guidance in Malta: A Mediterranean microstate in transitio |publisher=Ingentaconnect.com |date=16 Junie 2006 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate= 6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406130024/http://www.ingentaconnect.com/content/klu/adco/1998/00000020/00000001/00135717#aff_1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.environmentalgraffiti.com/offbeat-news/the-microstate-environmental-world-cup-malta-vs-san-marino/613 |title=The Microstate Environmental World Cup: Malta vs. San Marino |publisher=Environmentalgraffiti.com |date=15 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=25 Januarie 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130125032047/http://www.environmentalgraffiti.com/offbeat-news/the-microstate-environmental-world-cup-malta-vs-san-marino/613 }}&lt;/ref&gt; Die Maltese [[argipel]] bestaan uit die [[eiland]]e Malta, Gozo, Comino en verskeie klein onbewoonde eilande onder andere Cominotto en Filfla. Dit is ook een van die lande met die [[Lys van lande volgens bevolkingsdigtheid|hoogste]] [[bevolkingsdigtheid]] ter wêreld. Malta se ''de facto'' hoofstad is [[Valletta]] en die grootste stad is [[Birkirkara]]. Die hoofeiland bestaan uit heelwat dorpe wat saam 'n Groter stedelike gebied (GSG) vorm met 'n totale bevolking van 368&amp;nbsp;250, volgens Eurostat.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Malta|url=http://www.urbanaudit.org/DataAccessedCSV.aspx?MultiIndicators=1&amp;MultiCities=34&amp;Groups=2&amp;Years=5&amp;JurisdictionLevels=3&amp;lbOrder=1|publisher=Eurostat}}&lt;/ref&gt; Die land het twee amptelike tale, [[Maltees]] (grondwetlik die nasionale taal) en [[Engels]].

Regdeur die geskiedenis was Malta se unieke ligging van groot strategiese belang,&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://members.ziggo.nl/bezver/introduc.html |publisher=A History of Malta |title=Situation |date=6 Februarie 2008 |accessdate=14 September 2012 |archivedate=26 Februarie 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226073158/http://members.ziggo.nl/bezver/introduc.html }}&lt;/ref&gt; met die gevolg dat opeenvolgende ryke en moondhede oor die eilande geheers en regeer het. Dit sluit in die Fenisiërs, [[Antieke Griekeland|Grieke]], [[Romeinse Ryk|Romeine]], Arabiere, Normandiërs, Aragonese, Habsburg-Spanjaarde, Orde van Malta, die Franse en die [[Britse Ryk|Britte]]. In 1964 verkry Malta [[onafhanklikheid]] van die Verenigde Koninkryk en word in 1974 'n republiek. Malta behou lidmaatskap tot die [[Britse Statebond]] na onafhanklikheidswording. Malta tree in 1964 toe tot die [[Verenigde Nasies]] en in 2004 tot die [[Europese Unie]]. Malta is ook 'n ondertekende van die Schengen-ooreenkoms&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://ec.europa.eu/snapshot2007/travel/travel_en.htm|title=Europe and you in 2007, Passport-free travel extended|author=Europese Kommissie|accessdate=21 Desember 2007|archivedate=17 Desember 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071217180146/http://ec.europa.eu/snapshot2007/travel/travel_en.htm}}&lt;/ref&gt; en het in 2008 deel geword van die Eurosone.

Malta het 'n lang Christelike geskiedenis en nalatenskap en is 'n Apostoliese bisdom. Volgens die Bybelboek [[Handelinge]]&lt;ref&gt;{{af}} {{citation|url=http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?prev=-5&amp;book=ACT&amp;chapter=28&amp;version=0&amp;GO=Wys|titel=Handelinge 20, Ou vertaling|publisher=Die Bybelgenootskap van Suid-Afrika|dateaccessed=5 Oktober 2012}}&lt;/ref&gt; het [[Paulus van Tarsus|Paulus]] skipbreuk gelei op &quot;Melite&quot;, soos die Grieke dit genoem het, en het daar 'n bediening gehad.&lt;ref name=&quot;doi.gov.mt&quot;&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.doi.gov.mt/EN/islands/dates.asp |title=Department of Information |publisher=Doi.gov.mt |date=3 Maart 2008 |accessdate=2 Maart 2008 |archivedate=25 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091125021207/http://www.doi.gov.mt/EN/islands/dates.asp }}&lt;/ref&gt; Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke geloof]] is die amptelike geloof in Malta soos verklaar deur die Maltese grondwet.&lt;ref name=cia&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/|title=Malta|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=4 April 2024|archive-date= 2 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210402195116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.legal-malta.com/law/constitution-1.htm |title=Chapter 1 – The Republic of Malta |publisher=Legal-Malta |accessdate=4 September 2011 |archivedate=27 Augustus 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827044831/http://www.legal-malta.com/law/constitution-1.htm }}&lt;/ref&gt;

Malta is wêreldwyd bekend as 'n toeristebestemming. Die eilande het talryke toeristebestemmings en historiese monumente, insluitend drie [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e, onder andere die baie prominente Megalitiese tempels wat van die oudste losstaande strukture ter wêreld is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mt |title=Malta |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Etimologie ==
Die oorsprong van die term ''Malta'' is onduidelik. Die moderne variasie spruit uit die [[Maltees|Maltese taal]]. Die mees algemene [[etimologie]] is dat die woord ''Malta'' afkomstig is van die [[Grieks]]e woord μέλι (''meli''), &quot;heuning&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dme%2Fli^ μέλι|first1=Henry George|last1=Liddellfirst2=Robert|last2=Scott|title=A Greek-English Lexicon, on Perseus}}&lt;/ref&gt; Die Grieke het die eiland Μελίτη (''Melitē'') genoem wat &quot;heuningsoet&quot; beteken (ook die naam van 'n [[Nereïde]]&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0073%3Aentry%3D*meli%2Fth Μελίτη|first=Georg |last=Autenrieth|title=A Homeric Dictionary, on perseus}}&lt;/ref&gt;). Dit is heel moontlik as gevolg Malta se unieke heuningproduksie deur 'n [[Endemies (ekologie)|endemiese]] byspesie en daarom ook Malta se populêre bynaam &quot;land van heuning&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.maltatoday.com.mt/2003/0♫6/29/l7.html|publisher=Malta Today|title=Controversy over unique Maltese bee population|date=6 February 2008}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Die Romeine het voortgegaan en die eiland Melita&lt;ref name=&quot;malticross&quot;&gt;{{en}} {{citation|last= Castillo|first= Dennis Angelo|title=The Maltese Cross: A Strategic History of Malta|publisher=Greenwood Publishing Group|url=http://books.google.co.uk/books?id=i5ns5LNtoiUC&amp;pg=PA25|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; genoem wat die verlatynsing van die Griekse Μελίτη&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3DMelita Melita|First1=Charlton T. |Last1=Lewis|first2=Charles|last2=Short|title=A Latin Dictionary, on Perseus}}&lt;/ref&gt; is. Nog 'n teorie stel voor dat die woord ''Malta'' afkomstig is van die Fenisiese woord ''Maleth'' wat &quot;toevlugsoord&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Pickles |first=Tim|title= Malta 1565: Last Battle of the Crusades |publisher=Osprey Publishing |url=http://books.google.com/books?id=0LuvbRQ78sIC&amp;pg=PA11|isbn=978-1-85532-603-3|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; beteken verwysende na Malta se vele baaie en inhamme.

== Geskiedenis ==
{{Hoofartikel|Geskiedenis van Malta}}
=== Prehistoriese geskiedenis ===
Erdewerk deur argeoloë gevind by Skorba toon ooreenkomste met erdewerk in Italië gevind en dui daarop dat die Maltese eilande moontlik vir die eerste keer in 5200 v.C. bewoon is deur jagters en landbouers vanaf die groter eiland [[Sisilië]], heel moontlik die Sikane. Die uitsterf van die dwergseekoei en dwerg-olifant word gekoppel aan die eerste aankoms van mense op Malta.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.geocities.com/RainForest/3096/palaeol.html|title=Palaeolithic Man in the Maltese Islands|first1=A|last1=Mifsud|first2=C|last2=Savona-Ventura|first3=S|last3=Mifsud|accessdate=2012-09-19|archivedate=1999-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990117003916/http://www.geocities.com/RainForest/3096/palaeol.html}}&lt;/ref&gt; Prehistoriese boerdery nedersettings wat terugdateer na die vroeë Neolitiese tydperk is ontdek in oop gebiede en ook in grotte, soos Ghar Dalam.&lt;ref name=&quot;Skeates2010&quot;&gt;{{en}} {{citation|author=Robin Skeates|title=An Archaeology of the Senses: Prehistoric Malta |url=http://books.google.com/books?id=HOjDB8M27wkC&amp;pg=PA124|accessdate=7 Junie 2011|date=5 November 2010|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-921660-4 |pages=124–132}}&lt;/ref&gt;

Die Sikane, algemeen beskou as verwant aan die Iberiërs,&lt;ref name=&quot;gozo&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.islandofgozo.org/history.htm|publisher=IslandofGozo.org|title=Gozo|date=7 Oktober 2007|accessdate=19 September 2012|archivedate=21 Maart 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090321192841/http://www.islandofgozo.org/history.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=http://www.localhistories.org/malta.html |publisher=LocalHistories.org |title=Brief History of Malta |date=7 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190913041558/http://www.localhistories.org/malta.html |archive-date=13 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=19 September 2012 }}&lt;/ref&gt; was die enigste stam sover bekend om die eiland op daardie tydstip&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last= Anthon|first=Charles|title=A Classical Dictionary: Containing an Account of the Principal Proper Names|publisher=New York Public Library|url=http://books.google.com/books?id=3iQQAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA1232|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; te bewoon. Die bevolking op Malta het [[graan]] verbou, met vee geboer en, in ooreenkoms met ander antieke Mediterreense kulture, 'n vrugbaarheidsfiguur aanbid. Die figuur word verteenwoordig in groot hoeveelhede Maltese prehistoriese artefakte en soortgelyke beeldjies, insluitend die [[Venus van Willendorf]].

[[Lêer:Ggantija Temples (1).jpg|duimnael|250px|links|Megalitiese tempelkompleks]]
[[Lêer:Malta 16 Mnajdra.jpg|duimnael|250px|Die tempelkompleks van Mnajdra]]
Erdewerk van die Ghar Dalam-tydperk stem ooreen met erdewerk gevind in Agrigento, Sisilië. 'n Kultuur van megalitiese tempelbouers het ook in hierdie vroeë periode ontstaan of sy weg tot hier gevind. Gedurende 3500 v.C. het hierdie mense sommige van die wêreld se oudste vrystaande strukture gebou in die vorm van die megalitiese Ġgantija tempels op Gozo;&lt;ref name=otsf&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.otsf.org/ |title=Old Temples Study Foundation |publisher=OTSF |accessdate=31 March 2009}}&lt;/ref&gt; ander vroeëre tempels sluit die van Ħaġar Qim en Mnajdra in.&lt;ref name=&quot;b1&quot;&gt;{{en}} {{cite book |first=Daniel |last=Cilia |title=Malta Before History |year=2004 |publisher=Miranda Publishers |isbn=99909-85-08-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sheehan |first=Sean |url=https://books.google.com/books?id=LRGrRy7S750C&amp;pg=PA87 |title=Malta |publisher=Marshall Cavendish |year=2000 |isbn=978-0-7614-0993-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Sheehan |first=Sean |title=Malta |publisher=Marshall Cavendish|url=http://books.google.com/books?id=LRGrRy7S750C&amp;pg=PA87|isbn=0-7614-0993-9|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://users.aber.ac.uk/jpg/malta/arch.html |title=Aberystwyth, The University of Wales |publisher=Users.aber.ac.uk |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=12 Desember 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081212031419/http://users.aber.ac.uk/jpg/malta/arch.html }}&lt;/ref&gt;

Die tempels het 'n kenmerkende argitektuur, tipies 'n komplekse drieblaarklawervormige ontwerp, en is gebruik vanaf 4000 tot 2500 v.C. Dierbeendere en 'n mes gevind agter 'n verwyderbare altaarsteen dui op moontlike tempelrituele wat dierofferandes ingesluit het. Voorlopige inligting dui daarop dat offerandes gebring is aan die godin van vrugbaarheid, wie se standbeeld nou staan in die Nasionale Museum van Argeologie in Valletta.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.visitmalta.com/museum-of-archaeology |title=Visit Malta-Malta,Gozo,Comino-Museums in Malta-Museum of Archaeology |publisher=Visitmalta.com |accessdate=2 Augustus 2010 |archivedate=29 Maart 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100329164847/http://visitmalta.com/museum-of-archaeology }}&lt;/ref&gt; Hierdie kultuur het blykbaar vanaf die Maltese eilande verdwyn omstreeks 2500 v.C. Argeoloë spekuleer dat die tempelbouers slagoffers was van plae en siektes. Ander weer het gespekuleer oor die ooreenkoms tussen die gebeurtenis en [[Plato]] se weergawe van die verdwyning van [[Atlantis (eiland)|Atlantis]].

'n Ander interessante argeologiese kenmerk van die Maltese eilande, dikwels toegeskryf aan die antieke bouers, is ewewydige eenvormige groewe genoem ''wa spore'' of ''wa groewe''. Dit kan op verskeie plekke regoor die eilande gevind word met die mees prominente in 'n area van Malta genaamd &quot;Clapham junction&quot;. Hierdie verskynsels is moontlik veroorsaak deur die wegvreet van sagte kalksteen deur houtwiel waens.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.port.ac.uk/aboutus/newsandevents/news/archive2009/april2009/title,94480,en.html |title=Ancient mystery solved by geographers |publisher=Port.ac.uk |date=20 April 2009 |accessdate=14 November 2010 |archivedate=29 Desember 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229050005/http://www.port.ac.uk/aboutus/newsandevents/news/archive2009/april2009/title%2C94480%2Cen.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |author=Mottershead, Derek; Alastair Pearson &amp; Martin Schaefer |title=The cart ruts of Malta: an applied geomorphology approach |journal=Antiquity |volume=82 |issue=318 |year=2008 |pages=1065–1079 |url=http://antiquity.ac.uk/Ant/082/1065/ant0821065.pdf |accessdate=20 September 2012 |archivedate=27 Februarie 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120227170714/http://antiquity.ac.uk/Ant/082/1065/ant0821065.pdf }}&lt;/ref&gt;

Na 2500 v.C. het die Maltese eilande ontvolk en was dit onbewoon vir 'n hele paar dekades tot die koms van 'n nuwe instroming van [[bronstydperk]] immigrante. Dit was 'n kultuur wat hulle dooies veras het en kleiner megalitiese strukture genaamd doldems aan Malta bekend gestel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |first=Daniel |last=Cilia |url=http://web.infinito.it/utenti/m/malta_mega_temples/linetime.html |title=Malta Before Common Era, in ''The Megalithic Temples of Malta''|retrieved=28 Januarie 2007}}.&lt;/ref&gt;

=== Grieke, Fenisiërs en Romeine ===
{{Hoofartikel|Magna Graecia|Antieke Rome|Bisantynse Ryk}}
Rondom 700 v.C. vestig die [[Antieke Griekeland|Antieke Grieke]] hulle op Malta, meestal in en om die gebied waar [[Valletta]] nou is.&lt;ref name=&quot;ndmh&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.doi.gov.mt/EN/islands/dates.asp|publisher=Department of Information – Maltese Government|title=Notable dates in Malta's history|date=6 Februarie 2008|accessdate=14 September 2012|archivedate=25 November 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091125021207/http://www.doi.gov.mt/EN/islands/dates.asp}}&lt;/ref&gt; 'n Eeu later sluit Fenisiese handelaars&lt;ref name=&quot;ndmh&quot; /&gt; by die plaaslike bevolking op die eiland aan. Hulle het die eilande as 'n stop op hulle handelsroetes vanaf die oostelike Middellandse see na [[Cornwall]] gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last= Owen |first=Charles |title=The Maltese Islands |publisher=Praeger |url=http://books.google.com/books?id=OhRCAAAAIAAJ |accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; Die Fenisiërs bewoon die gebied nou bekend as Mdina, asook die omliggende dorp Rabat wat hulle ''Maleth'' noem.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.edrichton.com/Excursions/Mdinaknights/index.htm |title=History of Mdina |publisher=Edrichton.com |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate= 4 Maart 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304105117/http://www.edrichton.com/Excursions/Mdinaknights/index.htm }}&lt;/ref&gt; Die [[Antieke Rome|Romeine]], wat ook in Mdina gebly het, het na Mdina (en die eiland) as ''Melita'' verwys.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;

[[Lêer:Roman Malta.jpg|duimnael|250px|links|[[Antieke Rome|Roomse]] mosaïek uit Rabat, Malta]]
Na die val van Fenisië in 400 v.C. kom die gebied onder die beheer van [[Kartago]], 'n voormalige Fenisiese kolonie.&lt;ref name=&quot;maltihist&quot;&gt;{{en}} {{citation|last= Terterov |first= Marat |title=Doing Business with Malta |publisher=GMB Publishing Ltd |url=http://books.google.com/books?id=kc7DO3TZEYcC&amp;pg=PA4|isbn=1-905050-63-1|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; Gedurende hierdie tyd het die mense op Malta hoofsaaklik olywe en karob verbou, en tekstielware geproduseer.&lt;ref name=&quot;maltihist&quot; /&gt;

Tydens die Eerste Puniese Oorlog om 264 v.C. veroorsaak spanning dat die Maltese teen Kartago rebelleer en beheer van hulle garnisoen oorgee aan die Romeinse konsul Sempronius.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Malta bly lojaal aan Rome tydens die Tweede Puniese Oorlog en die Romeine beloon hulle met die titel van ''Foederata Civitas'', 'n benoeming wat beteken dat hulle vrygestel is van die betaling van skatting of die heerskappy van die Romeinse reg, alhoewel Malta in hierdie tydstip onder die jurisdiksie van die provinsie van [[Sisilië]] val.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;

Teen 117 n.C. was die Maltese eilande 'n vooruitstrewende deel van die [[Romeinse Ryk]] en word bevorder tot die status van Municipium onder Hadrianus.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; [[Katakombe]]s in Rabat getuig van 'n vroeë Christelike gemeenskap op die eilande en Handelinge vertel van Paulus wat daar skipbreuk ly en van sy bediening op die eiland.

Met die verdeling van die Romeinse Ryk in oos en wes in die 4de eeu, word Malta onder beheer van die Griekssprekende [[Bisantynse Ryk]] 395-870&lt;ref name=&quot;ndmh&quot; /&gt; geplaas, wat vanuit [[Konstantinopel]] regeer het.&lt;ref name=&quot;ruff&quot;&gt;{{en}} {{citation|last= Borg|first= Victor Paul|title=The Rough Guide to Malta &amp; Gozo|publisher=Rough Guides|url=http://books.google.com/books?id=o1QO1Tk-FsMC&amp;pg=PA331|isbn=1-85828-680-8|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; Hoewel Malta onder Bisantynse heerskappy was vir vier eeue, is nie veel uit hierdie tydperk bekend nie. Daar is bewyse dat [[Germane|Germaanse stamme]], insluitend die [[Gote]] en [[Vandale]], kortstondig beheer oor die eilande gehad het alvorens die Bisantyne met 'n teenaanval begin het en Malta herower het.&lt;ref name=&quot;ruff&quot; /&gt;

=== Die Arabiese tydperk en die Middeleeue ===
[[Lêer:Roger I of Sicily (Troina).jpg|duimnael|links|upright|[[Rogier I van Sisilië]] het Malta terug gedraai na Christelike heerskappy]]
[[Lêer:Bandiera del Regno di Sicilia 4.svg|duimnael|Vlag van die Aragonese [[koninkryk van Sisilië]]]]
In 870 n.C. word Malta ingesleep by die Arabies-Bisantynse oorloë. Die verowering van Malta word gekoppel aan die van Sisilië nadat Admiraal Eufemius sy mede-Bisantyne verraai het deur die Aghlabid-dinastie te versoek om die eiland binne te val.&lt;ref name=&quot;stan&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.stanford.edu/group/mountpolizzo/handbookPDF/MPHandbook5.pdf|format=PDF|publisher=Archaeology.Stanford.edu|title=Brief history of Sicily|date=7 Oktober 2007|accessdate=30 September 2012|archivedate=19 Januarie 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119004221/http://www.stanford.edu/group/mountpolizzo/handbookPDF/MPHandbook5.pdf}}&lt;/ref&gt;

Die Arabiese kroniekskrywer en geograaf al-Himyari vertel dat in 870 n.C. na 'n geweldadige stryd in Malta teen die Bisantynse besettingsmagte, die Arabiese invallers, eers gelei deur Halaf al-Hadim, en later deur Sawada ibn Muhammad, die eiland gestroop en geplunder het, die belangrikste geboue vernietig het en vir alle praktiese doeleindes onbewoond gelaat het. Dit was later weer gekoloniseer deur Arabiere vanaf Sisilië in 1048–1049 n.C. Daar heers onsekerheid of die nuwe nedersetting die gevolg van demografiese uitbreiding in Sisilië was, toegeskryf aan hoër lewenstandaarde (in welke geval die kolonisering dan 'n paar dekades vroeër plaasgevind het), of as gevolg van burgeroorlog onder die Arabiese heersers wat in 1038 n.C. in Sisilië uitgebreek het nie.&lt;ref&gt;{{en}} Brincat, M.J. (1995) Malta 870–1054 Al-Himyari's Account and its Linguistic Implications. Valletta, Malta: Said International.&lt;/ref&gt;

Die Arabiere het nuwe [[besproeiing]] asook sommige vrugte en katoen op die eiland bekend gestel. Die Sisilies-Arabiese taal is aangeneem vanaf Sisilië. Die taal ontwikkel tot in moderne [[Maltees]].&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |last= Wilson |first=Andrew |title=Corpus Linguistics Around the World |publisher=Rodopi |url=http://books.google.com/books?id=jIP9WiIOtKYC&amp;pg=PA64 |isbn=90-420-1836-4 |accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;

Die plaaslike [[Christene]] is geloofsvryheid gegun. Hulle moes egter jizya betaal, 'n vorm van belasting vir nie-[[Moslem]]s. Hulle was gevolglik vrygestel van Zakaat, die belasting wat deur Moslems betaal moes word.&lt;ref name=&quot;gozmalt&quot;&gt;{{en}} {{citation|last= Bain|first=Carolyn|title=Malta &amp; Gozo|publisher=Lonely Planet|url=http://books.google.com/books?id=lqHLlLsgi1IC&amp;pg=PA22|isbn=1-74059-178-X|accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; Die Normandiërs, as deel van hulle verowering van Sisilië in 1091 n.C., verdryf al die More uit die suide van Italië. Die Normandiese leier Rogier I van Sisilië is verwelkom deur die plaaslike Christene.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Graaf Rogier I, volgens die plaaslike mite, het uit dankbaarheid vir die Maltese se lojaliteit tydens sy veroweringstogte, 'n deel van sy rooi en wit banier afgeskeer en as geskenk oorhandig. Dit is volgens die mite die basis vir die moderne [[Vlag van Malta|Maltese vlag]].&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blouet&quot;&gt;{{en}} {{citation |last=Blouet |first=B |year=1987 |title=The Story of Malta |edition=3rd |place=Malta |publisher=Progress Press}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Malta by Piri Reis.jpg|duimnael|Ottomaanse kaart van Malta, deur Piri Reis]]
Die Normandiese tydperk was produktief; Malta het deel geword van die nuutgevonde Koninkryk van Sisilië, wat buiten Sisilië en Malta ook die suidelike helfte van die Italiaanse skiereiland ingesluit het.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Die Rooms-Katolieke geloof is weer ingestel as staatsgodsdiens met Malta nou onder die bisdom van Palermo. Normandiese argitektuur maak ook plek-plek 'n verskyning, veral in die antieke hoofstad van Mdina.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Tancred van Lecce (Tancred van Sisilië), die laaste Normandiese monarg, omskep Malta in 'n leenheerskap of feudale grondeiendom binne die koninkryk en stel 'n Graaf van Malta aan. Weens die eilande se strategiese belang en ligging was besetting deur ander moondhede altyd 'n moontlikheid. Gedurende die tyd is die mans van Malta almal gemilitariseer om potensiële invalle af te weer. Die eerste grawe was almal bekwame Genuese kaapvaarders.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;

Die koninkryk kom onder beheer van die Huis van Hohenstaufen vanaf 1194 tot 1266 n.C. Gedurende die tydperk, waartydens Frederik II van Hohenstaufen begin het om sy Sisiliaanse koninkryk te herorganiseer, het die westerse kultuur en godsdiens steeds meer begin geld.&lt;ref name=&quot;blouet&quot; /&gt; Malta was deel van die [[Heilige Romeinse Ryk]] van die Duitse nasie vir 72 jaar. Malta was tot 'n graafskap en markisaat verklaar maar handel was totaal geruïneer. Die eilande was vir 'n baie lang tydperk slegs 'n gefortifiseerde [[garnisoen]].&lt;ref&gt;{{en}} Robert Montgomery Martin. [http://books.google.com/books?id=yDQGAAAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA568 ''History of the colonies of the British Empire''], W. H. Allen, 1843, bl. 569&lt;/ref&gt; In 1224 onder Frederik II word al die oorblywende Moslems (wat nie More was nie) van die eiland verban&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.aboutmalta.com/history/time-Line.htm|publisher=AboutMalta.com|title=Time-Line|date=7 Oktober 2007}}&lt;/ref&gt; of gedwing om tot die Rooms-Katolieke geloof te bekeer.&lt;ref&gt;{{en}} Stefan Goodwin. [http://books.google.com/books?id=up9Fy-NBiLAC&amp;pg=PA31 Malta, Mediterranean bridge], Greenwood Publishing Group 2002. bl. 31 {{ISBN|0-89789-820-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|author=Christian Peregin |url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20080804/local/maltese-makeover |title=Maltese makeover |publisher=timesofmalta.com |accessdate=2 Augustus 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Die totale manlike bevolking van Celano in Abruzzo is na Malta gedeporteer.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;

[[Lêer:JPDV.jpg|duimnael|upright|Jean Parisot de la Valette, die stigter van Valletta]]
Vir 'n kort periode val die koninkryk onder die heerskappy van die Huis van Capet-Anjou. Hoë belasting maak die vorstehuis ongewild, deels ook te wyte aan Karel van Anjou se oorlog teen die Republiek van Genoa en die eiland Gozo wat in 1275 geplunder is.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; 'n Groot opstand op Sisilië, bekend as die Sisiliaanse Vespers, volg op die gevegte met die uiteinde dat die skiereiland afstig as die Koninkryk van Napels. In 1282 kom Malta onder heerskappy van die Aragonese.&lt;ref name=culturalheritage.gov.mt&gt;{{en}} {{citation |title=Superintendance of Cultural Heritage |url=http://www.culturalheritage.gov.mt/textpage.asp?p=3107&amp;l=1&amp;v=1 |publisher=Maltese Regering |accessdate=29 November 2011 |archivedate=28 Januarie 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120128125711/http://www.culturalheritage.gov.mt/textpage.asp?p=3107&amp;l=1&amp;v=1 }}&lt;/ref&gt;

Familielede van die konings van Aragon regeer op die eiland tot 1409 waarna heerskappy oorgegee is aan die Kroon van Aragon. In die begin van die Aragonese troonsuksessie het die seuns van die monargie die titel &quot;Graaf van Malta&quot; ontvang. Dit is gedurende die tydperk dat meeste van die plaaslike adelstand tot stand gekom het. Teen 1397 val die dra van die titel &quot;Graaf van Malta&quot; terug na 'n feodale vlak wat 'n struweling tussen twee families tot gevolg het. Dit veroorsaak groot konflik. Die gevolg is dat die koning die titel herroep. Twis rondom die titel breek weer uit 'n paar jaar later met die herinstel daarvan. Die Maltese, gelei deur die plaaslike adelstand, kom in opstand teen Graaf Gonsalvo Monroy.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Alhoewel hulle die Graaf teen gestaan het, het die Maltese hulle lojaliteit teenoor die Sisiliaanse kroon duidelik te kenne gegee. Dit het Alfons IV so beïndruk dat hy nie die mense vir die opstand gestraf het nie maar belowe het om nooit weer die titel aan 'n derde party toe te ken nie. In plaas daarvan, is dit terug in die kroon geïnkorporeer. Die titel van ''Città Notabile'' is aan die stad Mdina toegeken na aanleiding hiervan.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt;

=== Ridders van Malta en Napoleon ===
[[Lêer:Malta Mdina BW 2011-10-05 12-41-38.JPG|duimnael|Katedraal van Paulus, Mdina, gebou in die Barokstyl.]]
In 1530 oorhandig Keiser Karel V die eilande, in 'n ewigdurende huurkontrak, aan die Hospitaalridders, op daardie stadium onder die leierskap van die Fransman Philippe de Villiers de L'Isle-Adam, Grootmeester van die Orde. Hierdie ridders, 'n militêr-godsdienstige ridderorde deesdae beter bekend as die Orde van Malta, was van die Griekse eiland [[Rhodos]] verdryf deur die [[Ottomaanse Ryk]] in 1522.

In 1551, word die ganse bevolking van die Maltese eiland Gozo, ongeveer 5 000, deur Barbaryse kaapvaarders gevange geneem as slawe en gedeporteer na die Barbaryse kus.

Die ridders, gelei deur Fransman Jean Parisot de la Valette, Grootmeester van die Orde, weerstaan 'n oorweldigende beleg deur die Ottomane in 1565. Die ridders, met die hulp van die Maltese, seëvier aan die einde van die dag. [[Voltaire]] het oor die beleg gesê: &quot;Niks is beter bekend as die beleg van Malta nie.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|author=Dennis Angelo Castillo|title=The Maltese Cross: A Strategic History of Malta|url=http://books.google.com/books?id=i5ns5LNtoiUC&amp;pg=PA55|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-32329-4|page=55}}&lt;/ref&gt; Na die beleg besluit die Orde om Malta se fortifiserings te verbeter, veral in die binne-hawe, waar die nuwe stad [[Valletta]], so genoem ter ere aan Valette, gebou is. Hulle rig ook wagtorings langs die kus op – die Wignacourt , Lascaris en de Redin torings – vernoem na die Grootmeesters wat dit laat bou het. Tydens die Ridders se heerskappy op die eiland het talle argitektoniese en kulturele projekte die lig gesien, onder andere die versiering van Città Vittoriosa , die oprig van nuwe stede, insluitende Città Rohan en Città Hompesch en die bekendstelling van nuwe akademiese en sosiale hulpbronne.

Ongeveer 11&amp;nbsp;000 mense uit 'n totale bevolking van 60&amp;nbsp;000 kom om in 'n plaag in 1675.&lt;ref&gt;{{en}} Robert Montgomery Martin &quot;''[http://books.google.com/books?id=XMU_AAAAcAAJ&amp;pg=PA574 Statistics of the colonies of the British empire]''&quot; (1839). bl. 574.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|duimnael|links|''Die onthoofding van Johannes die Doper'', deur Caravaggio. Olie op doek, Oratorium van die Katedraal van Paulus.]]
Die Ridders se bewind kom tot 'n einde met [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] se verowering van Malta, op pad na [[Egipte]], tydens die Franse Revolusionêre Oorloë in 1798. Die invloed van die Ridders het verwater deur die jare en die Orde het in onguns verval. Dit was rondom die tyd van die beliggaming van die universele waardes van burgerlike vryheid aangevuur deur die [[Franse Rewolusie]]. Mense van beide binne en buite die Orde het 'n beroep op [[Napoléon Bonaparte]] gedoen om die Ridders te verdryf. Napoleon het nie geweifel nie en sy vloot het in 1798, op pad na sy Egiptiese ekspedisie, daar aangeland. Hy het die Ridders gefnuik deur die goed bewaakte hawe van Valletta in te vaar onder die voorwendsel van voorrade aanvul. Met veilige toegang verseker rig hy sy wapens op die eiland, Grootmeester Hompesch kapituleer, en Napoleon betree Malta.

Gedurende sy kort verblyf van ses dae voltooi Napoleon 'n hele paar hervormings. Die belangrikste hiervan is die instel van 'n nuwe administrasie met 'n Regeringskommissie, die oprig van twaalf munisipaliteite, die skep van 'n openbare finansiële administrasie, die afskaffing van alle feodale regte en voorregte, die opheffing van slawerny en die vrymaak van alle Turkse slawe. Op die geregtelike terrein is 'n familiekode opgestel en twaalf regters is genomineer. Openbare onderwys is gestruktureer volgens riglyne neergelê deur Napoleon self, dit het voorsiening gemaak vir primêre en sekondêre onderwys. Vyftien laerskole is opgerig en die universiteit is vervang deur 'n &quot;École Centrale&quot; met agt voorsitterstoele, almal met 'n redelik wetenskaplik uitkyk: by name, rekenkunde en meetkunde, algebra en stereotomie, geometrie en astronomie, meganika en fisika, navigasie, chemie, ens. Hierna, met 'n aansienlike garnisoen wat hy agterlaat, vertrek hy na Egipte.

Die agtergeblewe Franse magte het ongewild geraak onder die Maltese, veral om hulle vyandigheid teenoor Rooms-Katolisisme en die plundering van plaaslike kerke om Napoleon se oorlog te finansier. Die Franse finansiële en godsdienstige beleid vuur die Maltese aan tot rebellie en die Franse word gedwing om terug te val tot binne die stadsvestings. Groot-Brittanje, tesame met die Koninkryk van Napels en die Koninkryk van Sisilië, verleen ammunisie en bystand aan die Maltese. Brittanje stuur ook sy vloot om die eilande te beleër.

Generaal Claude-Henri Belgrand de Vaubois en sy Franse magte gee in 1800 oor. Maltese leiers bied daarna die eiland vir Sir Alexander Ball aan en vra dat die eiland onder Britse gesag kom. Die Maltese stel 'n Verklaring van Regte op waarin hulle instem om te ressorteer &quot;onder die beskerming en die soewereiniteit van die Koning van die vrye mense, Sy Majesteit die Koning van die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland&quot;. Die verklaring meld ook dat &quot;sy Majesteit het geen reg om hierdie eilande te sedeer aan enige moondheid nie... as hy kies om sy beskerming terug te trek en om sy soewereiniteit op te gee, die reg vir die kies van 'n ander soewereiniteit, of van die regeer van hierdie eilande, aan ons behoort, die inwoners en inboorlinge alleen, en sonder beheer.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Holland |first=James |title=Fortress Malta: An Island Under Siege, 1940–1943 |publisher=Miramax Books |year=2003 |isbn=1-4013-5186-7}}&lt;/ref&gt;

=== Die Britse Ryk en die Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:BombDamageMalta.jpg|duimnael|Die swaar gebombardeerde Republiekstraat in Valletta tydens die Tweede Beleg van Malta (Tweede Wêreldoorlog), 1942.]]
As deel van die Verdrag van Parys in 1814 word Malta amptelik 'n deel van die [[Britse Ryk]]. Die Britte gebruik Malta as halfwegstasie en vloothoofkwartier. Malta se ligging halfpad tussen die [[Straat van Gibraltar]] en die [[Suezkanaal]] blyk sy grootste bate wees gedurende die jare en die eilande is ook gesien as 'n belangrike stop op die roete na Indië. Dit was 'n belangrike handelsroete vir die Britte en die Maltese het groot voordeel uit hierdie vennootskap getrek. Verskeie nuwe kulinêre en botaniese produkte word hierdeur bekend gestel in Malta; 'n paar voorbeelde (volgens die Nasionale Boek van Handelsbetrekkinge gevind in die Nasionale Biblioteek) sluit die bekendstelling van koring (vir brood) en spek in. In 1919 vuur Britse troepe skote af op protesoptoggangers, gekant teen nuwe belasting, en vier Maltese mans kom om.

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] speel Malta 'n belangrike rol weens sy nabyheid aan die [[Spilmoondhede]] se skeepsroetes. Die Maltese se dapperheid gedurende die Tweede Beleg van Malta het [[George VI van die Verenigde Koninkryk|Koning George VI]] geroer om die George-kruis kollektief op 15 April 1942 aan Malta te oorhandig, om &quot;te getuig van die heldemoed en toewyding wat lank onthou sal word deur die geskiedenis&quot;. Sommige historici is van mening dat die toekenning tot gevolg gehad het dat Brittanje buitensporige verliese gely het ter verdediging van Malta. Britse geloofwaardigheid sou daaronder gely het as Malta oorgegee het, soos in [[Singapoer]] se geval.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=The Siege of Malta in World War Two |url=http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/siege_malta_06.shtml|accessdate=15 April 2007}}&lt;/ref&gt; 'n Replika van die George-kruis verskyn nou in die skildhoek van die [[Vlag van Malta|Maltese vlag]]. Die gesamentlike toekenning bly enig in sy soort tot en met April 1999, toe die Koninklike Ulster Polisiemag die tweede, en tot op datum, die enigste ander ontvanger van 'n kollektiewe George-kruis geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/533170.stm|title=RUC awarded George Cross |date=23 November 1999|work=BBC News |accessdate=21 Junie 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Onafhanklikheid en Republiekwording ===
[[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|duimnael|Malta sluit by die Europese Unie aan in 2004 en teken die Lissabon-verdrag in 2007.]]
Malta verkry onafhanklikheid op 21 September 1964 (Onafhanklikheidsdag) na intense onderhandelinge met die Verenigde Koninkryk. Dit is gelei deur die Maltese premier George Borg Olivier. Onder die 1964 grondwet, behou Malta aanvanklik [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] as die Koningin van Malta en dus as [[Staatshoof]], met 'n Goewerneur-generaal as uitvoerende gesag namens haar. In 1971 wen die Maltese Arbeidersparty, onder leiding van Dom Mintoff, die algemene verkiesing. Dit lei tot republiekwording binne die Statebond op 13 Desember 1974 (Republiekdag), met die President as staatshoof. 'n Verdedigingsooreenkoms wat onderteken is kort na onafhanklikheid (en weer in 1972) het op 31 Maart 1979 verstryk.

Malta neem 'n neutrale internasionale beleid aan in 1980. In 1989 speel Malta gasheer vir 'n spitsberaad tussen die Amerikaanse president [[George H.W. Bush]] en die Sowjet-leier [[Michail Gorbatsjof]], hul eerste ontmoeting van aangesig tot aangesig, die wegspringpunt vir die latere einde van die [[Koue Oorlog]].

Op 16 Julie 1990 doen Malta, deur middel van sy minister van buitelandse sake, Guido de Marco, aansoek om aansluiting by die Europese Unie. Na moeilike onderhandelinge is 'n referendum gehou op 8 Maart 2003 wat uitgeloop het op 'n gunstige uitslag. Die algemene verkiesing gehou op 12 April 2003, het 'n duidelike mandaat aan Eerste Minister Eddie Fenech Adami gegee om die Verdrag van toetreding tot die [[Europese Unie]] te teken op 16 April 2003 te [[Athene]], Griekeland.

Malta sluit by die Europese Unie aan op 1 Mei 2004.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm|title=The History of the European Union – 2000–today|accessdate=12 Oktober 2007|archivedate=15 Junie 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070615031714/http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm}}&lt;/ref&gt; Na aanleiding van die Europese Raad van 21-22 Junie 2007, sluit Malta by die Eurosone aan op 1 Januarie 2008.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.euractiv.com/en/euro/cyprus-malta-set-join-eurozone-2008/article-163836|title=Cyprus and Malta set to join eurozone in 2008|date=16 May 2007|accessdate=12 Oktober 2007|archivedate=30 Januarie 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090130041939/http://www.euractiv.com/en/euro/cyprus-malta-set-join-eurozone-2008/article-163836}}&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
[[Lêer:Malta Valletta BW 2011-10-07 10-41-05.JPG|duimnael|Die Hof, [[Valletta]].]]
Malta is 'n republiek&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.legal-malta.com/law/constitution-1.htm|title=Chapter 1 / The Republic of Malta / Maltese Constitution|work=Constitution of Malta Act, 1964|accessdate=12 Oktober 2007|archivedate=27 Augustus 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827044831/http://www.legal-malta.com/law/constitution-1.htm}}&lt;/ref&gt; met 'n parlementêre stelsel en openbare administrasie wat nou gebaseer is op die [[Westminster-stelsel]]. Die land het die tweede hoogste stempersentasie in die wêreld gehad (en die hoogste vir die nasies sonder verpligte stemmery), gebaseer op die opkoms in die nasionale laerhuisverkiesings 1960–1995.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|first=Mark N|last=Franklin|chapter=Electoral Participation|title=Controversies in Voting Behavior}}&lt;/ref&gt; Die eenkamerparlement se Kamer van Verteenwoordigers, (Maltees: ''Kamra tad-Deputati''), word deur direkte algemene verkiesings verkies met 'n enkele oordraagbare stem elke vyf jaar, tensy die Parlement vroeër ontbind word deur die President onder advies van die Eerste Minister.

Die Huis van Verteenwoordigers bestaan uit 69 Lede van die Parlement. Waar 'n party egter wen met 'n volstrekte meerderheid van stemme, maar nie 'n meerderheid van die setels verkry nie, word daardie party bykomende sitplekke gegee om 'n parlementêre meerderheid te verseker. Die Grondwet van Malta bepaal dat die President die Lid van die Huis wat die beste in staat is om 'n (regerende) meerderheid in die Parlement te lei, as Eerste Minister aanstel.

Die President van Malta word aangestel vir 'n termyn van vyf jaar deur 'n resolusie van die Huis van Verteenwoordigers, aangeneem deur 'n blote meerderheid. Die rol van die President as staatshoof is grootliks seremonieel. Die belangrikste politieke partye is die Nasionale Party, wat 'n Christen-demokratiese party is, en die Arbeidersparty, wat 'n sosiaal-demokratiese party is. Die Arbeidersparty is tans aan die stuur van sake onder leiding van die Eerste Minister Robert Abela. Die Nasionale Party, met Adrian Delia as leier, dien as opposisie. Daar is 'n aantal kleiner politieke partye in Malta wat tans geen parlementêre verteenwoordiging geniet nie.

Tot met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was Maltese politiek oorheers deur taalkwessies uitgebaklei deur Italiaans- en Engelsgesinde partye.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.maltavoyager.com/history_independence.html Maltavoyager.com|title=History – The Independence&lt;!-- bot-generated title --&gt;|work=www.maltavoyager.com}}&lt;/ref&gt; Naoorlogse politiek moes grondwetlike kwessies rondom betrekkinge met Brittanje hanteer (eerstens met integrasie en daarna onafhanklikheid) en op die ou einde betrekkings met die Europese Unie.

=== Administratiewe afdelings ===
[[Lêer:Malta location map.svg|duimnael|Administratiewe afdelings van Malta.]]
Malta beoefen 'n stelsel van plaaslike regering sedert 1993, gebaseer is op die Europese Handves van Plaaslike Self-regering. Daar is op die oomblik 68 plaaslike rade (54 in Malta en 14 in Gozo). Sestien &quot;dorpe&quot;, wat deel vorm van groter rade, het hul eie Administratiewe Komitee. Daar is geen intermediêre vlakke tussen die plaaslike regering en die nasionale regering nie, en die vlakke van die ses distrikte (vyf op die hoofeiland) en van die drie streke (twee op die hoofeiland) dien hoofsaaklik statistiese doeleindes.

Elke raad is saamgestel uit 'n sekere aantal raadslede (5-11, afhangende en relatief tot die bevolking wat hulle verteenwoordig). 'n Burgemeester en 'n onderburgemeester word verkies deur en uit die Raadslede. Die Uitvoerende Sekretaris, wat deur die raad aangestel word, is die uitvoerende, administratiewe en finansiële hoof van die raad. Raadslede word elke vier jaar verkies deur 'n enkele oordraagbare stem. Mense wat in aanmerking kom om te stem in die verkiesing van die Maltese Kamer van Verteenwoordigers, sowel as inwonende burgers van die EU, is stemgeregtig. As gevolg van onlangse hervormings van die stelsel, sal geen verkiesings gehou word voor 2012 nie, waarna verkiesings elke twee jaar afwisselend gehou sal word helfte-helfte tussen die rade.

Plaaslike rade is verantwoordelik vir die algemene instandhouding en verfraaiing van die omgewing (insluitend herstelwerk aan sekondêre paaie), aanwys van plaaslike opsigters en vullisverwydering. Hulle voer ook algemene administratiewe pligte uit vir die sentrale regering soos die invordering van staatshuur en -fondse en die antwoord van regeringsverwante openbare navrae.

=== Weermag ===
[[Lêer:US Navy 111205-N-FV216-139 The Armed Forces of Malta counter piracy vessel protection detachment demonstrates aerial boarding procedures during Eur.jpg|duimnael|''Protector''-klas patrolliebote van die AFM se Maritieme eskader]]
Die doelwit van die Gewapende Magte van Malta is om 'n militêre organisasie in stand te hou met as primêre mikpunt die verdediging van die eilande se integriteit. Dit moet uitgevoer word volgens die verdedigingsrolle, soos deur die regering uiteengesit, in 'n doeltreffende en koste-effektiewe wyse. Die doelwitte word bereik deur klem te lê op die handhawing van die integriteit van Malta se gebiedswaters en lugruim. Die weermag van Malta is verder betrokke in die stryd teen terrorisme en onwettige dwelmhandel. Hulle voer ook teenonwettige immigrant- en teenonwettige visserybedrywighede uit, asook soek-en-reddingsoperasies en fisiese/elektroniese sekuriteit/waarneming van sensitiewe gebiede. Malta se soek-en-reddingstreke strek vanaf die ooste van Tunisië tot die weste van Kreta met 'n oppervlakte van ongeveer 250&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km².

As militêre organisasie bied die weermag rugsteunondersteuning aan die Maltese Polisiemag en ander staatsdepartemente/agentskappe. Die ondersteuning vind plaas in 'n georganiseerde, gedissiplineerde wyse in die geval van die nasionale noodgevalle (soos natuurrampe) of interne veiligheid en bomopruiming soos vereis.

Op 'n ander vlak stel en/of konsolideer die weermag bilaterale samewerking met ander lande op, om hoër operasionele doeltreffendheid te bereik met betrekking tot die weermag se rolle.

== Geografie ==
[[Lêer:View of Nature Reserve from St. Agatha's Tower.JPG|duimnael|links|Maltese landskap, [[Għadira]]]]
[[Lêer:Malta-CIA WFB Map.png|duimnael|'n Kaart van Malta]]
Malta is 'n argipel in die sentrale [[Middellandse See]] (in die oostelike kom), omtrent 80&amp;nbsp;km suid van die Italiaanse eiland [[Sisilië]], aan die oorkant van die Malta-kanaal. Slegs die drie grootste eilande, Malta, Gozo (Għawdex), en Comino (Kemmuna) word bewoon. Die kleiner eilande (hieronder gelys) is onbewoon. Die argipel lê op die Malta-plato, 'n vlak plat gevorm deur die hoë punte van 'n landbrug tussen Sisilië en Noord-Afrika, wat geïsoleer geraak het met die styging in seevlak na die laaste [[Ystydperk]].&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.reading.ac.uk/nmsruntime/saveasdialog.aspx?lID=12783 |title=Island Landscape Dynamics: Examples from the Mediterranean |accessdate=20 Desember 2011}}&lt;/ref&gt; Die argipel is dus geleë in die gebied tussen die Eurasiese en Afrikaanse [[Plaattektoniek|tektoniese plate]].&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://earth.geology.yale.edu/RETREAT/maps/Mediterranean%20map2001sheet1%20tectonics&amp;kinematics.jpg|title=Geodynamic Map of the Mediterranean|author=Commission for the Geological Map of the World|accessdate=28 November 2008|archivedate=17 Desember 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217180807/http://earth.geology.yale.edu/RETREAT/maps/Mediterranean%20map2001sheet1%20tectonics%26kinematics.jpg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.gerom.org/page.asp?ID=7|title=Geothermal Engineering Research Office Malta|accessdate=17 Oktober 2012|archivedate=26 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426065336/http://www.gerom.org/page.asp?ID=7}}&lt;/ref&gt;

Talle baaie langs die getande kuslyn van die eilande leen hulself uit tot hawens. Die landskap bestaan uit lae heuwels met terrasvormige veld. Die hoogste punt op Malta is Ta 'Dmejrek (253&amp;nbsp;m) naby Dingli. Alhoewel 'n paar klein riviere vloei in tye van hoë reënval, is daar geen permanente riviere of mere op Malta nie. 'n Paar varswaterlope vloei egter die hele jaar deur by Baħrija, l-Imtaħleb en San Martin, en ook in die Lunzjata-vallei op Gozo.

Fitogeografies behoort Malta aan die Liguro-Tirreen provinsie van die Middellandse See-streek van die Boreaal koninkryk. Volgens die [[WWF]], behoort die grondgebied van Malta aan [[Tirreense-Adriatiese sklerofiele en gemengde woude|ekostreek PA1222]] wat aan die &quot;{{Ekoz|12}}&quot;-[[bioom]] behoort.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/mediterranean_forests_scrub.cfm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080313050219/http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/mediterranean_forests_scrub.cfm|archivedate=13 Maart 2008|title=Mediterranean Forests, Woodlands and Scrub – A Global Ecoregion|publisher=Panda.org|accessdate=28 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Die klein eilande wat deel vorm van die argipel is onbewoond en sluit die volgende in:
{{Col-start}}
{{Col-break}}
* Barbaganni-rots (Gozo)
* Cominotto, (''Kemmunett'')
* Delimara-eiland (Marsaxlokk)
* Filfla (Żurrieq)/(Siġġiewi)
* Fessej-rots
* Fungusrots, (''Il-Ġebla tal-Ġeneral'') (Gozo)
* Għallis-rots (Naxxar)
* Ħalfa-rots (Gozo)
* Groot Bloustrandmeer-rotse (Comino)
{{Col-break}}
* Pauluseilande/Selmunett-eiland (Mellieħa)
* Manoeleiland, wat gekoppel is aan die dorp Gżira op die vasteland, via 'n brug
* Mistra-rotse (San Pawl il-Baħar)
* Taċ-Ċawl-rots (Gozo)
* Qawra-punt/Ta` Fraben-eiland (San Pawl il-Baħar)
* Klein Bloustrandmeer-rotse (Comino)
* Sala-rots (Żabbar)
* Xrobb l-Għaġin-rots (Marsaxlokk)
* Ta'that il-Mazz-rots
{{Col-end}}

=== Klimaat ===
[[Lêer:Blue Lagoon and Cominotto.JPG|duimnael|Blue Lagoon-baai tussen Comino en Cominottoieiland]]
Malta het 'n Subtropiese – Mediterreense klimaat (Köppen klimaat klassifikasie Csa),&lt;ref name=cia /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.doi.gov.mt/en/islands/location.asp|title=The Maltese Islands|publisher=Department of Information – Malta|accessdate=19 Oktober 2012|archivedate= 3 Julie 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703093532/http://www.doi.gov.mt/en/islands/location.asp}}&lt;/ref&gt; met matige winters en warm tot baie warm somers. Reën kom hoofsaaklik in die winter voor, met die somer oor die algemeen droog.

Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 22-23 °C bedags en 15 °C snags. In die koudste maand – Januarie – wissel die temperatuur tussen 12 en 20 °C bedags en tussen 7 en 12 °C snags. In die warmste maand – Augustus – wissel temperature tussen 28 en 34 °C bedags en tussen 19 en 24 °C snags. Gemiddeld duur die somer/vakansie seisoen ongeveer 8 maande, beginnende rondom middel-April met temperature van 19-23 °C bedags en 14-14 °C snags en eindig in November met temperature van 17-23 °C bedags en 11-20 °C snags. Soms word ook temperature van 20 °C in die oorblywende 4 maande bereik. Onder al die hoofstede op die vasteland van Europa, het Valletta, die hoofstad van Malta, die warmste winters, met gemiddelde temperature van 15-16 °C bedags en 9-10 °C snags in die Januarie-Februarie periode. In Maart en Desember is gemiddelde temperature rondom 17 °C bedags en 11 °C snags.&lt;ref name=&quot;Met Office&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.maltairport.com/weather/page.asp?p=17148&amp;l=1|name=Weather of Malta|publisher=MET Office in Malta International Airport|title=argiefkopie|accessdate=19 Oktober 2012|archivedate= 6 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100906074233/http://www.maltairport.com/weather/page.asp?p=17148&amp;l=1}}&lt;/ref&gt; Groot skommelings in temperatuur is raar. Malta is ook een van die min plekke in Europa wat &quot;groen&quot; is regdeur die jaar.

Gemiddelde jaarlikse seetemperature is 20 °C (hoogste in die Europese-kontinent), van 16 °C in Januarie tot 26 °C in Augustus. In die 6 maande – van Junie tot November – oorskry gemiddelde seetemperature 21 °C.&lt;ref name=&quot;weather2travel&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/malta/valletta.php |title=Valletta Climate Guide |accessdate=5 Junie 2009}}&lt;/ref&gt;

Die aantal ure sonskyn beloop ongeveer 3000 per jaar (van die hoogste in Europa), met 'n gemiddeld van bo vyf ure sonskyn per dag in Desember tot bo 12 ure in Julie.&lt;ref name=noaa&gt;{{en}} {{citation|url=ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/ML/16597.TXT|title=Climate Data for Luqa|publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration|accessdate = 15 Oktober 2012}}&lt;/ref&gt; Dit is omtrent dubbel dié van die stede in die noordelike helfte van Europa: Londen met net 1461 ure.&lt;ref name=London_climate&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/sites/greenwich.html |title=Met Office: Climate averages 1971–2000 |publisher=Met Office |accessdate=20 September 2011 |archivedate=28 Februarie 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5wpl3HnmR?url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/sites/greenwich.html }}&lt;/ref&gt; In die winter is dit tot 'n paar keer meer: Londen het 37 ure&lt;ref name=London_climate /&gt; terwyl Malta 155 tot 164 (afhangende van die bronne) ure van sonskyn het in Desember.

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Malta (Malta Internasionale Lughawe in Luqa, in die sentrale deel van die eiland)
|jan_a_max = 22.2
|feb_a_max = 23.3
|mrt_a_max = 26.2
|apr_a_max = 30.7
|mei_a_max = 33.9
|jun_a_max = 39.5
|jul_a_max = 42.7
|aug_a_max = 39.8
|sep_a_max = 37.4
|okt_a_max = 33.6
|nov_a_max = 27.1
|dec_a_max = 24.3
|jaar_a_max = 42.7
|jan_gem_max = 15.2
|feb_gem_max = 15.5
|mrt_gem_max = 16.7
|apr_gem_max = 19.1
|mei_gem_max = 23.3
|jun_gem_max = 27.5
|jul_gem_max = 30.7
|aug_gem_max = 30.7
|sep_gem_max = 28.0
|okt_gem_max = 24.2
|nov_gem_max = 20.1
|dec_gem_max = 16.7
|jaar_gem_max = 22.3
|jan_gem = 12.2
|feb_gem = 12.4
|mrt_gem = 13.4
|apr_gem = 15.5
|mei_gem = 19.1
|jun_gem = 23.0
|jul_gem = 25.9
|aug_gem = 26.3
|sep_gem = 24.1
|okt_gem = 20.7
|nov_gem = 17.0
|dec_gem = 13.9
|jaar_gem = 18.6
|jan_gem_min = 9.2
|feb_gem_min = 9.3
|mrt_gem_min = 10.1
|apr_gem_min = 11.9
|mei_gem_min = 14.9
|jun_gem_min = 18.4
|jul_gem_min = 21.0
|aug_gem_min = 21.8
|sep_gem_min = 20.1
|okt_gem_min = 17.1
|nov_gem_min = 13.9
|dec_gem_min = 11.0
|jaar_gem_min = 14.9
|jan_a_min = 1.4
|feb_a_min = 1.9
|mrt_a_min = 2.4
|apr_a_min = 6.5
|mei_a_min = 8.0
|jun_a_min = 12.6
|jul_a_min = 15.5
|aug_a_min = 15.9
|sep_a_min = 13.2
|okt_a_min = 8.0
|nov_a_min = 5.9
|dec_a_min = 3.6
|jaar_a_min = 1.4
|jan_gem_ns = 89.0
|feb_gem_ns = 61.3
|mrt_gem_ns = 40.9
|apr_gem_ns = 22.5
|mei_gem_ns= 6.6
|jun_gem_ns = 3.2
|jul_gem_ns = 0.4
|aug_gem_ns = 7.0
|sep_gem_ns = 40.4
|okt_gem_ns = 89.7
|nov_gem_ns = 80.0
|dec_gem_ns = 112.3
|jaar_gem_ns = 553.3
|lvjan = 79
|lvfeb = 79
|lvmrt = 79
|lvapr = 77
|lvmei = 74
|lvjun = 71
|lvjul = 69
|lvaug = 73
|lvsep = 77
|lvokt = 78
|lvnov = 77
|lvdec = 79
|lvjaar = 76
|rdjan = 13.7
|rdfeb = 10.9
|rdmrt = 8.9
|rdapr = 6.4
|rdmei = 2.8
|rdjun = 1.1
|rdjul = 0.4
|rdaug = 1.0
|rdsep = 3.9
|rdokt = 10.2
|rdnov = 10.6
|rddec = 14.2
|rdjaar = 84.1
|zujan = &lt;!--158.1--&gt; 5.1 &lt;!--Oorspronlik syfers per maand in hakkies--&gt;
|zufeb = &lt;!--172.3--&gt;6.2
|zumrt = &lt;!--223.2--&gt;7.2
|zuapr = &lt;!--246.0--&gt;8.2
|zumei = &lt;!--300.7--&gt;9.7
|zujun = &lt;!--327.0--&gt;10.9
|zujul = &lt;!--365.8--&gt;11.8
|zuaug = &lt;!--337.9--&gt;10.9
|zusep = &lt;!--261.0--&gt;8.7
|zuokt = &lt;!--220.1--&gt;7.1
|zunov = &lt;!--183.0--&gt;6.1
|zudec = &lt;!--155.0--&gt;5.0

|bron = Wêreld Meteorologiese Organisasie ([[Verenigde Nasies|VN]]),&lt;ref name=&quot;Weather Information for Malta&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.worldweather.org/012/c00042.htm |title=Weather Information for Malta |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018173108/http://www.worldweather.org/012/c00042.htm |archive-date=18 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=19 Oktober 2012 }}&lt;/ref&gt; NOAA,&lt;ref name=&quot;noaa&quot; /&gt; }}

== Ekonomie ==
[[Lêer:AIDAcara Valetta.jpg|duimnael|Valletta se seenywerheidsgebied]]
Malta word, volgens die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF), geklassifiseer as 'n gevorderde ekonomie saam met 32 ander lande.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/index.htm |title=IMF World Economic Outlook (WEO) – Recovery, Risk, and Rebalancing, October 2010 – Table of Contents |publisher=Imf.org |date=6 Oktober 2010 |accessdate=1 Junie 2011}}&lt;/ref&gt; Tot en met 1800 was Malta afhanklik van [[katoen]], [[tabak]] en sy skeepswerwe vir uitvoere. Gedurende die tydperk onder Britse beheer, maak hulle staat op die skeepswerf se ondersteuning van die Britse vloot, veral tydens die [[Krimoorlog]] in 1854. Vakmanne en almal wat in die weermag gedien het baat geweldig by die militêre basis.

In 1869 gee die opening van die Suez-kanaal Malta se ekonomie 'n groot hupstoot. Daar was 'n massiewe toename in haweverkeer. Skepe wat gestop het by Malta se dokke vir brandstofaanvulling het bygedra tot die Entrepothandel, wat bykomende voordele vir die eiland gebring het.

Aan die einde van die 19de eeu het die ekonomie egter begin kwyn, en teen die 1940's was Malta se ekonomie in 'n ernstige krisis. Een faktor was die beter reikafstand van nuwe skepe wat minder gereelde brandstofaanvullings benodig het.

[[Lêer:Mediterraneo dolphin show 1.JPG|duimnael|links|Die dolfynvertoning by die Mediterraneo marinepark. Toerisme dra 'n groot deel by tot Malta se BBP.]]
Tans is Malta se belangrikste hulpbronne kalksteen, 'n gunstige geografiese ligging en 'n produktiewe arbeidsmag. Malta produseer net sowat 20% van sy voedsel, het beperkte varswater-voorrade en het geen binnelandse energiebronne nie. Die ekonomie is afhanklik van buitelandse handel (as 'n vragoorlaaipunt), vervaardiging (veral elektronika en tekstiel) en toerisme.

Die filmbedryf is 'n groeiende bydraer tot die Maltese ekonomie, met 'n paar groot buitelandse films wat elke jaar in Malta verfilm word. Die land het ook uitvoere van ander vorme van dienste verhoog, soos finansiële- en bankdienste.

[[Lêer:Eurozone.svg|duimnael|Malta is deel van 'n monetêre eenheid, die Eurosone (donkerblou)]]
Die regering belê geweldig baie in die onderwys, insluitend kolleges.

As deel van voorbereidings vir Malta se lidmaatskap tot die [[Europese Unie]] (aangesluit op 1 Mei 2004) is sommige staatsbeheerde maatskappye geprivatiseer en markte geliberaliseer. Die regering het byvoorbeeld op 8 Januarie 2007 aangekondig dat hy sy belang van 40% in MaltaPost verkoop, ten einde 'n privatiseringsproses van die afgelope vyf jaar af te handel. In 2010 het Malta dit reggekry om telekommunikasie, posdienste, skeepswerwe en skeepsbouery te privatiseer.

Malta het belangrike en wesenlike stappe gedoen om homself te vestig as 'n globale rolspeler in die oorgrensfonds administrasiebedryf. Malta se 'n unieke kombinasie van meertalige werknemers en 'n sterk Anglo-Saksiese regstelsel laat hulle toe om sterk mee te ding met lande soos Ierland en Luxemburg. Die land het 'n gemengde reputasie rondom deursigtigheid en 'n DAW-indeks telling van 6, maar beide aspekte behoort na verwagting te verbeter, aangesien Malta toenemend 'n meer omvattende wetgewende raamwerk vir finansiële dienste aanneem. Malta se reguleerder, die MFSA, is sterk ingestel op besigheidsontwikkeling. Die land is suksesvol met die lok van dobbelbedrywe, vliegtuig- en skeepsregistrasie, kredietkaart-uitreikende banklisensies en ook fondsadministrasie. Diensverskaffers rondom hierdie bedrywe, met inbegrip van fidusiêre en trustee bedrywe, is 'n kernaspek van die groeistrategie van die eiland.

Malta en [[Tunisië]] is tans besig met besprekings rondom die kommersiële ontginning van die vastelandsplaat geleë tussen hulle, veral vir petroleum eksplorasie. Soortgelyke samesprekings word ook tussen Malta en [[Libië]] gehou vir dieselfde doeleindes.

Malta vorder nie eiendomsbelasting in nie.

Volgens Eurostat-data staan die Maltese PPS BBP per capita, in 2008, op 76 persent van die EU-gemiddeld.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF|title=GDP per capita in PPS|publisher=Eurostat|accessdate=25 Junie 2009|archivedate=11 Julie 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090711153813/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF}}&lt;/ref&gt;

=== Bankwese en finansies ===
[[Lêer:Malta - St. Julian's (Triq it-Torri (Sliema)) 03 ies.jpg|duimnael|Portomaso Business-toring, die hoogste gebou in Malta]]
Die twee grootste kommersiële banke, Bank van Valletta en HSBC Bank Malta, kan beide hulle oorsprong terugneem na die 19de eeu.

Malta is een van die wêreld se finansiële sentra.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://zyen.com/PDF/GFCI%2010.pdf|title=The Global Financial Centres Index 10. (PDF)|work=Qatar Financial Centres Authority (September 2011)|accessdate=7 Junie 2012|archivedate= 8 Oktober 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008222617/http://zyen.com/PDF/GFCI%2010.pdf}}&lt;/ref&gt;

Die Sentrale Bank van Malta (Bank Ċentrali ta' Malta) het twee belangrike areas van verantwoordelikheid: die formulering en implementering van monetêre beleid en die bevordering van 'n gesonde en doeltreffende finansiële stelsel. Dit is vasgelê op 17 April 1968 deur die Sentrale Bank van Malta Wet. Die Maltese regering betree die ERM-II op 4 Mei 2005, en neem die euro as die land se geldeenheid aan op 1 Januarie 2008.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6288084.stm |title=Cyprus and Malta to adopt euros |date=10 Julie 2007|work=BBC News Business|accessdate=12 Oktober 2007}}&lt;/ref&gt;

=== Vervoer ===
Verkeer in Malta beweeg aan die linkerkant soos in die Verenigde Koninkryk. Motoreienaarskap in Malta is uiters hoog gegewe die grootte van die eilande. Dit is die vierde hoogste in die Europese Unie. Die aantal geregistreerde motors in 1990 was 182&amp;nbsp;254, en kom neer op 'n digtheid van 582 motors/km².&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.researchgate.net/publication/33384971_Petrol_Lead_in_a_Small_Island_Environment|author=Michael Sammut, Charles Savona-Ventura|title=Petrol Lead in a Small Island Environment|journal=International Journal of Risk &amp; Safety in Medicine|volume=9 |year=1996|pages=33–40}}&lt;/ref&gt;

Malta het 'n padnetwerk van 2&amp;nbsp;254&amp;nbsp;km, 1&amp;nbsp;972&amp;nbsp;km (87,5%) geteer en 282&amp;nbsp;km ongeteer (Desember 2003).&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.nationmaster.com/country/mt-malta/tra-transportation|title=''NationMaster'' – Transportation statistics|accessdate=19 Februarie 2007}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Malta Buses (cropped 2).jpg|duimnael|Maltese bus]]
Die hoofpaaie van Malta vanaf die mees suidelike punt tot die mees noordelike punt is die volgende: Triq Birżebbuġa in Birżebbuġa, Għar Dalamweg en Tal-Barraniweg in Żejtun, Santa Luċijalaan in Paola, Aldo Morostraat (Trunkstraat), 13 Desemberstraat en Ħamrun-Marsaverbypad in Marsa, Regionalstraat in Santa Venera/Msida/Gżira/San Ġwann, St Andrew's-straat in Swieqi/Pembroke, Malta, Coaststraat in Baħar iċ-Ċagħaq, Salinastraat, Kennedyrylaan, St. Paul's-verbypad en Xemxija Hill in San Pawl il-Baħar, Mistra Hill, Wettingerstraat (Mellieħa-verbypad) en Marfaweg in Mellieħa.

[[Lêer:Map of Malta 2.png|duimnael|links|Hoofsnelweë]]
Busse (''xarabank'' of ''karozza tal-linja'') is die primêre metode van openbare vervoer. Die diens, wat in 1905 gestig is, het 'n omvattende hervorming ondergaan in Julie 2011. Die bestuurstrukture het verander van selfstandige drywers wat hul eie voertuie bestuur na 'n diens wat aangebied word deur 'n enkele maatskappy deur middel van 'n openbare tender (in Gozo, wat beskou word as 'n klein netwerk, word die diens direk gelewer).&lt;ref&gt;{{mt}} {{citation |url=https://mitc.gov.mt/page.aspx?pageid=52 |title=Ministeru għall-Infrastruttura Transport u Komunikazzjoni – Transport Pubbliku |publisher=Mitc.gov.mt |accessdate=15 September 2011 |archivedate=13 Januarie 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120113172538/https://mitc.gov.mt/page.aspx?pageid=52 }}&lt;/ref&gt; Die openbare tender is toegeken aan Arriva Malta, 'n lid van die Arriva groep.

Die nuwe diens loop dag en nag. Die vinnige dwarsstroomdienste werk teen 'n frekwensie van 30 minute. Die dwarsstroomdiens moet verbind met hoofstroomdienste, wat sal werk teen 'n frekwensie van tussen 10 en 30 minute. Op streeks- en plaaslike vlak, sal die sylyne dorpe en omliggende gebiede elke 30 minute bedien. Wisselaars is geleë in Valletta, Mater Dei-hospitaal, Swieqi, Paola, Marsa, Malta Internasionale Lughawe en Msida.

Tussen 1883 en 1931 het Malta 'n spoorlyn gehad wat Valletta met die weermagbarakke by Mtarfa verbind het, via Mdina en 'n aantal stede en dorpe. Die spoorlyn het in onbruik verval en is uiteindelik heeltemal gesluit met die bekendstelling van elektriese trems en busse. Op die kruin van die bombardement van Malta gedurende die Tweede Wêreldoorlog, het Mussolini aangekondig dat sy magte die spoorwegstelsel vernietig het, maar met die uitbreek van die oorlog was die spoorlyn alreeds vir nege jaar in onbruik.

[[Lêer:Valletta-Harbour.jpg|links|duimnael|Grand Harbour]]
[[Lêer:Malta Freeport from Pretty Bay at Birzebbuga.jpg|duimnael|Malta Freeport, een van die grootste Europese hawens.]]
Malta het drie groot natuurlike hawens op die hoofeiland:
* Grand Harbour (of Port IL-Kbir), geleë aan die oostekant van die hoofstad Valletta, is al 'n hawe sedert die Romeinse tyd. Dit het verskeie uitgebreide dokke en kaaie, sowel as 'n passasierskipterminaal. 'n Terminaal by Grand Harbour bedien ook veerbote wat Malta verbind met Pozzallo en Catania in Sisilië.
* Marsamxett-hawe, geleë aan die westekant van Valletta, huisves 'n aantal jagmarinas.
* Marsaxlokk-hawe (Malta Freeport), by Birżebbuġa aan die suid-oostekant van Malta, is die eiland se vernaamste vragterminaal. Malta Freeport is die 11de besigste vraghouerhawe op die Europese vasteland en 46ste in die wêreld, met 'n handelsvolume van 2.3 miljoen twintigvoetlange eenhede in 2008.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://aapa.files.cms-plus.com/Statistics/WORLD%20PORT%20RANKINGS%2020081.pdf |title=AAPA World Port Rankings 2008 |format=PDF |accessdate=14 November 2010}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook twee mensgemaakte hawens wat 'n passasiers- en veerbootdiens bedien tussen Ċirkewwa Hawe op Malta en Mġarr Hawe op Gozo. Die veerboot vaar daagliks verskeie kere heen en weer.

[[Lêer:Malta International Airport2.jpg|links|duimnael|Malta Internasionale Lughawe]]
[[Malta Internasionale Lughawe]] (Ajruport Internazzjonali ta' Malta) is die enigste lughawe wat die Maltese eilande bedien. Dit is op die terrein gebou wat voorheen deur die [[Koninklike Britse Lugmag]] se Luqa-lugmagbasis gebruik was. Daar is ook 'n helihawe, maar die geskeduleerde diens na Gozo is in 2006 gestaak. Die helihawe op Gozo is by Xewkija. Sedert Junie 2007 bedryf Harbour Air Malta 'n vliegbootdiens, driekeer per dag, tussen die seeterminale van Grand Harbour en Mgarr Hawe in Gozo.

[[Lêer:9H-AEO (39217900532).jpg|duimnael|'n [[Air Malta]] vliegtuig]]
Die nasionale lugredery is [[Air Malta]], met die Malta Internasionale Lughawe as basis. Die lugredery bedien 36 bestemmings in Europa en Noord-Afrika. Die eienaars van Air Malta bestaan uit die regering van Malta (98%) en private beleggers (2%). Air Malta het 1&amp;nbsp;547 personeel in diens. Dit het ook 25%-aandeelhouding in Medavia.

Air Malta het al meer as 191 tussenredery kaartjie-uitreikingsooreenkomste met ander IATA-lugrederye gesluit. Dit het ook 'n kodedeelooreenkoms met [[Qantas]] wat drie roetes dek. In September 2007 sluit Air Malta twee ooreenkomste met die [[Aboe Dhabi]]-gestasioneerde [[Etihad Airways]], Air Malta verhuur twee bedryfsklaar Airbus-vliegtuie aan Etihad Airways vir die winterseisoen wat op 1 September 2007 begin en verskaf operasionele ondersteuning op 'n ander [[Airbus A320]] vliegtuig wat dit uitverhuur aan Etihad Airways.

=== Kommunikasie ===
Die selfoonpenetrasietempo het op 101.3% gestaan aan die einde van 2009.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=2701|title=Post and Telecommunications: Q4/2009|publisher=nso.gov.mt|accessdate=20 Oktober 2012|archivedate=14 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114021810/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=2701}}&lt;/ref&gt; Malta gebruik die [[GSM]] 900 en UMTS (3G) selfoonstelsels. Dit is versoenbaar met die res van die Europese lande, Australië en ook Nieu-Seeland.

Daar is geen areakodes in Malta nie, intekenaars se nommers bestaan uit 8 syfers. Vastelyn telefoonnommers gebruik die voornommers '''21''' en '''27''' terwyl selfoonnommers die voornommers '''79''', '''77''' of '''99''' gebruik. Vir internasionale oproepe na Malta moet mens eers die internasionale toegangskode skakel, daarna die land se skakelkode +356 gevolg deur die intekenaar se nommer.

=== Geldeenheid ===
[[Lêer:MTESK.jpg|duimnael|Maltese beginnerspak ter geleentheid van die euro-invoering]]
Maltese euromunte vertoon die Maltese Kruis op die € 2 en € 1 munte, die [[Wapen van Malta|Maltese Wapen]] op die € 0,50, € 0,20 en € 0,10 muntstukke, en die Mnajdratempels op die € 0,05, € 0,02 en € 0,01 munte.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.dailymalta.com/wt/2006/06/maltese-cross-on-euro-coins.shtml|title=Maltese Cross on the Euro coins|work=Malta Media|date=12 Junie 2006|accessdate=12 Oktober 2007|archivedate=10 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080410170038/http://www.dailymalta.com/wt/2006/06/maltese-cross-on-euro-coins.shtml}}&lt;/ref&gt;

Malta het versamelaarsmunte gemunt met 'n sigwaarde wat wissel tussen 10 tot 50 euro. Hierdie munte sit 'n bestaande nasionale praktyk voort van die munt van silwer en goue herdenkingsmunte. In teenstelling met normale uitreikings is hierdie munte nie 'n wettige betaalmiddel in alle eurosones nie. 'n Maltese € 10 herdenkingsmunt kan byvoorbeeld nie gebruik word in enige ander land nie.

Vanaf 1972 tot met die bekendstelling van die euro in 2008 was die geldeenheid die Maltese lira, wat die Maltese pond vervang het. Die pond het die Maltese scudo vervang in 1798.

=== Toerisme ===
[[Lêer:Mellieha Bay beach Malta 1.jpg|duimnael|Mellieħa-baaistrand]]
Malta is 'n gewilde toeristebestemming, met 1,2 miljoen toeriste per jaar.&lt;ref name=&quot;Malta in Figures&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=2326|title=Malta in Figures|publisher=National Statistics Office|location=Malta|year=2008|isbn=978-99909-73-64-8|accessdate=11 September 2012|archivedate= 5 Maart 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305122040/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=2326}}&lt;/ref&gt; Drie keer meer toeriste besoek die eilande as wat daar inwoners is. Toerisme-infrastruktuur het dramaties toegeneem oor die afgelope paar jaar en 'n hele aantal goeie hotelle is beskikbaar op die eiland. Oorontwikkeling en die vernietiging van tradisionele behuising is egter 'n groeiende bron van kommer. 'n Toenemende aantal Maltese reis nou na die buiteland vir vakansie.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.independent.com.mt/news.asp?newsitemid=57309 |title=More Maltese travel abroad |work=The Malta Independent |accessdate=12 Oktober 2007 |archivedate=15 Desember 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215013655/http://www.independent.com.mt/news.asp?newsitemid=57309 }}&lt;/ref&gt;

In die afgelope jare word Malta bemark as 'n mediese toerismebestemming.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.independent.com.mt/news.asp?newsitemid=61027 |title=Independent Online |publisher=Independent.com.mt |date=26 Maart 2009 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=16 Desember 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091216064632/http://www.independent.com.mt/news.asp?newsitemid=61027 }}&lt;/ref&gt; Heelwat van die gesondheidstoerismeverskaffers help ontwikkeling aan in die bedryf. Daar is egter geen Maltese hospitaal wat al 'n onafhanklike internasionale gesondheidsorgakkreditasie ondergaan het nie. Malta is baie gewild onder Britse mediese toeriste,&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.treatmentabroad.net/medical-tourism/news/november-2007/malta-popular-with-uk-medical-tourists |title=Malta popular with UK medical tourists |publisher=Treatmentabroad.net |date=2 Mei 2008 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=16 Desember 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091216023654/http://www.treatmentabroad.net/medical-tourism/news/november-2007/malta-popular-with-uk-medical-tourists/ }}&lt;/ref&gt; wat Maltese hospitale aanspoor om akkreditering van VK-oorsprong te verkry soos die ''Trent Accreditation Scheme''. Dubbele akkreditering met die Amerikaansgeoriënteerde ''Joint Commission'' is nodig indien hospitale in Malta wil kompeteer met die Verre Ooste en Latyns-Amerika vir mediese toeriste uit die Verenigde State.

=== Wetenskap en tegnologie ===
Malta het 'n samewerkingsooreenkoms met die [[Europese Ruimtevaartorganisasie]] (ESA) vir meer intensiewe samewerking rondom ESA projekte.&lt;ref name=&quot;Malta signs Cooperation Agreement with ESA&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMH012YRYG_index_0.html|title=Malta signs Cooperation Agreement with ESA.|publisher=Esa.int.|accessdate=7 Junie 2012}}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
[[Lêer:Malta 230915 Valletta 03.jpg|duimnael|links|Valletta, Malta se historiese hoofstad]]
Malta lê elke tien jaar 'n bevolkings- en behuisingsensus af.

Gebore Maltese maak die meerderheid van die bevolking uit. Daar is egter minderhede, van wie die meeste Britse boorlinge is en baie afgetree is op Malta.
&lt;!--Nota aan redigeerders: Alle inligting, insluitend kommentaar, is van die 2005-sensus afkomstig behalwe waar anders aangedui.--&gt;
Die bevolking van Malta was in Julie 2011 geskat op 408&amp;nbsp;000.&lt;ref name=cia /&gt; In 2005 was 17% 14 jaar oud of jonger, 68% was in die 15-64 ouderdomsinterval, terwyl die oorblywende 13% 65 jaar en ouer was&lt;!--Tabel 8: Totale populasie rondom bree ouderdomsgroep en lokaliteit soos op 27 November 2005--&gt;. Malta se bevolkingsdigtheid van 1&amp;nbsp;282 per vierkante kilometer is by verre die hoogste in die EU&lt;!--Tabel15: Populasiedigtheid in Europa--&gt;, en een van die hoogste in die wêreld. Die enigste sensusjaar wat 'n bevolkingsdaling getoon het, was die van 1967, met 'n 1,7% afname. Dit is toegeskryf aan 'n aansienlike emigrasie van Maltese burgers.&lt;ref name=&quot;Census2005&quot;&gt;{{en}} {{citation |authorlink=http://www.nso.gov.mt |title=Census of Population and Housing 2005: Preliminary Report |publisher=National Statistics Office |year=2005 |location=Valletta |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |isbn=978-99909-73-38-9 |accessdate=20 September 2011 |archivedate=20 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110920210030/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 }}&lt;/ref&gt;

Die inwonende Maltese bevolking van 2004 is beraam op 97,0% van die totale inwonende bevolking.&lt;ref name=&quot;Demo2004&quot;&gt;{{en}} {{citation |last=National Statistics Office |title=Demographic Review 2004 |publisher=National Statistics Office |year=2005 |location=Valletta |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1542 |isbn=99909-73-32-6 |page=59 |accessdate=20 September 2011 |archivedate= 7 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060907101948/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1542 }}&lt;/ref&gt;

Alle sensusse sedert 1842 toon 'n geringe meerderheid vroue teenoor mans&lt;!-- (1 000 : 1 000 en 1 003 : 1 000 respektiwelik) --&gt;. Die 1901 en 1911 sensusse kom die naaste daaraan om 'n balans te toon. Die hoogste vrou-teenoor-man verhouding is in 1957 getoon (1&amp;nbsp;088 : 1&amp;nbsp;000), sedertdien verklein die verhouding konstant. Die 2005 sensus toon 'n 1&amp;nbsp;013 : 1&amp;nbsp;000 vrou-teenoor-man verhouding&lt;!--Tabel 2: Populasie- en geslagsverhoudings: 1842–2005--&gt;.

Bevolkingsgroei het afgeneem van 9,5% tussen die 1985 en 1995 sensusse, tot 6,9% tussen die 1995 en 2005 sensusse ('n jaarlikse gemiddeld van +0,7%)&lt;!--Commentary bl. xvii &amp; Chart 3: Percentage population change between censuses--&gt;. Die geboortesyfer het op 3&amp;nbsp;860 gestaan ('n afname van 21,8% volgens die 1995-sensus) en die sterftesyfer op 3&amp;nbsp;025. Dus was daar 'n natuurlike groei van 835 (vergeleke met +888 vir 2004, van wie meer as 'n honderd buitelandse inwoners was).&lt;ref name=&quot;NSO 20060711&quot;&gt;{{en}} {{citation |title=World Population Day – 2006: Special Observances |publisher=National Statistics Office |location=Valletta |date=10 Julie 2006 |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1719 |accessdate=12 Julie 2006 |archivedate=27 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927190022/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1719 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!--Kan in 'n toekomstige afdeling oor die pensioenkwessie gebruik word--&gt;Die bevolking se ouderdomsamestelling is soortgelyk aan die ouderdomsamestelling algemeen in die EU&lt;!--Chart 11. Comparative distribution bet Malta and EU25--&gt;. Sedert 1967 is daar 'n tendens van veroudering van die bevolking, daar word verwag dat dit sal voortduur in die afsienbare toekoms. Malta se ouderdom-afhanklikheidsverhouding van 17,2% in 1995 het gestyg tot 19,8% in 2005, redelik laer as die EU se gemiddeld van 24,9%; 31,5% van die Maltese bevolking is onder die ouderdom van 25 (in vergelyking met die EU se 29,1%); maar die 50-64 ouderdomsgroep verteenwoordig 20,3% van die bevolking, aansienlik hoër as die EU se 17,9%. Die ouderdom-afhanklikheidsverhouding sal na verwagting geleidelik styg in die komende jare&lt;!--Commentary bl. xxvii--&gt;.

Maltese wetgewing erken beide siviele en kanonieke (kerkgeregtelike) huwelike. Nietigverklaringe deur die kerklike en burgerlike howe is nie verwant nie en word ook nie noodwendig wedersyds onderskryf nie. Malta het ten gunste van egskeidingswetgewing gestem in 'n referendum gehou op 28 Mei 2011.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13588834 |title=BBC News – Malta votes 'Yes' in divorce referendum |publisher=BBC |date=29 Mei 2011|accessdate=1 Junie 2011}}&lt;/ref&gt; [[Aborsie]] in Malta is onwettig. 'n Persoon moet 16 wees om te kan trou.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://docs.justice.gov.mt/lom/legislation/english/leg/vol_6/chapt255.pdf |title=Chapter 255. Marriage Act |publisher=Docs.justice.gov.mt |accessdate=14 November 2010 |archivedate=31 Julie 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040731001906/http://docs.justice.gov.mt/lom/legislation/english/leg/vol_6/chapt255.pdf }}&lt;/ref&gt; Die getal bruide onder die ouderdom van 25 het afgeneem van 1&amp;nbsp;471 in 1997 tot 766 in 2005, terwyl die aantal bruidegomme onder 25 gedaal het van 823 tot 311. Daar is 'n konstante tendens onder vroue om op 'n jonger ouderdom te trou as mans. In 2005 was daar 51 bruide tussen die ouderdomme van 16 en 19, vergeleke met 8 bruidegomme.&lt;ref name=&quot;NSO 20060711&quot; /&gt;

Teen die einde van 2007 was die totale bevolking 410&amp;nbsp;290 en daar word verwag dat dit tot 424&amp;nbsp;028 gaan styg teen 2025. Op die oomblik is vroue effens meer as mans en maak 50,3% van die bevolking uit. Die grootste groepering van mense (7.5%) val in die ouderdomsgroep 25–29, terwyl 7.3% in die ouderdomsgroepe 45–49 en 55–59 val.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20080712/local/population-in-malta-gozo-exceeds-410-000|title=Timesofmalta.com – Population in Malta, Gozo exceeds 410,000|publisher=Times of Malta|accessdate=12 Julie 2008}}&lt;/ref&gt;

=== Taal ===
[[Lêer:Il-Kantilena.png|duimnael|''Il-Kantilena'' deur Pietru Caxaro is die oudste teks in Maltees, 15de eeu]]
Die [[Maltees|Maltese taal]] (Maltees: ''Malti'') is die amptelike taal van Malta. Neffens Maltees is Engels ook 'n amptelike taal en die landswette word in beide tale uitgevaardig. Die Grondwet bepaal egter dat indien daar enige konflik tussen die Maltese en die Engelse teks van enige wet bestaan, moet die Maltese teks se interpretasie voorrang geniet.

Maltees is oorspronklik 'n [[Semitiese taalfamilie|Semitiese taal]] wat afstam van die nou uitgestorwe Sisiliaans-Arabiese (Sisulo-Arabiese) dialek (vanaf die suide van Italië).&lt;ref name=MED&gt;{{en}} {{citation|author=Joseph M. Brincat|url=http://www.macmillandictionary.com/MED-magazine/February2005/27-LI-Maltese.html|title=Maltese – an unusual formula|publisher=MED Magazine|date=Februarie 2005|accessdate=10 Desember 2012|archivedate= 7 Februarie 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207173922/http://www.macmillandictionary.com/MED-magazine/February2005/27-LI-Maltese.html}}&lt;/ref&gt; Die Maltese alfabet bestaan uit 30 letters gebaseer op die [[Latynse alfabet]], insluitend die diakrities veranderde letters ''ż'', ''ċ'' en ''ġ'', sowel as die letters ''għ'', ''ħ'' , en ''ie''.

Maltees het 'n Semitiese basis met heelwat lenery vanaf [[Sisiliaans]], Italiaans, 'n bietjie Frans, en meer onlangs en toenemend uit Engels.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.aboutmalta.com/grazio/study2.html|title=Evolution of the Maltese Language}}&lt;/ref&gt; Die taal sluit verskillende dialekte in wat heelwat kan wissel van een dorp na 'n ander, of van die een eiland na die ander.

Die Euro-barometer meld dat 100% van die bevolking Maltees praat. Daarbenewens praat 88% van die bevolking Engels, 66% [[Italiaans]], en 17% Frans.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf|title=Europeans and their Languages|date=2006}}&lt;/ref&gt; Hierdie wydverspreide kennis van [[Tweede taal|tweede tale]] maak Malta een van die mees veeltalige lande in die [[Europese Unie]]. 'n Studie van publieke menings oor watter taal &quot;verkies&quot; word, het getoon dat 86% van die bevolking 'n voorkeur vir Maltees geniet, 12% vir Engels en 2% vir Italiaans.&lt;ref name=LinguisticView /&gt; Tog is die Italiaanse TV-kanale wat Malta bereik vanaf Italiaanse uitsaaiers, soos Mediaset en RAI, steeds baie gewild.&lt;ref name=LinguisticView&gt;{{en}} {{citation|author=Ignasi Badia i Capdevila|url=http://www6.gencat.net/llengcat/noves/hm04primavera-estiu/a_badia2_3.htm|title=A view of the linguistic situation in Malta|publisher=NovesSl|date=2004|accessdate=24 Februarie 2008|archivedate= 4 Julie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080704082531/http://www6.gencat.net/llengcat/noves/hm04primavera-estiu/a_badia2_3.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1045691.stm|title=Country profile: Malta|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_237.en.pdf |title=Europeans and languages |accessdate=29 Januarie 2007 |year=2005 |month=September |format=PDF |publisher=European Commission |page=4 |archivedate=28 Januarie 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070128095746/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_237.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Italiaans was 'n amptelike taal van Malta neffens Maltees tot 1934, waarna dit deur Engels vervang is.

=== Geloof ===
[[Lêer:St Johns Co-Cathedral.jpg|duimnael|links|Die fasade van St. John's Co-Katedraal]]
Die Grondwet van Malta verklaar die Rooms-Katolieke geloof as die staatsgodsdiens hoewel verskanste voorsiening vir godsdiensvryheid gemaak word. Freedom House en die CIA World Factbook rapporteer dat 98% van die bevolking Rooms-Katoliek is, alhoewel hierdie syfer hoogs debatteerbaar is.

Daar is meer as 360 kerke op Malta, Gozo en Comino, een kerk vir elke 1&amp;nbsp;000 inwoners. Die parogiekerk (Maltees: &quot;il-parroċċa&quot;, of &quot;il-knisja parrokjali&quot;) is die argitektoniese en geografiese fokuspunt van elke Maltese stad en dorp, en die vernaamste bron van burgerlike trots. Hierdie burgerlike trots manifesteer op skouspelagtige wyse tydens die plaaslike dorps-''festas''. Dit dui die dag van die beskermheilige van elke gemeente aan, met parade orkeste, godsdienstige optogte, spesiale misse, vuurwerke (veral klappers), en ander feestelikhede.
[[Lêer:Domen i Mosta.jpg|duimnael|Die Mosta-koepel bekend as &quot;Ir-Rotunda&quot;]]

Malta is 'n Apostoliese bisdom. Die Handelinge van die Apostels vertel dat 'n verhoorafwagtende Paulus, op pad van Kreta na Rome, skipbreuk gelei het op die eiland van&quot; Melite&quot;, wat baie Bybelkenners as Malta identifiseer. Die gebeure speel af rondom 60 nC.&lt;ref name=&quot;doi.gov.mt&quot; /&gt; Die Handelinge van die Apostels verkondig dat Paulus drie maande op die eiland deurgebring het. Hy het die siekes genees, insluitend die vader van Publius, die &quot;hoofman van die eiland&quot;. Verskeie tradisies hou verband hiermee. Die skipbreuk word gesê het plaasgevind in die plek vandag bekend as ''St Paul's Bay''. Daar word gesê dat Sint Publius Malta se eerste biskop was. 'n Grot in Rabat, nou bekend as &quot;St Paul's Grotto&quot; (en in die omgewing waarvan bewyse van Christelike begrafnisse en rituele van die 3de eeu nC gevind is), is onder die vroegste bekende plekke op die eiland van Christelike aanbidding.

Verdere bewyse van Christelike bedrywighede gedurende die tydperk van die Romeinse vervolging verskyn in [[Katakombe|grafkelders]] geleë onder verskeie plekke regoor die eiland, insluitend die [[Katakombe]]s van Paulus en Sint Agatha se Katakombes in Rabat, net buite die mure van Mdina. Laasgenoemde in besonder, is pragtig beskilder tussen 1200 en 1480, hoewel plunderende [[Ottomaanse Ryk|Turke]] dit erg geskend het in die 1550's. Daar is ook 'n hele aantal grotkerke, insluitende die grot in Mellieħa, wat 'n altaar is vir die geboorte van Maria waar, volgens legende, Lukas 'n prent van die Madonna geverf het. Dit is 'n plek vir pelgrimstogte sedert die [[Middeleeue]].

Die Handelinge van die Raad van Kalsedoon het op rekord dat in 451 nC, 'n sekere Acacius Biskop was van Malta (Melitenus episcopus). Dit is ook bekend dat in 501 nC, 'n sekere Konstantinus, ''episcopus Melitenensis'', teenwoordig was by die Vyfde Ekumeniese Raad. In 588 het [[Pous Gregorius I]] vir Tucillus ontroon, ''Miletinae Civitatis episcopus''. Die geestelikes en mense van Malta verkies Trajanus as sy opvolger in 599 nC. Die laaste aangetekende Biskop van Malta, voor die inval van die eilande, was 'n Griek met die naam van Manas, wat vervolgens in [[Palermo]] opgesluit is.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.newadvent.org/cathen/09574a.htm |title='&amp;#39;Catholic Encyclopedia'&amp;#39; |publisher=Newadvent.org |accessdate=31 Maart 2009}}&lt;/ref&gt;

Die Maltese historikus, Giovanni Francesco Abela, verklaar dat na hulle bekering tot die Christendom aan die hand van Paulus, die Maltese hul Christelike geloof behou het, ten spyte van die [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese]] inval. Abela se geskrifte beskryf Malta as 'n goddelike geseënde &quot;skans vir die Christelik-Europese beskawing teen die verspreiding van Middellandse See-Islam&quot;.&lt;ref name=&quot;malticross&quot; /&gt; Die plaaslike Christelike gemeenskap wat Rogier I van Sisilië [x] verwelkom het, is verder aangevul deur immigrante uit Italië, in die 12de en 13de eeu.

[[Lêer:ZTN city center.jpg|duimnael|links|Żejtun middestad se parogiekerk]]
Vir eeue was die Kerk in Malta ondergeskik aan die Bisdom van Palermo, behalwe onder Karel van Anjou, wat biskoppe vir Malta aangestel het, asook, op seldsame geleenthede, die Spanjaarde en later ook die Ridders. Sedert 1808 is alle biskoppe van Malta, Maltees. As 'n gevolg van die Normandiese en Spaanse tydperke, en die oppergesag van die Ridders het Malta die vroom Katolieke nasie geword wat dit vandag is. Dit is die moeite werd om daarop te let dat die Kantoor van die Inkwisiteur van Malta 'n baie lang dienstermyn op die eiland gehad het sedert sy stigting in 1530: die laaste Inkwisiteur het die eiland verlaat in 1798, nadat die Ridders mag oorgegee het aan [[Napoleon Bonaparte]]. Gedurende die tydperk van die Republiek van Venesië, het verskeie Maltese families geëmigreer na [[Corfu]]. Hul afstammelinge maak nou ongeveer twee-derdes van die gemeenskap van sowat 4000 Katolieke op, wat nou bly op die eiland.

Die beskermheiliges van Malta is Paulus, Sint Publius, Sint Agatha en Sint George. Alhoewel nie 'n beskermheilige nie, word Sint George Preca (San Ġorġ Preca) grootliks vereer as die eerste gekanoniseerde Maltese heilige. [[Pous Benedictus XVI]] kanoniseer hom op 3 Junie 2007. Ook word 'n aantal Maltese individue erken as Geseëndes, insluitende Maria Adeodata Pisani en Nazju Falzon, met [[Pous Johannes Paulus II]] wat hulle tot saliges verklaar in 2001.

Verskeie Rooms-Katolieke godsdienstige bestellings is teenwoordig in Malta, insluitend die Jesuïete, Franciskane, Dominikane en die Kleine Susters van die armes.

Die meeste gemeentelede van die plaaslike [[Protestantisme|Protestantse]] kerke is nie Maltees nie, hul gemeentes trek baie van die Britse afgetredenes wat op die eiland bly asook vakansiegangers van baie ander lande. Daar is ongeveer 500 [[Jehovah se Getuies|Jehova Getuies]].&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|work=watchtower.org|url=http://www.watchtower.org/e/statistics/worldwide_report.htm|title=2011 Report of Jehovah's Witnesses Worldwide|accessdate=13 Februarie 2013|archivedate=19 Junie 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619050101/http://www.watchtower.org/e/statistics/worldwide_report.htm}}&lt;/ref&gt; Die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] ([[Mormone]]), die Bybelse Baptistekerk en die Genootskap van Evangeliese Kerke het ongeveer 60 affiliasies. Daar is ook 'n paar kerke van ander denominasies, soos Sint Andrew se Skotse Kerk in Valletta ('n gesamentlike Presbiteriaanse en Metodiste gemeente) en Paulus se Anglikaanse katedraal, sowel as 'n Sewende Daagse Adventistekerk in Birkirkara.

[[Lêer:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 07 ies.jpg|duimnael|Mariam Al-Batool-moskee in Paola, Malta]]
Die Joodse bevolking van Malta bereik sy hoogtepunt in die Middeleeue onder Normandiese heerskappy. In 1479 kom Malta en [[Sisilië]] onder Aragonese heerskappy. Die Alhambra dekreet van 1492 dwing alle Jode om die land te verlaat. Hulle word gedwing om slegs 'n paar van hul besittings saam te neem. 'n Paar dosyn Maltese Jode kon dalk tot die Christendom bekeer het in daardie tyd om op die eiland te bly. Vandag is daar een Joodse gemeente.

[[Zen]]-[[Boeddhisme]] en die [[Baha’i]]-geloof maak aanspraak op sowat 40 lede. Daar is een [[moskee]]. 'n Moslem-laerskool het onlangs oopgemaak, sy bestaan bly 'n punt van omstredenheid. Van die geraamde 3000 Moslems in Malta is ongeveer 2250 buitelanders, ongeveer 600 genaturaliseerde burgers en ongeveer 150 is inheemse Maltese.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2003/24422.htm|title=International Religious Freedom Report 2003 – Malta|accessdate=9 Januarie 2008|publisher=Buro vir Demokrasie, Menseregte en Arbeid, Amerikaanse Staatsdepartement}}&lt;/ref&gt;

=== Migrasie ===
==== Immigrasie ====
[[Lêer:Malta - Floriana - Valletta Waterfront - Laguna Marina - Child Migrants' Memorial 03 ies.jpg|duimnael|Kindermigrasie-gedenkteken by die Valletta Waterfront ter herdenking van die 310 kinders wat tussen 1950 en 1965 na [[Australië]] migreer het.]]
As 'n lidstaat van die Europese Unie en 'n party tot die Schengen-ooreenkoms, pas Malta die visumbeleid van die EU toe. Dit beteken dat om die land binne te kom:
* Burgers van die EU en die Europese Ekonomiese Ruimte (EER) ([[Noorweë]], [[Ysland]] en [[Liechtenstein]]) en hulle spesiale gebiede en [[Switserland]] benodig slegs 'n paspoort of 'n nasionale identiteitskaart. Behalwe vir [[Roemenië|Roemeense]] en [[Bulgarye|Bulgaarse]] landgenote, benodig landsburgers in hierdie kategorie nie wettige werk- en verblyfpermitte in Malta nie.&lt;ref name=&quot;WorkPermits&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://europa.eu/youreurope/citizens/work/abroad/work-permits/index_en.htm|title=EU Work permits and restrictions to labour market in EU countries-Your Europe|publisher=European Commission|date=Okt 2012|accessdate=Okt 2012}}&lt;/ref&gt;
* Landsburgers van sommige nie-EU en nie-EER-lande (meeste van die Wes-Balkanlande, die meeste lande op die Amerikaanse kontinent, [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Suid-Korea]], [[Maleisië]] en [[Japan]]) benodig slegs 'n paspoort (nie 'n visum nie) as hulle minder as 90 dae vertoef.
* Burgers van ander lande het 'n paspoort en 'n visum nodig om die land binne te kom, visums is geldig vir een maand.

Die geraamde netto invloei (deur gebruik te maak van data vir 2002–2004) was 1&amp;nbsp;913 persone jaarliks. Oor die laaste 10 jaar het Malta 'n jaarlikse gemiddeld van 425 emigrante terug verwelkom.&lt;ref name=&quot;Demo2004&quot;/&gt;

Gedurende 2006 het 'n totaal van 1&amp;nbsp;800 onwettige immigrante Malta bereik vanaf die Noord-Afrikaanse kus. Die meeste van hulle was van plan om die vasteland van Europa te bereik en het op Malta op geëindig as gevolg van hul substandaard skepe wat breek of hulle is gevang deur Maltese en ander EU-amptenare.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |title=Frendo holds talks with three European Union Commission Members |publisher=Ministry of Foreign Affairs |location=Valletta |date=30 Januarie 2006 |url=http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=210&amp;filesource=4&amp;file=Press%20release%20EU%20Commissioners%20300106.pdf |format=PDF |accessdate=6 Julie 2006 |archivedate=23 Julie 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083938/http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=210&amp;filesource=4&amp;file=Press%20release%20EU%20Commissioners%20300106.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4365030.stm|title=Immigrant frustration for Malta|date=21 Oktober 2005|accessdate=12 Oktober 2007|work=BBC News Europe|first=Daniel|last=Sandford}}&lt;/ref&gt; In die eerste helfte van 2006 het 967 ongeoorloofde immigrante in Malta aangekom, [x] omtrent dubbel die 473 wat in dieselfde periode in 2005 daar aangeland het.&lt;ref name=&quot;Frendo03072006&quot;&gt;{{en}} {{citation |title=Statement by the Minister of Foreign Affairs Dr. Michael Frendo to resident EU Ambassadors on irregular immigration in Malta |publisher=Ministry of Foreign Affairs |location=Valletta |date=3 Julie 2006 |url=http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=210&amp;filesource=4&amp;file=Illegal%20Immigration%20-%20Statement%20for%20EU%20Ambassadors%20030706.pdf |format=PDF |accessdate=6 Julie 2006 |archivedate=23 Julie 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083924/http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=210&amp;filesource=4&amp;file=Illegal%20Immigration%20-%20Statement%20for%20EU%20Ambassadors%20030706.pdf }}&lt;/ref&gt; Heelwat immigrante het al omgekom met die vaart oor die Middellandse See, met een noemenswaardige voorval die van die Mei 2007 Malta-bootramp.

Ongeveer 45% van die immigrante wat in Malta aanland is vlugtelinge (5%) of beskermde humanitêre status (40%) toegestaan. 'n Witskrif wat voorstel dat vlugtelinge al langer as 10 jaar op Malta woonagtig, Maltese burgerskap toegeken moet word, is in 2005 uitgereik. Histories het Malta toevlug verleen (en bygestaan in hul hervestiging) aan tot 800 of so Oos-Afrikaanse Asiërs wat uitgesit is vanuit [[Uganda]] deur [[Idi Amin]] en net onder 'n duisend [[Irak]]ese op vlug van [[Saddam Hoesein]] se regime.

Aanhoudingskoste vir die eerste helfte van 2006 alleen was € 746&amp;nbsp;385.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |work=The Sunday Times |location=UK |url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20060716/local/immigrants-refused-entry-into-malta.47557 |title=Immigrants refused entry into Malta |date=16 Julie 2006 |accessdate=17 Julie 2006}}&lt;/ref&gt;

In 2005 probeer Malta om steun van die EU kry met betrekking tot die ontvangs van ongeoorloofde immigrante, repatriasie vir die wat vlugtelingstatus geweier is, die hervestiging van vlugtelinge in lande van die Europese Unie en maritieme veiligheid.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |first=Michael |last=Frendo |title=Illegal Immigration in Malta |booktitle=EU Foreign Ministers Council |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=5 Julie 2005 |url=http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=96&amp;filesource=4&amp;file=ILLEGal%20Immigrants.pdf |format=PDF |accessdate=6 Julie 2006 |archivedate=23 Julie 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083931/http://www.foreign.gov.mt/showdoc.aspx?id=96&amp;filesource=4&amp;file=ILLEGal%20Immigrants.pdf }}&lt;/ref&gt; In Desember 2005 het die Europese Raad die ''Globale benadering tot Migrasie: Prioriteitsaksies gerig op Afrika en die Middellandse See'' aangeneem; maar die ontplooiing van genoemde aksies is beperk tot die westelike Middellandse See. Dit plaas verdere druk op die sentrale Middellandse Seeroete vir onreëlmatige immigrasie van wie Malta 'n deel vorm.

==== Emigrasie ====
In die 19de eeu het die meeste emigrasie van Malta na Noord-Afrika en die Midde-Ooste plaas gevind, hoewel die tempo van terugmigrasie hoog was.&lt;ref name=Jones&gt;{{en}} {{citation|title=Modern emigration from Malta|first=Huw R.|last=Jones|year=1973|journal=Transactions of the Institute of British Geographers|volume=60|pages=101–119|jstor=621508}}&lt;/ref&gt; Nietemin het Maltese gemeenskappe ontstaan in hierdie streke. Teen 1900 byvoorbeeld het die Britse konsulêre ramings daarop gedui dat daar 5&amp;nbsp;326 Maltese in [[Tunisië]] was. In 1903 was daar beweer dat 15&amp;nbsp;000 mense van Maltese oorsprong in [[Algerië]] gewoon het.&lt;ref name=Attard&gt;{{en}} {{citation|title=The Great Exodus (1918–1939)|first=Lawrence E.|last=Attard|year=1989|location=Malta|publisher=Publishers Enterprises Group|url=http://www.maltamigration.com/history/exodus/}}&lt;/ref&gt;

Malta het beduidende emigrasie ervaar as 'n gevolg van die ineenstorting van 'n konstruksie-oplewing in 1907 en na die Tweede Wêreldoorlog, toe die geboortesyfer aansienlik toegeneem het, maar in die 20ste eeu het die meeste emigrante na bestemmings in die [[Nuwe Wêreld]] verhuis, veral die Verenigde State en Australië. Na die Tweede Wêreldoorlog het Malta se Emigrasie Departement emigrante gehelp met die koste van hul reis. Tussen 1948 en 1967 het 30 persent van die bevolking geëmigreer.&lt;ref name=Jones /&gt; Tussen 1946 en die laat 1970's verlaat meer as 140&amp;nbsp;000 mense Malta met behulp van die ondersteunende oortog skema, met 57.6% wat migreer na Australië, 22% na die Verenigde Koninkryk, 13% na Kanada en 7% na die Verenigde State.&lt;ref name=King&gt;{{en}} {{citation|title=The Maltese migration cycle: An archival survey|first=Russell|last=King|year=1979|journal=Area|volume=11|issue=3|pages=245–249|jstor=20001477}}&lt;/ref&gt;

{{Col-start}}{{Col-break}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Maltese migrasiepatrone (1946–1996)&lt;ref&gt;{{en}} Source: [http://www.maltamigration.com/about/ Malta Migration Museum Committee]&lt;/ref&gt;
|-
! Land
! Na
! Van
! Netto migrasie
! Terugkeer %
|-
|'''Australië'''
|86&amp;nbsp;787
|17&amp;nbsp;847
|68&amp;nbsp;940
|21.56
|-
|'''Kanada'''
|19&amp;nbsp;792
|4&amp;nbsp;798
|14&amp;nbsp;997
|24.24
|-
|'''VK'''
|31&amp;nbsp;489
|12&amp;nbsp;659
|18&amp;nbsp;830
|40.20
|-
|'''V.S.A.'''
|11&amp;nbsp;601
|2&amp;nbsp;580
|9&amp;nbsp;021
|22.24
|-
|'''Ander'''
|1&amp;nbsp;647	|
|907
|740
|55.07
|-
|'''Totaal'''
|155&amp;nbsp;060
|39&amp;nbsp;087
|115&amp;nbsp;973
|25.21
|}

{{Col-end}}

Emigrasie val dramaties na die middel-1970's en het sedertdien opgehou om 'n sosiale verskynsel van belang te wees. Sedert Malta by die EU aangesluit het in 2004 het uitgeweke gemeenskappe ontstaan in 'n hele aantal Europese lande, veral in België en [[Luxemburg]].

=== Onderwys ===
[[Lêer:Uni-20malta.jpg|duimnael|Die Universiteit van Malta]]
[[Lêer:Bibliothek in Malta, in Valletta.JPG|duimnael|'n Biblioteek in Valletta]]
Primêre skoolopleiding is sedert 1946 verpligtend en sekondêre onderwys tot die ouderdom van sestien is verpligtend gemaak in 1971. Die staat en die [[Rooms-Katolieke Kerk]] verskaf gratis onderwys, beide bestuur 'n hele aantal skole in Malta en Gozo, insluitende die De La Salle kollege in Cospicua, Sint Aloysius kollege in Birkirkara, Sint Joseph se skool in Blata l-Bajda en Sint Monica meisieskool in Mosta. 'n Hele aantal privaatskole is in bedryf in Malta, onder andere San Andrea skool en San Anton skool in die L-Imselliet-vallei (l/o Mġarr), Sint. Martin se kollege in Swatar en Sint Michael se skool in San Ġwann. Sedert 2008 is daar twee internasionale skole, Verdala internasionale skool en QSI Malta. Die staat betaal 'n gedeelte van onderwysers se salarisse in die kerkskole.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.aboutmalta.com/grazio/education.html|title=Education in Malta|accessdate=12 Oktober 2007}}&lt;/ref&gt;

Onderwys in Malta is gebaseer op die Britse model. Primêre skoling duur ses jaar. Op die ouderdom van 11 skryf leerlinge 'n eksamen vir toelating tot 'n sekondêre skool, óf 'n kerkskool (die gemeenskaplike toelatingseksamen) of 'n openbare skool. Leerlinge skryf die SEC O-vlak eksamens op 16, met sekere vakke soos [[Wiskunde]], Engels en [[Maltees]] wat geslaag moet word. Leerders kan kies om verder te gaan studeer by 'n sesde-vorm kollege soos Junior kollege, Sint Aloysius kollege, De La Salle kollege, Sint Edward's kollege of anders by 'n ander post-sekondêre instelling soos MCAST. Die sesde-vorm kursus duur twee jaar waarna die Matrikulasie-eksamen afgelê word. Na gelang van hul prestasie, kan studente dan aansoek doen vir 'n voorgraadse graad of diploma.

Die Universiteit van Malta bied tersiêre onderwys aan op diploma, voorgraadse en nagraadse vlak. Die volwasse geletterheidsvlak staan op 99.5%. http://www.indexmundi.com/facts/malta/literacy-rate

Maltees en Engels word albei as onderrigtaal gebruik op primêre en sekondêre skoolvlak, en beide tale is ook verpligte vakke. Openbare skole is geneig om beide Maltees en Engels op 'n gebalanseerde wyse te gebruik. Private skole verkies om Engels as onderrigtaal te gebruik, so ook die geval in die meeste departemente van die Universiteit van Malta, dit het uiteraard 'n beperkende invloed op die vermoë en die ontwikkeling van die Maltese taal&lt;ref name=LinguisticView /&gt; Die meeste universiteitskursusse is in Engels.&lt;ref name=MED /&gt;

Van die totale aantal studente wat 'n eerste vreemde taal op sekondêre vlak studeer, neem 51% Italiaans, terwyl 38% Frans neem. Ander keuses sluit Duits, Russies, Spaans en Arabies in.&lt;ref name=LinguisticView /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=580|title=Foreign Language Learning|publisher=National Statistics Office&amp;nbsp;– Malta|publishdate=1 September 2004|accessdate=25 Februarie 2008|archivedate=14 Januarie 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114113545/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=580}}&lt;/ref&gt;

=== Gesondheidsorg ===
[[Lêer:Malta - Valletta - Triq il-Mediterran-Triq it-Tramuntana - Mediterranean Conference Centre 01 ies.jpg|duimnael|Die Sacra Infermeria is vanaf die 16de tot die 20ste eeu as 'n hospitaal gebruik. Dit huisves nou die Mediterreense Konferensiesentrum.]]
[[Lêer:Mater Dei 01.jpg|duimnael|Mater Dei-hospitaal]]
Malta het 'n lang geskiedenis in die verskaffing van openbaar befondsde gesondheidsorg. Die eerste aangetekende hospitaal in die land was alreeds in gebruik teen 1372.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.geocities.com/hotsprings/2615/medhist/hospital2.htm |title=Civil Hospitals In Malta In The Last Two Hundred Years |publisher=Geocities.com |accessdate=31 Maart 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/hotsprings/2615/medhist/hospital2.htm&amp;date=2009-10-26+00:12:01 |archivedate=26 Oktober 2009 }}&lt;/ref&gt;

Deesdae het Malta beide 'n openbare gesondheiddiensstelsel, bekend as die staatsgesondheiddiens, waar gesondheidsorg gratis is by die afleweringspunt, en 'n private gesondheidsdiensstelsel.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.sahha.gov.mt/pages.aspx?page=156 |title=The Health Care System in Malta_1 |publisher=Sahha.gov.mt |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=11 Julie 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070711220500/http://www.sahha.gov.mt/pages.aspx?page=156 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.gov.mt/servicecluster.asp?s=4&amp;l=2 |title=Government Of Malta&amp;nbsp;– Health Services |publisher=Gov.mt |accessdate=31 Maart 2009}}&lt;/ref&gt; Malta het 'n sterk algemene praktisyn-gelewerde primêre versorgingsbasis en die openbare hospitale verskaf sekondêre en tersiêre versorging. Die Maltese Ministerie van Gesondheid beveel buitelandse inwoners aan om private mediese versekering uit te neem.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.alloexpat.com/moving_to_malta_forum/healthcare-in-malta-t162.html |title=Healthcare in Malta&amp;nbsp;– Allo' Expat Malta |publisher=Alloexpat.com |date=17 Oktober 2006 |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate= 1 Januarie 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101065622/http://www.alloexpat.com/moving_to_malta_forum/healthcare-in-malta-t162.html }}&lt;/ref&gt;

Malta word vyfde geplaas op die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] se ranglys van die wêreld se gesondheidstelsels,&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.photius.com/rankings/healthranks.html |title=The World Health Organization's ranking of the world's health systems |publisher=Photius.com |accessdate=8 Julie 2009}}&lt;/ref&gt; in vergelyking met die Verenigde State (37), Australië (32), Verenigde Koninkryk (18) en Kanada (30). Die gesondheidsdiensstelsel in Malta toon heelwat ooreenkomste met die Britse stelsel,&lt;ref name=&quot;ph&quot;&gt;{{en}} {{citation |author=info@icon.com.mt |url=http://www.stphilips.com.mt/StPhilips/hospital.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071020034212/http://www.stphilips.com.mt/StPhilips/hospital.asp |archivedate=20 Oktober 2007 |title=St. Philip's Hospital&amp;nbsp;– A modern 75-bed hospital equipped with the latest medical technology&amp;nbsp;– Malta |publisher=Stphilips.com.mt |date=2 Julie 2004 |accessdate=31 Maart 2009 }}&lt;/ref&gt; aangesien gesondheidsorg gratis is by die leweringspunt.

Malta spog ook met vrywillige organisasies soos die [http://www.efru.org/ Emergency Fire &amp; Rescue Unit (EFRU)] en [http://www.stjohnambulancemalta.com/ St John Ambulance] wat noodhulp- en verplegingsdienste lewer tydens gebeure waarby skares betrokke is.

Die Mater Dei-hospitaal, Malta se primêre hospitaal, is in 2007 geopen. Dit is een van die grootste mediese geboue in Europa. Ander staatshospitale in Malta sluit in:
* Paul Boffa-hospitaal, 'n [[onkologie]]-hospitaal in Floriana
* St Vincent De Paule-hospitaal, 'n geriatriehospitaal
* Gozo algemene hospitaal, die enigste hospitaal op Gozo

Daarbenewens het Malta drie groot private hospitale:
* St Philip se hospitaal, met 'n kapasiteit van 75 beddens, is in Santa Venera (tans gesluit).
* St James Capua-hospitaal (die voormalige Capua Palace-hospitaal), met 80 beddens, is in Sliema.
* St James-hospitaal het verskeie persele, onder andere 'n 13-bed eenheid in Zabbar, sowel as 'n vennoothospitaal in [[Libië]].
St Mark se kliniek, in Msida, met 'n kapasiteit van 5 beddens, bied ook 'n private hospitaaldienste.&lt;ref name=&quot;ph&quot; /&gt;

Die Universiteit van Malta het 'n mediese skool, en 'n Fakulteit van Gesondheidswetenskappe. Laasgenoemde offer diploma, BSc-graad en nagraadse kursusse aan in 'n aantal gesondheidsdienste dissiplines.

Die Mediese Vereniging van Malta (MMSA) verteenwoordig praktisyns in die mediese professie. MMSA is 'n afsonderlike liggaam wat Maltese mediese studente verteenwoordig, en is 'n lid van EMSA en IFMSA. MIME, die Maltese Instituut vir Mediese Onderrig, is 'n instituut onlangs begin om volgehoue mediese onderrig aan dokters in Malta sowel as mediese studente te verskaf. Die Basisprogram wat in die Verenigde Koninkryk gevolg word, is geïmplementeer in Malta ten einde die uittog van pas gegradueerde dokters na die Britse Eilande te stuit. MADS, die Malta Vereniging van Tandheelkundige Studente, is 'n studente vereniging gemoeid met die regte van Tandheelkunde studente van die Fakulteit van Tandheelkunde aan die Universiteit van Malta. Dit is geaffilieer met IADS, die Internasionale Vereniging vir Tandheelkundige Studente.

== Kultuur ==
Die Maltese kultuur is 'n refleksie van al die verskillende kulture wat deur die eeue heen met die eiland in aanraking was, insluitende die naburige Mediterreense kulture en die kulture van die nasies wat vir lang periodes oor Malta geheers het voor onafhanklikheid in 1964.

=== Musiek ===
[[Lêer:Teatro Manoel facade.jpg|duimnael|Manoel-teater, Europa se derde-oudste werkende teater. Nou ook Malta se nasionale teater en tuiste van die Maltese filharmoniese orkes.]]
Terwyl Maltese musiek deesdae grotendeels Westers van aard is sluit dit tradisionele musiek in bekend as għana. Dit bestaan uit agtergrondmusiek met folk-kitaar, terwyl 'n paar mense, gewoonlik mans, beurte maak om in 'n singende trant te redeneer en argumenteer. Die doel van die lirieke, wat op die plek opgemaak word, is om 'n vriendelik uitdagende atmosfeer te skep en neem 'n paar jaar se oefen om die verlangde artistieke kwaliteite te kombineer met effektiewe debatvoering.

=== Literatuur ===
Gedokumenteerde Maltese literatuur is oor die 200 jaar oud. Onlangse opgrawings van 'n liefdesballade getuig egter van literêre aktiwiteite in die plaaslike tong alreeds in die Middeleeue. Malta het 'n tradisie van Romatieke literêre werke wat 'n hoogtepunt bereik het met die werk van Dun Karm, hulle nasionale digter. Latere skrywers soos Ruzar Briffa en Karmenu Vassallo het probeer om hulleself te distansieer van die rigiede stelsels van formele tema versbou.

Dit was in die laat 1960's dat Maltese literatuur die mees radikale transformasie onder digters, prosaskrywers en dramaturge ondergaan het. Name van betekenisvolle digters wat uitstaan in die laaste 15 jaar van die 20ste eeu is Mario Azzopardi, Victor Fenech, Oliver Friggieri, Joe Friggieri, Charles Flores, Daniel Massa, Maria Ganado, Lillian Sciberras en Akille Mizzi. In prosa het Frans Sammut, Paul P. Borg en Joe J. Camilleri die avant-garde gelei en aan die teaterkant was daar Francis Ebejer, Alfred Sant, Doreen Micallef, Oreste Calleja, Joe Friggieri en Martin Gauci.

Die daaropvolgende generasie van skrywers het die pad verder oopgekap, veral in prosa. Guze' Stagno, Karl Schembri en Clare Azzopardi is jong skrywers wat vinnig besig is om hulleself te vestig terwyl prominente digters onder andere Adrian Grima, Immanuel Mifsud, Norbert Bugeja en Simone Inguanez uitstaan.

[[Lêer:Portomaso.JPG|duimnael|Tipiese argitektuur van onlangse geboue in Malta.]]
In literêre kritieklewering het Peter Serracino Inglott, Oliver Friggieri en Charles Briffa opmerkbare historiese, filosofiese en psigososiale temas na die Maltese teorie gebring.

Ander skrywers gebore in Malta of van Maltese afkoms het gevestigde loopbane oorsee. Onder hulle gereken is die romanskrywer Trezza Azzopardi, topverkoper kinderboekskrywer Saviour Pirotta en strokiesverhaal tekenaar/joernalis [[Joe Sacco]].

=== Kuns en argitektuur ===
[[Lêer:Vallettaupperbarraccagardens.JPG|duimnael|links|Laer-Barrakka tuine]]
Die Maltese argitektuur is oor die strek van die eilande se geskiedenis beïnvloed deur heelwat verskillende Mediterreense kulture en Britse argitektuur. Die eerste eilandbewoners het Ġgantija opgerig, een van die oudste mensgemaakte losstaande strukture in die wêreld. Die Neolitiese tempelbouers van 3800-2500 vC het die talle Maltese tempels versier met bas-reliëf ontwerpe, insluitend spirale vol suggestie van die boom van die lewe en diereportrette, ontwerpe geverf met rooi oker, keramiekwerk, en 'n uitgebreide versameling van mensvormige standbeelde, spesifiek die Venus van Malta. Dit kan by die tempels self besigtig word (veral opmerklik die [[Hipogeum]]- en Tarxien-tempels), en ook by die Nasionale Argeologiemuseum in [[Valletta]]. Malta is tans besig met verskeie grootskaalse bouprojekte, insluitend die oprig van SmartCity Malta, die M-Torings en Pendergardens, terwyl plekke soos die Valletta-waterfront en Tigne-punt opknappingswerk ondergaan.

Die Romeinse tydperk het hoogs dekoratiewe mosaïekvloere, marmer kolonnades en klassieke beeldhouwerk bekend gestel, waarvan baie goed-opgepasde en bewaarde oorblyfsels gesien kan word in 'n Romeinse domus, 'n plattelandse villa net buite die mure van Mdina. Die vroeë Christen-fresko's wat die [[katakombe]]s onder Malta versier, toon 'n geneigdheid tot oostelike [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] smaak. Hierdie smaak het ook die pogings van die [[Middeleeue|Middeleeuse]] Maltese kunstenaars beïnvloed, maar hulle is namate verlei deur die Romanesk en Suid-gotiese bewegings. Teen die einde van die 15de eeu het Maltese kunstenaars net soos hulle tydgenote in naburige Sisilië onder die invloed gekom van die skool van Antonello de Massina, wat [[Renaissance]]-ideale en konsepte bekend gestel het aan die sierkunste in Malta.&lt;ref name=&quot;hopeandoptimism1&quot;&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.hopeandoptimism.com/essay.htm |title=D. Cutajar, &quot;An Overview of the Art of Malta&quot; |publisher=Hopeandoptimism.com |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate= 6 Desember 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206001808/http://www.hopeandoptimism.com/essay.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Saint Jerome Writing-Caravaggio (c. 1607).jpg|duimnael|Die skrywende Hiëronymus (1607/1608) deur Caravaggio: Olie op doek, Valletta, Johanneskatedraal]]
Malta se artistieke nalatenskap het behoorlik geblom onder die Hospitaalridders wat Italiaanse en Vlaamse maniëristiese skilders ingebring het om hulle paleise en die kerke te versier; by uitstek Matteo Perez d'Aleccio, wie se werke in die Magistrale paleis en Johanneskatedraal in Valletta te sien is, asook Filippo Paladini, wat aktief in Malta besig was vanaf 1590 tot 1595. Maniërisme het vir baie jare nog die smaak en ideale van plaaslike Maltese kunstenaars besiel.&lt;ref name=&quot;hopeandoptimism1&quot; /&gt;

Die aankoms van Caravaggio op Malta, wat ten minste sewe werke gedurende sy 15 maande verblyf op die eiland geverf het, het die plaaslike kuns nog verder vernuwe en aangevuur. Twee van Caravaggio se mees vername werke, Die onthoofding van Johannes die doper en Die skrywende Hiëronymus is op tentoonstelling in die oratorium van die Johanneskatedraal. Sy nalatenskap is ook duidelik te sien in die werke van die plaaslike kunstenaars Giulio Cassarino (1582–1637) en Stefano Erardi (1630–1716). Die [[Barok]]tydperk wat daarop gevolg het, was egter bestem om die mees blywende impak op die Maltese kuns en argitektuur te hê. Die roemryke gewelfskildering van die beroemde Kalabriese skilder, Mattia Preti het die streng maniëristiese binnekant van die Johanneskatedraal omskep in 'n Barokmeesterstuk. Preti het die laaste 40 jaar van sy lewe in Malta deurgebring, waar hy baie van sy beste werke geskilder het, op tentoonstelling in die Skone kunstemuseum in [[Valletta]]. Tydens hierdie periode het die plaaslike beeldhouer Melchior Gafà (1639–1667) verrys as een van die top Barokbeeldhouers van die Roomse Skool.

[[Lêer:Siege of malta 3.jpg|duimnael|links|''Die beleg van Malta&amp;nbsp;– Vlug van die Turke'', deur Matteo Perez d'Aleccio]]
Gedurende die 17de en 18de eeu het [[Napels|Napolitaanse]] en Rokoko invloede te voorskyn gekom in die werke van die Italiaanse skilders Luca Giordano (1632–1705) en Francesco Solimena (1657–1747), en is duidelik te bespeur in die werk van kontemporêre Maltese skilders soos Giovanni Nicola Buhagiar (1698–1752) en Francesco Zahra (1710–1773). Die Rokoko-beweging is heelwat versterk met die verhuising van Antoine de Favray (1706–1798) na Malta, wat as hofskilder gedien het onder Grootmeester Pinto in 1744.

Neoklassisisme het ietwat van 'n invloed gehad onder sekere plaaslike Maltese kunstenaars in die laat 18de eeu, maar die modegier het agteruit beweeg in die vroeë 19de eeu, met die plaaslike kerkowerhede — miskien in 'n poging om die Katolieke kerk se vasberadenheid teen die bemerkbare Protestantse gevaar te versterk gedurende die vroeëre Britse heerskappy in Malta — wat gretig was om die gelowige temas, voorgestaan deur die Nasareense beweging, onder kunstenaars te omarm. [[Romantiek]] getemper deur die naturalisme bekendgestel in Malta deur Giuseppe Calì, het die &quot;salon&quot; kunstenaars van die vroeg 20ste eeu besiel, insluitende Edward en Robert Caruana Dingli.

Die Parlement het die Nasionale Kunsskool in die 1920's tot bestaan geroep. Gedurende die herstelperiode wat op die Tweede wêreldoorlog gevolg het, het 'n opkomende &quot;Moderne kunstegroep&quot; wie se lede Josef Kalleya (1898–1998), George Preca (1909–1984), Anton Inglott (1915–1945), Emvin Cremona (1919–1986), Frank Portelli (b.1922), Antoine Camilleri (b.1922) en Esprit Barthet (b.1919) ingesluit het, die plaaslike kunste landskap heelwat versterk.

=== Kookkuns ===
[[Lêer:Malta Pastizzi.JPG|duimnael|''Pastizzi'', 'n tipiese Maltese versnappering]]
[[Lêer:Malta ftira.JPG|duimnael|''Ftira'', 'n tipe Maltese brood]]
Maltese kookkuns toon sterk Sisiliaanse en Engelse invloede asook invloede van Spaanse, Maghreb en Provensaalse kookkuns. 'n Aantal streeksvariasies, spesifiek wat Gozo betref, kan opgemerk word, asook seisoenale variasies wat gekoppel is aan die beskikbaarheid van produkte en Christenfeeste (soos Vastyd, Paasfees en Kersfees). Kos is van historiese belang in die ontwikkeling van die nasionale identiteit, spesifiek die tradisionele &quot;fentaka&quot; (byvoorbeeld gestoofde of gebraaide haas).

=== Gebruike en Gewoontes ===
'n Charities Aid Foundation-studie gedoen in 2010 het bevind dat Maltese die mees vrygewige mense in die wêreld is, met 83% wat tot liefdadigheidswerk bydra.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|first=David|last=Crary|title=Study finds Americans in generous mood|url=http://silentrebellion.newsvine.com/_news/2010/09/09/5079433-11-most-generous-countries-of-2010|work=The Huffington Post via Burlington Free Press|date=9 September 2010|access-date=15 Maart 2013|archivedate= 6 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406130057/http://silentrebellion.newsvine.com/_news/2010/09/09/5079433-11-most-generous-countries-of-2010}}&lt;/ref&gt;&lt;!---neem kennis dat die ligging van die harde kopie en sagte kopie verskil. Dit is egter dieselfde artikel---&gt;

Maltese volksverhale sluit heelwat stories in van geheimsinnige skepsels en bonatuurlike gebeure. Die stories is baie omvattend saamgestel deur die geleerde (en pionier in Maltese [[argeologie]]) Manwel Magri&lt;ref&gt;{{en}} &quot;Patri Manwel Magri u l-Ipoġew&quot;, Lil Ħbiebna, November 2003, bl. 195–197.&lt;/ref&gt; in sy kern kritiese resensie &quot;Ħrejjef Missirijietna&quot; (&quot;Stories van ons Voorvaders&quot;). Die versameling van materiaal het daaropvolgende navorsers en akademici geïnspireer om tradisionele sprokies, fabels en legendes te versamel van regoor die Argipel.

Magri se werk het ook 'n reeks strokiesprentboeke geïnspireer (vrygestel deur Klabb Kotba Maltin in 1984): die titels sluit in Bin is-Sultan Jiźźewweġ x-Xebba tat-Tronġiet Mewwija en Ir-Rjieħ. Baie van die stories is heel populêr oorgeskryf as Kinderlektuur deur skrywers wat in [[Maltees]] skryf, soos Trevor Żahra. Terwyl reuse, hekse en drake in baie van die stories voorkom is daar sommige wat net unieke Maltese skepsels bevat soos die Kaw kaw, Il-Belliegħa en L-Imħalla onder andere. Die tradisioneel Maltese obsessie met die handhawing van spirituele (of rituele) reinheid&lt;ref&gt;{{en}} Zarb, T. Folklore of An Island, PEG Ltd, 1998 {{ISBN|9990900973}}&lt;/ref&gt; beteken dat baie van die skepsels die rol gespeel het van wagte van verbode of beperkte gebiede, wat enkelinge aanval wat die streng gedragskodes gebreek het, wat die pre-industriële eilandgemeenskap gekenmerk het.

=== Tradisies ===
Tradisionele Maltese gesegdes openbaar 'n kulturele besorgdheid met swangerskap en vrugbaarheid: &quot;''iż-żwieġ mingħajr tarbija ma fihx tgawdija''&quot; ('n kinderlose huwelik kan nie 'n gelukkige huwelik wees nie). Dit is 'n oortuiging wat Malta met baie ander Mediterreense kulture deel. In Maltese volksverhale is die plaaslike variant van die klassieke afsluitingsformule, &quot;en hulle het lank en gelukkig saam gelewe&quot; iets soos &quot;''u għammru u tgħammru, u spiċċat''&quot; (en hulle het saam gebly en kinders saam gehad en dit is die einde van die storie).&lt;ref&gt;{{en}} J. Cassar Pullicino, &quot;A New Look at Old Customs&quot;, in [http://books.google.com/books?id=2TbaAAAAMAAJ Studies in Maltese Folklore], Malta University Press (1992).&lt;/ref&gt;

Plattelandse Malta deel saam met die Mediterreense gemeenskap verskeie bygelowe rondom vrugbaarheid, menstruasie en swangerskap, insluitende die vermyding van begraafplase in die maande in aanloop tot swangerskap, asook die vermyding van sekere kosse tydens maandstonde. Verwagtende vroue word aangemoedig om hulle hunkering na sekere kosse te vervul uit vrees dat die ongebore kind 'n gelyksoortige geboortevlek sal ontwikkel (Maltees: ''xewqa'', letterlik &quot;begeerte&quot; of &quot;hunkering&quot;). Maltese en Sisiliaanse vroue deel ook sekere tradisies wat blykbaar die ongebore kind se geslag kan voorspel, soos die maanstande tydens die verwagte geboorte datum, of die baba &quot;hoog&quot; of &quot;laag&quot; gedra word tydens swangerskap en die beweging van die trouring swaaiende aan 'n toutjie reg bo die maag (sywaarts vir 'n dogter en vorentoe en agtertoe vir 'n seun).

Maltese pasgeborenes is tradisioneel so gou as moontlik gedoop, deels uit vrees vir limbus indien die kind sterf tydens suigelingskap en deels omdat daar volgens Maltese (en Sisiliaanse) oorlewing geglo word 'n ongedoopte kind is nog nie 'n Christen nie maar &quot;steeds 'n Turk&quot;. Tradisionele Maltese fyngebak wat tydens doopseremonies voorgesit word sluit in ''biskuttini tal-magħmudija'' (amandelkoekies bedek met wit of pink versiersuiker), ''it-torta tal-marmorata'' (gekruide hartvormige tert van sjokolade gegeurde amandeldeeg), en 'n likeur bekend as ''rożolin'', gemaak met roosblare, viooltjies en amandels.

Met 'n kind se eerste verjaarsdag, volgens 'n tradisie wat tot vandag oorleef, moet Maltese ouers 'n spel genaamd ''il-quċċija'' organiseer, waarby 'n verskeidenheid van simboliese items lukraak rondom die sittende kind geplaas word. Die items mag 'n hardgekookte eier, 'n Bybel, 'n kruisbeeld of bidsnoere, 'n boek en so voorts wees. Die item waarin die kind die meeste belangstelling toon word gesê openbaar sy rykdom en lewensweg as volwassene.Geld dui op 'n rykdom terwyl 'n boek intelligensie aantoon en moontlik dui op 'n loopbaan as onderwyser. Kinders wat 'n potlood of pen kies word skrywers. Die kies van Bybels of bidsnoere dui op 'n geestelike of kloosterlewe. Indien die kind 'n hardgekookte eier kies gaan hy 'n lang lewe met baie kinders hê. Meer onlangse toevoegings sluit in sakrekenaars (rekeningkunde), gare (mode) en houtlepels (kookkuns en goeie aptyt).

Tradisionele Maltese huwelike word gekenmerk deur die bruidspaar wat met 'n gevolg loop onder 'n versierde baldakyn, vanaf die bruid se familie se huis tot by die parogiekerk, met sangers wat agterna loop en serenades sing vir die bruid en bruidegom. Die Maltese woord vir hierdie gebruik is ''il-ġilwa''. Die gebruik saam met vele ander het lank reeds van die eiland af verdwyn en plek gemaak vir meer moderne gewoontes.

Nuwe vroue dra die għonnella, 'n tradisionele item van Maltese kleredrag. Dit word egter nie meer in moderne Malta gedra nie. Hedendaagse paartjies trou in kerke en kapelle in die dorp van hulle keuse. Die huweliksbevestiging word gewoonlik gevolg deur 'n rojale huweliksonthaal, wat geredelik etlike honderde gaste insluit. Van tyd tot tyd sal paartjies probeer om van die tradisionele elemente in hul troudagvieringe in te werk. 'n Herlewing in die tradisionele huwelik kon aanskou word in Mei 2007 toe duisende Maltese en toeriste 'n tradisionele Maltese huwelik bygewoon het in 16de eeu se styl in die dorpie Żurrieq. Dit het ''il-ġilwa'' ingesluit, wat die paartjie na 'n huwelikseremonie gelei het op die parvis van die Sint Andrew-kapel. Die onthaal wat daarop gevolg het, is gekenmerk deur volksmusiek (''għana'') en dans.

=== Feeste ===
[[Lêer:The statue of St. George issuing from the Basilica on the third Sunday of July.jpg|duimnael|Die standbeeld van St. George tydens die Festa Victoria, Gozo]]
[[Lêer:Malta - ZebbugM - Good Friday 225 ies.jpg|duimnael|Heilige Week-optog in Zebbug]]
Plaaslike feeste wat ooreenstem met die in die suide van Italië is algemeen in Malta en Gozo. Daar word huwelike, dope en vernaam heilige dae, waar beskermheiliges in die plaaslike parogie vereer word, gevier. Tydens heilige dae bereik die festa 'n hoogtepunt met 'n Hoogmis wat 'n diens oor die lewe en prestasies van die beskermheilige insluit. Daarna word 'n [[standbeeld]] van die heilige deur die strate geneem met 'n plegtige optog gevolg deur die gelowiges in gebed. Die heilige atmosfeer maak egter gou plek vir 'n paar dae van joligheid, orkesoptogte, vuurwerke en laatnag partytjies. Lija is 'n dorpie bekend vir sy vuurwerkvertonings.

'''Die Karnaval''' (Maltees: ''il-karnival ta' Malta'') het 'n belangrike plek op die kulturele kalender van Malta nadat Grootmeester Piero de Ponte dit bekendgestel het op die eilande in 1535. Dit word gehou in die week wat [[Aswoensdag]] voorafgaan en sluit tipies in maskerballe, kostuumdrag en groteske maskerkompetisies, uitbundige laatnag partytjies, kleurvolle confetti-parades met allegoriese vlotte wat oor opsig gehou word deur Koning Karnaval, marsorkeste en kostuumdraende karnalvalgangers.

'''Heilige Week''' (Maltees: ''il-Ġimgħa Mqaddsa'') begin op [[Palmsondag]] (''Ħadd il-Palm'') en eindig op Paassondag (''Ħadd il-Għid''). Heelwat gelowige tradisies, meeste daarvan oorgedra van generasie tot generasie, is deel van die [[Paasfees]]viering op die Maltese eilande, wat die dood en opstanding van Jesus herdenk.

'''Mnarja''', of l-Imnarja (uitgespreek ''lim-nar-ja'') is een van die belangrikste datums op die Maltese kultuurkalender. Amptelik is dit 'n nasionale fees opgedra aan die fees van [[Simon Petrus|Petrus]] en Paulus. Dit kan terug geneem word tot die heidense [[Romeinse Republiek|Romeinse]] fees van ''Luminaria'' (letterlik, &quot;die illuminasie&quot;), wanneer fakkels en vreugdesvure aangesteek word vroegaand op 29 Junie.

As nasionale fees sedert die Ridders se heerskappy, is Mnarja 'n tradisionele Maltese feesviering van kos, geloof en musiek. Die feesvieringe skop nog steeds af met die lees van die &quot;bandu&quot;, 'n amptelike regeringsaankondiging wat voorgelees word in Malta op die dag sedert die 16de eeu. Oorspronklik is Mnarja gevier buite Paulus se grot in die noorde van Malta. Teen 1613 egter het die fokus van die vierings geskuif na die Pauluskatedraal in Mdina, wat 'n fakkelparade ingesluit het, die afvuur van 100 kruitbomme, perderenne en naellope onder mans, seuns en slawe. Moderne Mnarja-feeste vind plaas in en om die boslande van Buskett, net buite die dorp Rabat.

Dit word oorvertel dan onder die Ridders se heerskappy hierdie die een dag in die jaar was wat Maltese toegelaat is om wilde haas te jag en eet, wat andersins beperk was tot die Ridders vir plesierjag. Die noue band tussen Mnarja en haasbredie (Maltees: &quot;''fenkata''&quot;) is vandag nog steeds sterk.

In 1854 het die Britse goewerneur William Reid 'n landbouskou by Buskett geopen wat nog steeds vandag gehou word. Die landbou-uitstallings is vandag steeds 'n rudimentêre deel van die Mnajra-feesvieringe.

Mnarja is deesdae een van die min geleenthede waar deelnemers nog die tradisionele &quot;għana&quot; kan hoor. Tradisioneel het 'n bruidegom belowe om sy bruid na Mnarja te neem gedurende hulle eerste huweliksjaar. Vir goeie geluk sou baie bruide die fees in hulle trourok en sluier bywoon. Die gewoonte het egter lank terug reeds in onbruik verval.

'''Isle of MTV''' is 'n eendaagse musiekfees wat vervaardig en uitgesaai word op 'n jaarlikse basis deur MTV. Die fees is sedert 2007 jaarliks gehou in Malta met vername popkunstenaars wat elke jaar optree. Sedert die fees na Malta gebring is, is dit aangebied by die Graanskure in Floriana, 'n opelugarea groot genoeg vir ongeveer 50 000 individue.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.maltawiki.com |title=Isle of MTV |publisher=Maltawiki.com |accessdate=12 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt; In 2012 is optredes gelewer deur die wêreldwye hoogaangeskrewe kunstenaars Flo Rida, Nelly Furtado en Will.I.Am te Fosos-plein in Floriana. Meer as 50,000 mense was teenwoordig, wat dit die hoogste bywoningsyfer tot nog toe gemaak het.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.gozoandmalta.com/galleries/index.php/Isle-of-MTV-2012---Photos-by-Clint-Gerald-Attard |title=Isle of MTV 2012 |publisher=http://www.gozoandmalta.com |accessdate=28 Junie 2012 |archivedate= 8 Julie 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120708022315/http://www.gozoandmalta.com/galleries/index.php/Isle-of-MTV-2012---Photos-by-Clint-Gerald-Attard }}&lt;/ref&gt;

In 2009 is die eerste Nuwejaar-straatpartytjie georganiseer in Malta in parallel met ander groot lande in die wêreld s'n. Alhoewel die geleentheid nie besonder goed geadverteer was nie en boonop hoogs kontroversieel was as gevolg van die afsluit van 'n hoofstraat op die dag, is dit as suksesvol beskou en sal heel moontlik elke jaar gereël word.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.maltanewyearseve.com |title=Malta New Years Eve Celebrations |publisher=Maltanewyearseve.com |accessdate=2 Augustus 2010 |archivedate= 6 Desember 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206100908/http://www.maltanewyearseve.com/ }}&lt;/ref&gt;

'''Die Malta Internasionale Vuurwerke-fees''' is 'n jaarlikse fees wat georganiseer word in Grand Harbour te Valletta sedert 2003. Die fees bied vuurwerkvertonings aan deur 'n aantal Maltese asook buitelandse vuurwerkevervaardigers. Die fees vind gewoonlik die laaste week van April plaas elke jaar.

=== Vakansiedae ===
&lt;center&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Maltese publieke vakansiedae
|-
!Dag
!Vakansie
|-
|1 Januarie
|[[Nuwejaarsdag]]
|-
|10 Februarie
|Paulus se skipbreuk
|-
|19 Maart
|Sint Josefdag
|-
|31 Maart
|Vryheidsdag
|-
|Maart/April (datum verander)
|[[Goeie Vrydag]]
|-
|1 Mei
|[[Werkersdag]]
|-
|7 Junie
|Sette Giugno
|-
|29 Junie
|Petrus en Paulus-dag (L-Imnarja)
|-
|15 Augustus
|[[Mariahemelvaart]] (Santa Marija)
|-
|8 September
|Ons-liewe-vrou van oorwinnings
|-
|21 September
|Onafhanklikheidsdag
|-
|8 Desember
|[[Onbevlekte Ontvangenis van Maria]]
|-
|13 Desember
|Republiekdag
|-
|25 Desember
|[[Kersfees]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sport ===
[[Lêer:Malta TaQali.JPG|duimnael|Die Ta' Qali-stadion is die tuiste van die Maltese nasionale sokkerspan]]
Sokker is die gewildste sport in Malta. Die nasionale stadium word Ta' Qali-stadion genoem. Die nasionale sokkerspan het al verskeie wedstryde gewen teen groter teenstanders, wat al in finale gespeel het in [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] soos [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]], Hongarye en Griekeland. Die top sokkerliga in Malta word die Maltese Premierliga genoem en bestaan uit 12 spanne.

Waterpolo is ook baie gewild in Malta. Die Nasionale waterpolo-span van Malta het al groot hoogtes bereik teen sterk opponente en het twee keer al aan die Olimpiese Spele deelgeneem. Maltese klubs kompeteer in die Europese klubkampioenskappe georganiseer deur LEN en word beskou as deel van die top 10 waterpolo-ligas in Europa.

[[Rugby]] is 'n gewilde sport in Malta wat tans 41ste (12 Augustus 2011) op die wêreldranglys lê. Hulle het onlangs groot suksesse behaal teen spanne soos Swede, Kroasië en Litoue.

Rugby-liga word ook in Malta gespeel, met die mans-span wat tans 23ste (Augustus 2011) op die wêreldranglys lê. Die nasionale span staan bekend as die Malta Ridders en spog met spelers wat tans in die Oos-Europese Superliga speel.

Malta speel ook gasheer vir 'n snoekerrondte, die Malta Beker wat 'n nie-amptelike geleentheid geword het. In 2008 was die Maltees Tony Drago 'n lid van die seëvierende Europese Mosconi-beker span wat in Portomaso, Malta gehou is. Die bokser Jeff Fenech is van Maltese oorsprong.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.youngvictorboxing.com.au/jeff_fenech2.htm |title=Jeff Fenech |publisher=Youngvictorboxing.com.au |accessdate=31 Maart 2009 |archivedate=26 Maart 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326042826/http://www.youngvictorboxing.com.au/jeff_fenech2.htm }}&lt;/ref&gt; Onlangs het kontaksport soos [[Boks]] en [[Skopboks]] toenemend populêr geword.

Daar is meer as 1200 rotsklimroetes in Malta. Die eiland bied 'n mengsel van beide tradisionele klim en sport-rotsklim geleenthede en bied ook 'n goeie verskeidenheid aan vir rotsblokklim en hoogwater solo-rotsklim. Die eiland se geografie en grootte maak rotsklim baie toeganklik. Rotsklim raak al hoe meer gewild onder plaaslike gemeenskappe asook toeriste en besoekers.

Boċċi is die Maltese weergawe van die Italiaanse spel bocce, Franse pétanque, Britse bowls of [[rolbal]] in Afrikaans. Behalwe vir sekere verskille met die reëls asook die oppervlakte waarop gespeel word, is die grootste verskil die vorm van die balle self wat geneig is om silindries eerder as sferies gevorm te wees. Heelwat klein klubs (gewoonlik '''Klabbs tal-Boċċi''' genoem in Maltees) kan in Malta en Gozo gevind word. Die klubs word gereeld besoek en is baie aktief op plaaslike en Europese vlak.

Die South End Core is 'n groep ondersteuners of 'ultra's' wat Maltese nasionale spanne ondersteun. Hulle ondersteun meestal sokker, waterpolo en rugby. Hulle organiseer versierings en &quot;tifo&quot; om hulle land mee te ondersteun.

== Media ==
[[Lêer:Malta - Valletta - Triq ir-Repubblika+election celebration 14 ies.jpg|duimnael|'n One-televisie-kameraman tydens die feesvieringe ná die 2013-verkiesings in Republiekstraat, Valletta.]]
Die mees algemeen gelese en finansieel sterkste koerante word uitgegee deur Allied Newspapers Ltd., hoofsaaklik The Times (27%) en The Sunday Times (51.6%). As gevolg van tweetaligheid word helfte van die koerante in Engels en helfte in [[Maltees]] gepubliseer. Die Sondagkoerant It-Torċa (Die Fakkel) uitgegee deur Union Press, 'n filiaal van die GWU, is die blad met die grootste sirkulasie in Maltees. Sy susterkoerant L-Orizzont, is die Maltese dagblad met die grootste lesertal. Daar is heelwat dag- en weekblaaie, een blad vir elke 28 000 mense. Advertensies, verkope en subsidies is die drie vernaamste metodes van finansiering vir koerante en tydskrifte. Meeste van die koerante en tydskrifte gekoppel aan instellings word egter deur dieselfde instellings gefinansier, hulle is afhanklik van reklame of subsidies vanaf hulle eienaars.&lt;ref name=&quot;a1&quot; /&gt;

Daar is 'n groot teenwoordigheid van institusies – kerk, politieke partye en vakbonde – in die gedrukte media, alhoewel nie so groot soos in die uitsaaiwese nie. Vakbonde word nie in die uitsaaiwese verteenwoordig nie, maar wel in die gedrukte media, en slegs die General Workers Union besit 'n koerant. Die UHM, die tweede grootste vakbond, het geen koerant, TV- of radiostasie nie.&lt;ref name=&quot;a1&quot;&gt;{{en}} Joseph Borg. [http://www.ejc.net/media_landscape/article/malta/ Media Landscape&amp;nbsp;– Malta&amp;nbsp;– European Journalism Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130423091833/http://www.ejc.net/media_landscape/article/malta/ |date=23 April 2013 }}. Centre for Communication Technology (8 November 2010).&lt;/ref&gt;

Daar is ses vername landswye televisiekanale in Malta: TVM, One Television, NET Television, Smash Television, Favourite Channel, Calypso Music TV, TVM 2 en TVM HD – uitgesaai met analoog terrestriële, ongekodeerde sein. Die regering en politieke partye subsidieer meeste van die befondsing van hierdie televisiestasies. Die Public Broadcasting Services is die regeringstasie en is lid van die EBU. Media Link Communications Ltd en One Productions Ltd is geaffilieer met die Nationalist-party en Labour-party onderskeidelik. Die res is in privaatbesit. Die Broadcasting Authority hou toesig oor al die plaaslike stasies en verseker dat hul voldoen aan regs- en lisensievoorwaardes asook die instandhouding van behoorlike onpartydigheid; ingevolge sake rondom industriële of politiese geskille of betreffende huidige openbare beleid; terwyl ook gesorg word dat uitsaaifasiliteite en tyd billik tussen persone van verskillende politieke partye verdeel word. Die Broadcasting Authority verseker dat plaaslike uitsaaidienste bestaan uit openbare, private en gemeenskap-uitsendings wat verskeidenheid en volledige programskedules bied om in almal se belange en smaak te val.

Kabel-, terrestriële- en satellietontvangs is als beskikbaar, alhoewel kabeldienste die wydste versprei is. Kabelinskrywings was amper 124 000 in Februarie 2006, en het amper 80% van Maltese huishoudings bereik. 'n Klein maar groeiende aantal huishoudings besit satellietskottels om ander Europese televisienetwerke te kan ontvang soos die [[BBC]] van Groot-Brittanje en RAI en Mediaset van Italië.

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Malta|title=Malta|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 April 2024}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/|title=Malta|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=4 April 2024}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Regering
----
* {{en}} [http://www.gov.mt/ Gov.mt] – Amptelike webwerf van die Maltese regering
* {{en}} [http://www.fbsmalta.com/malta-tax-law-full-text-and-facts-2/ Laws of Malta] – 'n Opsomming van grondwette en 'n woordelys.
* {{en}} [http://justiceservices.gov.mt/LOM.aspx?pageid=24 Laws of Malta] – webtuiste van die Amptelike wette van Malta
* {{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/malta.html Staatshoof en kabinetministers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926165007/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/malta.html |date=26 September 2013 }}
* {{en}} [http://www.afm.gov.mt/ Webwerf van die Maltese gewapende magte]
* {{en}} [http://www.mepa.org.mt/ Maltese omgewings- en beplanningsowerheid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208023159/http://www.mepa.org.mt/ |date= 8 Desember 2008 }} – GIS
* {{en}} [http://www.financemalta.org/ FinanceMalta se amptelike webwerf]

; Algemene inligting
----
* {{en}} [http://www.wix.com/btrcameron/migrationmalta Migration Malta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406130026/http://www.wix.com/btrcameron/migrationmalta |date= 6 April 2011 }} – 'n Inligtingsbron rondom immigrasie in Malta (wetenskaplike artikels, beleidsdokumente, persvrystellings ens.)
* {{en}} [http://www.maltawiki.com/ Malta] – Wiki omtrent Malta met algemene en reisverwante inligting.
* {{en}} [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/malta.htm Inligting oor Malta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015235341/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/malta.htm |date=15 Oktober 2008 }} by ''UCB Libraries GovPubs''
* {{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17597837 Maltaprofiel] by die [[BBC]]
* {{nl}} [http://www.informalta.info/nl/ InforMalta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070625160633/http://www.informalta.info/nl/ |date=25 Junie 2007 }}
* {{en}} [http://www.gozo.us/ foto's, 'n webkamera van Gozo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023015349/http://www.gozo.us/ |date=23 Oktober 2008 }}

; Nuusmedia
----
* {{en}} [http://www.maltamediaonline.com/ MaltaMedia] – aanlynnuus
* {{en}} [http://www.timesofmalta.com/ ''The Times of Malta''] – Engelstalige Maltese koerant

; Reis
----
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [http://www.visitmalta.com/ Amptelike Maltese toerismegids]
* {{en}} [http://www.holidaysmalta.info/ Maltese inligtings- en reisgids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305070312/http://holidaysmalta.info/ |date= 5 Maart 2010 }}
* {{en}} [http://www.guidetomalta.net/ Maltese reisgids]
* {{en}} [http://malta.world-travel.com.mt/ Maltese toerismegids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909013026/http://malta.world-travel.com.mt/ |date= 9 September 2009 }}

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Malta}}
| Noord = [[Middellandse See]] • {{vlagland|Italië}}
| Noordoos = [[Ioniese See]] • {{vlagland|Griekeland}}
| Oos = [[Middellandse See]]
| Suidoos = [[Libiese See]]
| Suid = [[Middellandse See]] • {{vlagland|Libië}}
| Suidwes = {{vlagland|Tunisië}} • [[Middellandse See]]
| Wes = {{vlagland|Tunisië}} • [[Middellandse See]]
| Noordwes = [[Middellandse See]]
}}

{{Lande van Europa}}
{{EU-lande}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Britse Statebond]]
[[Kategorie:Malta| ]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]</text>
      <sha1>iexu2swilc9kwolbb47c0osj0yavtbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/7 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9569</id>
    <revision>
      <id>2923198</id>
      <parentid>1232337</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Vlagdag in Colombia (1819/1834)</comment>
      <origin>2923198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="41bs6qz6b2gijuj8mq1k9or6qwwi7us" xml:space="preserve">'''[[7 Augustus]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in die [[Ivoorkus]] ([[1960]]); [[Vlag van Colombia|Vlagdag]] in [[Colombia]] ([[1819]]/[[1834]]).
[[Lêer:BeringSt-close-VE.jpg|regs|125px|Satellietfoto van die Beringstraat]]
* [[1810]] – [[Colombia]] word as 'n onafhanklike land erken, nege jaar nadat die land homself onafhanklik verklaar het.
* [[1848]] – Geboortedag van [[Alice James]], [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] dagboekskryfster en suster van die beroemde outeur [[Henry James]].
* [[1883]] – Die eertydse [[onafhanklikheid|onafhanklike]] [[republiek]] [[Stellaland]] verenig met [[Goosen]] in die noorde van die [[Kaapkolonie]].
* [[1960]] – Die [[Ivoorkus]] word van [[Frankryk]] onafhanklik.
* [[1987]] – 'n Amerikaanse vrou word die eerste persoon wat oor die '''[[Beringstraat]]''' van [[Alaska]] na die [[Sowjetunie]] swem.</text>
      <sha1>41bs6qz6b2gijuj8mq1k9or6qwwi7us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/9 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9677</id>
    <revision>
      <id>2923199</id>
      <parentid>2410964</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Nasionale Dag van Singapoer (1965)</comment>
      <origin>2923199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="pjjy3je66ngw0cvyiy64cubli1ebs65" xml:space="preserve">'''[[9 Augustus]]''': [[Inheemse volke|Internasionale dag van die wêreld se inheemse volke]]; [[Nasionale Vrouedag]] in [[Suid-Afrika]] ([[1956]]); Nasionale Dag van [[Singapoer]] ([[1965]]).
[[Lêer:Nagasakibomb.jpg|regs|125px|Paddastoelwolk na atoombom op Nagasaki]]
* [[378]] – 'n Groot [[Romeinse Ryk|Romeinse]] leër onder leiding van keiser [[Valens]] word deur die [[Gote|Wesgote]] in die [[Slag van Adrianopel]] vernietig.
* [[1173]] – Die hoeksteen van die [[Skewe Toring van Pisa]] word gelê.
* [[1902]] – [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] word gekroon as koning van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] en die Britse dominiums asook [[keiser van Indië]].
* [[1945]] – Die [[Kernwapen|atoombom]] '''[[Fat Man]]''' word deur die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] bo [[Nagasaki]], [[Japan]], ontplof.
* [[1975]] – Die [[Rusland|Russiese]] komponis [[Dmitri Sjostakowitsj]] sterf aan longkanker.</text>
      <sha1>pjjy3je66ngw0cvyiy64cubli1ebs65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/10 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9678</id>
    <revision>
      <id>2923206</id>
      <parentid>1310715</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Onafhanklikheidsdag in Ecuador (1809).</comment>
      <origin>2923206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="dhs2ht824fx0kkjafi96cf83bcoshtn" xml:space="preserve">'''[[10 Augustus]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Ecuador]] ([[1809]]).
[[Lêer:Ferdinand Magellan.jpg|regs|125px|Ferdinand Magellaan]]
* [[1519]] – '''[[Ferdinand Magellaan]]''' se vyf skepe vaar uit [[Sevilla]] in 'n poging om om die aardbol te vaar.
* [[1792]] – Opstandelinge tydens die [[Franse Rewolusie]] bestorm die [[Tuileries-paleis]].
* [[1821]] – [[Missouri]] word die 24ste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].
* [[1978]] – Geboortedag van die [[Suid-Afrika]]anse musikant [[Karen Zoid]].
* [[2005]] – Die Verenigde State en die [[Afrika-unie]] eis die herroeping van 'n [[staatsgreep]] in [[Mauritanië]].</text>
      <sha1>dhs2ht824fx0kkjafi96cf83bcoshtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/14 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9684</id>
    <revision>
      <id>2923208</id>
      <parentid>2691658</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Vlagdag in Paraguay (1842)</comment>
      <origin>2923208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="d6wko8nelvot1o4tpjva55ic1f6rv8u" xml:space="preserve">'''[[14 Augustus]]:''' [[Vlag van Paraguay|Vlagdag]] in [[Paraguay]] ([[1842]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Pakistan]] ([[1947]]).
[[Lêer:Nicolas II photographie couleur.jpg|right|120px| Nikolaas II van Rusland]]
* [[1875]] – Stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]], beywering o.a. vir die bevordering en erkenning van [[Afrikaans]] in Suid-Afrika.
* [[1945]] – [[Japannese Keiserryk|Japan]] gee oor nadat [[Hirosjima]] en [[Nagasaki]] deur [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse]] [[Kernwapen|atoombomme]] vernietig is. Dit bring 'n einde aan die [[Tweede Wêreldoorlog]].
* [[1947]] – [[Pakistan]] word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[1989]] – [[Suid-Afrika]] se [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] kondig sy bedanking aan.
* [[2000]] – '''[[Nikolaas II van Rusland]]''' en sy gesin word deur die [[Russies-Ortodokse Kerk]] tot &quot;heilige martelaars&quot; verklaar.</text>
      <sha1>d6wko8nelvot1o4tpjva55ic1f6rv8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/15 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9685</id>
    <revision>
      <id>2923210</id>
      <parentid>2410969</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ Nasionale Dag van Liechtenstein (1866) &amp; Onafhanklikheidsdag in die Republiek die Kongo (1960)</comment>
      <origin>2923210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="3jau28xtkr99y0ykxezbemjsp70u6x4" xml:space="preserve">'''[[15 Augustus]]''': [[Mariahemelvaart]] ([[Christendom]]); Nasionale Dag van [[Liechtenstein]] ([[1866]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in beide [[Indië]] ([[1947]]) en die [[Republiek die Kongo]] ([[1960]]); Nasionale Bevrydingsdag van [[Korea]] ([[1945]]).
[[Lêer:F. W. de Klerk 2012.jpg|regs|125px|Frederik Willem de Klerk]]
* [[1769]] – Geboortedag van [[Napoleon Bonaparte]] in [[Ajaccio]], [[Korsika]].
* [[1914]] – Die [[Panamakanaal]] word in gebruik geneem om 'n kortpad tussen die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] en die [[Stille Oseaan]] te vestig.
* [[1945]] – [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde nasies]] vier die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] nadat keiser [[Hirohito]] die onvoorwaardelike oorgawe van [[Japan]] aangekondig het.
* [[1960]] – Die [[Republiek die Kongo]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Frankryk]].
* [[1989]] – '''[[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]]''' word [[Staatspresident van Suid-Afrika|staatspresident]] van [[Suid-Afrika]]. Hy volg [[Pieter Willem Botha|President P.W. Botha]] op wat die vorige dag sy bedanking aangekondig het.</text>
      <sha1>3jau28xtkr99y0ykxezbemjsp70u6x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/16 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9687</id>
    <revision>
      <id>2923211</id>
      <parentid>1371473</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ Herinstelling van Onafhanklikheid in die Dominikaanse Republiek (1863).</comment>
      <origin>2923211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="o3z1068xvue4cxu6hdaq4z7bp0mff7h" xml:space="preserve">'''[[16 Augustus]]''': Herinstelling van [[Onafhanklikheid]] in die [[Dominikaanse Republiek]] ([[1863]]).
[[Lêer:Flag of Nieuwe Republiek.svg|regs|125px|Die vlag van die Nieuwe Republiek]]
* [[1870]] – Die [[Slag van Mars-la-Tour]] vind plaas tydens die [[Frans-Duitse Oorlog]].
* [[1884]] – Die [[Voortrekkers]] stig die '''[[Nieuwe Republiek]]'''.
* [[1960]] – [[Siprus]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* [[1993]] – [[Suid-Afrika]] oorhandig die [[Walvisbaai]]-[[Enklawe|eksklawe]] aan [[Namibië]].
* [[2003]] – [[Idi Amin]], die voormalige diktator van [[Uganda]], sterf in ballingskap in [[Saoedi-Arabië]].</text>
      <sha1>o3z1068xvue4cxu6hdaq4z7bp0mff7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/17 Augustus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9688</id>
    <revision>
      <id>2923214</id>
      <parentid>2410971</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ Vlagdag in Bolivië (1825) &amp; Onafhanklikheidsdag in Gaboen (1960)</comment>
      <origin>2923214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="fxnhmy664sb2mxrpvmhtqsr2n691p6l" xml:space="preserve">'''[[17 Augustus]]''': [[Vlag van Bolivië|Vlagdag]] in [[Bolivië]] ([[1825]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in beide [[Indonesië]] ([[1945]]) en [[Gaboen]] ([[1960]]).
[[Lêer:Mae West NYWTS cropped2.jpg|125px|border|regs|Mae West]]
* [[1420]] – Ná twee maande se besetting gee die [[Nederland]]se stad [[Leiden]] homself oor aan die Hertog van [[Gouda, Suid-Holland|Gouda]], Jan van Beieren.
* [[1893]] – Gebore: '''[[Mae West]]''', [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] aktrise.
* [[1960]] – [[Gaboen]] word van [[Frankryk]] onafhanklik.
* [[1962]] – [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitse]] grenswagte skiet die 18 jaar oue [[Peter Fechter]] dood tydens sy poging om oor die [[Berlynse Muur]] na [[Wes-Berlyn]] te vlug.
* [[1977]] – Die kernaangedrewe [[Sowjetunie|Sowjetse]] ysbreker Arktika voltooi die eerste suksesvolle oppervlakvaart oor die [[Arktiese Oseaan]] na die [[Noordpool]].</text>
      <sha1>fxnhmy664sb2mxrpvmhtqsr2n691p6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koper</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10264</id>
    <revision>
      <id>2923076</id>
      <parentid>2908770</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33373" sha1="g8azomr12d2nz42t466jgpqksupky8k" xml:space="preserve">{{Elementboks opskrif |getal=29 |simbool=Cu |naam=koper|links=[[nikkel]] |regs=[[sink]] |bo=- |onder=[[silwer|Ag]] |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}
{{Elementboks reeks | [[oorgangsmetale]] }}
{{Elementboks groepperiodeblok |groep=11 |periode=4 |blok=d }}
{{Elementboks voorkoms beeld | Cu,29| koper, metaalglans}}
{{Elementboks atoommassa gpm | 63.546(3)}}
{{Elementboks ekonfig | &amp;#91;[[argon|Ar]]&amp;#93; 3d&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; 4s&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; }}
{{Elementboks eperskil | 2, 8, 18, 1 }}
{{Elementboks afdeling fisieseiensk |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}
{{Elementboks fase | [[vastestof]] }}
{{Elementboks digtheid gpcm3nkt | 8,96 }}
{{Elementboks digtheidvl gpcm3sp | 8,02 }}
{{Elementboks smeltpunt | k=1357,77 | c=1084,62 }}
{{Elementboks kookpunt | k=2835 | c=2562 }}
{{Elementboks smeltwarm kjpmol | 13,26 }}
{{Elementboks verdampwarm kjpmol | 340&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Duan, Y.J. &amp; Chen, Bo &amp; Ma, Yingche &amp; Gao, M. &amp; Liu, Kui|year=2013|title= Determination of Vapor Pressure of Liquid Copper by Carrier Gas Method|journal=Journal of Materials Science &amp; Technology|volume=29|doi= 10.1016/j.jmst.2013.11.002}}&lt;/ref&gt; }}
{{Elementboks warmtekap jpmolkteen25 | 24,440 }}
{{Elementboks dampdruk katpa | 1509 | 1661 | 1850 | 2089 | 2404 | 2836 |kommentaar= }}
{{Elementboks afdeling atoomeiensk |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}
{{Elementboks kristalstruktuur | kubies vlakgesentreerd }}
{{Elementboks ruimtegroep |ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m|nommer=225}}
{{Elementboks Strukturbericht|A1}}
{{Elementboks oksiedtoest | '''2''', 1&lt;br /&gt;(swak [[basis (chemie)|basiese]] oksied) }}
{{Elementboks elektroneg pauling | 1,90 }}
{{Elementboks ioonenergie4 | 745,5 | 1957,9 | 3555 }}
{{Elementboks atoomradius pm | 135 }}
{{Elementboks atoomradiusber pm |145 }}
{{Elementboks kovalenteradius pm | 138 }}
{{Elementboks vanderwaalsradius pm | 140 }}
{{Elementboks afdeling diverse |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}
{{Elementboks magneties | [[diamagnetisme|diamagneties]] }}
{{Elementboks eweerstand ohmmteen20 | 16,78 n}}
{{Elementboks termiesegeleiding wpmkteen300k | 401 }}
{{Elementboks termieseuitsetting umpmkteen25 | 16,5 }}
{{Elementboks spoedvanklank staafteenkamert | (annealed)&lt;br /&gt;3810 }}
{{Elementboks youngsemodulus gpa | 130 }}
{{Elementboks skuifmodulus gpa | 48 }}
{{Elementboks massamodulus gpa | 140 }}
{{Elementboks poissonverhouding | 0,34 }}
{{Elementboks mohsehardheid | 3,0 }}
{{Elementboks vickershardheid mpa | 369 }}
{{Elementboks brinellhardheid mpa | 874 }}
{{Elementboks cas nommer | 7440-50-8 }}
{{Elementboks isotope begin |isotopevan=koper |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}
{{Elementboks isotope stabiel | mg=63 |sim=Cu |nv=69.17% | n=34 |alias=koper-63}}
{{Elementboks isotope stabiel | mg=65 |sim=Cu |nv=30.83% | n=36 |alias=koper-65}}
{{Elementboks isotope eindig}}
{{Elementboks voetskrif |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }}

'''Koper''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Cu''' en [[atoomgetal]] van 29.

== Geskiedenis ==
In [[antieke Griekeland]] het die metaal bekend gestaan as ''chalkos'' (χαλκός).  In die Romeinse tydperk het dit bekend gestaan as ''aes Cyprium'' (''aes'' was die generies Latynse term vir koperlegerings soos [[brons]] en ander metale en omdat so baie daarvan in [[Ciprus]] ontgin is).  Hierdie term is vereenvoudig tot ''cuprum'' wat dan die oorsprong is van die woord ''koper''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.copper.org/education/c-facts/history/fact2.html|publisher=Copper.org|title=fact 2 of 28|access-date= 7 September 2023|archive-date= 7 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907230108/https://www.copper.org/education/c-facts/history/fact2.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Mesopotamië===
Koper was bekend aan van die oudste beskawings en het 'n geskiedenis wat ten minste 10 000 jaar oud is.  'n Koperhangertjie is in noordelike [[Irak]] gevind wat terugdateer uit 8700 v.C.  Teen 5000 v.C. was daar baie tekens van koper[[Metaalnywerheid|smeltery]]e, waar koper geraffineer is vanuit basiese koperkarbonate soos [[malagiet]] of [[asuriet]]. 

Koper is 'n taamlik sagte metaal, maar kan deur legering met ander elemente bruikbaarder gemaak word. Legerings met tot 3,4% [[nikkel]] word reeds rondom 3500 v.C. in Sumerië aangetref.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Cheng, C. F., en C. M. Schwitter|title=“Nickel in Ancient Bronzes.” |journal=American Journal of Archaeology|volume=61|issue=4|year=1957|pages=351–65|doi=10.2307/500603}}&lt;/ref&gt;
Daar is koper en [[brons]] artikels uit ou [[Sumer]]iese stede gevind wat terugdateer tot 3000 v.C. en [[Egipte|Egiptiese]] artikels vervaardig uit koper en koper-tinlegerings wat bykans net so oud was.
[[Lêer:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|links|duimnael|175px|Antieke koperstaaf komende van Zakros, Kreta. Die ingot is in die vorm van 'n diervel, tipies van die ingots uit die tydperk.]]

===Egipte===
Die Egiptiese woord vir koper was waarskynlik ''bjꜣ'', wat die Egiptoloë as 'bia' uitspreek. In die Oostelike Woestyn is reeds in die [[Antieke_Egipte#Predinastiese_Tydperk|IIIB-fase van die Naqada-kultuur]] koper gemyn. Daar is aanwysings dat ook [[arseen]] uit hierdie streek verkry is.&lt;ref name=&quot;Odler&quot;/&gt; Die tempel van [[Sahoere]] het reeds in die 25ste eeu v.C. 'n stelsel van 300 m pype van koper om die afval af te voer.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Inskeep, R. R. |title=“Health Hazards and Healing in Antiquity.” |journal=The South African Archaeological Bulletin|volume=24|issue=93|year=1969|pages=21–29|doi=10.2307/3888363}}&lt;/ref&gt; Ongelukkig het Egiptoloë lank die verskille tussen legerings met arseen en dié met tin nie herken nie, maar daar is nou navorsing om hulle vondste beter te ontleed.&lt;ref name=&quot;Odler&quot;&gt;{{cite book|authors=Odler, M. |year=2023|title= Copper in Ancient Egypt|place= Leiden, The Netherlands|publisher= Brill|doi=10.1163/9789004527690}}&lt;/ref&gt; 
Die Egiptenare het vroeg bevind dat die byvoeging van 'n klein hoeveelheid tin dit makliker gemaak het om die metaal te giet, dus is bronslegering artikels uit Egipte bykans net so oud soos die koperartikels.

===China===
Die gebruik van koper in antieke [[China]] dateer terug tot ten minste 2000 v.C.  Teen 1200 v.C. is brons artikels van uitstekende gehalte reeds vervaardig. Die vroegste voorwerpe van [[brons]] wat in China gevind is, kom van die Yangshao-kultuur in die [[Shaanxi]]-provinsie van ong. 4000 v.C. In die 3de millennium v.C. word voorwerpe in verskeie streke aangetref en die Xia-dinastie (21ste tot 16de eeu v.C.) is duidelik  'n ryk van die Bronstyd wat geduur het tot die Oostelike Zhou (771-221 v.C.) Meteorietyster was sedert lank bekend maar yster begin dalk eers laat in die Westelike Zhou (voor 771) vervaardig te word en ru-yster word eers 200 jaar later algemeen.&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Jueming, H|year=2016|title= Metallurgy in China. In: Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures|publisher= Springer|place=Dordrecht|doi=10.1007/978-94-007-7747-7_9164}}&lt;/ref&gt;

===Europa===
[[Ötzi]], die Ysman, 'n goed gepreserveerde lyk van 'n man wat 3200 v.C. geleef het, het 'n koperbyl by hom gehad waarvan die metaal 99.7% suiwer was.  Hoë vlakke [[arseen]] wat in sy hare gevind is, dui op die moontlikheid dat hy betrokke was by die smelt van koper.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sbs.arizona.edu/news/studying-otzi-ice-man-leads-outstanding-research-award-adrianna-kennedy-21#:~:text=%E2%80%9CI%20proposed%20instead%20that%20some,of%20the%20copper%20smelting%20process.%E2%80%9D|publisher=Sbs Arizona|title=Studying &quot;Otzi, the Ice Man&quot; Leads to Outstanding Research Award: Adrianna Kennedy, '21|year=2021}}&lt;/ref&gt;

===Die Bronstydperk===
Die gebruik van [[brons]] was so algemeen tydens 'n sekere tydperk van die menslike beskawing dat dit die [[Bronstydperk]] gedoop is.  Die oorgangstydperk in sekere gebiede tussen die [[Neolitikum|Laat steentydperk]] en die Bronstydperk word die [[Kopertydperk]] genoem toe hoë suiwerheid kopergereedskap begin verskyn het maar nog saam met steengereedskap in gebruik was.
[[Lêer:Venus symbol.svg|links|duimnael|75px|Alchemie simbool vir koper]]

[[Geelkoper]], 'n [[legering]] van [[sink]] en koper was aan die antieke Grieke bekend maar is eers deur die [[Antieke Rome|Romeine]] op groot skaal gebruik. Die Romeine het dit ''aurichalcum'' genoem en gebruik vir die sestersie, een van hulle munte. Dit is ook vir dekoratiewe doeleindes gebruik soos vir goudkleurige helms. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.copper.org/publications/newsletters/innovations/2000/01/history_brass.html#:~:text=While%20tin%20was%20readily%20available,brass%2C%20calling%20it%20'Aurichalum.|publisher=Copper development association|title=Brief early history of brass|authors=Vin Callcut|year=2000}}&lt;/ref&gt;

Koper is met die godin [[Afrodite]]/[[Venus (mitologie)|Venus]] in mitologie en [[alchemie]] verbind, vanweë sy pragtige glans, die antieke gebruik daarvan in [[spieël]]s en die verbintenis daarvan met [[Ciprus]], wat 'n heiligdom was van die godin.  In [[alchemie]] was die simbool van koper dan ook die simbool vir die planeet [[Venus (planeet)|Venus]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://webapp1.dlib.indiana.edu/newton/reference/symbols.do|publisher=U. Indiana|title=The Chymistry of Isaac Newton}}&lt;/ref&gt;

== Biologiese rol ==
Koper is noodsaaklik in alle gevorderde plant- en dierlewe.  Koper word hoofsaaklik in die bloedstroom op 'n [[plasmaproteïen]] genaamd ceruloplasmin vervoer. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=167&amp;contentid=ceruloplasmin_blood#:~:text=Ceruloplasmin%20is%20a%20protein%20made,many%20processes%20in%20your%20body.|publisher=URMC Rochester|title=Ceruloplamin (Blood)}}&lt;/ref&gt;
Wanneer koper in die ingewande geabsorbeer word, word dit aan albumien verbind en na die lewer vervoer. Koper word in 'n verskeidenheid [[ensiem]]e gevind, insluitend die koperkerne van sitochroomoksidase,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://chem.libretexts.org/Courses/Saint_Marys_College_Notre_Dame_IN/CHEM_342%3A_Bio-inorganic_Chemistry/Readings/Metals_in_Biological_Systems_(Saint_Mary's_College)/Cytochrome_Oxidase|publisher=LibreText|title=Citechorme Oxidase}}&lt;/ref&gt; die Cu-Zn bevattende ensiem superoksieddismutase.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2020.00183/full|publisher=Frontiers|title=Copper/Zinc Superoxide Dismutase in Human Skin: Current Knowledge}}&lt;/ref&gt; Dit vorm ook die hoofmetaal in die [[suurstof]]draende pigment hemosianien,&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Cornelia Kaintz, Stephan Gerhard Mauracher, Annette Rompel|title=Chapter One - Type-3 Copper Proteins: Recent Advances on Polyphenol Oxidases. in: Advances in Protein Chemistry and Structural Biology|editors= Christo Z. Christov|publisher=Academic Press|volume=97|year=2014|pages= 1-35|ISBN=9780128000120|doi=10.1016/bs.apcsb.2014.07.001}}&lt;/ref&gt; bekend uit die blou bloed van die [[Atlantiese hoefysterkrap]] ''Limulus polyphemus'' wat koper in plaas van [[yster]] vir die vervoer van suurstof gebruik.

Daar word geglo dat [[sink]] en koper meeding vir absorpsie in die spysverteringskanaal, wat sou meebring dat 'n dieet wat oormatige hoeveelhede van een van hierdie twee minerale sou bevat 'n tekort in die ander kan veroorsaak.  Die Aanbevole Dieetkundige Toelaag (RDA) vir koper in normale gesonde volwassenes is 0,9 [[milligram|mg]]/dag.&lt;ref name=&quot;NCBI&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK222312/#:~:text=The%20Recommended%20Dietary%20Allowance%20(RDA,for%20adult%20men%20and%20women.|publisher=NCBI NIH|title=Copper}}&lt;/ref&gt; Die siekte [[lamkruis]] hang saam met 'n kopertekort.

=== Toksisiteit ===
Alle koperverbindings, behalwe waar dit andersins bekend is, moet hanteer word as sou dit [[toksies]] wees.  30&amp;nbsp;g Kopersulfaat kan potensieel noodlottig wees in mense.  Die aanbevole veilige vlakke van koper in [[drinkwater]] vir mense wissel afhangende van die bron daarvan, maar is gewoonlik tussen 1.5 tot 2 mg/l.  Die Dieetkundige verwysingsinname (DRI), die toelaatbare vlak van inname vir volwassenes van dieetkundige koper vanuit enige bron, is 10 mg/dag.&lt;ref name=&quot;NCBI&quot;/&gt;

'n Oorerflike siektetoestand wat [[Wilson se siekte]] genoem word veroorsaak dat koper in die liggaam ophoop&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gatewaytrialwilsondisease.com/?gclid=CjwKCAjw6eWnBhAKEiwADpnw9sktj1koRtJiYkZ9-QWI-1z3pdXz6QYVlXIQqwEiOiMmkpJqp0ghfhoC9BIQAvD_BwE|publisher=Gateway|title=Clinical trial}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; omdat dit nie deur die [[lewer]] na die [[gal]] uitgeskei word nie.  Hierdie siektetoestand kan, indien dit onbehandeld gelaat word, lei tot [[brein]]- en [[lewer]]skade.  Studies het verder ook getoon dat mense wat aan geestesafwykings soos [[skisofrenie]] lei, geneig is om hoër kopervlakke in hulle liggame te hê, maar dit kort in die brein.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Schoonover KE, Queern SL, Lapi SE, Roberts RC|title=Impaired copper transport in schizophrenia results in a copper-deficient brain state: A new side to the dysbindin story.|journal= World J Biol Psychiatry|year=2020|volume=21(1)|pages=13-28|doi= 10.1080/15622975.2018.1523562}}&lt;/ref&gt;

=== Algemene gevare ===
Die metaal in poeiervorm is 'n [[brand]]gevaar.  Klere wat in water met koperkonsentrasies hoër as 1mg/L gewas word, kan klere bruin vlek.

== Fisiese eienskappe ==
[[Lêer:Cu-Scheibe.JPG|duimnael|links|Koper]]
Koper is 'n rooierige [[metaal]] met 'n hoë [[elektriese geleidingsvermoë|elektriese-]] en [[termiese geleidingsvermoë]] (onder die suiwer metale teen kamertemperatuur het slegs [[silwer]] 'n hoër elektriese geleidingsvermoë). Metale reflekteer fotone met lae frekwensies en absorbeer frekwensies hoër as die metaal se plasmaresonansie. Koper is rooi omdat sy plasmaresonansie naby 2.0 eV lê (net bokant die rooi kleur, 620 nm). Geelkoper en goud is geel omdat hulle 'n plasmaresonansie by hoër energieë/frekwensies het. Laastens reflekteer silwer oor die hele sigbare gebied omdat sy plasmafrekwensie in die nabye UV (4.0 eV) geleë is. Dit maak dit 'n wit metaal. &lt;ref&gt;{{cite book|authors=Kelly S. Potter, Joseph H. Simmons|title=Chapter 4 - Optical properties of insulators—materials, devices, and applications. In: Optical Materials (Second Edition)|editors= Kelly S. Potter, Joseph H. Simmons|publisher=Elsevier|year=2021|pages=173-228|ISBN=9780128186428|doi=10.1016/B978-0-12-818642-8.00004-1|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128186428000041}}&lt;/ref&gt;

=== Struktuur ===
Koper is kristallyn en het 'n struktuur met [[kubiese digpakking]]. Dit is die argetipe van die A1-struktuur in die [[strukturbericht-klassifikasie]] van kristalstrukture wat ook by talle ander metale aangetref word.

:Sien ook [[:Kategorie:A1-strukture]]

=== Isotope ===
Daar bestaan twee stabiele isotope van koper, [[koper-63|&lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt;Cu]] en [[koper-65|&lt;sup&gt;65&lt;/sup&gt;Cu]] asook 'n aantal radio-isotope.  Die meerderheid van die radio-isotope het halfleeftye van etlike minute of minder.  Die isotoop met die langste leeftyd het 'n halfleeftyd van 12.7 ure, met twee vervalmodusse, wat tot twee verskillende produkte lei.

== Chemiese eienskappe ==
Koper word nie deur sure aangetas nie behalwe as hierdie sure ook oksideermiddels is.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB31:033300000|title=Leerboek der bijzondere scheikunde|authors=Kramers J. (S.J.)|year=1909|publisher=Malmberg}}&lt;/ref&gt; Dit los in salpetersuur op omdat die nitraatioon, wat N(5+) bevat koper kan oksideer en self in N(2+) oorgaan:&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB21:043640000:00068|title=Beknop leerboek der scheikunde|authors=H.J. an de Stadt}}&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;3Cu + 8HNO_3 \rightarrow 3Cu(NO_3)_2 + 4H_2O + 2NO\uparrow&lt;/math&gt;

Koper kan ook met [[yster(III)chloried]] opgelos word. Dit kan gebruik word om die metaal te [[etswerk|ets]].&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB24:080430000|title=Het etsen van koper door ijzerchloride|authors=Bastiaan Baars|year=1935|publisher=Enschedé}}&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;Cu + 2Fe^{3+}(aq.) \rightarrow Cu^{2+}(aq) + 2Fe^{2+}(aq)&lt;/math&gt;

=== Legerings ===

Daar bestaan baie [[legering]]s van koper. 
*[[Brons]] is 'n koper/[[tin]] legering. Dit het 'n groot rol in die geskiedenis gespeel. Sien: [[Bronstydperk]]
*[[Geelkoper]] is 'n koper/[[sink]] legering. 
*[[Monel]] is 'n koper/[[nikkel]] legering.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.xometry.com/resources/materials/what-is-monel/|publisher=Xometry|title=All About Monel® Alloys: Definition, History, and Applications}}&lt;/ref&gt; Koper en nikkel vorm 'n volledige reeks [[mengkristal]]le &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.princeton.edu/~maelabs/mae324/glos324/phasediagram.htm|publisher=Princeton|title=Phase diagram}}&lt;/ref&gt;

In Noord-Amerika word 'n nommerstelsel bygehou vir al die legerings en hulle spesieke eienskappe. Dit word die UNS (Unified Numbering System) genoem. In hulle benamingstelsel dui getalle van C10000 tot C79999 smeedlegerings aan. Gegote legerings is genommer van C80000 tot C99999.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://copper.org/resources/standards/uns-standard-designations.php|title=The Unified Numbering System|publisher=copper development association|access-date=19 September 2023|archive-date=15 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015143108/https://copper.org/resources/standards/uns-standard-designations.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Verbindings ===
[[Lêer:Cuivre Michigan.jpg|duimnael|Koper in [[gedeë]] vorm uit die natuur]]
Algemene oksidasietoestande van koper sluit die koper(I) toestand in, Cu&lt;sup&gt;1+&lt;/sup&gt;; en die koper(II) toestand, Cu&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; in, wat mooi blou- of blougroensoute vorm.  Onder ongewone toestande kan die +3 toestand ook verkry word. Met sterker oksidasiemiddels soos [[suurstof]] is die 2+ die meer stabiele ene, maar met swakkeres soos in die geval van [[swael]] kom net die 1+ toestand voor.

In vaste verbindinge van Cu&lt;sup&gt;1+&lt;/sup&gt; kan die ioon 'n groter mobiliteit verkry. Dit kan tot sogenaamde [[superioniese geleiding]] lei.&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Chandra, A. and Chandra, A|year=2014|title= Superionic Solids in Energy Device Applications. In Advanced Energy Materials|editors= A. Tiwari en S. Valyukh|doi=10.1002/9781118904923.ch4}}&lt;/ref&gt;

Die groen kleur van [[koper(II)karbonaat|basiese koperkarbonaat]] is meestal die oorsaak van die voorkoms van die koperbedekte dakke of -koepels van sommige geboue, maar daar kan ook chloriede gevorm word.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.simplecoat.com/blog/how-to-preserve-and-protect-patina-on-copper|publisher=Sinplecoat|title=how to preserve and protect patina on copper}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  [[Koper(II)sulfaat]] (Blou vitrioel) vorm 'n blou kristallyne [[hidraat|pentahidraat]] en is waarskynlik die bekendste koperverbinding in laboratoriums.  Dit word as [[swamweerder]] gebruik.

Daar bestaan twee stabiele oksiede van koper, [[Koper(II)oksied]] (CuO) en [[Koper(I)oksied]] (Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O).  Koperoksiede word gebruik [[yttrium]][[barium]]koperoksied (YBa&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7-&amp;delta;&lt;/sub&gt;) oftewel [[YBKO]] wat die basis vorm van baie onkonvensionele [[supergeleiding|supergeleier]]s.

Ander verbindings sluit in: [[Koper(I)chloried]] en [[koper(II)chloried]].
==== Sien ook ====
*[[:Kategorie:verbindings van koper|Verbindings van koper]]

== Verspreiding en mynbou ==
[[Lêer:Chino copper mine.jpg|200px|links|duimnael|Die El Chino oopgroef kopermyn in [[Nieu-Meksiko]].]]

Koper word in die suiwer vorm asook in [[mineraal|minerale]] vorm in die natuur aangetref.  Minerale soos die [[karbonaat|karbonate]] [[asuriet]] (Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) en [[malagiet]] (Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) is bronne van koper asook die [[sulfied]]e soos [[chalkopiriet]] (CuFeS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), [[borniet]] (Cu&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;FeS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;), [[kovelliet]] (CuS) en oksiede soos [[kupriet]] (Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O). 

Daar is verskeie kopermyne in Suid-Afrika. Die Palabora-myn in [[Limpopo]] was die grootste koperproduserende myn in Suid-Afrika. Dit in 2021 ongeveer 21 997 ton koper uit 'n geraamde 8,6 miljoen metrieke ton erts per jaar geproduseer het. Hierdie myn is die eiendom van HBIS Group Co Ltd, en gaan nog tot 2039 bedryf word. Die tweede grootste koperproduserende myn met 'n geskatte koperproduksie van 11 601 ton en 'n geraamde 11,95 miljoen ton erts, was die Mogalakwena-myn wat ook in Limpopo geleë is. Die Mogalakwena-myn is die besit van Anglo American Plc en sal nog tot 2040 bedryf word.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.globaldata.com/data-insights/mining/south-africa--five-largest-copper-mines-in-2090872/#:~:text=The%20five%20largest%20copper%20mines,mmtpa%20of%20ROM%20in%202021.|title=South Africa: Five Largest Copper Mines in 2021|publisher=Global Data}}&lt;/ref&gt;

Die Internasionale Raad van Koperuitvoerende Lande (CIPEC) wat sedert 1992 ophou bestaan het, het eens probeer om 'n soortgelyke rol as wat [[OPUL]] in [[ru-olie]] speel, te vervul&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Mingst, Karen A. |title=“Cooperation or Illusion: An Examination of the Intergovernmental Council of Copper Exporting Countries.” |journal=International Organization|volume=30|issue=2|year=1976|pages= 263–87|url=http://www.jstor.org/stable/2706259|accessdate= 8 September 2023}}&lt;/ref&gt; maar kon egter nie dieselfde mate van invloed uitoefen nie, veral vanweë die feit dat die tweede grootste produsent, die [[Verenigde State]], nooit 'n lid was nie.  Die organisasie is in 1967 gestig en die hooflede daarvan was [[Chili]], [[Peru]], [[Zaïre]] en [[Zambië]].

Die meeste [[delfstowwe|kopererts]] word ontgin vanuit groot [[Mynbou#Dagmynbou|oopgroefmyn]]e.  Voorbeelde sluit in: [[Chuquicamata]] in [[Chili]] en die [[El Chinomyn]] in [[Nieu-Meksiko]]. Die ertse bevat soms minder as 1% koper en daar is twee tipes wat verskillende verwerking vereis:&lt;ref name=&quot;AZ&quot;&gt;{{cite web|url=https://superfund.arizona.edu/resources/learning-modules-english/copper-mining-and-processing/processing-copper-ores|publisher=Superfund Arizona|title=Copper Mining and Processing: Processing Copper Ores}}&lt;/ref&gt; Oksiede word met 'n hidrometallurgiese metode verwerk. Sulfiede met 'n pirometallurgiese metode
=== Hidrometallurgie ===
Oksidiese ertse is gewoonlik armer aan koper, maar hulle verwerking vereis geen hoë temperature nie. Die erts word fyngemaak en blootgestel aan uitloging met verdunde [[swaelsuur]] wat die koper as [[koper(II)sulfaat]] in oplossing doen gaan. Die koper word met 'n ander oplosmiddel geëkstraheer, waarby onsuiwerhede in die water opgelos bly. Die koper word daarna aan [[elektrolise]] onderwerp en suiwer koper as koperkatodes verkry.&lt;ref name=&quot;AZ&quot;/&gt;
=== Pirometallurgie ===
Sulfidiese ertse word fyngemaak en met 'n oppervlakaktiewe middel behandel wat hom aan die kopersulfieddeeltjies heg. Dit laat hulle dryf op die skuim wat deur lug in te blaas veroorsaak word. Die skuim word afgeskei en behandel met 'n verdikkingsmiddel wat die koperhoudende materiaal doen neerslaan. Die produk bevat 30% koper saam met ander metaalverbindings. Dit word na 'n smelter gestuur en ''verhit'' tot 1260 C. Uit hierdie smelt slaan 'n slak neer wat veral yster en silikaat bevat. Die bo-laag, die ''mat'' word verhit met suurstof (uit die lug) dit verbrand die swael en die res van die yster. Die produk, die ''blisterkoper'' bevat 98% koper en word verder elektrolities verfyn. In die elektrolisestap ontstaan 'modder' as afvalmateriaal, wat nog waardevolle metale soos silwer of goud bevat.&lt;ref name=&quot;AZ&quot;/&gt; 'n Ander byproduk is [[seleen]].
=== Herwinning ===
Koper is 'n waardevolle stof. Die mynbou is duur, besoedel die omgewing en elektrolise kos baie energie. Daarom word vandag ~50% van die koperproduksie uit herwinning verkry.&lt;ref name=&quot;AZ&quot;/&gt;

== Toepassings ==
Die belangrikste toepassings van koper is elektriese draad (60%), dakbedekking en loodgieterswerk (20%), en industriële masjinerie (15%). Koper word meestal as 'n suiwer metaal gebruik, maar wanneer groter hardheid vereis word, word dit in legerings soos [[geelkoper]] en [[brons]] (5% van totale gebruik) gesit.&lt;ref name=&quot;emsley&quot; /&gt; Vir meer as twee eeue word koperverf op bootrompe gebruik om die groei van plante en skulpvisse te beheer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boatus.com/magazine/2012/february/copper.asp|title=Is Copper Bottom Paint Sinking?|website=BoatUS Magazine|author=Ryck Lydecker|access-date=2016-06-03|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801090801/https://www.boatus.com/magazine/2012/february/copper.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Klein deel van die kopervoorraad word vir voedingsaanvullings en swamdoders in die landbou gebruik.&lt;ref name=&quot;Boux&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Applications for Copper&quot;&gt;{{cite web|title = Copper|publisher = [[American Elements]]|date = 2008|url = http://www.americanelements.com/cu.html|access-date = 12 July 2008|archive-date = 8 June 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080608225006/http://www.americanelements.com/cu.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; [[Masjinering]] van koper is moontlik, hoewel legerings verkies word vir goeie [[bewerkbaarheid]] om ingewikkelde dele te skep.

Koper is 'n [[pletbaar|pletbare]] en buigsame metaal en word algemeen gebruik in 'n verskeidenheid produkte soos:

=== Metaal ===
* [[Koperdraad]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=Handbook of Materials Selection|authors=Myer Kutz|publisher=John Wiley &amp; Sons|year=2002|ISBN=9780471359241}}&lt;/ref&gt;
* Koperpyp vir [[Loodgieter]]werk
* [[Deurknip|Deurknoppe]] en ander huishoudelike toerusting.
* [[Standbeeld]]e: Die [[Statue of Liberty]] bevat byvoorbeeld 27,2 koper.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://copper.org/consumers/arts/2008/february/Statue_of_Liberty.php#:~:text=According%20to%20the%20National%20Parks,is%20coated%20with%20gold%20leaf.|publisher=Copper Development Association|title=Copper in the Arts|access-date=12 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928154254/https://copper.org/consumers/arts/2008/february/Statue_of_Liberty.php#:~:text=According%20to%20the%20National%20Parks,is%20coated%20with%20gold%20leaf.|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Magneet#Elektromagnete|Elektromagnete]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ece.northeastern.edu/fac-ece/nian/mom/electromagnets.html#:~:text=Electromagnets%20are%20a%20different%20from,coils%20behave%20like%20a%20magnet.|publisher=Northeastern University|title=Electromagnets}}&lt;/ref&gt;
* [[Elektriese motor]]s.
* Die koms van elektriese [[motorvoertuig|motorvoertuie]] en maatskappye soos [[Tesla, Inc.]] beteken 'n toename van die gebruik van koper.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://copper.org/environment/sustainable-energy/electric-vehicles/|publisher=copper development association|title=Electric Vehicles|access-date=19 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928140824/https://copper.org/environment/sustainable-energy/electric-vehicles/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Elektriese oordraers, -geleistange en [[skakelaar]]s.
* [[Vakuumbuis]]e, katodestraalbuise en die magnetron in [[mikrogolfoond]]e.
* [[Golfleier]]s vir die beheer van mikrogolfstraling.
* Koper word ook toenemend in [[geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]] gebruik waar dit   as plaasvervanger vir aluminium ingespan word omdat die geleidingsvermoë daarvan hoër is.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.intechopen.com/chapters/58180|title=Copper Metal for Semiconductor Interconnects. In:Noble and Precious Metals - Properties, Nanoscale Effects and Applications
|authors=Yi-Lung Cheng, Chih-Yen Lee and Yao-Liang Huang|year=2018|doi=10.5772/intechopen.72396|ISBN=978-1-78923-293-6}}&lt;/ref&gt;
* In kookware soos [[braaipan]]ne asook ander eetgery.
* Koper word gebruik as 'n [[biostaties]]e oppervlak in hospitale en om dele van skepe uit te voer om die [[skip]] teen [[seepokke]], [[mossel]]s en ander skulpdiere te beskerm.  [[Bakterieë]] sal nie op 'n koperoppervlak groei nie omdat dit biostaties is.&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Jagadeshvaran, P. L., Parasuram, Sampath en Bose, Suryasarathi|title=&quot;5 Polymer-based nanocomposites for smart and functional textiles&quot;. in: Smart and Functional Textiles|editors= Bapan Adak and Samrat Mukhopadhyay|place=Berlin, Boston |publisher=De Gruyter|year=2023|pages=183-220|doi=10.1515/9783110759747-005}}&lt;/ref&gt;

=== Gas ===
* Die monatomiese gas word as 'n lasermedium gebruik. Dit produseer groen (510 nm) en geel (578 nm) laserlig. Daar is min lasers wat in hierdie gebied van die spektrum laserlig voortbring. Die nadeel is dat koper tot bo ~1400 C verhit moet word om die gas te vorm. Koperdamplasers word vir mikrobewerking gebruik en is hoogs akkuraat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.xometry.com/resources/sheet/copper-vapor-laser/|publisher=Xometry|title=Copper Vapor Laser: Definition, Importance, and How It Works}}&lt;/ref&gt;

=== Legerings ===
* Legerings van koper met [[nikkel]], bv. [[kupronikkel]] en [[Monel]] word gebruik as korrosiebestande materiale in die [[skeepsbou]]bedryf.
* As 'n komponent van [[Geld#Munte|muntstuk]]ke, dikwels 'n kupronikkel legering.
* [[Sterlingsilwer]] wat in eetgery gebruik word, bevat 'n paar persent koper.
* [[Musiekinstrument]]e, veral [[:Kategorie:Koperblaasinstrumente|koperblaasinstrument]]e.

=== Verbindings ===
* Koperverbindings word gebruik as komponent in [[Keramiek#Glasuur|glasuursel]] en ook om [[glas]] te kleur.
* Baie koperverbindings soos [[Fehling se oplossing]] vind toepassings in chemie.
* [[Koper(II)sulfaat]] word gebruik as 'n gif en watersuiweraar. Dit word ook in verskeie tuinboumiddels gebruik om [[skimmel]] (witroes) te bestry.
* [[Halfgeleier]]s soos [[koperindiumselenied]] (CIS) en sy afgeleide vorms soos koperindiumgalliumselenied (CIGS) word as [[sonsel]]le aangewend.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.energy.gov/eere/solar/copper-indium-gallium-diselenide#:~:text=Although%20laboratory%2Dscale%20cell%20efficiencies,between%2012%25%20and%2014%25.|publisher=DOE|title=Copper Indium Gallium Diselenide}}&lt;/ref&gt;
*[[Kopersilisied]] {{chem|Cu|3|Si}} word gebruik by die suiwering van [[silikon]] vir die [[halfgeleier]]industrie.&lt;ref name=&quot;Erzs&quot;&gt;{{cite journal|authors=Erzsébet Dodony, György Z. Radnóczi, István Dódony|title=
Low temperature formation of copper rich silicides|journal=Intermetallics|volume= 107|year=2019|pages= 108-115|doi=10.1016/j.intermet.2019.01.010}}&lt;/ref&gt;
*[[Koper(II)asetaat]] is as ''verdigris'' sedert eeue 'n belangrike kleurstof&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Bette, S., Costes, A., Kremer, R.K., Eggert, G., Tang, C.C. en Dinnebier, R.E.|year=2019|title= On Verdigris, Part III: Crystal Structure, Magnetic and Spectral Properties of Anhydrous Copper(II) Acetate, a Paddle Wheel Chain. |journal=Z. Anorg. Allg. Chem.|volume=645|pages=988-997|doi=10.1002/zaac.201900125}}&lt;/ref&gt;
*[[Koperhidried]] word gebruik as reagens vir hidrogenering van C-C en C-O-bindings.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Huertos, M.A., Cano, I., Bandeira, N.A.G., Benet-Buchholz, J., Bo, C. en van Leeuwen, P.W.N.M.|year=2014|title=Phosphinothiolates as Ligands for Polyhydrido Copper Nanoclusters. |journal=Chem. Eur. J.|volume=20|pages=16121-16127|doi=10.1002/chem.201404763}}&lt;/ref&gt;

== Bronnelys ==
* [http://periodic.lanl.gov/elements/29.html Los Alamos National Laboratory – Artikel oor koper]
* {{cite book|title=Handbook of Copper Pharmacology and Toxicology|editor=Massaro, Edward J.|publisher=Humana Press|date=2002|isbn=978-0-89603-943-8}}
* {{cite web|title=''Copper: Technology &amp; Competitiveness (Summary)'' Chapter 6: Copper Production Technology|publisher=Office of Technology Assessment|date=2005|url=http://www.princeton.edu/~ota/disk2/1988/8808/880808.PDF}}
* Current Medicinal Chemistry, Volume 12, Number 10, May 2005, pp.&amp;nbsp;1161–1208(48) Metals, Toxicity and Oxidative Stress
* {{cite book|title=Materials Science and Engineering: an Introduction|url=https://archive.org/details/materialsscience00call_0|url-access=registration|edition=6th|author=William D. Callister|publisher=Wiley, New York|date=2003|isbn=978-0-471-73696-7|at=Table 6.1, p. 137}}
* [http://www.memsnet.org/material/coppercubulk/ Material: Copper (Cu), bulk], MEMS and Nanotechnology Clearinghouse.
* {{cite journal|author=Kim BE|author2= Nevitt T|author3=Thiele DJ|title=Mechanisms for copper acquisition, distribution and regulation|journal=Nat. Chem. Biol.|volume=4|date=2008|pmid=18277979|doi=10.1038/nchembio.72|issue=3|pages=176–85}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Copper}}
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Cu/index.html WebElements.com – Copper]
* [http://www.healingedge.net/briefs_copper_tox.html Copper Toxicity Syndrome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050901030915/http://www.healingedge.net/briefs_copper_tox.html |date= 1 September 2005 }}
* [http://www.best-home-remedies.com/minerals/copper.htm Copper- Benefits, Deficiency Symptoms And Food Sources]
* [http://www.copper.org/ The Copper Page]
* [http://y2u.co.uk/&amp;002_Images/Parys_Mountain_01.htm Photos of the Parys Mountain Copper Mine near Amlwch, Anglesey, Wales] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/6JIM4foCZ?url=http://y2u.co.uk/ |date= 1 September 2013 }}

{{wikt|koper}}

{{Navigasie Periodieke tabel}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Koper]]</text>
      <sha1>g8azomr12d2nz42t466jgpqksupky8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lusaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13040</id>
    <revision>
      <id>2923130</id>
      <parentid>2910804</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12457" sha1="4cpesrm2o44xwcu7rlnz9hb7cie639w" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:16pt&quot;&gt;'''Lusaka'''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
[[Lêer:Lusaka.jpg|270px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Zambiekaart.png|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| 
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlag|Zambië}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Provinsie'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Lusaka
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|15|25|S|28|17|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Gestig op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1905
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 70 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;300 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2007)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;267&amp;nbsp;458
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 18nbsp;107/vk km
|-
| &amp;nbsp;- Metropolitaanse gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 3&amp;nbsp;100&amp;nbsp;000
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +2
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Robert Chikwelete
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|}

'''Lusaka''' is die hoofstad van [[Zambië]] sedert [[24 Oktober]] [[1964]] en sedert [[1935]] van [[Noord-Rhodesië]] toe dit [[Livingstone]] vervang het.

Die stad het 'n betreklike koel klimaat weens sy hoogte bo seespieël. Dit is die middelpunt van die noord-suid-spoorlyn en oos-wes-hoofpad. Lusaka is gestig in [[1905]] om die loodmyn op [[Kabwe]] (voorheen Broken Hill) te bedien. Die vernaamste geboue is die Nasionale Vergadering, die president se Staatshuis, 'n Anglikaanse [[katedraal]] (1957) en die nasionale argief. Die [[Universiteit van Zambië]] (1965) is hier gesetel.

== Ekonomie ==
Lusaka is die sentrum van 'n ryk landbougebied vir [[katoen]], [[mielies]], [[tabak]] en [[suiwelproduk]]te. Van die nywerhede sluit 'n motoraanleg en tekstielfabriek in. Dit is ook die land se middelpunt van administrasie en die bankwese. Ander vervaardigingsbedrywe is onder meer sement, chemikalieë, insekdoders, klerasie, [[metaal]] en plastiekprodukte.

== Bevolking ==
Die stad se inwonertal was in 2009 'n geskatte 1&amp;nbsp;420&amp;nbsp;054, vergeleke met 1&amp;nbsp;084&amp;nbsp;703 tydens die 2000-sensus.&lt;ref name=&quot;gaz&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1261031119&amp;men=gadm&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-246&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500 |title=argiefkopie |access-date=30 Junie 2013 |archive-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130630165252/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1261031119&amp;men=gadm&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-246&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die bevolking van die stedelike gebied het selfs vinniger toegeneem van 2000 se sensussyfer van 1&amp;nbsp;620&amp;nbsp;000 in 2000 tot 'n geskatte 2&amp;nbsp;851&amp;nbsp;411 in 2009. Omdat die stedelike gebied noordwaarts tot in die [[Sentrale Provinsie (Zambië)|Sentrale Provinsie]] strek, is dié syfer meer as die provinsie [[Lusaka (Provinsie)|Lusaka]] se geskatte inwonertal in 2009 van 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;339.&lt;ref name=&quot;gaz&quot; /&gt; Lusaka se inwonertal het eers ná onafhanklikwording dié van die twee groot stede van die [[Koperstreek]], [[Ndola]] en [[Kitwe]], verbygesteek. Volgens die 1961-sensus was die hoofstad se bevolking 75&amp;nbsp;840, waarvan 11&amp;nbsp;800 blankes was, terwyl [[Kitwe]] destyds 85&amp;nbsp;700 inwoners gehad het, onder meer 10&amp;nbsp;400 blank.

== Geskiedenis ==
Die naam Lusaka kom van die dorpie van 'n Lenje-hoofman wat in die omgewing geleë was toe die spoorlyn die plek in 1906 bereik het. Buiten die dorpie, was die gebied ylbevolk en nog so ongetem dat leeus die aand na die syspoor aangelê is, talle osse so te sê onder die rangeerlokomotief doodgebyt het. Kort op die hake van die spoorlyn het sendelinge gekom en toe [[Afrikaans]]sprekendes uit die voormalige Boererepublieke wat hulle heenkome tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] verloor het. Die eerste handelsaak was 'n winkel wat in 1908 opgerig is van wattel en pleister.

Die nedersetting het snel ontwikkel en is in 1913 tot dorp verklaar, maar toe die [[Eerste Wêreldoorlog]] uitbreek, het uitbreiding van 1915 tot 1929 so te sê stilgestaan. Eintlik was die ligging nie geskik vir 'n dorp nie, want tydens die droë seisoen was daar geen oppervlakwater nie en tydens die reënseisoen het dit gereeld oorstroom. Nietemin het inwoners die koloniale administrasie in 1930 oortuig om die regeringsetel van [[Livingstone]] af hierheen te verskuif omdat Lusaka so sentraal geleë is. Die regering het ingestem en 'n geringe opbloei in bouwerk het toe begin met die middedorp wat toe na 'n hoërliggende deel oos van die spoorlyn en die [[Great North Road]], wat in Lusaka as Cairo Road bekend staan, geskuif het. Government House (deesdae State House) en die kantoor van die [[British South Africa Company]] is in 'n Georgiaanse styl opgerig en in 'n deel wat as &quot;Snobs' Hille&quot; bekend gestaan het. In 1933 het die goewerneur opgemerk: &quot;Dit is … redelik duidelik … dat die mees afskuwelike geboue oraloor Lusaka verrys.&quot;

[[Lêer:Lusaka - Manda Hill Shopping Centre.JPG|duimnael|links|300px|Die Manda Hill-inkopiesentrum in Lusaka huisves talle [[Suid-Afrika]]anse winkels. Dit lê naasaan die ''Great East Road''.]]

In 1935 word die dorp amptelik die hoofstad van [[Noord-Rhodesië]]. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het duisende nedersetters uit veral [[Groot-Brittanje]] en [[Suid-Afrika]] die land binnegestroom en so het die uitgestrekte, onsamehangende voorstede, sakegebiede en administrasiegeboue ontstaan wat die stad vandag nog kenmerk. Selfs in 1960 het Lusaka nog nie 'n spoelrioleringstelsel gehad nie en moes die inwoners hulle op nagwaens verlaat. Volgens 1951 se sensus was die blanke inwonertal toe 4&amp;nbsp;668 en tien jaar later 11&amp;nbsp;800 uit 'n totale bevolking van 75&amp;nbsp;840.

Op [[9 September]] [[1960]] het die Britse koningin Lusaka per koninklike oktrooi met die &quot;styl en waardigheid van 'n stad&quot; beklee. Na onafhanklikwording is 'n magdom name in die stad verander en was daar weer 'n opbloei in boubedrywighede. Tydens die laaste jare van [[Kenneth Kaunda]] se sosialistiese bewind het die stad, soos die res van die land, kwaai agteruitgegaan, maar die laaste dekade of wat is geboue opgeknap, slaggate opgevul, nuwe winkels, restaurante en nagklubs oopgemaak. Heelwat [[Suid-Afrika]]anse ondernemings het ook in Lusaka begin sake doen ná daardie land se oorgang in 1994. Die kruidenier Shoprite maak sy eerste winkel hier in Cairo Road oop op [[26 Oktober]] [[1995]]. Sedertdien het nog twee in die hoofstad gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shoprite.co.za/Pages/127416071/about/africa/Zambia.asp |title=argiefkopie |access-date=17 Desember 2009 |archive-date=14 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014010531/http://www.shoprite.co.za/Pages/127416071/about/africa/Zambia.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Soos Shoprite, het [[Woolworths]] ook 'n winkel in die Manda Hill-winkelsentrum.&lt;ref&gt;http://www.woolworths.co.za/Caissa.asp?Page=ITB4_RHConText&amp;Post=CO-Stores_Franchise&lt;/ref&gt;

== Onderwys ==
Lusaka is die setel van [[Zambië]] se oudste universiteit, die [[Universiteit van Zambië]]. Buiten al die staatskole, is hier ook talle privaat skole, waaronder Rhodes Park School, wat ontwikkel het uit 'n kleuterskool, sy eerste matriekklas in 2001 gehad het en in 2009 meer as 1&amp;nbsp;500 leerders van voorskool tot graad 12 gehad het,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rhodesparkschool.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=23&amp;Itemid=49 |title=argiefkopie |access-date=17 Desember 2009 |archive-date=24 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724032638/http://www.rhodesparkschool.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=23&amp;Itemid=49 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; die veelrassige Baobab College, wat van 1994 uitgebrei het om vandag onderwys tot die laaste skooljaar te bied&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baobabcollege.org/index.html |title=argiefkopie |access-date=17 Desember 2009 |archive-date= 3 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080703195423/http://www.baobabcollege.org/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en die International School of Lusaka, wat in 1963 gestig is en in 2009 meer as 700 leerders van 50 nasionaliteite en 60 onderwysers van 15 nasionaliteite gehad het.&lt;ref&gt;http://www.isl.sch.zm/&lt;/ref&gt;

== NG gemeente ==
Die vroeëre NG gemeente Lusaka (tans die '''[[Dutch Reformed Church in Zambia]] Lusaka''') was aanvanklik deel van die gemeente [[Bulawayo]], wat die hele destydse kolonie [[Zambië|Noord-Rhodesië]] beslaan het, asook die lidmate wat in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo|Belgiese Kongo]] gewoon het. Lusaka is in [[1919]] afgestig en op die eerste kerkraadsvergadering op [[30 Augustus]] [[1919]] besluit die kerkraad die gemeente sal 'n hulpbehoewende gemeente wees. Op dieselfde vergadering word ds. P. de W. Eksteen as eerste leraar beroep en hy aanvaar die beroep. Die hoeksteenlegging van die kerkgebou het plaas gevind op [[11 September]] [[1920]] en die inwyding op [[7 Mei]] [[1921]]. Die argitek, W. Louw, het die plan gratis voorsien en die olielampe vir die kerk is geskenk deur die NG gemeente [[Mosselbaai]]. Die [[pastorie]] is op [[15 November]] [[1925]] in gebruik geneem. In [[1973]] was daar net 164 belydende (volwasse) lidmate hier.

In [[1998]] verdeel die gemeente in twee, toe [[NG gemeente Nkana|Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana]] afstig en die moedergemeente Dutch Reformed in Zambia Lusaka word. Die twee gemeentes het in [[2009]] altesaam 459 belydende lidmate en 159 dooplidmate. Lusaka het sy eie leraar en 'n pastorale hulp en Nkhana word deur 'n leraar van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] bedien, ingevolge 'n samewerkingsooreenkoms.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Lusaka}}
* [http://www.lcc.gov.zm/ Lusaka se stadsraad]
* [http://www.zambiatourism.com/travel/cities/lusaka.htm Zambia Tourism-blad oor Lusaka]
* [http://www.zambiatourism.com/travel/maps/lusakacity.htm Kaart van Lusaka]
* [http://www.visitzambia.co.zm/ Die veldtog Visit Zambia]
* [http://www.times.co.zm/ Lusaka Times]
* [http://www.zambia.co.zm/ Zambia Online]
* [http://www.graduates.com/ls.aspx?city=Lusaka&amp;pid=421 Opvoedingsinstellings in Lusaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202183012/http://www.graduates.com/ls.aspx?city=Lusaka&amp;pid=421 |date= 2 Februarie 2009 }}

== Bronne ==
* Dooley, Brendan &amp; Plewman, Nicholas, ''African Advernturer's Guide To Zambia'', Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.
* Gordon-Brown, A., ''The Year Book and Guide to Southern Africa'', Howard Timmins, Cape Town, 1965.
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Hoofstede in Afrika}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in Zambië]]</text>
      <sha1>4cpesrm2o44xwcu7rlnz9hb7cie639w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rugbywêreldbeker 1995</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33129</id>
    <revision>
      <id>2923142</id>
      <parentid>2910635</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Stadions */ Stukkende prent verwyder</comment>
      <origin>2923142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68891" sha1="qvoq029abv7k65fc879aivh84a5u0c6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbywêreldbeker
| kenteken        = Rugbywêreldbeker 1995.svg
| kentekengrootte = 
| gasheer         = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| datums          = 25 Mei – 24 Junie
| nasies          = 16 (52 kwalifiseer)
| kampioen        = {{RSAru}}
| naaswenner      = {{NZLru}}
| derdeplek       = {{FRAru}}
| wedstryde       = 32
| bywoning        = 1100000
| drieë           = 189
| toppuntebehaler = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Thierry Lacroix]] (112)&lt;ref name=&quot;Most_Points&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/stats/players?metric=points&amp;event=3 |title=Rugby World Cup 1995: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
| meeste drieë    = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jonah Lomu]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Marc Ellis]] (7 drieë elk)&lt;ref name=&quot;Most_Tries&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/stats/players?metric=tries&amp;event=3 |title=Rugby World Cup 1995: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
| vorige          = [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
| volgende        = [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]
}}

Die '''Rugbywêreldbeker 1995''' is van 25 Mei tot 24 Junie 1995 in [[Suid-Afrika]] beslis. Dit was die derde [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyvoetbalraad]] (IRVR; nou Wêreldrugby) aangebied word en die eerste in [[Afrika]]. Dit was die eerste [[wêreldbeker]]toernooi in een van Suid-Afrika se gewildste sportsoorte; later het dié land ook die [[Krieketwêreldbeker 2003]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] aangebied. Dit was ook die eerste keer wat ’n [[Springbokke|Suid-Afrikaanse rugbyspan]] weer aan ’n internasionale byeenkoms kon deelneem ná die lang stryd teen [[apartheid]] en as ’t ware die eerste groot toernooi vir en in Suid-Afrika ná die einde van dié politieke stelsel. Saam met die [[Afrikanasiesbeker 1996]] was die Rugbywêreldbeker 1995 een van twee groot sportkompetisies in Suid-Afrika binne een jaar.

[[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]]
Die toernooi se formaat van 1987 en 1991 het onveranderd gebly en 16 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 1995 deelgeneem: die gasheer [[Springbokke|Suid-Afrika]], die agt regstreekse kwalifiseerders van die 1991-toernooi ([[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]), asook die sewe beste spanne van die kwalifisering ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]).

Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is 32 wedstryde gespeel, waaronder 24 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer. Die nominale gasheer Wallis, die verdedigende kampioen Suid-Afrika, die naaswenner Nieu-Seeland en die derde-plek-span Frankryk het regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 1999]] in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gekwalifiseer. Net soos Suid-Afrika het Ivoorkus vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem; die Ivore is ná drie nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] het vir die eerste keer aan ’n kwalifisering deelgeneem en vyf wedstryde gewen, maar hulle kon egter nie vir die Rugbywêreldbeker 1995 kwalifiseer nie nadat die beslissende wedstryd teen Marokko in ’n gelykop geëindig het. [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] het nie vir die toernooi gekwalifiseer nie; sedertdien is dit die enigste rugbywêreldbekertoernooi wat hulle misgeloop het.

Suid-Afrika het die eindstryd op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] teen Nieu-Seeland met 15–12 gewen, nadat ’n bykomende tien minute [[ekstra tyd]] toegestaan is toe die telling 9–9 was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het daarmee ná Nieu-Seeland in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] die tweede gasheer geword wat die rugbywêreldbekertoernooi tuis gewen het en die derde agtereenvolgende kampioen van die [[Suidelike Halfrond]] geword, ná Nieu-Seeland in 1987 en Australië in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]. Daarbenewens was dit die eerste eindwedstryd in dié toernooi se geskiedenis wat twee spanne van die Suidelike Halfrond gesien het. Frankryk het in die derde en Engeland in die vierde plek geëindig; interessant genoeg het die vier groepwenners as die vier beste spanne van die toernooi geëindig.

Die Rugbywêreldbeker 1995 het om verskeie redes geskiedenis gemaak: Dit was die eerste groot sporttoernooi op die Afrikavasteland, die eerste rugbywêreldbekertoernooi wat heeltemal in een land aangebied is en die laaste groot toernooi van rugby se amateurera; twee maande later het die IRVR met die professionalisering van dié sport begin. Die Rugbywêreldbeker 1995 word ook wyd onthou vir die samewerking van alle Suid-Afrikaners onder die bewind van [[Nelson Mandela]] se [[Kabinet van Nelson Mandela|regering van nasionale eenheid]]. Die oorhandiging van die [[Webb Ellis-beker]] deur ’n in die Springboktrui geklede Nelson Mandela aan die Springbokkaptein [[Francois Pienaar]] is waarskynlik die bekendste gebeurtenis van die Rugbywêreldbeker 1995 en versinnebeeld die versoening tussen “[[Swart mense|swart]]” en “[[wit Suid-Afrikaners]]”. Die oomblik is glo een van die beroemdste finale van enige sportsoort.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/find_out/guides/sport/rugby_world_cup_history/newsid_3171000/3171522.stm |title=Rugby World Cup history |publisher=[[BBC]] |date=7 Oktober 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt; Dit was ook die laaste toernooi met die aantal van 16 nasionale rugbyspanne; vir die volgende Rugbywêreldbeker 1999 is die aantal na 20 verhoog. Vir die eerste keer in ’n rugbywêreldbekertoernooi was ’n [[Drie (sport)|drie]] gelyk aan vyf punte; voorheen was dit vier. Daarbenewens het die Rugbywêreldbeker 1995 die opkoms van die Nieu-Seelander [[Jonah Lomu]] as ’n rugbyster gesien.

== Toewysing ==
[[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|Speelstede in Suid-Afrika]]
Nadat die [[Rugbywêreldbeker 1987]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] en die [[Rugbywêreldbeker 1991]] in al die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied is, was Suid-Afrika die enigste rugbynasie, wat tot dusver nog nie ’n rugbywêreldbekertoernooi aangebied het nie. Weens sy apartheidsbeleid was die land egter uit alle vorme van internasionale rugby geskors, hoewel enkele nasionale rugbyspanne steeds toere na Suid-Afrika onderneem het.

Ná die einde van apartheid en Suid-Afrika se hertoelating tot internasionale sporttoernooie het dié land in 1992 weer ’n volle lid van die IRVR geword. Vervolgens is die Rugbywêreldbeker 1995 aan Suid-Afrika toegewys.

Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is onderhandelinge tussen [[Rugby Australia|Australië]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]] se beheerliggame gevoer en SANZAR, die voorganger van die hedendaagse [[SANZAAR]], gestig. Een jaar later, in [[1996-Drienasiesreeks|1996]], is die eerste Drienasiesreeks tussen Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beslis. Sedert Argentinië se aansluiting in 2012 staan dié toernooi as [[Die Rugbykampioenskap]] bekend.

== Deelnemers ==
Die volgende 16 spanne het vir die Rugbywêreldbeker 1995 gekwalifiseer: Die agt spanne wat tydens die Rugbywêreldbeker 1991 tot die kwarteindrondte gevorder het, het saam met die gasheer Suid-Afrika regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 1995 gekwalifiseer. Hulle was Australië, Engeland, Frankryk, Ierland, Kanada, Nieu-Seeland, Samoa en Skotland. Om die oorblywende sewe plekke het tydens die kwalifiseringsrondte 35 nasionale rugbyspanne meegeding.  [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] het versuim om vir die toernooi te kwalifiseer; sedertdien is dit die enigste rugbywêreldbekertoernooi waaraan Fidji nie deelgeneem het nie.

[[Lêer:World Map 1995 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 52 spanne het deelgeneem.
{{columns-list|2|
{{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}}
{{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}}
{{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}}
{{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}}
{{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}}
{{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]]
[[Lêer:1995 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|#f00|Gasheer}}
{{sleutel|#07f|Agt beste spanne van die 1991-toernooi}}
{{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}}
{{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}}
{{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Span
!Kwalifiseringmetode
!Verskynings by eindstryde
!Laaste verskyning
!Vorige beste prestasie
!Groep
|-
|{{RSAru}}
|'''Gasheer'''
|Eerste
| –
|Debuut
|A
|-
|{{AUSru}}
|rowspan=&quot;8&quot;|'''Regstreeks'''
|rowspan=&quot;7&quot;|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|'''Kampioen''' &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|A
|-
|{{ENGru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Naaswenner &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|B
|-
|{{FRAru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Naaswenner &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])&lt;/small&gt;
|D
|-
|{{IRLru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Kwarteindrondte &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|C
|-
|{{CANru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Kwarteindrondte &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|A
|-
|{{NZLru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|'''Kampioen''' &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])&lt;/small&gt;
|C
|-
|{{SCOru}}
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Vierde plek &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|D
|-
|{{SAMru}}
|Tweede
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Kwarteindrondte &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|D
|-
|{{ARGru}}
|rowspan=&quot;8&quot;|Kwalifiseringsrondte
|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Groepfase &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|B
|-
|{{ITAru}}
|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Groepfase &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|B
|-
|{{CIVru}}
|Eerste
| –
|Debuut
|D
|-
|{{JPNru}}
|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Groepfase &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|C
|-
|{{ROMru}}
|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Groepfase &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])&lt;/small&gt;
|A
|-
|{{TGAru}}
|Tweede
|[[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]
|Groepfase &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])&lt;/small&gt;
|B
|-
|{{WALru}}
|Derde
|[[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
|Derde plek &lt;small&gt;([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])&lt;/small&gt;
|C
|}

== Stadions ==
Altesaam is nege stadions in nege stede dwarsdeur Suid-Afrika vir die Rugbywêreldbeker 1995 gebruik. Van die stadions is met die oog op die toernooi opgeknap. Ses van die nege stadions is Suid-Afrikaanse toetsgronde. In die vier grootste stadions is die uitklopfase en die eindstryd is op die Johannesburgse Ellispark beslis.

Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Hierdeur is die aantal plekke van 14 tot nege verminder. Die redenasie vir hierdie stap was die geriewe vir beide die pers en die toeskouers, maar ook veiligheid. Die stap is in Januarie 1994 gedoen. Verdere veranderinge is in April onderneem, só is aandwedstryde na stadions met goeie spreiligte verskuif.

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; margin:0 auto; clear:both&quot;
! [[Johannesburg]], [[Gauteng]]
! [[Pretoria]], Gauteng
! [[Kaapstad]], [[Wes-Kaap]]
! [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]]
|-
| [[Ellispark-stadion|Ellispark]]
| [[Loftus Versfeld]]
| [[Nuwelandstadion|Nuweland]]
| [[Kings Park-stadion|Kings Park]]
|-
| &lt;small&gt;{{Koördinate|26|11|51|S|28|3|39|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Ellispark}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|25|45|12|S|28|13|22|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Loftus Versfeld}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|33|58|14|S|18|28|6|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nuweland}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|29|49|30|S|31|1|47|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kings Park}}&lt;/small&gt;
|-
| Kapasiteit: '''60&amp;nbsp;000'''
| Kapasiteit: '''50&amp;nbsp;000'''
| Kapasiteit: '''50&amp;nbsp;000'''
| Kapasiteit: '''50&amp;nbsp;000'''
|-
| [[Lêer:Ellis Park Stadium.jpg|150px]]
| [[Lêer:Loftus Versfeld Stadium.jpg|150px]]
| [[Lêer:Stormers rugby.jpg|150px]]
| [[Lêer:King's Park Stadium, Durban.jpg|150px]]
|-
! [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]]
!rowspan=5 colspan=3|{{Location map+|Suid-Afrika|width=450|float=center|places=
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-26.204444|long=28.045556|position=bottom|background=|label=[[Johannesburg]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.746111|long=28.188056|position=right|background=|label=[[Pretoria]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.925278|long=18.423889|position=left|background=|label=[[Kaapstad]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.883333|long=31.05|position=right|background=|label=[[Durban]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.116667|long=26.216667|position=top|background=|label=[[Bloemfontein]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.958056|long=25.6|position=bottom|background=|label=[[Gqeberha|Port Elizabeth]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.666667|long=27.242778|position=top|background=|label=[[Rustenburg]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-32.983333|long=27.866667|position=right|background=|label=[[Oos-Londen]]}}
 {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.936667|long=18.861389|position=right|background=|label=[[Stellenbosch]]}}}}
|-
| [[Vrystaatstadion]]
|-
| &lt;small&gt;{{Koördinate|29|7|2|S|26|12|32|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Vrystaatstadion}}&lt;/small&gt;
|-
| Kapasiteit: '''40&amp;nbsp;000'''
|-
| [[Lêer:Toyota Stadium, Bloemfontein.webp|150px]]
|-
! [[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Oos-Kaap]]
! [[Rustenburg]], [[Noordwes]]
! [[Oos-Londen]], [[Oos-Kaap]]
! [[Stellenbosch]], Wes-Kaap
|-
| [[Boet Erasmus-stadion]]
| [[Olympia-park]]
| [[Buffalo City-stadion|Basil Kenyon-stadion]]
| [[Danie Craven-stadion]]
|-
| &lt;small&gt;{{Koördinate|33|58|55|S|25|38|22|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Boet Erasmus}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|25|39|45|S|27|13|19|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Olympia-park}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|33|0|24|S|27|54|19|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Buffalo City}}&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{Koördinate|33|56|24|S|18|52|25|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Danie Craven}}&lt;/small&gt;
|-
| Kapasiteit: '''38&amp;nbsp;950'''
| Kapasiteit: '''30&amp;nbsp;000'''
| Kapasiteit: '''22&amp;nbsp;000'''
| Kapasiteit: '''16&amp;nbsp;000'''
|-
| [[Lêer:Boet Erasmus Stadium.jpg|150px]]
|
|
| 
|}&lt;/center&gt;

== Formaat ==
Die Rugbywêreldbeker 1995 is oor 30 dae tussen 16 verskillende spanne oor 32 wedstryde beslis. Dit het op 25 Mei 1995 op Nuweland in Kaapstad met die openingswedstryd tussen die gasheer Suid-Afrika en die verdedigende kampioen Australië afgeskop. Die toernooi het geëindig op Ellispark in Johannesburg op 24 Junie met die eindstryd tussen Suid-Afrika en Nieu-Seeland, waartydens die Springbokke die Webb Ellis-beker ingepalm het.

=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 1995 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.

{|
|
{| class=&quot;wikitable left center&quot; &quot;style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em&quot;
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase&lt;br /&gt;Mei/Junie
! scope=col |Do&lt;br /&gt;25
! scope=col |Vr&lt;br /&gt;26
! scope=col |Sa&lt;br /&gt;27
! scope=col |So&lt;br /&gt;28
! scope=col |Ma&lt;br /&gt;29
! scope=col |Di&lt;br /&gt;30
! scope=col |Wo&lt;br /&gt;31
! scope=col |Do&lt;br /&gt;1
! scope=col |Vr&lt;br /&gt;2
! scope=col |Sa&lt;br /&gt;3
! scope=col |So&lt;br /&gt;4
! scope=col |Ma&lt;br /&gt;5
! scope=col |Di&lt;br /&gt;6
! scope=col |Wo&lt;br /&gt;7
! scope=col |Do&lt;br /&gt;8
! scope=col |Vr&lt;br /&gt;9
|- align=center
|align=left|Seremonies
&lt;!-- 25 --&gt;| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
&lt;!-- 26 --&gt;|
&lt;!-- 27 --&gt;|
&lt;!-- 28 --&gt;|
&lt;!-- 29 --&gt;|
&lt;!-- 30 --&gt;|
&lt;!-- 31 --&gt;|
&lt;!-- 1 --&gt;|
&lt;!-- 2 --&gt;|
&lt;!-- 3 --&gt;|
&lt;!-- 4 --&gt;|
&lt;!-- 5 --&gt;|
&lt;!-- 6 --&gt;|
&lt;!-- 7 --&gt;|
&lt;!-- 8 --&gt;|
&lt;!-- 9 --&gt;|
|- align=center
| align=left|Groep A
&lt;!-- 25 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 26 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 27 --&gt;|
&lt;!-- 28 --&gt;|
&lt;!-- 29 --&gt;|
&lt;!-- 30 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 31 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 1 --&gt;|
&lt;!-- 2 --&gt;|
&lt;!-- 3 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 4 --&gt;|
&lt;!-- 5 --&gt;|
&lt;!-- 6 --&gt;|
&lt;!-- 7 --&gt;|
&lt;!-- 8 --&gt;|
&lt;!-- 9 --&gt;|
|- align=center
|align=left|Groep B
&lt;!-- 25 --&gt;|
&lt;!-- 26 --&gt;|
&lt;!-- 27 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 28 --&gt;|
&lt;!-- 29 --&gt;|
&lt;!-- 30 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 31 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 1
&lt;!-- 1 --&gt;|
&lt;!-- 2 --&gt;|
&lt;!-- 3 --&gt;|
&lt;!-- 4 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 5 --&gt;|
&lt;!-- 6 --&gt;|
&lt;!-- 7 --&gt;|
&lt;!-- 8 --&gt;|
&lt;!-- 9 --&gt;|
|- align=center
|align=left|Groep C
&lt;!-- 25 --&gt;|
&lt;!-- 26 --&gt;|
&lt;!-- 27 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 28 --&gt;|
&lt;!-- 29 --&gt;|
&lt;!-- 30 --&gt;|
&lt;!-- 31 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 1 --&gt;|
&lt;!-- 2 --&gt;|
&lt;!-- 3 --&gt;|
&lt;!-- 4 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 5 --&gt;|
&lt;!-- 6 --&gt;|
&lt;!-- 7 --&gt;|
&lt;!-- 8 --&gt;|
&lt;!-- 9 --&gt;|
|- align=center
|align=left|Groep D
&lt;!-- 25 --&gt;|
&lt;!-- 26 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 27 --&gt;|
&lt;!-- 28 --&gt;|
&lt;!-- 29 --&gt;|
&lt;!-- 30 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 31 --&gt;|
&lt;!-- 1 --&gt;|
&lt;!-- 2 --&gt;|
&lt;!-- 3 --&gt;| bgcolor=#c364f3| 2
&lt;!-- 4 --&gt;|
&lt;!-- 5 --&gt;|
&lt;!-- 6 --&gt;|
&lt;!-- 7 --&gt;|
&lt;!-- 8 --&gt;|
&lt;!-- 9 --&gt;|
|-
! scope=col |Uitklopfase&lt;br /&gt;Junie
! scope=col |Sa&lt;br /&gt;10
! scope=col |So&lt;br /&gt;11
! scope=col |Ma&lt;br /&gt;12
! scope=col |Di&lt;br /&gt;13
! scope=col |Wo&lt;br /&gt;14
! scope=col |Do&lt;br /&gt;15
! scope=col |Vr&lt;br /&gt;16
! scope=col |Sa&lt;br /&gt;17
! scope=col |So&lt;br /&gt;18
! scope=col |Ma&lt;br /&gt;19
! scope=col |Di&lt;br /&gt;20
! scope=col |Wo&lt;br /&gt;21
! scope=col |Do&lt;br /&gt;22
! scope=col |Vr&lt;br /&gt;23
! scope=col |Sa&lt;br /&gt;24
|- align=center
|align=left|Seremonies
&lt;!-- 10 --&gt;|
&lt;!-- 11 --&gt;|
&lt;!-- 12 --&gt;|
&lt;!-- 13 --&gt;|
&lt;!-- 14 --&gt;|
&lt;!-- 15 --&gt;|
&lt;!-- 16 --&gt;|
&lt;!-- 17 --&gt;|
&lt;!-- 18 --&gt;|
&lt;!-- 19 --&gt;|
&lt;!-- 20 --&gt;|
&lt;!-- 21 --&gt;|
&lt;!-- 22 --&gt;|
&lt;!-- 23 --&gt;|
&lt;!-- 24 --&gt;| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
&lt;!-- 10 --&gt;| bgcolor=#00cc33| 2
&lt;!-- 11 --&gt;| bgcolor=#00cc33| 2
&lt;!-- 12 --&gt;|
&lt;!-- 13 --&gt;|
&lt;!-- 14 --&gt;|
&lt;!-- 15 --&gt;|
&lt;!-- 16 --&gt;|
&lt;!-- 17 --&gt;| bgcolor=#00cc33| 1
&lt;!-- 18 --&gt;| bgcolor=#00cc33| 1
&lt;!-- 19 --&gt;|
&lt;!-- 20 --&gt;|
&lt;!-- 21 --&gt;|
&lt;!-- 22 --&gt;| bgcolor=#3399ff| '''1'''
&lt;!-- 23 --&gt;|
&lt;!-- 24 --&gt;| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style=&quot;margin:0.5em auto;&quot; wikitable right
| colspan=2 |'''Verklaring'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepfase}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}

=== Groepe ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:98%;&quot;
!width=25%|[[#Groep A|Groep A]]
!width=25%|[[#Groep B|Groep B]]
!width=25%|[[#Groep C|Groep C]]
!width=25%|[[#Groep D|Groep D]]
|-
|
{{RSAru}}&lt;br /&gt;
{{AUSru}}&lt;br /&gt;
{{ROMru}}&lt;br /&gt;
{{CANru}}
|
{{ENGru}}&lt;br /&gt;
{{SAMru}}&lt;br /&gt;
{{ITAru}}&lt;br /&gt;
{{ARGru}}
|
{{NZLru}}&lt;br /&gt;
{{IRLru}}&lt;br /&gt;
{{WALru}}&lt;br /&gt;
{{JPNru}}
|
{{FRAru}}&lt;br /&gt;
{{SCOru}}&lt;br /&gt;
{{TGAru}}&lt;br /&gt;
{{CIVru}}
|}

Die groepwedstryde is op die volgende stede verdeel:
* Groep A: Kaapstad, Port Elizabeth en Stellenbosch
* Groep B: Durban en Oos-Londen
* Groep C: Johannesburg en Bloemfontein
* Groep D: Pretoria en Rustenburg

=== Groepfase ===
Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 1987 en 1991 is die 16 deelnemende nasionale rugbyspanne in vier groepe van vier elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span drie wedstryde in die groepfase gespeel. Drie punte is vir ’n oorwinning toegeken, twee vir ’n gelykop en een vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens die punte wat total aangeteken is gerangskik.

Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Twee vir ’n gelykop;
* Een vir ’n nederlaag.

Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee spanne gelyk op punte was, is die rangorde deur die punte wat total aangeteken is bepaal.

=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd.

Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers weer in óf die bronseindstryd óf die eindstryd kon ontmoet het.

Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.

=== 1995-effek op 1999-kwalifisering ===
Die nominale 1999-gasheer (Wallis), die verdedigende kampioen (Suid-Afrika), die naaswenner (Nieu-Seeland) en die derde plek-span (Frankryk) het regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 1999 gekwalifiseer.

== Wedstrydbeamptes ==
’n Paneel van 22 skeidsregters is vir die toernooi ingespan.

{|
|- style=&quot;vertical-align:top&quot;
||
* {{vlagikoon|Argentinië}} Efraim Sklar &lt;small&gt;([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Australië}} Barry Leask &lt;small&gt;([[Rugby Australia|Australië]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Australië}} Wayne Erickson &lt;small&gt;([[Rugby Australia|Australië]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Engeland}} Ed Morrison &lt;small&gt;([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Engeland}} Steve Lander &lt;small&gt;([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} Joël Dume &lt;small&gt;([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} Patrick Robin &lt;small&gt;([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Ierland|rugby}} David McHugh &lt;small&gt;([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Stephen Hilditch &lt;small&gt;([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Japan}} Naoki Saito &lt;small&gt;([[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Korea}} Han Moon-Soo &lt;small&gt;([[Koreaanse Rugbyunie|Korea]])&lt;/small&gt;
||
* {{vlagikoon|Kanada}} George Gadjovic &lt;small&gt;([[Rugby Kanada|Kanada]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Colin Hawke &lt;small&gt;([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Dave Bishop &lt;small&gt;([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Samoa}} Felise Vito &lt;small&gt;([[Rugby Samoa|Samoa]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Skotland}} Jim Fleming &lt;small&gt;([[Skotse Rugbyunie|Skotland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Skotland}} Ken McCartney &lt;small&gt;([[Skotse Rugbyunie|Skotland]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Stef Neethling &lt;small&gt;([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Ian Rogers &lt;small&gt;([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} Don Reordan &lt;small&gt;([[VSA Rugby|Verenigde State]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Wallis}} Derek Bevan &lt;small&gt;([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])&lt;/small&gt;
* {{vlagikoon|Wallis}} Clayton Thomas &lt;small&gt;([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])&lt;/small&gt;
|}

== Wedstryde ==
{| class=&quot;infobox bordered&quot;
| style=&quot;background:#cfc;&quot;|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte
|-
| style=&quot;background:;&quot;|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase.

=== Groepfase ===
16 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.

==== Groep A ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=165|Span
!width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;v|Punte vir}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;t|Punte teen}}
!width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}}
!width=25|{{Afkorting|D&amp;nbsp;v|Drieë vir}}
!width=25|{{Afkorting|P|Punte}}
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{RSAru}}
|3||3||0||0||68||26||+42||6||'''9'''
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{AUSru}}
|3||2||0||1||87||41||+46||11||'''7'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{CANru}}
|3||1||0||2||45||50||–5||4||'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ROMru}}
|3||0||0||3||14||97||–83||1||'''3'''
|}

{{rugbywedstryd
|datum = 25 Mei 1995
|tyd = 15:30 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 27–18
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2120 Verslag]
|weg = {{AUSru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Pieter Hendriks]], [[Joel Stransky]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Joel Stransky]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Joel Stransky]] (4)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Joel Stransky]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Phil Kearns]], [[Michael Lynagh]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Michael Lynagh]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Michael Lynagh]] (2)
|stadion = [[Nuwelandstadion|Nuweland]], [[Kaapstad]]
|bywoning = 51&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Derek Bevan ([[Walliese Rugbyunie|Wal]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Garry Pagel]] (RSA) het sy toetsdebuut gemaak.
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 26 Mei 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{CANru-r}}
|telling = 34–3
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2121 Verslag]
|weg = {{ROMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Al Charron]], [[Colin McKenzie]], [[Rod Snow]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Gareth Rees]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gareth Rees]] (4)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Gareth Rees]]
|wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Neculai Nichitean]]
|stadion = [[Boet Erasmus-stadion]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]
|bywoning = 18&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Colin Hawke ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 30 Mei 1995
|tyd = 14:30 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 21–8
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2122 Verslag]
|weg = {{ROMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Adriaan Richter]] (2)&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Gavin Johnson]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Johnson]] (3)
|wegpunte = '''Drie:''' [[Andrei Guranescu]]&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Ilie Ivancuic]]
|stadion = [[Nuwelandstadion|Nuweland]], [[Kaapstad]]
|bywoning = 45&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Ken McCartney ([[Skotse Rugbyunie|Sko]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Robby Brink]], [[Marius Hurter]] en [[Krynauw Otto]] (almal RSA) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 31 Mei 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{AUSru-r}}
|telling = 27–11
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2123 Verslag]
|weg = {{CANru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Michael Lynagh]], [[Tabua Tamanivalu]], [[Joe Roff]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Michael Lynagh]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Michael Lynagh]] (2)
|wegpunte = '''Drie:''' [[Al Charron]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gareth Rees]] (2)
|stadion = [[Boet Erasmus-stadion]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]
|bywoning = 16&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Patrick Robin ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Michael Foley]] en [[Joe Roff]] (albei Aus) het hulle toetsdebuut gemaak.
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 3 Junie 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{AUSru-r}}
|telling = 42–3
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2124 Verslag]
|weg = {{ROMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Smith]], [[David Wilson]], [[Joe Roff]] (2), [[Michael Foley]], [[Matt Burke]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Matt Burke]] (2), [[John Eales]] (4)
|wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Ilie Ivancuic]]
|stadion = [[Danie Craven-stadion]], [[Stellenbosch]]
|bywoning = 15&amp;nbsp;542
|skeidsregter = Naoki Saito ([[Japannese Rugbyvoetbalunie|JPN]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Daniel Manu]] (Aus) het sy toetsdebuut gemaak.''
* &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;''Australië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 3 Junie 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 20–0
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2003 Verslag]
|weg = {{CANru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Adriaan Richter]] (2)&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Joel Stransky]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Joel Stransky]] (2)&lt;br /&gt;'''Kaart:''' [[James Dalton]] {{Rooikaart|0|74}}
|wegpunte = '''Kaarte:''' [[Gareth Rees]] {{Rooikaart|0|74}}, [[Rod Snow]] {{Rooikaart|0|74}}
|stadion = [[Boet Erasmus-stadion]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]
|bywoning = 31&amp;nbsp;000
|skeidsregter = David McHugh ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Chris Michaluk]] (Kan) het sy toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Gareth Rees]] en [[Rod Snow]] (albei Kan), asook [[James Dalton]] (RSA) ontvang in die 74ste minuut rooikaarte ná ’n bakleiery op die speelveld.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/battle-of-boet-erasmus-remembered-20150603 |title='Battle of Boet Erasmus' remembered |publisher=[[Nuus24]] |date=3 Junie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
}}

==== Groep B ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=165|Span
!width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;v|Punte vir}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;t|Punte teen}}
!width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}}
!width=25|{{Afkorting|D&amp;nbsp;v|Drieë vir}}
!width=25|{{Afkorting|P|Punte}}
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{ENGru}}
|3||3||0||0||95||60||+35||12||'''9'''
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{SAMru}}
|3||2||0||1||96||88||+8||13||'''7'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ITAru}}
|3||1||0||2||69||94||–25||7||'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ARGru}}
|3||0||0||3||69||87||–18||8||'''3'''
|}

{{rugbywedstryd
|datum = 27 Mei 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{ITAru-r}}
|telling = 18–42
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2125 Verslag]
|weg = {{SAMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Paolo Vaccari]], [[Massimo Cuttitta]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Diego Domínguez]]&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Diego Domínguez]]&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Diego Domínguez]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Brian Lima]] (2), [[George Harder]] (2), [[Darren Kellet]], [[Shem Tatupu]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Darren Kellet]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Darren Kellet]] (2)
|stadion = [[Buffalo City-stadion|Basil Kenyon-stadion]], [[Oos-Londen]]
|bywoning = 12&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Joël Dume ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 27 Mei 1995
|tyd = 17:00 (SAST)
|tuis = {{ARGru-r}}
|telling = 18–24
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1107 Verslag]
|weg = {{ENGru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Lisandro Arbizu]], [[Patricio Noriega]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Lisandro Arbizu]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Lisandro Arbizu]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Andrew]] (6)&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Rob Andrew]] (2)
|stadion = [[Kings Park-stadion|Kings Park]], [[Durban]]
|bywoning = 30&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Jim Fleming ([[Skotse Rugbyunie|Sko]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 30 Mei 1995
|tyd = 12:30 (SAST)
|tuis = {{SAMru-r}}
|telling = 32–26
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2126 Verslag]
|weg = {{ARGru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Pat Lam]], [[George Leaupepe]], [[George Harder]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Darren Kellet]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Darren Kellet]] (5)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Rodrigo Crexell]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[José Cilley]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[José Cilley]] (4)
|stadion = [[Buffalo City-stadion|Basil Kenyon-stadion]], [[Oos-Londen]]
|bywoning = 15&amp;nbsp;000
|skeidsregter = David Bishop ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wes-Samoa vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Argentinië is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 31 Mei 1995
|tyd = 17:00 (SAST)
|tuis = {{ENGru-r}}
|telling = 27–20
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1108 Verslag]
|weg = {{ITAru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Rory Underwood]], [[Tony Underwood]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Rob Andrew]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Rob Andrew]] (5)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Massimo Cuttitta]], [[Paolo Vaccari]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Diego Domínguez]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Diego Domínguez]] (2)
|stadion = [[Kings Park-stadion|Kings Park]], [[Durban]]
|bywoning = 21&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Stephen Hilditch ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 4 Junie 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{ARGru-r}}
|telling = 25–31
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2127 Verslag]
|weg = {{ITAru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Matías Corral]], [[Rolando Martín]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[José Cilley]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[José Cilley]]&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[José Cilley]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Paolo Vaccari]], [[Mario Gerosa]], [[Diego Domínguez]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Diego Domínguez]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Diego Domínguez]] (4)
|stadion = [[Buffalo City-stadion|Basil Kenyon-stadion]], [[Oos-Londen]]
|bywoning = 12&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Clayton Thomas ([[Walliese Rugbyunie|Wal]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 4 Junie 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{ENGru-r}}
|telling = 44–22
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1109 Verslag]
|weg = {{SAMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Rory Underwood]] (2), [[Neil Back]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Jon Callard]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Jon Callard]] (5)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Mike Catt]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Fata Sini]] (2), [[Mike Umaga]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Tupo Fa’amasino]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Tupo Fa’amasino]]
|stadion = [[Kings Park-stadion|Kings Park]], [[Durban]]
|bywoning = 20&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Patrick Robin ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Damian Hopley]], [[John Mallett]] en [[Richard West]] (almal Eng) het hulle toetsdebuut gemaak.
}}

==== Groep C ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=165|Span
!width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;v|Punte vir}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;t|Punte teen}}
!width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}}
!width=25|{{Afkorting|D&amp;nbsp;v|Drieë vir}}
!width=25|{{Afkorting|P|Punte}}
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{NZLru}}
|3||3||0||0||222||45||+177||29||'''9'''
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{IRLru}}
|3||2||0||1||93||94||–1||13||'''7'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{WALru}}
|3||1||0||2||89||68||+21||9||'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{JPNru}}
|3||0||0||3||55||252||–197||8||'''3'''
|}

{{rugbywedstryd
|datum = 27 Mei 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{JPNru-r}}
|telling = 10–57
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/689 Verslag]
|weg = {{WALru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Osamu Ota]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Gareth Thomas]] (3), [[Ieuan Evans]] (2), [[Andrew Moore]], [[Hemi Taylor]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Neil Jenkins]] (5)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Neil Jenkins]] (4)
|stadion = [[Vrystaat-stadion]], [[Bloemfontein]]
|bywoning = 25&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Efrahim Sklar ([[Argentynse Rugbyunie|Arg]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Andrew Moore]], [[Stuart Roy]] en [[Gareth Thomas]] (almal Wal) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Gareth Thomas]] (Wal) teken ’n driekuns aan.&lt;ref name=&quot;Driekuns&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 27 Mei 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{IRLru-r}}
|telling = 19–43
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2128 Verslag]
|weg = {{NZLru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[David Corkery]], [[Denis McBride]], [[Gary Halpin]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Eric Elwood]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Jonah Lomu]] (2), [[Josh Kronfeld]], [[Frank Bunce]], [[Glen Osborne]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Andrew Mehrtens]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Andrew Mehrtens]] (4)
|stadion = [[Ellispark-stadion|Ellispark]], [[Johannesburg]]
|bywoning = 38&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Wayne Erickson ([[Rugby Australia|Aus]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Norm Hewitt]] (NZL) het sy toetsdebuut gemaak.
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 31 Mei 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{IRLru-r}}
|telling = 50–28
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2129 Verslag]
|weg = {{JPNru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Neil Francis]], [[Simon Geoghegan]], [[David Corkery]], [[Eddie Halvey]], [[Niall Hogan]], 2 [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrieë]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Paul Burke]] (6)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Paul Burke]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Sinali-Tui Latu]], [[Ko Izawa]], [[Seiji Hirao]], [[Masanori Takura]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Yoshihito Yoshida]] (4)
|stadion = [[Vrystaat-stadion]], [[Bloemfontein]]
|bywoning = 15&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Stef Neethling ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Paul Wallace]] (Irl) het sy toetsdebuut gemaak.''
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 31 Mei 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{NZLru-r}}
|telling = 34–9
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/690 Verslag]
|weg = {{WALru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Marc Ellis]], [[Walter Little]], [[Josh Kronfeld]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Andrew Mehrtens]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Andrew Mehrtens]] (4)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Andrew Mehrtens]]
|wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Neil Jenkins]] (2)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Neil Jenkins]]
|stadion = [[Ellispark-stadion|Ellispark]], [[Johannesburg]]
|bywoning = 45&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Ed Morrison ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Eric Rush]] (NZL), asook [[Mark Bennett]], [[Jonathan Humphreys]] en [[Greg Prosser]] (almal Wal) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 4 Junie 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{JPNru-r}}
|telling = 17–145
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2130 Verslag]
|weg = {{NZLru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Hiroyuki Kajihara]] (2)&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Keiji Hirose]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Keiji Hirose]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Marc Ellis]] (6), [[Eric Rush]] (3), [[Jeff Wilson]] (3), [[Robin Brooke]] (2), [[Glen Osborne]] (2), [[Richard Loe]], [[Simon Culhane]], [[Paul Henderson (rugbyspeler)|Paul Henderson]], [[Craig Dowd]], [[Alama Ieremia]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Simon Culhane]] (20)
|stadion = [[Vrystaat-stadion]], [[Bloemfontein]]
|bywoning = 25&amp;nbsp;000
|skeidsregter = George Gadjovich ([[Rugby Kanada|Kan]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Simon Culhane]] (NZL) het sy toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Marc Ellis]], [[Eric Rush]] en [[Jeff Wilson]] (almal NZL) teken ’n driekuns aan. Marc Ellis se ses drieë is die meeste deur ’n enkele speler in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''&lt;ref name=&quot;Driekuns&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Records&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/116335201/rugby-world-cup--where-are-the-1995-all-blacks-now |title=Rugby World Cup: Where are the 1995 All Blacks now? |publisher=Stuff |author=Tony Smith |date=6 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
* ''Nieu-Seeland druk die meeste drieë (21) in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''&lt;ref name=&quot;Records&quot; /&gt;
* ''[[Simon Culhane]] (NZL) skop die meeste doelskoppe (20) in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd oor. Hy teken ook die meeste punte in dié tyd deur ’n enkele speler tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan.''&lt;ref name=&quot;Records&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Player_Records&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com:80/statistics/player-records |title=All Time RWC Player Records |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=24 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124113842/http://www.rugbyworldcup.com:80/statistics/team-records |archive-date=24 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* ''Dit is die hoogste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.&lt;ref name=&quot;Records&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com:80/statistics/team-records |title=All Time RWC Team Records |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=24 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124113842/http://www.rugbyworldcup.com:80/statistics/team-records |archive-date=24 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 4 Junie 1995
|tyd = 17:00 (SAST)
|tuis = {{IRLru-r}}
|telling = 24–23
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/691 Verslag]
|weg = {{WALru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Eddie Halvey]], [[Nick Popplewell]], [[Denis McBride]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Eric Elwood]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Eric Elwood]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Jonathan Humphreys]], [[Hemi Taylor]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Neil Jenkins]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Neil Jenkins]] (2)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Adrian Davies]]
|stadion = [[Ellispark-stadion|Ellispark]], [[Johannesburg]]
|bywoning = 35&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Ian Rogers ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Wallis is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

==== Groep D ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=165|Span
!width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;v|Punte vir}}
!width=25|{{Afkorting|P&amp;nbsp;t|Punte teen}}
!width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}}
!width=25|{{Afkorting|D&amp;nbsp;v|Drieë vir}}
!width=25|{{Afkorting|P|Punte}}
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{FRAru}}
|3||3||0||0||114||47||+67||13||'''9'''
|- bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{SCOru}}
|3||2||0||1||149||27||+122||17||'''7'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{TGAru}}
|3||1||0||2||44||90||–46||6||'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{CIVru}}
|3||0||0||3||29||172||–143||3||'''3'''
|}

{{rugbywedstryd
|datum = 26 Mei 1995
|tyd = 16:00 (SAST)
|tuis = {{CIVru-r}}
|telling = 0–89
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2131 Verslag]
|weg = {{SCOru}}
|tuispunte = 
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Gavin Hastings]] (4), [[Kenny Logan]] (2), [[Peter Walton]] (2), [[Peter Wright]], [[Craig Chalmers]], [[Tony Stanger]], [[Paul Burnell]], [[Graham Shiel]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Gavin Hastings]] (9)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Hastings]] (2)
|stadion = [[Olympia-park]], [[Rustenburg]]
|bywoning = 24&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Felise Vito ([[Samoaanse Rugbyunie|Sam]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Gilbert Bado]], [[Max Brito]], [[Frederic Dupont]], [[Patrice Pere]] en [[Djakaria Sanoko]] (almal Civ) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Gavin Hastings]] (Sko) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.''&lt;ref name=&quot;Driekuns&quot; /&gt;
* ''Gavin Hastings (Sko) teken ook die meeste punte in dié tyd deur ’n enkele speler tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan.&lt;ref name=&quot;Player_Records&quot; /&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 26 Mei 1995
|tyd = 18:00 (SAST)
|tuis = {{FRAru-r}}
|telling = 38–10
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2132 Verslag]
|weg = {{TGAru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Thierry Lacroix]] (2), [[Aubin Hueber]], [[Philippe Saint-André]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Thierry Lacroix]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (3)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Yann Delaigue]]
|wegpunte = '''Drie:''' [[Tevita Va’enuku]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Sateki Tuipulotu]]&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Sateki Tuipulotu]]&lt;br /&gt;'''Kaart:''' [[Feleti Mahoni]] {{Rooikaart|0|70}}
|stadion = [[Loftus Versfeld]], [[Pretoria]]
|bywoning = 22&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Steve Lander ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Inoke Afeaki]], [[Saili Fe’ao]], [[Willie Lose]] en [[Unuoi Va’enuku]] (almal TGA) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Feleti Mahoni]] (TGA) ontvang in die 70ste minuut ’n rooikaart omdat hy op ’n Franse speler getrap het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/tonga-rattle-french-until-sendingoff-1621345.html |title=Tonga rattle French until sending-off |publisher=[[The Independent]] |author=Robert Colereports |date=26 Mei 1995 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 30 Mei 1995
|tyd = 18:00 (SAST)
|tuis = {{FRAru-r}}
|telling = 54–18
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2133 Verslag]
|weg = {{CIVru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Thierry Lacroix]] (2), [[Abdelatif Benazzi]], [[William Téchoueyres]], [[Sébastien Viars]], [[Guy Accoceberry]], [[Philippe Saint-André]], [[Arnaud Costes]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Christophe Deylaud]] (2), [[Thierry Lacroix]] (2)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Aboubacar Soulama]], [[Aboubakar Camara]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Victor Kouassi]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Victor Kouassi]] (2)
|stadion = [[Olympia-park]], [[Rustenburg]]
|bywoning = 17&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Han Moon-Soo ([[Koreaanse Rugbyunie|Kor]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Jean-Pascal Ezoua]] (Civ) het sy toetsdebuut gemaak.''
* &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Ivoorkus is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 30 Mei 1995
|tyd = 20:00 (SAST)
|tuis = {{SCOru-r}}
|telling = 41–5
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2134 Verslag]
|weg = {{TGAru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Scott Hastings]], [[Eric Peters]], [[Gavin Hastings]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Gavin Hastings]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Hastings]] (8)
|wegpunte = '''Drie:''' [[Ipolito Fenukitau]]
|stadion = [[Loftus Versfeld]], [[Pretoria]]
|bywoning = 21&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Barry Leask ([[Rugby Australia|Aus]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Skotland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;''Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.&lt;/span&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 3 Junie 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{CIVru-r}}
|telling = 11–29
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2135 Verslag]
|weg = {{TGAru}}
|tuispunte = '''Drie:''' [[Alfred Okou]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Athanase Dali]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Manakaetau 'Otai]], [[Sateki Tuipulotu]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Pouvalu Latukefu]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Sateki Tuipulotu]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Sateki Tuipulotu]]
|stadion = [[Olympia-park]], [[Rustenburg]]
|bywoning = 16&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Don Reordan ([[VSA Rugby|VSA]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Soumalia Kone]] en [[Daniel Quansah]] (albei Civ), asook [[Taipe Isitolo]], [[Akuila Mafi]] en [[Joe Mafile’o]] (almal TGA) het hulle toetsdebuut gemaak.''
* ''Drie minute ná die afskop van die wedstryd tussen Ivoorkus en Tonga is die Ivoriaanse vleuel [[Max Brito]] deur verskeie ander spelers gekneus, wat hom van die nek af laat verlam het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2007-10-04-max-brito-at-end-of-tether-after-12year-struggle |title=Max Brito at end of tether after 12-year struggle |publisher=[[Mail &amp; Guardian]] |author=Pirate Irwin |date=4 Oktober 2007 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009112449/https://mg.co.za/article/2007-10-04-max-brito-at-end-of-tether-after-12year-struggle/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 3 Junie 1995
|tyd = 17:00 (SAST)
|tuis = {{FRAru-r}}
|telling = 22–19
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2136 Verslag]
|weg = {{SCOru}}
|tuispunte = '''Drie:''' [[Émile Ntamack]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Thierry Lacroix]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (5)
|wegpunte = '''Drie:''' [[Rob Wainwright]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Gavin Hastings]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Hastings]] (4)
|stadion = [[Loftus Versfeld]], [[Pretoria]]
|bywoning = 40&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Wayne Erickson ([[Rugby Australia|Aus]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laatste 8
| RD1 = Kwarteindrondte
| RD2 = Halfeindrondte
| RD3 = Eindstryd
| RD1-header01 = 10 Junie – Johannesburg
| RD1-team01 = '''{{RSAru}}'''
| RD1-score01 = '''42'''
| RD1-team02 = {{SAMru}}
| RD1-score02 = 14
| RD1-header02 = 10 Junie – Durban
| RD1-team03 = '''{{FRAru}}'''
| RD1-score03 = '''36'''
| RD1-team04 = {{IRLru}}
| RD1-score04 = 12
| RD1-header03 = 11 Junie – Kaapstad
| RD1-team05 = '''{{ENGru}}'''
| RD1-score05 = '''25'''
| RD1-team06 = {{AUSru}}
| RD1-score06 = 22
| RD1-header04 = 11 Junie – Pretoria
| RD1-team07 = '''{{NZLru}}'''
| RD1-score07 = '''48'''
| RD1-team08 = {{SCOru}}
| RD1-score08 = 30
| RD2-header01 = 17 Junie – Durban
| RD2-team01 = '''{{RSAru}}'''
| RD2-score01 = '''19'''
| RD2-team02 = {{FRAru}}
| RD2-score02 = 15
| RD2-header02 = 18 Junie – Kaapstad
| RD2-team03 = {{ENGru}}
| RD2-score03 = 29
| RD2-team04 = '''{{NZLru}}'''
| RD2-score04 = '''45'''
| RD3-header01 = 24 Junie – Johannesburg
| RD3-team01 = '''{{RSAru}}'''
| RD3-score01 = '''15'''
| RD3-team02 = {{NZLru}}
| RD3-score02 = 12
| RD3-header02 = 22 Junie – Pretoria
| RD3-team03 = '''{{FRAru}}'''
| RD3-score03 = '''19'''
| RD3-team04 = {{ENGru}}
| RD3-score04 = 9
}}

==== Kwarteindrondte ====
{{rugbywedstryd
|datum = 10 Junie 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{FRAru-r}}
|telling = 36–12
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2118 Verslag]
|weg = {{IRLru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Philippe Saint-André]], [[Émile Ntamack]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Thierry Lacroix]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (8)
|wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Eric Elwood]] (4)
|stadion = [[Kings Park-stadion|Kings Park]], [[Durban]]
|bywoning = 20&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Ed Morrison ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 10 Junie 1995
|tyd = 15:30 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 42–14
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2004 Verslag]
|weg = {{SAMru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Chester Williams]] (4), [[Chris Rossouw]], [[Mark Andrews]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Gavin Johnson]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Johnson]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Shem Tatupu]], [[Toetu Nu’uali’itia]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Tupo Fa’amasin]] (2)
|stadion = [[Ellispark-stadion|Ellispark]], [[Johannesburg]]
|bywoning = 50&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Jim Fleming ([[Skotse Rugbyunie|Sko]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Brendan Reidy]] (Sam) het sy toetsdebuut gemaak.''
* ''[[Chester Williams]] (RSA) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.&lt;ref name=&quot;Driekuns&quot; /&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 11 Junie 1995
|tyd = 13:00 (SAST)
|tuis = {{ENGru-r}}
|telling = 25–22
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1110 Verslag]
|weg = {{AUSru}}
|tuispunte = '''Drie:''' [[Tony Underwood]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Rob Andrew]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Rob Andrew]] (5)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Rob Andrew]]
|wegpunte = '''Drie:''' [[Damian Smith]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Michael Lynagh]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Michael Lynagh]] (5)
|stadion = [[Nuwelandstadion|Nuweland]], [[Kaapstad]]
|bywoning = 35&amp;nbsp;448
|skeidsregter = David Bishop ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = Engeland teken sy eerste oorwinning oor Australië buite die [[Noordelike Halfrond]] aan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25–22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 11 Junie 1995
|tyd = 15:30 (SAST)
|tuis = {{NZLru-r}}
|telling = 48–30
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2139 Verslag]
|weg = {{SCOru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Walter Little]] (2), [[Jonah Lomu]], [[Andrew Mehrtens]], [[Frank Bunce]], [[Sean Fitzpatrick]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Andrew Mehrtens]] (6)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Andrew Mehrtens]] (2)
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Doddie Weir]] (2), [[Scott Hastings]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Gavin Hastings]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Gavin Hastings]] (3)
|stadion = [[Loftus Versfeld]], [[Pretoria]]
|bywoning = 28&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Derek Bevan ([[Walliese Rugbyunie|Wal]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

==== Halfeindrondte ====
{{rugbywedstryd
|datum = 17 Junie 1995
|tyd = 16:30 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 19–15
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2140 Verslag]
|weg = {{FRAru}}
|tuispunte = '''Drie:''' [[Ruben Kruger]]&lt;br /&gt;'''Doelskop:''' [[Joel Stransky]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Joel Stransky]] (4)
|wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (5)
|stadion = [[Kings Park-stadion|Kings Park]], [[Durban]]
|bywoning = 45&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Derek Bevan ([[Walliese Rugbyunie|Wal]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = 
}}

{{rugbywedstryd
|datum = 18 Junie 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{ENGru-r}}
|telling = 29–45
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1111 Verslag]
|weg = {{NZLru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Will Carling]] (2), [[Rory Underwood]] (2)&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Rob Andrew]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Rob Andrew]]
|wegpunte = '''Drieë:''' [[Jonah Lomu]] (4), [[Josh Kronfeld]], [[Graeme Bachop]]&lt;br /&gt;'''Doelskoppe:''' [[Andrew Mehrtens]] (3)&lt;br /&gt;'''Strafdoel:''' [[Andrew Mehrtens]]&lt;br /&gt;'''Skepdoele:''' [[Zinzan Brooke]], [[Andrew Mehrtens]]
|stadion = [[Nuwelandstadion|Nuweland]], [[Kaapstad]]
|bywoning = 51&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Stephen Hilditch ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Jonah Lomu]] (NZL) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.''&lt;ref name=&quot;Driekuns&quot; /&gt;
* ''Nieu-Seeland word die eerste span wat twee eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-eindstryd verskyn het.
}}

==== Bronseindstryd ====
{{rugbywedstryd
|datum = 22 Junie 1995
|tyd = 17:00 (SAST)
|tuis = {{FRAru-r}}
|telling = 19–9
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/1112 Verslag]
|weg = {{ENGru}}
|tuispunte = '''Drieë:''' [[Olivier Roumat]], [[Émile Ntamack]]&lt;br /&gt;'''Strafdoele:''' [[Thierry Lacroix]] (3)
|wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Rob Andrew]] (3)
|stadion = [[Loftus Versfeld]], [[Pretoria]]
|bywoning = 38&amp;nbsp;000
|skeidsregter = David Bishop ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = [[Albert Cigagna]] (Fra) het sy toetsdebuut gemaak.
}}

==== Eindstryd ====
{{rugbywedstryd
|datum = 24 Junie 1995
|tyd = 15:00 (SAST)
|tuis = {{RSAru-r}}
|telling = 15–12 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/2141 Verslag]
|weg = {{NZLru}}
|tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Joel Stransky]] (3)&lt;br /&gt;'''Skepdoele:''' [[Joel Stransky]] (2)
|wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Andrew Mehrtens]] (3)&lt;br /&gt;'''Skepdoel:''' [[Andrew Mehrtens]]
|stadion = [[Ellispark-stadion|Ellispark]], [[Johannesburg]]
|bywoning = 62&amp;nbsp;000
|skeidsregter = Ed Morrison ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]])
|speler van die wedstryd = 
|notas = Tot die eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2015]] was dit die enigste eindstryd wat tussen twee nasionale rugbyspanne van die Suidelike Halfrond beslis is.''
* ''Dit was die eerste eindstryd wat in ekstra tyd beslis moes word.''
* ''Suid-Afrika wen die Rugbywêreldbeker 1995 sonder ’n verlore wedstryd.''
* ''Hulle word ook die tweede gasheer wat ’n rugbywêreldbekertoernooi tuis kon wen, asook ná Nieu-Seeland in 1987 en Australië in 1991 die derde agtereenvolgende wêreldkampioen van die Suidelike Halfrond.
}}

&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; margin: 0 auto;&quot;
!Rugbywêreldkampioen 1995
|-
|align=center|'''{{RSAru}}'''
|}

== Statistiek ==
=== Finale puntestand ===
Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 16 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 1995.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+1995;spanmin1=01+Jan+1995;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623082204/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+1995;spanmin1=01+Jan+1995;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:1995 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 1995:
{{columns-list|2|
{{sleutel|#fd0|Kampioen}}
{{sleutel|#880|Naaswenner}}
{{sleutel|#c96|Derde plek}}
{{sleutel|#07f|Vierde plek}}
{{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}}
{{sleutel|#f55|Groepfase}}
{{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!width=25|Rang
!width=165|Span
!width=25|Groep
!width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|P|Punte}}
!width=25|Drieë
!width=25|Doelskoppe
!width=25|Strafdoele
!width=25|Skepdoele
|- style=&quot;background:#fd0&quot;
| 1 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{RSAru}} || A || 6 || 6 || 0 || 0 || 144 || 13 || 8 || 18 || 3
|- style=&quot;background:#880;&quot;
| 2 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{NZLru}} || C || 6 || 5 || 0 || 1 || 327 || 41 || 34 || 14 || 4
|- style=&quot;background:#c96;&quot;
| 3 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{FRAru}} || D || 6 || 5 || 0 || 1 || 184 || 17 || 9 || 26 || 1
|- style=&quot;background:#07f;&quot;
| 4 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENGru}} || B || 6 || 4 || 0 || 2 || 158 || 11 || 8 || 25 || 4
|-
| colspan=&quot;12&quot;| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel'''
|- style=&quot;background:#0d0&quot;
| 5 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{SCOru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 179 || 20 || 14 || 17 || 0
|- style=&quot;background:#0d0&quot;
| 6 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{SAMru}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 110 || 14 || 8 || 8 || 0
|- style=&quot;background:#0d0&quot;
| 7 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{AUSru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 109 || 12 || 11 || 9 || 0
|- style=&quot;background:#0d0&quot;
| 8 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{IRLru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 105 || 13 || 11 || 6 || 0
|-
| colspan=&quot;12&quot;| '''In die groepfase uitgeskakel'''
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 9 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{WALru}} || C || 3 || 1 || 0 || 2 || 89 || 9 || 7 || 8 || 2
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 10 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ITAru}} || B || 3 || 1 || 0 || 2 || 69 || 7 || 5 || 7 || 1
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 11 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{CANru}} || A || 3 || 1 || 0 || 2 || 45 || 4 || 2 || 6 || 1
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 12 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{TGAru}} || D || 3 || 1 || 0 || 2 || 44 || 6 || 4 || 2 || 0
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 13 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ARGru}} || B || 3 || 0 || 0 || 3 || 69 || 8 || 4 || 7 || 0
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 14 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{JPNru}} || C || 3 || 0 || 0 || 3 || 55 || 8 || 6 || 1 || 0
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 15 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{CIVru}} || D || 3 || 0 || 0 || 3 || 29 || 3 || 1 || 4 || 0
|- style=&quot;background:#f55&quot;
| 16 || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ROMru}} || A || 3 || 0 || 0 || 3 || 14 || 1 || 0 || 2 || 0
|- class=&quot;sortbottom&quot; bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot; style=&quot;font-weight:bold;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Algeheel ||  || 32 ||  ||  ||  || 1730 || 189 || 130 || 158 || 16
|}

=== Meeste punte en drieë ===
{| class=&quot;toptextcells&quot;
| Meeste punte aangeteken:&lt;ref name=&quot;Most_Points&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!
! Naam
! Punte
|-
| 1
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Thierry Lacroix]]
| 112
|-
| 2
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Skotland}} [[Gavin Hastings]]
| 104
|-
| 3
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Andrew Mehrtens]]
| 84
|-
| 4
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Engeland}} [[Rob Andrew]]
| 79
|-
| 5
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Joel Stransky]]
| 61
|-
| 6
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Australië}} [[Michael Lynagh]]
| 47
|-
| 7
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Simon Culhane]]
| 45
|-
| 8
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Wallis}} [[Neil Jenkins]]
| 41
|-
| 9
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Italië}} [[Diego Domínguez]]
| 39
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 10
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Marc Ellis]]
|rowspan=&quot;2&quot;| 35
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jonah Lomu]]
|}
| Meeste drieë gedruk:&lt;ref name=&quot;Most_Tries&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!
! Naam
! Drieë
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Marc Ellis]]
|rowspan=&quot;2&quot;| 7
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jonah Lomu]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 3
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Skotland}} [[Gavin Hastings]]
|rowspan=&quot;2&quot;| 5
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Engeland}} [[Rory Underwood]]
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 5
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Adriaan Richter]]
|rowspan=&quot;3&quot;| 4
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Chester Williams]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Thierry Lacroix]]
|-
|rowspan=&quot;11&quot;| 8
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Australië}} [[Joe Roff]]
|rowspan=&quot;11&quot;| 3
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Eric Rush]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Samoa}} [[George Harder]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Wallis}} [[Gareth Thomas]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Italië}} [[Paolo Vaccari]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Josh Kronfeld]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Walter Little]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Émile Ntamack]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Glen Osborne]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jeff Wilson]]
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Philippe Saint-André]]
|}
|}

== Rolprent ==
Die Rugbywêreldbeker 1995 vorm die hoofonderwerp van die 2009-rolprent ''Invictus'' ([[Latyn]]; [[Afrikaans]]: “Die onoorwonne”). Dié rolprent is op die boek ''Playing the Enemy'' deur John Carlin gebaseer en beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela tydens die toernooi met sy ondersteuning vir die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan, die Springbokke, Suid-Afrika oor rassegrense heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]] en die hoofkaraktere Nelson Mandela en Francois Pienaar word deur [[Morgan Freeman]] en Matt Damon onderskeidelik vertolk.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results &amp; Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}}
* {{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Gerald Davies |title=The History of the Rugby World Cup |publisher=Sanctuary Publishing Ltd |year=2004 |isbn=1-86074-602-0}}
* {{en}} {{cite book |author=Nick Farr-Jones |title=Story of the Rugby World Cup |publisher=Australian Post Corporation |year=2003 |isbn=0-642-36811-2}}
* {{en}} {{cite book |authors=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=Auckland, Nieu-Seeland |isbn=978-0-14-029577-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|1995 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 1995}}
* {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf]
* {{en}} [http://en.espn.co.uk/1995-rugby-world-cup/rugby/series/18300.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPN
* {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/page/rwchistory1995/history-rugby-world-cup-1995-nelson-mandela-francois-pienaar-crown-new-south-africa-champions Mandela and Pienaar crown a new South Africa – Reliving Rugby World Cup 1995]
* {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/1995 Rugby World Cup Standings – 1995]
* {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}}
* {{en}} John Carlin: [http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&amp;art_id=vn20081007121842922C573561&amp;set_id= How apartheid died on a rugby field], 7 Oktober 2008, Cape Argus, bl. 13 &amp; iol.co.za

{{Rugbywêreldbekerstadions 1995}}
{{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}}
{{Navigasie Rugbywêreldbeker}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 1995}}
[[Kategorie:Rugbywêreldbeker|1995]]
[[Kategorie:Sport in 1995]]
[[Kategorie:Rugbykompetisies in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>qvoq029abv7k65fc879aivh84a5u0c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:William Robertson.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>34300</id>
    <revision>
      <id>2923147</id>
      <parentid>375831</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="407" sha1="jdge2y0f30e2dvspld2xwge5xz5xad0" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=ds. William Robertson
|bron=Van Roodezand tot Gariep (sien William Robertson-artikel)
|datum=Onbekend
|daarsteller=Gebruiker:Morne
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>jdge2y0f30e2dvspld2xwge5xz5xad0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Om gay te wees: straf of seën?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39438</id>
    <revision>
      <id>2923207</id>
      <parentid>2916862</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10074" sha1="s5hoqoe0155k7ww8hb6qzaqmf96gr8p" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{TITELAANSIG|''Om gay te wees: straf of seën?''}}
{{Inligtingskas Boek
| naam            = '''Om gay te wees: straf of seën?'''
| oorspr titel    = 
| vertaler        = 
| beeld           = af_hendrik_pretorius_being_gay_punishment_or_blessing_wiki.jpg
| beeldonderskrif = Omslag
| outeur          = [[Hendrik Pretorius]]
| omslagontwerp   = 
| land            = [[Suid-Afrika]]
| taal            = [[Afrikaans]]
| reeks           = 
| onderwerp       = [[Gay Bevrydingsteologie]], [[gay]], [[homoseksualiteit]], [[teologie]]
| genre           = Niefiksie
| uitgewer        = Homofilos S.A. Uitgewers
| uitgewingsdatum = Julie 1990
| medium          = Druk ([[sagteband]])
| bladsye         = 228 pp. ''(eerste uitgawe)''
| grootte_gewig   = 
| oplage          = 50,000
| isbn            = 978-0-620-16340-8
| isbntoeligting  = 
| issn            = 
| oclc            = 29799787
| voorafgegaan    = '''Homoseksualiteit in Konteks'''
| vervolg         = [[Seksuele Diskriminasie]]
}}

'''''Om gay te wees: straf of seën: antwoorde op die alledaagse lewensvrae van gays in Suid-Afrika''''' is 'n boek deur die [[Suid-Afrika]]anse skrywer [[Hendrik Pretorius]]. Na sy legitimasie as proponent tot die [[Predikant|bediening]] binne die [[Nederduits Gereformeerde Kerk|NGK]] op 18 November 1988, het Pretorius sy eerste en omstrede werk ''Om gay te wees: straf of se&amp;euml;n?''&lt;ref&gt;{{cite book
  | last = Pretorius
  | first = Hendrik
  | authorlink = Hendrik Pretorius
  | title = Om gay te wees: straf of se&amp;euml;n?
  | publisher = Homofilos S.A. Uitgewers
  | series = 
  | year = 1990
  | doi = 
  | isbn =  0620150912}}&lt;/ref&gt; gepubliseer wat gebaseer was op sy [[Proefskrif|tesis]] getiteld '''Homoseksualiteit in Konteks'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ais.up.ac.za/ |title=Biblioteek van die Universiteit van Pretoria |access-date=24 Julie 2009 |archive-date=25 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625135938/http://www.ais.up.ac.za/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie publikasie was die eerste [[Gay Bevrydingsteologie]] wat in Afrika gepubliseer is en het die grondslag gevorm van die [[Teologie van die Hofnar]].

== Kontroversie ==
:''Hoofartikel: [[Johan Heyns]]''

Hierdie publikasie het tot openbare omstredenheid gelei wat gedryf was deur mediadekking vir jare tussen prof. [[Johan Heyns]], die [[Nederduits Gereformeerde Kerk|NGK]] en [[Hendrik Pretorius]] gedurende die tydperk 1990 tot 1994, 'n konflik wat direk daartoe gelei het dat Pretorius die kerk se anti-gay dogma as '''sonde''' verklaar het. Midde die omstredenheid is Heyns in 'n onopgelosde [[sluipmoord]]aanval vermoor by sy huis in [[Waterkloofrif]], [[Pretoria]].

In [[apartheid]] [[Suid-Afrika]], waarin die protesstem hoofsaaklik opgegaan het rondom rasse politiek,  het hierdie [[boek]] ŉ seksuele kleur aan protesoptrede gegee in Suid-Afrika wat 'n media-warrelwind opgejaag het op 12 Augustus 1990: &quot;Hendrik Pretorius has truly set the cat among some very disapproving pigeons in the Ned Geref Church, with the publication of a book, ‘Om gay te wees: straf of seën?’ (Being Gay: Punishment or Blessing?). And by coming out of the closet this week, he has filled [[Nederduits Gereformeerde Kerk|NGK]] traditionalists with fear and alarm&quot;.&lt;ref&gt;Michael Shafto, The Sunday Star, 19 Augustus 1990 [http://www.thestar.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mariechen Waldner, hoofartikel, Rapport, 12 Augustus 1990 [http://www.news24.com/Rapport/Home/ ''’n Proponent van die NG Kerk het dié week 'n beroering veroorsaak deur die kerk se hantering van homoseksuele in 'n opsienbarende nuwe boek skerp te veroordeel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514140857/http://www.news24.com/Rapport/Home/ |date=14 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;

== Belangrikheid ==

=== Gay Bevrydingsteologie ===

* Dit het gedien as die basis van Gay Bevrydingsteologie. “Sy boek is nie net ŉ openlike en reguit aanklag teen die NG Kerk se hantering van homoseksuele gelowiges nie, dit kan ook beskou word as ŉ teologiese pleidooi om '''gay-bevryding'''.&lt;ref name=&quot;waldner&quot;&gt;Mariechen Waldner, Rapport, 12 Augustus 1990[http://www.news24.com/Rapport/Home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514140857/http://www.news24.com/Rapport/Home/ |date=14 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt; “This is gay liberation theology – maybe one day it will have its own kairos Document”.&lt;ref&gt;Shaun de Waal, The Weekly Mail, 1 November  1990[http://www.mg.co.za/]&lt;/ref&gt;

=== Gay Bewussynsbeweging ===

* Met hierdie publikasie het Pretorius openlik sy [[gay]] identiteit erken en daarmee die eerste geestelike en teoloog geword in Suid-Afrika wat sy gay seksuele ori&amp;euml;ntasie in die openbaar bekendgemaak het.&lt;ref name=&quot;waldner&quot; /&gt; “Two issues ago we cried for visibility and now we are so visible it’s frightening. NGK dominee Hendrik Pretorius’ coming out of the closet and publishing a book that challenges the very foundations of the church has led to a stream of gay and lesbian related media events and perhaps, this is just the beginning”.&lt;ref&gt;Redaksioneel, Exit, Oktober 1990[http://www.exit.co.za/]&lt;/ref&gt;

* Die boek het ŉ beroering veroorsaak in die Suid-Afrikaanse godsdienstige –en politieke gemeenskap en die openbare debat rondom gay regte in die spervuur geplaas: “The fact, that he has made his sexual orientation public and became a media figure has strengthened his arguments: the debate between him, the church and Christianity is now being conducted '''in the open'''. The book is only the beginning”.&lt;ref&gt;William Pretorius, The Sunday Times, Oktober 1990[http://www.thetimes.co.za/]&lt;/ref&gt;

=== Gay Bevrydingspolitiek ===
:''Hoofartikel: [[Gay protes]] ''

* Dit het aan gay mense ŉ soliede sielkundige basis gebied waarop hulle hul identiteite as normale mense kon herbou soos wat gereflekteer is in duisende briewe wat gevolg het op die publikasie gedurende daardie tyd.&lt;ref&gt;Marieta Roos, Huisgenoot, 3 Januarie 1991[http://www.huisgenoot.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mariechen Waldner, Rapport (Tydskrif), Oktober 1990[http://www.news24.com/Rapport/Home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514140857/http://www.news24.com/Rapport/Home/ |date=14 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt; Met die nodige teologiese onderbou was Pretorius toegerus nie net om sy eie gay identiteit te verantwoord nie, maar ook om die intense kortsigtigheid van die patriargale konserwatiewe wit heerser in die kerk en regering direk te konfronteer ten opsigte van gay kwessies. As gay rolmodel het hy aan gay mense hernude hoop gebied vir ŉ nuwe en beter toekoms. Die eerste [[Gay protes|gay protesoptog]] in Afrika het dan ook kort daarna plaasgevind op 13 Oktober 1990 waarin Pretorius ŉ belangrike rol gespeel het.

== Hoof inhou ==

Die boek spreek die volgende temas aan:
* ''Teologiese grondbeginsels van [[Gay Bevrydingsteologie]]''
* ''Die Hermeneutiek van die [[Gay Bevrydingsteologie]]''
* ''Gay Geskiedenis''
* ''Gay Seksualiteit''
* ''Gay Sielkunde''
* ''Gay Sosiologie''
* ''Gay Krisisbestuur''

== Bronne ==

=== Joernaliste ===
{{col-begin}}
{{col-break}}
Mariechen Waldner (Rapport)&lt;/br&gt;
Neels Jackson (Beeld)&lt;/br&gt;
Marion Duncan (Sunday Times)&lt;/br&gt;
Carolyn McGibbon (The Weekend Argus – Cape Argus)&lt;/br&gt;
Marieta Roos (Huisgenoot)&lt;/br&gt;
Dessa Salter(You)&lt;/br&gt;
Michael Shafto (Sunday Star)&lt;/br&gt;
Nomavenda Mathiane (Sunday Star)&lt;/br&gt;
Mary Rose (You)&lt;/br&gt;
Charlotte Bauer (The Weekly Mail)&lt;/br&gt;
Liesl Louw (Beeld)&lt;/br&gt;
Lizél Louw (Transvaler)&lt;/br&gt;
Theunis Engelbrecht (Beeld)&lt;/br&gt;
Sandra Coetzee (Transvaler)&lt;/br&gt;

{{col-break}}

Shaun de Waal (The Weekly Mail)&lt;/br&gt;
Johan Bruwer (De Kat)&lt;/br&gt;
Christelle de Jager (Vrye Weekblad)&lt;/br&gt;
William Pretorius (Exit)&lt;/br&gt;
Adam Streicher (Die Perdeby)&lt;/br&gt;
Wiida Basson (Beeld)&lt;/br&gt;
Ian Stiff (The Pretoria News)&lt;/br&gt;
Hester van der Merwe (Transvaler)&lt;/br&gt;
Alet van der Westhuizen (Beeld)&lt;/br&gt;
Magda Theron (Beeld)&lt;/br&gt;
Alida Britz (Transvaler)&lt;/br&gt;
Prof PJ de Bruyn (Die Kerkblad)&lt;/br&gt;
Prof Ernst Marais (Die Voorligter)

{{col-end}}

=== TV Aanbieders ===
Ruda Landman (Carte Blanché)&lt;/br&gt;
Riaan Cruywagen (SABC News)&lt;/br&gt;
Antoinette van Niekerk (SABC)

=== Fotograwe ===
Lisa Hnatowicz&lt;/br&gt;
Adéle Hamblin&lt;/br&gt;
Nicolene Olckers&lt;/br&gt;
Justin Sholk&lt;/br&gt;
Phyllis Green&lt;/br&gt;
Robyn Ryan&lt;/br&gt;
Willem de Lange

=== TV en Radio ===
SABC Radio - Monitor&lt;ref name=&quot;sabc&quot;&gt;SABC TV[http://www.sabc.co.za]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
SABC TV&lt;ref name=&quot;sabc&quot; /&gt;&lt;/br&gt;
MNET – Carte Blanche&lt;ref&gt;MNET – Carte Blanche[http://www.mnet.co.za/mnet/shows/carteblanche/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721081739/http://www.mnet.co.za/mnet/shows/carteblanche/ |date=21 Julie 2009 }}&lt;/ref&gt;

=== Tydskrifte ===
De Kat&lt;/br&gt;
You&lt;ref&gt;[You[http://www.you.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Huisgenoot&lt;ref&gt;[Huisgenoot[http://www.huisgenoot.com]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Highveld Style: Standard bank National Arts Festival&lt;/br&gt;
Die Voorligter&lt;/br&gt;
Die Kerkblad

=== Nuusblaaie ===
Rapport&lt;ref&gt;Rapport[http://www.news24.com/Rapport/Home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514140857/http://www.news24.com/Rapport/Home/ |date=14 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Sunday Times&lt;ref&gt;Sunday Times[http://www.thetimes.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Sowetan&lt;ref&gt;Sowetan[http://www.sowetan.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Sunday Star&lt;ref&gt;The Sunday Star[http://www.thestar.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
The Weekly Mail&lt;ref&gt;The Weekly Mail[http://www.mg.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
The Weekend Argus / Cape Argus&lt;ref&gt;Cape Argus[http://www.capeargus.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Beeld&lt;ref&gt;Beeld[http://www.news24.com/Beeld/Home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514041429/http://www.news24.com/Beeld/Home/ |date=14 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Transvaler&lt;/br&gt;
Vrye Weekblad&lt;/br&gt;
Exit&lt;ref&gt;Exit[http://www.exit.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Die Perdeby&lt;/br&gt;
The Citizen&lt;ref&gt;The Citizen[http://www.citizen.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
The Pretoria News&lt;ref&gt;The Pretoria News[http://www.pretorianews.co.za/]&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;
Die Kerkblad&lt;/br&gt;
Die Kerkbode

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:LGBT-regte in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Aktivisme]]
[[Kategorie:Sosiale verandering]]
[[Kategorie:Hervormingsbewegings]]
[[Kategorie:Geskiedenis van sosiale bewegings]]</text>
      <sha1>s5hoqoe0155k7ww8hb6qzaqmf96gr8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivoriaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40699</id>
    <revision>
      <id>2923084</id>
      <parentid>2915669</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Afrigters hersien &amp; bygewerk</comment>
      <origin>2923084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45315" sha1="kryje5z6czst0huyibfnmhrfz5w8trr" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Ivoorkus
| beeld                  = Kenteken van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (FIR)
| bynaam                 = ''Les éléphants'' (“Die olifante”)
| embleem                = die [[Afrika-olifant]]
| stadion                = [[Stade Félix Houphouët-Boigny]], [[Abidjan]]
| kapasiteit             = 50&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Dov Kosse]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Ivoorkus}} [[Edgar Babou]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sport-ivoire.ci/rugby-côte-divoire/les-eléphants-ont-un-nouveau-sélectionneur |title=Les Eléphants ont un nouveau sélectionneur |publisher=Sport Ivoire |author=Patrick Guitey |date=12 Maart 2018 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2018)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = 
| patroon_ra1            = 
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = ff8000
| liggaam1               = ff8000
| regterarm1             = ff8000
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = 008040
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = FFFFFF
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = FFFFFF
| broek2                 = ff8000
| kouse2                 = ff8000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = 5 spelers (8 elk)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| toppuntebehaler        = [[Athanase Dali]] (31)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Aboubakar Camara]] (3)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{ZIMru}} 22–9 {{CIVru-r}}&lt;br /&gt;([[Harare]], [[Zimbabwe]]; 5 Mei 1990)
| grootwen               = {{CIVru}} 83–3 [[Mauritius nasionale rugbyspan|Mauritius]] {{vlagikoon|Mauritius}}&lt;br /&gt;([[Yamoussoukro]], [[Ivoorkus]]; 26 Junie 2013)
| grootverloor           = {{CIVru}} 0–89 {{SCOru-r}}&lt;br /&gt;([[Rustenburg]], [[Suid-Afrika]]; 26 Mei 1995)
| Wêreldbekerverskynings = 1/11
| jaar                   = 1995
| beste                  = Laaste in groep [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]]
| url                    = 
| unieurl                = 
}}

Die '''Ivoriaanse nasionale rugbyspan''' ([[Frans]]: ''Équipe de Côte d'Ivoire de rugby à XV'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Ivoorkus]] (Côte d’Ivoire) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Les Éléphants'' (“die olifante”), genoem na die [[Afrika-olifant]] (''Loxodonta africana''), Ivoorkus se wapendier. Rugby word in Ivoorkus geadministreer deur die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR) wat in 1961 gestig is. Ivoorkus word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Ivoriaanse rugbyspan is tans (Junie 2026) 69ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Ivoorkus tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Ivoorkus dateer uit die [[Franse koloniale ryk|Franse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Ivoorkus het in 1990 sy eerste toetswedstryd teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] gespeel. Die span het tydens die Afrikabeker nog geen titel ingepalm nie en een keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer, maar hulle het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die Ivoriaanse span speel tradisioneel in oranje truie met wit broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Ivoorkus]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Ivoriaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Ivoorkus is die Ivoriaanse Rugbyfederasie (Frans: ''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR). Die FIR is in 1961 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast |title=Ivory Coast |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Ivoriaanse Rugbyfederasie ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Rugbykampioenskap in Ivoorkus (''Championnat National de Rugby a XV'') word in twee afdelings tussen altesaam 20 spanne met promosie en relegasie beslis. Die eerste afdeling Ivoorse Rugbyliga (''Ligue ivoire rugby'', LIR) word tussen agt spanne beslis en die tweede afdeling Rugbyskool (''École de rugby'') tussen twaalf spanne.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |title=Bilan moral de la saison sportive 2018–2019 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=6 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206020951/https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |archive-date=6 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Frankryk aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Ivoriaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Ivoorkus oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Frankryk|Franse]] setlaars rugby na die destydse kolonie Frans-Wes-Afrika saamgebring. Die eerste gedokumenteerde wedstryd is net ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] beslis en in 1946 deur Mme André Benois tussen setlaars gereël. Vir die wedstryd is ’n geïmproviseerde bal, gemaak uit die buis van ’n motorband, gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}&lt;/ref&gt; Franse [[skoolmeester]]s, wat in die land gewerk het, het die sport verder ontwikkel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=237}}&lt;/ref&gt; As ’n voormalige Franse kolonie is die ontwikkeling van die spel veral deur Frankryk beïnvloed en talle spelers soos [[Max Brito]] het daar gespeel. Hoewel die Ivooriaanse rugby se oorspronge dateer uit die 1960’s en vroeër, het dié sport eers in die 1980’s ’n aansienlike ontwikkeling ondergaan, nadat die Franse amptenaar Jean-François Turon die sport by die [[Universiteit van Félix Houphouët-Boigny|Universiteit van Abidjan]] gevestig het. Hierby is hy ondersteun deur François Dali, wat as “vader van Ivooriaanse rugby” beskou word; sy seun [[Athanase Dali]] was in die 1990’s [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die nasionale span.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=69}}&lt;/ref&gt;

Die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération Ivoirienne de Rugby'', FIR) is in 1961 gestig.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot; /&gt; In 1978 het hulle by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) aangesluit en was tot in 1999 ’n lid, toe dié vastelandse beheerliggaam hom op Europa toegespits het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt; In Januarie 1986 was Ivoorkus in [[Tunis]] een van die stigtingslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigtingslede was die beheerliggame van [[Keniaanse Rugbyunie|Kenia]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/about-us/ |title=About us |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Ivoriaanse verteenwoordigers aan die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) se eeufees deelgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nigel Starmer-Smith |title=Rugby – A Way of Life, An Illustrated History of Rugby |publisher=Lennard Books |year=1986 |ISBN=0-7126-2662-X |pages=186}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die IRVR, wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Ivoorkus het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 1988 het die Ivoriaanse Rugbyfederasie by die IRVR aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Ivoorkus sy eerste toetswedstryd gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], maar hulle is met 9–22 verslaan.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Nadat hulle ook in die ander twee wedstryde deur Tunisië en Marokko geklop is, het hulle die hooftoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Eerste rugbywêreldbekerdeelname ===
Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-Afrikakwalifisering se eerste rondte kon die Ivoriane beide Tunisië (met 19–16) en Marokko (met 15–3) klop, waarmee hulle die tweede rondte gehaal het. Daar het die span met ’n nederlaag teen Marokko (met 9–17) asook oorwinnings oor Namibië (met 13–12) en Zimbabwe (met 17–10) weggestap. Die gunsteling Namibië het vir die wedstryd teen Ivoorkus sleutelspelers laat rus en die prys daarvoor betaal. Ná twee oorwinnings het Ivoorkus vir die eerste keer die hooftoernooi gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee was hulle die eerste Franstalige Afrikaland en ook die eerste buite die [[Suid-Afrika]]anse invloedsfeer wat vir dié toernooi kon kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien die span in teenstelling met dié van [[Suider-Afrika]] geheel en al uit “swart” spelers bestaan het, is dit as ’n positiewe teken vir Afrikarugby geag.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Die hoofafrigter [[Claude Ezoua]] het aangevoer, dat hulle aan die wêreld wou wys dat rugby in Afrika uit meer bestaan as slegs Suid-Afrika. Alhoewel die helfte van die Ivoriaanse span by Franse klubs gespeel het, was 25 van die 26 spelers Ivoriane, waarvan die meeste uit Abidjan se hawedistrik. Net so was agt van die tien Ivoriaanse rugbyklubs in die hawe en voormalige hoofstad gesetel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot; /&gt;

Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is die Ivoriane in Groep D saam met [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] geloot. In hul eerste wedstryd het hulle te staan gekom teen die Skotte onder hul kaptein [[Gavin Hastings]], wat vier [[Drie (sport)|drieë]] kon druk, twee strafskoppe aangeteken en nege van die 13 Skotse drieë verdoel het. Daarmee het hy ook die meeste punte in dié tyd deur ’n enkele speler in ’n wêreldbekerwedstryd aangeteken. Die 0–89-nederlaag is ook die ergste in die Ivoriaanse beheerliggaam se geskiedenis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.com/uk/scotland/article/gavin-hastings-i-broke-world-records-i-just-wasnt-good-at-retaining-them-58zkgwmj0 |title=Gavin Hastings: I broke world records, I just wasn’t good at retaining them |publisher=[[The Times]] |author=Alasdair Reid |date=26 Mei 2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Dié nederlaag het die groeiende gap tussen die vorste rugbylande met hul meer en meer intensief opgeleide spelers en die spanne wat fisies of weens ’n gebrek aan hulpbronne terugval gewys.&lt;ref name=&quot;richards241&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=241}}&lt;/ref&gt;

In die tweede wedstryd het hulle te staan gekom teen Frankryk, dié land, waar die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span gespeel het, waaronder hul kaptein [[Djakaria Sanoko]] vir die tweede span van [[Biarritz Olympique]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.lerugbynistere.fr/news/du-bonheur-a-la-peur-la-seule-et-unique-coupe-du-monde-de-la-cote-divoire-video-3003201227.php |title=Du bonheur au drame, la seule et unique Coupe du monde de la Côte d'Ivoire &amp;#91;VIDÉO&amp;#93; |publisher=Le Rugbynistère |author=Clément Suman |date=30 Maart 2020 |accessdate=28 Junie 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; ''Les Éléphants'' het verrassend goed treed gehou en kon ondanks die nederlaag twee drieë druk teen die latere semifinalis, eers [[Abubacar Camara]] in die eerste helfte met die eerste drie in die beheerliggaam se geskiedenis tydens ’n wêreldbekerwedstryd en later die [[vleuel]] [[Aboubacar Soulama]] in die tweede helfte. Ivoorkus is uiteindelik met 54–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/winless-world-cups-the-6-sides-to-never-win-a-rugby-world-cup-match/ |title=“Winless World Cups” – The 6 Sides To NEVER Win a Rugby World Cup Match |publisher=Ruck |author=Tom Sansom |date=14 Julie 2023 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

In hulle laaste groepwedstryd het die Ivoriane Tonga ontmoet. Die Tongaanse het met 29–11 geseëvier en daarmee Ivoorkus ná drie nederlae in drie wedstryde uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Tragiese ongeluk van die Ivoriaanse speler Max Brito het die wedstryd oorskadu: In die derde speelminuut het hy ná ’n duikslag op die grond geval, ’n aantal spelers het op hom beland en hy het bewusteloos bly lê.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;richards241&quot; /&gt; Hy is dadelik na ’n hospitaal geneem waar sy lewe gered is. Hy het egter van die nek af verlam gebly en was sedertdien aan ’n rolstoel gekluister.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/tragic-tale-max-brito-ivorian-paralysed-1995-world-cup-2332744-Sep2015/ |title=The tragic tale of Max Brito – the Ivorian player paralysed at the 1995 Rugby World Cup |publisher=The 42 |date=17 September 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Brito is in Desember 2022 dood sonder dat hy van die ongeluk kon herstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/max-brito-who-was-paralysed-at-the-1995-rugby-world-cup-has-died/ |title=Max Brito, who was paralysed at the 1995 Rugby World Cup, has died |publisher=Rugbypass |date=20 Desember 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Misgelope toernooie ===
[[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|Die Ivoriaanse nasionale span op Stade Felix Houphouet-Boigny voor hul [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen Zambië op 21 Julie 2008]]
Ná Max Brito se ernstige ongeluk het byna ’n hele generasie ophou rugby speel, waarna die Ivoriaanse rugby aan die einde van die 1990’s in ’n krisis was. Die nasionale span het homself vir drie jaar aan alle internasionale toernooie onttrek en eers weer in September 1998 vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering teruggekeer. Ivoorkus se prestasie was swak, toe hulle al hul drie wedstryde teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] (met 10–22), [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 0–32) en [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] (met 3–6) tydens ’n toernooi in [[Casablanca]], [[Marokko]], verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ná Ivoorkus se terugkeer op internasionale vlak het naas Kenia, Namibië en Zimbabwe ook Marokko en Tunisië hulle as ernstige mededingers in beide die Afrikabeker en die rugbywêreldbekerkwalifisering gevestig. Albei Noord-Afrikaanse spanne het ná die [[Europese Rugbykampioenskap]] se herstrukturering die vastelandse kampioenskap toegetree. Net soos in die geval van die Ivoriane het die rugby van die Marokkane en Tunisiërs georiënteer aan dié van die voormalige koloniale mag Frankryk. Ivoorkus het egter agtergebly in die vastelandse kampioenskap, nie net weens die herstrukturering van die internasionale spel nie, maar ook weens die professionalisering van rugby, aangesien die land nie oor ’n professionele liga beskik nie.

In 2000 is die eerste Afrikabeker beslis, maar Ivoorkus het nie aan dié toernooi deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het die Olifante aan die Afrikabeker 2001 deelgeneem, maar albei wedstryde teen Marokko verloor: met 11–18 tuis en met 18–20 weg. Hulle het teen [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] in ’n 11–11 gelykop weg gespeel en ’n 46–0-oorwinning tuis aangeteken. Met hul tweede plek in die groep het hulle die eindstryd misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, is Ivoorkus ná twee nederlae teen Tunisië (met 8–13) en Marokko (met 21–23) uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2003 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2003 het hulle ’n naelskraapse nederlaag teen Marokko (met 16–18) gely, terwyl die span die wedstryd teen Tunisië weens dié teenstander se onttrekking gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle ná oorwinnings oor Tunisië (met 8–3) en Kameroen (met 17–10), asook ’n nederlaag teen Marokko tweede in hulle groep geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2005 is die wedstryd teen Namibië weens die onttrekking van Ivoorkus as ’n nederlaag geag, terwyl hulle deur Madagaskar (met 30–10) verneder is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering met twee oorwinnings oor [[Senegalese nasionale rugbyspan|Senegal]] (met 20–6) en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 33–3) belowend afgeskop. Die Afrikabeker 2006 was ook deel van die 2007-kwalifisering, maar hulle het gemengde resultate opgelewer teen Marokko – ’n 9–9-gelykop tuis en ’n 7–23-nederlaag weg – en Uganda – met ’n 7–32-nederlaag weg en ’n 18–7-oorwinning tuis – waarmee hulle uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikabeker 2007 het Ivoorkus ná naelskraapse oorwinnings oor Senegal (met 12–10) en Tunisië (met 22–19) en ’n naelskraapse nederlaag in die halfeinstryd teen Madagaskar (met 25–32) met nog ’n naelskraapse nederlaag in die uitspeelwedstryd teen Kenia (met 17–20) in die vierde plek afgesluit, hul beste toernooiprestasie in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien en die span het ná oorwinnings oor Zambië (met 32–9) en Marokko (met 21–9) die halfeindstryd gehaal. Hulle het toe teen Namibië te staan gekom en in ’n 13–13-gelykop in [[Abidjan]] gespeel, maar in [[Windhoek]] met 14–54 vasgeval, en daarmee die toernooi weereens misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2010 het hulle in die halfeindstryd ’n nederlaag teen Marokko (met 3–60) en in die uitspeelwedstryd ’n nederlaag teen Senegal gely (met 6–21).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2010 |title=2010 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende jaar moes Ivoorkus weens finansiële beperkings hulleself onttrek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die Afrikabeker 2012, wat gelyktydig as die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-Afrikakwalifisering geag is, is Ivoorkus in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle as naaswenner in ’n vyf-span-groep geëindig het. Elke span het slegs twee wedstryde elk gespeel, dus het Ivoorkus ondanks twee oorwinnings ná Botswana geëindig, wat ook albei sy wedstryde kon wen en die volgende rondte gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/69?Stagione=2012 |title=2012 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die daaropvolgende toernooi het Ivoorkus sy groep gewen ná maklike oorwinnings oor Zambië (met 77–3) en Mauritius (met 83–3), asook ’n naelskraapse oorwinning oor Marokko (met 18–15).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2014 kon die span in die halfeindstryd Uganda klop (met 22–19) en het die afdelingeindstryd gehaal, waar hulle egter deur Tunisië verslaan is (met 26–6).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle in die Afdeling 1B nederlae gely teen Uganda (met 11–40) en Madagaskar (met 26–30), voordat hulle ’n naelskraapse oorwinning oor Senegal kon behaal (met 22–19), waarmee die span nie na Afdeling 1A gepromoveer is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2015 |title=2015 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ook in 2015 is die beheerliggaam se finansiële bestuur as “ondeursigtig en misluk” beskou, waarvolgens die nasionale kampioenskap gestaak is. Gevolglik het Wêreldrugby sy subsidies aan die Ivoriaanse beheerliggaam opgeskort.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die span sy afdeling tweede afgesluit ná Tunisië en daarmee in die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering die daaropvolgende rondte gehaal, wat op 8 Julie 2017 in die Afrikasilwerbeker teen Marokko in Casablanca beslis is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2016 |title=2016 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daar het hulle egter met 3–8 vasgeval en kon sodoende nie tot die Goue beker vir die laaste rondte van die kwalifisering vorder nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2017 |title=2017 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Ivoriane het daarmee aangebly in die Silwerbeker wat hulle in 2018 met ’n oorwinning oor Senegal (met 25–21) en ’n nederlaag teen Algerië (met 13–23) in die tweede plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2018 |title=2018 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2020 het die beheerliggaam sy rugbyakademieprojek geloods wat geïnspireer is deur die [[Franse Rugbyfederasie]] se Nasionale Rugbysentrum en genoem is na Max Brito.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/577470/ivory-coast-rugby-project |title=How Ivory Coast is emulating success in a bid to create a new generation of rugby talent |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=5 Augustus 2020 |accessdate=16 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516082538/https://www.world.rugby/news/577470 |archive-date=16 Mei 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Ivoriane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Grand-Bassam beslis is, het met ’n verrassende oorwinning oor Namibië (met 24–13) en ’n naelskraapse nederlaag teen Madagaskar (met 19–24) afgeskop, waarmee die Ivoriane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Hulle het egter in die kwarteindstryd teen Zimbabwe vasgeval (met 11–38) en sodoende ook versuim om vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het die uitspelwedstryd om die vyfde plek gehaal, maar naelskraaps met 17–18 teen Uganda vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 is die Ivoriane in die kwarteineindstryd met 12–32 deur Algeryne uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2024 |title=2024 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het uiteindelik die uitspeelwedstryd om die sewende plek gehaal en Burkina Faso met 23–10 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/947785/zimbabwe-win-rugby-africa-mens-cup-2024 |titel=Zimbabwe win Rugby Africa Men's Cup 2024 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=29 Julie 2024 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Ivoorkus het weer in die kwarteindrondte teen Algerië vasgeval (met 6–41) en hulle is toe in die uitspeelwedstryd om die sewende plek deur die gasheer Uganda geklop (met 37–17). Daarmee is die Ivoriane uit Afdeling 1A gerelegeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg|duimnael|Die [[Afrika-olifant]], embleem van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan]]
Ivoorkus speel tradisioneel in ’n oranje trui met wit broeke en groen sokkies, die kleure van die [[Vlag van Ivoorkus|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met oranje broeke en oranje sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Franse sportuitruster [[world flair]] en die truiborg is die Franse handelsmaatskappy [[Touton]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://touton.com/images/resources/Reports/20240924-TOUTON-DPEF-2024-EN-WEB_BD_PAP.pdf |title=Sustainability Report 2023–24 |publisher=[[Touton]] |accessdate=7 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Ivoriaanse Rugbyfederasie se kenteken toon ’n rugbyspeler met doelpale op die agtergrond en ’n [[Afrika-olifant]], Ivoorkus se wapendier. Die nasionale span se bynaam is ''Les éléphants'' (“die olifante”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:Stade Félix Houphouët-Boigny réhabilité 04.jpg|duimnael|Die veeldoelige Stade Félix Houphouët-Boigny in [[Abidjan]], tuiste van die Ivoriaanse rugbyspan]]
Ivoorkus se tuisstadion is die [[Stade Félix Houphouët-Boigny]] in die hawestad [[Abidjan]] met ’n kapasiteit van sowat 50&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die Ivoriaanse regering, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die hoofgebruiker is die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]. Ná die aanbieding van die [[Afrikanasiesbeker]] 2024 is daar belowe om van die sokkerstadions ook vir rugby beskikbaar te stel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Ivoorkus het 37 van sy 85 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 43,53%. Ivoorkus se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Ivory Coast |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Ghana}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{CMRru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Mali}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MARru}} || 15 || 3 || 11 || 1 || 20,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 6 || 2 || 3 || 1 || 33,33
|-
| {{NIGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ru-rt|Rwanda}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SENru}} || 11 || 6 || 5 || 0 || 54,54
|-
| {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SUIru}} || 2 || 0 || 1 || 1 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 11 || 6 || 4 || 1 || 54,54
|-
| {{UGAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33
|-
| {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZIMru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''85''' || '''37''' || '''44''' || '''4''' || '''43,53'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Ivoorkus het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Ivoorkus neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die vierde plek geëindig.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging in 1990 het Ivoorkus gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Ivoorkus en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Ivoriane na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Ivoorkus nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Ivoriaanse span gevorm tydens die Afrikabeker 2021/22:&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |title=Les 25 éléphants pour la RAC 2021 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |date=1 Julie 2021 |accessdate=20 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920072342/https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |archive-date=20 September 2021}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(arrières)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Isaac Coulibaly]] || [[Skrumskakel]] || [[US Seynoise]]
|-
| [[Firmin Douho]] || Skrumskakel || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Alexandre Pilati]] || Skrumskakel || [[US Dax]]
|-
| [[Ezer Kosse]] || [[Losskakel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Alexandre Lagarde]] || Losskakel || [[US Tyrosse]]
|-
| [[Christian Eba]] || [[Senter]] || Société omnisports de l’Armée
|-
| [[Yann Lohore]] || Senter || [[Palavas Lunel Rugby]]
|-
| [[Andy Serele]] || Senter || [[Stade métropolitain]]
|-
| [[Ange Taho]] || Senter || [[Oyonnax Rugby]]
|-
| [[Soualio Bakayoko]] || [[Vleuel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Issa Bassono]] || Vleuel || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Anthony Bazin]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[Fabien Coublucq]] || Vleuel || [[US Orthez]]
|-
| [[Ben Yacouba Dembele]] || Vleuel || [[Pessac Rugby|Pessac]]
|-
| [[Oscar Lasme]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[James Zié]] || Vleuel || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Benjamin Maurice]] || [[Heelagter]] || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Yannis Dit Robaglia]] || Heelagter || [[RC Massy]]
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(avants)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Mohamed Barro]] || [[Haker]] || [[Ta Rugby Club Koumassi]]
|-
| [[Elias Coulibaly]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]]
|-
| [[Ismaël Martin]] || Haker || [[US Bressane]]
|-
| [[Welcome Bigger Bladi]] || [[Stut]] || [[SC Mazamet]]
|-
| [[Kevin Brou]] || Stut || [[Stade Dijonnais]]
|-
| [[Youssouf Dosso]] || Stut || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Emmanuel Gbapo]] || Stut || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Tiedie Koné]] || Stut || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Marvin Pivert]] || Stut || [[CA Périgueux]]
|-
| [[Quentin Poupeau]] || Stut || [[Saint-Médard RC]]
|-
| [[Christian Sahin]] || Stut || [[RC Le Mans]]
|-
| [[Hamed Diarra]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[US Tours]]
|-
| [[Firmin Doué]] || Slot || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Jean-Philippe Gori]] || Slot || [[RC Pays de Roquefort]]
|-
| [[Evrard Dion Oulai]] || Slot || [[RC Massy]]
|-
| [[Paul Diallo Dit Peres]] || [[Losvoorspeler]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Ouambourou Dosso]] || Losvoorspeler || [[Stade Domontois]]
|-
| [[Mohamed Fofana]] || Losvoorspeler || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Dov Kosse]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[UA Gujan Mestras]]
|-
| [[Eric M’Bra]] || Losvoorspeler || [[Stade Pontellois]]
|-
| [[Bakary Meité]] || Losvoorspeler || [[US Carcassonne]]
|-
| [[Eugène N’Zi]] || Losvoorspeler || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Louison N’Zoko]] || Losvoorspeler || [[Winners Stars Port Bouet]]
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is geen voormalige Ivoriaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Ivoorkus se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Junie 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Ernest Bley]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}2 || [[Toussaint Djehi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}3 || [[Ismaila Lassissi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}5 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}6 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}7 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}8 || [[Amidou Koné]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 7
|-
| 10 || [[Ble Aka]] || 1993–1995 || 6
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |titel=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  ||
|-
| {{0}}2 ||  ||  ||
|-
| {{0}}3 ||  ||  ||
|-
| {{0}}4 ||  ||  ||
|-
| {{0}}5 ||  ||  ||
|-
| {{0}}6 ||  ||  ||
|-
| {{0}}7 ||  ||  ||
|-
| {{0}}8 ||  ||  ||
|-
| {{0}}9 ||  ||  ||
|-
| 10 ||  ||  ||
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 31
|-
| {{0}}2 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 15
|-
| {{0}}3 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 13
|-
| {{0}}4 || [[Victor Kouassi]] || 1993–1995 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}6 || [[G. Kouassi]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}7 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| 10 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || {{0}}5
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 3
|-
| {{0}}2 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}3 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}5 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}6 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}7 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}8 || [[S. Swatson]] || 1994–1994 || 1
|}
|}

== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Claude Ezoua || 1993–1995
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Éric Daniel || 2000’s–2012
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} André Adopo || 2012–2018
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Edgar Babou || sedert 2018
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Ivory Coast national rugby union team|Ivoriaanse nasionale rugbyspan}}
* {{fr}} [https://rugby.ci/ Amptelike webwerf van die Ivoriaanse Rugbyfederasie] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20211018040718/https://rugby.ci/ |date=18 Oktober 2021}}
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast Ivoorkus by Wêreldrugby]
* {{fr}} [https://www.sport-ivoire.ci/ Sportportaal Ivoorkus]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Ivoorkus]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>kryje5z6czst0huyibfnmhrfz5w8trr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923132</id>
      <parentid>2923084</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jammer!</comment>
      <origin>2923132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45313" sha1="0sfxvuztt05n0krgs29m805eut22o07" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Ivoorkus
| beeld                  = Kenteken van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (FIR)
| bynaam                 = ''Les éléphants'' (“Die olifante”)
| embleem                = die [[Afrika-olifant]]
| stadion                = [[Stade Félix Houphouët-Boigny]], [[Abidjan]]
| kapasiteit             = 50&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Dov Kosse]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Ivoorkus}} [[Edgar Babou]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sport-ivoire.ci/rugby-côte-divoire/les-eléphants-ont-un-nouveau-sélectionneur |title=Les Eléphants ont un nouveau sélectionneur |publisher=Sport Ivoire |author=Patrick Guitey |date=12 Maart 2018 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2018)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = 
| patroon_ra1            = 
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = ff8000
| liggaam1               = ff8000
| regterarm1             = ff8000
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = 008040
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = FFFFFF
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = FFFFFF
| broek2                 = ff8000
| kouse2                 = ff8000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = 5 spelers (8 elk)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| toppuntebehaler        = [[Athanase Dali]] (31)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Aboubakar Camara]] (3)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{ZIMru}} 22–9 {{CIVru-r}}&lt;br /&gt;([[Harare]], [[Zimbabwe]]; 5 Mei 1990)
| grootwen               = {{CIVru}} 83–3 [[Mauritius nasionale rugbyspan|Mauritius]] {{vlagikoon|Mauritius}}&lt;br /&gt;([[Yamoussoukro]], [[Ivoorkus]]; 26 Junie 2013)
| grootverloor           = {{CIVru}} 0–89 {{SCOru-r}}&lt;br /&gt;([[Rustenburg]], [[Suid-Afrika]]; 26 Mei 1995)
| Wêreldbekerverskynings = 1/11
| jaar                   = 1995
| beste                  = Laaste in groep [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]]
| url                    = 
| unieurl                = 
}}

Die '''Ivoriaanse nasionale rugbyspan''' ([[Frans]]: ''Équipe de Côte d'Ivoire de rugby à XV'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Ivoorkus]] (Côte d’Ivoire) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Les Éléphants'' (“die olifante”), genoem na die [[Afrika-olifant]] (''Loxodonta africana''), Ivoorkus se wapendier. Rugby word in Ivoorkus geadministreer deur die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR) wat in 1961 gestig is. Ivoorkus word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Ivoriaanse rugbyspan is tans (Junie 2026) 69ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Ivoorkus tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Ivoorkus dateer uit die [[Franse koloniale ryk|Franse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Ivoorkus het in 1990 sy eerste toetswedstryd teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] gespeel. Die span het tydens die Afrikabeker nog geen titel ingepalm nie en een keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer, maar hulle het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die Ivoriaanse span speel tradisioneel in oranje truie met wit broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Ivoorkus]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Ivoriaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Ivoorkus is die Ivoriaanse Rugbyfederasie (Frans: ''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR). Die FIR is in 1961 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast |title=Ivory Coast |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Ivoriaanse Rugbyfederasie ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Rugbykampioenskap in Ivoorkus (''Championnat National de Rugby a XV'') word in twee afdelings tussen altesaam 20 spanne met promosie en relegasie beslis. Die eerste afdeling Ivoorse Rugbyliga (''Ligue ivoire rugby'', LIR) word tussen agt spanne beslis en die tweede afdeling Rugbyskool (''École de rugby'') tussen twaalf spanne.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |title=Bilan moral de la saison sportive 2018–2019 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=6 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206020951/https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |archive-date=6 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Frankryk aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Ivoriaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Ivoorkus oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Frankryk|Franse]] setlaars rugby na die destydse kolonie Frans-Wes-Afrika saamgebring. Die eerste gedokumenteerde wedstryd is net ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] beslis en in 1946 deur Mme André Benois tussen setlaars gereël. Vir die wedstryd is ’n geïmproviseerde bal, gemaak uit die buis van ’n motorband, gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}&lt;/ref&gt; Franse [[skoolmeester]]s, wat in die land gewerk het, het die sport verder ontwikkel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=237}}&lt;/ref&gt; As ’n voormalige Franse kolonie is die ontwikkeling van die spel veral deur Frankryk beïnvloed en talle spelers soos [[Max Brito]] het daar gespeel. Hoewel die Ivooriaanse rugby se oorspronge dateer uit die 1960’s en vroeër, het dié sport eers in die 1980’s ’n aansienlike ontwikkeling ondergaan, nadat die Franse amptenaar Jean-François Turon die sport by die [[Universiteit van Félix Houphouët-Boigny|Universiteit van Abidjan]] gevestig het. Hierby is hy ondersteun deur François Dali, wat as “vader van Ivooriaanse rugby” beskou word; sy seun [[Athanase Dali]] was in die 1990’s [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die nasionale span.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=69}}&lt;/ref&gt;

Die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération Ivoirienne de Rugby'', FIR) is in 1961 gestig.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot; /&gt; In 1978 het hulle by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) aangesluit en was tot in 1999 ’n lid, toe dié vastelandse beheerliggaam hom op Europa toegespits het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt; In Januarie 1986 was Ivoorkus in [[Tunis]] een van die stigterslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigterslede was die beheerliggame van [[Keniaanse Rugbyunie|Kenia]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/about-us/ |title=About us |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Ivoriaanse verteenwoordigers aan die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) se eeufees deelgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nigel Starmer-Smith |title=Rugby – A Way of Life, An Illustrated History of Rugby |publisher=Lennard Books |year=1986 |ISBN=0-7126-2662-X |pages=186}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die IRVR, wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Ivoorkus het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 1988 het die Ivoriaanse Rugbyfederasie by die IRVR aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Ivoorkus sy eerste toetswedstryd gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], maar hulle is met 9–22 verslaan.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Nadat hulle ook in die ander twee wedstryde deur Tunisië en Marokko geklop is, het hulle die hooftoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Eerste rugbywêreldbekerdeelname ===
Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-Afrikakwalifisering se eerste rondte kon die Ivoriane beide Tunisië (met 19–16) en Marokko (met 15–3) klop, waarmee hulle die tweede rondte gehaal het. Daar het die span met ’n nederlaag teen Marokko (met 9–17) asook oorwinnings oor Namibië (met 13–12) en Zimbabwe (met 17–10) weggestap. Die gunsteling Namibië het vir die wedstryd teen Ivoorkus sleutelspelers laat rus en die prys daarvoor betaal. Ná twee oorwinnings het Ivoorkus vir die eerste keer die hooftoernooi gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee was hulle die eerste Franstalige Afrikaland en ook die eerste buite die [[Suid-Afrika]]anse invloedsfeer wat vir dié toernooi kon kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien die span in teenstelling met dié van [[Suider-Afrika]] geheel en al uit “swart” spelers bestaan het, is dit as ’n positiewe teken vir Afrikarugby geag.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Die hoofafrigter [[Claude Ezoua]] het aangevoer, dat hulle aan die wêreld wou wys dat rugby in Afrika uit meer bestaan as slegs Suid-Afrika. Alhoewel die helfte van die Ivoriaanse span by Franse klubs gespeel het, was 25 van die 26 spelers Ivoriane, waarvan die meeste uit Abidjan se hawedistrik. Net so was agt van die tien Ivoriaanse rugbyklubs in die hawe en voormalige hoofstad gesetel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot; /&gt;

Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is die Ivoriane in Groep D saam met [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] geloot. In hul eerste wedstryd het hulle te staan gekom teen die Skotte onder hul kaptein [[Gavin Hastings]], wat vier [[Drie (sport)|drieë]] kon druk, twee strafskoppe aangeteken en nege van die 13 Skotse drieë verdoel het. Daarmee het hy ook die meeste punte in dié tyd deur ’n enkele speler in ’n wêreldbekerwedstryd aangeteken. Die 0–89-nederlaag is ook die ergste in die Ivoriaanse beheerliggaam se geskiedenis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.com/uk/scotland/article/gavin-hastings-i-broke-world-records-i-just-wasnt-good-at-retaining-them-58zkgwmj0 |title=Gavin Hastings: I broke world records, I just wasn’t good at retaining them |publisher=[[The Times]] |author=Alasdair Reid |date=26 Mei 2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Dié nederlaag het die groeiende gap tussen die vorste rugbylande met hul meer en meer intensief opgeleide spelers en die spanne wat fisies of weens ’n gebrek aan hulpbronne terugval gewys.&lt;ref name=&quot;richards241&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=241}}&lt;/ref&gt;

In die tweede wedstryd het hulle te staan gekom teen Frankryk, dié land, waar die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span gespeel het, waaronder hul kaptein [[Djakaria Sanoko]] vir die tweede span van [[Biarritz Olympique]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.lerugbynistere.fr/news/du-bonheur-a-la-peur-la-seule-et-unique-coupe-du-monde-de-la-cote-divoire-video-3003201227.php |title=Du bonheur au drame, la seule et unique Coupe du monde de la Côte d'Ivoire &amp;#91;VIDÉO&amp;#93; |publisher=Le Rugbynistère |author=Clément Suman |date=30 Maart 2020 |accessdate=28 Junie 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; ''Les Éléphants'' het verrassend goed treed gehou en kon ondanks die nederlaag twee drieë druk teen die latere semifinalis, eers [[Abubacar Camara]] in die eerste helfte met die eerste drie in die beheerliggaam se geskiedenis tydens ’n wêreldbekerwedstryd en later die [[vleuel]] [[Aboubacar Soulama]] in die tweede helfte. Ivoorkus is uiteindelik met 54–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/winless-world-cups-the-6-sides-to-never-win-a-rugby-world-cup-match/ |title=“Winless World Cups” – The 6 Sides To NEVER Win a Rugby World Cup Match |publisher=Ruck |author=Tom Sansom |date=14 Julie 2023 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

In hulle laaste groepwedstryd het die Ivoriane Tonga ontmoet. Die Tongaanse het met 29–11 geseëvier en daarmee Ivoorkus ná drie nederlae in drie wedstryde uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Tragiese ongeluk van die Ivoriaanse speler Max Brito het die wedstryd oorskadu: In die derde speelminuut het hy ná ’n duikslag op die grond geval, ’n aantal spelers het op hom beland en hy het bewusteloos bly lê.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;richards241&quot; /&gt; Hy is dadelik na ’n hospitaal geneem waar sy lewe gered is. Hy het egter van die nek af verlam gebly en was sedertdien aan ’n rolstoel gekluister.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/tragic-tale-max-brito-ivorian-paralysed-1995-world-cup-2332744-Sep2015/ |title=The tragic tale of Max Brito – the Ivorian player paralysed at the 1995 Rugby World Cup |publisher=The 42 |date=17 September 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Brito is in Desember 2022 dood sonder dat hy van die ongeluk kon herstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/max-brito-who-was-paralysed-at-the-1995-rugby-world-cup-has-died/ |title=Max Brito, who was paralysed at the 1995 Rugby World Cup, has died |publisher=Rugbypass |date=20 Desember 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Misgelope toernooie ===
[[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|Die Ivoriaanse nasionale span op Stade Felix Houphouet-Boigny voor hul [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen Zambië op 21 Julie 2008]]
Ná Max Brito se ernstige ongeluk het byna ’n hele generasie ophou rugby speel, waarna die Ivoriaanse rugby aan die einde van die 1990’s in ’n krisis was. Die nasionale span het homself vir drie jaar aan alle internasionale toernooie onttrek en eers weer in September 1998 vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering teruggekeer. Ivoorkus se prestasie was swak, toe hulle al hul drie wedstryde teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] (met 10–22), [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 0–32) en [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] (met 3–6) tydens ’n toernooi in [[Casablanca]], [[Marokko]], verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ná Ivoorkus se terugkeer op internasionale vlak het naas Kenia, Namibië en Zimbabwe ook Marokko en Tunisië hulle as ernstige mededingers in beide die Afrikabeker en die rugbywêreldbekerkwalifisering gevestig. Albei Noord-Afrikaanse spanne het ná die [[Europese Rugbykampioenskap]] se herstrukturering die vastelandse kampioenskap toegetree. Net soos in die geval van die Ivoriane het die rugby van die Marokkane en Tunisiërs georiënteer aan dié van die voormalige koloniale mag Frankryk. Ivoorkus het egter agtergebly in die vastelandse kampioenskap, nie net weens die herstrukturering van die internasionale spel nie, maar ook weens die professionalisering van rugby, aangesien die land nie oor ’n professionele liga beskik nie.

In 2000 is die eerste Afrikabeker beslis, maar Ivoorkus het nie aan dié toernooi deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het die Olifante aan die Afrikabeker 2001 deelgeneem, maar albei wedstryde teen Marokko verloor: met 11–18 tuis en met 18–20 weg. Hulle het teen [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] in ’n 11–11 gelykop weg gespeel en ’n 46–0-oorwinning tuis aangeteken. Met hul tweede plek in die groep het hulle die eindstryd misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, is Ivoorkus ná twee nederlae teen Tunisië (met 8–13) en Marokko (met 21–23) uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2003 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2003 het hulle ’n naelskraapse nederlaag teen Marokko (met 16–18) gely, terwyl die span die wedstryd teen Tunisië weens dié teenstander se onttrekking gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle ná oorwinnings oor Tunisië (met 8–3) en Kameroen (met 17–10), asook ’n nederlaag teen Marokko tweede in hulle groep geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2005 is die wedstryd teen Namibië weens die onttrekking van Ivoorkus as ’n nederlaag geag, terwyl hulle deur Madagaskar (met 30–10) verneder is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering met twee oorwinnings oor [[Senegalese nasionale rugbyspan|Senegal]] (met 20–6) en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 33–3) belowend afgeskop. Die Afrikabeker 2006 was ook deel van die 2007-kwalifisering, maar hulle het gemengde resultate opgelewer teen Marokko – ’n 9–9-gelykop tuis en ’n 7–23-nederlaag weg – en Uganda – met ’n 7–32-nederlaag weg en ’n 18–7-oorwinning tuis – waarmee hulle uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikabeker 2007 het Ivoorkus ná naelskraapse oorwinnings oor Senegal (met 12–10) en Tunisië (met 22–19) en ’n naelskraapse nederlaag in die halfeinstryd teen Madagaskar (met 25–32) met nog ’n naelskraapse nederlaag in die uitspeelwedstryd teen Kenia (met 17–20) in die vierde plek afgesluit, hul beste toernooiprestasie in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien en die span het ná oorwinnings oor Zambië (met 32–9) en Marokko (met 21–9) die halfeindstryd gehaal. Hulle het toe teen Namibië te staan gekom en in ’n 13–13-gelykop in [[Abidjan]] gespeel, maar in [[Windhoek]] met 14–54 vasgeval, en daarmee die toernooi weereens misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2010 het hulle in die halfeindstryd ’n nederlaag teen Marokko (met 3–60) en in die uitspeelwedstryd ’n nederlaag teen Senegal gely (met 6–21).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2010 |title=2010 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende jaar moes Ivoorkus weens finansiële beperkings hulleself onttrek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die Afrikabeker 2012, wat gelyktydig as die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-Afrikakwalifisering geag is, is Ivoorkus in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle as naaswenner in ’n vyf-span-groep geëindig het. Elke span het slegs twee wedstryde elk gespeel, dus het Ivoorkus ondanks twee oorwinnings ná Botswana geëindig, wat ook albei sy wedstryde kon wen en die volgende rondte gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/69?Stagione=2012 |title=2012 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die daaropvolgende toernooi het Ivoorkus sy groep gewen ná maklike oorwinnings oor Zambië (met 77–3) en Mauritius (met 83–3), asook ’n naelskraapse oorwinning oor Marokko (met 18–15).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2014 kon die span in die halfeindstryd Uganda klop (met 22–19) en het die afdelingeindstryd gehaal, waar hulle egter deur Tunisië verslaan is (met 26–6).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle in die Afdeling 1B nederlae gely teen Uganda (met 11–40) en Madagaskar (met 26–30), voordat hulle ’n naelskraapse oorwinning oor Senegal kon behaal (met 22–19), waarmee die span nie na Afdeling 1A gepromoveer is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2015 |title=2015 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ook in 2015 is die beheerliggaam se finansiële bestuur as “ondeursigtig en misluk” beskou, waarvolgens die nasionale kampioenskap gestaak is. Gevolglik het Wêreldrugby sy subsidies aan die Ivoriaanse beheerliggaam opgeskort.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die span sy afdeling tweede afgesluit ná Tunisië en daarmee in die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering die daaropvolgende rondte gehaal, wat op 8 Julie 2017 in die Afrikasilwerbeker teen Marokko in Casablanca beslis is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2016 |title=2016 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daar het hulle egter met 3–8 vasgeval en kon sodoende nie tot die Goue beker vir die laaste rondte van die kwalifisering vorder nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2017 |title=2017 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Ivoriane het daarmee aangebly in die Silwerbeker wat hulle in 2018 met ’n oorwinning oor Senegal (met 25–21) en ’n nederlaag teen Algerië (met 13–23) in die tweede plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2018 |title=2018 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2020 het die beheerliggaam sy rugbyakademieprojek geloods wat geïnspireer is deur die [[Franse Rugbyfederasie]] se Nasionale Rugbysentrum en genoem is na Max Brito.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/577470/ivory-coast-rugby-project |title=How Ivory Coast is emulating success in a bid to create a new generation of rugby talent |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=5 Augustus 2020 |accessdate=16 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516082538/https://www.world.rugby/news/577470 |archive-date=16 Mei 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Ivoriane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Grand-Bassam beslis is, het met ’n verrassende oorwinning oor Namibië (met 24–13) en ’n naelskraapse nederlaag teen Madagaskar (met 19–24) afgeskop, waarmee die Ivoriane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Hulle het egter in die kwarteindstryd teen Zimbabwe vasgeval (met 11–38) en sodoende ook versuim om vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het die uitspelwedstryd om die vyfde plek gehaal, maar naelskraaps met 17–18 teen Uganda vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 is die Ivoriane in die kwarteineindstryd met 12–32 deur Algeryne uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2024 |title=2024 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het uiteindelik die uitspeelwedstryd om die sewende plek gehaal en Burkina Faso met 23–10 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/947785/zimbabwe-win-rugby-africa-mens-cup-2024 |titel=Zimbabwe win Rugby Africa Men's Cup 2024 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=29 Julie 2024 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Ivoorkus het weer in die kwarteindrondte teen Algerië vasgeval (met 6–41) en hulle is toe in die uitspeelwedstryd om die sewende plek deur die gasheer Uganda geklop (met 37–17). Daarmee is die Ivoriane uit Afdeling 1A gerelegeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg|duimnael|Die [[Afrika-olifant]], embleem van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan]]
Ivoorkus speel tradisioneel in ’n oranje trui met wit broeke en groen sokkies, die kleure van die [[Vlag van Ivoorkus|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met oranje broeke en oranje sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Franse sportuitruster [[world flair]] en die truiborg is die Franse handelsmaatskappy [[Touton]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://touton.com/images/resources/Reports/20240924-TOUTON-DPEF-2024-EN-WEB_BD_PAP.pdf |title=Sustainability Report 2023–24 |publisher=[[Touton]] |accessdate=7 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Ivoriaanse Rugbyfederasie se kenteken toon ’n rugbyspeler met doelpale op die agtergrond en ’n [[Afrika-olifant]], Ivoorkus se wapendier. Die nasionale span se bynaam is ''Les éléphants'' (“die olifante”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:Stade Félix Houphouët-Boigny réhabilité 04.jpg|duimnael|Die veeldoelige Stade Félix Houphouët-Boigny in [[Abidjan]], tuiste van die Ivoriaanse rugbyspan]]
Ivoorkus se tuisstadion is die [[Stade Félix Houphouët-Boigny]] in die hawestad [[Abidjan]] met ’n kapasiteit van sowat 50&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die Ivoriaanse regering, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die hoofgebruiker is die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]. Ná die aanbieding van die [[Afrikanasiesbeker]] 2024 is daar belowe om van die sokkerstadions ook vir rugby beskikbaar te stel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Ivoorkus het 37 van sy 85 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 43,53%. Ivoorkus se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Ivory Coast |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Ghana}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{CMRru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Mali}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MARru}} || 15 || 3 || 11 || 1 || 20,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 6 || 2 || 3 || 1 || 33,33
|-
| {{NIGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ru-rt|Rwanda}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SENru}} || 11 || 6 || 5 || 0 || 54,54
|-
| {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SUIru}} || 2 || 0 || 1 || 1 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 11 || 6 || 4 || 1 || 54,54
|-
| {{UGAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33
|-
| {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZIMru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''85''' || '''37''' || '''44''' || '''4''' || '''43,53'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Ivoorkus het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Ivoorkus neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die vierde plek geëindig.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging in 1990 het Ivoorkus gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Ivoorkus en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Ivoriane na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Ivoorkus nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Ivoriaanse span gevorm tydens die Afrikabeker 2021/22:&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |title=Les 25 éléphants pour la RAC 2021 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |date=1 Julie 2021 |accessdate=20 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920072342/https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |archive-date=20 September 2021}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(arrières)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Isaac Coulibaly]] || [[Skrumskakel]] || [[US Seynoise]]
|-
| [[Firmin Douho]] || Skrumskakel || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Alexandre Pilati]] || Skrumskakel || [[US Dax]]
|-
| [[Ezer Kosse]] || [[Losskakel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Alexandre Lagarde]] || Losskakel || [[US Tyrosse]]
|-
| [[Christian Eba]] || [[Senter]] || Société omnisports de l’Armée
|-
| [[Yann Lohore]] || Senter || [[Palavas Lunel Rugby]]
|-
| [[Andy Serele]] || Senter || [[Stade métropolitain]]
|-
| [[Ange Taho]] || Senter || [[Oyonnax Rugby]]
|-
| [[Soualio Bakayoko]] || [[Vleuel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Issa Bassono]] || Vleuel || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Anthony Bazin]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[Fabien Coublucq]] || Vleuel || [[US Orthez]]
|-
| [[Ben Yacouba Dembele]] || Vleuel || [[Pessac Rugby|Pessac]]
|-
| [[Oscar Lasme]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[James Zié]] || Vleuel || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Benjamin Maurice]] || [[Heelagter]] || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Yannis Dit Robaglia]] || Heelagter || [[RC Massy]]
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(avants)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Mohamed Barro]] || [[Haker]] || [[Ta Rugby Club Koumassi]]
|-
| [[Elias Coulibaly]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]]
|-
| [[Ismaël Martin]] || Haker || [[US Bressane]]
|-
| [[Welcome Bigger Bladi]] || [[Stut]] || [[SC Mazamet]]
|-
| [[Kevin Brou]] || Stut || [[Stade Dijonnais]]
|-
| [[Youssouf Dosso]] || Stut || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Emmanuel Gbapo]] || Stut || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Tiedie Koné]] || Stut || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Marvin Pivert]] || Stut || [[CA Périgueux]]
|-
| [[Quentin Poupeau]] || Stut || [[Saint-Médard RC]]
|-
| [[Christian Sahin]] || Stut || [[RC Le Mans]]
|-
| [[Hamed Diarra]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[US Tours]]
|-
| [[Firmin Doué]] || Slot || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Jean-Philippe Gori]] || Slot || [[RC Pays de Roquefort]]
|-
| [[Evrard Dion Oulai]] || Slot || [[RC Massy]]
|-
| [[Paul Diallo Dit Peres]] || [[Losvoorspeler]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Ouambourou Dosso]] || Losvoorspeler || [[Stade Domontois]]
|-
| [[Mohamed Fofana]] || Losvoorspeler || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Dov Kosse]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[UA Gujan Mestras]]
|-
| [[Eric M’Bra]] || Losvoorspeler || [[Stade Pontellois]]
|-
| [[Bakary Meité]] || Losvoorspeler || [[US Carcassonne]]
|-
| [[Eugène N’Zi]] || Losvoorspeler || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Louison N’Zoko]] || Losvoorspeler || [[Winners Stars Port Bouet]]
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is geen voormalige Ivoriaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Ivoorkus se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Junie 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Ernest Bley]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}2 || [[Toussaint Djehi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}3 || [[Ismaila Lassissi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}5 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}6 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}7 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}8 || [[Amidou Koné]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 7
|-
| 10 || [[Ble Aka]] || 1993–1995 || 6
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |titel=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  ||
|-
| {{0}}2 ||  ||  ||
|-
| {{0}}3 ||  ||  ||
|-
| {{0}}4 ||  ||  ||
|-
| {{0}}5 ||  ||  ||
|-
| {{0}}6 ||  ||  ||
|-
| {{0}}7 ||  ||  ||
|-
| {{0}}8 ||  ||  ||
|-
| {{0}}9 ||  ||  ||
|-
| 10 ||  ||  ||
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 31
|-
| {{0}}2 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 15
|-
| {{0}}3 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 13
|-
| {{0}}4 || [[Victor Kouassi]] || 1993–1995 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}6 || [[G. Kouassi]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}7 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| 10 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || {{0}}5
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 3
|-
| {{0}}2 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}3 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}5 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}6 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}7 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}8 || [[S. Swatson]] || 1994–1994 || 1
|}
|}

== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Claude Ezoua || 1993–1995
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Éric Daniel || 2000’s–2012
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} André Adopo || 2012–2018
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Edgar Babou || sedert 2018
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Ivory Coast national rugby union team|Ivoriaanse nasionale rugbyspan}}
* {{fr}} [https://rugby.ci/ Amptelike webwerf van die Ivoriaanse Rugbyfederasie] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20211018040718/https://rugby.ci/ |date=18 Oktober 2021}}
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast Ivoorkus by Wêreldrugby]
* {{fr}} [https://www.sport-ivoire.ci/ Sportportaal Ivoorkus]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Ivoorkus]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>0sfxvuztt05n0krgs29m805eut22o07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Namibiese nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40707</id>
    <revision>
      <id>2923136</id>
      <parentid>2911331</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2923136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64413" sha1="r2eg4zvvg5t3h9wk4bgvpjr9jv1zlpb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Namibië
| beeld                  = Logo Namibia Rugby.svg
| unie                   = [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU)
| bynaam                 = ''Welwitschias''
| embleem                = die [[visarend]]
| stadion                = [[Hage Geingob Rugbystadion]], [[Windhoek]]
| kapasiteit             = 10&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Prince ǃGaoseb]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/namibia-names-jacques-burger-new-rugby-coach-2024-11-06 |title=Namibia names Jacques Burger as new rugby coach |publisher=[[Reuters]] |date=6 November 2024 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _namibia19h
| patroon_b1             = _namibia19h
| patroon_ra1            = _namibia19h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 0000CD
| liggaam1               = 0000CD
| regterarm1             = 0000CD
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = 0000CD
| patroon_la2            = _namibia19a
| patroon_b2             = _namibia19a
| patroon_ra2            = _namibia19a
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 0000CD
| kouse2                 = ffffff
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Eugene Jantjies]] (70)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (430)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[JC Greyling]] (29)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| eerste                 = {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} '''Suidwes-Afrika''' 0–9 {{BILru-r}}&lt;br /&gt;([[Windhoek]], [[Namibië]]; 5 Julie 1955)&lt;br /&gt;{{NAMru}} 33–18 {{ZIMru-r}}&lt;br /&gt;(Windhoek, Namibië; 21 Maart 1990)
| grootwen               = {{NAMru}} 118–0 {{TUNru-r}}&lt;br /&gt;(Windhoek, Namibië; 23 Junie 2018)
| grootverloor           = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}&lt;br /&gt;([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], [[Australië]]; 25 Oktober 2003)
| Wêreldbekerverskynings = 7/11
| jaar                   = 1999
| beste                  = Vierde in groep in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]]
| url                    = 
| unieurl                = www.nru.com.na
}}

Die '''Namibiese nasionale rugbyspan''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Namibië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Namibië geadministreer deur die [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU) wat in 1990 gestig is. Hulle dra die bynaam ''Welwitschias'', genoem na die [[Welwitschia]]. Namibië word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Namibiese rugbyspan is tans (November 2025) 27ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die span word as die naasbeste [[Afrika]]rugbyspan ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] beskou.

Rugby in Namibië dateer uit die Suid-Afrikaanse besetting van die destydse [[Suidwes-Afrika]] en word sedertdien sterk deur dié suidelike buurland beïnvloed. Van 1954 af het die Suidwes-Afrikaanse keurspan deelgeneem aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] en sedert 1955 het hulle in die hoofstad [[Windhoek]] ook nasionale spanne verwelkom, wat Suid-Afrika besoek het. In 1990 het hulle kort ná die Republiek van Namibië se onafhanklikwording in 1990 in hul eerste toetswedstryd gespeel. Namibië het tot dusver vir sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle is elke keer in die eerste rondte uitgeskakel. Hulle het tydens die Afrikabeker nege titels ingepalm, drie keer as naaswenner en een keer in die derde plek geëindig. Die Namibiese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit broeke en helderblou sokkies.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Namibiese Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Namibië is die Namibiese Rugbyunie (NRU). Die Namibiese Rugbyunie is in 1990 as opvolger van die plaaslike beheerliggaam Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia |title=Namibia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die Namibiese Rugbyunie in 1990 by die vier jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert Augustus 2018 word rugby as een van Namibië se nasionale sportsoorte erken.&lt;ref&gt;{{en}} ''Cabinet approves categorisation of sports codes.'' Namibia Press Agency, 2 Augustus 2018.&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Namibië is die Rugbypremierliga (RPL) met agt spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fnbrugby.my.na/index.html |title=FNB Rugby |publisher=[[Rugbypremierliga]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is die meeste spelers van die Namibiese nasionale span uit dié liga afkomstig, van die ander spelers is veral in Suid-Afrika en [[Frankryk]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Namibiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Namibië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |title=Honours and Timeline |publisher=[[Namibiese Rugbyunie]] |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009180009/https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
In die kolonie [[Duits-Suidwes-Afrika]] was rugby heeltemal onbekend. Ná die Duitse beskermingsmag se oorgawe in Julie 1915 het die [[Unie van Suid-Afrika]] beheer oorgeneem, van 1919 af as ’n [[Volkebond]]mandaat. Nog tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] het in 1916 in die hoofstad [[Windhoek]] nege Suid-Afrikaners byeengekom om ’n plaaslike beheerliggaam te stig, die “Damaraland Rugbyvoetbalunie”. In dieselfde jaar is die eerste klub gestig en die eerste bekende wedstryd gereël, wat vanweë die tekort aan rugbyballe met ’n [[sokker]]bal gespeel moes word. Die eerste bekende rugbyveld was geleë tussen die treinstasie en die ''Kaiserstraße'' (nou die ''Independence Avenue'').&lt;ref name=&quot;hist&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/history.html |title=History |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die plaaslike beheerliggaam was ondergeskik aan die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]], die huidige [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] se voorloper.&lt;ref name=&quot;Bath71&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}&lt;/ref&gt;

In 1925, 1929 en 1951 het ’n deur die Damaraland Rugbyvoetbalunie saamgestelde span deur die eintlike Suid-Afrika getoer. In 1938 het die [[Universiteit van Kaapstad]] se ''Ikeys'' die eerste Suid-Afrikaanse span geword wat na Windhoek gereis het. In 1952 is die plaaslike beheerliggaam in Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SWARVU) hernoem en het in dieselfde jaar nog ’n toer na Suid-Afrika gereël. Destyds was daar in die hele Suidwes-Afrika geen egte rugbyveld met ’n grasperk nie. Dit het in 1954 verander, toe Windhoek se stadsraad ’n ooreenstemmende area beskikbaar gestel het. Ook in 1954 het SWARVU se keurspan aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]]toernooi begin deelneem. Hierdie integrasie in die nasionale speelprogram het daartoe gelei dat Suidwes-Afrika nou ook vir buitelandse spanne as ’n teenstander interessant geword het. Die eerste “toetswedstryd” is op 5 Julie 1955 gespeel, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] tydens hul 1955-toer na Suid-Afrika vir 24 wedstryde ook Windhoek besoek het.&lt;ref name=&quot;hist&quot; /&gt; Die vier Britse Tuislande se keurspan het voor ’n gehoor van sowat 5&amp;nbsp;000 met 9–0 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/829871_orig.png |title=South West Africa 0 – British Isles 9 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het gereelde toere nie net deur die Leeus plaasgevind nie, maar ook deur [[Wallabies|Australië]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]]. Die noemenswaardigste uitslae was twee gelykopwedstryde: ’n 14–14 teen die Australiërs op 27 Julie 1961 en ’n 13–13 teen die Franse op 7 Junie 1975.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/9312353_orig.png |title=South West Africa 14 – Australia 14 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1975.html |title=South West Africa 13 – France 13 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Apartheidstydperk ===
Ná Suid-Afrika se Republiekwording in 1961 het dit die destydse Suidwes-Afrika as ’n integrale deel van sy staatsgebied begin beskou. Vervolgens het die [[Verenigde Nasies]] Suid-Afrika van sy mandaat ontneem, wat die regering egter geïgnoreer het. Met die ''[[de facto]]''-anneksasie is die [[Rassisme|rassistiese]] [[apartheid]]swette, waarvolgens die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe in “blanke” en “nieblanke” (onder die wetgewing gedefinieer as “[[Swart mense|swart]]”, “[[Bruin mense|bruin]]” of “[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]”) geskei is, ook in Suidwes-Afrika geïmplementeer. Daardeur is “nieblankes” van amper al die sport uitgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |title=International Boycott of Apartheid Sport |author=[[Abdul Minty]] |journal=United Nations Unit on Apartheid |date=April 1971}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar vroeër het die Volksbevrydingsleër van Namibië, ’n gewapende tak van die [[SWAPO]], die [[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] begin. Suidwes-Afrikaanse rebelle het die boikot van die apartheidsregime verwelkom en protesbewegings in ander lande ondersteun. Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld geïsoleer. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit al die internasionale sport uitgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.&lt;/ref&gt;

Aangesien Namibië destyds as ’t ware as vyfde Suid-Afrikaanse provinsie bestuur is, is die plaaslike rugby ook geraak. Van 1977 af het Suidwes-Afrika geen internasionale span meer gehuisves nie. Die SWARVU kon slegs twee keurspanne na [[Suid-Amerika]]anse lande stuur. Die eerste het in 1983 na [[Chili]] en [[Uruguay]] gegaan (’n nederlaag en oorwinning elk), die tweede in 1988 na Chili en [[Paraguay]] (twee oorwinnings).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1983.html |title=1983 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1988.html |title=1988 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Destyds het Suidwes-Afrika in die Curriebeker oorwegend aan die tweede of derde afdeling deelgeneem. In 1987 het hulle met ’n 24–12-oorwinning oor [[Luiperds|Wes-Transvaal]] in die eindstryd die eerste afdeling gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=Currie Cup Division B 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die daaropvolgende 1988-seisoen het Suidwes-Afrika na [[Blou Bulle|Noord-Transvaal]] en die [[Westelike Provinsie]] in die derde plek geëindig, hul beste prestasie ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/101?Stagione=1988 |title=Currie Cup Division A 1988 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die einde van die 1989-seisoen, wat Suidwes-Afrika in die sesde plek afgesluit het, het die SWARVU sy span uit die toernooi onttrek. Hulle het die onsekerheid omtrent die komende Namibiese onafhanklikheid aangevoer.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=SWA uit Raadskompetisies |publisher=[[Die Burger]] |date=8 Desember 1989 |accessdate=15 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015171202/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/08/32/1.html |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Ná onafhanklikheidwording ===
Met die inwerkingtreding van die grondwet het die Republiek van Namibië op 21 Maart 1990 ’n onafhanklike land geword. Op dieselfde dag het die nuwe nasionale beheerliggaam Namibiese Rugbyunie (NRU) die SWARVU opgevolg en dadelik by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Bath71&quot; /&gt; Ook op die onafhanklikheidsdag is in Windhoek die eerste toetswedstryd aangebied, wat die Namibiërs teen Zimbabwe met 33–18 gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/match/22226.html |title=Namibia (24) 33 – 18 (6) Zimbabwe (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was egter te laat om aan die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]] deel te neem. Die beheerliggaam het egter daarin geslaag om ’n aantal noemenswaardige teenstanders na Namibië te nooi, aangesien die span, wat in die seisoen tevore aan die Suid-Afrikaanse kampioenskap deelgeneem het, nog grootliks bestaan het. In Junie 1990 het [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] Namibië besoek en twee naelskraapse oorwinnings aangeteken. Die Namibiërs se eerste wegwedstryd in Mei 1991 teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] het in ’n 34–12-oorwinning geëindig. In Junie 1991 het [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in voorbereiding op die Rugbywêreldbeker 1991 ook Namibië besoek, waarby die gasheer albei toetswedstryde kon wen. Aangesien die Italianers as baie sterker geag is, was dit ’n verrassende uitslag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1991 |isbn=0-356-19162-1}}&lt;/ref&gt; Die Namibiërs het ’n maand later ’n groter verrassing behaal, toe hulle [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] in twee toetswedstryde verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/rugby/my-namibia-nightmare-28062638.html |title=My Namibia nightmare |publisher=Belfast Telegraph |author=Gavin Mairs |date=4 Julie 2008 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In Junie 1993 het Namibië weer Wallis verwelkom, maar ná die uittrede van ’n aantal sleutelspelers uit die Curriebekertydperk of hul oproep deur finansieel sterk Engelse [[Rugby League]]-spanne was die Namibiese nasionale span vir Europese spanne nie meer interessant genoeg nie of moes teen minder belangrike teenstanders speel. Van Julie 1993 af het die Namibiërs vir die eerste keer aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. Met maklike oorwinnings oor Arabië, [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en Zimbabwe het hulle die eerste rondte in [[Nairobi]] in die eerste plek afgesluit. Tydens die tweede rondte, wat in Julie 1994 in [[Casablanca]] aangebied is, het hulle Zimbabwe weer verslaan, maar hulle het teen die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] naelskraap met 12–13 verloor en teen die gasheer Marokko met 16–16 gelykop gespeel. Hulle het in die tweede plek geëindig en sodoende die [[Rugbywêreldbeker 1995]] misgeloop.&lt;ref name=&quot;Bath72&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=279}}&lt;/ref&gt; In 1996 het hulle nie in ’n enkele toetswedstryd gespeel nie, in 1997 slegs in twee (waaronder ’n tuiswedstryd teen die deur Afrika toerende [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse span]]).

In April 1998 het Namibië in die derde rondte van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin. Op ’n 17–20-wegnederlaag teen Tunisië het ’n 32–26-tuisoorwinning oor Zimbabwe gevolg. Al die drie betrokke spanne het aan die einde ’n nederlaag en ’n oorwinning elk aangeteken, met Zimbabwe in die eerste plek en Namibië in die tweede plek wat weens hul beter punteverskil die vierde rondte gehaal het, terwyl Tunisië uitgeskakel is. In September 1998 het Namibië met oorwinnings oor Ivoorkus, Marokko en Zimbabwe in die Marokkaanse hoofstad [[Rabat]] vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit het egter aanvanklik gelyk of hul deelname aan die rugbywêreldbekertoernooi in gedrang was, aangesien die Namibiese regering se sportkommissie die nasionale span se deelname aan die opwarmingstoernooi in Suid-Afrika verbied en gedreig het om sy geskiktheid vir die rugbywêreldbekertoernooi te herroep. Dit het gevolg op kritiek deur “nieblanke” rugbyklubs, waarvolgens die NRU rassistiese neigings getoon het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |title=Rugby Union: England bucks the global growth trend |publisher=[[The Independent]] |author=Chris Hewett |date=29 April 1999 |accessdate=16 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116220007/https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |archive-date=16 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná ’n versekering deur die beheerliggaam kon die nasionale span eindelik deelneem aan die Rugbywêreldbeker 1999, wat deur die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied is. Hulle het egter teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 18–67), Frankryk (met 13–47) en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] (met 11–72) swak verloor. Die enigste troosprys tydens die toernooi was ’n vroeë [[Drie (sport)|drie]] teen Frankryk, waardeur die wedstryd tot in die 27ste minuut gelykop was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== In die nuwe millennium ===
In 2000 het die Namibiërs aan die eerste Afrikabekertoernooi deelgeneem. Hulle het Zimbabwe twee keer verslaan, maar ook twee keer teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor. Die eerste rondte se suidelike groep het hulle in die tweede plek afgesluit en sodoende die eindstryd misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop: Namibië het albei wedstryde teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor, terwyl hulle teen Zimbabwe ’n oorwinning aangeteken en ’n nederlaag gely het. Hulle het in die suidelike groep weer in die tweede plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2002 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. Die Namibiërs het in die suidelike groep ’n tuisoorwinning oor Madagaskar en ’n wegoorwinning oor Zimbabwe aangeteken, waardeur hulle met hul eerste plek die eindstryd teen Tunisië gehaal het. Hulle het die tuiswedstryd in Windhoek met 26–19 gewen, terwyl die wegwedstryd in [[Tunis]] in ’n 17–24-nederlaag geëinig het. Die algehele telling was ’n 33–33-gelykop; aangesien hulle meer drieë gedruk het, het die Namibiërs hul eerste Afrikatitel ingepalm en ook vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2002 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

’n Deel van die Afrikabeker 2003 het as voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi gedien. Die Namibiërs het in die eerste rondte Botswana en Kenia verslaan, waardeur hulle met hul eerste plek die halfeindrondte gehaal het. In die halfeindstryd het hulle Uganda met 82–13 verneder.&lt;ref name=&quot;ac2003&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker is onderbreek deur die rugbywêreldbekertoernooi in Australië. Soos verwag was Namibië in die eerste rondte sonder enige kans en het sy wedstryde teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (met 14–67), Ierland (met 7–64), Australië (met 0–142) en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] (met 7–37) swak verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Namibië het in voorbereiding op die wedstryd teen Roemenië in die wedstryd teen die gasheer ’n aantal sleutelspelers laat rus, wat tot ’n nederlaag van historiese dimensies gelei het. Terwyl Namibië die hoogste nederlaag van ’n span in die rugbywêreldbekergeskiedenis gely het, het die Australiërs nuwe rekords rakende punteverskil en gedrukte drieë behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; [[Rudie van Vuuren]], wat met die [[Namibiese nasionale krieketspan]] aan die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika deelgeneem het, het die eerste sportlui geword wat in dieselfde jaar in twee verskillende sportkodes aan wêreldbekertoernooie deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1383621,00.html |title=The ten greatest sporting all-rounders |publisher=[[The Guardian]] |author=Alex Gibbons |date=9 Januarie 2005 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Vier maande later het Namibië in Februarie 2004 in die eindstryd van die Afrikabeker gespeel, maar in Casablanca teen Marokko met 7–27 verloor.&lt;ref name=&quot;ac2003&quot; /&gt; Hulle kon nog in dieselfde jaar tydens die Afrikabeker 2004 wraak neem. Ná oorwinnings oor Zambië en Kenia in die eerste rondte het die Namibiërs in die halfeindstryd Zimbabwe verslaan. In die eindstryd in Windhoek het hulle weer teen Marokko te staan gekom, met 39–22 geseëvier en hul tweede Afrikatitel ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2005 het egter teleurstellend verloop. Ná twee oorwinnings oor Ivoorkus en Madagaskar in die eerste rondte het die Namibiërs die halfeindstryd teen Marokko met 0–49 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2006 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. In die eerste rondte het Namibië albei tuiswedstryde teen Tunisië en Kenia gewen, maar in albei wegwedstryde teen dié twee spanne nederlae gely. Al die drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het weens sy beter punteverskil die eerste plek bespreek en die halfeindrondte gehaal. Ná ’n 27–9-wegoorwinning oor Marokko het hulle vir die derde agtereenvolgende keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. In die eindstryd het hulle teen die Suid-Afrikaanse amateurs te staan gekom en met 27–29 naelskraap verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Krisisse en sporadiese suksesse ===
Die Afrikabeker 2007 het teleurstellend verloop: Die Namibiërs het Zambië verneder, maar hulle het teen Uganda met 19–20 verloor en hulle is sodoende met hul tweede plek reeds in die eerste rondte uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tussen die twee wedstryde het hulle vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Tydens dié toernooi, wat in [[Boekarest]] aangebied is, het die Namibiërs al die drie wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], die Argentynse reserwespan en die gasheer Roemenië verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2007 |title=2007 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Voor die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk was Namibië onder al die deelnemende spanne die laagste geplaas op Wêreldrugby se ranglys en die span sou glo sonder enige kans in die eerste wedstryd teen Ierland gewees het. Hulle het egter daarin geslaag om twee drieë te druk en met 17–32 hul nouste nederlaag ooit tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gely. Daarna het hulle swak verloor teen Frankryk (met 10–87) en Argentinië (met 3–63). In die wedstryd teen Georgië, waar hulle volgens hul eie verwagtinge die beste kans op ’n oorwinning gehad het, is Namibië met 0–30 verslaan en sodoende weer sonder enige oorwinning uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Samoa vs Namibia 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Namibië teen Samoa tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
Ná altesaam nege agtereenvolgende nederlae (tot op hede ’n negatiewe rekord) was Namibië tydens die Afrikabeker 2008/09 weer suksesvol. In die eerste rondte het hulle sowel Senegal as Zimbabwe verslaan. Die daaropvolgende uitklopfase was tweeledig. In die halfeindrondtewegwedstryd teen Ivoorkus het hulle met 13–13 gelykop gespeel, terwyl Namibië tuis met 54–14 geseëvier het. In die eindstryd het hulle teen Tunisië te staan gekom, wat hulle weg met 18–13 geklop het. Die terugwedstryd in Windhoek het die Namibiërs met 22–10 gewen en sodoende hul derde Afrikatitel ingepalm en vir die daaropvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008–09 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ná drie jaar se afwesigheid is die nasionale span vir die Nasiesbeker 2010 in Boekarest genooi. Die Namibiërs het in dié toernooi se verrassing ontpop, nadat hulle die gasheer Roemenië met 21–17 en die titelverdediger, die Skotse reserwes, met 23–20 geklop het. Die toernooi het in die derde wedstryd teen Georgië neergekom, wat die Namibiërs met 21–16 gewen het. Gemeet aan die betrokke spanne se sterkte is hierdie prestasie die belangrikste tot nou toe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2010 |title=2010 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15297024/namibia-clinch-nations-cup-crown |title=Namibia clinch Nations Cup crown |publisher=ESPNscrum |date=20 Junie 2010 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Hul titelverdediging tydens die Nasiesbeker 2011 het misluk. Namibië het Portugal verslaan, maar hulle het teen Roemenië verloor en ook teen Georgië ’n nederlaag gely, waarvolgens hulle in die vierde plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2011 |title=2011 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Soos verwag kon die Namibiërs tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland nie presteer nie. Hulle kon teen Fidji vir ’n tyd lank goed treed hou, maar hulle het eindelik met 25–49 verloor. Die wedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] het op ’n soortgelyke manier verloop en hulle is met 49–12 verslaan. In die wedstryde teen die buurland [[Springbokke|Suid-Afrika]] (met 0–87) en Wallis (met 7–81) was hulle sonder enige kans. Met hierdie uitslae was Namibië die laaste onder die 20 deelnemende spanne. Troosprys was dat [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (wat slegs drie maande vroeër debuteer het) Namibië se beste puntemaker tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Buitendien is die spankaptein [[Jacques Burger]] deur die IRR se ''Rugby News Service'' as een van dié toernooi se vyf beste spelers aangewys: Hy was “heeltyd ’n helder skynende lig in sy span”, aangesien hy ook met steeds groeiende punte vir die teenstander voortgegaan het met duikslae en die bal in skrums verower het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2060306.html |title=Top five players of RWC 2011 |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Oktober 2011 |accessdate=12 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112163158/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2060306.html |archive-date=12 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Aangesien die Namibiërs in 2010 en 2011 nie aan die Afrikabeker deelgeneem het nie, is hulle na die tweede afdeling afgegradeer. Tydens die 2012-toernooi het hulle in die Malgassiese hoofstad [[Antananarivo]] op die regstreekse opgradering gemik. Hulle het in die halfeindstryd Senegal naelskraap met 20–18 geklop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; maar die eindstryd voor ’n gehoor van meer as 35&amp;nbsp;000 teen die gasheer Madagaskar het nie na wense verloop nie. Ná afloop van die gewone spel was die telling ’n 43–43-gelykop, kort voor die [[ekstra tyd]] het Namibië met 54–50 voorgeloop. Maar in die laaste minuut het die Malgasse ná ’n verdoelde drie met 57–54 geseëvier en die Namibiërs in die puntrykste wedstryd in hul geskiedenis van hul opgradering ontneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97267/archive-read/Madagascar-beat-Namibia-57-54 |title=Madagascar beat Namibia 57–54 |publisher=[[The Namibian]] |date=9 Julie 2012 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2013 het Namibië ’n nuwe probeerslag onderneem. Hulle het die halfeindstryd teen Senegal met 35–12 gewen, in die eindstryd Tunisië met 45–13 verslaan en sodoende ná vier jaar weer die hoogste afdeling gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Wenreeks by Afrikabekertoernooie ===
[[Lêer:Namibia NT 2015 RWC New Zealand.jpg|duimnael|Namibië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]]
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Namibië teen Kenia tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]]
[[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Namibiese span teen Italië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]]]]
[[Lêer:2023 Rugby World Cup – New Zealand vs Namibia – 2.jpg|duimnael|Wedstryd teen Nieu-Seeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]]
Die Afrikabeker 2014 se eerste afdeling is in Antananarivo aangebied. Die Namibiërs is in die eerste wedstryd deur Kenia verslaan, maar hulle kon Zimbabwe en Madagaskar klop. Drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het die beter punteverskil gehad en sodoende vir die vierde keer die vastelandse toernooi beklink. Met dié prestasie het hulle vir hul vyfde rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Namibiërs [[Europa]] vir vier wedstryde besoek, maar hulle kon slegs teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] ’n oorwinning aanteken. Met drie nederlae teen Roemenië, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en die Argentynse reserwes het hulle die Nasiesbeker 2015 in Boekarest in die laaste plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2015 |title=2015 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2015 het hulle Tunisië, Kenia en Zimbabwe oorheers, waarvolgens hulle met die vyfde vastelandse titel weggestap het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tot dusver was talle afrigtingsveranderings ’n bepalende kenmerk van die nasionale span, waarvolgens die span se langtermynontwikkeling gekniehalter is. In November 2014 het die NRU die voormalige Walliese nasionale speler [[Phil Davies]] aangestel. Hy was eers as tegniese adviseer betrokke en het kort voor die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as hoofafrigter oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/78758 |title=Phil Davies: A man with a long-term plan for Namibian rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 Julie 2015 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens dié toernooi het die Namibiërs teen die latere wêreldkampioen Nieu-Seeland (met 14–58), Tonga (met 21–35), Georgië (met 16–17) en Argentinië (met 19–64) verloor. Die nederlaag teen die Georgiërs was hul destyds nouste ontkoming tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi. Hoewel hulle weer in die laaste plek geëindig het, het die Namibiërs ’n defensiewe bonuspunt behaal (vir ’n nederlaag met minder as sewe punte).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Nasiesbeker 2016 in Boekarest het hulle ’n 8–20-nederlaag teen Roemenië gely, maar hulle kon Spanje met 34–32 verslaan (hul eerste oorwinning oor dié span ooit). In die wedstryd om die derde plek het die Namibiërs die Italiaanse reserwes met 38–26 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2016 |title=2016 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2016 kon die Namibiërs hul titel suksesvol verdedig. Hulle het daarin geslaag met ’n naelskraapse wegoorwinning oor Uganda en twee maklike tuisoorwinnings oor Kenia en Zimbabwe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Nasiesbeker 2017, wat vir die eerste keer in [[Montevideo]] aangebied is, het die Namibiërs onderpresteer. Hulle het teen Spanje naelskraap verloor (met 13–15), die Italiaanse reserwes verslaan en is hulle ook deur [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] geklop (met 31–10).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2017 |title=2017 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2017 het Namibië aan sy gunstelingstatus voldoen, toe hulle die ander deelnemende spanne Tunisië, Senegal, Zimbabwe en Kenia deels verneder en die toernooi vir die sewende keer beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2018, wat gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien het, het vir die Namibiërs op ’n soortgelyke manier verloop. Hulle het dié toernooi met vyf oorwinnings oor Uganda, Tunisië, Marokko, Zimbabwe en Kenia, hul altesaam agtste vastelandse titel en hul sesde kwalifisering vir ’n rugbywêreldbekertoernooi afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Nasiesbeker 2019 het vir die Namibiërs teleurstellend verloop. Hulle het die gasheer [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] naelskraap verslaan, maar teen Rusland en die Argentynse reserwes verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2019 |title=2019 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het [[Eugene Jantjies]] die eerste Namibiese speler ooit geword wat vir die vierde keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/ng-interactive/2019/sep/12/rugby-world-cup-2019-namibia-team-guide |title=Namibia Team Guide |publisher=[[The Guardian]] |author=David van der Sandt |date=12 September 2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; In die groepfase het sy span teen Italië (met 22–47), die latere wêreldkampioen Suid-Afrika (met 3–57) en Nieu-Seeland (met 9–71) verloor. Hulle het teen Italië daarin geslaag om drie drieë te druk. Die vierde wedstryd teen Kanada is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/pools |title=RWC 2019 pools |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] kon in 2020 geen wedstryd aangebied word nie. Nadat Davies bedank het, is hy in Maart 2020 deur Johan Diergaardt as nuwe hoofafrigter opgevolg. Hy sou dié pos oorspronklik tot in 2023 beklee,&lt;ref&gt;{{en}} ''NRU reappoints Diergaardt as head coach.'' Namibia Press Agency, 5 Maart 2020.&lt;/ref&gt; maar hy het op 9 Desember sy onmiddellike bedanking aangekondig. Hy het aangevoer, dat die beheerliggaam nie aan sy verpligtinge uit die verdrag voldoen het nie en nie die spelers se welstand in ag geneem het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97422/read/Diergaardt-quits-Welwitschias |title=Diergaardt quits Welwitschias |publisher=[[The Namibian]] |date=16 Desember 2020 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert Junie 2021 dien die voormalige Suid-Afrikaanse hoofafrigter, [[Allister Coetzee]], as nuwe Namibiese hoofafrigter. Onder hom het die Namibiërs, nadat hulle in 2019 nie aan die toernooi deelgeneem het nie en dit daarna twee keer vanweë die wêreldwye pandemie nie plaasgevind het nie, wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in Julie 2021 in [[Abidjan]] aangebied is, het met ’n verrassende nederlaag teen die gasheer Ivoorkus afgeskop. Danksy ’n maklike oorwinning oor Madagaskar het die Namibiërs nogtans in die eerste plek geëindig en die uitklopfase gehaal. Om epidemiologiese redes is die uitklopfase in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. In die kwarteindstryd het Namibië Burkina Faso maklik verslaan, in die halfeindstryd Zimbabwe en in die eindstryd Kenia. Met hul negende vastelandse titel het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer, hul sewende rugbywêreldbekerdeelname.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase in Frankryk het die Namibiërs deels swak nederlae teen Italië (met 8–52), Nieu-Seeland (met 3–71), Frankryk (met 0–96) en Uruguay (met 26–36) gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/873985/namibia |title=Namibia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=6 Oktober 2023 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Namibiërs in die halfeindstryd ’n verrassende swak nederlaag gely teen die latere Afrikakampioen Zimbabwe (met 10–32), waarmee hul wenreeks by dié toernooi beëindig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/27971/ |title=Zimbabwe Storm into Final After beating Old Rivals Namibia for the First Time in 23 Years at the 2024 Rugby Africa Cup |publisher=[[Rugby Afrika]] |author=Herbert Mensah |date=24 Julie 2024 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die Namibiërs het wél die eindstryd gehaal, maar hulle het naelskraap teen die Zimbabwiërs (met 28–30) vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/19/zimbabwe-qualify-for-rugby-world-cup-2027-and-end-34-year-wait/ |title=Zimbabwe Qualify for Rugby World Cup 2027 and end 34 year wait |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het hulle die uitspeelwedstryd teen die Asiatiese naaswenner die Verenigde Arabiese Emirate maklik gewen en die internasionale uitspeelrondte gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/26/namibia-book-spot-in-rugby-world-cup-2027-repechage |title=Namibia Book Spot in Rugby World Cup 2027 Repechage |publisher=Americas Rugby News |date=26 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Hier is die span egter deur beide Samoa en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] geklop, waarop ’n oorwinning oor [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gevolg het. Vervolgens het Namibië vir die eerste keer sedert 1999 ’n rugbywêreldbekertoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/11/13/rugby-world-cup-2027-to-be-the-first-in-over-30-years-without-namibia |title=Rugby World Cup 2027 to be the first in over 30 years without Namibia |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=13 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Welwitschia.jpg|duimnael|’n Welwitschia, naamgewer van die nasionale span]]
Namibië speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit en rooi kleuraksente, wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en wit sokkies.

Die Namibiese nasionale span se huidige truiverskaffer is die Nieu-Seelandse sporttoerustingvervaardiger [[Canterbury of New Zealand]] en die truiborg is die Namibiese brouery [[Namibia Breweries]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/6220923/archive-read/Namibia-Breweries-renews-rugby-sponsorship |title=Namibia Breweries renews rugby sponsorship |publisher=[[The Namibian]] |date=1 Junie 2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die beheerliggaam [[Namibiese Rugbyunie]] se kenteken toon ’n [[visarend]], [[Wapen van Namibië|Namibië se wapendier]]. Die nasionale span se bynaam is ''Welwitschias'', ontleen aan die [[Welwitschia|gelyknamige nasionale plant]] van Namibië.

== Tuisstadion ==
[[Lêer:Hage-geingob-stadium outside2018.jpg|duimnael|Die [[Hage Geingob Rugbystadion]] in [[Windhoek]], die nasionale span se tuisstadion]]
Die Namibiese nasionale span se tuisstadion is die [[Hage Geingob Rugbystadion]] (tot in 2018 Suidwesstadion genoem).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namibiadailynews.info/hage-geingob-stadium-gets-facelift/ |title=Hage Geingob stadium gets facelift |publisher=Namibia Daily News |author=Musa Zimunya |date=27 April 2018 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit is in die hoofstad [[Windhoek]] geleë, na staatspresident [[Hage Geingob]] genoem en beskik oor ’n kapasiteit van 10&amp;nbsp;000. Hier is amper al die tuiswedstryde aangebied.

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Namibia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Namibië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Namibië het 103 van sy 181 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,91%. Namibië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Namibia |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ARGru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BRAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GERru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FIJru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{FRAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{GEOru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00
|-
| {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{ITAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33
|-
| {{CIVru}} || 6 || 3 || 2 || 1 || 50,00
|-
| {{CANru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| {{KENru}} || 14 || 12 || 2 || 0 || 85,71
|-
| {{MADru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| {{MARru}} || 8 || 5 || 2 || 1 || 62,50
|-
| {{NZLru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67
|-
| {{ROMru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67
|-
| {{RUSru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57
|-
| {{SAMru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ESPru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,00
|-
| {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,72
|-
| {{UGAru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| {{URUru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67
|-
| {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZIMru}} || 34 || 30 || 4 || 0 || 88,24
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''181''' || '''103''' || '''76''' || '''2''' || '''56,91'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:New Zealand vs Namibia 2015 RWC (1).jpg|duimnael|Wêreldbekerdeelname 2015 (teen Nieu-Seeland)]]
Die Namibiese nasionale span het tot dusver aan sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem. Hulle was by elke rugbywêreldbekertoernooi die span in die laagste plek op Wêreldrugby se ranglys, het nie ’n wedstryd gewen nie en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. Hulle het hul beste prestasie in 2015 behaal, toe Namibië vir die eerste keer teen halftyd voorgeloop (met 6–0 teen Georgië) en amper ’n oorwinning aangeteken het (met die finale telling teen Georgië met 16–17). Buitendien het die span vir die eerste keer ’n bonuspunt behaal en in die derde laagste plek geëindig (voor Uruguay en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Tydens die 2023-toernooi het Namibië teen Uruguay teen halftyd met 20–12 voorgeloop, maar met 26–36 verloor. Namibië is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering uitgeskakel en het daarmee vir die eerste keer sedert 1999 versuim om vir ’n hooftoernooi te kwalifiseer.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Namibië neem sedert 2000 aan die jaarlikse Afrikabeker deel en is met nege titeloorwinnings rekordwenner.
* Titeloorwinnings (9): 2002, 2004, 2008/09, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021/22

=== Nasiesbeker ===
Sedert 2007 het Namibië aan sewe Nasiesbekertoernooie deelgeneem. Tydens dié toernooi ontmoet nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak. Tot dusver het Namibië een toernooi gewen.
* Titeloorwinnings (1): 2010

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat onafhanklikheidwording het Namibië gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Namibië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Namibiërs na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Namibië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Namibiese span gevorm tydens die Afrikabeker 2025:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://economist.com.na/98735/sport/squad-for-crucial-rugby-africa-cup-named |title=Squad for crucial Rugby Africa Cup named |publisher=[[Namibia Economist]] |date=2 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[AJ Kearns]] || [[Skrumskakel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Jacques Theron]] || Skrumskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Tiaan Swanepoel]] || [[Losskakel]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[André van den Berg]] || Losskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Danco Burger]] || [[Senter]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 16
|-
| [[Le Roux Malan]] || Senter || [[New England Free Jacks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Alcino Izaacs]] || [[Vleuel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Jurgen Meyer]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Danie van der Merwe]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Jay-Cee Nel]] || [[Heelagter]] || [[Pumas]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Cliven Loubser]] || Heelagter || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 29
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Armand Combrinck]] || [[Haker]] || [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Torsten van Jaarsveld]] || Haker || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 24
|-
| [[Louis van der Westhuizen]] || Haker || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 37
|-
| [[Otja Auala]] || [[Stut]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Jason Benade]] || Stut || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 23
|-
| [[Aranos Coetzee]] || Stut || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 38
|-
| [[Sidney Halupé]] || Stut || [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Haitembu Shikufa]] || Stut || [[Noordwes-Universiteit|Pukke]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Adriaan Ludick]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[USA Limoges|Limoges]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Oliver Kurz]] || Slot || [[Risshō-universiteit]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tiaan de Klerk]] || Slot || [[Pumas]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Johan Retief]] || Slot || [[Krasny Jar Krasnojarsk|Krasnojarsk]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|-
| [[Adriaan Booysen]] || [[Losvoorspeler]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 24
|-
| [[Wian Conradie]] || Losvoorspeler || [[New England Free Jacks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 34
|-
| [[Prince ǃGaoseb]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Richard Hardwick]] || Losvoorspeler || [[FC Grenoble|Grenoble]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Max Katjijeko]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Namibiese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. Van die internasionaal bekendste en suksesvolste spelers is die langjarige kaptein [[Jacques Burger]], asook [[Eugene Jantjies]] en [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]. Daarbenewens is dit ’n algemene verskynsel dat in Namibië gebore spelers vir [[Springbokke|Suid-Afrika]] uitdraf. Die bekendste voorbeeld is [[Percy Montgomery]], wat in 2007 wêreldkampioen geword het. Daar is egter ook Suid-Afrikaners wat vir Namibië speel.

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Jacques Burger 2010.jpg|duimnael|upright|Jacques Burger (2010)]]
[[Lêer:Chrysander Botha 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Chrysander Botha (2015)]]
[[Lêer:JC Greyling 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|JC Greyling (2015)]]
[[Lêer:Eugene Jantjies 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Eugene Jantjies (2015)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Namibië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen November 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Eugene Jantjies]] || 2006–2019 || 70
|-
| {{0}}2 || [[P. J. van Lill]] || 2006–2023 || 63
|-
| {{0}}3 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Tinus du Plessis]] || 2006–2016 || 52
|-
| {{0}}5 || [[Darryl de la Harpe]] || 2010–2019 || 50
|-
| {{0}}6 || [[Johnny Redelinghuys]] || 2006–2015 || 49
|-
| {{0}}7 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 46
|-
| {{0}}8 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 46
|-
| {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 45
|-
| 10 || [[Casper Viviers]] || 2010–2023 || 42
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26
|-
| {{0}}2 || [[Johan Deysel]] || 2018–2023 || 19
|-
| {{0}}3 || [[Jacques Burger]] || 2007–2015 || 17
|-
| {{0}}4 || [[P. J. van Lill]] || 2012–2021 || 14
|-
| {{0}}5 || [[Corne Powell]] || 2002–2007 || 13
|-
| {{0}}6 || [[Rohan Kitshoff]] || 2014–2017 || 12
|-
| {{0}}7 || [[Kees Lensing]] || 2006–2009 || 12
|-
| {{0}}8 || [[Quinn Hough]] || 1997–1999 || 11
|-
| {{0}}9 || [[Jacques Nieuwenhuis]] || 2008–2011 || {{0}}6
|-
| 10 || [[Sean Furter]] || 2003–2004 || {{0}}4
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] || 2011–2017 || 430
|-
| {{0}}2 || [[Jaco Coetzee]] || 1990–1995 || 335
|-
| {{0}}3 || [[Cliven Loubser]] * || 2017–2025 || 218
|-
| {{0}}4 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 209
|-
| {{0}}5 || [[Mot Schreuder]] || 2002–2007 || 158
|-
| {{0}}6 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 145
|-
| {{0}}7 || [[Rudie van Vuuren]] || 1997–2003 || 120
|-
| {{0}}8 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 114
|-
| {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 110
|-
| 10 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 102
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 29
|-
| {{0}}2 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 28
|-
| {{0}}3 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26
|-
| {{0}}4 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 22
|-
| {{0}}5 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 22
|-
| {{0}}6 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 21
|-
| {{0}}7 || [[Wian Conradie]] * || 2015–2025 || 14
|-
| {{0}}8 || [[Melrick Afrika]] || 2003–2007 || 12
|-
| {{0}}9 || [[Johan Deysel]] || 2013–2023 || 12
|-
| 10 || [[Louis van der Westhuizen]] * || 2013–2025 || 12
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Allister Coetzee.png|duimnael|upright|Allister Coetzee (2018)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Namibiese nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rudy Joubert]] || 1999
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Sarel Losper]] || 2000
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Henry Pretorius]] || 2000–2001
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[David Waterston]] || 2002–2003
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2004–2005
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Christo Alexander]] || 2005
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Venter]] || 2006–2007
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Hakkies Husselman]] || 2007
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[John Williams]] || 2008–2009
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2009–2011
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2012–2015
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} [[Phil Davies]] || 2015–2019
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2020
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Allister Coetzee]] || 2021–2024
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Chrysander Botha]] (tussentyds) || 2024
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || 2024–2025&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.observer24.com.na/botha-quits-as-welwitschias-head-coach/ |title=Botha quits as Welwitschias head coach |publisher=[[Windhoek Observer]] |author=Erasmus Shalihaxwe |date=14 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || sedert 2024 (direkteur)&lt;br /&gt;sedert 2025 (afrigter)
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pieter Rossouw]] || sedert 2025 (tegniese direkteur)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://neweralive.na/rossouw-joins-nru |title=Rossouw joins NRU |publisher=[[New Era]] |author=Limba Mupetami |date=9 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Namibiese nasionale krieketspan]]
* [[Namibiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Namibia national rugby union team|Namibiese nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://nru.com.na/ Amptelike webwerf van die Namibiese Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia Namibië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.namibianrugby.com/ ''The Namibian Rugby'']

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]
[[Kategorie:Rugby in Namibië]]</text>
      <sha1>r2eg4zvvg5t3h9wk4bgvpjr9jv1zlpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923189</id>
      <parentid>2923136</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64493" sha1="c894h5h8bn09vr4xc3wbgv7lkgzbkpo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Namibië
| beeld                  = Logo Namibia Rugby.svg
| unie                   = [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU)
| bynaam                 = ''Welwitschias''
| embleem                = die [[visarend]]
| stadion                = [[Hage Geingob Rugbystadion]], [[Windhoek]]
| kapasiteit             = 10&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Prince ǃGaoseb]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/namibia-names-jacques-burger-new-rugby-coach-2024-11-06 |title=Namibia names Jacques Burger as new rugby coach |publisher=[[Reuters]] |date=6 November 2024 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _namibia19h
| patroon_b1             = _namibia19h
| patroon_ra1            = _namibia19h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 0000CD
| liggaam1               = 0000CD
| regterarm1             = 0000CD
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = 0000CD
| patroon_la2            = _namibia19a
| patroon_b2             = _namibia19a
| patroon_ra2            = _namibia19a
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 0000CD
| kouse2                 = ffffff
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Eugene Jantjies]] (70)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (430)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[JC Greyling]] (29)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| eerste                 = {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} '''Suidwes-Afrika''' 0–9 {{BILru-r}}&lt;br /&gt;([[Windhoek]], [[Namibië]]; 5 Julie 1955)&lt;br /&gt;{{NAMru}} 33–18 {{ZIMru-r}}&lt;br /&gt;(Windhoek, Namibië; 21 Maart 1990)
| grootwen               = {{NAMru}} 118–0 {{TUNru-r}}&lt;br /&gt;(Windhoek, Namibië; 23 Junie 2018)
| grootverloor           = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}&lt;br /&gt;([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], [[Australië]]; 25 Oktober 2003)
| Wêreldbekerverskynings = 7/11
| jaar                   = 1999
| beste                  = Vierde in groep in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]]
| url                    = 
| unieurl                = www.nru.com.na
}}

Die '''Namibiese nasionale rugbyspan''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Namibië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Namibië geadministreer deur die [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU) wat in 1990 gestig is. Hulle dra die bynaam ''Welwitschias'', genoem na die [[Welwitschia]]. Namibië word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Namibiese rugbyspan is tans (November 2025) 27ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die span word as die naasbeste [[Afrika]]rugbyspan ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] beskou.

Rugby in Namibië dateer uit die Suid-Afrikaanse besetting van die destydse [[Suidwes-Afrika]] en word sedertdien sterk deur dié suidelike buurland beïnvloed. Van 1954 af het die Suidwes-Afrikaanse keurspan deelgeneem aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] en sedert 1955 het hulle in die hoofstad [[Windhoek]] ook nasionale spanne verwelkom, wat Suid-Afrika besoek het. In 1990 het hulle kort ná die Republiek van Namibië se onafhanklikwording in 1990 in hul eerste toetswedstryd gespeel. Namibië het tot dusver vir sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle is elke keer in die eerste rondte uitgeskakel. Hulle het tydens die Afrikabeker nege titels ingepalm, drie keer as naaswenner en een keer in die derde plek geëindig. Die Namibiese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit broeke en helderblou sokkies.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Namibiese Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Namibië is die Namibiese Rugbyunie (NRU). Die Namibiese Rugbyunie is in 1990 as opvolger van die plaaslike beheerliggaam Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia |title=Namibia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die Namibiese Rugbyunie in 1990 by die vier jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert Augustus 2018 word rugby as een van Namibië se nasionale sportsoorte erken.&lt;ref&gt;{{en}} ''Cabinet approves categorisation of sports codes.'' Namibia Press Agency, 2 Augustus 2018.&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Namibië is die Rugbypremierliga (RPL) met agt spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fnbrugby.my.na/index.html |title=FNB Rugby |publisher=[[Rugbypremierliga]] |accessdate=19 November 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Sedertdien is die meeste spelers van die Namibiese nasionale span uit dié liga afkomstig, van die ander spelers is veral in Suid-Afrika en [[Frankryk]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Namibiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Namibië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |title=Honours and Timeline |publisher=[[Namibiese Rugbyunie]] |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009180009/https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
In die kolonie [[Duits-Suidwes-Afrika]] was rugby heeltemal onbekend. Ná die Duitse beskermingsmag se oorgawe in Julie 1915 het die [[Unie van Suid-Afrika]] beheer oorgeneem, van 1919 af as ’n [[Volkebond]]mandaat. Nog tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] het in 1916 in die hoofstad [[Windhoek]] nege Suid-Afrikaners byeengekom om ’n plaaslike beheerliggaam te stig, die “Damaraland Rugbyvoetbalunie”. In dieselfde jaar is die eerste klub gestig en die eerste bekende wedstryd gereël, wat vanweë die tekort aan rugbyballe met ’n [[sokker]]bal gespeel moes word. Die eerste bekende rugbyveld was geleë tussen die treinstasie en die ''Kaiserstraße'' (nou die ''Independence Avenue'').&lt;ref name=&quot;hist&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/history.html |title=History |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die plaaslike beheerliggaam was ondergeskik aan die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]], die huidige [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] se voorloper.&lt;ref name=&quot;Bath71&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}&lt;/ref&gt;

In 1925, 1929 en 1951 het ’n deur die Damaraland Rugbyvoetbalunie saamgestelde span deur die eintlike Suid-Afrika getoer. In 1938 het die [[Universiteit van Kaapstad]] se ''Ikeys'' die eerste Suid-Afrikaanse span geword wat na Windhoek gereis het. In 1952 is die plaaslike beheerliggaam in Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SWARVU) hernoem en het in dieselfde jaar nog ’n toer na Suid-Afrika gereël. Destyds was daar in die hele Suidwes-Afrika geen egte rugbyveld met ’n grasperk nie. Dit het in 1954 verander, toe Windhoek se stadsraad ’n ooreenstemmende area beskikbaar gestel het. Ook in 1954 het SWARVU se keurspan aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]]toernooi begin deelneem. Hierdie integrasie in die nasionale speelprogram het daartoe gelei dat Suidwes-Afrika nou ook vir buitelandse spanne as ’n teenstander interessant geword het. Die eerste “toetswedstryd” is op 5 Julie 1955 gespeel, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] tydens hul 1955-toer na Suid-Afrika vir 24 wedstryde ook Windhoek besoek het.&lt;ref name=&quot;hist&quot; /&gt; Die vier Britse Tuislande se keurspan het voor ’n gehoor van sowat 5&amp;nbsp;000 met 9–0 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/829871_orig.png |title=South West Africa 0 – British Isles 9 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het gereelde toere nie net deur die Leeus plaasgevind nie, maar ook deur [[Wallabies|Australië]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]]. Die noemenswaardigste uitslae was twee gelykopwedstryde: ’n 14–14 teen die Australiërs op 27 Julie 1961 en ’n 13–13 teen die Franse op 7 Junie 1975.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/9312353_orig.png |title=South West Africa 14 – Australia 14 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1975.html |title=South West Africa 13 – France 13 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Apartheidstydperk ===
Ná Suid-Afrika se Republiekwording in 1961 het dit die destydse Suidwes-Afrika as ’n integrale deel van sy staatsgebied begin beskou. Vervolgens het die [[Verenigde Nasies]] Suid-Afrika van sy mandaat ontneem, wat die regering egter geïgnoreer het. Met die ''[[de facto]]''-anneksasie is die [[Rassisme|rassistiese]] [[apartheid]]swette, waarvolgens die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe in “blanke” en “nieblanke” (onder die wetgewing gedefinieer as “[[Swart mense|swart]]”, “[[Bruin mense|bruin]]” of “[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]”) geskei is, ook in Suidwes-Afrika geïmplementeer. Daardeur is “nieblankes” van amper al die sport uitgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |title=International Boycott of Apartheid Sport |author=[[Abdul Minty]] |journal=United Nations Unit on Apartheid |date=April 1971}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar vroeër het die Volksbevrydingsleër van Namibië, ’n gewapende tak van die [[SWAPO]], die [[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] begin. Suidwes-Afrikaanse rebelle het die boikot van die apartheidsregime verwelkom en protesbewegings in ander lande ondersteun. Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld geïsoleer. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit al die internasionale sport uitgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.&lt;/ref&gt;

Aangesien Namibië destyds as ’t ware as vyfde Suid-Afrikaanse provinsie bestuur is, is die plaaslike rugby ook geraak. Van 1977 af het Suidwes-Afrika geen internasionale span meer gehuisves nie. Die SWARVU kon slegs twee keurspanne na [[Suid-Amerika]]anse lande stuur. Die eerste het in 1983 na [[Chili]] en [[Uruguay]] gegaan (’n nederlaag en oorwinning elk), die tweede in 1988 na Chili en [[Paraguay]] (twee oorwinnings).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1983.html |title=1983 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1988.html |title=1988 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Destyds het Suidwes-Afrika in die Curriebeker oorwegend aan die tweede of derde afdeling deelgeneem. In 1987 het hulle met ’n 24–12-oorwinning oor [[Luiperds|Wes-Transvaal]] in die eindstryd die eerste afdeling gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=Currie Cup Division B 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die daaropvolgende 1988-seisoen het Suidwes-Afrika na [[Blou Bulle|Noord-Transvaal]] en die [[Westelike Provinsie]] in die derde plek geëindig, hul beste prestasie ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/101?Stagione=1988 |title=Currie Cup Division A 1988 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die einde van die 1989-seisoen, wat Suidwes-Afrika in die sesde plek afgesluit het, het die SWARVU sy span uit die toernooi onttrek. Hulle het die onsekerheid omtrent die komende Namibiese onafhanklikheid aangevoer.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=SWA uit Raadskompetisies |publisher=[[Die Burger]] |date=8 Desember 1989 |accessdate=15 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015171202/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/08/32/1.html |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Ná onafhanklikheidwording ===
Met die inwerkingtreding van die grondwet het die Republiek van Namibië op 21 Maart 1990 ’n onafhanklike land geword. Op dieselfde dag het die nuwe nasionale beheerliggaam Namibiese Rugbyunie (NRU) die SWARVU opgevolg en dadelik by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Bath71&quot; /&gt; Ook op die onafhanklikheidsdag is in Windhoek die eerste toetswedstryd aangebied, wat die Namibiërs teen Zimbabwe met 33–18 gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/match/22226.html |title=Namibia (24) 33 – 18 (6) Zimbabwe (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was egter te laat om aan die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]] deel te neem. Die beheerliggaam het egter daarin geslaag om ’n aantal noemenswaardige teenstanders na Namibië te nooi, aangesien die span, wat in die seisoen tevore aan die Suid-Afrikaanse kampioenskap deelgeneem het, nog grootliks bestaan het. In Junie 1990 het [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] Namibië besoek en twee naelskraapse oorwinnings aangeteken. Die Namibiërs se eerste wegwedstryd in Mei 1991 teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] het in ’n 34–12-oorwinning geëindig. In Junie 1991 het [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in voorbereiding op die Rugbywêreldbeker 1991 ook Namibië besoek, waarby die gasheer albei toetswedstryde kon wen. Aangesien die Italianers as baie sterker geag is, was dit ’n verrassende uitslag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1991 |isbn=0-356-19162-1}}&lt;/ref&gt; Die Namibiërs het ’n maand later ’n groter verrassing behaal, toe hulle [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] in twee toetswedstryde verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/rugby/my-namibia-nightmare-28062638.html |title=My Namibia nightmare |publisher=Belfast Telegraph |author=Gavin Mairs |date=4 Julie 2008 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In Junie 1993 het Namibië weer Wallis verwelkom, maar ná die uittrede van ’n aantal sleutelspelers uit die Curriebekertydperk of hul oproep deur finansieel sterk Engelse [[Rugby League]]-spanne was die Namibiese nasionale span vir Europese spanne nie meer interessant genoeg nie of moes teen minder belangrike teenstanders speel. Van Julie 1993 af het die Namibiërs vir die eerste keer aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. Met maklike oorwinnings oor Arabië, [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en Zimbabwe het hulle die eerste rondte in [[Nairobi]] in die eerste plek afgesluit. Tydens die tweede rondte, wat in Julie 1994 in [[Casablanca]] aangebied is, het hulle Zimbabwe weer verslaan, maar hulle het teen die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] naelskraap met 12–13 verloor en teen die gasheer Marokko met 16–16 gelykop gespeel. Hulle het in die tweede plek geëindig en sodoende die [[Rugbywêreldbeker 1995]] misgeloop.&lt;ref name=&quot;Bath72&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=279}}&lt;/ref&gt; In 1996 het hulle nie in ’n enkele toetswedstryd gespeel nie, in 1997 slegs in twee (waaronder ’n tuiswedstryd teen die deur Afrika toerende [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse span]]).

In April 1998 het Namibië in die derde rondte van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin. Op ’n 17–20-wegnederlaag teen Tunisië het ’n 32–26-tuisoorwinning oor Zimbabwe gevolg. Al die drie betrokke spanne het aan die einde ’n nederlaag en ’n oorwinning elk aangeteken, met Zimbabwe in die eerste plek en Namibië in die tweede plek wat weens hul beter punteverskil die vierde rondte gehaal het, terwyl Tunisië uitgeskakel is. In September 1998 het Namibië met oorwinnings oor Ivoorkus, Marokko en Zimbabwe in die Marokkaanse hoofstad [[Rabat]] vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit het egter aanvanklik gelyk of hul deelname aan die rugbywêreldbekertoernooi in gedrang was, aangesien die Namibiese regering se sportkommissie die nasionale span se deelname aan die opwarmingstoernooi in Suid-Afrika verbied en gedreig het om sy geskiktheid vir die rugbywêreldbekertoernooi te herroep. Dit het gevolg op kritiek deur “nieblanke” rugbyklubs, waarvolgens die NRU rassistiese neigings getoon het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |title=Rugby Union: England bucks the global growth trend |publisher=[[The Independent]] |author=Chris Hewett |date=29 April 1999 |accessdate=16 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116220007/https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |archive-date=16 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná ’n versekering deur die beheerliggaam kon die nasionale span eindelik deelneem aan die Rugbywêreldbeker 1999, wat deur die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied is. Hulle het egter teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 18–67), Frankryk (met 13–47) en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] (met 11–72) swak verloor. Die enigste troosprys tydens die toernooi was ’n vroeë [[Drie (sport)|drie]] teen Frankryk, waardeur die wedstryd tot in die 27ste minuut gelykop was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== In die nuwe millennium ===
In 2000 het die Namibiërs aan die eerste Afrikabekertoernooi deelgeneem. Hulle het Zimbabwe twee keer verslaan, maar ook twee keer teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor. Die eerste rondte se suidelike groep het hulle in die tweede plek afgesluit en sodoende die eindstryd misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop: Namibië het albei wedstryde teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor, terwyl hulle teen Zimbabwe ’n oorwinning aangeteken en ’n nederlaag gely het. Hulle het in die suidelike groep weer in die tweede plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2002 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. Die Namibiërs het in die suidelike groep ’n tuisoorwinning oor Madagaskar en ’n wegoorwinning oor Zimbabwe aangeteken, waardeur hulle met hul eerste plek die eindstryd teen Tunisië gehaal het. Hulle het die tuiswedstryd in Windhoek met 26–19 gewen, terwyl die wegwedstryd in [[Tunis]] in ’n 17–24-nederlaag geëinig het. Die algehele telling was ’n 33–33-gelykop; aangesien hulle meer drieë gedruk het, het die Namibiërs hul eerste Afrikatitel ingepalm en ook vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2002 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

’n Deel van die Afrikabeker 2003 het as voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi gedien. Die Namibiërs het in die eerste rondte Botswana en Kenia verslaan, waardeur hulle met hul eerste plek die halfeindrondte gehaal het. In die halfeindstryd het hulle Uganda met 82–13 verneder.&lt;ref name=&quot;ac2003&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker is onderbreek deur die rugbywêreldbekertoernooi in Australië. Soos verwag was Namibië in die eerste rondte sonder enige kans en het sy wedstryde teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (met 14–67), Ierland (met 7–64), Australië (met 0–142) en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] (met 7–37) swak verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Namibië het in voorbereiding op die wedstryd teen Roemenië in die wedstryd teen die gasheer ’n aantal sleutelspelers laat rus, wat tot ’n nederlaag van historiese dimensies gelei het. Terwyl Namibië die hoogste nederlaag van ’n span in die rugbywêreldbekergeskiedenis gely het, het die Australiërs nuwe rekords rakende punteverskil en gedrukte drieë behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; [[Rudie van Vuuren]], wat met die [[Namibiese nasionale krieketspan]] aan die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika deelgeneem het, het die eerste sportlui geword wat in dieselfde jaar in twee verskillende sportkodes aan wêreldbekertoernooie deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1383621,00.html |title=The ten greatest sporting all-rounders |publisher=[[The Guardian]] |author=Alex Gibbons |date=9 Januarie 2005 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Vier maande later het Namibië in Februarie 2004 in die eindstryd van die Afrikabeker gespeel, maar in Casablanca teen Marokko met 7–27 verloor.&lt;ref name=&quot;ac2003&quot; /&gt; Hulle kon nog in dieselfde jaar tydens die Afrikabeker 2004 wraak neem. Ná oorwinnings oor Zambië en Kenia in die eerste rondte het die Namibiërs in die halfeindstryd Zimbabwe verslaan. In die eindstryd in Windhoek het hulle weer teen Marokko te staan gekom, met 39–22 geseëvier en hul tweede Afrikatitel ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2005 het egter teleurstellend verloop. Ná twee oorwinnings oor Ivoorkus en Madagaskar in die eerste rondte het die Namibiërs die halfeindstryd teen Marokko met 0–49 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2006 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. In die eerste rondte het Namibië albei tuiswedstryde teen Tunisië en Kenia gewen, maar in albei wegwedstryde teen dié twee spanne nederlae gely. Al die drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het weens sy beter punteverskil die eerste plek bespreek en die halfeindrondte gehaal. Ná ’n 27–9-wegoorwinning oor Marokko het hulle vir die derde agtereenvolgende keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. In die eindstryd het hulle teen die Suid-Afrikaanse amateurs te staan gekom en met 27–29 naelskraap verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Krisisse en sporadiese suksesse ===
Die Afrikabeker 2007 het teleurstellend verloop: Die Namibiërs het Zambië verneder, maar hulle het teen Uganda met 19–20 verloor en hulle is sodoende met hul tweede plek reeds in die eerste rondte uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tussen die twee wedstryde het hulle vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Tydens dié toernooi, wat in [[Boekarest]] aangebied is, het die Namibiërs al die drie wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], die Argentynse reserwespan en die gasheer Roemenië verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2007 |title=2007 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Voor die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk was Namibië onder al die deelnemende spanne die laagste geplaas op Wêreldrugby se ranglys en die span sou glo sonder enige kans in die eerste wedstryd teen Ierland gewees het. Hulle het egter daarin geslaag om twee drieë te druk en met 17–32 hul nouste nederlaag ooit tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gely. Daarna het hulle swak verloor teen Frankryk (met 10–87) en Argentinië (met 3–63). In die wedstryd teen Georgië, waar hulle volgens hul eie verwagtinge die beste kans op ’n oorwinning gehad het, is Namibië met 0–30 verslaan en sodoende weer sonder enige oorwinning uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Samoa vs Namibia 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Namibië teen Samoa tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
Ná altesaam nege agtereenvolgende nederlae (tot op hede ’n negatiewe rekord) was Namibië tydens die Afrikabeker 2008/09 weer suksesvol. In die eerste rondte het hulle sowel Senegal as Zimbabwe verslaan. Die daaropvolgende uitklopfase was tweeledig. In die halfeindrondtewegwedstryd teen Ivoorkus het hulle met 13–13 gelykop gespeel, terwyl Namibië tuis met 54–14 geseëvier het. In die eindstryd het hulle teen Tunisië te staan gekom, wat hulle weg met 18–13 geklop het. Die terugwedstryd in Windhoek het die Namibiërs met 22–10 gewen en sodoende hul derde Afrikatitel ingepalm en vir die daaropvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008–09 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ná drie jaar se afwesigheid is die nasionale span vir die Nasiesbeker 2010 in Boekarest genooi. Die Namibiërs het in dié toernooi se verrassing ontpop, nadat hulle die gasheer Roemenië met 21–17 en die titelverdediger, die Skotse reserwes, met 23–20 geklop het. Die toernooi het in die derde wedstryd teen Georgië neergekom, wat die Namibiërs met 21–16 gewen het. Gemeet aan die betrokke spanne se sterkte is hierdie prestasie die belangrikste tot nou toe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2010 |title=2010 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15297024/namibia-clinch-nations-cup-crown |title=Namibia clinch Nations Cup crown |publisher=ESPNscrum |date=20 Junie 2010 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Hul titelverdediging tydens die Nasiesbeker 2011 het misluk. Namibië het Portugal verslaan, maar hulle het teen Roemenië verloor en ook teen Georgië ’n nederlaag gely, waarvolgens hulle in die vierde plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2011 |title=2011 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Soos verwag kon die Namibiërs tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland nie presteer nie. Hulle kon teen Fidji vir ’n tyd lank goed treed hou, maar hulle het eindelik met 25–49 verloor. Die wedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] het op ’n soortgelyke manier verloop en hulle is met 49–12 verslaan. In die wedstryde teen die buurland [[Springbokke|Suid-Afrika]] (met 0–87) en Wallis (met 7–81) was hulle sonder enige kans. Met hierdie uitslae was Namibië die laaste onder die 20 deelnemende spanne. Troosprys was dat [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (wat slegs drie maande vroeër debuteer het) Namibië se beste puntemaker tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Buitendien is die spankaptein [[Jacques Burger]] deur die IRR se ''Rugby News Service'' as een van dié toernooi se vyf beste spelers aangewys: Hy was “heeltyd ’n helder skynende lig in sy span”, aangesien hy ook met steeds groeiende punte vir die teenstander voortgegaan het met duikslae en die bal in skrums verower het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2060306.html |title=Top five players of RWC 2011 |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Oktober 2011 |accessdate=12 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112163158/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2060306.html |archive-date=12 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Aangesien die Namibiërs in 2010 en 2011 nie aan die Afrikabeker deelgeneem het nie, is hulle na die tweede afdeling afgegradeer. Tydens die 2012-toernooi het hulle in die Malgassiese hoofstad [[Antananarivo]] op die regstreekse opgradering gemik. Hulle het in die halfeindstryd Senegal naelskraap met 20–18 geklop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; maar die eindstryd voor ’n gehoor van meer as 35&amp;nbsp;000 teen die gasheer Madagaskar het nie na wense verloop nie. Ná afloop van die gewone spel was die telling ’n 43–43-gelykop, kort voor die [[ekstra tyd]] het Namibië met 54–50 voorgeloop. Maar in die laaste minuut het die Malgasse ná ’n verdoelde drie met 57–54 geseëvier en die Namibiërs in die puntrykste wedstryd in hul geskiedenis van hul opgradering ontneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97267/archive-read/Madagascar-beat-Namibia-57-54 |title=Madagascar beat Namibia 57–54 |publisher=[[The Namibian]] |date=9 Julie 2012 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2013 het Namibië ’n nuwe probeerslag onderneem. Hulle het die halfeindstryd teen Senegal met 35–12 gewen, in die eindstryd Tunisië met 45–13 verslaan en sodoende ná vier jaar weer die hoogste afdeling gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Wenreeks by Afrikabekertoernooie ===
[[Lêer:Namibia NT 2015 RWC New Zealand.jpg|duimnael|Namibië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]]
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Namibië teen Kenia tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]]
[[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Namibiese span teen Italië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]]]]
[[Lêer:2023 Rugby World Cup – New Zealand vs Namibia – 2.jpg|duimnael|Wedstryd teen Nieu-Seeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]]
Die Afrikabeker 2014 se eerste afdeling is in Antananarivo aangebied. Die Namibiërs is in die eerste wedstryd deur Kenia verslaan, maar hulle kon Zimbabwe en Madagaskar klop. Drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het die beter punteverskil gehad en sodoende vir die vierde keer die vastelandse toernooi beklink. Met dié prestasie het hulle vir hul vyfde rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Namibiërs [[Europa]] vir vier wedstryde besoek, maar hulle kon slegs teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] ’n oorwinning aanteken. Met drie nederlae teen Roemenië, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en die Argentynse reserwes het hulle die Nasiesbeker 2015 in Boekarest in die laaste plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2015 |title=2015 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2015 het hulle Tunisië, Kenia en Zimbabwe oorheers, waarvolgens hulle met die vyfde vastelandse titel weggestap het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tot dusver was talle afrigtingsveranderings ’n bepalende kenmerk van die nasionale span, waarvolgens die span se langtermynontwikkeling gekniehalter is. In November 2014 het die NRU die voormalige Walliese nasionale speler [[Phil Davies]] aangestel. Hy was eers as tegniese adviseer betrokke en het kort voor die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as hoofafrigter oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/78758 |title=Phil Davies: A man with a long-term plan for Namibian rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 Julie 2015 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens dié toernooi het die Namibiërs teen die latere wêreldkampioen Nieu-Seeland (met 14–58), Tonga (met 21–35), Georgië (met 16–17) en Argentinië (met 19–64) verloor. Die nederlaag teen die Georgiërs was hul destyds nouste ontkoming tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi. Hoewel hulle weer in die laaste plek geëindig het, het die Namibiërs ’n defensiewe bonuspunt behaal (vir ’n nederlaag met minder as sewe punte).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Nasiesbeker 2016 in Boekarest het hulle ’n 8–20-nederlaag teen Roemenië gely, maar hulle kon Spanje met 34–32 verslaan (hul eerste oorwinning oor dié span ooit). In die wedstryd om die derde plek het die Namibiërs die Italiaanse reserwes met 38–26 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2016 |title=2016 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2016 kon die Namibiërs hul titel suksesvol verdedig. Hulle het daarin geslaag met ’n naelskraapse wegoorwinning oor Uganda en twee maklike tuisoorwinnings oor Kenia en Zimbabwe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Nasiesbeker 2017, wat vir die eerste keer in [[Montevideo]] aangebied is, het die Namibiërs onderpresteer. Hulle het teen Spanje naelskraap verloor (met 13–15), die Italiaanse reserwes verslaan en is hulle ook deur [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] geklop (met 31–10).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2017 |title=2017 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2017 het Namibië aan sy gunstelingstatus voldoen, toe hulle die ander deelnemende spanne Tunisië, Senegal, Zimbabwe en Kenia deels verneder en die toernooi vir die sewende keer beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2018, wat gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien het, het vir die Namibiërs op ’n soortgelyke manier verloop. Hulle het dié toernooi met vyf oorwinnings oor Uganda, Tunisië, Marokko, Zimbabwe en Kenia, hul altesaam agtste vastelandse titel en hul sesde kwalifisering vir ’n rugbywêreldbekertoernooi afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Nasiesbeker 2019 het vir die Namibiërs teleurstellend verloop. Hulle het die gasheer [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] naelskraap verslaan, maar teen Rusland en die Argentynse reserwes verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2019 |title=2019 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het [[Eugene Jantjies]] die eerste Namibiese speler ooit geword wat vir die vierde keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/ng-interactive/2019/sep/12/rugby-world-cup-2019-namibia-team-guide |title=Namibia Team Guide |publisher=[[The Guardian]] |author=David van der Sandt |date=12 September 2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; In die groepfase het sy span teen Italië (met 22–47), die latere wêreldkampioen Suid-Afrika (met 3–57) en Nieu-Seeland (met 9–71) verloor. Hulle het teen Italië daarin geslaag om drie drieë te druk. Die vierde wedstryd teen Kanada is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/pools |title=RWC 2019 pools |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] kon in 2020 geen wedstryd aangebied word nie. Nadat Davies bedank het, is hy in Maart 2020 deur Johan Diergaardt as nuwe hoofafrigter opgevolg. Hy sou dié pos oorspronklik tot in 2023 beklee,&lt;ref&gt;{{en}} ''NRU reappoints Diergaardt as head coach.'' Namibia Press Agency, 5 Maart 2020.&lt;/ref&gt; maar hy het op 9 Desember sy onmiddellike bedanking aangekondig. Hy het aangevoer, dat die beheerliggaam nie aan sy verpligtinge uit die verdrag voldoen het nie en nie die spelers se welstand in ag geneem het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97422/read/Diergaardt-quits-Welwitschias |title=Diergaardt quits Welwitschias |publisher=[[The Namibian]] |date=16 Desember 2020 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert Junie 2021 dien die voormalige Suid-Afrikaanse hoofafrigter, [[Allister Coetzee]], as nuwe Namibiese hoofafrigter. Onder hom het die Namibiërs, nadat hulle in 2019 nie aan die toernooi deelgeneem het nie en dit daarna twee keer vanweë die wêreldwye pandemie nie plaasgevind het nie, wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in Julie 2021 in [[Abidjan]] aangebied is, het met ’n verrassende nederlaag teen die gasheer Ivoorkus afgeskop. Danksy ’n maklike oorwinning oor Madagaskar het die Namibiërs nogtans in die eerste plek geëindig en die uitklopfase gehaal. Om epidemiologiese redes is die uitklopfase in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. In die kwarteindstryd het Namibië Burkina Faso maklik verslaan, in die halfeindstryd Zimbabwe en in die eindstryd Kenia. Met hul negende vastelandse titel het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer, hul sewende rugbywêreldbekerdeelname.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase in Frankryk het die Namibiërs deels swak nederlae teen Italië (met 8–52), Nieu-Seeland (met 3–71), Frankryk (met 0–96) en Uruguay (met 26–36) gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/873985/namibia |title=Namibia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=6 Oktober 2023 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Namibiërs in die halfeindstryd ’n verrassende swak nederlaag gely teen die latere Afrikakampioen Zimbabwe (met 10–32), waarmee hul wenreeks by dié toernooi beëindig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/27971/ |title=Zimbabwe Storm into Final After beating Old Rivals Namibia for the First Time in 23 Years at the 2024 Rugby Africa Cup |publisher=[[Rugby Afrika]] |author=Herbert Mensah |date=24 Julie 2024 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die Namibiërs het wél die eindstryd gehaal, maar hulle het naelskraap teen die Zimbabwiërs (met 28–30) vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/19/zimbabwe-qualify-for-rugby-world-cup-2027-and-end-34-year-wait/ |title=Zimbabwe Qualify for Rugby World Cup 2027 and end 34 year wait |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het hulle die uitspeelwedstryd teen die Asiatiese naaswenner die Verenigde Arabiese Emirate maklik gewen en die internasionale uitspeelrondte gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/26/namibia-book-spot-in-rugby-world-cup-2027-repechage |title=Namibia Book Spot in Rugby World Cup 2027 Repechage |publisher=Americas Rugby News |date=26 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Hier is die span egter deur beide Samoa en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] geklop, waarop ’n oorwinning oor [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gevolg het. Vervolgens het Namibië vir die eerste keer sedert 1999 ’n rugbywêreldbekertoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/11/13/rugby-world-cup-2027-to-be-the-first-in-over-30-years-without-namibia |title=Rugby World Cup 2027 to be the first in over 30 years without Namibia |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=13 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Welwitschia.jpg|duimnael|’n Welwitschia, naamgewer van die nasionale span]]
Namibië speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit en rooi kleuraksente, wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en wit sokkies.

Die Namibiese nasionale span se huidige truiverskaffer is die Nieu-Seelandse sporttoerustingvervaardiger [[Canterbury of New Zealand]] en die truiborg is die Namibiese brouery [[Namibia Breweries]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/6220923/archive-read/Namibia-Breweries-renews-rugby-sponsorship |title=Namibia Breweries renews rugby sponsorship |publisher=[[The Namibian]] |date=1 Junie 2022 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die beheerliggaam [[Namibiese Rugbyunie]] se kenteken toon ’n [[visarend]], [[Wapen van Namibië|Namibië se wapendier]]. Die nasionale span se bynaam is ''Welwitschias'', ontleen aan die [[Welwitschia|gelyknamige nasionale plant]] van Namibië.

== Tuisstadion ==
[[Lêer:Hage-geingob-stadium outside2018.jpg|duimnael|Die [[Hage Geingob Rugbystadion]] in [[Windhoek]], die nasionale span se tuisstadion]]
Die Namibiese nasionale span se tuisstadion is die [[Hage Geingob Rugbystadion]] (tot in 2018 Suidwesstadion genoem).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://namibiadailynews.info/hage-geingob-stadium-gets-facelift/ |title=Hage Geingob stadium gets facelift |publisher=Namibia Daily News |author=Musa Zimunya |date=27 April 2018 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Dit is in die hoofstad [[Windhoek]] geleë, na staatspresident [[Hage Geingob]] genoem en beskik oor ’n kapasiteit van 10&amp;nbsp;000. Hier is amper al die tuiswedstryde aangebied.

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Namibia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Namibië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Namibië het 103 van sy 181 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,91%. Namibië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Namibia |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ARGru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BRAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GERru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FIJru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{FRAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{GEOru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00
|-
| {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{ITAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33
|-
| {{CIVru}} || 6 || 3 || 2 || 1 || 50,00
|-
| {{CANru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| {{KENru}} || 14 || 12 || 2 || 0 || 85,71
|-
| {{MADru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| {{MARru}} || 8 || 5 || 2 || 1 || 62,50
|-
| {{NZLru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67
|-
| {{ROMru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67
|-
| {{RUSru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57
|-
| {{SAMru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ESPru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,00
|-
| {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,72
|-
| {{UGAru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| {{URUru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67
|-
| {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZIMru}} || 34 || 30 || 4 || 0 || 88,24
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''181''' || '''103''' || '''76''' || '''2''' || '''56,91'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:New Zealand vs Namibia 2015 RWC (1).jpg|duimnael|Wêreldbekerdeelname 2015 (teen Nieu-Seeland)]]
Die Namibiese nasionale span het tot dusver aan sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem. Hulle was by elke rugbywêreldbekertoernooi die span in die laagste plek op Wêreldrugby se ranglys, het nie ’n wedstryd gewen nie en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. Hulle het hul beste prestasie in 2015 behaal, toe Namibië vir die eerste keer teen halftyd voorgeloop (met 6–0 teen Georgië) en amper ’n oorwinning aangeteken het (met die finale telling teen Georgië met 16–17). Buitendien het die span vir die eerste keer ’n bonuspunt behaal en in die derde laagste plek geëindig (voor Uruguay en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Tydens die 2023-toernooi het Namibië teen Uruguay teen halftyd met 20–12 voorgeloop, maar met 26–36 verloor. Namibië is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering uitgeskakel en het daarmee vir die eerste keer sedert 1999 versuim om vir ’n hooftoernooi te kwalifiseer.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Geen deelname
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Namibië neem sedert 2000 aan die jaarlikse Afrikabeker deel en is met nege titeloorwinnings rekordwenner.
* Titeloorwinnings (9): 2002, 2004, 2008/09, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021/22

=== Nasiesbeker ===
Sedert 2007 het Namibië aan sewe Nasiesbekertoernooie deelgeneem. Tydens dié toernooi ontmoet nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak. Tot dusver het Namibië een toernooi gewen.
* Titeloorwinnings (1): 2010

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat onafhanklikheidwording het Namibië gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Namibië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Namibiërs na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Namibië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Namibiese span gevorm tydens die Afrikabeker 2025:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://economist.com.na/98735/sport/squad-for-crucial-rugby-africa-cup-named |title=Squad for crucial Rugby Africa Cup named |publisher=[[Namibia Economist]] |date=2 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[AJ Kearns]] || [[Skrumskakel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Jacques Theron]] || Skrumskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Tiaan Swanepoel]] || [[Losskakel]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[André van den Berg]] || Losskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Danco Burger]] || [[Senter]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 16
|-
| [[Le Roux Malan]] || Senter || [[New England Free Jacks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Alcino Izaacs]] || [[Vleuel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Jurgen Meyer]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Danie van der Merwe]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Jay-Cee Nel]] || [[Heelagter]] || [[Pumas]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Cliven Loubser]] || Heelagter || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 29
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Armand Combrinck]] || [[Haker]] || [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Torsten van Jaarsveld]] || Haker || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 24
|-
| [[Louis van der Westhuizen]] || Haker || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 37
|-
| [[Otja Auala]] || [[Stut]] || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Jason Benade]] || Stut || [[Universiteit van Namibië]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 23
|-
| [[Aranos Coetzee]] || Stut || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 38
|-
| [[Sidney Halupé]] || Stut || [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Haitembu Shikufa]] || Stut || [[Noordwes-Universiteit|Pukke]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Adriaan Ludick]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[USA Limoges|Limoges]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Oliver Kurz]] || Slot || [[Risshō-universiteit]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tiaan de Klerk]] || Slot || [[Pumas]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Johan Retief]] || Slot || [[Krasny Jar Krasnojarsk|Krasnojarsk]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|-
| [[Adriaan Booysen]] || [[Losvoorspeler]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 24
|-
| [[Wian Conradie]] || Losvoorspeler || [[New England Free Jacks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 34
|-
| [[Prince ǃGaoseb]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Richard Hardwick]] || Losvoorspeler || [[FC Grenoble|Grenoble]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Max Katjijeko]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Namibiese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. Van die internasionaal bekendste en suksesvolste spelers is die langjarige kaptein [[Jacques Burger]], asook [[Eugene Jantjies]] en [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]. Daarbenewens is dit ’n algemene verskynsel dat in Namibië gebore spelers vir [[Springbokke|Suid-Afrika]] uitdraf. Die bekendste voorbeeld is [[Percy Montgomery]], wat in 2007 wêreldkampioen geword het. Daar is egter ook Suid-Afrikaners wat vir Namibië speel.

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Jacques Burger 2010.jpg|duimnael|upright|Jacques Burger (2010)]]
[[Lêer:Chrysander Botha 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Chrysander Botha (2015)]]
[[Lêer:JC Greyling 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|JC Greyling (2015)]]
[[Lêer:Eugene Jantjies 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Eugene Jantjies (2015)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Namibië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen November 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Eugene Jantjies]] || 2006–2019 || 70
|-
| {{0}}2 || [[P. J. van Lill]] || 2006–2023 || 63
|-
| {{0}}3 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Tinus du Plessis]] || 2006–2016 || 52
|-
| {{0}}5 || [[Darryl de la Harpe]] || 2010–2019 || 50
|-
| {{0}}6 || [[Johnny Redelinghuys]] || 2006–2015 || 49
|-
| {{0}}7 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 46
|-
| {{0}}8 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 46
|-
| {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 45
|-
| 10 || [[Casper Viviers]] || 2010–2023 || 42
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26
|-
| {{0}}2 || [[Johan Deysel]] || 2018–2023 || 19
|-
| {{0}}3 || [[Jacques Burger]] || 2007–2015 || 17
|-
| {{0}}4 || [[P. J. van Lill]] || 2012–2021 || 14
|-
| {{0}}5 || [[Corne Powell]] || 2002–2007 || 13
|-
| {{0}}6 || [[Rohan Kitshoff]] || 2014–2017 || 12
|-
| {{0}}7 || [[Kees Lensing]] || 2006–2009 || 12
|-
| {{0}}8 || [[Quinn Hough]] || 1997–1999 || 11
|-
| {{0}}9 || [[Jacques Nieuwenhuis]] || 2008–2011 || {{0}}6
|-
| 10 || [[Sean Furter]] || 2003–2004 || {{0}}4
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] || 2011–2017 || 430
|-
| {{0}}2 || [[Jaco Coetzee]] || 1990–1995 || 335
|-
| {{0}}3 || [[Cliven Loubser]] * || 2017–2025 || 218
|-
| {{0}}4 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 209
|-
| {{0}}5 || [[Mot Schreuder]] || 2002–2007 || 158
|-
| {{0}}6 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 145
|-
| {{0}}7 || [[Rudie van Vuuren]] || 1997–2003 || 120
|-
| {{0}}8 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 114
|-
| {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 110
|-
| 10 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 102
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 29
|-
| {{0}}2 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 28
|-
| {{0}}3 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26
|-
| {{0}}4 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 22
|-
| {{0}}5 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 22
|-
| {{0}}6 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 21
|-
| {{0}}7 || [[Wian Conradie]] * || 2015–2025 || 14
|-
| {{0}}8 || [[Melrick Afrika]] || 2003–2007 || 12
|-
| {{0}}9 || [[Johan Deysel]] || 2013–2023 || 12
|-
| 10 || [[Louis van der Westhuizen]] * || 2013–2025 || 12
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Allister Coetzee.png|duimnael|upright|Allister Coetzee (2018)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Namibiese nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rudy Joubert]] || 1999
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Sarel Losper]] || 2000
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Henry Pretorius]] || 2000–2001
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[David Waterston]] || 2002–2003
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2004–2005
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Christo Alexander]] || 2005
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Venter]] || 2006–2007
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Hakkies Husselman]] || 2007
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[John Williams]] || 2008–2009
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2009–2011
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2012–2015
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} [[Phil Davies]] || 2015–2019
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2020
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Allister Coetzee]] || 2021–2024
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Chrysander Botha]] (tussentyds) || 2024
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || 2024–2025&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.observer24.com.na/botha-quits-as-welwitschias-head-coach/ |title=Botha quits as Welwitschias head coach |publisher=[[Windhoek Observer]] |author=Erasmus Shalihaxwe |date=14 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || sedert 2024 (direkteur)&lt;br /&gt;sedert 2025 (afrigter)
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pieter Rossouw]] || sedert 2025 (tegniese direkteur)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://neweralive.na/rossouw-joins-nru |title=Rossouw joins NRU |publisher=[[New Era]] |author=Limba Mupetami |date=9 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Namibiese nasionale krieketspan]]
* [[Namibiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Namibia national rugby union team|Namibiese nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://nru.com.na/ Amptelike webwerf van die Namibiese Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia Namibië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.namibianrugby.com/ ''The Namibian Rugby'']

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]
[[Kategorie:Rugby in Namibië]]</text>
      <sha1>c894h5h8bn09vr4xc3wbgv7lkgzbkpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimbabwiese nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42527</id>
    <revision>
      <id>2923139</id>
      <parentid>2918982</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein korreksies</comment>
      <origin>2923139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60377" sha1="42gnxhqienoevtz1fqnj578cv6m2xjg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Zimbabwe
| beeld                  = Zimbabwe rugby team logo.PNG
| unie                   = [[Zimbabwiese Rugbyunie]] (ZRU)
| bynaam                 = ''Sables'' (“die [[swartwitpens]]e”)
| embleem                = Zimbabwiese voël
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Hilton Mudariki]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Piet Benade]] &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _white_hoops
| patroon_b1             = _whitehoops
| patroon_ra1            = _white_hoops
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _3whitehoops
| linkerarm1             = 226825
| liggaam1               = 226825
| regterarm1             = 226825
| broek1                 = FFFFFF
| kouse1                 = 226825
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = 
| liggaam2               = 
| regterarm2             = 
| broek2                 = 
| kouse2                 = 
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Brendon Dawson]] (20)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=42;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
| toppuntebehaler        = [[Kennedy Tsimba]] (72)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=42;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Victor Olonga]] (8)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=42;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
| eerste                 = as '''Rhodesië'''&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Rhodesië}} '''Rhodesië''' 11–24 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;([[Bulawayo]], [[Zimbabwe|Rhodesië]]; 30 Julie 1910)&lt;br /&gt;as '''Zimbabwe'''&lt;br /&gt;{{KENru}} 24–34 {{ZIMru-r}}&lt;br /&gt;([[Nairobi]], [[Kenia]]; 23 Mei 1981)
| grootwen               = {{ZIMru}} 130–10 {{BOTru-r}}&lt;br /&gt;(Bulawayo, Zimbabwe; 7 September 1996)
| grootverloor           = {{NAMru}} 80–6 {{ZIMru-r}}&lt;br /&gt;([[Windhoek]], [[Namibië]]; 15 Augustus 2015)
| Wêreldbekerverskynings = 2/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Laaste in groep [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]]
| url                    = 
| unieurl                = www.zimbabwerugby.com
}}

Die '''Zimbabwiese nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Zimbabwe]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Zimbabwe geadministreer deur die [[Zimbabwiese Rugbyunie]] (''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU) wat in 1895 gestig is. Hulle dra die bynaam ''Sables'', genoem na die [[swartwitpens]] (Engels: ''sable antelope''). Zimbabwe word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Zimbabwiese rugbyspan is tans (Julie 2025) 24ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] is Zimbabwe tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby het aan die einde van die 19de eeu onder “wit” setlaars begin versprei, terwyl die inheemse bevolking aanvanklik meestal uitgesluit was. Die [[Britse Ryk|Britse kolonie]] [[Suid-Rhodesië]] (en die in 1965 eensydig vir onafhanklik verklaarde [[Rhodesië]]) was oor dekades heen in die buurland Suid-Afrika se speelprogram geïntegreerd en het gereeld toerende oorsese nasionale spanne gehuisves. Die onafhanklike en volgens [[internasionale reg]] erkende Zimbabwe het in 1981 sy eerste toetswedstryd teen Kenia gespeel. Zimbabwe het al aan twee [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem, maar sowel in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] as in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] al sy wedstryde in die groepfase verloor. As gevolg van dié land se ekonomiese agteruitgang het ook die inheemse rugbysport se vlak afgeneem. Hulle het tydens die Afrikabeker drie titels ingepalm, drie keer in die tweede en twee keer in die vierde plek geëindig. Die Zimbabwiese span speel tradisioneel in groen-wit-gestreepte truie met wit broeke en groen-wit-gestreepte sokkies. Twee voormalige Zimbabwiese rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Zimbabwiese Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Zimbabwe is die Zimbabwiese Rugbyunie (Engels: ''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU). Die Zimbabwiese Rugbyunie is in 1895 as die Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'', RRFU) gestig, in 1980 hernoem en het sewe jaar later ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/zimbabwe |title=Zimbabwe |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 1987 het die Zimbabwiese Rugbyunie ’n lid geword van die kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Vanweë die swak strukture beskik Zimbabwe slegs oor ’n klein rugbyliga, die ''Super Six Rugby League'' met ses spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pressreader.com/zimbabwe/the-manica-post/20210507/281745567259331 |title=Super Six rugby is back |publisher=pressreader.com |author=Ray Bande |date=7 Mei 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Zimbabwe Goshawks'' wat aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deelneem en sy tuiswedstryde tydens dié toernooi in [[Kaapstad]] speel. Sedertdien is die meeste spelers van die Zimbabwiese nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newsday.co.zw/thestandard/sport/article/9931/jam-packed-currie-cup-schedule-for-zimbabwe |title=Jam-packed Currie Cup schedule for Zimbabwe |publisher=The Standard |author=Daniel Nhakaniso |date=13 Februarie 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Zimbabwiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Zimbabwe oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Die ''Zimbabwe Sevens'' is die Zimbabwiese [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die aantal skole wat rugby aanbied, is om historiese redes egter klein. Dit is veral privaat skole wat op die behoeftes van ’n klein hoër- en middelklas gemik is en deur die bevolkingsmeerderheid nie bekostig kan word nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/rugby-needs-big-changes/ |title=Rugby needs big changes |publisher=The Herald |date=10 Junie 2011 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
[[Lêer:Fort-victoria-1952.jpg|duimnael|Fort Victoria in 1952, waar in 1890 glo die eerste rugbywedstryde in die destydse Rhodesië beslis is]]
In 1890 het die Pionierskolom, ’n mag huursoldate wat deur [[Cecil John Rhodes]] en die [[British South Africa Company]] (BSAC) saamgestel is, vanuit die [[Kaapkolonie]] die gebiede noord van die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] bereik. Die eerste rugbywedstryde is glo in dieselfde jaar in [[Masvingo|Fort Victoria]] beslis.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=93&amp;Itemid=50 |title=The History of Zimbabwe Rugby |publisher=[[Zimbabwiese Rugbyunie]] |accessdate=4 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004155145/http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=93&amp;Itemid=50 |archive-date=4 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Toe die huursoldate gekies is, het die koloniale amptenare, wat hul opleiding hoofsaaklik aan Britse openbare skole ontvang het, groot waarde aan sportprestasies geheg. Hulle het daarin belanggestel om Britse balsporte in die nuwe kolonie te vestig. Dienooreenkomstig het rugby en [[krieket]] ’n prominente rol gespeel, aangesien hulle ’n ideale verbinding met die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] sou vorm. Volgens die koloniste se siening het dié twee sportsoorte in ’n besondere mate “imperiale ideologieë van die Britte se mag en van manlikheid, wat uitgedruk is in sportprestasies” bevorder. In dié kolonie se beginjare, wat veral deur militêre konflikte ([[Jameson-inval]], [[Matabele-opstand]], [[Tweede Vryheidsoorlog]]) gekenmerk was, het die BSAC gepoog om deur gereelde sportverslae in die Suid-Afrikaanse en Britse pers ’n soort normaliteit voor te gee om die toestroming van nog setlaars aan te moedig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1894 is in [[Bulawayo]] die land se eerste twee rugbyklubs gestig, ''Queens'' en ''Bulawayo Athletic Club''. Een Jaar later is die beheerliggaam Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'', RRFU) gestig.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Dié beheerliggaam was aanvanklik slegs verantwoordelik vir die kolonie [[Suid-Rhodesië]], maar later ook vir die protektorate [[Noord-Rhodesië]] en [[Njassaland]]. Rhodes het na ’n geruime tyd besef dat die BSAC alleen nie in staat was om die deur die setlaars verkiesde suidelike deel van Rhodesië doeltreffend te administreer nie. In 1897 het hy dus sy vriend [[William Henry Milton]] as administrateur van die gebied [[Masjonaland]] (van 1901 af ook van [[Matabeleland]] en dus van die hele Suid-Rhodesië) aangestel om ’n siviele administrasie te vestig. Milton het in 1874/75 vir die [[Engelse nasionale rugbyspan]] uitgedraf en was van 1889 tot 1892 [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.oldmiltonians.com/history/schoolname.html |title=Sir William Milton |publisher=Milton High School Bulawayo |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens sy ampstermyn, wat tot 1914 geduur het, het hy onder meer strukture geskep vir sportaktiwiteite, byvoorbeeld deur die bekendstelling van skoolsport. Vir die setlaars was die beoefening van sport ’n belangrike manier vir sosiale akkulturasie, aangesien dit die interaksie tussen betreklik ver afgeleë nedersettings bevorder en tot die skepping van ’n eenvormige “wit” kultuur bygedra het. Die vorming van ’n uitsluitende setlaaridentiteit was glo noodsaaklik vir die handhawing van die oppergesag en beheer oor die veel groter inheemse bevolking.&lt;ref name=&quot;novak&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Andrew Novak |title=Sport and Racial Discrimination in Colonial Zimbabwe: A Reanalysis |publisher=The International Journal of the History of Sport |url=https://www.rhodesianservices.org/user/image/sport-and-racial-discrimination-in-colonial-zimbabwe.pdf |year=2012 |edition=29 |volume=6 |doi=10.1080/09523367.2011.642550}}&lt;/ref&gt; Milton se [[Rassisme|rassistiese]] invloed was aansienlik en hy was meer as enige ander verantwoordelik vir die skepping van ’n gesegregeerde speelprogram. Gevolglik is rugby feitlik uitsluitlik deur “wit” mense gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=586 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Rhodesiese rugby ===
Toe die spoorlyn in 1897 Bulawayo bereik het, het dit die vestiging van gereelde sportverhoudings met [[Suid-Afrika]] vergemaklik. In 1898 het vir die eerste keer ’n keurspan van die RRVU deelgeneem aan die [[Curriebeker]], die Suid-Afrikaanse beheerliggame se kampioenskap. Die keurspan het bestaan uit spelers van die vyf grootste klubs in die land se twee belangrikste stede, Bulawayo en Salisbury (nou [[Harare]]). Met ’n gelykop teen [[Goue Leeus|Transvaal]], asook oorwinnings oor [[Oostelike Provinsie]] en [[Vrystaat Cheetahs|Oranje-Vrystaat]] het dit al die verwagtinge oortref. Daarna was die Rhodesiese rugby steeds blootgestel aan ’n sterk Suid-Afrikaanse invloed.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=591 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Toe die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse nasionale span]] in 1906/07 deur Europa getoer het, het met [[Freddie Brooks]] ook ’n Rhodesiese setlaar deelgeneem, maar vir sy tuisland Engeland verskyn.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=596–597 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was ’n voorbeeld van Rhodesië se tweespalt, wat van die suidelike buurland afhanklik was, maar nie deel wou word van die beplande [[Unie van Suid-Afrika]] nie. Die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse Rugbyraad]] (SARR) se voorstel om die Rhodesiese rugby heeltemal in die beheerliggaam [[Griekwaland-Wes]] te integreer, is in 1908 eenparig verwerp. Dié voorstel het die feit geïgnoreer dat onder die “wit”, meestal Brits-gebore Rhodesiërs intussen ’n nasionale gevoel ontwikkel het, wat van dié van die [[Afrikaans]]talige [[Boere]] (wat binnekort die toekomstige staat sou oorheers) verskil het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=597–598 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Die RRVU het onafhanklik gebly, maar dit was as ’n deelbeheerliggaam van die SARR steeds in die Suid-Afrikaanse speelprogram geïntegreer. Die inkomste wat gegenereer is deur deelname aan die Curriebeker was van groot belang vir die uitbreiding van die Rhodesiese sportinfrastruktuur. Enersyds is Rhodesiërs onbeperk toegelaat om vir die nasionale span van die buurland te speel, andersyds was dit nou interessant vir oorsese spanne om ’n draai na Rhodesië te kom maak wanneer hulle Suid-Afrika besoek het. Die eerste “toetswedstryd” sonder toetswedstrydstatus is op 30 April 1910 beslis, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] (die vier Britse Tuislande se keurspan) tydens hul maandelange toer na Suid-Afrika Bulawayo besoek en met 24–11 geseëvier het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=599 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Verdere besoeke deur die Leeus het tydens die 1924- en 1938-toere gevolg. Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] is in 1928 gehuisves, die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] in 1933. Na ’n afwesigheid van meer as dertig jaar was die Rhodesiese span van 1947 af deurlopend betrokke in die Curriebeker se eerste afdeling.

Twee jaar later het die All Blacks weer Rhodesië besoek. Die gashere het op 27 Julie 1949 in Bulawayo ’n heeltemal verrassende 10–8-oorwinning aangeteken. Hoewel die Nieu-Seelanders weens die onlangs ingestelde [[apartheid]]wette sonder hul [[Maori's|Maori-spelers]] moes klaarkom, is hulle as groot gunsteling beskou. Hulle is nogtans deur die Rhodesiërs se aanvallende speelstyl verras, wat met [[Salty du Rand]] en [[Ryk van Schoor]] oor twee Springbokspelers beskik het. Drie dae later het Rhodesië in Salisbury met ’n 3–3-gelykop bewys dat dit geen toeval was nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2014/07/10/miracle-bulawayo/ |title=The Miracle of Bulawayo |publisher=The Roar |author=Harry Jones |date=9 Julie 2014 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; In 1953 kon hulle tydens die besoek deur die Australiërs nog ’n gelykop aanteken. Die Leeus is weer in 1955, 1962, 1968 en 1974 gehuisves, die [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] in 1958, 1964 en 1967, die Nieu-Seelanders in 1960 en 1970, die Australiërs in 1963 en 1969. Die gashere kon slegs in 1967 teen Frankryk ’n gelykop aanteken. Die Rhodesiërs het in 1965 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] en in 1973 teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geseëvier.

Die sedert 1953 bestaande [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] is tien jaar later ontbind, waarmee die RRVU sy verantwoordelikheid vir die nuwe onafhanklike lande [[Zambië]] en [[Malawi]] kwyt was. Die “wit” minderheid van Suid-Rhodesië het destyds oor ’n groot mate aan selfregering beskik en hulle wou hul bevoorregte posisie behou, wat vir die Britte weens die toenemende dekolonisasie egter onaanvaarbaar was. Nadat onderhandelinge oor die “swart” meerderheid se politieke gelykstelling misluk het, het die regering onder [[Ian Smith]] op 11 November 1965 eensydig [[Rhodesië]] se onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verklaar. Die Britse regering onder [[Harold Wilson]] het dié gebeurtenis as ’n opstandige daad bestempel en talle pogings op internasionale vlak aangewend om die Rhodesiese regering enige internasionale legitimiteit te ontsê. Dit het spoedig die sportwêreld ingesluit en van 1967 af het die Britse regering aangevoer dat verbindinge op sportvlak ’n vorm van “ondersteuning vir die onwettige regime in Rhodesië” sou wees. Dit sou egter nog sewe jaar neem voordat die Rhodesiese rugbyspan heeltemal geboikot is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Charles Little |title=The sports boycott against Rhodesia reconsidered |series=Sports in Society |edition=14 |volume=2 |publisher=Routledge |location=Londen |date=Maart 2011 |url=https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=2&amp;sid=459f3b7a-58a2-4d74-8754-8b5903e33935%40redis |pages=196}}&lt;/ref&gt;

Die boikotpogings was nie op die rasseskeiding as sulks gemik nie, dit was egter uitdruklik gefokus op die onwettigheid van die Smith-administrasie. In teenstelling met Suid-Afrika was die diskriminasie van die bevolkingsmeerderheid in Rhodesië nie op ’n staatsbepaalde en georganiseerde apartheid gegrond nie, veral as sulks in Rhodesië weens ’n gebrek aan die nodige veiligheidsmagte in elk geval nie afdwingbaar was nie. Dit was eerder ’n uitdrukking van uitsluiting op sosiale en ekonomiese vlak. Op die gebied van sport het dit op verskillende maniere gemanifesteer. Sportsoorte wat duur toerusting en fasiliteite of spesiale afrigtingsmetodes vereis het, is oorheers deur die gegoede “wit” setlaargemeenskap, terwyl baie “swart” Rhodesiërs uitgesluit was bloot weens ’n gebrek aan finansiële middele. In sportsoorte sonder sulke vereistes was reeds sedert die 1950’s ’n wegval van skeidende hindernisse waarneembaar, wat veral die geval in [[sokker]] en [[atletiek]] was. Daarenteen het sportsoorte soos krieket en rugby, wie se beheerliggame noue verbindings met hul Suid-Afrikaanse eweknieë gehandhaaf het, ’n hoë mate aan segregasie getoon.&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt;

=== Ná onafhanklikheidwording ===
Ná die sluiting van die [[Lancasterhuis-ooreenkoms]] het die land op 18 April 1980 sy onafhanklikheid verkry en is hernoem in Zimbabwe wat ook die einde van die “wit” minderheidsheerskappy ingelui het. Dienooreenkomstig het die Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'') sy naam verander in Zimbabwiese Rugbyunie (''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU). Vanweë die groot internasionale druk om die Suid-Afrikaanse apartheidsregime te boikot, het die ZRU al sy verbindings met die SARR afgebreek en aan die Curriebeker asook ander toernooie onttrek. In ruil daarvoor is die ZRU in die internasionale strukture ingesluit. In September en Oktober dieselfde jaar het die nuwe nasionale span ’n toer vir ses wedstryde aangepak en teen verskillende Engelse deelbeheerliggame gespeel. Onder andere het hulle in ’n wedstryd teen die graafskap [[Surrey]] se span op die [[Londen]]se [[Twickenham-stadion|Twickenham]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/images/999/4j/88.jpg |title=Surrey v Zimbabwe |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Die Zimbabwiese nasionale span het sy eerste toetswedstryd op 7 Julie 1981 in [[Nairobi]] teen [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] gespeel en met 34–24 gewen. As eerste nie-Afrikaspan is [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] in 1982 vir twee wedstryde in Bulawayo gehuisves en hulle het in albei wedstryde naelskraapse oorwinnings aangeteken. In 1983 en 1984 kon Zimbabwe elk ’n oorwinning oor [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] aanteken, in 1985 het hulle naelskraapse nederlae teen Italië, [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] en Spanje gely. Op 29 Junie 1986 het [[Richard Tsimba]] tydens die 26–19-tuisoorwinning oor die [[Sowjetse nasionale rugbyspan|Sowjetunie]] in Harare rugbygeskiedenis gemaak as die eerste “swart” speler vir Zimbabwe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706491 |title=Richard Tsimba |work=World Rugby Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe was een van die 16 spanne wat deur die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) uitgenooi is om aan die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] deel te neem. Daarmee gepaard gegaan het die Zimbabwiese beheerliggaam se aansluiting by die voorheen redelik eksklusiewe IRVR. Zimbabwe is pleks van Suid-Afrika, wat vanweë sy voortgesette apartheidsbeleid nie in aanmerking gekom het nie, as enigste Afrikaverteenwoordiger uitgenooi. In die eerste wedstryd teen Roemenië was Zimbabwe met 20–21 op die punt van ’n oorwinning, waartydens Richard Tsimba twee [[Drie (sport)|drieë]] gedruk het. Daarop het twee swak nederlae teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] (met 21–60) en Frankryk (met 12–70) gevolg. Met hul laaste plek is die Zimbabwiërs reeds in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 1987 het die ZRU by die een jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam ''Confédération Africaine de Rugby'' (''Confederation of African Rugby'', nou [[Rugby Afrika]]) aangesluit. In 1988 het Zimbabwe twee toetswedstryde teen Skotland, in 1989 twee keer teen Spanje en een keer elk teen Roemenië en Italië verloor. Tydens die eerste rugbywêreldbekerkwalifisering het Zimbabwe al die drie wedstryde in die Afrikagroep teen die [[Ivoorkus nasionale rugbyspan|Ivoorkus]], [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] en [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] gewen en vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]] gekwalifiseer. In voorbereiding op dié toernooi het die nasionale span vyf agtereenvolgende toetswedstryde teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gespeel en al daardie wedstryde verloor. Die hooftoernooi is in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Terwyl in 1987 slegs een “swart” speler vir die span uitgedraf het, was dit vier jaar later immers vier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newframe.com/long-read-rugby-in-post-colonial-zimbabwe/ |title=Rugby in post-colonial Zimbabwe |publisher=New Frame |author=Farai Mudzingwa |date=11 Maart 2020 |accessdate=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116102347/https://www.newframe.com/long-read-rugby-in-post-colonial-zimbabwe/ |archive-date=16 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het drie swak nederlae teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] (met 11–55), Skotland (met 12–51) en [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 8–52) gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Ná die rugbywêreldbekertoernooi het sekere sleutelspelers van die “goue generasie” hulleself onttrek en die sedert Junie 1991 volgehoue reeks nederlae het vir amper twee jaar aangehou. Met Namibië en later Kenia het Zimbabwe twee ernstige aanspraakmakers om die plek as naasbeste span van die vasteland na Suid-Afrika gekry. Die in die 1990’s beginnende ekonomiese agteruitgang van die land, veroorsaak deur die toenemend outokratiese bewind van president [[Robert Mugabe]], het ook gelei tot ’n afname in die spelgehalte. Baie spelers is gedwing om die land om ekonomiese of politieke redes te verlaat en hul brood elders te verdien. Rugby se professionalisering wat in 1995 deur die IRVR moontlik gemaak is, het hierdie tendens verder versterk, veral omdat die Zimbabwiese liga net nie mededingend was nie. ’n Voorbeeld hiervoor is [[Kennedy Tsimba]] (Richard se broer), wat aanvanklik vir Zimbabwe gespeel het, maar na Suid-Afrika gegaan en ’n suksesvolle professionele loopbaan aangepak het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1879545.stm |title=The king of Bloemfontein |publisher=[[BBC]] |author=Mohammed Allie |date=18 Maart 2002 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Kort nadat hulle die Walliesers gehuisves het, het die Zimbabwiërs in Julie 1993 in die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering begin. Ná oorwinnings oor Arabië en Kenia het hulle, ondanks ’n nederlaag teen Namibië, die tweede rondte in Junie 1994 gehaal. Die span het Marokko verslaan, maar hulle is deur Namibië en Ivoorkus geklop, waardeur hulle die Rugbywêreldbeker 1995 in Suid-Afrika misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering moes die Zimbabwiërs in April 1998 eers in die derde rondte begin, waar hulle Tunisië verslaan het en deur Namibië geklop is. Aan die einde was al drie spanne gelyk op punte met die Zimbabwiërs wat weens hul beter punteverskil die vierde rondte gehaal het. In September dieselfde jaar het hulle Ivoorkus geklop, maar ná nederlae teen Marokko en Namibië die hooftoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Agteruitgang en herstel ===
[[Lêer:Zimbabwe beats Namibia.jpg|duimnael|Zimbabwe tydens Namibië tydens die Afrikabeker 2024]]
[[Lêer:Champions 2024.jpg|duimnael|Die Zimbabwiese span ná hul oorwinning tydens die Afrikabeker 2024]]
Die toenemende verswakking van die nasionale span het tot gevolg gehad dat min van die beste spanne daarin belang gestel het om hulle te huisves of Zimbabwe te besoek. In 1998 sou [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] vir amper een en ’n half dekade die laaste oorsese teenstander wees. Ook in Afrika was die Zimbabwiërs byna nie meer mededingend nie; onder andere het hulle tydens die eerste Afrikabeker 2000 al hul vier wedstryde verloor, een jaar later drie van vier. Tydens die Afrikabeker 2002, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering, het Zimbabwe in die suidelike eerste rondte in die laaste plek geëindig. Later die dekade het die span in die Afrikatoernooi verder gegly, toe hulle in 2004 vir die eerste keer deur [[Malgassiese nasionale rugbyspan|Madagaskar]] verslaan en deur Namibië verneder is. Ondanks ’n oorwinning oor [[Ugandese nasionale rugbyspan|Uganda]] is hulle ook in 2005 reeds in die eerste rondte uitgeskakel. In Junie dieselfde jaar het Zimbabwe tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering [[Senegalese nasionale rugbyspan|Senegal]] verslaan, maar hulle het teen die latere eerste rondte-wenner Ivoorkus verloor en hulle is ook in die uitspeelwedstryd om die tweede plek deur Uganda geklop.

Die Afrikabeker 2006 het ook teleurstellend verloop, toe die Zimbabwiërs in hul groep met Madagaskar en [[Zambiese nasionale rugbyspan|Zambië]] in die laaste plek geëindig het. Ook in 2007 het hulle die eerste rondte agter Madagaskar en die Suid-Afrikaanse amateurspan in die laaste plek afgesluit. In 2008 het hulle in die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering hul laagtepunt bereik, toe die Senegalese span geweier het om Harare te besoek. Vanweë die toenemende [[hiperinflasie]] en gefreesde onluste ná die omstrede presidentsverkiesing het hulle bekommernisse rakende hul veiligheid uitgespreek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200806160211.html |title=Senegal Refuse to Play in Zimbabwe |publisher=allafrica.com |author=Enock Muchinjo |date=13 Junie 2008 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Voorheen het ook Botswana se jeugspanne ’n beplande besoek aan Zimbabwe gekanselleer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200804110123.html |title=Botswana: Rugby Teams Cancel Zimbabwe Trip |publisher=allafrica.com |author=Boitumelo Khutsafalo |date=10 April 2008 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe moes in 2009 aan die tweederangse ''CAR Development Trophy''-toernooi deelneem en ná oorwinnings oor Madagaskar, [[Mauritius nasionale rugbyspan|Mauritius]] en [[Botswana nasionale rugbyspan|Botswana]] het hulle die eerste plek beklee, waarmee hulle regstreekse promosie gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/38?Stagione=2009 |title=2009 CAR Development Trophy – South |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Aan die begin van die 2010’s het die span weer ’n opwaartse neiging getoon. Tydens die Afrikabeker 2012 in Tunisië het die Zimbabwiërs hul grootste sukses tot nou toe aangeteken. Op die 30–14-halfeindstrydoorwinning oor Tunisië het die 22–18-eindstrydoorwinning oor Uganda gevolg. Vir die eerste keer ooit kon Zimbabwe die Afrikabeker beklink, hoewel die rekordwenner Namibië nie aan die toernooi deelgeneem het nie,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; só ook in die daaropvolgende jaar, toe Zimbabwe die eindstryd teen die Keniane met 17–29 verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; In 2014 het Zimbabwe in die Malgassiese hoofstad [[Antananarivo]] aan die Afrika-eindtoernooi van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering deelgeneem (wat gelyktydig die Afrikabeker 2014 was), waar hulle met hul tweede plek die regstreekse kwalifisering vir die hooftoernooi naelskraap misgeloop het; hul swakker punteverskil was beslissend. Tydens ’n interkontinentale uitspeeltoernooi is die laaste plek beslis. Zimbabwe het in [[Krasnojarsk]] teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] te staan gekom, naelskraap met 15–23 verloor en sodoende sy derde hooftoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/34759/russia-book-place-in-repechage-final |title=Russia book place in Repechage final |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 Augustus 2014 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het dit duidelik geword, dat die koloniale verlede steeds nie oorkom is nie. Die spanbestuurder Losson Mtongwiza het in ’n interne memorandum, wat aan die media oorhandig is, beweer dat ’n “magtige wit groep” binne die ZRU steeds “swart” amptenare van belangrike posisies uitsluit. Dit het glo in verwagting van ’n finansieel lonende deelname aan die rugbywêreldbekertoernooi gebeur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/sports/2015/11/17/sports-in-zimbabwe-engulfed-by-bitter-legacy-of-racism |title=Sports in Zimbabwe engulfed by bitter legacy of racism |publisher=[[Al Jazeera]] |author=Enock Muchinjo |date=17 November 2015 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Van 2012 tot 2016 het Zimbabwe drie keer deelgeneem aan die Nasiesbeker, ’n interkontinentale toernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; hul beste prestasie was die derde plek in 2016. Ook tydens die Afrikabeker 2015 het Zimbabwe die tweede plek behaal, dié keer agter Namibië. Daarteenoor het die kontinentalen toernooie tussen 2016 en 2018 teleurstellend verloop, waardeur hulle versuim het om vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]] te kwalifiseer. Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Zimbabwiërs wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Harare beslis is, het met twee maklike oorwinnings oor Burkina Faso afgeskop en die Zimbabwiërs het die uitklopfase gehaal. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ivoorkus is hulle in die halfeindstryd deur Namibië verslaan en het sodoende ook versuim om vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Zimbabwiërs in die halfeindstryd ’n verrassend maklike oorwinning oor die rekordwenner Namibië aangeteken (met 32–10), waarna hulle met ’n eindstrydoorwinning oor die Algeryne (met 29–3) hul tweede Afrikatitel kon inpalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/all-hail-african-champions-president-salutes-zim-sables/ |title=ALL HAIL AFRICAN CHAMPIONS . . . President salutes Zim Sables |publisher=The Herald |date=29 Julie 2024 |accessdate=29 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729001508/https://www.herald.co.zw/all-hail-african-champions-president-salutes-zim-sables/ |archive-date=29 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die verdedigende kampioen Zimbabwe het in die eindstryd ’n naelskraapse oorwinning oor die Namibiërs aangeteken (met 30–28), waarmee hulle vir die eerste keer sedert 1991 weer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/19/zimbabwe-qualify-for-rugby-world-cup-2027-and-end-34-year-wait/ |title=Zimbabwe Qualify for Rugby World Cup 2027 and end 34 year wait |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2025 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerverlies ===
{{dubbelbeeld|regs|Takudzwa Ngwenya Churchill Cup 2010 vs Russia.jpg|150|David Pocock 2011.jpg|150|Takudzwa Ngwenya (links) en David Pocock is van die bekendste Zimbabwiërs wat vir ander nasionale spanne uitgedraf het}}
In Zimbabwe word rugby – net soos [[krieket]], maar anders as [[sokker]] – tot vandag toe beskou as ’n deur “wit” mense oorheersde sport, wat hoogstens die middelklas betrek. Dit het die sosiale status van dié sportsoort in verskeie opsigte verswak, aangesien die nasionale span vir sy ontwikkeling vir ’n lang tydperk op Suid-Afrikaanse toernooie staat moes maak en die integrasie van minderbevoorregte dele van die samelewing eers ná 1980 aangepak kon word. ’n Ander probleem is die fokus op privaat skole, waardeur rugby vir die meeste kinders van laer sosiale klasse meestal ontoeganklik is. Ondanks die beskeie infrastruktuur en beperkte moontlikhede is die land tot op middelskoolvlak redelik mededingend. Daarna ontvang spelers egter min of geen salaris, waardeur klubrugby onderontwikkel en die plaaslike liga onaantreklik is. Baie talentvolle spelers gaan na die buiteland om hul loopbane voort te sit – veral na Suid-Afrika, maar ook na Europese lande.&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt; Volgens [[Wêreldrugby]] se reëls is ’n tydperk van vyf jaar ononderbroke blyplek genoeg om vir die nasionale span van ’n ander land uit te draf (tot aan die einde van 2020 was dit slegs drie jaar).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Besonder talentvolle juniorspelers word regstreeks gestroop en die land se swak ekonomiese situasie dra ook by tot die agteruitgang van Zimbabwiese rugby.
&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt;

Van die bekendste Zimbabwiese rugbyspelers tel onder dié uitgewekenes. Vir Suid-Afrika het onder andere [[Tonderai Chavhanga]], [[Adrian Garvey]], [[Ray Mordt]], [[Tendai Mtawarira]], [[Brian Mujati]], [[Bobby Skinstad]] en [[Gary Teichmann]] uitgedraf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/watch-zimbabwe-rugby-tribute-as-country-celebrates-promising-future/ |title=Zimbabwe rugby tribute as country celebrates promising future |publisher=rugbydump.com |date=24 November 2017 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; [[David Pocock]] het vir Australië,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/the-man-apart-in-the-australian-rugby-world-cup-pack/C2JVWSJ22KAA4LE72B26XKLWYQ/ |title=The man apart in the Australian Rugby World Cup pack |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Chris Rattue |date=7 Oktober 2011 |accessdate=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108170925/https://www.nzherald.co.nz/sport/the-man-apart-in-the-australian-rugby-world-cup-pack/C2JVWSJ22KAA4LE72B26XKLWYQ/ |archive-date=8 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Takudzwa Ngwenya]] vir die Verenigde State,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.goffrugbyreport.com/news/all-time-american-list-takudzwa-ngwenya |title=All-Time American List: Takudzwa Ngwenya |publisher=goffrugbyreport.com |author=Alex Goff |date=1 Junie 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; [[Scott Gray]] vir Skotland,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/mar/20/scott-gray-rugby-union-six-nations-scotland-england |title=Gray's long journey back leaves flanker in debt to Hadden |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=20 Maart 2009 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; [[Andy Marinos]] vir Wallis&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/zimbabwe-born-andy-marinos-named-new-rugby-australia-boss/ |title=Zimbabwe-Born Andy Marinos Named New Rugby Australia Boss |publisher=New Zimbabwe |date=24 Desember 2020 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; en [[Edmoore Takaendesa]] vir Duitsland gespeel.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/1784/1/ |title=Constantine Dinha: Simbabwes Rugby-Ikone spricht über seine Karriere |publisher=totalrugby.de |date=18 Julie 2009 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Zimbabwe Rugby Captain.jpg|duimnael|upright|Die Zimbabwiese [[Kaptein (sport)|kaptein]] Hilton Mudariki in die Zimbabwiese nasionale rugbyspan se trui in 2025]]
Zimbabwe speel tradisioneel in ’n wit-groen-gestreepte trui met wit broeke en wit-groen-gestreepte sokkies. Dié kleurkombinasie stem ooreen met dié van die Rhodesiese span voor 1980. Hul alternatiewe trui is groen-swart met wit kleuraksente, swart broeke en swart-groen-gestreepte sokkies.

Die Zimbabwiese nasionale span se huidige truiverskaffer is die Australiese sporttoerustingvervaardiger BLK&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://blksport.co.za/blogs/news/blk-zimbabwe-rugby-union-extend-long-term-deal |title=BLK &amp; Zimbabwe Rugby Union Extend Long-Term Deal |publisher=BLK |author=Nicole Jones |date=1 April 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; en die truiborg is die Suid-Afrikaanse [[Nedbank]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/nedbank-zimbabwe-unveiled-as-sables-headline-sponsors/ |title=Nedbank Zimbabwe Unveiled As Sables’ Headline Sponsors |publisher=New Zimbabwe |date=28 Mei 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die beheerliggaam [[Zimbabwiese Rugbyunie]] se kenteken toon ’n goue [[Zimbabwiese voël]] (die [[Wapen van Zimbabwe|wapendier van die land]]) op ’n rooi ster, soos dit op die [[vlag van Zimbabwe]] verskyn. Die nasionale span se bynaam is ''Sables'', ontleen aan die [[swartwitpens]] (die nasionale dier van dié Afrikaland), wat in Engels ''sable antelope'' genoem word.

== Tuisstadion ==
Die Zimbabwiese nasionale span gebruik vir hul tuiswedstryde meestal een stadion elk in die hoofstad [[Harare]] en in die naasgrootste stad [[Bulawayo]]. As “seremoniële tuiste van die Zimbabwiese rugby” was die ''Police Grounds'' in Harare oor dekades heen die tuisstadion. Vanweë die oorwegend swak toestand van die grond (’n egte pawiljoen bestaan nie meer nie) is hier tussen 1997 en 2016 geen wedstryde aangebied nie. Die grond word nou oorwegend vir krieketwedstryde ingespan. Ander fasiliteite in die hoofstad is by die klubs ''Old Hararians'' en ''Old Georgians Sports Club'' geleë.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/rugby-returns-to-police-grounds/ |title=Rugby returns to Police Grounds |publisher=The Herald |author=Paul Munyuki |date=19 Mei 2016 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt; In Bulawayo, waar sowat een derde van al die tuiswedstryde beslis word, is die in 1938 geopende ''Hartsfield Rugby Grounds'' die enigste fasiliteit. Dit is die land se enigste stadion wat uitsluitlik vir rugbywedstryde gebruik word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/arena/ |title=Hartsfield Rugby Grounds |publisher=[[Zimbabwiese Rugbyunie]] |date=2022 |accessdate=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107215110/https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/arena/ |archive-date=7 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Zimbabwe het 80 van sy 172 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 46,51%. Zimbabwe se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=42;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Zimbabwe |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BOTru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BRAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{HKGru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{IRLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{ITAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{CIVru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00
|-
| {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{KENru}} || 25 || 15 || 10 || 0 || 60,00
|-
| {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MADru}} || 11 || 7 || 3 || 1 || 63,63
|-
| {{MARru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 34 || 4 || 30 || 0 || 11,76
|-
| {{NEDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NIGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{geenvlag|Oos-Afrika}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PNGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{ROMru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{RUSru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SCOru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{SOWru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{ESPru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57
|-
| {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 7 || 5 || 2 || 0 || 71,43
|-
| {{UGAru}} || 16 || 11 || 5 || 0 || 68,75
|-
| {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{ZAMru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''172''' || '''80''' || '''90''' || '''2''' || '''46,51'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Die Zimbabwiese nasionale span het tot dusver aan twee [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem. Hulle is tydens albei toernooie in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
[[Lêer:Champions 2025.jpg|duimnael|Die Zimbabwiese span met die Afrikabekertrofee in 2025]]
Zimbabwe neem sedert 2000 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen.
* Titeloorwinnings (3): 2012, 2024, 2025

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Zimbabwe gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Zimbabwe en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Zimbabwiërs na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Zimbabwe nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Kenia, Uganda en Zambië. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Zimbabwiese span gevorm tydens die Afrikabeker 2025:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/sables-rugby-africa-cup-squad-named |title=Sables Rugby Africa Cup squad named |publisher=New Zimbabwe |date=2 Julie 2025 |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Keegan Joubert]] || [[Skrumskakel]] || [[Durbell RFC|Durbell]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Hilton Mudariki]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Skrumskakel || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 53
|-
| [[Tyrone Gombe]] || Skrumskakel || [[Westelike Provinsie]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Ian Prior]] || [[Losskakel]] || [[Associates Rugby Club]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Lenience Tambwera]] || Losskakel || [[Harare Sportklub]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 36
|-
| [[Bruce Houston]] || Losskakel || [[US Bressane|Bourg-en-Bresse]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Brandon Mudzekenyedzi]] || [[Senter]] || [[Okman Rugby|Okman]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Kudzai Mashawi]] || Senter || [[Harare Sportklub]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 23
|-
| [[Dion Khumalo]] || Senter || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Matthew McNab]] || [[Vleuel]] || [[Doncaster Knights]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 11
|-
| [[Edward Sigauke]] || Vleuel || [[Varsity-kollege]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Trevor Gurwe]] || Vleuel || [[Old Georgians RFC|Old Georgians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Takudzwa Musingwini]] || Vleuel || [[Iowa Central Community College]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Tapiwa Mafura]] || [[Heelagter]] || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Liam Larkan]] || [[Haker]] || [[Pirates Club Johannesburg]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Matthew Mandioma]] || Haker || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 52
|-
| [[Bryan Chiang]] || Haker || [[Broughton Park RFC|Broughton Park]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Bornwell Gwinji]] || [[Stut]] || [[Gernika Rugby Taldea]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 15
|-
| [[Cleopas Kundiona]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 13
|-
| [[Victor Mupunga]] || Stut || [[US Bressane|Bourg-en-Bresse]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Brian Makamure]] || Stut || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tyran Fagan]] || Stut || [[Gernika Rugby Taldea]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 12
|-
| [[Zvikomborero Chimoto]] || Stut || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Kudakwashe Nyakufaringwa]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Budowlani Lublin]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Simba Siraha]] || Slot || [[Rugby Białystok]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Tadiwanashe Gwashu]] || Slot || [[Harare Sportklub]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Brian Nyaude]] || Slot || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 15
|-
| [[Godfrey Muzanargwo]] || [[Losvoorspeler]] || [[Valke (rugbyspan)|Valke]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Aiden Burnett]] || Losvoorspeler || [[Old Hararians]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 18
|-
| [[Jason Fraser]] || Losvoorspeler || [[USON Nevers|Nevers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Dylan Utete]] || Losvoorspeler || [[Okman Rugby|Okman]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}5
|-
| [[Tinotenda Mavesere]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Twee voormalige Zimbabwiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Kennedy Tsimba]] || [[Losskakel]] || 2012
|-
| [[Richard Tsimba]] || [[Senter]] || 2012
|}

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Zimbabwe se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Julie 2025)&lt;/small&gt;
{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=42;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Brendon Dawson]] || 1990–1998 || 20
|-
| {{0}}2 || [[Brian Beattie]] || 1991–1998 || 16
|-
| {{0}}3 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 16
|-
| {{0}}4 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 14
|-
| {{0}}5 || [[David Walters]] || 1990–1998 || 14
|-
| {{0}}6 || [[Craig Brown]] || 1987–1998 || 13
|-
| {{0}}7 || [[Gary Snyder]] || 1991–1998 || 12
|-
| {{0}}8 || [[David Kirkman]] || 1993–1998 || 11
|-
| {{0}}9 || [[Mark Letcher]] || 1990–1993 || 11
|-
| 10 || [[Elimon Chimbima]] || 1990–1997 || 10
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=42;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Dave Walters]] || 1993–1994 || 6
|-
| {{0}}2 || [[Andy Ferreira]] || 1990–1990 || 3
|-
| {{0}}3 || [[Malcolm Jellicoe]] || 1987–1987 || 3
|-
| {{0}}4 || [[Brian Currin]] || 1991–1991 || 3
|-
| {{0}}5 || [[Kennedy Tsimba]] || 1998–1998 || 3
|-
| {{0}}6 || [[David Kirkman]] || 1996–1996 || 2
|-
| {{0}}7 || [[Brendon Dawson]] || 1998–1998 || 1
|-
| {{0}}8 || [[Brian Beattie]] || 1993–1993 || 1
|}
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=42;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Kennedy Tsimba]] || 1997–1998 || 72
|-
| {{0}}2 || [[Ian Noble]] || 1993–1996 || 66
|-
| {{0}}3 || [[Marthinus Grobler]] || 1987–1994 || 61
|-
| {{0}}4 || [[Andrew Ferreira]] || 1987–1991 || 54
|-
| {{0}}5 || [[Anthony Papenfus]] || 1997–1998 || 48
|-
| {{0}}6 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 40
|-
| {{0}}7 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 35
|-
| {{0}}8 || [[Douglas Trivella]] || 1997–1998 || 32
|-
| {{0}}9 || [[David Walters]] || 1990–1998 || 18
|-
| 10 || [[Aaron Jani]] || 1994–1997 || 15
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=42;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 8
|-
| {{0}}2 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 7
|-
| {{0}}3 || [[Kennedy Tsimba]] || 1997–1998 || 4
|-
| {{0}}4 || [[Brendon Dawson]] || 1990–1998 || 3
|-
| {{0}}5 || [[Aaron Jani]] || 1994–1997 || 3
|-
| {{0}}6 || [[Ian Noble]] || 1993–1996 || 3
|-
| {{0}}7 || [[Anthony Papenfus]] || 1997–1998 || 3
|-
| {{0}}8 || [[Douglas Trivella]] || 1997–1998 || 3
|-
| {{0}}9 || [[Richard Tsimba]] || 1987–1991 || 3
|-
| 10 || [[Elimon Chimbima]] || 1990–1997 || 2
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Zimbabwiese nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brian Murphy]] || 1987
|-
| {{vlagikoon|St. Kitts en Nevis}} [[Colin Osborne]] || 1988–1989
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Ian Buchanan]] || 1990–1992
|-
| {{vlagikoon|St. Kitts en Nevis}} [[Colin Osborne]] || 1992–1996
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} John Knox || 1997–1998
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Alex Nicholls]] (tussentyds) || 1998
|-
| {{vlagikoon|Australië}} [[Mark Donato]] || 1999–2001
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Godwin Murambiwa]] || 2001–2003
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Alex Nicholls]] (tussentyds) || 2003
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Bright Chivandire]] || 2004
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Chris Lampard]] || 2005–2006
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2007–2010
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Cyprian Mandongle]] (tussentyds) || 2011
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2012–2014
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Cyprian Mandongle]] || 2015–2017
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Peter de Villiers]] || 2018–2019
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2019–2023
|-
| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Piet Benade]] || sedert 2024
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]]
* [[Zimbabwiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Zimbabwe national rugby union team|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/ Amptelike webwerf van die Zimbabwiese Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/zimbabwe Zimbabwe by Wêreldrugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]
[[Kategorie:Rugby in Zimbabwe]]</text>
      <sha1>42gnxhqienoevtz1fqnj578cv6m2xjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kamtsjatka-skiereiland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44229</id>
    <revision>
      <id>2923057</id>
      <parentid>2814703</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34444" sha1="d6kiwxunwqe9vltnpdwnyepsqgve3gg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Eilande
| naam = Kamtsjatka-skiereiland&lt;br /&gt;&lt;small&gt;полуостров Камчатка&lt;/small&gt;
| beeld naam = Kamchatka Peninsula.jpg
| beeld byskrif = Die skiereiland in die [[winter]]. 'n [[Nasa]]-satellietbeeld
| beeld grootte = 
| liggingkaart = Map of Russia - Kamchatka Krai (2008-03).svg
| inheemse naam = 
| inheemse naam skakel = 
| bynaam = 
| ligging = [[Rusland]], [[Stille Oseaan]]
| koördinate = {{Koördinate|57|N|160|O|aansig=inlyn,titel}}
| argipel = 
| totale eilande = 
| hoofeilande = 
| oppervlak = 270&amp;nbsp;000 [[Vierkante kilometer|vk km]]
| hoogste berg = [[Kljoetsjefskaja Sopka]]
| hoogte = 4&amp;nbsp;750&amp;nbsp;m
| land = Rusland
| land admin afdelingstitel = [[Krai]]
| land admin afdelings = [[Lêer:Flag of Kamchatka Krai.svg|22px]] [[Kamtsjatka-krai|Kamtsjatka]]
| land admin afdelingstitel 1 = 
| land admin afdelings 1 = 
| land admin afdelingstitel 2 = 
| land admin afdelings 2 = 
| land hoofstad = [[Petropawlofsk-Kamtsjatski]]
| land grootste stad = Petropawlofsk-Kamtsjatski
| land grootste stad bevolking = 179&amp;nbsp;807
| land leiertitel = 
| land leiernaam = 
| bevolking = 322&amp;nbsp;079
| bevolking as of = 2010
| digtheid = 
| etniese groepe = [[Russe]], [[Oekraïners]], Korjakke, Itenmene, Ewene, Aleoete en Tsjoektsje
}}

Die '''Kamtsjatka-skiereiland''' ([[Russies]]: полуостров Камчатка, ''poloe-ostrof Kamtsjatka'' [pəlʊˈostrəf kɐmˈt͡ɕætkə]), is ’n 1&amp;nbsp;250&amp;nbsp;km lange en maksimaal 450&amp;nbsp;km breë bergagtige [[skiereiland]] in die [[Russiese Verre-Ooste]] geleë, nege tydsones oos van [[Moskou]]. Met ’n [[oppervlakte]] van 370&amp;nbsp;300&amp;nbsp;km² is Kamtsjatka die grootste skiereiland in Rusland ná Taimir, met 'n bevolking wat op sowat 400&amp;nbsp;000 beraam word.

[[Lêer:Kamchatka Volcano Koryaksky (24231533812).jpg|duimnael|links|Die Korjakski-vulkaan – een van drie vulkane wat bo Petropawlofsk-Kamtsjatski uittroon]]
[[Lêer:Kamchatka peninsula topo.jpg|duimnael|links|Topografie van die Kamtsjatka-skiereiland. Die kleurgekodeerde reliëfbeeld, wat met gegewens van die ''Shuttle Radar Topography Mission (SRTM)'' saamgestel is, toon Kamtsjatka Kamtsjatka is geleë tussen die [[Stille Oseaan]] in die ooste, die [[See van Ochotsk]] in die weste en die [[Beringsee]] in die noordooste. As militêre spergebied naby die Sowjet-Russiese grens met die [[Verenigde State]] was Kamtsjatka van 1939 af vyf dekades lank nie toeganklik vir buitelandse toeriste nie. Sommige militêre spergebiede bestaan steeds, en toeriste mag hulle nie besoek nie. Nogtans lok die ongerepte natuurskoon en Kamtsjatka se reputasie as eersterangse wildernis- en skisporttoerismebestemming sedert die vroeë 1990's steeds meer besoekers na die unieke skiereiland, wat slegs per skip of per vliegtuig via Moskou se [[Sjeremetjewo Internasionale Lughawe]] bereik kan word. Met 'n vliegtyd van nege uur is die diens van Moskou na [[Petropawlofsk-Kamtsjatski]] tans die langste binnelandse vliegroete in die Russiese Federasie.

se vulkaniese karakter. Die Kloetsjefskaja-vulkaangroep, genoem na een van die aktiefste vulkane ter wêreld, is aan die beeld se sentrale regterkant sigbaar]]
Die reistyd van vlugte van die Internasionale Ted Stevens-lughawe in [[Anchorage]], [[Alaska]] – 'n seisoenale roete wat in die somer deur Yakutia Airlines bedien word – is net die helfte so lank.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://airrussia.us/destinations/anchorage/ |title=''airrussia.us – Destinations: Anchorage. Besoek op 29 Maart 2020'' |access-date=29 Maart 2020 |archive-date= 4 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804224249/https://airrussia.us/destinations/anchorage/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike administratiewe eenheid of oblast Kamtsjatka bestaan van 1932 af, aanvanklik met 'n oppervlakte van 473&amp;nbsp;300&amp;nbsp;km². Dit is in 1991 opgedeel in Kamtsjatka (179&amp;nbsp;737&amp;nbsp;km²) en Korjakië (292&amp;nbsp;563&amp;nbsp;km²). As gevolg van 'n verdere administratiewe hervorming vorm die Kamtsjatka-skiereiland, die Kommandeur-eilande (''Kommandorskije ostrawa'') en die Karaginski-eiland sedert 1 Julie 2007 die [[Kamtsjatka-krai]] van [[Rusland]].

Die oorgrote meerderheid van Kamtsjatka se bevolking is [[Russe]], terwyl die inheemse bevolking uit drie etniese hoofgroepe bestaan – Ewene, Itelmene en Korjakke.&lt;ref&gt;Andreas von Heßberg: ''Kamtschatka entdecken. Zu den Bären und Vulkanen im Nordosten Sibiriens''. Berlin: Trescher 2006, bl. 15&lt;/ref&gt; Meer as die helfte van die totale bevolking is in [[Petropawlofsk-Kamtsjatski]] en die nabygeleë [[Jelizowo]] saamgetrek. Die skiereiland se lughawe is ook hier geleë. Die res van die bevolking – sowat 50&amp;nbsp;000 bewoners – woon in kleiner nedersettings wat versprei lê oor die hele skiereiland. Bewoners deel die gebied met die wêreld se grootste bruinbeerbevolking. [[Kamtsjatka-bruinbeer|Kamtsjatka-bere]] is – saam met [[Kodiakbeer|Kodiakbere]] wat op die Amerikaanse deelstaat [[Alaska]] se Kodiak-argipel aangetref word – die grootste bere op aarde.

Die krai se hoofstad is genoem na die twee skepe, die Sint Pieter en Sint Paulus, waarmee die Deens-Russiese ontdekkingsreisiger [[Vitus Bering]] gedurende sy Groot Nordiese Ekspedisie in 1741 vir die eerste keer na Alaska geseil het. Kamtsjatka self is teen die middel van die 17de eeu deur Russiese [[Kosakke]] ontdek. Sedert 1697 maak die skiereiland deel uit van Rusland – veral danksy die strategiese ligging van Kamtsjatka en sy rykdom aan pelsdiere. In geopolitiese en militêr-strategiese opsig was Kamtsjatka vanweë sy status as grensstreek, wat beveilig moes word, en sy vlootbasis van groot belang vir sowel die [[Russiese Ryk|keiserryk]] as die Sowjetunie.

== Vulkanisme ==
[[Lêer:Петропавловск-Камчатский вулкан Корякский.jpg|duimnael|'n Nagaansig van die hoofstad]]
[[Lêer:Three Volcanoes-ElizovskyDistrict-Russia.jpg|duimnael|Drie vulkane – Awatsjinskaja Sopka, Korjakski Sopka en Kozelski]]
Kamtsjatka is een van die aktiefste vulkaniese streke op aarde. Sowat 160 vulkane word op die skiereiland aangetref. Hierdie [[vulkaan]]ketting is die noordelikste deel van die 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km lange Koerile-Kamtsjatka-boog, wat op sy beurt deel uitmaak van die Stille Oseaan se [[Ring van Vuur]]. 28 van Kamtsjatka se vulkane wat steeds aktief is is in 1996 as [[Vulkane van Kamtsjatka]] tot [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]] verklaar.

Kljoetsjefskaja Sopka is die grootste aktiewe vulkaan in Asië met 'n hoogte van 4&amp;nbsp;750 meter bo seevlak. Een van die vulkane, wat as onaktief beskou is, Bolsjaja Oedina met 'n hoogte van 2&amp;nbsp;920 meter, het in 2019 seismiese aktiwiteit getoon en moet as 29ste by die lys van aktiewe vulkane gevoeg word.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/kamtschatka-erloschen-geglaubter-vulkan-bolschaja-udina-brodelt-wieder-a-1272385.html ''spiegel.de Wissenschaft, 14 Junie 2019: Kamtschatka – Erloschen geglaubter Vulkan brodelt wieder. Besoek op 27 Februarie 2020'']&lt;/ref&gt;

Aangesien belangrike internasionale Noord-Pasifiese lugvaartroetes oor Kamtsjatka loop, word alle vulkane permanent gemonitor. Die vulkaanas, wat gedurende uitbarstings in die [[Aarde se atmosfeer|atmosfeer]] geskiet word, hou groot gevare vir stralervliegtuigenjins in.

Naas vulkanisme is Kamtsjatka ook aan seismiese aktiwiteit blootgestel. Op 4 November 1952 het 'n verwoestende aardbewing met 'n sterkte van 9,0 op die [[Richterskaal]] en 'n daaropvolgende [[tsoenami]] die nedersetting Sewero-Koerilsk op die nabygeleë Koerile-eiland [[Paramoesjir]] getref. Die aardbewing en 'n eerste tsoenami het blykbaar geen of min lewens geëis. Nadat bewoners na hul huise teruggekeer het, is die nedersetting deur 'n tweede geweldige tsoenami met vloedgolwe van agttien meter hoog verswelg. Die dodetal is op 2&amp;nbsp;300 beraam.

Die episentrum van hierdie baie sterk aardbewing was in die Golf van Gisjkinskaja aan Kamtsjatka se weskus geleë – langs 'n breuk in die subduksiesone waar die Pasifiese Plaat onder die Ochotsk-plaat inbeweeg. Die tsoenamivloedgolwe in  die Stille Oseaan het ook op die Amerikaanse [[Hawaii]]-eilandgroep verwoesting gesaai.

Effense skade is aan die weskus van Noord- en Suid-Amerika aangerig.&lt;ref&gt;{{en}} [https://devastatingdisasters.com/kamchatka-earthquake-russia-november-4-1952/ Devastating Disasters: Kamchatka Earthquake – Russia – 4 November 1952. URL besoek op 5 Maart 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191120015804/https://devastatingdisasters.com/kamchatka-earthquake-russia-november-4-1952/ |date=20 November 2019 }}&lt;/ref&gt;

== Klimaat ==
[[Lêer:Approaching the Mutnovsky Volcano - Kamchatka, Russian Federation - Summer 1993 02.jpg|duimnael|'n Groep staptoeriste op pad na die Moetnofski-vulkaan]]
[[Lêer:Снежник в кратере Мутновского вулкана.JPG|duimnael|Toeriste op 'n uitstappie na die Moetnofski-vulkaankrater]]
[[Lêer:Kamchatka DSC 1303-8 (16181847491).jpg|duimnael|'n Fumarole op Moetnofski stel swawelgasse vry]]
[[Lêer:Kamchatka Volcano Udina at Sunrise (20395296906).jpg|duimnael|Die Septemberson rys oor die Oedina-vulkaangroep. Die grond van die Ploski Tolbatsjik-vulkaankrater op die voorgrond is nog bevrore]]
[[Lêer:Kamchatka Petropavlovsk-Kamchatsky and its Volcanoes (25022593335).jpg|duimnael|Die hoofstad met al drie vulkane teen die agtergrond – Korjakski, Awatsjinski en Kozelski]]
[[Lêer:Kamchatka Crepuscular rays (18017870021).jpg|duimnael|Sonstrale breek deur die wolke oor Awatjinskibaai wat met sy hawe eeue lank die poort tot Kamtsjatka was]]
[[Lêer:Kamchatka Dawn on Kamchatka (16420366282).jpg|duimnael|Oggendmis oor die vulkaan Goreli se [[kaldera]]]]
[[Lêer:DPP 3736.jpg|duimnael|Drie Broers-rotsformasie in Awatsjabaai. Die baai is een van die wêreld se grootste natuurlike seehawens. Hier is ook die hoofstad Petropawlofsk-Kamtsjatski geleë]]
[[Lêer:Kuthiny Baty.jpg|duimnael|'n Vulkaniese puimsteen-rotsformasie in die suide van Kamtsjatka wat oor 'n lengte van vier kilometer strek]]
[[Lêer:KAL007.svg|duimnael|regs|Die geskeduleerde en werklike vliegroete van KAL-vlug 007]]
[[Lêer:Kamchatka Dead Forest (19887929812).jpg|duimnael|Die &quot;Dooie Woud van Kamtsjatka&quot; kort voor sononder. Toe die vulkaan Tolbatsjik in 1975 uitgebars het, is die woud onder lawa en as begrawe]]
[[Lêer:ISS-38 Kliuchevskoi Volcano on Kamchatka.jpg|duimnael|Die Kljoetsjefskaja-vulkaangroep. Die Oedina-groep met Bolsjaja Oedina (&quot;Groot Oedina&quot;) is aan die regterkant]]
[[Lêer:Klyuchevskaya Volcano Russia 11Mar2018 SkySat.jpg|duimnael|Die magtige Kljoetsjefskaja Sopka-vulkaan is een van die aktiefstes ter wêreld]]

Alhoewel Kamtsjatka op ongeveer dieselfde breedtegraad as [[Groot-Brittanje]] geleë is, is daar nouliks matigende invloede op sy klimaat. Koue winde en lugmassas van die Siberiese Antisikloon, of hoëdrukgebied, dra saam met die koue Oyashio-[[seestroom]] by tot die skiereiland se lang en koue winters met 'n sneeulaag tussen Oktober en laat Mei.&lt;ref&gt;Diana Gleadhill: ''Kamchatka: A Journal &amp; Guide to Russia's Land of Ice and Fire''. Hong Kong: Odyssey Books &amp; Guides 2007, bl. 19&lt;/ref&gt; As gevolg van sy noordelike ligging val Kamtsjatka in die subarktiese tot koue klimaatsones. Naas die geografiese ligging teen die oostelike rand van die Asiatiese landmassa oefen ook die groot watermassas van die [[See van Ochotsk]] wes van Kamtsjatka en die [[Beringsee]] met hul koue strome in die ooste 'n merkbare invloed op die skiereiland se klimaat uit wat tot koeler temperature lei. 'n Derde belangrike invloedfaktor is die hoë sikloonaktiwiteit in die gebied waaraan sterk winde en hoë reënval verbonde is, veral in die suide. Die vierde invloedfaktor is die bergreekse op die skiereiland. Kamtsjatka se klimaat is natter en gematigder as dié van die binneland van Oos-Siberië.&lt;ref&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0921818115001137?via%3Dihub Vivienne Jones and Olga Solomina: ''The geography of Kamchatka''. In: ''Global and Planetary Change''. Volume 134, November 2015. bl. 3-9. Aanlyn beskikbaar op die Science Direct-webtuiste. CC BY-lisensie]&lt;/ref&gt;

Die komplekse topografie van Kamtsjatka met bergkettings en vrystaande vulkane, met wisselende afstande van die kus, en talle riviere en mere skep 'n verskeidenheid mikroklimata en plaaslike weerstoestande en -verskynsels waarmee staptoeriste rekening moet hou. So kan op bergpieke sterk orkane waai en stortreëns val, terwyl 'n nabygeleë vallei windstil is en daar geen druppeltjie reën val nie. Van die aantreklikste weerverskynsels op Kamtsjatka is wolkbeelde en reënboë. Veral vrystaande vulkane oefen sterk invloed op die stroomrigting en bewegingspoed uit, maar ook op die lugvogtigheid en die patroon van lugwerwels. Gedurende sonnige dae met sterk winde neem wolke oor of langs die pieke van vulkane kenmerkende vorme aan – soos byvoorbeeld ronde föhnwolke of wolke wat soos vlieënde pierings lyk – wat 'n hele dag lank stabiel bly.

Temperatuurskommelinge wissel volgens streek. So daal die kwik in die kusgebiede, wat deur die Stille Oseaan se seeklimaat beïnvloed word, gedurende die wintermaande selde onder {{nowrap|-10&amp;nbsp;°C}}, terwyl in die somer gematigde temperature van 15&amp;nbsp;°C en op baie warm dae selfs van 25&amp;nbsp;°C tot 30&amp;nbsp;°C, aangeteken word. Groter temperatuurwisselings kom in die binneland voor wat aan uiterste skommelings van {{nowrap|-40&amp;nbsp;°C}} gedurende die winter tot 25&amp;nbsp;°C gedurende die somer blootgestel kan wees. Hier het die klimaat danksy sterk invloede van die [[Asië|Asiatiese vasteland]] kontinentale trekke en is die winters langer en die somers korter. Bergkamme beskerm die binneland teen maritieme invloede.

Die skiereiland kry in sy natste streke in die suidooste sowat 2&amp;nbsp;700&amp;nbsp;mm reën per jaar. Die droogste gebied is die sentrale Kamtsjatka-vallei, geleë tussen die westelike en oostelike bergkettings noord van die stad Milkowo. Die somers is gematig koel, alhoewel die kwik op plekke tot 30&amp;nbsp;°C kan styg, met koeler nagte waartydens temperature in die hoogste gebiede moontlik benede vriespunt daal. Die winters op Kamtsjatka kan taamlik stormagtig wees. Sneeulae kan tussen Februarie en April tot tien meter dik wees. Die beste reistyd vir staptogte is Mei tot September. Stabiele hoëdrukgebiede ontwikkel tussen Julie en September. Muggies en [[steekvlieë]] kan in groot swerms 'n ernstige plaag in die somermaande wees – buiten in gebiede wat hoër as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m bo seevlak geleë is of op Kamtsjatka se uitgestrekte velde van swart vulkaanas.

Na bewering is van die sneeurykste gebiede op aarde in Kamtsjatka geleë. So duur die skiseisoen op baie plekke tot in die middel van die lente. Van die bekendste skitoeriste wat al in Mei nog teen die hellings van die Awatsjinski-vulkaan geski het, was president [[Wladimir Poetin]].&lt;ref&gt;Von Heßberg (2006), bl. 318&lt;/ref&gt; Heliskisport, waarby skitoeriste met helikopters na die pieke van sneeubedekte vulkane geneem word, het in die vroeë 21ste eeu al hoe gewilder geraak. Die hellings met hul diep sneeu is 'n uitdaging vir wintersportentoesiaste, maar weens die gevaar van sneeustortings net geskik vir uiters ervare skiërs. In April 2010 is tien Duitse en Russiese skitoeriste in só 'n sneeustorting dood.&lt;ref&gt;[https://www.sueddeutsche.de/panorama/extremsport-in-kamtschatka-gefaehrliche-schoenheit-1.5547 ''Süddeutsche Zeitung, 12 April 2010: Extremsport in Kamtschatka – Gefährliche Schönheit.'' Besoek op 15 Maart 2020]&lt;/ref&gt; 'n Meer tradisionele wintersport is hondesleeritte.

== Geskiedenis ==
=== Verkenning ===
[[Lêer:Lunokhod-1 in Memorial Museum of Cosmonautics 01.jpg|duimnael|Prototipes van [[Loenochod-ruimteprogram|Loenochod]], die eerste Sowjet-Russiese maanverkenningsvoertuig, is in die 1960's in Kamtsjatka se vulkaniese landskappe getoets.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.spiegel.de/geschichte/40-jahre-lunochod-1-a-946822.html ''Spiegel Geschichte, 16 November 2010: &quot;Lunochod I&quot;-Jubiläum – Mit der Badewanne auf den Mond. Besoek op 29 Maart 2020'']&lt;/ref&gt; Die foto wys Loenochod-1 in die Moskouse Ruimtevaardersmuseum]]
Die bestaan van Kamtsjatka is uit vroeë mondelinge berigte en verslae verneem, maar eers van die 1690's af (volgens sommige bronne van 1672 af) is hierdie inligting met die eerste getekende kaarte en betroubare dokumentêre bronne bevestig. Iwan Goligin het eerstehandse kennis oor die skiereiland opgedoen. Die stelselmatige verkenning het met die reise van Loeka Morotsko in 1695–1696 en Wladimir Atlasof tussen 1696 en 1699 begin.&lt;ref&gt;Alexey Postnikov and Marvin Falk (vertaal deur Lydia Black): ''Exploring and Mapping Alaska. The Russian American Era, 1741−1867. Historical Translation Series Volume 17''. Fairbanks: University of Alaska Press 2015, bl. 3&lt;/ref&gt;

Volgens historiese oorlewerings was die kosak [[Wladimir Atlasof]] die eerste Russiese ontdekkingsreisiger wat die skiereiland verken en vir Rusland in besit geneem het. Hy het twee forte aan die oewer van die Kamtsjatkarivier laat bou wat gaandeweg tot handelsposte gegroei het. Die inheemse bevolking – Itelmene, Tsjoektsje, Ewene en Korjakke – is nadelig geraak deur die kontak met Europeërs en hul getalle het merkbaar afgeneem. Tans word kleiner bevolkings van Tsjoektsje veral in die noordooste aangetref, Ewene in die sentrale gedeelte van die skiereiland en Korjakke aan die weskus. Baie van hulle het hul tradisionele leefstyl bewaar, met rendierteelt en visvangs as ekonomiese basis. Rendiervleis en [[vis]] is hul stapelvoedsel, terwyl rendiervelle as basis vir hul klerevervaardiging dien.

In 1740 het die befaamde Deense seevaarder en ontdekkingsreisiger in Russiese diens, [[Vitus Bering]], in Awatsjabaai voet aan wal gesit. Hy het die baai se groot natuurlike hawe as basis gekies vir sy vaarte in 'n oostelike rigting tot aan die kus van die latere kolonie Russies-Amerika. Die nedersetting, wat in Awatsjabaai gevestig en Petropawlofsk genoem is, sou 'n belangrike seehawe en basis vir latere vaarte rondom die wêreld word. So het skepe onder bevel van beroemde ontdekkers en seevaarders soos kaptein [[James Cook]], Jean-François de La Pérouse, [[Adam Johann von Krusenstern]] en Charles Clerke hier aangedoen. Laasgenoemde, 'n offisier in die [[Britse Koninklike Vloot]], het James Cook opgevolg as kommandeur op die derde ontdekkingsreis na die Stille Oseaan nadat Cook in Februarie 1779 op [[Hawaii]] deur Polinesiërs doodgemaak is. Ses maande later is Clerke op Kamtsjatka aan [[tuberkulose]] oorlede en hier begrawe.

=== Die Khan van Kamtsjatka ===
Tot in die laat 19de eeu, toe die keiserlike koloniale besittings in Alaska aan die Verenigde State verkoop is, was Kamtsjatka as die onherbergsaamste streek in die Russiese Tsareryk beskou. Die lang seereis van ses maande na die skiereiland, met sy ongerepte wildernis en pelse as enigste goed van beperkte ekonomiese belang, was nie die moeite werd nie. Omstreeks 1920 het Kamtsjatka, naas ander sakegeleenthede in Bolsjewistiese Rusland, nogtans die belangstelling van 'n groep Amerikaanse Weskus-kapitaliste gewek (onder wie Edward L. Doheny van ''Pan-American Petroleum''; William L. Stewart, voorsitter van ''Union Oil''; Max Whittier, wat aan ''Associated Oil'' verbonde was; en Harry Chandler, uitgewer van die ''[[Los Angeles Times]]'' – met ''Standard Oil of California'' as hoof-belangstellende onderneming stilletjies op die agtergrond). Washington Baker Vanderlip (1867–1943), wat in die mynbou- en oliebedryf werksaam was en in die 1890's as prospekteerder na Siberië gekom het, het in Moskou as onderhandelaar vir die sindikaat opgetree – as een van die hooffigure in 'n historiese episode wat aan hom die bynaam &quot;Khan van Kamtsjatka&quot; sou besorg.&lt;ref&gt;Albert Parry: ''Washington B. Vanderlip, the &quot;Khan of Kamchatka&quot;''. In: ''Pacific Historical Review (PHR)'', Vol. 17, Nommer 3, Augustus 1948, bl. 311-330&lt;/ref&gt;

Kamtsjatka was net 'n klein deel van die gebied wat destyds ter sprake was – naamlik die hele Siberië oos van die 160&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt; meridiaan, 'n streek met sowel groot [[olie]]-, [[steenkool]]- en houtreserwes as belowende vishengelplekke waarvan die waarde deur Vanderlip op sowat $3 miljard beraam is. In Oktober 1920 het hy beweer dat die Amerikaners 'n konsessie van 66 jaar, insluitende twee vlootbasisse (waarvan een in Awatsjabaai), sou ontvang. Onderhandelinge oor die besonderhede van die ooreenkoms met [[Wladimir Lenin]], wat 'n konsessie van sestig jaar voorgestel het (en die hele saak as 'n gulde geleentheid beskou het om die Verenigde State en Japan as nuwe opkomende moondheid in die Noordelike Stille Oseaangebied teen mekaar uit te speel), was egter nie vrugbaar nie.&lt;ref&gt;Gleadhill (2007), bl. 34&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Richard B. Spence: ''Wall Street and the Russian Revolution 1905−1925''. Walterville, OR: Trine Day 2017&lt;/ref&gt;

Een van die hoofredes was dat die betrokke gebied as deel van 'n outonome bufferstaat, die Republiek van die Verre-Ooste (RVO) wat deur Moskou in 1920 geskep is, nie onder die beheer van die Sowjet-Russiese regering was nie. 'n Tweede was onderhandelinge met 'n tweede Amerikaanse sindikaat wat deur die RVO-regering self gevoer is. 'n Derde struikelblok was die feit dat Washington die destydse Sowjet-bewind nie formeel erken het nie – die papier waarop enige konsessie-ooreenkoms geskryf sou wees, sou waardeloos bly solank die VSA nie bereid was om 'n nuwe koers teenoor die bewind in Moskou in te slaan nie. In Mei 1921 het politieke en militêre ontwikkelinge die onderhandelinge gedwarsboom. Met Japannese steun het [[Wit Leër|Wit troepe]] Wladiwostok beset en 'n klein garnisoen na Kamtsjatka gestuur. Wladiwostok en Kamtsjatka is tot in Oktober 1922 deur hulle beset.

=== Koue Oorlog ===
Tot en met 1990 was Kamtsjatka as vlootbasis 'n militêre spergebied wat vir buitelanders en die meeste Russe sonder 'n spesiale toegangspermit, wat slegs deur die veiligheidsagentskap [[KGB]] uitgereik kon word, nie toeganklik was nie. Die vloothawe in Petropawlofsk, 'n basis vir die Russiese Stille Oseaanvloot, insluitende sy duikbote, was nie die enigste militêre instelling wat sodoende beskerm is nie.&lt;ref&gt;Helga Merkelbach: ''Kamtschatka – Abenteuer eingeplant''. Norderstedt: BoD Books on Demand 2012, bl. 91&lt;/ref&gt;

Van 1955 af het 'n geheime toetsterrein vir interkontinentale ballistiese missiele naby die nedersetting Kljoetsji, sowat 450&amp;nbsp;km noord van Petropawlofsk, ontstaan. Dit was bekend as die Koera-basis, en het met sy inbedryfstelling in 1957 die belangstelling van die VSA se geheime diens, [[CIA]], en die [[Pentagon]] gewek. Vanuit die Amerikaanse Shemya-lugmagbasis, sowat 935&amp;nbsp;km van Koera af geleë op die gelyknamige [[Aleoete-eilande|Aleoete-eiland]] en later bekend as ''Eareckson Air Station'', is gereeld spioenasievlugte onderneem waarby Amerikaanse vliegtuie die Sowjet-Russiese lugruimte binnegedring het. Soms is hierdie spioenasievliegtuie neergeskiet, maar steeds is een doelwit bereik – met hierdie soort provokasies was die Sowjet-basisse genoodsaak om hul [[radar]]stelsels in te skakel. Sodoende kon die Amerikaners belangrike gegewens versamel.&lt;ref&gt;[https://www.kamchatkapeninsula.com/rivetjoint.html kamchatkapeninsula.com: A Cold-War History of Kamchatka. Besoek op 5 April 2020]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Op 1 September 1983, gedurende 'n fase van verhoogde spanninge in die [[Koue Oorlog]] tussen Oos en Wes, het 'n Suid-Koreaanse Boeing 747-makrostraler met 269 passasiers en bemanningslede aan boord, Korean Airlines-vlug 007 wat uit [[Anchorage]] in Alaska afkomstig was op pad na [[Seoel]], per ongeluk in die spersone gevlieg. Blykbaar kon die straler nie op koers gehou word nie nadat die KAL-vlieëniers nie die korrekte modus vir die outomatiese vlieënier gekies het nie.

Nadat dit deur Russiese lugmagvlieëniers met 'n Amerikaanse spioenasie-vliegtuig verwar is en die Koreaanse vlieëniers die skote in die lug, waarmee hulle gewaarsku sou word, nie raakgesien het nie, het Sowjet-Russiese vegvliegtuie lug-tot-lug-missiele afgevuur. Die straler se enjins is ernstig beskadig. Dit het met 'n daalvlug begin en uiteindelik in die Stille Oseaan neergestort. Daar was geen oorlewendes nie. In die nasleep van die ongeluk het die Amerikaanse regering onder president [[Ronald Reagan]] besluit om algemene toegang tot die globale posisioneringstelsel ([[GPS]]) te verleen.

== Administrasie ==
Op 22 Oktober 2005 is 'n referendum oor die beplande administratiewe samesmelting van Kamtsjatka en Korjakië (amptelik bekend as Outonome Korjakiese Okroeg of Distrik) gehou – in lyn met president Wladimir Poetin se voorstel vir gestroomlynder administratiewe strukture. Die voorstel is deur 84,9 persent van die kiesers goedgekeur; die stempersentasie was 52,2 persent. Die nuwe administratiewe streek (Russies: ''krai'') Kamtsjatka bestaan sedert 1 Julie 2007 en word verder onderverdeel in elf rajons (landelike distrikte) en drie stedelike distrikte.

=== Korjakië ===
Korjakië, geleë in die noorde van die skiereiland, was tot in 2007 amptelik bekend as die Korjakiese Outonome Okroeg. Die administratiewe sentrum was Palana. In 'n referendum is besluit om die gebied van 1 Julie 2007 af met die Outonome Okroeg [[Tsjoekotka]] te laat saamsmelt.

== Demografie ==
Op 1 Januarie 2016 is die multi-etniese bevolking van die hele Kamtsjatka-krai – die skiereiland en gebiede op die Siberiese vasteland – op 316&amp;nbsp;116 beraam; dit het 176 nasionaliteite of etniese groepe ingesluit. Die bewoners was merendeels van Russiese (78,4 persent) of Oekraïense afkoms (3,6 persent). Die inheemse bevolking word onderverdeel in Korjakke (2,1 persent), Itenmene (0,7 persent), Ewene (0,6 persent), Aleoete en Tsjoektsje. Weens die hoë lewenskoste en skaars werkgeleenthede vir gekwalifiseerde jongmense, met lae lone, salarisse en pensioene, is daar 'n afnemende tendens merkbaar; die getal binnelandse migrante, wat na ander dele van Rusland verhuis, word op jaarliks sowat 4&amp;nbsp;000 beraam.

Kamtsjatka se ekonomie steun sterk op staatsubsidies. Om Kamtsjatka aantrekliker vir inheemses en nuwe aankomelinge te maak word lenings en persele vir diegene beskikbaar gestel wat hulle permanent in een van die skiereiland se nedersettings wil vestig. Behuising in die hoofstad was vroeër tradisioneel gemik op werkers wat net 'n tyd lank op Kamtsjatka gebly het, soos tans nog weerspieël word in sy funksionele argitektuur sonder noemenswaardige besienswaardighede, behalwe vir die groot aantal monumente. Die meeste woonstelgeboue dateer nog uit die Sowjettydperk en is destyds met voorafvervaardigde materiaal opgerig. Tans word sowat 90 persent van die totale bevolking in die drie grootste stedelike nedersettings gehuisves: Petropawlofsk-Kamtsjatski (180&amp;nbsp;000 inwoners), Elizowo (38&amp;nbsp;000) en Milkowo (8&amp;nbsp;200). Eweneens ietwat digter bevolk is die Oest-Kamtsjatsk-streek met sowat 10&amp;nbsp;000 inwoners.

== Etnografie ==
Wetenskaplikes het sedert die 18de eeu besoeke aan Kamtsjatka gebring om navorsing te doen oor die plaaslike bevolking en natuur. Naas Russiese geleerdes was baie van hulle navorsers van Duitse of Duits-Baltiese afkoms wat in opdrag van die Russiese regering werksaam was. Hul beskrywings en verslae is tans waardevolle dokumente vir navorsing op die gebied van etnografie en ook van groot belang vir geskiedkundiges, literatuur- en natuurwetenskaplikes. Duitse uitgawes daarvan word gepubliseer deur die ''Kulturstiftung Sibirien'' in Fürstenberg/Havel in die Duitse deelstaat [[Brandenburg]].&lt;ref&gt;[http://www.siberian-studies.org/publications/bika.html ''Kulturstiftung Sibirien: Bibliotheca Kamtschatica. Besoek op 27 Februarie 2020'']&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
Die waters rondom die skiereiland is ryk aan seelewe. Vissery is een van die hoofpilare van Kamtsjatka se ekonomie, waarby krappe 'n besondere rol speel. Daar word beraam dat sowet die helfte van die Russiese Federasie se visvoorrade rondom Kamtsjatka aangetref word. Die winsgewendheid van die visserysektor (Kamtsjatka se jaarlikse visopbrengs, veral [[Salm|Stille Oseaan-salm]], beloop tans sowat 150&amp;nbsp;000 ton) is in die vroeë 21ste eeu deur onwettige visvangs bedreig.

Landbouaktiwiteite fokus op groenteverbouing, veeteelt (met ren- en pelsdierdierteelt in die noorde) en jag. Ontginbare fossiele brandstowwe, minerale en ander grondstowwe sluit steenkool, [[aardgas]], [[goud]], [[silwer]] en [[swawel]] in. Die nywerheidsektor, wat in 2006 werk aan 18,9 persent van die ekonomies aktiewe bevolking (van altesaam 205&amp;nbsp;000) verskaf het, steun sterk op die verwerking van landbouprodukte, [[metaalbewerking]], steenkoolontginning en kragopwekking.

Buitelandse beleggings het in 2006 VS$ 45,2 miljoen beloop. In dieselfde jaar is goedere ter waarde van VS$144 miljoen uitgevoer, terwyl die totale waarde van invoere VS$57,2 miljoen beloop het.&lt;ref&gt;Europa Territories of the World – 10th Edition: The Territories of the Russian Federation 2009. Abingdon, Oxon and New York, NY: Routledge 2014, bl. 2371&lt;/ref&gt;

== Infrastruktuur ==
=== Vervoer ===
[[Lêer:Kurile lake.jpg|duimnael|Die Koerilemeer lê digby die skiereiland se suidelikste punt]]
Tot en met 1990 was Kamtsjatka as militêre spergebied nie vir die algemene publiek of buitelanders toeganklik nie. Aangesien die seehawens van groter strategiese belang was as die binneland, is geen spoorweë gebou nie. Weens die swak padnetwerk is [[helikopter]]s tans die geskikste vervoermiddel vir reise oor langer afstande, vir besoeke aan besienswaardighede soos die Vallei van Geisers of die Koerilemeer. Helikopters was in die Sowjettydperk 'n vervoermiddel vir die algemene publiek in Siberië, maar bly deesdae gewoonlik beperk tot toeriste nadat brandstofkoste die hoogte ingeskiet het. Openbare vervoer in die gebied steun nou op busroetes. Busse is allesbehalwe nuut; meestal is dit Suid-Koreaanse passasierbusse wat deur Russiese ondernemings tweedehands gekoop is nadat hulle deur die oorspronklike eienaars buite bedryf gestel is, of minibusse.

Padveiligheid op die skiereiland word nadelig beïnvloed deur ingevoerde tweedehandse Japannese motors met 'n regterstuur.&lt;ref&gt;Udo Bernhart: ''Kamtschatka – Land aus Feuer und Eis''. Tweede uitgawe. Würzburg: Verlagshaus Würzburg 2018, bl. 169&lt;/ref&gt; Op Sentraal-Kamtsjatka se ongeteerde paaie moet motorbestuurders verkeer wat voor hulle ry op 'n veilige afstand volg, weens die groot stofwolke wat opslaan.

=== Kragvoorsiening ===
Op Kamtsjatka word [[elektrisiteit]] deur plaaslike [[steenkool]]-, water- en geotermiese kragsentrales opgewek. Weens die uitgestrektheid van die gebied en tegniese probleme word die kragvoorsiening aan bepaalde plekke moontlik op tye onderbreek. Buite die groter nedersettings word elektrisiteit nie binne die toleransies voorsien wat in Noord-Amerika en Europa gespesifiseer is nie. Die werking van alle elektriese toestelle, wat deur toeriste saamgebring word, kan derhalwe nie gewaarborg word nie.&lt;ref&gt;Von Heßberg (2006), bl. 316&lt;/ref&gt;

Terwyl kragtariewe as gevolg van invoere oor lang afstande tussen 50 en 100 persent hoër is as in die digter bevolkte Europese Rusland, word die kapasiteit uitgebrei. In September 2002 is 'n geotermiese aanleg naby die vulkaan Moetnofski deur die Russiese elektrisiteitsverskaffer RAO UES in bedryf gestel wat aanvanklik 25 MW kon opwek.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.energie-und-management.de/nachrichten/detail/geothermie-start-auf-kamtschatka-36388 Energie &amp; Management, 24 September 2002: Geothermie-Start auf Kamtschatka. Besoek op 5 Maart 2020]&lt;/ref&gt; Die kapasiteit is later tot 50 MW verdubbel. Die vulkaan se warmwaterbronne skep in sy onmiddellike omgewing sneeutonnels wat tot 500 meter lank kan wees. Vir die geotermiese aanleg is 17 boorgate geboor. Aangesien die vulkaan en aanleg sowat 70&amp;nbsp;km suid van Petropawlofsk geleë is, word veral die grootste nedersetting van Kamtsjatka van geotermiese krag voorsien.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.vulkane.net/vulkane/mutnovsky/mutnovsky.html ''Vulkane.net: Vulkan Mutnovsky auf Kamtschatka.'' Besoek op 5 Maart 2020]&lt;/ref&gt;

Die [[Wêreldbank]], wat die projek ter waarde van sowat €150 miljoen saam met die Europese Bank vir Heropbou en Ontwikkeling help befonds het, het na die ekologiese en ekonomiese voordele van die aanleg verwys. Goed betaalde werksgeleenthede het egter nouliks op Kamtsjatka ontstaan – die geotermiese aanleg word vanuit Moskou per satelliet bestuur.&lt;ref&gt;Andreas von Heßberg: ''Kamtschatka. Zu den Bären und Vulkanen im Nordosten Sibiriens''. Derde hersiene uitgawe. Berlin: Trescher 2017, bl. 83&lt;/ref&gt;

Vir Kamtsjatka se oorspronklike bewoners was aardwarmte van essensiële belang in die bitterkoue wintermaande. Die ondergrondse wonings, wat hulle diep in die grond gegrawe het, het dubbele beskerming teen koue lug verleen – deur die aarde se isolerende werking en deur die geotermiese warmte wat van benede gekom het. Teen 'n diepte van sowat vyf meter was die behuising sodoende omstreeks 10&amp;nbsp;°C warm.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.scinexx.de/dossierartikel/erste-nutzung-der-erdwaerme/ ''Scinexx – Das Wissensmagazin: Erste Nutzung der Erdwärme.'' Besoek op 5 Maart 2020]&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakel ==
; Wiki-webtuistes
----
{{CommonsKategorie-inlyn|Kamchatka}}
; Vulkanisme
----
* {{de}} [http://www.vulkane.net/vulkane/kamtschatka/kamtschatka.html ''Kamtschatka – Vulkane im Osten Sibiriens'']
; Toerisme (media)
----
* [https://www.youtube.com/watch?v=CWBrXXTpDS0 ''Bonkafilm, Duitsland: Kamtsjatka – Land van Vulkane (3:48)'']
; Toerisme (reisverhale met foto's)
----
* [http://inrussia.com/land-of-volcanoes-and-empty-spaces ''Inrussia: A Land of Volcanoes and Empty Spaces''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180726193802/http://inrussia.com/land-of-volcanoes-and-empty-spaces |date=26 Julie 2018 }}
; Hommeltuig-media
----
* [https://www.youtube.com/watch?v=OaFmmd2Ium8 ''Vadim Makhorov/YouTube: Kamtsjatka in 4K'']
; Wintersport
----
* [https://www.youtube.com/watch?v=GOlSrTbiBK0 ''YouTube/Timelab Pro: Kamchatka. The Winter Surf Challenge (6K-hommeltuig-videosnit)'']
; Publikasies
----
* {{ru}} [http://www.knigakamchatka.ru/ ''Boeke oor Kamtsjatka'']

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Siberië]]
[[Kategorie:Skiereilande]]
[[Kategorie:Stille Oseaan]]</text>
      <sha1>d6kiwxunwqe9vltnpdwnyepsqgve3gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brandy Norwood</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46640</id>
    <revision>
      <id>2923203</id>
      <parentid>2917021</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42737-41</username>
        <id>212383</id>
      </contributor>
      <origin>2923203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1834" sha1="lmnj90zvbfrn81db3n39tcehtxf7br5" xml:space="preserve">{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Brandy
| beeld           = Brandy Norwood3.jpg
| beeldgrootte    = new page edited tonigh
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Brandy Norwood in 2019
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = Brandy Rayana Norwood
| alias           = 
| geboortedatum   = {{geboortedatum en ouderdom|1979|02|11|df=yes}}
| geboorteplek    = McComb, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum      = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| sterfplek       = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| genre           = 
| beroep          = 
| instrument      = stem
| jare_aktief     = 1996-
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = 
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Brandy Rayana Norwood''' (gebore 11 Februarie 1983) is 'n [[Amerika]]anse [[aktrise]] en popsangeres.&lt;ref name=&quot;btt&quot; /&gt;

== Albums ==
* [[Brandy (album)|Brandy]] (1994)
* [[Never Say Never]] (1998)
* [[Full Moon]] (2002)
* [[Afrodisiac]] (2004)
* [[Human]] (2008)

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;btt&quot;&gt;{{cite web |date=9 Desember 2009 |first=Shaheem |last=Reid |title=Brandy Thanks Timbaland For Endorsing Her New Rap Career |work=[[MTV News]] |publisher=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |access-date=30 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425095848/http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |archive-date=25 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>lmnj90zvbfrn81db3n39tcehtxf7br5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923205</id>
      <parentid>2923203</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-42737-41|~2026-42737-41]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]]</comment>
      <origin>2681575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="old6x3z37dhoavuln8a4eeabwhsw3ei" xml:space="preserve">{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Brandy
| beeld           = Brandy Norwood3.jpg
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Brandy Norwood in 2019
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = Brandy Rayana Norwood
| alias           = 
| geboortedatum   = {{geboortedatum en ouderdom|1979|02|11|df=yes}}
| geboorteplek    = McComb, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum      = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| sterfplek       = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| genre           = 
| beroep          = 
| instrument      = stem
| jare_aktief     = 1996-
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = 
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Brandy Rayana Norwood''' (gebore 11 Februarie 1979) is 'n [[Amerika]]anse [[aktrise]] en popsangeres.&lt;ref name=&quot;btt&quot; /&gt;

== Albums ==
* [[Brandy (album)|Brandy]] (1994)
* [[Never Say Never]] (1998)
* [[Full Moon]] (2002)
* [[Afrodisiac]] (2004)
* [[Human]] (2008)

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;btt&quot;&gt;{{cite web |date=9 Desember 2009 |first=Shaheem |last=Reid |title=Brandy Thanks Timbaland For Endorsing Her New Rap Career |work=[[MTV News]] |publisher=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |access-date=30 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425095848/http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |archive-date=25 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>old6x3z37dhoavuln8a4eeabwhsw3ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Harare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46684</id>
    <revision>
      <id>2923176</id>
      <parentid>2826584</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9193" sha1="nst4t6kgugjf35x5bgeihbg97o32lfi" xml:space="preserve">[[Beeld:Eerste NG kerk Salisbury.jpg|duimnael|regs|300px|Die eerste NG kerkie op Salisbury, waarvan ds. J.N. Geldenhuys die hoeksteen op [[19 Mei]] [[1908]] gelê het.]]
[[Beeld:Salisburykerk.jpg|duimnael|links|220px|[[Gerard Moerdijk]] het feitlik dieselfde kerk vir Salisbury sowel as [[NG gemeente Louis Trichardt|Louis Trichardt]] ontwerp. Salisbury se kerkgebou is in Oktober 1930 ingewy. [[NG gemeente Queenstown|Queenstown se NG kerk]], ontwerp deur Moerdijk se vennoot [[Wynand Louw]] is ook op dié ontwerp gegrond en so ook [[NG gemeente Bloemfontein-Wes|Bloemfontein-Wes]].]]
[[Beeld:Hoeksteen_Salisbury.JPG|duimnael|regs|320px|Leraars van talle ander kerkgenootskappe en selfs 'n Suid-Rhodesiese minister het toesprake gelewer tydens die hoeksteenlegging van die kerkgebou op 26 April 1930.]]

Die '''NG gemeente Harare''' (vroeër Salisbury) is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Zimbabwe]] wat na die ontbinding van die [[Sinode van Midde-Afrika]] as deel van die Ring van Midde-Afrika onder die Noordelike Sinode ressorteer. Dit is amptelik op [[28 Mei]] [[1901]] van die [[NG gemeente Bulawayo]] afgestig. Die kerkgebou van die gemeente is deur die gevierde Suid-Afrikaanse argitek [[Gerard Moerdijk]] ontwerp. Ds. J.A. Pienaar het die hoeksteen op [[26 April]] [[1930]] gelê onder blyke van groot belangstelling. Van die sprekers tydens die geleentheid was onder andere eerw. James Andrews van die plaaslike Presbiteriaanse kerk en Suid-Rhodesië se minister van myne en openbare werke, John Wallace Downie. Volgens laasgenoemde moes die kerkgebou 'n &quot;monument word aan die Voortrekkersendingwerk in Suid-Rhodesië&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.up.ac.za/dspace/bitstream/2263/1067/1/MDK0097T.pdf ''Die Kerkbode'', 31 Mei 1930.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Volgens 'n ander spreker sou die gebou 'n &quot;sieraad vir Salisbury&quot; wees.  Die kerk is in 1931 ingewy.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1102&amp;orig_form=archlistframes.php&amp;bldgorder=%60tblbldg%60.%60name%60&amp;orderby=Surname&amp;initial=M&amp;source=0&amp;backbutton=1 |title=Biografie van Moerdijk |access-date=14 November 2010 |archive-date=18 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118005603/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1102&amp;orig_form=archlistframes.php&amp;bldgorder=%60tblbldg%60.%60name%60&amp;orderby=Surname&amp;initial=M&amp;source=0&amp;backbutton=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Harare-Suid stig op [[24 Maart]] [[1954]] van die moedergemeente af.

== Vroeë geskiedenis ==
Di. George Stegmann van Oudtshoorn en [[Adriaan Hofmeyr]] van [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] was die eerste predikante van die NG Kerk wat Rhodesië besoek het en wel in 1891. Hulle moes, soos die pioniers, hul reis met ossewaens aflê en dit duur dan ook sowat drie maande om tot hier te kom. Hulle het hul dienste onder bokseile gehou wat hulle oor hul twee waens uitgesprei het. In 1916 skryf ds. B.J. Kloppers in Ons Kerk Album: “Ons kan ons wel voorstel dat hulle veel ongerief moes uitstaan en groot opofferings verduur en, soos ons weet, is ds. Stegmann op sy terugtog te Pietersburg (Transvaal) aan [[disenterie]] oorlede.”

In 1895 kom weer ds. [[Pieter Adam Strasheim|P.A. Strasheim]] ([[NG gemeente Wynberg|Wynberg]]) om Rhodesië te besoek vergesel van eerww. Groenewald, Liebenberg en P. le Roux. Op dié reis het hy die gemeentes [[NG gemeente Chipinge|Melsetter]], [[NG gemeente Chivhu|Enkeldoorn]] en [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]] gestig, terwyl hy self op Salisbury sou vertoef, maar hy keer spoedig terug na [[Stellenbosch]]. Sy reiskoste is betaal deur [[Cecil John Rhodes]]. Eerw. Liebenberg is op Enkeldoorn (Chivhu) geplaas waar hy nog baie jare met seën sou arbei. Eerw. Groenewald het op Bulawayo gebly en eerw. P. le Roux op Melsetter (Chipinge).

So was Salisbury heeltemal herderloos van 1896 tot 1901 en moes eerw. Liebenberg eenmaal 100 myl per perdekar aflê om ’n kindjie op Salisbury te kom doop en het hy Salisbury ook destyds een keer elke drie maande bearbei.

In 1904 neem ds. Geldenhuys die beroep na Bulawayo aan en het hy Salisbury heel dikwels besoek, hoewel die afstand tussen die twee plekke meer as 300&amp;nbsp;km is. Dit was in werklikheid ds. Geldenhuys wat die gemeente Salisbury in 1905 gestig het en nadat verskeie beroepe van die hand gewys is, het ds. [[Daniël Steyn]] (van [[NG gemeente Glen Lynden|Bedford]]) hom die beroep na Salisbury laat welgeval en kom hy hier aan in Desember 1906. Hy was die eerste herder en leraar van dié gemeente.

Van 1901 tot 1906 word die dienste waargeneem in ’n kamer van die munisipale gebou. Ds. Steyn het hom so flink beywer dat hier spoedig ’n netjiese kerkie gebou en ook afbetaal is, waarvan ds. J.N. Geldenhuys die hoeksteen op [[19 Mei]] [[1908]] gelê het. Weens gesondheidsredes het ds. Steyn net 15 maande hier vertoef en toe teruggekeer na sy ou gemeente.

Van 1907 tot 1909 was die gemeente andermaal herderloos en teen die einde van 1909 is eerw. Adshade deur die kerk na Salisbury gestuur, maar verlaat die plek weer in 1910. In 1911 neem ds. C.R. Kotzé die beroep hierheen aan en arbei vyf jaar lank in die gemeente. Deur sy onvermoeide ywer kon ’n deel van die gemeente in 1917 onder [[NG gemeente Mutare|Umtali]] afgesny word waar daar reeds ’n netjiese kerkie gestaan het en ds. W.C. Malan as eerste leraar bevestig is. Ook is dit aan ds. Kotzé se ywer te danke dat daar in Salisbury ’n doelmatige en gerieflike [[pastorie]] naas die kerkie opgerig kon word.

In 1916 neem ds. Kotzé die beroep na [[NG gemeente Dutoitspan|Dutoitspan]] in [[Kimberley]] aan en daarna laat prop. B.J. Kloppers hom die beroep na Salisbury geval waar hy op [[25 Augustus]] [[1916]] georden word.

== Enkele leraars: Harare ==
* [[Daniël Steyn|Daniël Du Plessis Steyn]], 1907–1908 (voor en ná die tyd leraar van [[Glen Lynden]])
* Christiaan Rudolph Kotzé, 1911 tot 1916
* Balthazar Johannes Kloppers, 1916–1921
* Andreas Johanns Olivier, 1921–1922
* Philip Petrus van der Merwe, 1923–1925
* Jan Abraham Pienaar, 1925–1932
* [[Hendrik Snijders|Hendrik Johannes Christoffel Snijders]], 1934–1937
* Andries Petrus du Preez, 1935–1937 (sendeling)
* Dr. Hendrik Christoffel de Wet, 1937–1944
* Dr. Frederik Johannes Minnaar, 1944–1946
* Jacob Daniel De Bruyn Joubert, 1947–1955
* Hendrik Christoffel de Wet, 1950–1954
* Christoffel Hieronymus Delport, 1953–1954
* Casper Barend Zietsman, 1956–1961.
* Louis Fourie van Niekerk, 1961–1964
* Alric Theodore Kemp, 1965–1974
* Frederik Swanepoel, 1966–1970
* Daniël Johannes Francois du Plessis, 1971–1975
* Hercules Philippus Malan, 1975–1980
* Clifford Frank Weinmann, 1976–1982
* Zacharias Petrus le Roux, 1980 tot 1984
* Phillipus Lodevicus Louw, 1982–1985
* Michael Carl Swart, 1985–1988
* Dr. Johannes Petrus Roux, 1985–1990
* Albertus Johannes Viljoen, 1991–1995
* Willem Adriaan Pieters, 1997–2003 (in kombinasie met Chivhu en van 1999 met opdrag Eaglesvale Skole, die eertydse [[Bothashof]])
* Pieter Frederik van Vuuren, 1997 – hede (van 2006 ook Marondera-Rusape)

== Leraarsgalery ==
&lt;gallery&gt;
Lêer:Ds D du P Steyn.jpg|Ds. [[Daniël Steyn|Daniël Du Plessis Steyn]], leraar van 1907 tot 1908. Hy was voor én ná die tyd leraar van [[Glen Lynden]] in die [[Oos-Kaap]].]
Beeld:Ds CR Kotzé.jpg|Ds. Christiaan Rudolph Kotzé, leraar van die gemeente van 1910 tot 1916.
Beeld:Ds PP van der Merwe.jpg|Ds. Philip Pieter van der Merwe, leraar van die 1923 tot 1925.
Beeld:Ds JA Pienaar.jpg|Ds. Jan Abraham Pienaar, leraar van 1925 tot 1932.
Beeld:Ds Hendrik Snijders.jpg|Ds. [[Hendrik Snijders|H.J.C. Snijders]], leraar van 1934 tot 1937, later leraar van onder meer [[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]].
Beeld:Ds Hendrik de Wet.jpg|Dr. Hendrik Christoffel de Wet, leraar van 1937 tot 1944.
Beeld:Dr FJ Minnaar en gesin.jpg|Dr. F.J. Minnaar, hier afgeneem saam met sy vrou, 'n nooi Triegaardt, en seuntjie, Philmar, was leraar van Salisbury van 1944 tot 1946.
Beeld:HC de Wet.jpg|Ds. H.C. de Wet, leraar van 1950 tot 1954.
Beeld:WT Badenhorst.jpg|Ds. WT Badehorst, leraar van Salisbury-Suid van 1960 tot 1970.
&lt;/gallery&gt;

== Ligging ==
Die kerkgebou is in die middestad van [[Harare]] geleë by Samora Machellaan 35.&lt;ref&gt;[http://maps.google.com/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Harare,+Zimbabwe&amp;sll=37.0625,-95.677068&amp;sspn=39.235538,67.763672&amp;ie=UTF8&amp;hq=&amp;hnear=Harare,+Zimbabwe&amp;ll=-17.827949,31.04548&amp;spn=0.001443,0.002068&amp;t=h&amp;z=19 Samora Machellaan 35, Harare], Google Maps&lt;/ref&gt;

== Enkele leraars: Harare-Suid ==
* Christoffel Hieronymus Delport, 1954–1958 (eerste leraar)
* Abraham Faure Louw, 1956–1982 (direkteur van [[Bothashof]] tot 1976, ook leraar van Salisbury English Congregation van 1978)
* Willem Thomas Badenhorst, 1960–1970
*Stephanus Sebastiaan Walters 1972 - 1975
* Jan Grey, 1975–1978
* Willem Adriaan Pieters, 1982–1991

== Sien ook ==
* [[Sinode van Midde-Afrika]]
* [[Bothashof]]
* [[Gereformeerde kerk Harare]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Zimbabwe|Harare]]
[[Kategorie:Harare]]</text>
      <sha1>nst4t6kgugjf35x5bgeihbg97o32lfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ons gemeentelike feesalbum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46990</id>
    <revision>
      <id>2923209</id>
      <parentid>2686984</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3337" sha1="5qh6huhdc84huca6k5id0r35qu9jxns" xml:space="preserve">{{Boek
| titel           = Ons gemeentelike feesalbum
| subtitel        = 'n Oorsig van die Ontstaan en Groei van die Gemeentes van die Ned. Geref. Kerke met geleentheid van die Van Riebeeckfees 1952
| oorspr titel    = 
| vertaler        = 
| beeld           = Gemeentelike Feesalbum.jpg
| breedte = 200
| outeur          = Ds. [[Phil Olivier|P.L. Olivier]]
| omslagontwerp   = 
| land            = Suid-Afrika
| taal            = Afrikaans
| reeks           = 
| onderwerp       = Geskiedenis van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
| genre           = Kerkgeskiedenis
| uitgewer        = N.G. Kerk-Uitgewers van S.A.
| uitgewingsdatum = 1952
| medium          = Hardeband
| bladsye         = 608
| grootte_gewig   = 
| oplage          =
| isbn            = 
| isbntoeligting  =
| issn            = 
| voorafgegaan    = 
| vervolg         = 
}}

[[Beeld:Gemeentelike Feesalbum Binne.jpg|duimnael|250px|Titelblad van &quot;Ons gemeentelike feesalbum&quot;, 1952.]]

'''''Ons gemeentelike feesalbum''''' is 'n gedenkboek wat die [[Lux Verbi.BM|N.G. Kerk-uitgewers]] in 1952 die lig laat sien het om saam te val met die [[Van Riebeeckfees]], die 300-jarige herdenking van die koms van [[Jan van Riebeeck]] na die Kaap.

Die album vertel in gemiddeld 'n bladsy elk die verhaal van meer as 600 gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] se ontstaan en groei. Die boek is verdeel in die indertydse vier sinodes: Kaap, Natal, Vrystaat en Transvaal. Die gemeentes in die destydse [[Suid-Rhodesië]] en [[Noord-Rhodesië]] het onder die Vrystaatse Sinode geval en is daarom onder daardie afdeling ingesluit, terwyl die drie gemeentes in Oos-Afrika ([[NG gemeente Meru|Meru]], [[NG gemeente Vergenoeg|Vergenoeg]] en [[NG gemeente Loubser|Loubser]]) deel was die Transvaalse Sinode en as sodanig geplaas is. [[Namibië|Suidwes-Afrika]] het destyds onder die Kaapse Kerk geval en is daar ingedeel.

Talle gemeentes het nie gegewens ingestuur nie en word daarom net met stigtingsjaar en leraar(s) aan die einde van hulle onderskeie sinodes behandel. Voorin die boek is 'n reeks foto's wat die verhaal van gemeentes se ontstaan vertel en agterin talle foto's van kerkgeboue en sleutelfigure in die kerk se geskiedenis. By die meeste gemeentes se inskrywing is daar 'n foto van die leraar of medeleraars.

Ds. [[Phil Olivier]] was die samesteller van die feesalbum.

In 2010 het boekhandelaars die feesalbum teen tussen R100&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fables.co.za/stockO.html |title=argiefkopie |access-date=24 April 2010 |archive-date=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722140406/http://www.fables.co.za/stockO.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en R250&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.antiqbook.com/books/bookinfo.phtml?o=collec&amp;bnr=58327 |title=argiefkopie |access-date=24 April 2010 |archive-date=11 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111084658/http://www.antiqbook.com/books/bookinfo.phtml?o=collec&amp;bnr=58327 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; verkoop, na gelang van die toestand. Die oorspronklike uitgewersprys was £2.5s.

Vir die buiteblad van die boek is 'n foto van die kerkgebou van die [[NG gemeente Steynsburg]] gebruik.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Afrikaanse boeke]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>5qh6huhdc84huca6k5id0r35qu9jxns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonore Veenemans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47311</id>
    <revision>
      <id>2923123</id>
      <parentid>2771822</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56599" sha1="nh53ffnk4xice8reijpoxdpz38xsfvz" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Leonore Veenemans
| beeld           = 
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = 
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = Leonore Mona Veenemans
| alias           = 
| geboortedatum   = [[16 Februarie]] [[1935]]
| geboorteplek    = [[Witbank]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = [[17 Februarie]] [[1973]]
| sterfplek       = [[Prins Albert]], [[Suid-Afrika]]
| genre           = Opera, ligte Afrikaanse musiek
| beroep          = Sangeres
| instrument      = 
| jare_aktief     = 1961–1973
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = 
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

[[Lêer:Veenemans.jpg|duimnael|regs|240px|Die Veenemans-gesin: Bennie, Barbara, Bernard, Olga en Leonore.]]
[[Lêer:Leonore Veenemans Beker.jpg|duimnael|regs|240px|Leonore het kleintyd al talle trofeë op eisteddfods, kunswedstryde en in kompetisies gewen.]]
[[Lêer:Leonore Margate 1957.jpg|duimnael|regs|240px|Leonore was nie net om haar stem bekend nie, maar ook om haar skoonheid en aangename persoonlikheid. Hier is sy met vakansie op [[Margate]] in 1957.]]

'''Leonore Mona Veenemans''' (getroude van Brewis) ([[Witbank]] [[16 Februarie]] [[1935]] – naby [[Prins Albert]] [[17 Februarie]] [[1973]]) was 'n Suid-Afrikaanse sopraan wat opera- sowel as ligte musiek gesing het. Sy word waarskynlik die beste onthou vir haar vertolking van 'n Russiese volksliedjie wat in Afrikaans &quot;Liefste Madelein&quot; geword het. Hoewel sy slegs enkele langspelers tydens haar kort loopbaan in ligte musiek uitgereik het, is heelwat snitte van dié plate in later jare op versamelalbums ingesluit, ook nadat CD's langspeelplate vroeg in die jare 90 vervang het.

== Lewensloop ==
Reeds tydens haar tienerjare het sy welslae op plaaslike eisteddfods behaal. Haar sangafrigter was die Walliese sopraan Gwladys Jones Webber. Tydens haar studie aan die Onderwyskollege in [[Pretoria]] het sy haar sangafrigting tydelik gestaak, maar dit in 1951 in [[Johannesburg]] onder Stella Cavalli hervat. Eva Harvey het aangebied om verdere studie te finansier toe Veenemans in enkele verhoogproduksies opgetree het en bekend geraak het danksy radio-uitsendings.

In 1961 vertrek sy na [[Wenen]], die hoofstad van [[Oostenryk]], waar sy ses maande lank studeer. Met haar terugkeer na [[Suid-Afrika]] word sy gekies om Adele in ''Die Fledermaus'' van [[Johan Strauss]] II te sing tydens 'n opvoedkundige toer van die Suid-Afrikaanse Operavereniging (OPSA). Met die opening van [[Johannesburg]] se Stadskouburg in 1962 kry sy die rol van Hänsel in [[Engelbert Humperdinck (komponis)|Engelbert Humperdinck]] se opera oor Hansie en Grietjie.

Drie jaar later besluit sy om haar voltyds op haar sangloopbaan toe te spits en sing sy in verskeie opvoerings van die destydse streeksrade, in musiekrolprente en neem sy ook talle plate met gewilde nommers op, waarvan &quot;Liefste Madelein&quot;, 'n vertaling gegrond op 'n Russiese volkswysie, die bekendste is. Vir haar operarolle is sy dikwels afgerig deur Jossie Boshoff en [[Joyce Barker]]. In 1969 bring sy besoek aan [[Milaan]] vir verdere opleiding.

Sy sterf in 1973 in 'n motorongeluk op die nasionale pad naby [[Prins Albert]]. Ondanks die raad van vriende en kollegas het sy op die aand van haar dood besluit om [[Johannesburg]] toe te ry ná 'n uitvoering in die [[Nico Malan-operahuis]] in [[Kaapstad]].

Haar suster, Barbara Veenemans is een van Suid-Afrika se mees gerespekteerde opera soprane wat vir al die streeksrade hoofrolle in Suid-Afrika gesing het. Barbara se sangloopbaan het oor 45 jaar gestrek. Leonore se broer, Bennie Veenemans (as seunsopraan), het ook gesing en opnames gemaak. Bennie word beskou as een van die beste seunsoprane wat [[Suid-Afrika]] tot dusver opgelewer het. Hy het tallose kunswedstryde gewen en in talle konserte met die beste sangers van sy dag, soos [[Emma Renzi]] en Webster Booth, opgetree. Hy het hom later as dokter bekwaam en op [[Hazyview]] in [[Mpumalanga]] 'n praktyk gehad.

== Operarolle ==
=== Die Fledermaus, 1961 ===
: Net ná haar terugkeer uit [[Wene]], is Leonore gevra om op te tree vir die Opera Society of South Africa (Opsa) se opvoedkundige toer in haar eerste groot rol, dié van Adéle in Johan Strauss se operette Die Fledermaus. Joubero Malherbe vertel: &quot;Hier is sy deur die Suid-Afrikaanse publiek op die hande gedra en elke opera en operette waarin sy daarna gesing het, was 'n groot sukses vir haar. Gedurende hierdie tyd ontvang sy onderskeidelik sangonderrig in Suid-Afrika van Xander Haagen en Joyce Barker.&quot;
=== Hänsel und Gretel, 1962 ===
: Met die opening van die Johannesburgse Stadskouburg in 1962 is Leonore genader om haar eerste operarol, dié van Hänsel in Humperdinck se opera Hänsel und Gretel, in die Stadskouburg te sing. In hierdie produksie het sy onder andere saam met Jossie Boshoff en [[Doris Brasch]] opgetree.
=== Die Huwelik van Figaro, 1963 ===
: Sy sing saam met onder meer [[Gert Potgieter]], [[Dawie Couzyn]], [[Nellie du Toit]] en Jossie Boshoff in die Truk-produksie met [[Anton Hartman]] as dirigent. Dis haar eerste hoofrol vir die destyds Transvaalse Raad vir die Uitvoerende Kunste toe sy die rol van Cherobino vertolk in die opvoering in Afrikaans. Daar was altesaam 13 opvoerings en dis beskou as 'n meer tradisionele produksie. Die speelvak was baie gewild en omtrent elke aand uitverkoop en het sowat R19&amp;nbsp;000,00 by die loket verdien.

PAK in die ''[[Pretoria News]]'' op [[17 Mei]] [[1963]] het die volgende onder die opskrif &quot;No champagne at the wedding&quot; geskryf: &quot;Dawie Couzyn, who displays a lively feeling for comedy in his role as Figaro, and in partnership with Leonore Veenemans as the pageboy Cherobino, came closest to realising Mozart's intension in this light-hearted opera. (In) a somewhat self-conscious demonstration of enthusiasm, a group of students pelted Pretoria soprano Nellie du Toit with flowers at the end of last night's performance of 'Die Huwelik van Figaro' (The Marriage of Figaro) at the Aula. This was our introduction to PACT's Opera Company and the individual performances were often admirable, the Josef Witt production was rather over-large for Mozart's intimate work; the whole lacked pace and, the emphasis on solidity and weight, it seldom had elegance … Without Dawie Couzyn's Figaro and Leonore Veenemans's Cherobino, the rather protracted performance would have been sadly lacking in any spirit of animation, though Nellie du Toit, as the Countess, was not in good voice but showed a nice humour of these complicated situations … Leonore Veenemans was a delightful Cherobino, dominating the stage with a lively boyishness from the first entrance&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&quot;

=== Die Fledermaus, 1966 ===
: Sy vertolk die rol van Rosalinda in Johan Strauss se komiese operette vir Truk tydens plattelandse toere deur [[Suid-Afrika]]. Sy toer onder andere saam met Dawie Couzyn, Nicolai Cencherle, Xander Haagen, en Ralie Meyer.

=== Die Sigeunerbaron, 1966 ===
: Op [[11 Junie]] [[1966]] maak Leonore haar debuut in die [[Alhambra-teater, Durban|Alhambra-teater]] in [[Durban]] vir Naruk in die rol van Saffi in Johann Strauss se ''Sigeunerbaron''. As Saffi en Sandor was Leonore en [[Gé Korsten]] die ideale sangpaar. [[Hermien Dommisse]] het die regie behartig en Charles Denholm was die dirigent.

In die ''[[The Mercury|Natal Mercury]]'' van [[27 Mei]] [[1966]] onder die opskrif &quot;Exciting soprano&quot; word die volgende oor Leonore geskryf: &quot;She is South Africa's most exciting lyric soprano and I predict a brilliant future for her. This is how Miss Hermien Domisse, guest director of NAPAC's forthcoming 'Gipsy Baron', describes Leonore Veenemans, the young Benoni singer who will play the role of Saffi&quot;. Pieter Serfontein skryf in ''[[Die Transvaler]]'' op [[16 Junie]] [[1966]]: &quot;NARUK kan met reg trots wees op hierdie opvoering … dit is beslis die beste wat nog in Durban op die planke was! Hierdie eer kom Hermien Dommisse (regisseuse) toe en natuurlik die opperbestuur wat haar gekies het om die Sigeunerbaron af te rig … Van die soliste was dit Leonore Veenemans (Saffi) en Gé Korsten wat 'n groot indruk gemaak het. Mej. Veenemans se Saffi is 'n natuurlike jong meisie, vol grasie en opregtheid. As dit later aan die lig kom dat sy van adellike afkoms is, kan 'n mens begryp waarom die Sigeunervurigheid ontbreek. Haar sangstem het die afgelope jaar sedert ons haar hier in Die Huwelik van Figaro gehoor het, tonne verbeter. Daar is nou 'n dramatiese kwaliteit wat sy tegnies ten volle benut. Die bekende Sigeunerlied het sy byvoorbeeld uitstekend gesing. 'n Sangeres wat ons hier (soos Hermien Dommisse) baie meer van behoort te hoor. Haar warme persoonlikheid behoort te pas by vele operarolle … 'n Groot applous vir die twee sangers wat ondanks 'n ongedissiplineerde (en uiters swaar) orkes, sang van hoë gehalte gelewer het...&quot;

=== Cosi fan tute, 1966 ===
: Gedurende 1966 is Leonore op toer vir Truk en sing die hoofrol van Fiordiligi in dié Mozart-opera

=== The Bartered Bride, 1966 ===
: Op 14, 17, 20, 22 Desember sing Leonore vir Truk die rol van Mařenka in Bedřich Smetena se opera &quot;The Bartered Bride&quot; wat sy met [[Nellie du Toit]] deel. Die opera word in Engels opgevoer. Dit was een van twee operas waarin die Veenemans-susters saam opgetree het; Barbara het die rol van Hata vertolk. Die opera is in die Aula in Pretoria sowel as in die Johannesburgse Stadskouburg opgevoer. Krušina is gesing deur Jaco van der Merwe, Ludmilla deur Stella Beder en Micha deur Wicus Slabbert. [[Gert Potgieter]] het Vašek vertolk en Gé Korsten was Jenik. Ander bekendes was Webster Booth as die Ringmeester en Margaretha Deysel as Esmeralda. Dirigent: Leo Quayle. Regisseur: Victor Melleney.

Pieter Serfontein van ''[[Die Transvaler]]'' skryf op [[20 Desember]] [[1966]] die volgende resensie onder die opskrif &quot;Jong kunstenaars beïndruk in opera en ballet&quot;: &quot;Saterdag het drie jong kunstenaars die geleentheid gehad om hoofrolle te vertolk in TRUK se huidige opera- en balletopvoerings. In die aandopvoering het Leonore Veenemans die Mařenka-rol in Die Verkoopte Bruid gesing. SOPRAAN: Ons het Leonore Veenemans ongeveer vier jaar gelede hier in 'n opera-opvoering gesien. Dit is jammer. Indien hierdie voortreflike sopraan meer dikwels gebruik was in die verlede sou sy vandag beslis gereken kon word as een van ons voorste operasangeresse. Die sangstem is daar, die gawe tot toneelspeel ook … Leonore Veenemans se Marenka is 'n vrolike opgewekte dorpsmeisie wat groot patos toon sodra sy uitvind dat haar geliefde &quot;ontrou&quot; is. Haar voorstelling van die rol is geloofwaardig. In Saterdagaand se opvoering was sy die enigste wat oortuig het as 'n karakter. 'n Mens kon in Marenka glo, jy het saam met haar droefheid en vrolikheid meegemaak. Maar nommer een is die sopraan se uitstekende tegniek. Wat die opvallendste is, is dat mej Veenemans emosie met haar sangstem kan weergee. Dink hier bv aan haar lewering van Marenka se groot aria in die derde bedryf. Dit was vol patos, eensaamheid, nostalgie, en met haar tegniese suiwerheid het Leonore Veenemans die aria 'n hoogtepunt in hierdie opvoering gemaak. Geen wonder die gehoor was luidrugtig in sy applous nadat hierdie eerlike sangeres die skone aria gesing het nie. 'n Mens kan net hoop dat TRUK in die toekoms baie meer van Leonore Veenemans sal gebruik maak. Daar is talle rolle wat sy met groot sukses sal kan sing. Dink maar aan die talle romantiese operas waarin sy 'n ware heldin kan wees. Sy verdien erkenning, want Saterdagaand het sy 'gearriveer' as operasopraan.&quot;

=== The Bartered Bride, 1967 ===
: In Mei 1967 herhaal Truk sy produksie van &quot;The Bartered Bride&quot; met in die rolverdeling Jaco van der Merwe, Stella Beder, Leonore Veenemans, Barbara Veenemans, [[Gert Potgieter]], Lloyd Strauss-Smith, Øystein Liltved, Webster Booth, [[Margaretha Deysel]], John Llewellyn. Diriget: Leo Quayle. Die regisseur was Victor Melleney.

In 'n resensie (koerant en datum onbekend) skryf PRB onder die opskrif &quot;Potgieter skitter in komiese rol&quot;: &quot;Die heropvoering van die volksopera deur Truk was 'n goeie gedagte, veral met die oog op die feit dat die tragiese opera, Macbeth van vanaand om die beurt aangebied word. Leo Quayle het die orkes met 'n vaste hand gedirigeer, maar tog die lewenslustige kwaliteit wat die opera verlang, behou. Met die openingsakkoord van die ouverture was dit duidelik dat die orkes in goeie hande is. Die regte atmosfeer is geskep deur Bill Smuts se effektiewe dekor en hoewel daar geen dekorverwisseling dwarsdeur die opera is nie, word die toeskouer nooit moeg daarvoor nie. TRUK se balletgeselskap het ook daarvoor gesorg dat die opera 'n dansende opera gebly het, veral die Dans van die Komediante was 'n juweel (die oorspronklike choreografie is gedoen deur Frank Staff en Nina Alova was verantwoordelik vir die herproduksie).

&quot;[[Gert Potgieter]] as Vasek het beslis die kalklig gesteel met sy byna idiotiese voorkoms en vertolking van die rol. Hy het weereens gewys dat hy uitblink in komiese rolle. Al die sangers het deurgaans 'n hoë standaard gehandhaaf. Lloyd Strauss-Smith is voorwaar 'n aanwins op die operaverhoog. Hy het goed in die rol van Jenik gepas en hoewel daar min geleentheid was om te wys waar toe hy in staat is, het hy 'n uitstekende vertolking gelewer. Sy tenoorstem is resonant en sy diksie duidelik. Die vertolking van Leonore Veenemans was baie goed. Sy het as 'die bruid' die ernstige sowel as die lighartige momente goed uitgebeeld. Ek het haar lanklaas so goed hoor sing. Haar duet in die tweede bedryf met Vasek waar sy koketterig met hom flankeer was uitstaande. Haar kostuum in die eerste bedryf was na my smaak egter te lomp en lelik. As die huweliksmous Kecal, het Øystein Liltved 'n goeie vertolking gelewer. Sy solo 'Laat alles aan my oor' in die eerste bedryf verdien 'n pluimpie. Jaco van der Merwe as Krusina, Stella Beder as Ludmilla en Nicolai Cencherle het goed in die ondersteunende rolle gepas en hul ensemblewerk was ook goed. Veral die ouerpare in die tweede bedryf het in die kwintette geskitter. Die koormeester, Neil Chapman, behoort 'n knoopsgatruiker aangesteek te word vir sy koorafrigting. Die koorsang was puik. Ongelukkig was daar soos in alle kore die enkeling wat ook graag 'n solis wil wees wat steurend kan wees vir die gehoor. Victor Melleney het hom goed van sy taak gekwyt met die kleurryke en sprankelende opera wat op 'n hoë noot afgesit het. Die ondersteunende rolle van Hata ([[Barbara Veenemans]]), Micha (Xander Haagen), die Indiaan (John Llewelyn) is baie goed vertolk. Die Verkoopte Bruid waarvan die meeste musiek (veral die koorwerk) gegrond is op Tsjeggiese volkswysies word op 5, 11 en 13 Mei in die Johannesburgse Skouburg aangebied. Daarna gaan dit na die Aula, Pretoria.&quot;

=== Nabucco, 1968 ===
: In 1968 vertolk Leonore die rol van Fenena in Truk se produksie van [[Giuseppe Verdi]] se Nabucco met groot sukses. Renato Bruson het die naamrol gesing en [[Gert Potgieter]] was Ismaele met Boris Carmeli as Zaccaria, Joyce Barker as Abigaille, Leonore as Fenena, James Coker as die hoëpriester, James Jackson as Abdallo en Stella Beder as Anna. Die dirigent was Franco Ferraris en die regisseur Victor Melleney met ontwerp deur Raimond Schoop.

=== Die bedelaarstudent, 1968 ===
: Hierdie operette is in die Ernest Oppenheimer-skouburg in [[Welkom]] opgevoer met Leonore en [[Gé Korsten]] in die hoofrolle. Ander sangers was Nicola Cencherle, Louisa le Roux-Cronje en Albie Louw. Die dirigent was Eberhard Künkel en Kasimir Dubinski was vir die ontwerp verantwoordelik. Dit was die eerste produksie in hierdie nuwe skouburg en die openingsaand was 15 Februarie 1968.

F. Oosthuizen het die opvoering as volg geresenseer: &quot;Met groot swier en statigheid is Welkom se skouburg gisteraand ingewy met die première van Millöcker se Weense operette Die Bedelaarstudent. Die aanbieding as geheel kan as 'n groot sukses beskou word en veral die teater bewys gelewer dat dit in alle opsigte voldoen aan akoestiese vereistes. Eberhard Künkel verdien lof vir die bekwame wyse waarop hy die Durbanse stadsorkes beheer het, maar ongelukkig was die ewewig tussen orkes en die koor van 80 lede by tye te erg versteur. Die soliste was puik met veral Leonore Veenemans as die skalkse koketterige Lora .&amp;nbsp;.&amp;nbsp;. die glanspunt op die verhoog. Gé Korsten se gewone sjarmante aantreklikheid het pragtig saamgevloei met sy vertolking van Simon Rymanowich, die jong bedelaarstudent wat skielik deur ongewone omstandighede in die rol van 'n jong miljoenêr beland, wat die hand van die skone Lora moet verower. Die aangenaamste verassing van die aand was Nicola Cencherle se vertolking van Jan Janicki, Simon se studentevriend wat verlief raak op Bromislawa, Lora se jonger suster, vertolk deur die Bloemfonteinse sopraan Louisa le Roux-Cronje. Die liefdesdeel deur die twee het dan ook die grootste byval gevind. Albie Louw as kol. Ollendorf wat wraak sweer op Lora nadat sy hom verneder het, was die sentrale figuur waarom alles gedraai het. Van sy eerste verskyning af het hy die gehoor aan sy voete gehad met sy sprankelende spel en kwinkslae soos by een geleentheid toe verwys is na Oppenheimer se miljoene wat ietwat vreemd voorkom in 'n Weense operette. Alle eer aan Kasimir Dubinski wat verantwoordelik was vir die dekor ontwerp met al sy kunstige uitbeelding van die tronk in Krakow.&quot;

=== Peter Grimes, 1969 ===
: Leonore sing sewe aande van die rol van een van die niggies in [[Benjamin Britten]] se opera &quot;Peter Grimes&quot; in &quot;onvergeetlike opvoerings&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veenemanssopranos.yolasite.com/leonore-veenemans.php |title=Veenemans Sopranos |access-date=17 Februarie 2012 |archive-date=21 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621025640/http://www.veenemanssopranos.yolasite.com/leonore-veenemans.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; saam met [[Gert Potgieter]] in die hoofrol as Grimes vir Truk. Hier is baanbrekerswerk gedoen wat nuwe repertoire aan operaliefhebbers bekendgestel het. Buiten Ava June, was al die sangers in hierdie opera Suid-Afrikaners wat die sukses soveel groter gemaak het. Die ander sangers was: Eddie Prinsloo, Lawrence Folley, Marita Knobel, Ralie Meyer, George Kok, Øystein Liltved, Stella Beder, Adams James Jackson, Jaco van der Merwe en [[Rudi Neitz]]. Dirigent: Leo Quayle; regisseur: Victor Melleney; ontwerp: Raimond Schoop.

Die volgende uittreksel is uit ’n resensie wat verskyn het op [[25 April]] [[1969]] onder die opskrif &quot;PACT’S opera was packed with Benonians&quot; (koerant onbekend): &quot;Benoni is certainly well represented in 'Peter Grimes', Benjamin Britten's modern opera, being produced by PACT and currently running in Pretoria. The nine Benoni members of the cast include five members from one family, Lawrence Folley, the internationally famous baritone, who plays Balstrode, and Mrs Marie Folley, plays a first violin in the PACT orchestra. Their daughter Roxan is in the chorus, as is Mrs Folley's sister, Shirley Herholdt, whose son Petrus takes a small part. Miss Leonore Veenemans, a soprano, takes the part of a niece and other Benoni members are Miss Denise Oakley, Mrs Sorida Gerber and Mrs Evelyn Jones. When the final curtain came down on Saturday evening, the opening night of “Peter Grimes” in Pretoria and South Africa, Miss Veenemans and Mr Folley shared enthusiastic ovation. Prior to the opera they had completed a tour with PACT as Madame Butterfly and Sharpless in 'Madame Butterfly' and as soon as the PACT season in [[Johannesburg]] ends, they will travel to Cape Town, and will appear in “Die Fledermaus” as Rosalinde and Eisenstein, for the Cape Town Opera season. After the Cape Town season, Miss Veenemans will travel to Italy in order to further her studies. Her first long playing record will be released at the end of this month.”

=== Madama Butterfly, 1969 ===
: Op die webwerf gewy aan die Veenemans-sangers, word gesê: “As daar een rol is wat uitgesonder kan word wat Leonore fantasties vertolk het, dan is dit die rol van Cio-Cio-San in Puccini se bekende opera Madama Butterfly. Leonore het die rol met passievolle deernis vertolk. Sy kon haar ten volle in die rol inleef. Die slottoneel het veral die gehoor geraak, want die rol van die kind was deur haar eie dogtertjie, die vyfjarige Liezel, gespeel. Leonore het ook tydens verskeie onderhoude genoem dat Cio-Cio-San haar gunsteling rol was om te sing. Die musiek het tot haar gespreek en het uitstekend by haar stem gepas.” Truk het Madama Butterfly 10 keer in Engels opgevoer. Elizabeth Vaughan het die hoofrol met Leonore gedeel. Die ander sangers was: Marita Knobel, David Hughes, [[Bob Borowsky]], [[Gert Potgieter]], [[Xander Haagen]], Øystein Liltvedt, James Jackson, Rita Roberts. Dirigent: Leo Quayle; regisseur: Victor Melleney; ontwerp: Aubrey Couling.

=== Madama Butterfly, 1970 ===
: Weer sing Leonore die rol van Cio-Cio-San vir Truk in September 1970. Leonore het ook vir Truk die rol op toer deur Suid-Afrika gesing. Dit was 'n rol wat sy beslis haar eie gemaak het.

=== Gianni Schicchi, 1970 ===
: Vir Truk sing Leonore in April 1970 in Puccini se opera “Gianni Schicchi” die rol van Lauretta. Haar suster Barbara sing die rol van Nella. Daar was altesaam 10 opvoerings in die Johannesburgse Stadskouburg sowel as in die Aula in Pretoria. Die produksie is in Afrikaans opgevoer, vertaal deur [[Gideon Roos]]. Die ander sangers was: [[Dawie Couzyn]], [[Stella Beder]], [[John Zaverdino]], [[George Kok]], [[Ken Anderson]], [[Øystein Liltvedt]], [[Xander Haagen]], [[Marita Knobel]], [[Bruce Anderson]], [[Ian Donald]], Harold Kok, Sameul Kock. Leo Quayle was die dirigent, Victor Melleney die regisseur en Graham Brown het die ontwerp behartig.

Hennie Joubert, resensent van ''[[Hoofstad (dagblad)|Hoofstad]]'' skryf in sy resensie onder die opskrif “Gianni Schicchi het die publiek gaande”: “Van die twee eenbedrywe is dit natuurlik Gianni Schicchi wat met sy skitterende sprankeling en gevathede die publiek gaande het. In Johannesburg was dit nie net te danke aan Puccini se musikale ingewings of die teks nie (hoewel Gideon Roos se keurige vertaling in Afrikaans die staccato-pret uitstekend onderskraag het!), maar in besonder aan die gelukkige spontaniteit van die optrede van die spelers. Leonore Veenemans is 'n aria vir die oog! Dit was net so aangenaam om na haar te kyk as om na haar te luister in My Geliefde Vader … Dit is een van Truk se mees genotvolle aanbiedings in 'n lang tyd.&quot;

Die ''[[Sunday Times]]'' se resensie op [[5 April]] [[1970]] onder die opskrif “Puccini one-acters” lui: &quot;Dawie Couzyn is splendid as the arch-rascal Gianni, Leonore Veenemans is outstanding as his daughter Lauretta; John Zaverdino looks well as Lauretta's young sweetheart. A most satisfactory evening, and one to be recommended.&quot; Phillipa Breytenbach skryf in haar resensie in ''[[Die Transvaler]]'' van [[1 April]] [[1970]] onder die opskrif “Na Tosca is eenakters ’n oase&quot;: “Die jong Suid-Afrikaanse sopraan Leonore Veenemans het stukke verbeter nadat ons haar laas in Madama Butterfly gesien het. Haar manier om te 'scoop' van een register na 'n ander register het heelwat verbeter. Met 'n goeie sangmeester sal sy die probleem maklik oorbrug. Haar weergawe van O my Geliefde Vader het groot byval gevind. Tog was dit Marita Knobel, Stella Beder en Barbara Veenemans wat die oog gevang het. Die sang van die drie het my veral beïndruk. Hier het ons goeie materiaal in drie sangeresse wat veel werd vir die opera hier kan wees. Die kwartet tussen Couzyn, Leonore Veenemans, Stella Beder en John Zaverdino was 'n hoogtepunt in die aanbieding.&quot; Joe Sack van die ''[[Rand Daily Mail]]'' skryf in sy resensie onder die opskrif “All entertainment in Pact operas”: &quot;Tongue-in-cheek, Puccini even laughs at himself, when he gets Gianni Schicchi's daughter Lauretta, to persuade her father to change the will. Instead of a new aria, she suddenly sings one from 'La Boheme'. Leonore Veenemans sang it very well, too, with the seriousness and artistry that all good farce should exhibit.&quot;

=== Die Fledermaus, 1971 ===
: Op [[11 Mei]] open Johan Strauss se operette in die Churchill-teater in Durban. Leonore sing vir Naruk die rol van Rosalinde onder andere saam met [[Lawrence Folley]]. Leonore en Lawrence was 'n geliefde sangpaar wat graag saam in produksies en konserte opgetree het. Die ander soliste was: Marianne Winter, Gert Potgieter, Kenneth Reynolds, Valerie Anderson, David Matheson, Leonore Groenewald, Jack Payne. Die regisseur was die [[Oostenryk]]er Peter Brenner en die dirigent was die [[Israel]]i Aaron Charloff; kostuums is deur Tom Owen ontwerp en die dekor is deur David Sidey behartig.

Die ''[[The Witness|Natal Witness]]'' op [[4 Mei]] [[1971]] skryf die volgende: &quot;Mrs Leonore Veenemans is one of the cast busy rehearsing for ‘Die Fledermaus’ which will have its opening night at the Winston Churchill Theatre on May 11th. Mrs Veenemans feels very enthusiastic about the production and is thoroughly enjoying the rehearsals. 'We all love our producer', she said, 'and I am sure it's going to be a super show'. This will be the second time that she and the lead opposite her, Mr L Folley, have done 'Die Fledermaus' together. They are both from Benoni and know one another well. After this show they will be appearing in 'Kiss me Kate' together. Mrs Veenemans only began singing seriously 10 years ago when she was 21. She had always thought that she would like to be a singer but never imagined that she could succeed. 'I think I was lucky that I did start so late, as I don't think it's good to tamper with your vocal chords before they are fully developed', she explained. Mrs Veenemans received most of her training on the stage. She started with minor parts and gradually moved to bigger roles. When she first started she was also a domestic science teacher in Benoni, which meant that she taught in the mornings and rehearsed in the afternoons. Now her hands are too full with her singing to enable her to continue teaching as well. Mrs Veenemans's husband is a vice principal in Benoni and they have one seven-year-old daughter. The daughter shares her mother's love of singing especially when it is happy music. ‘My husband doesn't have the same feeling and love for music that I have,’ said Mrs Veenemans, ‘but he is very proud of my singing and always encourages me.’ Mrs Veenemans has several other interests although she does not have the time to pursue them as she'd like. Once a week she goes to yoga and she is very fond of reading. 'I'm also mad on listening to music, but especially operatic and classical,’ she said.&quot; Dit was ook een van Leonore se wense om konserte in Holland, België en Engeland te gaan gee, maar weens haar vroeë dood het dit nooit ’n werklikheid geword nie.

Die ''[[The Mercury|Natal Mercury]]'' se Tim Aitchison skryf in sy resensie onder die opskrif “Fledermaus exhilarates”, oor die opvoering die volgende soos gepubliseer op [[13 Mei]] [[1971]]: &quot;I BELIEVED, after this exhilarating production of 'Die Fledermaus', that Johan Strauss II's genius was the same kind if not quite of the same order as Mozart's; and I was reassured of my conviction that 'production' is almost all-important in opera generally and in South African opera particularly. Above all, the producer, Peter Brenner, from Germany, has made this delicious musical work into a piece of the most delightful theatrical entertainment. This is how an operatic tradition becomes established in a country and this 'Fledermaus' will live on because of the skilled way Mr Brenner has created theatre 'business' to fit the music – or conversely because the music so marvellously fits what is going on on the stage. Tremendously important too, is the happy fact that James Conrad had assembled a cast who contributed to the opera's success not only by singing well but by acting equally well. Leonore Veenemans, elegant and lovely as Rosalinde, sang and acted well indeed. Her production is exceptionally good and her voice, if a trifle hard at the top, rang truly and accurately in a fine evening of stylish, musical, singing and acting... This was one of NAPAC's finest opera productions, placing Natal at a highly competitive level compared to what I have seen in other provinces in this genre&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&quot;

=== La Boheme, 1971 ===
: In Oktober en November vertolk Leonore die rol van Musetta in Puccini se opera “La Bohéme” vir Naruk. Die rol van Mimi is eers vir Leonore aangebied, wat sy ook aanvaar het. Naruk het toe later besluit dat Nellie Du Toit die rol sou sing. Die rol van Musetta is toe vir haar aangebied. Dit het Leonore soos te verstaan baie ontstel, maar sy het wel later ingestem om die rol van Musetta te sing. Leonore het die rol haar eie gemaak. Haar weergawe van Musetta's Waltz Song terwyl sy op die tafel staan en met uitlokkende koketterigheid sing, was onvergeetlik. Die ander soliste was: [[Gé Korsten]], [[Hans van Heerden]], [[Øystein Liltved]], Michael Bell, Walter Heinen, David Matheson. Dirigent: James Conrad; dekor: David Sidey; kostuums: Lucille Cross.

Elizabeth Clarke in die ''[[Sunday Express]]'' van [[31 Oktober]] [[1971]] skryf die volgende met die opskrif “Boheme deserved acclaim”: &quot;It must be the first time in NAPC's history that an opera season has been completely sold out, with no imported star either. James Conrad's production of 'La Boheme' has deserved its unprecedented acclaim by the Durban public. Musetta's 'Waltz Song' is so well known that it is difficult not to compare it with many recordings. However, Leonore Veenemans gave a good account of this showy peace of music (Musetta's Waltz Song) and in all gave a lively performance.&quot;

=== Kiss me kate, 1971 ===
: Leonore sing die rol van Lilli Vanessi in Cole Porter se Kiss me Kate vir die East Rand Musical Comedy Players, as deel van hulle een-en-twintigste bestaansjaarviering. Sy tree op onder meer saam met [[Lawrence Folley]] in die rol van Fred Graham, Dave Lewis as Bill Calhoun, Wally van Welie as Harry Trevor, Elizabeth Davies as Lois Lane en Allan Teddor as Ralph. Die regie is behartig deur Edward Hundermark en die musikale leiding deur Donald Dent. Die dekor is deur John Langley ontwerp.

=== Carmen, 1972 ===
: Leonore sing die rol van Micaëla in Bizet se Carmen vir Truk saam met onder meer Lawrence Folley as Escamillo. Die opera is 10 keer in Engels opgevoer. Die ander soliste was: Inca Polič, Joyce Blackham, Jean Bonhomme, Lawrence Folley, William Hill, Ian Donald, Hilary Thomas, Ilse Lotz, Jaco van der Merwe, George Kok. Leo Quayle was die dirigent, Victor Melleney die regisseur, die dekor was deur Anthony Farmer en die kostuums Reinhard Heinrich.

=== I Pagliacci,  1972 ===
: In Oktober sing Leonore vir Naruk die rol van Nedda in Leoncavallo se opera I Pagliacci in die Alhambra-teater. Saam met haar sing Sergei Baigildin as Pagliacci, Walter Johnson, Gwilam Evans, en Kenneth Reynolds.

=== The Merry Widow, 1973 ===
: Leonore se laaste optrede was ook haar eerste vir Kruik in Kaapstad in die destydse Nico Malanskouburg (nou Kunstekaap) in die rol van die weduwee Hanna Glawari in Léhar se bekende en geliefde operette. Die speelvlak was in Januarie en Februarie 1973. Die ander soliste was: [[Lawrence Folley]], Rosemary Burton, Stephen Tudor, [[Angelo Gobbato]]. Die dirigent was Christopher Fifield, die regisseur Angelo Gobbato, Roy Cooke het die dekor behartig en Ulrich Binedell die kostuums ontwerp. Van die ander sangers en spelers was Malcolm Heyns, Jeff Smith, Jack Harvey, Phyllis Early, Ronald France, Liz Dick, Elliot Playfair, Zoë Randall en David Sherwood.

== Rolprentloopbaan ==
=== ''Die Geheim van Nantes'' ===
: Voor sy die eerste keer in ’n rolprent gespeel het, is Leonore in 1969 gevra om die temalied “Keer op keer” vir die rolprent “Die Geheim van Nantes” te sing. In 1970 maak sy haar rolprentdebuut in die eerste van twee Afrikaanse prente waarin sy sou speel.

: In ’n onbekende publikasie is die volgende oor Leonore se lewe as filmster geskryf: “Sy is ons tweede operaster wat filmspeler geword het. Dit was mos [[Gé Korsten]] wat dié presedent gestel het. Net soos Gé het Leonore nou ook die driekuns behaal – as operaster, sangeres van ligte liedjies en filmspeler. Wie, buiten die gereelde groepie operagangers sou vandag van Gé en Leonore geweet het as hulle nie ook tot die meer populêre mark toegetree het nie. ‘Eintlik is ek so 'n bietjie bang,’ kom dit van Leonore. ‘Jy weet om bekend te word en so aan. Dis eintlik 'n teenstrydigheid. Ek sing tog nie net vir myself nie. Twee jaar gelede het ek vir die eerste keer kennis gemaak met 'n beroemde Suid-Afrikaner. Dit was Gé. Toe het ek gesien hoe mense hom op straat agterna staar en ek het so by myselwers gedink dit moet darem vreeslik wees as jy nie meer iets privaat kan doen nie. Aan die anderkant is dit natuurlik heerlik om op die hande gedra te word. Ek wonder of 'n mens 'n soort kompromis kan tref?' ...”
Leonore was aanvanklik onseker of sy die wêreld van rolprentaktrise wou aanvaar en het die aanbod om in Kavaliers se rolprente op te tree met groot huiwering aangeneem.

=== ''Die Drie Van Der Merwes'' ===
: Leonore begewe haar op die silwerdoek in 1970 in “Die drie Van der Merwes” waarin sy die rol van ’n nagklubsangeres vertolk teenoor die akteur en regisseur [[Frans Marx]]. In 'n onderhoud uit 'n onbekende publikasie is hierdie vraag aan haar gestel: “Hoe het dit nou gekom dat sy ook in rolprente optree?” Sy antwoord: “Weet nie eintlik nie. Kavalier-Films het my sommer eendag uit die bloute opgebel en gevra of ek hulle kan kom spreek. Doodnuuskierig is ek na Aasvoëlkop, waar [[Tommie Meyer]] wou weet of ek in films belangstel.” Altyd gereed om iets nuuts te probeer, sê sy dadelik ja. “Eintlik het ek opera nog altyd baie geniet, juis omdat musiek met toneel gekombineer is.” Die artikel vervolg: “Dis natuurlik die gewone storie. Hulle gee jou toe 'n filmtoets wat jy met vlieënde vaandels slaag en toe … Leonore lag: 'Wa … wa … wag, nie so haastig nie. Ek het nooit 'n filmtoets gedoen nie. ‘’Die Drie Van der Merwes’’ was my filmtoets. Altans dis wat hulle vir my vertel het. Daarna sou hulle besluit of ek darem in 'n film kan speel. … Ek was blykbaar darem OK, want my volgende prent is saam met Gé Korsten. Ek het werklik baie geleer met my eerste film. Moet dit net nie neerskryf nie, maar Frans Marx, ervare akteur wat hy is, het elke keer so gedraai dat my rug na die kamera was. Later word ek toe ook slim en draai ook sodat Frans se rugkant kamera toe wys. Moet nou net nie dink ek het iets teen ou Frans nie', kom dit vinnig. 'Hy is werklik 'n wonderlike akteur'...&quot;

: In 'n ander onbekende publikasie word daar geskryf: &quot;Ons klompie joernaliste wat spesiaal vir die verfilming van 'Die Drie Van der Merwes' Durban toe is, was eers verbaas toe ons hoor watter rol sy speel. Dié van 'n los meisie, die nooi van kaptein James van der Merwe. Leonore lag haar aansteeklike laggie: 'Wat vir my so snaaks is, is dat Maryann Johnston, wat in die werklike lewe baie modern is, 'n hipochondriese tante speel en ek met my onderwyserman wat in die kerkraad is, 'n lekker nooi. Ja, my ou man is maar taamlik konserwatief en was 'n bietjie bang oor wat die mense te sê sou hê. Dit was nie oor die rolprente as sodanig wat hy gemor het nie, net oor die rol. Maar ek het hom tog omgepraat.' Hoe meer 'n mens met Leonore te doen kry, hoe sterker word die gedagte dat sy al wat 'n mansmens is, om haar pinkie kan draai. Teen haar ontwapende glimlag, haar spontane hartlikheid en haar inskiklikheid is niemand bestand nie...&quot;

: In die ''[[Daily News]]'' in Natal van [[7 Mei]] [[1971]] noem Leonore die volgende oor haar films onder die opskrif “Her voice as lovely as her looks: &quot;I prefer stage work to films. On stage you have control over your performance and a live show is so much more exciting, whereas in films, you lose the continuity because the scenes are not shot in the order of their presentation, she said.&quot;

=== ''A New Life'' ===
: In die rolprent “A New Life”, wat in 1971 verfilm is, speel Leonore teenoor die tenoor [[Gé Korsten]]. Leonore sing ook op die klankbaan. In 'n onbekende publikasie is die volgende gepubliseer: &quot;A New life&quot; (1971) van Kavalier Films is gebore uit die gebeure rondom die wêreld se eerste hartoorplanting wat in 1967 deur dr. [[Christiaan Barnard]] in Kaapstad gedoen is. Die draaiboek is deur die Amerikaner Walter Brough geskryf. Die verhaal bestaan uit twee parallelle lewensverhale wat aanmekaar geskakel word wanneer 'n hartoorplanting plaasvind. Aan die een kant is daar die beroemde sanger (Gé Korsten) met die wêreld aan sy voete, wat op die kruin van sy loopbaan ernstige hartprobleme opdoen. 'n Hartoorplanting deur professor Chris Barnard (Nic Badenhorst) is sy enigste hoop op oorlewing. Aan die anderkant is daar 'n Kaapstadse sakeman (Dawid van der Walt) wat deur huweliksprobleme 'n baie ongelukkige lewe ly. Hy sterf in 'n motorongeluk en word die skenker van die hart wat die sanger se lewe sou verleng. Leonore Veenemans het die rol vertolk van die sanger se geliefde en ook die sangeres Lindie Roux en die Drakensbergse Seunskoor het in die rolprent opgetree. Dirk de Villiers was die regisseur van A New life, Joe Mansfield die redigeerder, Louis de Wit was die kameraman en Irene Titford het die grimering gedoen. Hierdie rolprent is deur Ster Films vrygestel.”

: In 'n onderhoud met Leonore (onbekende publikasie) vertel sy: &quot;Ja, dis einste die storie waar Gé 'n hartoorplanting kry. Ek is nie juis in my skik met die rol nie, want ek speel 'n oujongnooi wat van die toneel verdwyn nog voordat die storie mooi op stryk is&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&quot; In ’n berig in die ''[[The Witness]]'' van [[4 Julie]] [[1971]], onder die opskrif “Versatile SA singer will take lead in ‘Die Fledermaus’&amp;nbsp;”, vertel Leonore meer oor haar films: “Besides opera, Mrs Veenemans enjoys doing light music and she has begun cutting records and making films. In (“A New Life”) she played the role of an old maid school principle and she was also the school singing mistress. They used the Drakensberg Boys Choir and it was a wonderful experience. 'I really enjoyed it', said Mrs Veenemans, 'but I prefer doing live shows as you have so much more control. In films they just use a couple of shots and more than likely they'll be the most hideous! I think one of the worst experiences possible is to watch a film that you're in'. Mrs Veenemans has signed a contract to do four more films...&quot;

== Plate en opnames ==
Leonore tree in 1969 toe tot die ligtemusiekmark met haar eerste twee langspelers, “Goud en Silwer” en “Verre Lande”. In 'n onbekende publikasie skryf Gordon Koch die volgende met die opskrif: “Ster van die week, Leonore Veenemans, ’n ideaal is nooit verwesenlik” oor Leonore se begin as opnamekunstenaar: &quot;Sonder om vooraf 'n afspraak te reël, het sy eendag by ons kantoor opgedaag – hierdie wonderlike meisie met die lagplooitjies om die mond en die helder blink oë. Leonore Veenemans: 'Kan ons asseblief met iemand in verband met plate opnames gesels – verkieslik operaplate? Ek en ons verkoopsbestuurder, Roy Evans, het hulle binnegenooi, tee bestel … en binne vyf minute het ons … 'n vriendskap begin wat een van die mooiste, maar ook een van die seerste van my musiekloopbaan is.' So gesels mnr. Albie Venter, besturende direkteur van EMI-Brigadiers, oor die dag toe hy met Leonore Veenemans kennis gemaak het. 'Om 'n plaat met Leonore die lig te laat sien, was altyd 'n belewenis', sê mnr. Venter. 'Weke vooruit het ons die nommers beplan, gestry en baklei omdat ek koppig was en nooit wou toegee tot haar begeerte om 'n operaplaat te maak nie. Later, het ek steeds beloof, sal ons so maak, sing nou eers liedjies wat vir my en die breë publiek mooi sal wees.&quot;

In 1964 vra Xander Haagen haar om deel te neem aan die opnames van sy musiekblyspel “Haai-Polfaai en Tierlantyn”. Met hierdie opnames sing sy onder haar getroude van, Brewis. In 'n resensie met die opskrif “Nuwe plate: Satiriese musiekblyspel van beroepsgehalte” staan onder meer die volgende: &quot;Vir die eerste keer is 'n musiekblyspel van beroepsgehalte in [[Suid-Afrika]] geskep. Die musiek getuig van musikale intelligensie en die teks van diepe insig, nie alleen van kunstenaars nie, maar ook van die internasionale politiek. Die deelnemers is deurgaans uitstekend. Wie kan byvoorbeeld die nommer “Teater is nou Smarter” beter sing as die veteraan aktrise Mathilde Hanekom? Wat die sang betref is Leonore Brewis [Veenemans], Barbara Veenemans en Nicola Cencherle die sterre. Mej. Brewis [Veenemans] sou 'n uitstekende Anna [Hanna] in die Vrolike Weduwee gewees het. Barbara Veenemans is 'n voortreflike soubrette en Nicola Cencherle kan in 'n goeie operasanger ontwikkel … Die musiek van Haai-Polfaai en Tierlantyn kan beslis as grondslag van 'n musiekfilm dien.&quot;

In die boek “Musieksterre van Gister”, saamgestel deur Danie C Pretorius, is die volgende oor Leonore se loopbaan as ligte musiek sangeres geskryf:

&lt;blockquote&gt;Leonore Veenemans is 'n naam wat tuishoort by die grootste Afrikaanse sangers van alle tye. Sy was uiters gewild en bemind onder alle liefhebbers van Afrikaanse sang, en het haar naam verewig met haar trefferlied, “Liefste Madelein”, 'n vertaling van 'n Russiese volksliedjie. Haar liriese, vloeiende stem gepaardgaande met haar vonkelende uitvoerings, het haar spoedig die liefling van musiekgehore en plateversamelaars gemaak. Hoewel sy eintlik 'n sanger van ernstiger musiek was, was dit veral haar vertolking van ligte musiek waarin sy die dieper betekenis van die woorde geaksentueer het, dat sy diep in die hart van musiekgeesdriftiges gekruip het, daarom dat dit 'n ontsettende skok was toe sy op 17 Februarie 1973 op agt en dertigjarige leeftyd, op die kruin van haar musiekloopbaan, tragies in 'n motorongeluk omgekom het. Haar dood was nie net vir haar familie en vriende 'n onvervangbare verlies nie, maar ook vir die Suid-Afrikaanse musiekwêreld.

Sy het haar private en beroepslewe die hoogste standaarde van perfeksie en moraliteit vir haar gestel, en het 'n sprankelende en opbeurende persoonlikheid gehad. Met haar onuitputlike lewensvreugde het sy almal rondom haar aangeraak en op hul gemak laat voel.

Albie Venter, wat haar ontdek het, het besef dat Leonore op die gebied van die ligte Afrikaanse lied 'n groot leemte kon vul, en het derhalwe van die begin af sy vertroue in haar gestel. Albie, wat altyd 'n oor vir treffer materiaal gehad het, het besef dat hy met 'n rare talent te doen het, en het haar sangloopbaan van die begin af doelmatig bemark en op koers gekry. Hy het die produksie van haar eerste twee langspelers, &quot;Goud en Silwer&quot; en &quot;Verre Lande&quot;, wat albei in 1969 opgeneem is, self behartig. Op &quot;Goud en Silwer&quot; het sy gevestigde gunstelinge soos die &quot;Goud en Silwer-wals&quot; van Léhar, &quot;Kleine Nagtegaal', 'Groen is die heide&quot; (Grün ist die Heide), en Rollo Scott se &quot;Liefling kom wals saam met my&quot; gesing, asook 'n hele paar Engelse liedjies soos 'I Talk to the Trees', 'With a Song in my Heart&quot;, &quot;I'll Walk Alone&quot; en Ivor Novello se &quot;I Can Give You The Starlight&quot;.

Maar dit was veral haar album “Verre Lande” met die Lugmag se Mannekoor, wat die Suid-Afrikaanse musiekpubliek in beroering gehad het. Haar betowerende stem het op dié onoortreflike album benewens “Liefste Madelein” en die titellied, gekomponeer deur [[Nico Carstens]], juweeltjies opgelewer soos “Die Woudprinses”, “My Land”, “My Soetlief”, “Ek kan nie trou bly nie”, “Een enkel roos” en “Liefde regdeur die hele jaar”.

Die bekende radiopersoonlikheid Daniël Kirstein, wat onder die skuilnaam Chris Steyn talle Afrikaanse trefferliedjies geskryf het, het vir die lirieke van &quot;Liefste Madelein&quot; gesorg. Drie verdere suksesvolle langspelers is daarna vrygestel, naamlik “Leonore”, “Bly by My” en “Haar Mooiste Lied”. Haar laaste opname was “Stille Nag” wat op 'n Kersplaat uitgereik is. Ná haar dood is talle gedenkalbums uitgereik, maar dit is haar onsterflike opname van “Liefste Madelein” wat sal voortleef tot in lengte van dae.&lt;/blockquote&gt;

=== Opnames vir die SAUK ===
Leonore het talle opnames vir die SAUK gemaak wat oor die radio uitgesaai is. Die meeste van die opnames is saam met die SAUK-simfonieorkes gemaak waar sy vele opera- en operettearias en kunsliedere opgeneem het. Van die dirigente met wie sy saamgewerk het, was [[Anton Hartman]] en [[Edgar Cree]]. Die aria “One fine Day” uit Puccini se opera “Madama Butterfly” asook die “Willow Song” saam met die “Ave Maria” uit Verdi se opera “Otello” is hoogtepunte waar Leonore se ware operastem ten volle waardeer kan word.

Die verwagte operaplaat het nooit die lig gesien nie en dit is jammer dat die publiek nooit die voorreg gehad het om Leonore as operaster te leer ken nie. Die webtuiste oor die Veenemans-sangers skryf: “Met die uitsondering kan 'n mens noem dat “Liefste Madelein” haar grootste ligtemusiektreffer was en dat sy oornag sterstatus daarmee verwerf het. Tot vandag toe onthou die Suid-Afrikaanse publiek haar as ons ‘Liefste Madelein’. Sy het altesaam 13 ligte musiek langspeelplate uitgegee. Vir haar bydrae tot Afrikaanse ligte musiek ontvang sy in 1969 'n Sarie-toekenning as Suid-Afrika se mees belowendste ligtemusieksangeres.

== Haar laaste optrede ==
Op die aand van Donderdag [[16 Februarie]] [[1973]] sing Leonore in die laaste opvoering van KRUIK se Vrolike Weduwee-speelvak in Kaapstad. Die volgende dag, Vrydag [[17 Februarie]] [[1973]] sterf Leonore, een dag na haar 38ste verjaarsdag, in 'n motorongeluk op die N1 naby [[Prins Albert]] in die [[Karoo]] op pad terug na Pretoria.

In ’n koerantberig, waarvan die koerant se naam nou vergete is, skryf iemand: “Sprankelend, guitig en 'n opperste van 'n terggees, só het die vrolike weduwee, Hanna Glawari (gesing deur sopraan Leonore Veenemans) deur Léhar se Die Vrolike Weduwee geborrel en gebruis. Dit was Donderdagaand! Die operette-gangers in die Nico Malanskouburg, waaronder ek ook was, het haar toegejuig – sy was wonderlik. Heerliker was 'n gesellige ete ná afloop van dié opvoering waar 'n paar van Leonore Veenemans, vergesel van Lawrence Folley, se vriende later in 'n woonstel met 'n pragtige uitsig oor die see bymekaar was. Dit was kort duskant twaalfuur – 'n paar minute voordat sy haar 38e verjaardag sou vier. Met al die 'onthou jy dit, haai het jy gehoor' … het die tien van ons ongemerk die oorlosiewyster by twaalfuur sien verbyglip. En om 12:20 het 'n verwytende Leonore Veenemans gesê: 'Word 'n mens dan nie hier in die Kaap met jou verjaarsdag gelukgewens nie?' 'n Behoorlike gelukwensing het sy wel daarna van almal gekry en die herinneringe uit vervloë dae is verder opgediep. Die aantreklike Leonore, wat pas Donderdagoggend haar donker hare rooi gekleur het 'net om weer 'n bietjie anders te lyk' en ek het in 'n hoekie gaan sit – stilletjies om stories uit te ruil. Dis hier waar sy haar bekommernis uitgespreek het oor die feit dat sy vanjaar, as al die dae en weke bymekaar getel word, uiteindelik net drie maande by haar man en kind sou wees. Die ander nege maande was sy besig met haar sangwerk. 'Dit vat aan jou … 'n mens se kind het jou nodig, praat nie van jou man nie. Maar wat maak jy as jy die onbedwingbare drang het om te sing?' was haar versugting. Sy was ook van voorneme om vandeesweek vir Albie Venter, platebaas van Brigadiers, te gaan spreek oor haar plate. Die stralende dartelende Leonore het met groot genot gekyk na 'n deel van 'n tuisgemaakte rolprent wat van haar optrede van Die Vrolike Weduwee gemaak is. Eerlik en sonder aanstellerigheid het sy die vertolking bespreek. Almal teenwoordig was erg bekommerd oor Leonore se terugreis na Transvaal wat sy vroeg Saterdagoggend wou aanpak. 'Nee man, ek gaan nie langs die pad slaap as ek moeg word nie. Iemand sal my oor die kop slaan'. Met 'n laaste wuif, 'n hartlike lag en 'n vriendelike kus vir almal op die wang, is sy weg&amp;nbsp;.&amp;nbsp;.&amp;nbsp;. &quot;

[[Albie Venter]], destyds besturende direkteur van EMI-Brigadiers, noem in 'n onbekende artikel die volgende: “Twaalfuur daardie nag het my telefoon gelui. Dit was een van die Sondagkoerante met die nuus dat Leonore dood is. Verslae het ek my en Leonore se wedersydse vriend, [[Gé Korsten]], in Pretoria gebel en ewe verslae het hy na die nuus geluister.” Freek Swart skryf in die ‘’Foto-Rapport’’, Bylae tot ‘’[[Rapport]]’’ op [[20 Mei]] [[1973]] onder die opskrif “Leonore sal só onthou word”: &quot;Die volgende oggend het sy ingepak en [[Transvaal]] toe gery. Vir die eerste keer sedert Kersfees sou sy weer by haar man en haar oogappeltjie, 'n dogtertjie, Liezel, wees. Dit sou net 'n week lank wees voordat sy vir die nuwe operaseisoen na [[Bloemfontein]] sou gaan. Sy was haastig en het soos gewoonlik gejaag vir 'n vale. Haar broer sê sy het graag gepraat van 'low flying' wanneer sy só vinnig ry. En sy was juis van plan om haar motor vir 'n nóg vinniger sportmotor in te ruil. Naby Prince Albert Road het die motor van die pad geloop, omgeslaan en Leonore is aan skedelbreuk dood. 'n Student wat agter haar gery het, het 'n appel met 'n vars hap in die motor gekry. Sy het waarskynlik beheer oor die motor verloor omdat die appel uit haar hand uit gegly het. 'n Paar dae daarna het die predikant by haar begrafnisdiens uit Psalm 96 vers 1 gelees: 'Sing tot die eer van die Here 'n nuwe lied; sing voor die Here, o, ganse aarde!' Leonore is dood. Maar in haar lewe het sy gesorg dat baie mense haar vir lank met plesier sal onthou.&quot;

== Onderhoud ==
'n Getranskribeerde uittreksel uit 'n radio-onderhoud (stasie onbekend; waarskynlik die Afrikaanse diens van die [[SAUK]]) wat Jeanette Spies met Leonore in Kaapstad gevoer het op [[19 Januarie]] [[1973]], twee maande voor Leonore se dood.

'''Jeanette''': Maar eintlik ken ons jou as 'n vertolker van tradisionele liedjies op plate, nou maak ons kennis met jou as 'n operette-sangeres. Sing jy ook ernstiger musiek, opera miskien?

'''Leonore''': Ja ek is bevrees, eintlik is opera my geliefkoosde vorm van sang. As ek natuurlik kon verkies sou ek net opera gesing het.

'''Jeanette''': Spesifieke voorkeur-operas?

'''Leonore''': Ek is natuurlik baie lief vir Madame Butterfly. Ek gaan nou volgende jaar in Natal Mimi in La Boheme sing.

'''Jeanette''': Vir NARUK?

'''Leonore''': Ja, ek doen ook Michaela in die Transvaal in Augustus, dis nou uit Carmen. Ek sien baie uit daarna. Hierdie jaar doen ek eintlik meer operawerk as wat ek enigiets anders doen.

'''Jeanette''': En jy geniet dit?

'''Leonore''': Vreeslik.

'''Jeanette''': En ek hoef jou seker die te vra of jy graag sing nie?

'''Leonore''': Natuurlik! Nee 'n mens moet eintlik 'n liefde daarvoor hê, anders weet ek nie hoe jy kan sing as jy nie daarvoor lief is nie.

'''Jeanette''': Sekerlik nie. Jy het netnou van toer gepraat. Is dit nie vermoeiend en veeleisend om so te gaan toer nie?

'''Leonore''': Ja, dit hang natuurlik af. Ons is op die oomblik besig met 'n baie moeilike toer in die Transvaal. Die program se naam is Encore. Nou eintlik is dit grepe uit musiekblyspele; ons het vier blyspele wat ons aanbied. Met die eerste een begin ons met Annie get Your Gun, die tweede een is die Vrolike Weduwee, juis ons doen dit in Afrikaans, en dan Kiss Me Kate en ons sluit af met My Fair Lady. En dis net twee sangers, nou moet jy weet ons werk ons byna dood.

'''Jeanette''': Dis 'n vol program in 'n aand, nê?

'''Leonore''': Ja, daar is partykeer tot so 17-keer wat 'n mens moet vinnig aantrek. Dan hardloop jy die gang af na die kleedkamer toe en dan sien jy net kledingstukke waai en dan spring jy in die volgende kostuum in, dan is jy weer terug.

'''Jeanette''': So julle tree gekostumeerd op?

'''Leonore''': Ja

'''Jeanette''': Vir elke blyspel?

'''Leonore''': Ons het sulke basiese soort dekorstelle ook op die verhoog, met beligting, dis baie interessant eintlik.

'''Jeanette''': Interessant glo ek wel. En die toer as sodanig is seker ook interessant met hoogtepunte?

'''Leonore''': Ja, mens het natuurlik partykeer sekere petaljes wat jou oorkom.

'''Jeanette''': Vertel vir ons daarvan?

'''Leonore''': Ons was 'n rukkie gelede op die platteland daar in die Transvaal êrens. Dis nou 'n bietjie moeilik om te toer met ligte musiek soos tydens Pinkster. Die mense gaan eers biduur toe en dan kom hulle daarna konsert toe. Ons was een aand op 'n dorp gewees en die mense het almal van die kerk gekom en hier kom ons toe met Annie Get Your Gun aan. Daar is 'n plek waar hulle met 'n rewolwer agter (die verhoog) twee skote afskiet. Dan wys ek die geweer in die gehoor in, sien, en ek mik toe tydens die aand, en ongelukkig sit die dominee toe in die voorste ry en ek mik reg vir die dominee en toe ek die skote afskiet, skree hy net 'O gaats!' die hele gehoor het natuurlik uitgebars van die lag.

'''Jeanette''': Toe skep dit 'n lekker atmosfeer. Ons het begin met Liefste Madelein, sal ons nie eindig met een van jou opera-arias nie, Leonore?

'''Leonore''': Graag.

'''Jeanette''': Watter een?

'''Leonore''': Ons het nou die aand 'n konsert gehad in die Nico Malan, 'n middernagkonsert.

'''Jeanette''': Ja, ja en daarin het jy …?

'''Leonore''': Dit was 'n groot sukses gewees. Ek het Die Een Skone Dag van Madame Butterfly gesing. Die aand het hulle 'n opname gemaak. Ek sou graag dat ons dit speel …

=== Grootste treffers ===
In die boek “Musieksterre van Gister”, saamgestel deur Danie C Pretorius, lys hy Leonore grootste ligtemusiektreffers as volg:
# Liefste Madelein
# Verre Lande
# Die Woudprinses
# My Soetlief
# Liefde regdeur die jaar
# My huweliksdag
# My land Suid-Afrika
# As ek weer my hart verloor
# Een enkel roos
# Lang Winter
# Seeman
# Aandblom
# O my pappa
# Die blonde matroos
# Dink aan my
# Erika
# Melodie van liefde
# My hart verlang na die Boland
# Heimwee na jou
# Kleine Nagtegaal
# Groen is die Heide
# Seemeeu jy vlieg na my tuiste
# Liefling kom wals saam met my
# Bly by my
# Al wat bly is die rosie
# Liefde sal nooit vergaan
# Namakwalandse blomme
# Liefdesdrome
# Kom wat wil
# Kom terug
# Rose bring 'n groet aan jou
# My liefdesmelodie

Twee versamel-CD's het reeds van haar verskyn: &quot;Ons eie nagtegaal&quot; en &quot;Jare van Liefde&quot;. Die snitte op &quot;Ons eie nagtegaal&quot; is:
# Die Liefde In Jou Hart
# Liefdesdrome
# Sing Van My En Jou
# Melodie Van Liefde
# Bly By My
# Die Blonde Matroos
# A) Aandblom / B) Lief Ou Hartbeeshuise
# Dis Verby
# Liefste Madelein
# O My Pappa
# Schenkt Man Sich Rosen In Tirol
# My Huweliksdag
# My Soetlief
# Wat Is Liefde
# Kom Met My Saam In Die Maanlig
# Kleine Nagtegaal
# Goud En Silwer Wals
# Song Of Love (met Ge Korsten)
# Erens Op Die Grens
# I'll Walk Alone
# Kom Ons Kyk Terug
# Een Enkel Roos
# I Can Give You The Starlight
# As Die Lente Kom
# Die Eindlose See
# I Talk To The Trees
# Groen Is Die Heide

Die snitte op &quot;Jare van Liefde&quot; is:
# Die liefde in jou hart
# Kom wat wil
# Kom terug (La Paloma)
# Stil soos die see
# Liefste Madelein
# Liefdesdrome
# Heimwee
# Stille Nag
# In my liefdeslied
# Bly by my
# Liefdeslied (met Gé Korsten)
# I will always worship You
# Seeman
# Al wat bly is die Rosie
# Herinneringe
# Skenk jou hart aan my
# Sing van my en jou
# Dink aan my
# My hart verlang na die Boland
# Namakwalandse blomme
# My land Suid-Afrika
# Rose bring 'n groet aan jou
# Lang Winter
# Verre Land
# My Liefdesmelodie
# Die Woudprinses

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]]

== Bronne ==
* [http://www.veenemanssopranos.yolasite.com/ Die Veenemans-Soprane]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Youtube|SjiBk55T7FM|Leonore Veenemans sing (Verdi Otello) Willow... Ave Maria}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=Nb4LuLDZ8n4 Leonore Veenemans sing ''Liefste Madelein'']
* [http://www.youtube.com/watch?v=Jw9Znnd3saQ Leonore Veenemans sing ''Namakwalandse Blomme'']
* [http://www.veenemanssopranos.yolasite.com/ Die Veenemans-soprane]
* [http://saoperasingers.homestead.com/Leonore_Veenemans.html Leonore Veenemans op SA Operasingers]

{{Unicode|}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Veenemans, Leonore}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse operasangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1935]]
[[Kategorie:Sterftes in 1973]]</text>
      <sha1>nh53ffnk4xice8reijpoxdpz38xsfvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Durban</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50170</id>
    <revision>
      <id>2923174</id>
      <parentid>2729889</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17673" sha1="3ijpyswsy2g6umsequ4r3684emcuo08" xml:space="preserve">[[Lêer:NG Gemeente Durban, Morné van Rooyen, 25 Desember 2021.jpg|duimnael|links|270px|Die kerkgebou (links) en saal van die NG gemeente Durban, einde 2021.]]

[[Lêer:Ds GC van Rooyen.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. G.C. van Rooyen, leraar van 1924 tot sy aftrede in 1944. Sy enigste ander gemeente was [[NG gemeente Machado-Boven|Machadodorp]] van 1914 af, maar hy was wel 'n jaar of wat reg aan die begin van sy loopbaan hulpprediker van [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].]]

[[Beeld:Durban NG kerk.jpg|duimnael|links|250px|Die kerkgebou van die NG gemeente Durban, wat sterk aan twee ander [[Gerard Moerdijk|Moerdijk]]-ontwerpe herinner, naamlik dié van die NG gemeentes [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] en [[Luckhoff]].]] 

[[Lêer:Ds HCJ Flemming.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. H.C.J. Flemming was net leraar van Durban in 1945, toe hy vertrek na [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] as eerste leraar van dié dogtergemeente en daar vertoef tot 1953.]]

[[Beeld:Ds JJ Struwig.jpg|links|160px|duimnael|Ds. J.J. Struwig, leraar van 1945 tot 1946.]]

[[Beeld:Ds GW Koornhof.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. G.W. Koornhof, leraar van 1946 tot 1950.]]

[[Beeld:Dr FJ Minnaar en gesin.jpg|duimnael|regs|300px|Dr. F.J. Minnaar was leraar hier van 1957 af. Dié foto van hom saam met sy vrou en hul seuntjie, Philmar, is in 1947 geneem toe hy leraar van die [[NG gemeente Jeppestown]] in die ooste van [[Johannesburg]] was.]]

Die '''NG gemeente Durban''' het van al die gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] wat die naam van 'n stad dra, die ergste onder die ontvolking deur Afrikaanssprekendes van Suid-Afrikaanse middestede deurgeloop, sodat dit teen 2010 nog net in naam bestaan het met 3 doop- en 30 belydende lidmate, vergeleke met byvoorbeeld 134 doop- en 925 belydende lidmate in 1979. (Drie ander stadsgemeentes, [[Klerksdorp]], [[Germiston]] en [[Alberton]], is weliswaar by aanliggende gemeentes [[Lys_van_ingelyfde_NG_gemeentes#Ho.C3.ABveld|ingelyf]].) 

== Eerste Durbanse gemeente ==
Omstreeks 1843, tydens die besoek van dr. [[Abraham Faure]] van die [[NG gemeente Kaapstad|Kaapse gemeente]], was daar reeds 'n afsonderlike gemeente van die NG Kerk in Durban, wat net twee jaar ná die [[NG gemeente Pietermaritzburg]] gestig is. Dit was gesetel op die goewermentsplaas Paarde Plaat, 'n plekkie aan die kus naby aan die teenswoordige stad. Ds. [[Daniel Lindley]] het dié gemeente gestig wat hom uitgestrek het tot aan Sterkspruit na die kant van die hoofstad. Die kerkraad het toe bestaan uit oudll. A. de Jager en S. Landman, en diakens L. Fourie en F. de jager. By die stigting van dié gemeente in 1841, wat dit die tweede oudste gemeente in Natal gemaak het, was die lidmate &quot;talryk&quot;, maar deur die verhuising ná die binneland nadat Brittanje Natal beset geannekseer het, het die getalle afgeneem. Dr. Faure moes met sy besoek op versoek van die Kaapse goewerneur in die Wesleyaanse kerk in Durban preek omdat die gemeente nog nie 'n eie kerk gehad het nie. Port Natal het in sy stigtingsjaar uit honderd huisgesinne bestaan, maar teen 1843 het dit afgeneem tot net 30 huisgesinne, met 120 siele.    

== Durban herstig ==
[[Beeld:Eerw WPJ Poen.jpg|duimnael|170px|regs|Eerw. W.P.J. Poen (ook Poën gespel) was Durban se eerste leraar van 1913 tot 1922, toe hy oorgaan na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]]. Hy is eers in 1922 gelegitimeer as predikant en oorlede op [[7 Augustus]] [[1937]].]]
[[Beeld:Ds JF Linde.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Johannes Frederik Linde, leraar van 1936 tot 1940.]]
[[Beeld:Ds_GJV_Bell 1957.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. G.J.V. Bell, leraar van 1951 tot 1956.]]
[[Beeld:Ds JC Jansen.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. Johannes Christoffel Jansen was medeleraar en polisiekapelaan van 1968 tot 1981.]]

Met sy herstigting 72 jaar ná die eerste stigting was die gemeente die oudste van die NG Kerk in die [[Durban|hoofstad]] van [[KwaZulu-Natal]], hoewel dit eers in 1913 gestig is, 78 jaar na die amptelike dorpsverklaring van die nedersetting wat na sir [[Benjamin D'Urban]], destydse goewerneur van die [[Kaapkolonie]], genoem is. 

Die voorbereidingswerk van die stigting is gedoen deur 'n Christelike Vereniging wat op [[10 April]] [[1910]] gestig is deur onder meer die destydse [[Nederland]]se konsul in die hawestad. Die vereniging, onder voorsitterskap van J.C. du Plessis, het voorsiening gemaak vir gereelde eredienste, 'n Sondagskool en die hou van gereelde byeenkomste vir die Afrikaanssprekendes in [[Durban]]. 

Binne 'n kort tydperk het die vereniging se lede 43 lede opgespoor en so is op [[17 Augustus]] [[1913]] die eerste [[Durban]]se NG gemeente gestig. Dieselfde mnr. JC du Plessis is as skriba-kassier gekies en dit was hy wat die organisasie van die hele gemeente op sy skouers geneem het.

Met sy stigting het die gemeentegrense die hele destydse suidelike Natal ingesluit. Gemeentelede het aanvanklik in die saal van die [[YMCA]] byeengekom, daarna in die ou biblioteek en uiteindelik in die kelder van die stadsaal, waar eredienste gehou is tot die ingebruikneming van die kerkgebou, ontwerp deur die vermaarde Afrikaanse argitek [[Gerard Moerdijk]], in 1924.

Reeds 'n maand na sy stigting ontvang en bevestig die gemeente sy eerste leraar, eerw. W.P.J. Koen. Onder sy leiding koop die gemeente in Mei 1918 die grond aan waarop die kerkgebou vandag nog staan teen £1900. Die minister van justisie, adv. NJ de Wet, lê die hoeksteen op [[7 Julie]] [[1923]]. Tydens dié geleentheid plaas gemeentelede die bedrag van £111 14s. 5d. as dankoffer op die hoeksteen. Die gebou is blykbaar deur die argitek [[Gerard Moerdijk]] ontwerp.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5721&amp;archid=1102 |title='n Lys van Moerdijk se werk, nie noodwendig heeltemal akkuraat nie |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305173446/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5721&amp;archid=1102 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die plegtige inwyding vind op [[2 Februarie]] [[1924]] plaas. Terselfdertyd ontvang en bevestig die gemeente sy tweede leraar in die persoon van ds. G.C. van Rooyen.

Op [[21 April]] [[1944]] het tweederdes van die gemeente se kerkraad met die NG Kerk geskeur en die Nuwe Protestantse Kerk in Afrika gestigonder leiding van die gemeente se medeleraar dr. Dirk de Vos; daarom het dit bekendgestaan as die De Vos-skeuring en die De Vos-kerk. In 1986 is dié kerk se naam verander na [[Evangelies-Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika]].

== Afstigtings ==
Ten tyde van die ingebruikneming van die kerkgebou toon 'n sensusopname dat die lidmate destyds 1&amp;nbsp;200 getel het. Die gemeente blyk onhanteerbaar groot te wees en die eerste afstigting volg kort daarna toe die Suidkus gedeelte as Weza-Port Shepstone onafhanklik word. Daarna is die gemeente meer as 'n dekade deur twee leraars bedien, destyds die uitsondering eerder as die reël.

Tussen 1940 en 1941 stig drie gemeentes af: Noordkus ([[Stanger]]), Durban-Suid en Durban-Wes. Steeds neem Durban se Afrikaanse bevolking toe danksy die stigting van nuwe nywerhede en die verhuising van groot getalle vanaf die platteland na die stad. Op [[18 Julie]] [[1945]] stig [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] en [[NG gemeente Berea|Berea]] tegelykertyd af. 

In 2010 is die gemeente in samewerking met die [[NG gemeente Berea]] bedien.

== Herlewing ==
In Augustus 2012 berig ''Kruisgewys''&lt;ref&gt;[http://www.bmedia.co.za/kruisgewys/2010aug/KGjul10.pdf ''Kruisgewys]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; as volg oor 'n herlewing in die kerkgebou van die Durbanse gemeente: &quot;’n Sprokiesverhaal van samewerking is besig om in die middestad van Durban te ontvou.’n Ouderling en sakeman, dr Hennie Combrink, het ’n bediening, Moriah, met sy eie finansiering begin. Die fokus was die armstes van die armes, in ’n omgewing waar daar ’n massa onwettige immigrante, baie nood en groot uitdagings was. Oor die afgelope 12 jaar het hierdie bediening onafhanklik van die NG Kerk se formele strukture ontwikkel.

&quot;Terselfdertyd het die NG Gemeente Durban, wat in 1913 gestig is, ná 1994 begin kwyn, soos met die meeste middestadgemeentes gebeur. Die sosioëkonomiese werklikhede het lidmate oor die bulte na die voorstede gedryf. Teen 2004 het nog net sowat 100 lidmate by dié gemeente ingeskakel.  Ds Samuel Blom het soos ’n wakker krieketspeler die 10de paaltjie vir die NG Kerk in stand gehou. Met sy Swaeltjieprojek kon die kerkdeure oop bly. Maar teen 2009 het slegs 20 lidmate nog gereeld eredienste bygewoon. Gelukkig het oom Samuel die mooi ou kerkgebou in die middestad as nasionale gedenkwaardigheid laat verklaar en pragtige verbeterings is aangebring. 

&quot;Jesus het ons egter nie geroep om net nasionale monumente in stand te hou nie. Die nood van die stad het die NG Kerk se Metropoolbediening in Durban aan die hart gegryp. Ná maande se onderhandelings, is die gebou in ’n eiendomstrust geplaas en kon die Afrikaanse bediening saam met ander bedieninge daar voortgaan. Waar die kerkgebou tevore skaars meer as ’n  uur per week gebruik is, het alles nou radikaal verander.&quot;

Die kerkgebou word Sondagoggende om 08:00 oopgesluit en Sondagaande eers om 21:30 toegesluit, nadat heeldag kerk gehou is. Die kerkgebou huisves nou vier bedienings:

;Durban-gemeente
Hulle word in kombinasie met die Berea-gemeente deur ds. Johan Venter en kapl. Desmond Ras bedien. Bywoning het in dié tyd van 20 tot 50 per Sondag verbeter.

;Moriah Christian Church
Moriah is ’n gereformeerde Christengemeente en aanvaar die NG Kerk as hulle moederkerk. Dr. Hennie Combrink, twee pastore John Nkonyoni en Timothy Tupia en evangelis Okeli bedien die gemeente. Hulle het ’n sterk gemeenskapsbetrokkenheid by die plasing van nuwe vlugtelinge in gemeenskappe waar hulle tuis voel. Die gemeente fokus op vlugtelinge uit Sentraal-Afrika (Rwanda/Burundi/Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK) – Kivu-streek). Eredienste is in [[Engels]]/[[Kirundi]]/[[Swahili]]/[[Frans]] na gelang van die omstandighede. Hulle benut die kerkgebou van 12:00 tot 15:00 op ’n Sondag. Daar is ook ’n gevestigde vrouebediening op Maandae, beradersbediening op Woensdae en ’n jeug- en kinderbediening op Vrydae. Hulle bedien ongeveer 500 mense per week met kerkbesoek van ongeveer 80 mense op ’n Sondag. Hulle werk tans nou saam met Indus Bible College om pastore op te lei wat teruggestuur kan word na Afrika. Moriah het reeds gemeentes in Zambië, Tanzanië en Burundi gevestig. Adrian Bhati, Albert Ndajezi en Poul en Evette Basongo doen groot werk in hierdie lande.

;His Hands Ministries (HHM)
HHM was vroeër ’n losstaande sendingbediening in die middestad van Durban. Saam met Leon van Assenderp het hulle in 2010 ’n volledige gemeente by die kerkgebou van die NG Gemeente Durban geplant. HHM is ’n multikulturele gemeente wat primêr onder die swakstes van die swakkes werk. Hulle fokus is op straatwerkers, straatkinders en boemelaars. Hulle bedien ongeveer 80 mense vanaf 10:30 tot 12:00 op ’n Sondag en 150 mense op ’n Woensdagaand. HHM het ook ’n gevangenisbediening en ’n aktiewe bediening onder dwelmverslaafdes.

;Missionary Congregation Centre (MCC)
MCC is die vierde gemeente wat die kerkgebou van die Durban-gemeente gebruik. Die gemeente word deur Hennie en pastoor Augi hanteer, met ’n hulpgroep van ongeveer 12 mense. Hulle raak die harte van ongeveer 400 mense per week aan. Die Sondagbediening is van 18:00 tot 20:00 en gemiddeld 150 tot 200 mense woon die erediens by. Die gemeente het hoofsaaklik ’n pinksterstyl. Hulle bedien vlugtelinge uit die DRK se Kinshasa-area en die plaaslike swart bevolking. Op Dinsdae en Donderdae het hulle ’n spesiale pastoraatbediening. Op dié manier word nou ongeveer 1 200 mense per week vanuit die Durbangemeente bedien, met waarskynlik nog ’’n verdere 400 wat in verwante bedieninge deur die week bedien word.

Die berig lui verder: &quot;Ons gebruik nou die middestad as ’n sentrale plek om almal binne die grense van die [[metropool]] te bedien. Die vorige eksklusiewe bedienings het verander na een wat alle mense insluit. Ekumenies werk ons met alle Christelike kerke saam. Bid dat ons nie hierdie Goddelike geleentheid sal verspeel nie!&quot; – deur Barry Tolmay, ’n tentmaker-leraar van die NG gemeente Krantzkloof in Durban. (Hy is ’n sakeman en voorsitter van die Durbanse Metropoolbediening. Hennie Combrink (sakeman) is ’n dagbestuurslid van die Durban-Metropoolbediening met die portefeulje Getuienis en Gemeenskapsbediening.)

== Enkele leraars ==
* Gert Cornelius van Rooyen, 1924 - 1944 (emeriteer)
* Johannes Frederik Linde, 1936 - 1940
* Dirk Johannes Jacobus de Vos, 1940 - 1944 (uitgetree uit die NG Kerk ná die sogenaamde De Vos-skeuring)
* Hermanus Christoffel Johannes Flemming, 1945, waarna eerste predikant van die dogtergemeente [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] tot 1953
* Jeremia Jacobus Struwig, 1945 - 1946
* Gerhardus Willem Koornhof, 1946 - 1950
* George Johannes Viljoen Bell, 1951 - 1956
* Dr. Frederik Johannes Minnaar, 1957 - 1967 (Oorlede)
* Willem Jacobus Botha, 1967 - 1977
* Johannes Christoffel Jansen, 1968 - 1981 (polisiekapelaan; waarna [[NG gemeente Johannesburg-Noord]] tot sy aftrede in 1985)
* Samuel Jacobus Blom, 1968 - 1973, [[24 Oktober]] [[1981]] (kapelaan SAP), 1988 - 1995 (emeritus), 1998 - 2003 (emeritus), 2004 - 2009 (emeritus-leraar)
* [[Abraham Hugo Malan|Awie Malan]], [[19 Maart]] [[1983]] - [[10 Januarie]] [[1988]] (emeritus)
* Steven Botma, 1986 - 1988 (kapelaan in Suid-Afrikaanse Polisie)

== NG gemeentes in Durban ==
In 1960 het die Ring van Durban bestaan uit 13 gemeentes met 8&amp;nbsp;322 belydende lidmate, maar die gemeente Weza-Port Shepstone het later 'n afsonderlike ring geword sodat die 12 oorblywende gemeentes 7&amp;nbsp;698 belydende lidmate gehad het. In 1985 was daar twee Durbanse ringe, te wete Durban en Durban-Suid. In die gesamentlike getal van 20 gemeentes was daar toe 12&amp;nbsp;464 belydende lidmate. In 2000 het daar 19 gemeentes oorgebly met 10&amp;nbsp;241 belydende lidmate, maar die getal gemeentes het teen 2015 afgeneem tot 14 en die belydende lidmate tot 6&amp;nbsp;600. Die getal lidmate in die stad Durban self het afgeneem tot 2&amp;nbsp;552 in 2015, sowat 39%, vergeleke met 8&amp;nbsp;685 in 1985, toe amper 70% van die totaal.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Naam !! Stigtingsdatum !! Status !! Bel. lidm. 1960 !! Bel. lidm. 1972 || Bel. lidm. 1985 !! Bel. lidm. 2000 !! Bel. lidm. 2015 || Bel. lidm. 2016
|-
| Durban || 1913 || Bestaan nog || 632 || 1&amp;nbsp;117 || 667 || 208 || 35 || 30
|-
| Noordkus || 1940 || Bestaan nog || 500 || 709 || 500 || 480 || 342 || 352
|-
| Port Natal || 1945 || Ingelyf by Krantzkloof 2024 || 1&amp;nbsp;100 || 1&amp;nbsp;126 || 434 || 326 || 125 || 146
|-
| Berea || 1945 || Bestaan nog || 790 || 1&amp;nbsp;038 || 470 || 287 || 68 || 73 
|-
| Pinetown || 1946 || Bestaan nog || 651 || 1&amp;nbsp;422 || 971 || 823 || 327 || 407 
|-
| ''Durban-Noord'' || 1958 || Ingelyf by Umhlanga 2006 || 415 || 648 || 501 || 410 || – || –
|-
| ''Glenwood'' || 1961 || Ingelyf by Port Natal 1992 || – || 489 || 415 || – || – || – 
|-
| Escombe || 1974 || Bestaan nog || – || – || 670 || 507 || 220 || 200
|-
| Westville || 1975 || Bestaan nog || – || – || 498 || 537 || 331 || 352
|-
| ''Durban Reformed'' || 1977 || Ontbind 2004 || – || – || 76 || 46 || – || –
|-
| Krantzkloof || 1984 || Bestaan nog || – || – || 315 || 258 || 660 || 679
|-
| Umhlanga || 1978 || Bestaan nog || – || – || 332 || 565 || 735 || 561
|-
| ''Durban-Suid'' || 1941 || Saamgesmelt met Montclair as Durban-Oos 2005 || 600 || 1&amp;nbsp;132 || 884 || 643 || – || –
|-
| Durban-Wes || 1941 || Bestaan nog || 767 || 797 || 648 || 458 || 1&amp;nbsp;069 || 999
|-
| [[Fynnland]] || 1955 || Bestaan nog || 793 || 1&amp;nbsp;284 || 1&amp;nbsp;033 || 680 || 372 || 331
|-
| ''Hillary'' || 1956 || Saamgesmelt met Malvern, Durban-Wes 2011 || 660 || 530 || 566 || 405 || – || –
|-
| ''Malvern'' || 1970 || Saamgesmelt met Hillary, Durban-Wes 2011 || – || 460 || 1&amp;nbsp;003 || 827 || – || –
|-
| ''Montclair'' || 1951 || Saamgesmelt met Durban-Suid as Durban-Oos 2005|| 450 || 1&amp;nbsp;050 || 820 || 503 || – || –
|-
| Scottburgh || 1978 || Bestaan nog || – || – || 325 || 653 || 584 || 409
|-
| Suidkus || 1958 || Bestaan nog || 340 || 776 || 1&amp;nbsp;336 || 1&amp;nbsp;625 || 1&amp;nbsp;400 || 1&amp;nbsp;532
|-
| Durban-Oos || 2005 || Bestaan nog || – || – || – || – || 332 || 334
|-
| '''Totaal''' || || || '''7&amp;nbsp;698''' || '''12&amp;nbsp;578''' || '''12&amp;nbsp;464''' || '''10&amp;nbsp;241''' || '''6&amp;nbsp;600''' || '''6&amp;nbsp;405'''
|}

== Bronne ==
* {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* {{af}} Symington, Johan (et. al.), ''Jaarboek van die NG Kerke'', Tydskriftemaatskappy, Kaapstad en Wellington, 1979, 2010.

== Eksterne skakels ==
* [http://maps.google.com/maps?q=151+smith+street,+durban,+South+Africa&amp;hl=en&amp;ll=-29.858362,31.031066&amp;spn=0.004383,0.009645&amp;sll=-29.858685,31.030938&amp;sspn=0.008765,0.01929&amp;vpsrc=6&amp;t=h&amp;z=17&amp;layer=c&amp;cbll=-29.858374,31.030935&amp;panoid=FZeMsI1prdZXYxsIxHa5RQ&amp;cbp=12,187.77,,0,-7.16 Die NG kerkgebou by Anton Lembedestraat 151, Durban (vroeër Smithstraat)]

== Verwysings ==
&lt;references/&gt;

[[Kategorie:Durban]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|Durban]]</text>
      <sha1>3ijpyswsy2g6umsequ4r3684emcuo08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CONMEBOL</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52152</id>
    <revision>
      <id>2923113</id>
      <parentid>2912051</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Sien ook</comment>
      <origin>2923113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="q04v9z9yg6qmaxqtkk5jxfefv3qae6u" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = CONMEBOL
|kleur = 
|titel =
|beeld = Conmebol text logo 2021.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van CONMEBOL
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Portugees|Portugese]] naam
|1 = ''Confederação Sul-Americana de Futebol''
|opskrif2 = [[Spaans]]e naam
|2 = ''Confederación Sudamericana de Fútbol''
|opskrif3 = Vasteland
|3 = [[Suid-Amerika]]
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Sokker]]
|opskrif5 = Gestig op
|5 = 9 Julie 1916
|opskrif6 = Gestig in
|6 = [[Buenos Aires]], [[Argentinië]]
|opskrif7 = President
|7 = Alejandro Domínguez
|opskrif8 = Adjunkpresidente
|8 = Laureano González&lt;br /&gt;Claudio Tapia&lt;br /&gt;Arturo Salah
|opskrif9 = Tesourier
|9 = Rolando López
|opskrif10 = Sambreelorganisasie
|10 = [[FIFA]]
|opskrif11 = Setel
|11 = Luque, naby [[Asunción]], [[Paraguay]]
|opskrif12 = Lede
|12 = 10
|opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]]
|13 = Portugees en Spaans
|opskrif14 = Amptelike webwerf
|14 = [https://www.conmebol.com/ ''conmebol.com'']
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

'''CONMEBOL''' is die ''Suid-Amerikaanse Sokkerassosiasie'' ([[Portugees]]: ''Confederação Sul-Americana de Futebol''; [[Spaans]]: ''Confederación Sudamericana de Fútbol''). CONMEBOL is die kontinentale beheerliggaam vir [[sokker|assosiasiesokker]] in [[Suid-Amerika]] en is een van [[FIFA]] se ses kontinentale konfederasies. Die konfederasie is op [[9 Julie]] [[1916]] gestig en hulle hoofkantoor is in Luque, naby [[Asunción]], [[Paraguay]], geleë. Die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Portugees en Spaans en sedert 2016 is Alejandro Domínguez die president van die CONMEBOL.

== Lidlande ==
[[Lêer:CONMEBOL member associations map.svg|duimnael|links|Kaart van die verskillende sokkerbonde, lidlande van CONMEBOL in groen]]
[[Lêer:CONMEBOL orthographic projection Mapa CONMEBOL.png|duimnael|links|Kaart van die lidlande]]
[[Lêer:Asunción - Edificio CSF.JPG|duimnael|Hoofkantoor van CONMEBOL in Luque, [[Paraguay]]]]
{|
|  style=&quot;vertical-align:top; width:12%;&quot;|
* {{vlagland|Argentinië}}
* {{vlagland|Bolivië}}
* {{vlagland|Brasilië}}
* {{vlagland|Chili}}
* {{vlagland|Colombia}}
|  style=&quot;vertical-align:top; width:7%;&quot;|
* {{vlagland|Ecuador}}
* {{vlagland|Paraguay}}
* {{vlagland|Peru}}
* {{vlagland|Uruguay}}
* {{vlagland|Venezuela}}
|}

== Presidente ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! Presidentskap
! President
! Van
! Tot
! Nasionaliteit
|-
| 1
| Héctor Rivadavia Gómez
| 1916
| 1936
| {{vlagland|Uruguay}}
|-
| 2
| Luis O. Salesi
| 1936
| 1939
| {{vlagland|Argentinië}}
|-
| 3
| Luis Valenzuela Hermosilla
| 1939
| 1955
| {{vlagland|Chili}}
|-
| 4
| Carlos Dittborn
| 1955
| 1957
| {{vlagland|Chili}}
|-
| 5
| José Ramos de Freitas
| 1957
| 1959
| {{vlagland|Brasilië}}
|-
| 6
| Fermín Sorhueta
| 1959
| 1961
| {{vlagland|Uruguay}}
|-
| 7
| Raúl H. Colombo
| 1961
| 1966
| {{vlagland|Argentinië}}
|-
| 8
| Teófilo Salinas Fuller
| 1966
| 1986
| {{vlagland|Peru}}
|-
| 9
| Nicolás Leoz
| 1986
| 2013
| {{vlagland|Paraguay}}
|-
| 10
| Eugenio Figueredo
| 2013
| 2014
| {{vlagland|Uruguay}}
|-
| 11
| Juan Ángel Napout
| 2014
| 2015
| {{vlagland|Paraguay}}
|-
| waarnemend
| Wilmar Valdez
| 2015
| 2016
| {{vlagland|Uruguay}}
|-
| 12
| Alejandro Domínguez
| 2016
| ''hede''
| {{vlagland|Paraguay}}
|}

== Sien ook ==
* [[Suid-Amerika Rugby]]

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{es}} {{pt}} [https://www.conmebol.com/ CONMEBOL se amptelike webtuiste]

{{Normdata}}

[[Kategorie:CONMEBOL| ]]
[[Kategorie:Sokkerbeheerliggaam]]</text>
      <sha1>q04v9z9yg6qmaxqtkk5jxfefv3qae6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Greykerk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52290</id>
    <revision>
      <id>2923175</id>
      <parentid>2856842</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13023" sha1="q89f64rt1ygpgz69142evgd7vi56c62" xml:space="preserve">[[Beeld:NG gemeente Greykerk Balfour 2008.jpg|duimnael|regs|260px|Die Greykerk wat in 1941 opgerig is. Die argitekte was Siemerink en Brinkman.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8719&amp;archid=1534 |title=Artefacts.co.za |access-date= 7 Desember 2012 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029160713/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8719&amp;archid=1534 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ds. S.S. Weyers het die hoeksteen op [[21 Oktober]] [[1941]] gelê. In dieselfde omgewing staan die verwaarloosde ou kerkie en pastorie.]]

[[Beeld:Ou Greykerk.jpg|duimnael|regs|285px|Die ou Greykerk, ingewy in 1862.]]

[[Beeld:Greykerk Ciskei.jpg|duimnael|links|300px|Die Greykerk was naby die dorpie [[Balfour, Oos-Kaap]], maar het ook die hele destydse distrik Stockenström ingesluit, waarvan 'n groot gedeelte later deel van die voormalige tuisland [[Ciskei]] geword het. Greykerk is in 1983 by [[Fort Beaufort]] se NG gemeente ingelyf.]]

Die '''NG gemeente Greykerk''' was die 86ste oudste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en het die dorpies [[Seymour, Oos-Kaap|Seymour]] (jare lank deel van die voormalige tuisland [[Ciskei]]) en [[Balfour, Oos-Kaap|Balfour]], 14&amp;nbsp;km daarvandaan in die Oos-Kaap, omsluit.

== Agtergrond ==
[[Beeld:Ds SS Weyers.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Stephanus Salomon Weyers was leraar van die Greykerk van 1938 tot 1942 en voor dit van 1935 af leraar van die [[NG gemeente Venterstad]], eweneens in die Oos-Kaap.]]

[[Lêer:Balfour Greykerk.jpg|duimnael|links|270px|Die kerkgebou, einde 2010.]]

[[Beeld:Ds HP van Straten.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Hendrik Petrus van Straten was leraar van die Greykerk van 1928 tot 1938.]]

[[Beeld:Die ou Greykerk, ingewy in Julie 1862, Braham van Zyl.jpg|duimnael|links|270px|Die ou Greykerk soos hy deesdae lyk.]]

[[Beeld:Hoeksteen van die nuwe Greykerk, Braham van Zyl.jpg|duimnael|links|270px|Die hoeksteen van die tweede Greykerk, wat ds. S.S. Weyers op [[25 Oktober]] [[1941]] gelê het.]]

[[Beeld:Ds TI van Wyk.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Tobias Izaak van Wyk. Greykerk was in 1912 sy eerste gemeente en hy was ook die eerste leraar van die gemeente nadat dit 'n volle 50 jaar lank as konsulentsgemeente deur die leraars van die [[NG gemeente Stockenström]] bedien is. Hy het in 1928 na [[Excelsior]] in die Vrystaat vertrek, in 1928 sy emeritaat aanvaar, maar toe van 1931 in [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]] gestaan en ook nog van 1945 tot 1954 in die [[NG gemeente Rietbron]].]]

[[Beeld:Ds Gideon Nel.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Gideon Nel was leraar van die Greykerk van 1947 tot 1952.]]

[[Beeld:JPN Prinsloo.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. J.P.N. Prinsloo, leraar van 1952 tot 1960.]]

[[Beeld:Ds PA de Wet.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Petrus Arnoldus de Wet was leraar van die Greykerk van 1942 tot 1947 en weer van 1960 tot 1962.]]
Nadat die Britse regering van die Kaap dit reggekry het om die Xhosa-hoofman Macomo uit sy woongebied in die vrugbare valleie van die [[Katrivier]] en sy bolope te verdryf, het kaptein (later sir) [[Andries Stockenström]], destyds kommissaris-generaal van die oostelike distrikte van die [[Kaapkolonie]], op die gedagte gekom om hierdie ontruimde distrikte aan kleurlinge uit die sendingstasies Theopolis en Bethelsdorp te gee. Dit was die oorsprong van die geskiedkundige Katriviernedersettings wat as buffer tussen die blanke grensbewoners en die [[Xhosas]] moes dien en wat in 1844 as distrik die naam van sy stigter, Stockenström, ontvang het.

In 1830 is eerw. William Ritchie van die [[Londense Sendinggenootskap]] se Tjumie-sendingstasie deur die regering aangestel om in die nedersetting te arbei en enkele jare later het sy werkkring 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]], die latere [[NG gemeente Stockenström]], geword. Dit het egter tot 1848 Balfour geheet, na die woonplek van die leraar.

== Blanke nedersetting ==
In die [[Agtste Grensoorlog]] (1850 – '51) het 'n gedeelte van die gekleurdes van die Katrivier hulle aan die kant van die Xhosa-aanvallers geskaar, sodat hulle grond verbeurd verklaar is en aan blankes uitgegee is. 'n Ruk lank het dié blanke intrekkers saam met die Kleurlinge onder die bearbeiding van ds. Thomson gestaan, maar reeds in 1855 het hulle hul ontevredenheid te kenne gegee omdat hulle saam met die Kleurlinge die Nagmaal moes geniet (destyds nog uit een gemeenskaplike Nagmaalsbeker) en daar geen blanke kerkraadslede gekies is nie. Wat die laaste grief betref, was die kerkraad bereid om toe te gee, maar oor eersgenoemde wou hulle geen konsessie maak nie. Die Ring het die handelswyse van die kerkraad goedgekeur, maar terselfdertyd by hulle aanbeveel om een of meer tafels &quot;voor de nieuwe of blanke leden&quot; te bedien. Al die blankes het nie met dié reëling geneë geneem nie en in Februarie 1860 het hulle besluit om hulle eie kerk op te rig waarin ook die Engelse van die distrik 'n heenkome kon vind.

== Afstigting ==
'n Komitee wat die saak moes behartig, het in dieselfde jaar 'n memorie voor die Ring gelê met die versoek om 'n afsonderlike gemeente uit te maak, maar gee as enigste motief aan dat die bestaande kerkgebou te klein was. Die Ring het dit nie as voldoende rede vir afstigting beskou nie, maar die saak is verder ondersoek en in 1862 is daar toe uit Stockenström 'n gemeente vir die blankes gestig, sover bekend die eerste en enigste maal dat blankes uit 'n oorwegend bruin kerk afgestig het.

Eers is besluit om die kerk wat reeds in Julie 1862 ingewy is en wat dekades lank nog as kerksaal sou dien, &quot;Sir George's Dutch Reformed Church&quot; te noem, maar later is dié naam deur &quot;Greykerk&quot; vervang, albei ter ere van die gewilde Kaapse goewerneur sir [[George Grey]], wat die kerkplaas aan die gemeente geskenk het.

== Eerste eie leraar ==
'n Volle 50 jaar lank is die gemeente as konsulentsgemeente deur die leraars van Stockenström bedien. Eers in 1912 is ds. Tobias Izaak van Wyk tot eerste eie leraar van Greykerk bevestig en hy is opgevolg deur di. H.P. van Straten (1928 – '38), S.S. Weyers (1938 – '42), P.A. de Wet (1942 – '47), Gibeon Nel en andere. Die gemeentegrense was dieselfde as dié van die distrik en gemeente Stockenström. Die kerkgebou en [[pastorie]] het nie op die hoofdorp, [[Seymour, Oos-Kaap|Seymour]] gestaan nie, maar op 'n plaas van amper 140&amp;nbsp;ha naby die dorpie [[Balfour, Oos-Kaap|Balfour]] aan die voet van die skilderagtige Katberg, in die middel van die distrik, by die spoorwegstasie Katberg en aan die latere R67 tussen [[Fort Beaufort]] en [[Queenstown]].

; Ds. P.A. de Wet
Petrus Arnoldus De Wet ([[6 Junie]] [[1903]] – [[23 Februarie]] [[1992]]) is gedoop op [[26 Julie]] [[1903]] op [[Lichtenburg]]. Hy word in 1934 gelegitimeer en dien agtereenvolgens in die volgende gemeentes: Christiana (1935), Duplooysburg (1937), Greykerk (1942), [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]] (1947), Kerkenberg (1949), Willowmore (1953), Bedelia (1956), Greykerk (1960), Potchefstroom-Noord (1962) en Ventersdorp-Oos (1966). Hy aanvaar sy eerste emeritaat in 1969 maar aanvaar ’n beroep in 1973 na Dwaalboom. Op [[25 Januarie]] [[1976]] aanvaar hy sy tweede emeritaat. Hy woon voor sy dood op [[Magaliesburg]]. Twee kinders is uit sy huwelik in 1933 met Cornelia Hester van Rooyen gebore op [[Winburg]] op [[6 Maart]] [[1914]].&lt;ref&gt;[http://www.keepandshare.com/doc/1942104/de-wet-hoofstuk-5-pdf-may-31-2010-7-38-pm-2-5-meg?dn=y keepandshare.com]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Inlywing ==
Soos die geval met die amper al die ander gemeentes in die Oos-Kaapse grensgebied wat deels of heeltemal binne die latere tuislande van [[Ciskei]] en [[Transkei]] geval het, het Greykerk ophou bestaan en is dit op [[11 Desember]] [[1983]] by die [[NG gemeente Fort Beaufort]] [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]]. Dieselfde lot het die NG gemeentes [[NG gemeente Pondoland|Pondoland]] (ingelyf by [[NG gemeente Kokstad]]), [[NG gemeente Du Plessis|Du Plessis]] (ingelyf by [[NG gemeente Indwe|Indwe]]), [[NG gemeente Komga|Komga]] (ingelyf by [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]]), [[NG gemeente Alice|Alice]] (ook ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]]) en [[NG gemeente Peddie|Peddie]] (ingelyf by [[NG gemeente King William's Town|King William's Town]]) getref.

Die omgewing om Blinkwater, Buxton, Hertzog, Balfour, Katberg en Seymour was ’n vooruitstrewende landbougebied gedurende die 1940's tot 1960's. Boere het veral met lemoene en tabak geboer. Daar was selfs twee groot sitruspakhuise in die omgewing en heelwat van die sitrusproduksie is daarvandaan uitgevoer. Hierdie gebied het buite die stamgrond van die destydse Ciskei geval. Gedurende die 1970's het die owerheid van Ciskei, toe nog nie &quot;onafhanklik&quot; nie, aanspraak op gebiede binne die gemeentegrense gemaak. So is dit vroeg in die 1980's by Ciskei, wat in 1981 &quot;onafhanklik&quot; geword het, ingelyf. Die wit boere en hul gesinne moes die gebied verlaat en die Greykerk het ontbind. Die Suid-Afrikaanse regering het die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] vir die verlies van die Greykerk-eiendom vergoed. ’n Gedeelte van die geld is gebruik om akkommodasie vir van die Greykerk-lidmate in Huis Corrie Dreyer-ouetehuis op [[Adelaide, Oos-Kaap|Adelaide]] te bou. Die res van die geld is belê sodat die lidmate verder finansieel ondersteun kon word.

== Nagevolge van Sinodebesluit van 1857 ==
Die NG Sinode van Oos-Kaapland skryf die Kaapse Sinode van 1857 het besluit – &quot;vanweë die swakheid van sommige&quot; – na aanleiding van die blanke lidmate van [[NG gemeente Stockenström|Stockenström]] se beswaar, dat gemeentes wat uit die heidene opgerig word hulle Christelike voorregte in 'n afsonderlike gebou of gestig kon geniet. &quot;Dit is uiters belangrik om raak te sien dat hierdie geen prinsipiële besluit tot afsonderlike kerkvorming was nie. Immers begin die besluit met die uitspraak: 'De Synode beschouwt het
wenschelijk en schriftmatig, dat onze ledematen uit die Heidenen in onze bestaande gemeenten opgenomen en ingelijfd worden, overal waar zulks geschieden kan.' Veel eerder moet dit as 'n ordereëling gesien word, beskou as in die beste belang van 'de bevordering van de saak van Christus onder de Heidenen'. Ongelukkig het hierdie besluit tog die weg tot afsonderlike kerkontwikkeling gebaan.&quot; En verderaan: &quot;Die verdere (ongelukkige) verloop van die geskiedenis is bekend: in 1881 word die NG Sendingkerk gestig, in 1910 die (swart) NG Kerk in Afrika, en in 1968 die (Indiër) Reformed Church in Africa.&quot;

== Enkele leraars ==
* Tobias Izaak van Wyk, 1912–1928
* Hendrik Petrus van Straten, 1928–1938
* Stephanus Salomon Weyers, 1938–1942
* Petrus Arnoldus de Wet, 1942–1947, 1960–1962
* Gideon Nel, 1947–?
* Joachim Petrus Nicolaas Prinsloo, 1952–1960
* Christoffel Frans Snyders le Roux, [[24 Februarie]] [[1968]]–1974&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-family.co.za/families/my_uitgebreide_smit_stamregister.htm |title='My uitgebreide Smit-stamregister |access-date= 1 Augustus 2012 |archive-date=15 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615223342/http://www.e-family.co.za/families/my_uitgebreide_smit_stamregister.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (waarna Kuruman en [[NG gemeente Grahamstad]], 1978–1988, en toe uit die bediening)
* Isak Marthinus Stephanus Joubert, 1975–1981 (uit die bediening)
* André Johan de Villiers, 1980–1983 (laaste leraar)

== Sien ook ==
* [[Lys van ingelyfde NG gemeentes]]

== Bronne ==
* {{af}} [http://www.ngkok.co.za/Artikels/OosKaapseVerhaal_VerliesenHerstel_Kerkverand_HansieSchutte.pdf Verhaal van die Sinode van Oos-Kaapland].
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* {{en}} Raper, P.E., 1987. ''Dictionary of South African Place Names''. Johannesburg: Lowry Publishers.

== Eksterne skakels ==
* [http://www.ngkerk.org.za/AS/diversiteitsforumargieflees.asp?id=25 Ben du Toit oor onder meer die oorsprong van kerkapartheid]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.
* [http://www.genza.org.za/bonus/main.php?g2_itemId=2973&amp;&amp;g2_GALLERYSID=f7a63821f5d0a807c3721d146a2662d4 Die kerkgebou soos hy gelyk het in 2008.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029160655/http://www.genza.org.za/bonus/main.php?g2_itemId=2973&amp;&amp;g2_GALLERYSID=f7a63821f5d0a807c3721d146a2662d4 |date=29 Oktober 2015 }}
* [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/image_slide.php?type=1&amp;bldgid=533&amp;rank=5 Die kerkgebou, ou kerkgebou en pastorie op artefacts.co.za]
* [http://books.google.co.za/books/about/Greykerk_1863_1963.html?id=afAkcgAACAAJ&amp;redir_esc=y Besonderhede oor 'n gedenkboek oor die gemeente op Google Books]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Greykerk, NG gemeente}}
[[Kategorie:Oos-Kaap]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>q89f64rt1ygpgz69142evgd7vi56c62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds Andrew Murray en Seuns.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>52495</id>
    <revision>
      <id>2923144</id>
      <parentid>1388105</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="l65bkccjq0j1fofnn6aeeg5diqz19wj" xml:space="preserve">== Opsomming ==
Ds. Andrew Murray van Graaff-Reinet en sy vyf seuns wat almal NG predikant geword het, geneem uit eerw. A. Dreyer se ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824 - 1924'', in 1924 uitgegee deur die ''Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging''.
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Andrew Murray]]</text>
      <sha1>l65bkccjq0j1fofnn6aeeg5diqz19wj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kilimandjaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52758</id>
    <revision>
      <id>2923060</id>
      <parentid>2729440</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="4whyokwt8a59danb7vtedm3t7cot08e" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Berg
| Naam                = Kilimandjaro
| Foto                = Kilimangiaro foto aerea.jpg
| Foto onderskrif     = Berg Kilimandjaro
| Hoogte              = 5 895&lt;ref name=&quot;peakbagger&quot;&gt;{{en}} [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11202 &quot;Kilimanjaro, Tanzania&quot;]. Peakbagger.com. Besoek op 30 April 2015.&lt;/ref&gt;
| Ligging             = Kilimandjaro-gebied, [[Tanzanië]]; histories: [[Duits-Oos-Afrika]]
| Bergreeks           = Alleenstaande berg in die Kilimandjaro-massief
| Prominence          = 
| Koördinate          = {{Koördinate|3|4|33|S|37|21|12|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart  = 
| Tipe                = [[Stratovulkaan]]
| Rotsouderdom        = 
| Laaste uitbarsting  = 
| Eerste bestyging datum = [[1899]]
| Eerste bestyging persoon = Hans Meyer&lt;br /&gt;Ludwig Purtscheller
| Maklikste klimroete = Voetslaan&lt;ref&gt;{{cite web | title=Trekking Kilimanjaro | url=https://en.altezza.travel/trekking-kilimanjaro | publisher=Altezza Travel | access-date=23 November 2017 | archive-date= 1 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044512/https://en.altezza.travel/trekking-kilimanjaro | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Vertaling van naam  = 
| Taal                = 
| Uitspraak           = 
| duimdrukkerkaart         = Tanzanië
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte  = 290
| duimdrukkerkaartbyskrif  =
| breedtegraad             = 3
| breedtegraad_m           = 4
| breedtegraad_s           = 33
| breedtegraad_NS          = S
| lengtegraad              = 37
| lengtegraad_m            = 21
| lengtegraad_s            = 12
| lengtegraad_OW           = O
}}

[[Lêer:Mount Kilimanjaro and Mount Meru map-es.svg|duimnael|links|Kaart van Kilimandjaro en Berg Meru]]
'''Kilimandjaro''' ([[Engels]]: ''Mount Kilimanjaro'') is 'n bergmassief in [[Afrika]] wat in die noordooste van [[Tanzanië]] naby die grens met [[Kenia]] geleë is. Met sy hoogte van 5&amp;nbsp;895 meter is dit die hoogste berg in Afrika, asook die hoogste alleenstaande berg ter wêreld. Die massief bestaan uit die drie vulkane: ''Kibo'', ''Mawenzi'' en ''Shira''.  Dit is een van die [[Vulkaniese Sewe Kruine]].

Tussen 1885 en 1918 was die berg die hoogste punt op [[Duitse koloniale ryk|Duitse gebied]] ([[Duits-Oos-Afrika]]) en vanaf 1902 tot 1918 is die berg ná [[Wilhelm II van Duitsland|Keiser Wilhelm]] ''Kaiser-Wilhelm-Spitze'' of ''Wilhelmskuppe'' genoem. Die Kilimandjaro Nasionale Park is in 1987 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys.

Die hoogste punt op die berg staan bekend as ''Uhuru-piek'' ([[Swahili]] vir: &quot;Vryheid&quot;) . Daar is sewe roetes wat lei na Uhuru-piek met slegs een wat werklike klimwerk vereis. Die temperatuur daal tot by -30&amp;nbsp;°C bo-op die berg.&lt;ref&gt;'''n Week se verlof, sowat R21,000 en baie wilskrag.'' Beeld 9 Maart 2013&lt;/ref&gt;

Roetes na die bergtop neem 5-8 dae. Hoe meer tyd bestee word om te klim, hoe makliker sal dit wees om te akklimatiseer.&lt;ref&gt;{{cite web|title=How long does it take to climb Mt. Kilimanjaro?|url=https://en.altezza.travel/articles/how-long-does-it-take-to-climb-mount-kilimanjaro|access-date=17 Januarie 2018|archive-date=19 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219203854/https://en.altezza.travel/articles/how-long-does-it-take-to-climb-mount-kilimanjaro|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Kilimanjaro}}
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/403.htm Amptelike Unescobladsy]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kilimanjaro|title=Kilimanjaro|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 Junie 2017}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Berge van Tanzanië]]
[[Kategorie:Vulkane]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Afrika]]
[[Kategorie:Vulkaniese Sewe Kruine]]</text>
      <sha1>4whyokwt8a59danb7vtedm3t7cot08e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maori's</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54036</id>
    <revision>
      <id>2923158</id>
      <parentid>2917748</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T01:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49772" sha1="5l272lfghi4awtbnf39n4g02wcb7gvj" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Maori (taal)]].''
{{Etniese groep
| groep       = Maori's
| beeld = [[File:Haka performed during US Defense Secretary's visit to New Zealand (1).jpg|260px]]
| onderskrif = Maori's voer 'n [[haka]] uit (2012).
| bevolking = omstreeks 750&amp;nbsp;000
| plek = {{vlagland|Nieu-Seeland}} 598&amp;nbsp;605 (2013-sensus)&lt;ref name=Quickstats&gt;{{cite web |author=Statistics New Zealand |title=2013 Census QuickStats About Māori |url=http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/quickstats-about-maori-english.aspx |access-date=5 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316214555/http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/quickstats-about-maori-english.aspx |archive-date=16 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Australië}} 155&amp;nbsp;000 (2011-skatting)&lt;ref name=Hamer&gt;{{en}} {{citation |author=Hamer, Paul |year=2012 |title=Māori in Australia: An Update from the 2011 Australian Census and the 2011 New Zealand General Election | url=http://ssrn.com/abstract=2167613 | accessdate=5 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} ca. 8&amp;nbsp;000&lt;ref name=Walrond&gt;{{cite web |last=Walrond |first=Carl |title=Māori overseas |work=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/maori-overseas |date=4 Maart 2009 |access-date=5 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508062226/https://teara.govt.nz/en/maori-overseas |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State}} ca. 3&amp;nbsp;500&lt;ref name=uscb&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/population/cen2000/stp-159/stp159-new_zealand.pdf |title=Census 2000 Foreign-Born Profiles (STP-159): Country of Birth: New Zealand |location=Washington, D.C. |publisher=United States Census Bureau |date=2003 |access-date=5 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508062158/https://www.census.gov/population/cen2000/stp-159/stp159-new_zealand.pdf |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kanada}} 1&amp;nbsp;305&lt;ref name=statcan&gt;{{en}} {{cite web|date=2003|url=http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&amp;PID=62911&amp;APATH=3&amp;GID=431515&amp;METH=1&amp;PTYPE=55440&amp;THEME=44&amp;FOCUS=0&amp;AID=0&amp;PLACENAME=0&amp;PROVINCE=0&amp;SEARCH=0&amp;GC=0&amp;GK=0&amp;VID=0&amp;FL=0&amp;RL=0&amp;FREE=0EthnicOrigin|title=(232), Sex (3) and Single and Multiple Responses (3) for Population, for Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2001 Census – 20% Sample Data|location=Ottawa|publisher=Statistics Canada, Cat. No. 97F0010XCB2001001|access-date= 5 November 2016|archive-date=13 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913113259/https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&amp;PID=62911&amp;APATH=3&amp;GID=431515&amp;METH=1&amp;PTYPE=55440&amp;THEME=44&amp;FOCUS=0&amp;AID=0&amp;PLACENAME=0&amp;PROVINCE=0&amp;SEARCH=0&amp;GC=0&amp;GK=0&amp;VID=0&amp;FL=0&amp;RL=0&amp;FREE=0EthnicOrigin|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
Ander gebiede ca. 8&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;Walrond&quot; /&gt;
| taal = [[Maori (taal)|Māori]], [[Engels]]
| geloof = [[Christendom]], Māori-godsdienste
| verwante = Ander Polinesiese volke, Austronesiese volke
}}

Die '''Maori's''' ([[Maori (taal)|Maori]]: ''Māori'', [ˈmaːɔɾi] {{Audio|Rar-Māori.ogg|luister}}) is die inheemse [[Polinesië|Polinesiese]] bevolking van [[Nieu-Seeland]] (Aotearoa). Hulle het oorspronklik tussen rofweg 1320 and 1350 in verskillende immigrasiegolwe vanuit Oos-Polinesië na Nieu-Seeland gekom.&lt;ref name=&quot;Walters et al (2017)&quot;&gt;{{Cite journal | last1=Walters | first1=Richard | last2=Buckley | first2=Hallie|last3=Jacomb|first3=Chris|last4=Matisoo-Smith|first4=Elizabeth|title=Mass Migration and the Polynesian Settlement of New Zealand|journal=Journal of World Prehistory|volume=30| issue=4 |pages=351–376|doi=10.1007/s10963-017-9110-y|date=7 October 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Deur eeue van afsondering het die Maori's hulle eie unieke [[Maori-kultuur|kultuur]] en [[Maori (taal)|taal]], 'n ryk [[Maori-mitologie|mitologie]], unieke ambagte en uitvoerende kunsvorme ontwikkel wat verskil van dié van ander Oos-Polinesiese kulture. Hulle het 'n stamgebaseerde samelewing volgens hul Polinesiese tradisies gevorm. Danksy ingevoerde plantspesies en kultivars het hulle landbou in Nieu-Seeland beoefen. Ná 1450 het 'n krygerkultuur met versterkte [[nedersetting]]s ontstaan.

Van die vroeëre Maori's het na die [[Chathameilande]] migreer, waar hulle afstammelinge Nieu-Seeland se ander inheemse Polinesiese groep, die [[Moriori]], geword het.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |last1=Davis |first1=Denis |last2=Solomon |first2=Māui |title=Moriori – Origins of the Moriori people |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |url=https://teara.govt.nz/en/moriori/page-1 |language=en-NZ |date=1 March 2017 |access-date=13 December 2018}}&lt;/ref&gt;

Aanvanklike kontak tussen die Maori's en [[Europa|Europeërs]], wat in die 18de eeu begin het, het gewissel van voordelige handel tot dodelike geweld; die Maori's het baie tegnologieë van die nuwe aankomelinge aangeneem. Ná die ondertekeing van die Verdrag van Waitangi in 1840 het die twee kulture vir 'n generasie saamgewoon. Stygende spanning oor betwiste grondverkope het tot konflik in die 1860's gelei, asook groot beslagleggings op grond, waarop die Maori's met sterk weerstand gereageer het. Ná die nietigheidsverklaring van die verdrag in 1877 is die Maori's noodgedwonge in baie aspekte van die [[Weste]]rse kultuur opgeneem. Sosiale omwentelings en epidemies van siektes wat na Nieu-Seeland gebring is, het talle Maori's uitgewis en hulle getalle het drasties afgeneem. Teen die begin van die 20ste eeu het die Maori-bevolking begin herstel. 'n Ernstige poging is aangewend om hulle aansien in die groter Nieu-Seelandse bevolking te verbeter en sosiale regverdigheid daar te stel.

Tradisionele Maori-kultuur het daardeur 'n aansienlike herlewing ondergaan, wat verder onderskraag is deur 'n Maori-protesbeweging wat in die 1960's ontstaan het. Tog is die ekonomiese en sosiale hindernisse wat die Maori's in die gesig staar buite verhouding groot. Hulle het ook 'n laer lewensverwagting en inkomste as ander [[etniese groep]]e in Nieu-Seeland. Verder ondervind hulle meer misdaad en gesondheidsprobleme en groter opvoedkundige onderprestasie. 

In die [[sensus]] van 2018 het 775&amp;nbsp;836 mense in Nieu-Seeland as Maori's geïdentifiseer, wat 16,5&amp;nbsp;persent van die nasionale bevolking is. Hulle is die land se grootste etniese groep naas die Europese Nieu-Seelanders (''Pākehā''). Daarbenewens woon meer as 140&amp;nbsp;000 Maori's in [[Australië]]. Die taal Maori word in 'n mate deur sowat 'n vyfde van alle Maori's gepraat, wat 3&amp;nbsp;persent van die totale bevolking is. Maori's is aktief in alle sfere van die Nieu-Seelandse kultuur en gemeenskap, met onafhanklike verteenwoordiging op gebiede soos die [[media]], [[politiek]] en [[sport]].

==Naam en herkoms==
Die woord ''māori'' beteken in Maori &quot;normaal&quot;, &quot;natuurlik&quot; of &quot;gewoon&quot;. In legendes en mondelinge tradisies word dit gebruik om sterflinge (''tāngata māori'') te onderskei van gode en geeste.&lt;ref&gt;Atkinson, A.S. (1892).[http://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_1_1892/Volume_1%2C_No._3%2C_1892/What_is_a_Tangata_Maori%3F_by_A._S._Atkinson%2C_p133-136?action=null &quot;What is a Tangata Maori?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405184635/https://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_1_1892/Volume_1%2C_No._3%2C_1892/What_is_a_Tangata_Maori%3F_by_A._S._Atkinson%2C_p133-136?action=null |date= 5 April 2023 }} ''Journal of the Polynesian Society'', 1 (3), 133–136. Besoek op 18 Desember 2007.&lt;/ref&gt; ''Wai māori'' beteken ook &quot;vars water&quot;, in teenstelling met sout water. Daar is verwante woorde in die meeste [[Polinesiese tale]] wat almal stam van die Proto-Polinesiese *ma(a)qoli, wat &quot;waar, werklik&quot; beteken.&lt;ref name=&quot;pollex&quot;&gt;{{cite web|url=http://pollex.org.nz/entry/maqoli/|title=Entries for MAQOLI [PN] True, real, genuine: *ma(a)qoli|website=pollex.org.nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Eastern Polynesian Languages&quot;&gt;Eastern Polynesian languages&lt;/ref&gt;

Die Maori's gebruik die woord ''Māori'' om hulleself te beskryf in stamverband. Hulle gebruik dikwels die term ''tangata whenua'' (letterlik &quot;volk van die land&quot;) om hulle verhouding met 'n sekere stuk grond uit te druk; 'n stam kan die ''tangata whenua'' in een streek wees, maar nie in 'n ander nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=tangata whenua|url=http://maoridictionary.co.nz/search?keywords=tangata+whenua|publisher=Māori Dictionary|access-date=8 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Die amptelike definisie van &quot;Maori&quot; vir verkiesingsdoeleindes het mettertyd verander. Voor 1974 het die regering dokumente van herkoms vereis om dié status te bewys en net mense met minstens 50% Maori-herkoms kon kies waar hulle wou stem. Van 1974 kan 'n mens self kies met wie jy kultureel identifiseer. Van 1986 word soms vir ander doeleindes die een of ander vorm van bewys van herkoms vereis, maar geen minimum persentasie Maori-herkoms nie.&lt;ref&gt;McIntosh (2005), p. 45&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
===Migrasie van Polinesië===
[[Beeld:First human migration to New Zealand.svg|thumb|220px|Die Maori's se vestiging in Nieu-Seeland was die einde van 'n lang reeks reise van eiland tot eiland in die suidelike [[Stille Oseaan]].]]

Geen geloofbare bewyse bestaan dat daar enigiemand in Nieu-Seeland gewoon het voor die Maori's nie. Daar is egter baie oortuigende [[argeologie]]se, [[linguistiek]]e en [[antropologie]]se bewyse dat die eerste setlaars van Polinesië af migreer het en die Maori's geword het.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal | last1=Walters | first1=Richard | last2=Buckley | first2=Hallie|last3=Jacomb|first3=Chris|last4=Matisoo-Smith |first4=Elizabeth| title=Mass Migration and the Polynesian Settlement of New Zealand|journal=Journal of World Prehistory|volume=30| issue=4 |pages=351–376|doi=10.1007/s10963-017-9110-y|date=7 October 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The physical anthropology of the Maori-Moriori|journal = The Journal of the Polynesian Society|volume = 49|issue = 1(193)|pages = 1–15|last=Shapiro|first=HL|date=1940|language=en|jstor = 20702788}}&lt;/ref&gt; Daar is bewyse dat hulle herkoms (as deel van die groter groep [[Austronesiese volke]]) van 5&amp;nbsp;000 jaar gelede dateer, van die inheemse volke van [[Taiwan]]. Polinesiërs het hulle in 'n groot gebied gevestig wat insluit [[Samoa]], [[Tahiti]], [[Hawaii]], [[Paaseiland]] – en eindelik Nieu-Seeland.&lt;ref name=&quot;Wilmshurst et al&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Wilmshurst|first1=J. M.|last2=Hunt|first2=T. L.|last3=Lipo|first3=C. P.|last4=Anderson|first4=Atholl |year=2010|title=High-precision radiocarbon dating shows recent and rapid initial human colonization of East Polynesia|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=108|issue=5|pages=1815–1820|bibcode=2011PNAS..108.1815W|doi=10.1073/pnas.1015876108|pmc=3033267|pmid=21187404|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Daar kon 'n bietjie verkenning en vestiging gewees het voor die uitbarsting van die berg Tarawera omstreeks 1315, na aanleiding van die ontdekking van bene van Polinesiese rotte en skulpe met rotknaagmerke.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lowe |first=David J. |title=Polynesian settlement of New Zealand and the impacts of volcanism on early Maori society: an update |url=http://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstream/10289/2690/1/Lowe%202008%20Polynesian%20settlement%20guidebook.pdf |access-date=18 January 2010 |isbn=978-0-473-14476-0 |journal=Guidebook for Pre-conference North Island Field Trip A1 'Ashes and Issues' |date=November 2008 |page=142}}&lt;/ref&gt; Daar is ook bewyse gevind van wydverspreide bosbrande in die dekade of wat voor dit.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bunce|first1=Michael|last2=Beavan|first2=Nancy R.|last3=Oskam|first3=Charlotte L.|last4=Jacomb|first4=Christopher|last5=Allentoft|first5=Morten E.|last6=Holdaway|first6=Richard N.|date=7 November 2014|title=An extremely low-density human population exterminated New Zealand moa|journal=Nature Communications|language=en | volume=5| pages=5436| doi=10.1038/ncomms6436| pmid=25378020| issn=2041-1723| bibcode=2014NatCo...5.5436H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1= Jacomb|first1=Chris|last2=Holdaway|first2= Richard N.|last3=Allentoft|first3=Morten E.|last4=Bunce|first4=Michael|last5=Oskam|first5= Charlotte L.|last6=Walter|first6=Richard |last7=Brooks|first7=Emma| year=2014|title=High-precision dating and ancient DNA profiling of moa (Aves: Dinornithiformes) eggshell documents a complex feature at Wairau Bar and refines the chronology of New Zealand settlement by Polynesians |journal=Journal of Archaeological Science |language=en |volume=50 |pages=24–30|doi=10.1016/j.jas.2014.05.023|url=http://researchrepository.murdoch.edu.au/id/eprint/23310/}}&lt;/ref&gt; Die mees onlangse bewyse dui egter daarop dat die belangrikste vestiging deel van 'n beplande massamigrasie iewers tussen 1320 en 1350 was.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Dit stem breedweg ooreen met mondelinge Maori-tradisies, waarvolgens hulle voorvaders omstreeks 1350 in 'n paar groot kano's (''waka'') oor die see in die land aangekom het.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last=Roberton | first=J.B.W. | year=1956 | title=Genealogies as a basis for Maori chronology | journal=Journal of the Polynesian Society | language=en | volume=65 | issue=1 | pages=45–54 | url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_65_1956/Volume_65,_No._1/Genealogies_as_a_basis_for_Maori_chronology,_by_J._B._W._Roberton,_p_45%9654/p1 | access-date=18 April 2022 | archive-date=10 Maart 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200310165840/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_65_1956/Volume_65,_No._1/Genealogies_as_a_basis_for_Maori_chronology,_by_J._B._W._Roberton,_p_4554/p1 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last=Te Hurinui | first=Pei | year=1958 | title=Maori genealogies | journal=Journal of the Polynesian Society | language=en | volume=67 | issue=2 | pages=162–165 | url=http://jps.auckland.ac.nz/document/Volume_67_1958/Volume_67%2C_No._2/Maori_genealogies%2C_by_Pei_Te_Hurinui%2C_p_162-165/p1 | access-date=18 April 2022 | archive-date=12 Februarie 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180212111816/http://www.jps.auckland.ac.nz/document//Volume_67_1958/Volume_67,_No._2/Maori_genealogies,_by_Pei_Te_Hurinui,_p_162-165/p1 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Hulle het 'n groot impak op hulle omgewing gehad vanaf hulle eerste vestiging in Nieu-Seeland en op latere reise verder suid. Maori-verkenners was dalk die eerste mense wat [[Antarktika]] ontdek het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Imbler |first=Sabrina |date=2021-07-02 |title=The Maori Vision of Antarctica's Future |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/07/02/science/antarctica-maori-exploration.html |access-date=2022-03-19 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-06-11 |title=New Zealand Māori may have been first to discover Antarctica, study suggests |url=http://www.theguardian.com/world/2021/jun/11/new-zealands-maori-may-have-been-first-to-discover-antarctica-study-suggests |access-date=2022-03-19 |website=the Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Vroeë geskiedenis===
[[Beeld:Early Maori objects from Wairau Bar, Canterbury Museum, 2016-01-27.jpg|thumb|240px|Vroeë Maori-voorwerpe soortgelyk aan Polinesiese vorms (Wairau Bar, Marlborough).]]

Die vroegste tydperk van die Maori's se vestiging, wat bekend is as die &quot;Argaïese&quot;, &quot;Moajagters-&quot; of &quot;kolonisasietydperk&quot;, dateer van omstreeks 1300 tot 1500. Die vroeë Maori-dieet het bestaan uit die vleis van die [[moa]] en ander groot [[voël]]s en [[rob]]be wat nooit tevore gejag is nie. Dié tydperk is bekend vir sy kenmerkende halssnoere&lt;ref name= NgaKakano&gt;[http://collections.tepapa.govt.nz/Term.aspx?irn=57 &quot;Nga Kakano: 1100 – 1300&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518131453/http://collections.tepapa.govt.nz/Term.aspx?irn=57 |date=18 Mei 2013 }}, Te Papa&lt;/ref&gt; en die gebrek aan [[wapen]]s en forte wat tipies van die latere &quot;Klassieke tydperk&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |editor-last=McLintock |editor-first=A. H. |title=The Moa Hunters |url=https://teara.govt.nz/en/1966/maori-material-culture |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |year=1966 |access-date=17 July 2021}}&lt;/ref&gt; Op die bekendste Argaïese vondsplek, [[Wairau Bar]] op [[Suideiland]],&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Austin |first1=Steve |title=The Wairau Bar |url=http://www.theprow.org.nz/yourstory/wairau-bar |website=The Prow |date=2008 }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; is bewyse van besetting van die 13de tot die 15de eeu.&lt;ref name=&quot;McFadgen and Adds (2018)&quot;&gt;{{Cite journal | last1= McFadgen | first1= Bruce G. |last2= Adds | first2= Peter | title= Tectonic activity and the history of Wairau Bar, New Zealand's iconic site of early settlement | journal= Journal of the Royal Society of New Zealand | pages= 459–473 | date= 18 February 2018 | volume= 49 | issue= 4 |language= en | doi= 10.1080/03036758.2018.1431293| s2cid= 134727439 }}&lt;/ref&gt; Dit is die enigste terrein in Nieu-Seeland waar bene ontdek is van mense wat elders gebore is.&lt;ref name=&quot;McFadgen and Adds (2018)&quot; /&gt;

[[Beeld:Model Of Maori Pa On Headland.jpg|thumb|200px|links|'n Model van 'n ''pā'' (heuwelfort).]]
Faktore wat gegeld het in die &quot;Klassieke tydperk&quot;, toe daar die eerste kontak met Europeërs was, sluit in 'n aansienlik kouer tydperk van 1500 af,&lt;ref name=atholl&gt;{{cite web |last1= Anderson |first1= Atholl |title= The Making of the Māori Middle Ages |url= https://ojs.victoria.ac.nz/jnzs/article/download/3987/3554 |publisher=Open Systems Journal |access-date= 18 August 2019}}&lt;/ref&gt; asook die uitwissing van die mao en ander voedselspesies.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1= Rawlence |first1= Nicholas J. | last2= Kardamaki |first2= Afroditi |last3= Easton |first3= Luke J. |last4= Tennyson |first4= Alan J.D. | last5= Scofield |first5= R. Paul | last6= Waters |first6= Jonathan M. |title= Ancient DNA and morphometric analysis reveal extinction and replacement of New Zealand's unique black swans |journal= Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences  |volume= 284 |issue= 1859 |pages= 20170876 |date= 26 July 2017 |doi= 10.1098/rspb.2017.0876|pmid= 28747476 |pmc= 5543223 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1= Till |first1= Charlotte E. |last2= Easton |first2= Luke J. |last3= Spencer |first3= Hamish G. |last4= Schukard |first4= Rob |last5= Melville |first5= David S. |last6= Scofield |first6= R. Paul |last7= Tennyson |first7= Alan J.D. |last8= Rayner |first8= Matt J. |last9= Waters |first9= Jonathan M. |last10= Kennedy |first10= Martyn  |title= Speciation, range contraction and extinction in the endemic New Zealand King Shag | journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 115 |pages= 197–209 |date= October 2017 |doi= 10.1016/j.ympev.2017.07.011|pmid= 28803756 }}&lt;/ref&gt;

Die Klassieke tydperk word gekenmerk deur fyn wapens en ornamente van [[groensteen]], ryklik versierde [[Kano|oorlogskano's]] en ''[[Maori-kultuur#Marae (ontmoetingsplek)|wharenui]]'' (vergaderhuise).&lt;ref name=&quot;neich&quot;&gt;Neich Roger, 2001. ''Carved Histories: Rotorua Ngati Tarawhai Woodcarving''. Auckland: Auckland University Press, pp 48–49.&lt;/ref&gt; Die Maori's het in outonome nedersettings gewoon in uitgebreide groepe met gemeenskaplike voorouers. Daar was landbougebiede en bronne vir jag, hengel en kos versamel. Gefortifiseerde [[pā]] is op strategiese plekke gebou vanweë oorlogvoering nou en dan oor verkeerde optredes of hulpbronne.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Keenan|first=Danny|url=http://worldcat.org/oclc/779490407|title=Huia histories of Māori : ngā tāhuhu kōrero|date=2012|publisher=Huia|isbn=978-1-77550-009-4|oclc=779490407}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Wilson|first=John|date=2020|title=Māori arrival and settlement|url=https://teara.govt.nz/en/history/page-1|url-status=live|access-date=8 November 2021|website=Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand|language=en-NZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Māori sites|url=https://www.doc.govt.nz/our-work/heritage/heritage-topics/maori-sites/|url-status=live|access-date=8 November 2021|website=Department of Conservation|language=en-nz}}&lt;/ref&gt; 'n Stereotipe van die Maori's as natuurlike vegters bestaan, maar [[oorlog]]voering en gepaardgaande praktyke soos [[kannibalisme]] was nie 'n oorheersende deel van die Maori-kultuur nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Belich|first=James|date=5 May 2011|title=Modern racial stereotypes|url=https://teara.govt.nz/en/european-ideas-about-maori/page-6|url-status=live|access-date=8 November 2021|website=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand|language=en-NZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Matthews|first=Philip|date=2 June 2018|title='Cunning, deceitful savages': 200 years of Māori bad press|url=https://www.stuff.co.nz/life-style/103871652/cunning-deceitful-savages-200-years-of-mori-bad-press|url-status=live|access-date=8 November 2021|website=Stuff|language=en}}&lt;/ref&gt;

Omstreeks 1500 het 'n groep Maori's oos na die Chathameilande migreer en ontwikkel in 'n volk bekend as die Moriori,&lt;ref&gt;{{cite book|last= Clark|first= Ross|year= 1994|chapter= Moriori and Māori: The Linguistic Evidence|editor-last= Sutton|editor-first= Douglas|title= The Origins of the First New Zealanders|location= Auckland|publisher=Auckland University Press|pages= 123–135}}&lt;/ref&gt; met [[passifisme]] as 'n sleuteldeel van hulle kultuur.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=King|first=Michael|url=https://www.worldcat.org/oclc/1124413583|title=Moriori: A People Rediscovered|date=2017|publisher=Penguin UK|isbn=978-0-14-377128-9|location=Londen|oclc=1124413583}}&lt;/ref&gt;

===Kontak met Europeërs===
[[Beeld:Gilsemans 1642.jpg|thumb|220px|Die eerste Europese indruk van die Maori's, by Golden Bay (1642).]]

Die eerste [[Europa|Europese]] ontdekkers in Nieu-Seeland was [[Abel Tasman]] in 1642, kaptein [[James Cook]] in 1769 en [[Marc-Joseph Marion du Fresne|Marion du Fresne]] in 1772. Aanvanklike kontak was problematies en soms dodelik – vier van Tasman se manne is gedood en hy het waarskynlik minstens een Maori gedood, sonder dat hy voet aan wal gesit het.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sivignon |first1=Cherie |title=Commemoration plans of first encounter between Abel Tasman, Māori 375 years ago |url=https://www.stuff.co.nz/travel/destinations/nz/97210590/commemoration-plans-of-first-encounter-between-abel-tasman-mori-375-years-ago |access-date=19 August 2019 |work=Stuff |date=1 October 2017}}&lt;/ref&gt; Cook se manne het minstens agt Maori's binne drie dae van sy eerste landing gedood,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dalrymple |first1=Kayla |title=Unveiling the history of the &quot;Crook Cook&quot; |url=http://gisborneherald.co.nz/lifestyle/2442008-135/unveiling-the-history-of-the-crook |access-date=19 August 2019 |work=Gisborne Herald |date=28 August 2016 |archive-date=29 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129003442/http://gisborneherald.co.nz/lifestyle/2442008-135/unveiling-the-history-of-the-crook |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Encounter, or murder? |url=http://gisborneherald.co.nz/localnews/4089572-135/encounter-or-murder |access-date=19 August 2019 |work=Gisborne Herald |date=13 May 2019 |archive-date=19 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819095243/http://gisborneherald.co.nz/localnews/4089572-135/encounter-or-murder |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; hoewel hy later goeie verhoudinge met die Maori's gehad het. Drie jaar later, ná 'n belowende begin, is Du Fresne en 26 van sy bemanningslede vermoor. Van die 1780's af het die Maori's ook toenemend met Europsese en Amerikaanse rob- en walvisjagters en Christelike sendelinge te doen gekry. Verhoudinge was meestal vreedsaam, hoewel 'n paar gewelddadige voorvalle plaasgevind het. Die ergste daarvan was die [[Boyd-slagting]] en daaropvolgende wraakaanvalle.&lt;ref&gt;Ingram, C.W.N. (1984). ''New Zealand Shipwrecks 1975–1982''. Auckland: New Zealand Consolidated Press; pp 3–6, 9, 12.&lt;/ref&gt;

Die eerste Europeërs het hulle in die vroeë 19de eeu in Nieu-Seeland gevestig en dit het gelei tot 'n uitgebreide uitruiling van kultuur en idees. Baie Maori's het Europeërs, wat hulle ''Pākehā'' genoem het, hooggeag en beskou as 'n manier om meer te wete te kom van Westerse kennis en tegnologie. Maori's het gou begin skryf om idees uit te ruil en baie van hulle mondelinge stories en gedigte is neergeskryf.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|first=Nancy |last=Swarbrick|title=Creative life – Writing and publishing|encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|date=June 2010|url=http://www.teara.govt.nz/en/creative-life/6|access-date=22 January 2011}}&lt;/ref&gt; Die bekendstelling van die [[aartappel]] het die landbou gerevolusioneer en die aanskaffing van [[musket]]te (gewere)&lt;ref name=&quot;Old New Zealand&quot;&gt;{{cite book |last=Manning |first=Frederick Edward |title=Old New Zealand: being Incidents of Native Customs and Character in the Old Times by 'A Pakeha Maori': Chapter 13 |year=1863 |chapter-url=http://www.gutenberg.org/ebooks/33342 |chapter=Chapter 13}}&lt;/ref&gt; deur die Maori's het 'n buitengewoon bloedige oorlogvoering tussen stamme tot gevolg gehad bekend as die [[Musketoorloë]]. Baie groepe is uitgewis en ander is uit hulle tradisionele gebiede verdryf.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=McLintock |first=A. H. |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |title=Maori health and welfare |url=http://teara.govt.nz/en/1966/maori-health-and-welfare |access-date=19 August 2019 |year=1966}}&lt;/ref&gt; Terselfdertyd het talle Maori's gesterf aan Eurasiese [[aansteeklike siekte]]s, soos [[griep]], [[pokke]] en [[masels]], wat na raming 10 tot 50&amp;nbsp;persent van die Maori's uitgewis het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.portdanielpress.com/maori_pop.htm|title=Estimating a population devastated by epidemics|last=Entwisle|first=Peter|work=Otago Daily Times|date=20 October 2006|access-date=13 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014015352/http://www.portdanielpress.com/maori_pop.htm|archive-date=14 October 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Estimates of New Zealand Maori Vital Rates from the Mid-Nineteenth Century to World War I|journal=Population Studies|volume=27|issue=1|date=March 1973|pages=117–125|first=D. I.|last=Pool|jstor=2173457|doi=10.2307/2173457|pmid=11630533}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Reconstruction of the Signing of the Treaty of Waitangi, Marcus King (16044258961).jpg|thumb|240px|links|'n Voorstelling van die ondertekening van die Verdrag van Waitangi in 1840, waarmee Nieu-Seeland en die Maori's in die [[Britse Ryk]] ingebring is.]]
Teen 1839 het na raming tot 2&amp;nbsp;000 Europeërs in Nieu-Seeland gewoon&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last1=Phillips |first1=Jock |title=History of immigration – A growing settlement: 1825 to 1839 |url=https://teara.govt.nz/en/history-of-immigration/page-2 |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |access-date=4 June 2018 |date=1 August 2015}}&lt;/ref&gt; en Brittanje het ingewillig tot herhaalde versoeke van sendelinge en sommige Maori-hoofmanne om tussenbeide te tree. Die Britse regering het 'n vlootkaptein gestuur om 'n verdrag tussen die Britte en die Maori's op te stel, en die gevolg was die [[Verdrag van Waitangi]], wat van Februarie 1840 af deur Brittanje en sowat 500 Maori-hoofmanne van oor die hele Nieu-Seeland onderteken is.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last1=Orange |first1=Claudia |title=Treaty of Waitangi – Creating the Treaty of Waitangi |url=https://teara.govt.nz/en/treaty-of-waitangi/page-1 |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |access-date=7 June 2018 |language=en-NZ |date=20 June 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230322213126/https://teara.govt.nz/en/treaty-of-waitangi/page-1 |date=22 Maart 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Te Wherowhero |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/declaration/signatory/te-wherowhero |publisher=Ministry for Culture and Heritage |access-date=7 June 2018}}&lt;/ref&gt; Die verdrag het aan die Maori's die regte van Britse onderdane toegeken en het hulle eiendomsregte en stamoutonomiteit verseker, in ruil daarvoor dat hulle Britse [[soewereiniteit]] en die [[anneksasie]] van Nieu-Seeland as 'n kolonie van die [[Britse Ryk]] aanvaar.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last1=Orange |first1=Claudia |title=Treaty of Waitangi – Interpretations of the Treaty of Waitangi |url=https://teara.govt.nz/en/treaty-of-waitangi/page-2 |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |access-date=7 June 2018 |language=en-NZ |date=20 June 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227173903/https://teara.govt.nz/en/treaty-of-waitangi/page-2 |date=27 Februarie 2023 }}&lt;/ref&gt; Baie dispute het egter oor aspekte van die verdrag ontstaan, insluitende verskillende woorde in die Engelse en Maori-weergawe, en misverstande weens verskillende kultuurbegrippe. Veral merkwaardig is dat soewereiniteit nie in die Maori-weergawe aan Brittanje afgestaan is nie.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Differences between the texts |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/treaty/read-the-Treaty/differences-between-the-texts |publisher=Ministry for Culture and Heritage |access-date=7 June 2018}}&lt;/ref&gt; In 'n hofsaak van 1877 is die verdrag nietig verklaar op grond daarvan dat die ondertekenaars &quot;primitiewe barbare&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Tate|first=John|url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/CanterLawRw/2004/11.html|title=The three precedents of Wi Parata|year=2004|volume=10|issue=|journal=Canterbury Law Review}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Morris |first=Grant |url=http://www.nzlii.org/nz/journals/VUWLawRw/2004/4.html |title=James Prendergast and the Treaty of Waitangi: Judicial Attitudes to the Treaty During the Latter Half of the Nineteenth Century |year=2004 |volume=35 |issue=1 |journal=Victoria University of Wellington Law Review |page=117 |doi=10.26686/vuwlr.v35i1.5634 |access-date=20 April 2022 |archive-date=11 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811150937/http://www.nzlii.org/nz/journals/VUWLawRw/2004/4.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Nogtans was verhoudinge tussen die Maori's en Europeërs in die vroeë koloniale tydperk hoofsaaklik vreedsaam. Baie Maori-groepe het besighede oopgemaak en kos en ander produkte aan plaaslike en oorsese markte verskaf. Wanneer geweld wel nou en dan uitgebreek het, was dit meestal beperk en is dit met 'n vredesverdrag beëindig. Teen die 1860's het stygende setlaarsyfers en spanning oor omstrede grondtransaksies egter gelei tot die [[Nieu-Seelandse Oorloë]]. Daarna het Brittanje beslag op stukke Maori-grond gelê as straf vir wat &quot;rebellies&quot; genoem is. Europese setlaars het hulle op die besette grond gevestig.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Land confiscation law passed |url=https://nzhistory.govt.nz/the-new-zealand-settlements-act-passed |website=nzhistory.govt.nz |publisher=Ministry for Culture and Heritage |access-date=20 August 2019 |date=18 November 2016}}&lt;/ref&gt; Kleiner botsings het hierna nog ontstaan en 'n inboorlinggrondhof is gestig om gemeenskaplike Maori-grond aan individuele eienaars oor te dra as 'n manier om grondverkope aan Europese setlaars te vergemaklik.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Māori Land – What Is It and How Is It Administered? |url=https://www.oag.govt.nz/2004/maori-land-court/part2.htm |publisher=Office of the Auditor-General |access-date=20 August 2019}}&lt;/ref&gt;

===Verval en herlewing===
[[Beeld:E 003261 E Maoris in North Africa July 1941.jpg|thumb|220px|Lede van die 28ste Bataljon voer 'n [[haka]] uit, Julie 1941 in [[Egipte]].]]

Teen die laat 19de eeu was beide Pākehā en Maori's oortuig daarvan dat die Maori-bevolking sal ophou bestaan en in die Europese bevolking opgeneem sal word.&lt;ref&gt;King (2003), p. 224&lt;/ref&gt; Van die laat 19de en vroeë 20ste eeu af is verskeie wette, beleide en praktyke aanvaar om die Maori's te dwing om by Pākehā-norme aan te pas. So is die onderdrukking van die taal [[Maori (taal)|Maori]] in skole&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|first1=Rawinia|last1=Higgins|first2=Basil|last2=Keane|title=Te Mana o te Reo Māori: 1860–1945 War and assimilation|encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|date=1 September 2015|url=https://teara.govt.nz/en/te-tai/te-mana-o-te-reo-maori-chapter4|access-date=10 February 2022}}&lt;/ref&gt; dikwels met lyfstraf afgedwing.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Forbes|first=Mihingarangi|url=https://www.newshub.co.nz/home/new-zealand/2021/09/former-labour-minister-dover-samuels-calls-for-crown-apology-for-caning-children-speaking-te-reo.html|title=Former Labour Minister Dover Samuels calls for Crown apology for caning children speaking Te Reo|work=Newshub|date=27 September 2021|access-date=10 February 2022|archive-date=10 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210003942/https://www.newshub.co.nz/home/new-zealand/2021/09/former-labour-minister-dover-samuels-calls-for-crown-apology-for-caning-children-speaking-te-reo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In die [[sensus]] van 1896 het Nieu-Seeland 'n Maori-bevolking van 42&amp;nbsp;113 en Europese bevolking van meer as 700&amp;nbsp;000 gehad.&lt;ref&gt;[http://www.teara.govt.nz/1966/P/Population/PopulationFactorsAndTrends/en &quot;Population – Factors and Trends&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824085542/http://www.teara.govt.nz/en/1966/population/1 |date=24 Augustus 2011 }}, ''An Encyclopaedia of New Zealand'', red. A.H. McLintock, 1966. Besoek op 18 September 2007.&lt;/ref&gt;

Die verval het nie voortgeduur nie en die Maori-bevolking het in die 20ste eeu begin herstel. Invloedryke Maori-politici was vasbeslote om die Maori-volk weer te laat herstel. Hulle het geglo die oplossing is 'n mate van assimilasie,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Young Maori Party {{!}} Maori cultural association |url=https://www.britannica.com/topic/Young-Maori-Party |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=4 June 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; met die Maori's wat Europese praktyke soos Westerse medisyne en opvoeding aanvaar, terwyl hulle terselfdertyd tradisionele kultuurpraktyke beoefen. 

Sedert die 1960's het die Maori-kultuur 'n soort [[renaissance]] beleef,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Maori/5/en |title=Māori – Urbanisation and renaissance |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |quote=The Māori renaissance since 1970 has been a remarkable phenomenon. }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331203449/http://www.teara.govt.nz/NewZealandInBrief/Maori/5/en |date=31 Maart 2009 }}&lt;/ref&gt; wat saamval met aktivisme vir sosiale geregtigheid en 'n protesbeweging.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://schools.look4.net.nz/history/new_zealand/time_line4/ |title=Time Line of events 1950–2000|publisher=Schools @ Look4}}&lt;/ref&gt; 

Maori moes egter al hoe meer die knie voor Engels buig. Voorskoolse Maori-inrigtings is in 1982 gevestig om die taal te bevorder en sy agteruitgang te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kohanga.ac.nz/|title=Te Kōhanga Reo National Trust|access-date=10 April 2019}}&lt;/ref&gt; Twee Maori-televisiekanale saai in Maori uit,&lt;ref name=&quot;MāoriTVlaunch&quot;&gt;{{cite web|title=Māori Television Launch {{!}} Television|url=https://www.nzonscreen.com/title/maori-television-launch-2004|website=www.nzonscreen.com|publisher=NZ On Screen|access-date=29 June 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.maoritelevision.com/latestnews/maori_television_launch_second_channel.htm|title=Maori Television launches second channel|publisher=Maori Television|author=Maori Television|date=9 March 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080124030625/http://www.maoritelevision.com/latestnews/maori_television_launch_second_channel.htm|archive-date=24 January 2008}}&lt;/ref&gt; terwyl 'n groet soos ''kia ora'' (&quot;wees gesond&quot;) in Nieu-Seelandse Engels opgeneem is.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Māori Words used in New Zealand English |url=http://www.maorilanguage.net/maori-words-phrases/maori-words-used-new-zealand-english/ |website=Māori Language.net |publisher=Native Council |access-date=20 August 2019}}&lt;/ref&gt;

Die regering se erkenning van die toenemende politieke mag van die Maori's en politieke aktivisme het gelei tot 'n beperkte hersiening van historiese grondbeslagleggings. In 1975 is die Waitangi-tribunaal daargestel om historiese griewe te ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Waitangi Tribunal created |url=https://nzhistory.govt.nz/waitangi-tribunal-created |publisher=Ministry for Culture and Heritage |access-date=4 June 2018 |date=19 January 2017}}&lt;/ref&gt; Sedert die 1990's het die Nieu-Seelandse regering baie eise oor die verdrag afgehandel. Teen Junie 2008 het die regering betalings van meer as 900&amp;nbsp;miljoen Nieu-Seelandse dollar gedoen, baie daarvan in die vorm van grondtransaksies.&lt;ref name=&quot;QuarterlyReport&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nz01.terabyte.co.nz/ots/DocumentLibrary/FourMonthlyReportMarch-June2008.pdf |title=Four Monthly Report |last=Office of Treaty Settlements |date=June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081018025424/http://nz01.terabyte.co.nz/ots/DocumentLibrary/FourMonthlyReportMarch-June2008.pdf |archive-date=18 October 2008 |access-date=25 September 2008}}&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:KupeWheke.jpg|thumb|130px|'n Houtsnee uit die laat 20ste eeu van die mitologiese navigator Kupe wat teen twee seewesens veg.]]
==Kultuur==
{{Hoofartikel|Maori-kultuur}}
[[Beeld:MaoriChief1784.jpg|links|thumb|150px|'n Maori-hoofman met tatoes (''moko''), soos gesien deur James Cook en sy bemanning.]]
Die Maori-kultuur vorm 'n kenmerkende deel van die Nieu-Seelandse kultuur en danksy 'n groot [[diaspora]] en die opneem van Maori-motiewe in die gewilde kultuur word dit wêreldwyd aangetref.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10792281|title= Maori culture increasing in importance to NZers|date= 2012-03-15|work= NZ Herald|access-date= 2019-01-11|issn= 1170-0777|archive-date= 2020-04-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20200406153531/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10792281|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://thespinoff.co.nz/food/beverage/01-10-2018/hey-uk-brewers-cultural-appropriation-is-not-cool/|title= Hey UK brewers, cultural appropriation is not cool|last= Garl|first= Denise|date= 2018-10-01|website= The Spinoff|access-date= 2019-01-11}}&lt;/ref&gt; Onder die Maori's, en in 'n mindere mate dwarsoor Nieu-Seeland, word die woord ''Māoritanga'' dikwels gebruik as min of meer 'n [[sinoniem]] vir die Maori-kultuur.

Māoritanga in die moderne tydperk word al hoe meer beïnvloed deur [[verstedeliking]], groter kontak met Nieu-Seelanders van Europese afkoms 'n herlewing van tradisionele praktyke.

Tradisionele Maori-kuns speel 'n groot rol in Nieu-Seelandse kuns. Dit sluit in ''[[#Kerfwerk_(te_toi_whakairo)|whakairo]]'' (houtsnywerk), ''[[#Weefwerk_(raranga)_en_tradisionele_klere|raranga]]'' (weefwerk), ''[[#Musiek_(te_pūoro)_en_dans_(kapa_haka)|kapa haka]]'' (groepoptrede), ''whaikōrero'' (redenaarskuns) en ''[[#Tatoeëring_(tā_moko)|tā moko]]'' (tatoes), (''[[#Whakapapa_(genealogie)|whakapapa]]'') van die Maori's. Kunstenaars volg dikwels die tegniek van hulle voorouers, maar in die 21ste eeu sluit ''Māoritanga'' ook kontemporêre kunste soos [[rolprent]]e, [[televisie]], [[poësie]] en die [[teater]] in.

Die Maori's se taal is bekend as ''[[Maori (taal)|te reo Māori]]'', wat verkort word tot ''te reo'' (letterlik &quot;die taal&quot;). In die 1980's het regeringsgeborgde skole (''Kura Kaupapa Māori'') mense met Europese én Maori-herkoms in ''te reo'' begin onderrig om die taal van ondergang te red.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://nzhistory.govt.nz/culture/maori-language-week/history-of-the-maori-language|title= History of the Māori language – Te Wiki o Te Reo Māori – Māori Language Week {{!}} NZHistory, New Zealand history online|work= nzhistory.govt.nz|access-date= 2019-01-13}}&lt;/ref&gt;

''Tikanga Māori'' is 'n stel kultuurwaardes, gebruike en praktyke. Dit sluit in begrippe oor wat heilig is, om jou gemeenskap te versorg, grondregte en ander verhoudings tussen mense en hulle omgewing.&lt;ref name=&quot;otago.ac.nz&quot;&gt;{{cite web |title=Societal lore (tikanga) in Māori culture |url=https://www.otago.ac.nz/maori/world/tikanga/lore/ |website=otago.ac.nz |access-date=July 24, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Die Maori's se kultuurgeskiedenis is onlosmaaklik verbind aan die kultuur van [[Polinesië]] as 'n geheel. Die Nieu-Seelandse eilandgroep vorm die suidwestelike hoek van die [[Polinesiese Driehoek]], 'n groot deel van die [[Stille Oseaan]] met drie eilandgroepe by sy hoeke: die [[Hawaii|Hawaise Eilande]], Rapa Nui ([[Paaseiland]]) en Nieu-Seeland ([[Aotearoa]] in Maori).&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.maori.com/aotearoa|title= Aotearoa – The Maori Name for New Zealand|publisher= Maori Tourism Limited|work= maori.com|access-date= 2017-07-27}}&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:00 1563 Rotorua, NZ - Maori Versammlungshaus Rotowhio-Marae.jpg|thumb|240px|links|'n Tipiese ''marae''.]]
Die beste plek vir enige Maori-kultuurgeleentheid is 'n ''[[marae]]'', 'n ingeslote gebied waarop 'n ''wharenui'' (ltterlik &quot;groot huis&quot;) staan. 'n ''Marae'' is die middelpunt van 'n groot deel van die Maori's se lewe. Gewoonlik word die taal Maori gebruik in seremonies en toesprake, hoewel vertalings en verduidelikings verskaf word as die belangrikste deelnemers nie Maori-sprekers is nie.

Die tradisionele Maori-godsdiens het min afgewyk van sy tropiese, Oos-Polinesiese wortels op die eiland [[Hawaiki|Hawaiki Nui]]. Daarvolgens word geglo alle dinge het lewenskrag, of ''mauri''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maoridictionary.co.nz/search?&amp;keywords=mauri |title=mauri – Māori Dictionary|website=maoridictionary.co.nz|access-date=2019-01-14}}&lt;/ref&gt; Die god [[Tangaroa]] was die personifikasie van die [[oseaan]] en die voorouer of oorsprong van alle [[vis]]se; [[Tāne]] was die personifikasie van die [[woud]] en die oorsprong van [[voëls]]; en [[Rongo]] was die personifikasie van vreedsame bedrywighede en landbou, en die voorouer van gekweekte plante. In die vroeë 19de eeu het baie Maori's die Christelike geloof en sy begrippe aangeneem.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Maori Situation|last=Sutherland |first=Ivan Lorin George |publisher=Harry H. Tombs|year=1935|location=Wellington}}&lt;/ref&gt;

==Demografie==
===Bevolkingsyfers===
[[Beeld:Young Maori man dancing.jpg|thumb|150px|links|'n Jong Maori tree op in 'n [[Maori-kultuur#Musiek (te pūoro) en dans (kapa haka)|kapa haka]].]]

Volgens die Wysigingswet op Maori-sake 1974 word 'n Maori gedefinieer as &quot;'n persoon van die Maori-ras van Nieu-Seeland; en sluit enige afstammeling van so 'n persoon in&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Māori Descent: Definition|url=http://archive.stats.govt.nz/methods/classifications-and-standards/classification-related-stats-standards/maori-descent/definition.aspx|access-date=19 August 2019|publisher=Statistics New Zealand|archive-date= 9 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809164943/http://archive.stats.govt.nz/methods/classifications-and-standards/classification-related-stats-standards/maori-descent/definition.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Maori-bevolking is in die laat 18de eeu deur kaptein James Cook op 100&amp;nbsp;000 geraam. Die historikus Michael King stel voor 'n effens groter getal van 110&amp;nbsp;000 is realistieser.&lt;ref&gt;{{cite book|last=King|first=Michael|title=The Penguin History of New Zealand|publisher=Penguin|year=2003|location=Londen|pages=91}}&lt;/ref&gt; In die laat 19de eeu het hulle getalle drasties afgeneem, tot so min as 42&amp;nbsp;000; moontlik weens die impak van Europese kolonisasie, insluitende nuwe siektes.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pool|first=Ian|title=Colonization and Development in New Zealand between 1769 and 1900: The Seeds of Rangiatea|year=2015|publisher=Springer International Publishing|location=Switzerland}}&lt;/ref&gt; Daarna het die bevolking vinnig gegroei.

In die sensus van 2018 het 775&amp;nbsp;836 Nieu-Seelanders hulle as Maori's geïdentifiseer, wat sowat 16,5% van die land se algehele bevolking is. Dit is 177&amp;nbsp;234 (29,6%) meer mense as in die sensus van 2013 en 210&amp;nbsp;507 meer as in 2006. Die groot toename van 2013 tot 2018 was hoofsaaklik vanweë Statistieke Nieu-Seeland se toevoeging van etnisiteitsdata uit ander bronne (vorige sensusse, administratiewe data en toerekenings) tot die 2018-sensusdata om foute weens niereaksies reg te stel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stats.govt.nz/news/new-zealands-population-reflects-growing-diversity|title=New Zealand's population reflects growing diversity {{!}} Stats NZ|website=www.stats.govt.nz|access-date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt;

Daar was 383&amp;nbsp;019 mans en 392&amp;nbsp;820 vroue, wat dui op 'n geslagsverhouding van 0,975 man per vrou. Die gemiddelde ouderdom was 25,4 jaar (in vergelyking met 37,4 jaar vir Nieu-Seeland as 'n geheel).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nzdotstat.stats.govt.nz/wbos/Index.aspx?DataSetCode=TABLECODE8321|title=Ethnic group (detailed total response – level 3) by age and sex, for the census usually resident population count, 2006, 2013, and 2018 Censuses (RC, TA, SA2, DHB).|website=nzdotstat.stats.govt.nz|access-date=29 April 2020|archive-date= 2 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602204800/https://nzdotstat.stats.govt.nz/wbos/Index.aspx?DataSetCode=TABLECODE8321|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Altesaam 85,7% van Maori's het op [[Noordeiland]] gewoon en 14,2% op [[Suideiland]]. 

Buite Nieu-Seeland bestaan 'n groot Maori-bevolking in [[Australië]] (sowat 155&amp;nbsp;000 in 2011).&lt;ref name=&quot;Hamer&quot;/&gt; Kleiner gemeenskappe woon ook in [[Brittanje]] (sowat 8&amp;nbsp;000), die [[VSA]] (tot 3&amp;nbsp;500) en [[Kanada]] (sowat 1&amp;nbsp;000).&lt;ref name=&quot;Walrond&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;uscb&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;statcan&quot;/&gt;

===Godsdiens en geloofsoortuigings===
{{Staafgrafiek kas
 |wydte     = 280px
 |balkwydte =  
 |sweef     = regs 
|stawe=
{{Staafgrafiek persent|Geen|rooi|53.5}}
{{Staafgrafiek persent|Christendom|groen|29.9}}
{{Staafgrafiek persent|{{nowrap|Maori-godsdienste}}|blou|7.7}}
{{Staafgrafiek persent|Ander|oranje|1.4}}
{{Staafgrafiek persent|Boeddhisme|blougroen|0.2}}
{{Staafgrafiek persent|Islam|groen|0.1}}
{{Staafgrafiek persent|Hindoeïsme|groen|0.1}}
|byskrif   =  ''Maori's se godsdiensverband&lt;ref name=&quot;2018 Census&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-ethnic-group-summaries/m%C4%81ori|title=Māori ethnic group–Religion|publisher=Statistics New Zealand Tautaranga Aotearoa|year=2018|access-date=30 July 2021|url-status=dead|archive-date=25 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210725183403/https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-ethnic-group-summaries/m%C4%81ori}}&lt;/ref&gt;'' 
}}

Tradisionele Maori-geloofsoortuigings se oorsprong lê in die Polinesiese kultuur. Begrippe soos ''tapu'' (&quot;heilig&quot;), ''mana'' (&quot;gesag&quot;, &quot;prestige&quot;) en ''wairua'' (&quot;gees&quot;) beheer die alledaagse Maori-lewe en daar is ook baie Maori-godhede. Sommige Maori's volg vandag [[Christelike]] gelowe. Dit sluit 'n paar kerke en groepe in, soos Presbiterianisme, die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] (Mormone), Maori-groepe soos Rātana en Ringatū,&lt;ref name=&quot;religion&quot;&gt;{{cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90148.htm|title=New Zealand – International Religious Freedom Report 2007|date=14 September 2007|publisher=U.S. State Department|access-date=29 April 2010}}&lt;/ref&gt; asook die [[Katolieke Kerk|Katolieke]], Metodiste- en [[Anglikaanse Kerk]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cpifinancial.net/v2/Magazine.aspx?v=1&amp;aid=1118&amp;cat=IBF&amp;in=21|title=Kia Ora Aotearoa|date=August 2007|work=CPI Financial|access-date=29 April 2010|archive-date=2 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180202071600/http://www.cpifinancial.net/v2/Magazine.aspx?v=1&amp;aid=1118&amp;cat=IBF&amp;in=21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hume, Tim. &quot;Muslim faith draws converts from NZ prisons.&quot; Star Times&lt;/ref&gt; 

Baie Maori's glo in tradisionele tradisies soos ''tapu''. Sekere voorwerpe, gebiede of geboue is ''tapu'' (geestelik ontoeganklik) en moet ''noa'' (toeganklik) gemaak word deur 'n seremoniële daad.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Tangi – Religion and spirituality – Tapu and Noa |url=http://history-nz.org/maori6.html |website=The Maori – Spirituality – New Zealand in History |publisher=New Zealand in History |access-date=31 March 2020 |archive-date= 9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409052248/http://history-nz.org/maori6.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dit is byvoorbeeld algemene praktyk om 'n mens se skoene uit te trek voordat jy 'n ''wharenui'' binnegaan as 'n teken van respek aan die voorouers wat daar verteenwoordig word en spiritueel teenwoordig is.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hanly |first1=Gil |title=Shoes at the door of the wharenui |url=https://teara.govt.nz/en/photograph/41374/shoes-at-the-door-of-the-wharenui |website=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand – Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |access-date=31 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

Nog 'n spirituele ritueel is ''hurihanga takapau'' (reiniging), wat beoefen word as 'n mens visvang om te verseker daar is geen ''tapu'' aan die vis nie.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Keane |first=Basil |title=Traditional Māori religion – ngā karakia a te Māori – Rituals and ceremonies |url=https://teara.govt.nz/en/traditional-maori-religion-nga-karakia-a-te-maori/page-5 |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |date=5 May 2011 |access-date=5 April 2020}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Māori}}
{{Wikt-inlyn|Maori}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Maori's]]</text>
      <sha1>5l272lfghi4awtbnf39n4g02wcb7gvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noordelike Gebied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54568</id>
    <revision>
      <id>2923201</id>
      <parentid>2917545</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87578" sha1="1cjm3lj7i3dqarwuowocmg0fwaiq5af" xml:space="preserve">{{Deelstaat of gebied van Australië |
Plaaslike naam=Northern Territory|
Afrikaanse naam=Noordelike Gebied|
beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg |
beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg|
bynaam=The Territory, The NT, The Top End |
leuse= |
beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px|
hoofstad=[[Darwin]] |
koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} |
grootste stad=[[Darwin]] |
goewerneur=[[Tom Pauling]] |
Premier=[[Paul Henderson]] |
Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] |
oppervlakte_totaal=1 420 970 |
oppervlakte_land=1 349 129 |
oppervlakte_water=71 839 |
persentasie_water=5,06 |
bevolking_jaar=2010 |
bevolking_totaal=229 675&lt;ref name=ABSPop&gt;{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; |
digtheid=0,17 |
posafkorting=NT |
tydsone= +9:30  |
webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] |
notes=
}}

Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is.

Die Noordelike Gebied beslaan 1&amp;nbsp;420&amp;nbsp;970&amp;nbsp;km²,&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 Junie 2014 | access-date=18 Februarie 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}&lt;/ref&gt; wat dit die derde grootste van die Australiese federale [[deelstate en gebiede van Australië|deelstate en gebiede]] en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&amp;nbsp;400&lt;ref name=&quot;ABSPop&quot; /&gt; (teen Maart 2025) – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].&lt;ref name=&quot;ABSPop&quot; /&gt; Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&amp;nbsp;000 mense.

Die [[argeologie]]se geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&amp;nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die Britte was die eerste Europeërs wat gepoog het om hulself in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses behaal in 1869 met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin.

Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of A$5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as &quot;Territorians&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Voorkoloniale tydperk ===
Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.&lt;ref name=&quot;Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310&quot;&gt;{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 Oktober 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Vanaf die 17de of 18de eeu. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.&lt;ref name=&quot;Macknight-2011&quot;&gt;{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries
 | last = Macknight | first = Charles Campbell
 | journal = Aboriginal History
 | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143
 | jstor = 24046930
| doi = 10.22459/AH.35.2011.06
| doi-access = free}}&lt;/ref&gt; Hulle het [[seekomkommer]]s vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese [[rotskuns]] en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]]

=== Koloniale administrasie ===
Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.&lt;ref&gt;{{cite web |author=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 Maart 2020 |access-date=2025-04-28 }}&lt;/ref&gt;

Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied.

'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 reeds 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}&lt;/ref&gt; was eens die grootste veeplaas ter wêreld.

[[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by die Dalyrivier ontdek.&lt;ref&gt;{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 Julie 2021|archive-date=21 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Federale gebied ===
Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”&lt;ref&gt;{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt;

Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam &quot;Noordelike Gebied&quot; onbevredigend was.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}&lt;/ref&gt; Die name &quot;Kingsland&quot; (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), &quot;Centralia&quot; en &quot;Territoria&quot; is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=The Register (Adelaide)|The Register|date=16 April 1914}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=The Advertiser|date=22 April 1913|access-date=1 Mei 2017|archive-date=10 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ====
Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die &quot;Onbeloofde Land&quot; beskou word.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 Januarie 1949 |access-date=20 Julie 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die &quot;laaste grens&quot; van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.&lt;ref name=&quot;O'Brien&quot;&gt;{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&amp;page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&amp;page=11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te &quot;verarm&quot; en hul aansporings om te werk te verminder.

In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.&lt;ref name=&quot;Bradley&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}&lt;/ref&gt; Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ====
Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur&lt;ref&gt;[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=Julie 2012}}&lt;/ref&gt; ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes.

[[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.&lt;ref name=founding&gt;{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 Januarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Wright | first=Clare| title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 Oktober 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}&lt;/ref&gt; Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.&lt;ref name=ntcar&gt;{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 Mei 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.&lt;ref name=&quot;ntcar&quot; /&gt;

In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 Julie 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 Oktober 2015|archive-date=25 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&amp;nbsp;000 van die 47&amp;nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Selfregering ===
In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}&lt;/ref&gt; Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur.

Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 Maart 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}&lt;/ref&gt; Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing &amp; Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |archive-date=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as &quot;die spoor&quot; bekend staan.

Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde.

Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO-
[[wêrelderfenisgebied]]e geword.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs.

Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse.

Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&amp;p=212462&amp;cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&amp;p=212462&amp;cmd=sp|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Nasionale parke ===
{{div col|colwidth=20em}}
* Barranyi (North Island) Nasionale Park
* Casuarina Kus Reserwe
* Daly Rivier Natuur Park
* Djukbinj Nasionale Park
* Dulcie Reeks Nasionale Park
* Elsey Nasionale Park
* Finke Gorge Nasionale Park
* Garig Gunak Barlu Nasionale Park
* Howard Springs Nasionale Park
* Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park
* Judbarra / Gregory Nasionale Park
* Kakadu Nasionale Park
* Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe
* Keep River Nasionale Park
* Litchfield Nasionale Park
* Mary River Nasionale Park
* Nitmiluk Nasionale Park
* Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park
* Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park
* Watarrka Nasionale Park
{{div col end}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park
Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park
Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park
Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied
Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien
&lt;/gallery&gt;

[[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]]

=== Klimaat ===
Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones.

Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&amp;nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie.

Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&amp;nbsp;570 mm&amp;nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&amp;nbsp;800 tot 2&amp;nbsp;100&amp;nbsp;mm is.

Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&amp;nbsp;mm reën per jaar.

Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976.

{{Tabel weergemiddelden
| locatie = die Noordelike Gebied.
|jan_a_max= 48.3
|feb_a_max= 46.4
|mrt_a_max= 45.0
|apr_a_max= 41.5
|mei_a_max= 40.2
|jun_a_max= 37.9
|jul_a_max= 37.5
|aug_a_max= 39.7
|sep_a_max= 42.0
|okt_a_max= 45.0
|nov_a_max= 46.1
|dec_a_max= 47.2

|jan_a_min= 6.7
|feb_a_min= 8.5
|mrt_a_min= 4.7
|apr_a_min= 1.0
|mei_a_min= -4.2
|jun_a_min= -6.0
|jul_a_min= -7.5
|aug_a_min= -5.4
|sep_a_min= -2.8
|okt_a_min= 0.0
|nov_a_min= 3.5
|dec_a_min= 7.5
|bron  = Bureau of Meteorology (Australië)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|date=November 2019}}

== Staatsbestuur ==

=== Parlement ===
[[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]]
Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant.

Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart.

Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel.

Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}&lt;/ref&gt; Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.&lt;ref&gt;{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}&lt;/ref&gt;

===Hoofminister en kabinet===
Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===Administrateur===
Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===Federale regering===
[[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]]
Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP).

===Plaaslike regering===
Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.&lt;ref&gt;LGANT, 2026. Local Government in the NT.     https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek 26 Junie 2026&lt;/ref&gt;

=== Inheemse Australiërs ===
[[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]]
Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===Politieke partye===
Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen.

Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n &quot;'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}&lt;/ref&gt;

Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie.

== Demografie ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;&quot;
|+ Beraamde populasie&lt;br /&gt;vir die Noordelike Gebied
! Jaar !! Populasie
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1901 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 4,765
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1956 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 19,556
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1961 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 44,481
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1974 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 102,924
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1976 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 97,090
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1981 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 122,616
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1991 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 165,493
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1996 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 181,843
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2001 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 200,019
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2006 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 192,900
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2011 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 211,945
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2016 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 228,833
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2021 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 232,605
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;font-size:80%; text-align:center;&quot;| Bron: Australiese Buro vir Statistiek&lt;br /&gt;(Est Resident Pop)
|}

Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,&lt;ref name=2011census&gt;[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&amp;navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&amp;navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.&lt;/ref&gt; 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.&lt;ref name=abs&gt;{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ads&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3101.0&amp;issue=Dec%202011&amp;num=&amp;view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3101.0&amp;issue=Dec%202011&amp;num=&amp;view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]]
Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.&lt;ref name=2011census /&gt;
[[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]]

Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is.

In 2019 het 147 255&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in Australië (gevolg deur Tasmanië).

=== Stede en dorpe ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.&lt;/ref&gt; &lt;ref group=nota&gt;Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.&lt;/ref&gt;
|-
! Rang
! Beduidende Stedelike Gebiede
! Populasie (2021 Sensus)
! Verwysing
|-
| 1
|[[Darwin]]
|align=&quot;right&quot; | 127,215
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021]
|-
| 2
|[[Alice Springs]]
|align=&quot;right&quot; | 25,912
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Bevolking van Stedelike Sentrums&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.&lt;/ref&gt; &lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.&lt;/ref&gt;
|-
! Rang
! Stedelike Sentrum
! Populasie (2021 Sensus)
! Verwysing
|-
| 1
|[[Darwin]]
|align=&quot;right&quot; | 122,207
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021]
|-
| 2
|[[Alice Springs]]
|align=&quot;right&quot; | 24,855
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021]
|-
| 3
|[[Katherine, Northern Territory|Katherine]]
|align=&quot;right&quot; | 5,980
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021]
|-
|4
|[[Nhulunbuy]]
|align=&quot;right&quot; | 3,267
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021]
|-
|5
|[[Tennant Creek]]
|align=&quot;right&quot; | 2,949
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021]
|-
|6
|[[Elcho-eiland / Galiwinku]]
|align=&quot;right&quot; | 2,199
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021]
|-
|7
|[[Wadeye]]
|align=&quot;right&quot; | 1,924
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021]
|-
|8
|[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]]
|align=&quot;right&quot; | 1,421
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021]
|-
|9
|[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]]
|align=&quot;right&quot; | 1,153
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021]
|-
|10
|[[Milingimbi]]
|align=&quot;right&quot; | 1,097
|[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021]
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.&lt;/ref&gt;
|-
! Rang
! Plaaslike Regeringsgebiede
! Populasie (30 Junie 2023 skatting)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1
|Stad van Darwin
|align=&quot;right&quot; | 85,465
|-
| 2
|Stad van Palmerston
|align=&quot;right&quot; | 41,113
|-
| 3
|Alice Springs-dorp
|align=&quot;right&quot; | 29,213
|-
|4
|Litchfield
|align=&quot;right&quot; | 23,415
|-
|5
|Dorp van Katherine
|align=&quot;right&quot; | 10,829
|-
|6
|Oostelike Arnhem Streek
|align=&quot;right&quot; | 10,011
|-
|7
|Roper Golfstreek
|align=&quot;right&quot; | 7,491
|-
|8
|Barkly gebied
|align=&quot;right&quot; | 7,239
|-
|9
|MacDonnell gebied
|align=&quot;right&quot; | 6,706
|-
|10
|Sentrale Woestyn Streek
|align=&quot;right&quot; | 4,126
|}

=== Afkoms en immigrasie ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;&quot;
|+Geboorteland (2016)&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot;&gt;{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 Junie 2019|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusdata.abs.gov.au&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 Junie 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! Geboorteplek&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.&lt;/ref&gt; !! Populasie
|-
|[[Australië]]|| 157,531
|-
|[[Filippyne]]|| 5,914
|-
|[[Engeland]]|| 5,583&lt;!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --&gt;
|-
|[[Nieu-Seeland]]|| 4,636
|-
|[[Indië]]|| 3,598
|-
|[[Griekeland]]|| 1,268
|-
|[[Amerika]]|| 1,211
|-
|[[China]]|| 1,192&lt;!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --&gt;
|-
|[[Nepal]]|| 1,126
|-
|[[Indonesië]]|| 1,117
|-
|[[Ierland]]|| 1,026
|-
|[[Oos-Timor]]||1,024
|}

By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;
{{columns-list|colwidth=13em|
* Inheems (30.3%)&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Van enige afkoms. Sluit diegene in wat identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewooners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat identifiseer as Aboriginal of Torres Strait Islander mag enige afkoms identifiseer.&lt;/ref&gt;
* Australiërs  (28.1%)&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate &quot;Australian&quot; as their ancestry are part of the Anglo-Celtic group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 Junie 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* Engels (27.5%)
* Iers (9.3%)
* Skots (7.5%)
* Duits (4.4%)
* Filippyns (3.5%)
* Chinees (3.1%)
* Indies (2.3%)
* Italiaans (2.1%)
* Grieks (2%)
* Nederlands (1.3%)
}}

31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;

25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigines en Torres Strait-eilandbewoners) geïdentifiseer.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Van enige afkoms. Sluit diegene in wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners mag enige afkoms identifiseer.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;censusdata.abs.gov.au&quot; /&gt;

=== Tale ===
By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs [[Engels]] tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).&lt;ref name=&quot;census2021&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 Julie 2022|archive-date=21 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;censusdata.abs.gov.au&quot;/&gt;

Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 Januarie 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 Januarie 2016 }}&lt;/ref&gt; benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}&lt;/ref&gt; Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale.

=== Godsdiens ===
In die 2021-sensus is die [[Christendom]] die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.&lt;ref name=&quot;census2021&quot;/&gt;

[[Hindoeïsme]] is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur [[Boeddhisme]] (2,1%) en [[Islam]] (1,4%).&lt;ref name=&quot;census2021&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}&lt;/ref&gt;

== Onderwys en opleiding ==

=== Primêre en sekondêre onderrig ===
Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal.

Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in.

Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers.

=== Tersiêre onderrig ===
Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is.

=== Biblioteke en argiewe ===
''Library &amp; Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library &amp; Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library &amp; Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Find &amp; Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library &amp; Archives NT – Organisation – Find &amp; Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==

=== Mynbou ===
Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).&lt;ref name=&quot;Economy-Overview&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.&lt;ref name=&quot;Economy-Overview&quot;/&gt;

Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606).

Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}&lt;/ref&gt;{{page needed |date=April 2025}}

Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.&lt;ref name=&quot;ABS Economics&quot;&gt;{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}&lt;/ref&gt;

Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Toerisme ===
[[Toerisme]] is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.&lt;ref name=&quot;economicprofile.com.au&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers).

Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur en vervoer.&lt;ref name=&quot;economicprofile.com.au&quot;/&gt;

''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur&lt;ref name=hist&gt;{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,&lt;ref name=events/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 Augustus 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ongeveer 80 km oos van Alice Springs.&lt;ref name=events&gt;{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Ander nywerhede ===
Die Noordelike Gebied ontwikkel die Marine Industry Park by East Arm, naby Darwin, as deel van ’n groter Northern Marine Complex wat ook die Darwin Ship Lift insluit. Die aanleg is bedoel om Darwin as ’n belangrike sentrum vir vaartuigonderhoud, mariene dienste, ingenieurswerk, vervaardiging en logistiek in Noord-Australië en die Indo-Pasifiese streek te versterk.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Marine Industry Park |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/why-invest-in-the-nt/marine-industry-park |access-date=14 July 2026 |archive-date=14 Julie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714151843/https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/why-invest-in-the-nt/marine-industry-park |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Northern Marine Complex announced at East Arm |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |date=9 Februarie 2026 |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/invest-news-and-insights/northern-marine-complex-announced-at-east-arm |access-date=14 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Vervoer ==
[[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]]
[[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]]
Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië.

Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as &quot;The Track&quot;, loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings.

Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=3 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=Maart 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&amp;nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&amp;nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&amp;nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&amp;nbsp;km/h gehad.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=Desember 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.&lt;ref name= Fuller&gt;{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}&lt;/ref&gt; Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop.

Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe.

== Media ==

=== Gedrukte media ===
Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied.

Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''.

Daar is 'n [[LGBT]]-gemeenskapspublikasie, ''QNews Magazine,''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://qnews.com.au/about-us/|title=About Us|website=Qnews.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=29 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429103551/https://qnews.com.au/about-us/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; wat in Darwin en Alice Springs gepubliseer word.

=== Televisie ===
Metropolitaans Darwin het vyf televisiestasies gehad:
* Australian Broadcasting Corporation - Noordelike Gebied
* Special Broadcasting Service - Noordelike Gebied
* Seven (Southern Cross Austereo)
* Nine Network - Darwin
* Ten Darwin

Darwin het ook vier gerigte uitsending stasies:
* First Nations TV
* Darwin TV
* First Nations Tourism TV
* Business TV

In die Gebied is daar ook vier soortgelyke stasies:
* ABC Northern Territory – (ABD)
* SBS Northern Territory – (SBS)
* Seven Central – (QQQ) – ''Seven Network Affiliate''
* Imparja – (IMP) – ''Nine Network Affiliate''
* Ten Central (or Central Digital Television) – (CDT) – ''Network Ten Affiliate''

Afgeleë gebiede word bedien oor die algemeen via die Viewer Access Satellite Television-diens, wat dieselfde kanale as die streeksgebiede dra, sowel as 'n paar ekstra gerigte uitsendingsdienste, insluitend Inheemse Gemeenskapstelevisie en Westlink.

=== Radio ===
Darwin het radiostasies op beide AM- en FM-frekwensies. ABC-stasies sluit in ABC Radio Darwin (105.7FM), ABC Radio National (657AM), ABC News Radio (102.5FM), ABC Classic FM (107.3FM) en Triple J (103.3FM). Die twee kommersiële stasies is Hot 100 FM (8HOT) en Mix 104.9 (8MIX). Die toonaangewende gemeenskapsstasies is 104.1 Territory FM (8TOP) en 94.5 Radio Larrakia (8KNB).

Die radiostasies in Alice Springs word ook op die AM- en FM-frekwensies uitgesaai. ABC-stasies sluit in Triple J (94.9FM), ABC Classic FM (97.9FM), 783 ABC Alice Springs (783AM), ABC News Radio (104.1FM) en ABC Radio National (99.7FM). Daar is twee gemeenskapsstasies in die dorp—CAAMA (100.5FM) en 8CCC (102.1FM). Die kommersiële stasies, wat albei deur dieselfde maatskappy besit word, is Sun 96.9 (96.9FM) en 8HA (900AM). Die Christelike radiostasie Vision Christian Radio (88.0FM). Twee bykomende stasies, Territory FM (98.7FM) en Radio TAB (95.9FM), word onderskeidelik vanuit Darwin en Brisbane gesindikeer.

=== Musiek ===
Die musiektoneel van die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n paar groot musikale kunstenaars, wat hoofsaaklik die genres van Hip-Hop en RNB as hul musiekstyl gebruik. Die Rock-, Country- en Punk-toneel bevat egter 'n aansienlik groter aantal kleiner, minder bekende groepe. Die gewildste kunstenaars van die Noordelike Gebied sluit in:
* Jessica Mauboy
* Baker Boy
* Caiti Baker
* David Garnham and the Reasons To Live
* Roymackonkey
* Kuya James
* Crystal Robins
* Tang

Die Noordelike Gebied het ook 'n gereeld aktiewe lewendige musiektoneel, met sy hooffees, Bass in the Grass, as die gewildste en grootste vertoning dwarsdeur die jaar.

== Sport ==
[[Australiese voetbal]] is die gewildste sport in die Noordelike Gebied, veral onder inheemse Australiese gemeenskappe in Darwin, Alice Springs en die Tiwi-eilande.

== Kultuur ==
Die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n aantal kulturele instellings van belang vir die nasie. 

Dit sluit in:
* die ''Araluen Art Centre'' en die ''Museum of Central Australia''
* die Darwin Simfoniese Orkes&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home |url=https://dso.org.au/ |access-date=2024-09-18 |website=Darwin Symphony Orchestra |language=en-US |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918025738/https://dso.org.au/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* die ''Museum and Art Gallery of the Northern Territory''

== Notas ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}}
* {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}}
* {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}}

{{State van Australië}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Noordelike Gebied| ]]</text>
      <sha1>1cjm3lj7i3dqarwuowocmg0fwaiq5af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Bloemfontein-Noord</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61994</id>
    <revision>
      <id>2923168</id>
      <parentid>2539329</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13784" sha1="ngltusqy7m7s2joyo3vkyxeql5uv35y" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Bloemfontein-Noord.jpg|duimnael|links|240px|Die kerkgebou van die NG gemeente Bloemfontein-Noord.]]
[[Lêer:Ds HS Theron.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. H.S. Theron, leraar van 1925 tot 1933.]]
[[Lêer:Mev ds HS Theron.jpg|duimnael|regs|160px|Mev. ds. H.S. Theron, pastoriemoeder van 1925 tot 1933.]]
[[Lêer:NG kerk Bloemfontein-Noord, die Klipkerk, 4 Januarie 2018, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|links|270px|Die kerkgebou, ontwerp deur [[Gerard Moerdyk]] en [[Wynand Louw]], nes die nabygeleë [[Gereformeerde kerk Bloemfontein]], wat in 2015 gesloop is.]]
[[Lêer:P_de_V_Grobbelaar.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Pieter de Vos Grobbelaar, leraar van 1946 tot 1951, was onder meer ook van 1933 tot 1938 leraar van die [[NG gemeente Jamestown]], van 1938 tot 1941 leraar van die [[NG gemeente Rondebosch]] en van 1954 tot 1956 leraar van die [[NG gemeente Omaruru]] in die huidige [[Namibië]]. Hy het in 1965 geëmeriteer nadat hy vyf jaar leraar van die [[NG gemeente Rusape]] in [[Rhodesië]] was. In sy 34 jaar lange loopbaan het hy gemeentes in ses verskillende Sinodes bedien.]]

Die '''NG gemeente Bloemfontein-Noord''' is die tweede oudste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die [[Vrystaat]]se hoofstad en met 1&amp;nbsp;850 belydende lidmate in [[2021]], ook die tweede grootste in die [[NG Kerk Vrystaat|Vrystaatse Sinode]], naas die [[Bloemfontein]]se gemeente Pellissier (gestig in [[1983]]), wat 5&amp;nbsp;187 belydende lidmate in 2021 gehad het, maar met 1&amp;nbsp;824 sewe keer meer dooplidmate as die veel meer gevestigde Klipkerk.

== Veranderende demografie ==
[[Beeld:Ds AF Louw sr.jpg|duimnael|links|170px|Ds. [[Abraham Faure Louw|A.F. Louw]], van 1920 tot 1928 die eerste leraar.]]

Met die afstigting van Bloemfontein-Noord het die moedergemeente, [[NG gemeente Bloemfontein]], ook bekend as die Tweetoringkerk, 3&amp;nbsp;000 lidmate gehad. Teen 1985 het dit, ondanks tallose afstigtings, aangegroei tot 3&amp;nbsp;800, maar met slegs 400 dooplidmate. Die getal belydende lidmate het egter in die daaropvolgende kwarteeu drasties afgeneem tot slegs 24 in [[2015]], in ooreenstemming met wat in die meeste ander stede se moedergemeente gebeur het. [[NG gemeente Johannesburg]] het in 2012 slegs 60 lidmate gehad, ondanks die inlywing van [[NG gemeente Johannesburg-Oos]], [[NG gemeente Durban]] het met slegs 30 lidmate nog net in naam voortbestaan, [[NG gemeente Pietermaritzburg]] het, ondanks die inlywing van Merrivale, slegs 205 lidmate gehad en [[NG gemeente Pretoria]] is 'n samestelling van ses middestadgemeentes ([[NG gemeente Pretoria|Pretoria]], Harmonie, [[NG gemeente Bronberg|Bronberg]], Burgerspark, Arcadia en Meintjieskop) waarvan slegs 'n handjie vol lidmate in die gebied van die ou moedergemeente oorgebly het. Talle ander ou moedergemeentes in stede is teen 2012 reeds by buurgemeentes ingelyf, onder meer [[NG gemeente Klerksdorp|Klerksdorp]] ([[1889]]), [[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]] (gestig [[1890]]), [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]] ([[1894]]) en [[NG gemeente Germiston|Germiston]] ([[1899]]). Slegs in die voormalige [[Kaapprovinsie]] het die moedergemeentes in stede soos [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]], [[NG gemeente Kimberley|Kimberley]], [[NG gemeente Port Elizabeth|Port Elizabeth]], [[NG gemeente Bellville|Bellville]], [[NG gemeente Oos-Londen|Oos-Londen]], [[NG gemeente George|George]] en [[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]] lewenskragtig gebly.

== Stigting ==
Bloemfontein-Noord is op [[15 Oktober]] [[1919]] met 1&amp;nbsp;150 lidmate van die moedergemeente afgestig. Die moedergemeente het die Tweetoringkerk-gebou behou en die Gedenksaal in Hillstraat met twee pastorieë as bruidskat aan die nuwe gemeente geskenk. Eredienste is vir eers in die Gedenksaal gehou. 'n Oop erf op die hoek van Zastron- en Wes-Burgerstraat wat aan die NG Kerk van die destydse Oranje-Vrystaat behoort het, is aanvanklik deur die kerkraad oorweeg. Toe 300 lidmate in 'n versoekskrif aandring op 'n meer geskikte terrein, is die perseel in Aliwalstraat, wat die kerk vandag is, vir £850 aangekoop. Die argitekte [[Wynand Louw]] en [[Gerard Moerdijk]], wat ook onder meer vir die [[Voortrekkermonument]] verantwoordelik was, die planne op getrek het,&lt;ref&gt;[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5651 Inskrywing op Artefacts.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; is deur die boukommissie onder voorsitterskap van ds. [[Abraham Faure Louw|A.F. Louw]] genader om 'n plan vir die kerkgebou op te trek.

Op [[4 Desember]] [[1920]] is die planne met geringe wysigings aanvaar. Die gemeente se webtuiste skryf as volg oor die ontwerp van die kerk: &quot;Moerdijk se benadering tot kerkbou word in die Klipkerk weerspieël. Bykans al sy riglyne en norme word prakties toegepas. Die Griekse kruisvorm, die plasing van die toring, die diagonale as waarop die kansel geplaas is en die groot ronde vensters hoog bo indie gewels het 'n wending in kerkbou ingelui. Ook die materiaal is van plaaslike oorsprong – die ysterklip is in die rantjie agter die kerk uitgehaal, die vloerplanke is van Rhodesiese kiaat en die dakteëlsis in Suid-Afrika vervaardig.&quot;

'n Besluit oor die grootte van die gebou is in April 1921 aanvaar. Op [[30 November]] [[1921]] was die volledige planne in die hande van die boukommissie wat aanbeveel het dat 'n tender van £18&amp;nbsp;450 van die Gebroeders Craig aanvaar word. Die kerkraad het egter besluit dat die planne gewysig moet word om vir 800 pleks van 900 sitplekke voorsiening te maak. Nadat die argitekte weer eens veranderings aan die planne aangebring het, is 'n tender van dieselfde bouaannemers ten bedrae van £11&amp;nbsp;413 pond uiteindelik op [[7 Oktober]] [[1922]] aanvaar. As voorwaarde is gestel dat die gebou voor of op [[7 Oktober]] [[1923]] voltooi moes wees. Heelwat later sou die besluit die gemeente duur te staan kom, want in die vroeë sestigerjare het die aanbou van 'n noordelike gewel en galery, sowel as 'n nuwe konsistorie en doopkamer, ongeveer net soveel gekos as die oorspronklike kerkgebou. Sir [[Cornelius Hermanus Wessels]], vader van die sopraan [[Cecilia Wessels]] en indertyd administrateur van die [[Vrystaat]], het net oorkant die straat gewoon en 'n uurwerk vir die toring geskenk – op voorwaarde dat dit nie tydens sy leeftyd mag slaan nie.

[[Lêer:Wesselsgesin.jpg|duimnael|regs|380px|Sir [[Cornelius Hermanus Wessels|Cornelius Wessels]], indertyd administrateur van die [[Vrystaat]] (1915-'24), saam met sy vrou, Chrissie, en hul kroos in 1904. Die dogters is van links Anna, Polly en [[Cecilia Wessels|Cecilia]] en die seuns van links Jan, Chris, Louis, Jurie en Tewie. Hulle was lidmate van Bloemfontein-Noord en het reg oorkant die kerk gebly.]]
[[Lêer:Ds Hendrik de Wet.jpg|duimnael|links|170px|Dr. Hendrik Christoffel de Wet, leraar van 1928 tot 1937.]]
[[Lêer:Ds GW Koornhof.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. G.W. Koornhof, leraar van 1938 tot 1942.]]
[[Lêer:Ds Jan Slabbert.jpg|160px|regs|duimnael|Ds. Jan Slabbert, medeleraar van Oktober 1968 tot 1972.]]

== Vroeë leraars ==
Die eerste leraar was ds. [[Abraham Faure Louw]], wie se seun [[Abraham Faure Louw jr.]] van 1938-'45 leraar van die [[NG gemeente Bulawayo]] was en later ook direkteur van die Daisyfield-kinderhuis, wat uiteindelik [[Bothashof]] geword het. Ds. Louw het die hoeksteen van die klipkerk in Aliwalstraat op [[3 Februarie]] [[1923]] gelê. Die nuwe gebou is op Saterdag [[24 November]] [[1923]] ingewy. As deel van die inwydingseremonie het gemeentelede vanaf die Ramblersaal, laer af in Aliwalstraat, in 'n optog na die kerk gestap. In die kerk is die inwydingsdiens, wat deur 1&amp;nbsp;138 volwassenes bygewoon is, gelei deur di. Louw, [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], P.J. Boshoff en [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]]. Die middag is nog 'n inwydingsdiens, vir die jeug, gehou wat deur 1&amp;nbsp;247 kinders bygewoon is.

In ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' van [[5 Desember]] [[1923]] is genoem dat die kerk so vol was dat ekstra stoele ingedra moes word en dat baie lidmate moes staan. Nietemin was daar glad nie 'n gebrek aan vars lug nie. &quot;De architekt heeft goed gezorgd voor de ventilatie. Zo is het hem ook uitstekend gelukt, wat de akoustiek betreft,&quot; is berig, waarskynlik deur ds. Louw. Die kerkgebou se ontwerp is beskryf as &quot;krachtige en tegelijk sierlike eenvoud&quot;. Die gewelfde dak wat die binneruim oorspan, is met die Aya Sophia in [[Istanbul]] vergelyk. Die materiaal is van plaaslike oorsprong, soos Moerdijk dit met kerkbou verkies het. Die ysterklip is in die rantjie agter die kerk uitgehaal, die vloerplanke is van Rhodesiese kiaat en die dakteëls is in Suid-Afrika vervaardig.

Die  uiteindelike oprigtingskoste, insluitend die aankoop van die erf en die meubels, het £14&amp;nbsp;250 beloop, waarvan £5&amp;nbsp;000 met die ingebruikneming van die gebou nog uitstaande was.

Ds. Louw se opvolgers was ds. H.S. Theron en dr. H.C. de Wet. Ná hulle kom di. G.W. Koornhof (1938-'42), T.J. Kotzé (1942 tot sy dood in 1946), P. de V. Grobbelaar (1946-'51) en Z.B. Loots (1951-'68). Onder die kerkraadslede in 1937-'38 was die administrateur van die destydse Oranje-Vrystaat, mnr. [[Esaias Reinier Grobler|E.R. Grobler]].

== Geboue ==
Die gemeente het die Gedenksaal en die pastorieë verkoop en 'n nuwe [[pastorie]] is in 1948 naby die kerk opgerig, waarskynlik dié by Tweede Straat 5, wat later blykbaar plek moes maak vir 'n woonstelblok.&lt;ref&gt;[http://maps.google.com/maps?q=5+2nd+Street,+Bloemfontein,+Free+State,+South+Africa&amp;hl=en&amp;ll=-29.109217,26.219071&amp;spn=0.00111,0.001635&amp;sll=-29.092625,26.23699&amp;sspn=0.00157,0.00327&amp;oq=5+2nd,+Bloemfontein,+Free+State,+South+Africa&amp;doflg=ptk&amp;hnear=5+2nd+St,+Bloemfontein+Central,+Bloemfontein,+Motheo,+Free+State+9301,+South+Africa&amp;t=h&amp;z=20&amp;iwloc=A&amp;layer=c&amp;cbll=-29.109217,26.219071&amp;panoid=-yfmh2u2V2Y0jx8U8yy8XQ&amp;cbp=12,205.06,,0,-9.38 Tweede Straat 5, Bloemfontein, op Google Maps]&lt;/ref&gt; Die [[Groot Depressie|depressietydperk]], gevolg deur die [[Tweede Wêreldoorlog|oorlogsjare]] met sy skaarste aan boumateriaal, het veroorsaak dat die gemeente die bou 'n kerksaal lank moes uitstel. Eindelik het ds. Grobbelaar die hoeksteen op [[15 Maart]] [[1950]] gelê. Die hoeksteen van die Gedenksaal, wat pres. [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] op [[30 November]] [[1898]] gelê het, is op dieselfde dag in die nuwe saal deur mej. Trudie Kestelll herlê. 'n Gedenkplaat is op die terrein aangebring waar die Gedenksaal gestaan het. Daarop word vermeld dat pres. Steyn op [[28 November]] [[1916]] oorlede is.

== Gemeentegrense ==
[[Beeld:Ds ZB Loots.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. Zacharias Blomerus Loots, leraar van 1951 tot 1968.]]
Die gebied wat binne die gemeentegrense val, is net noord van die middestad geleë, ongeveer tussen Zastronstraat en Wilcocksweg, en tussen Naval Hill, Seinheuwel en Grantsheuwel. Dit strek hoofsaaklik oor die woonbuurt Waverley en Arboretum, en 'n groot woonstelgebied waarin daar 146 woonstelgeboue en meenthuise is. Die lidmate van die gemeente is egter wyd versprei oor die stad. Die plase noord van die stad wat aan die Soutpan-pad grens, val ook volgens ooreenkoms met Hugenoot-gemeente binne die gemeente se bedieningsgebied.

== Sendingwerk ==
Hoewel die gemeente in 1919 tot stand gekom het, is die sendinggemeente Bloemfontein-Noord eers in 1924 afgestig. Die &quot;lokasie&quot; is in twee gemeentes verdeel en albei is tot 1929 deur eerw. R.H. Daneel bedien. Toe het eerw. J.H. Loots ('n broer van ds. Z.B. Loots) die eerste sendeling van Bloemfontein-Noord se sendinggemeente geword. Hy het hier gebly tot sy dood in 1938 en is opgevolg deur agtereenvolgens eerw. J.M.A. de Beer, G.C. Olivier en J.P.H. Wessels. Die sendingkerk in die swart woonbuurt is in 1927 opgerig (eerw. Daneel het die hoeksteen gelê). Ds. Theron het die kerk vir kleurlinge se hoeksteen in 1928 gelê en die sendinggemeente het in 1951 met 54 lidmate as aparte gemeente afgestig, die huidige Verenigende Gereformeerde gemeente Heatherdale. Die destydse sendingpastorie in Kellnerstraat was 'n geskenk van mev. Cornelia Grobler, die administrateur se vrou.

== Enkele leraars ==
* [[Abraham Faure Louw]], 1920–1928
* Frederik Benjamin Odendal, 1921–1922
* Hendrik Schalk Theron, 1925–1933
* Dr. Hendrik Christoffel de Wet, 1928–1937
* Gerhardus Willem Koornhof, 1938–1942
* Johan Matthys Adam de Beer, 1939–1943
* Tobias Johannes Kotzé, 1942 – [[25 Januarie]] [[1946]] (in die amp oorlede)
* Francois Nicolaas van Niekerk, 1944 tot 1946 (hulpprediker)
* Pieter de Vos Grobbelaar, 1946–1951
* Zacharias Blomerus Loots, 1951–1968
* Johannes Hendrik Venter, 1958–1959
* Jan Slabbert, [[13 Oktober]] [[1968]]–1972
* Francis Burger, [[19 Februarie]] [[1968]] – [[17 April]] [[1994]] (26 jaar, aanvaar sy [[emeritaat]])
* Johannes Christoffel Els, 1994 – [[21 Februarie]] [[2016]] (22 jaar, aanvaar sy [[emeritaat]])

== Bronne ==
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.klipkerk.co.za/ Die gemeente se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110509081639/http://klipkerk.co.za/ |date= 9 Mei 2011 }}
* [http://maps.google.com/maps?q=Haldon+Road,+Bloemfontein,+Free+State,+South+Africa&amp;hl=en&amp;ll=-29.110039,26.219959&amp;spn=0.004441,0.006539&amp;sll=-33.010958,18.993484&amp;sspn=0.006028,0.013078&amp;oq=haldon+street+&amp;hnear=Haldon+Rd,+Bloemfontein,+Motheo,+Free+State,+South+Africa&amp;t=h&amp;z=18&amp;layer=c&amp;cbll=-29.110039,26.219959&amp;panoid=R7ZNRHcxUKf8SV1nSbDvJA&amp;cbp=12,326.08,,0,-11.37 Die kerkgebou soos te sien op Google Maps]

[[Kategorie:Bloemfontein]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|Bloemfontein-Noord]]</text>
      <sha1>ngltusqy7m7s2joyo3vkyxeql5uv35y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Dordrecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64199</id>
    <revision>
      <id>2923173</id>
      <parentid>2042519</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12724" sha1="989d1ateuiotljkudk17s7k8jxtc2mq" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 2.jpg|duimnael|links|290px|Dordrecht se kerkgebou afgeneem in 2012, presies 130 jaar nadat die hoeksteen gelê is. Die argitek was J. Flashman. Dis 'n nasionale gedenkwaardigheid.&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=509&amp;countadd=1 Besonderhede van Flashman op Artefacts.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029160545/http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=509&amp;countadd=1 |date=29 Oktober 2015 }}. URL besoek op 6 Oktober 2015.&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:NG kaart Noordoos-Kaap.jpg|duimnael|regs|260px|Dordrecht is geleë in die Noordoos-Kaap, waar die meeste NG gemeentes reeds meer as 'n eeu bestaan.]]
[[Lêer:Prof John Murray.jpg|duimnael|links|160px|Prof. [[John Murray]], konsulent van Dordrecht met die gemeente se stigting. Hy was 'n seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]] en van 1858 tot 1882 een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] [[Kweekskool]].]]
[[Lêer:EZJ de Beer.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[E.Z.J. de Beer]], van 1864 tot 1878 die twee leraar, waarna hy die eerste leraar van die [[NG gemeente Drieankerbaai]] geword het.]]
[[Lêer:Ds DJJ van Velden.jpg|duimnael|links|160px|Ds. Dirk J.J. van Velden, van 1878 tot 1888 die derde leraar.]]
[[Lêer:Ds WA Alheit.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Wilhelm Adolph Alheit|W.A. Alheit]], van 1888 tot 1894 die vierde leraar.]]
[[Lêer:DS Botha.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], van 1894 tot 1898 die vyfde leraar.]]
[[Beeld:Ds JG Bezuidenhout.jpg|160px|links|duimnael|Ds. [[Johan Bezuidenhoud|J.G. Bezuidenhout]] was Dordrecht se leraar van 1947 tot 1950.]]

Die '''NG gemeente Dordrecht''' is die 70ste oudste gemeente in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en die 16de oudste gemeente in die Sinode van Oos-Kaapland, hoewel dit onderskeidelik die 71ste en 17de is wat gestig is, maar ’n plek opbeweeg het weens die samesmelting van die [[NG gemeente Middelburg, Kaap|NG gemeente Middelburg]] met die NG gemeente Middelburg-Uitsig in 2010. Die middelpunt van die gemeente is die dorp [[Dordrecht, Oos-Kaap]].

== Stigting ==
Die Ring van [[Graaff-Reinet]], destyds die sogenaamde Derde Ring, naas [[Swellendam]] en [[Kaapstad]], het op [[14 Oktober]] [[1856]] besluit om die gemeente Dordrecht te stig. Ds. [[John Murray]], destyds die leraar van die [[NG gemeente Burgersdorp]], is aangewys as konsulent van die nuwe gemeente. Die eerste kerkraad is op [[5 Februarie]] [[1857]] benoem en op [[10 Junie]] daardie jaar bevestig. Eers in Augustus 1861 word ds. C.T. Scholtz as eerste leraar bevestig, maar sy verblyf was kort en dit blyk uit die destydse notules dat dit ook nie juis geslaagd was nie. Hy vertrek dan ook in 1863 na [[Napier]].

== Tweede en derde leraars ==
In September 1864 is ds. [[E.Z.J. de Beer]] as leraar bevestig. Hy was een van die eerste vier proponente wat aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] afgestudeer het, 'n ywerige werker en iemand wat geseënde werk in die gemeente gedoen het. In Augustus 1878 volg ds. D.J.J. van Velden hom as leraar op. Gedurende sy dekade lange verblyf in die gemeente is die kerkgebou, wat vandag nog bo die dorp uittroon, opgerig. Die gebou is ontwerp in die [[Neogotiese styl]] wat destyds so gewild was vir Hollandse kerke en waarvan die Duitse argitek [[Carl Otto Hager]] die grootste eksponent in Suid-Afrika was. Die hele kerk is uit plaaslike klip gebou.

== Twee bekende leraars ==
Op [[22 September]] [[1888]] kom ds. [[Wilhelm Adolph Alheit|W.A. Alheit]] as nuwe leraar op [[Dordrecht]] aan en gee bekwame leiding tot op [[7 Januarie]] [[1894]]. Hy is op [[16 Junie]] [[1878]] in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Colesberg]], bevestig. Op Dordrecht beywer hy hom veral daarvoor om die Afrikaners wat verspreid in die [[Transkei]] gewoon het, kerklik te organiseer. Die totstandkoming van die nuwe gemeentes [[NG gemeente Elliot|Elliot]] en [[NG gemeente Mthatha|Umtata]] was te danke aan sy en ander se ywer. Op [[19 Januarie]] [[1894]] aanvaar hy diens op [[Ceres]] in sy derde en laaste gemeente.

Ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], later moderator van die Kaapse Kerk, het sy lang kerklike loopbaan begin toe hy op [[1 Oktober]] [[1879]] as sendeling georden is. Vanweë sy begeerte om predikant te word, studeer hy van 1882 tot 1885 aan die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] [[Kweekskool]]. Met verlof van die professore neem hy die Sondagdienste op [[Philadelphia, Wes-Kaap|Philadelphia]] waar. Die gemeente beroep hom dan ook en hier arbei hy as leraar van 1886 tot 1894. Hoewel dit destyds een van die kleinste gemeentes in die Kerk was, bly ds. Botha al die jare daar met toegewydheid en opgewektheid arbei. Toe hy in September 1894 op Dordrecht bevestig word, was dit in werklikheid vir hom soos ’n bevordering omdat dit ’n heelwat groter gemeente was. Ds. Botha het baie vir die plaaslike onderwys en opvoeding beteken, maar bly net tot Januarie 1898. Van 1898 tot 1904 arbei hy in die [[NG gemeente Swellendam]]. Op [[9 Desember]] [[1904]] word hy op [[Stellenbosch]] bevestig, waar hy in 1927 aftree en dieselfde jaar sterf.

== Latere leraars ==
Ná ’n vakature van meer as ’n jaar word ds. J.F. Marais op [[23 Maart]] [[1899]] op Dordrecht bevestig.  Hy bedien die gemeente meer as 22 jaar lank en was in 1952, met die verskyning van ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'', die oudste leraar in die NG Kerk. Tydens sy dienstyd het die kerkraad 'n kerkie op [[Indwe]] vir die bediening van die NG lidmate wat daarheen getrek het op soek na werk in die steenkoolmyne. Ds. Marais het een maal per maand 'n erediens daar waargeneem. Die [[NG gemeente Indwe]] is in 1906 gestig.

In Mei 1907 het die gemeente sy 50-jarige jubileum gevier en die voorreg gehad dat vier van sy vorige leraars die feesviering kon bywoon, naamlik di. De Beer, Botha, Van Velden en Alheit. Ds. J.F. van Wyk is in 1920 as medeleraar bevestig en het ná ds. Marais se vertrek met die medeleraarskap van ds. Rens en later ds. C.A. Beyers tot in 1938 in die gemeente gestaan. Ds. Beyers het die werk ná ds. Marais se vertrek voortgesit en is ’n kort rukkie lank bygestaan deur ds. D.J. Retief, wat toe na die [[NG gemeente Maclear]] vertrek het.  Ná ds. Beyers se dood (in die amp) in 1946, is ds. [[Johan Bezuidenhoud|J.G. Bezuidenhoud]] as leraar bevestig op [[9 Mei]] [[1947]]. Hy word op [[5 Mei]] [[1951]] opgevolg deur ds. J.T. Schutte.

== Ring van Dordrecht ==
Dordrecht verleen sy naam aan die kleinste van die 13 ringe in die [[NG Kerk in Oos-Kaapland]], wat lidmaattal betref. Dit is ook een van die oudste ringe in die sinode. Onderstaande tabel toon die verskil in vyf-jaar-intervalle in die getal dooplidmate van elk van die gemeentes in die Ring van Dordrecht. Die persentasieverandering vir elke vyf-jaar-tydperk word ook aangegee. Die getal gemeentes het tydens die oorsigtydperk van 27 jaar onveranderd op sewe gebly. Die persentasie ná elke jaartal se syfer is die verskil wat jaarliks ingetree het in die vyf jaar tot by die volgende syfer, buiten vir die twee jaar tussen 2010 en 2012.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Gemeente!! 1985 !! Verskil !! 1990 !! Verskil !! 1995 !! Verskil !! 2000 !! Verskil !! 2005 !! Verskil !! 2010 !! Verskil !! 2012 !! Gemiddeld || Totale verskil
|-
| [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]] || 423 || 1,3% || 451 || -2,0% || 407 || -0,3% || 401 || -0,5% || 391 || -3,8% || 316 || -2,7% || 299 || -1,1% || -29,3%
|-
| Dordrecht || 552 || -3,3% || 460 || -3,0% || 390 || -3,6% || 319 || -1,8% || 290 || -3,0% || 246 || -2,4% || 234 || -2,1% || -57,6%
|-
| [[NG gemeente Elliot|Elliot]] || 496 || -3,4% || 412 || -3,0% || 350 || -4,7% || 268 || -2,5% || 235 || 0,5% || 241 || -1,5% || 234 || -2,0% || -52,8%
|-
| [[NG gemeente Indwe|Indwe]] || 276 || -4,1% || 220 || -6,1% || 153 || -8,1% || 91 || -1,5% || 84 || 0,0% || 84 || -8,9% || 69 || -2,8% || -75,0%
|-
| [[NG gemeente Maclear|Maclear]] || 295 || 1,1% || 311 || -7,5% || 194 || -2,7% || 168 || -4,3% || 132 || 1,2% || 140 || 0,0% || 140 || -1,9% || -52,5%
|-
| [[NG gemeente Ugie|Ugie]] || 292 || -2,3% || 258 || -3,7% || 210 || -3,3% || 175 || -3,1% || 148 || -1,9% || 134 || 1,1% || 137 || -2,0% || -53,1%
|-
| Umtata/Mthatha || 265 || -4,1% || 211 || -0,2%|| 209 || -6,6% || 140 || -2,7% || 121 || -4,8% || 92 || -4,9% || 83 || -2,5% || -68,7%
|-
| Totaal || 2599 || -2,1% || 2323 || -3,5% || 1913 || -3,7% || 1562 || -2,1% || 1401 || -2,1% || 1253 || -2,3% || 1196 || -2,0% || -54,0%
|}

== Leraars ==
* Carel Trappes Scholtz,  Augustus 1861–1863
* [[E.Z.J. de Beer]], September 1864–1878
* D.J.J. van Velden, Augustus 1878–1888
* [[Wilhelm Adolph Alheit|W.A. Alheit]], [[22 September]] [[1888]] – [[7 Januarie]] [[1894]]
* [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], September 1894 – Januarie 1898
* Johannes Francois Marais, [[23 Maart]] [[1899]]–1921 (emeriteer)
* John Foster van Wyk, 1920–1938
* Ruben Daniël Rens, [[20 Februarie]] [[1925]]–1926
* Constantin Andreas Beyers, 1928 – [[25 Julie]] [[1946]] (oorlede in die amp)
* Daniël Jacobus Retief, 1944–1945
* [[Johan Bezuidenhoud|Johan Gregorius Bezuidenhoud]], 1947–1950
* Jan Theunis Schutte, [[5 Mei]] [[1951]]–1960
* Hendrik Schalk Theron, 1961–1967
* Hugo Olivier Pienaar, [[6 April]] [[1968]] – [[19 November]] [[1971]]
* Frans Engelbrecht van der Merwe, 1972–1976
* Johannes Matthys Burger, 1977–1983
* Evert (Hansie) Gerhard Johannes de Graaff Schutte, [[25 Februarie]] [[1983]] – [[23 September]] [[1990]]
* Christoffel (Christoff) Koch, [[18 Januarie]] [[1991]]–2002
* Dirk Cornelius Klynsmith, 2002–2006
* Johan Stephanus Marais, 2007–2009
* Pieter Johannes Retief, 2009 – hede

== Galery: Herdenkings ==
&lt;gallery mode=packed heights=170px&gt;
Lêer:NG kerk Dordrecht RNG-plaat.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht 1957-steen.jpg|Dié steen is in die kerkgebou ingemessel met die eeufeesviering in 1957.
Lêer:NG kerk Dordrecht 1882-steen.jpg|Die hoeksteen is op [[20 Mei]] [[1882]] gelê.
Lêer:NG kerk Dordrecht 1987-steen.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht 2007-steen.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht 150 jaar kruis.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 tapisserie.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Galery: Kerkgebou buite ==
&lt;gallery mode=packed heights=170px&gt;
Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 4.jpg|Dordrecht se sierlike NG kerkgebou is in die Neo-Gotiese styl opgerig wat destyds landwyd gewild was vir NG kerke. Die argitek was J. Flashman. Sy enigste ander gelyste werke is 'n seremoniële boog en Huis Wallach, albei ook op [[Dordrecht]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4034 |title=Artefacts.co.za |access-date= 2 Augustus 2012 |archive-date= 4 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004202212/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4034 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 5.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 3.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht ingang.jpg|Die besonderse ingang na die kerkgebou.
Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 1.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Galery: Kerkgebou binne ==
&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Lêer:NG kerk Dordrecht orrelgalery 2.jpg|Die orrelgalery.
Lêer:NG kerk Dordrecht orrelgalery.jpg|Die orrelgalery.
Lêer:NG kerk Dordrecht preekstoel.jpg|Die preekstoel.
Lêer:NG kerk Dordrecht konsistorie.jpg|In die konsistorie hang portrette van al die vorige predikante, onder meer 'n besonderse foto van die eerste vier leraars saam afgeneem.
&lt;/gallery&gt;

== Galery: Kerkterrein ==
&lt;gallery mode=packed heights=170px&gt;
Lêer:NG kerk Dordrecht JF Marais-graf.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht detail 2.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht standbeeld-bewoording.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht standbeeld van agter.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht standbeeld.jpg
Lêer:NG kerk Dordrecht standbeeld detail.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Leraarsgalery ==
&lt;gallery mode=packed heights=170px&gt;
Lêer:Ds JG Bezuidenhoud.jpg|Ds. [[Johan Bezuidenhoud|Johan Gregorius Bezuidenhoud]], van 1947 tot 1950 die elfde leraar.
Beeld:Ds FE van der Merwe 2.jpg|Ds. F.E. van der Merwe, leraar van Junie 1972 tot Augustus 1976.
&lt;/gallery&gt;

== Bronne ==
* [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1976. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Nasionale Raad vir Sosiale Navorsing, Departement van Hoër Onderwys.
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

== Eksterne skakels ==
* [http://ngdordrecht.wordpress.com/ NG gemeente Dordrecht se blog]
* [https://twitter.com/#!/Piet_Retief Ds. Piet Retief se Twitter-rekening]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Dordrecht, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>989d1ateuiotljkudk17s7k8jxtc2mq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Burgersdorp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64233</id>
    <revision>
      <id>2923171</id>
      <parentid>2904326</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32094" sha1="qblftors3k148v1sbopr4u7d70uke1w" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 1.jpg|duimnael|links|250px|Burgersdorp se NG kerk staan op 'n ruim perseel in die middel van die dorp. Dit is ontwerp deur die argitek [[William Henry Ford]], van wie vandag bitter min bekend is. Sy ontwerp vir die [[NG gemeente Kroonstad|NG moederkerk Kroonstad]] toon 'n sterk ooreenkoms met dié gebou s'n.]]

[[Lêer:NG kaart Noordoos-Kaap.jpg|duimnael|regs|260px|Burgersdorp is die oudste NG gemeente in die Noordoos-Kaap.]]
[[Lêer:Burgersdorp se middedorp.jpg|duimnael|links|240px|[[Burgersdorp]] is een van die min dorpe in die Noordoos-Kaap waar die NG en die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Gereformeerde kerkgebou]] min of meer ewe groot en sierlik is. Dit geld ook vir [[Steynsburg]], maar op [[Venterstad]] is die NG kleiner as die Gereformeerde kerk.]]

[[Lêer:NG kerksaal Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|240px|Die kerksaal, oftewel die Eeufeessaal.]]
[[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 2.jpg|duimnael|links|240px|Die koepel in die middel van die kerkgebou se dak kan hier duidelik gesien word. Dit is veral van die binnekant van die gebou besonder indrukwekkend.]]

[[Lêer:NG kerk Burgersdorp 1917.jpg|duimnael|regs|220px|Die NG Kerkgebou op Burgersdorp, hier afgeneem in 1917, vier jaar nadat dit ingewy is.]]
[[Lêer:Prof John Murray.jpg|duimnael|links|210px|Ds. (later prof.) [[John Murray]], van 1849 tot 1858 die eerste leraar van Burgersdorp en daarna tot 1882 een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]].]]
[[Lêer:Ds Hilgard Muller.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Helgard Müller (predikant)|Helgard Müller]], slegs 'n jaar leraar van die gemeente tot aan sy dood op [[3 Februarie]] [[1898]]. Hy is in die plaaslike kerkhof begrawe.]]
[[Beeld:Koepel in die NG kerk Burgersdorp, Gert du Plessis.jpg|duimnael|links|270px|Die koepel in die kerkgebou.]]

[[Lêer:Ds William Cormack.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. William Cormack, 'n [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikant]] wat deur dr. [[William Robertson]] gewerf is en leraar van 1862 tot 1895, toe hy afgetree het. Burgersdorp was sy enigste gemeente. Toe hy op [[6 September]] [[1924]] oorlede is, was hy die oudste predikant in die NG Kerk, ongeveer 99 jaar.]]
[[Lêer:Ds HW Geyer.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Hendrik Wilhelm Geyer, leraar van Julie 1898 tot sy aftrede in 1930, in wie se tyd die klipkerk ingewy is.]]
[[Lêer:Ds en mev AC Stegmann.jpg|duimnael|regs|240px|Ds. Antonie Christoffel en mev. Stegmann, leraarspaar van 1931 tot 1941, toe hy Sondagskool-sekretaris word.]]
[[Lêer:Ds PNV de Lange.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.N.V. de Lange was leraar van 1941 tot '44 en daarna weer van 1951 tot sy dood in Junie 1958.]]
[[Lêer:Ds Andries Groenewald.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Andries Groenewald, van 1951 tot 1956 leraar van die [[NG gemeente Hofmeyr]] (destyds NG gemeente Maraisburg, K.P.) en van 1956 tot 1959 leraar op Burgersdorp.]]

[[Lêer:Ds PNV de Lange en gesin.jpg|duimnael|270px|regs|Ds. P.N.V. de Lange en sy gesin. Agter: Johannes (23), Sannie (22), Elsie (16), Hendrik (14), Pieter (12), Nico (18) en Dolf (20). Voor staan Nita. Dié foto van die gesin het verskyn twee dae nadat ds. en mev. De Lange oorlede is in 'n motorongeluk naby Vanwyksrus. Hy is as LV verkies en was op pad Kaap toe vir wat sy eerste Volksraadsitting sou gewees het.]]
[[Lêer:Ds JF Myburgh.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.F. Myburgh, leraar van 1959 tot 1961.]]
[[Lêer:Ds AD Schutte.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Andries Daniël Schutte, leraar van Burgersdorp van 1961 tot in die jare sewentig, en van [[Toringkerk]] in die [[Paarl]] van 1947 tot 1958.]]

Die '''NG gemeente Burgersdorp''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Sinode van Oos-Kaapland]]. Dis die agtste oudste gemeente in dié Sinode en is in 1846 gestig, 54 jaar ná [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]]. In die hele NG Kerk was dit die 34ste stigting, waarvan almal behalwe [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] (1839) en [[NG gemeente Potchefstroom|Potchefstroom]] (1842) in die destydse Kaapkolonie geleë was. In 2016 het die gemeente 510 belydende en 135 dooplidmate gehad. Van die belydende lidmate was net 200 jonger as 50, terwyl 140 van die 510 op plase gewoon het.

== Agtergrond ==
Teen die einde van 1844 is aan sowat 300 gesinne tussen die Stormbergspruit en die Kraairivier toestemming verleen deur die Ring van [[Graaff-Reinet]] om hul eie gemeente hier te stig. Op [[27 Desember]] [[1847]] het hulle die plaas Klipfontein gekoop, wat destyds aan Gert Buytendach behoort het, om 'n kerk te bou en 'n dorp te stig. Die plaas van 3&amp;nbsp;607 morge is teen 15&amp;nbsp;000 riksdaalders aangekoop. Dit was op dié plaas wat die gemeente op [[13 Oktober]] [[1846]] gestig is. Op [[20 Januarie]] [[1847]] is 'n veiling van erwe gehou en 75 erwe is verkoop teen 'n gemiddelde prys van £50 pond. 'n Uitsoekerf is reeds in 1846 aan Gert Buytendach geskenk toe die plaas aangekoop is. Die gemeente se oorspronklike grense het die latere gemeentes van [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] en [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]] ingesluit asook gedeeltes van [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] en [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]].

Destyds het die wild op die vlaktes hier in hulle duisende geloop en tydens die reënseisoen in hulle miljoene, waaronder springbokke, blesbokke, wildebeeste, kwaggas en volstruise. Selfs leeus het destyds in die grasmoerasse en luiperds in die bosryke klowe.

Ds. [[Andrew Murray sr.]] van [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] was die gemeente se eerste konsulent, wat dienste gehou het in tydelike tente, opgerig met waens waaroor bokseile gespan is. Daarna het die lidmate 'n noodkerk gebou.

Baie van die ingesetenes was hoogs ontstoke toe daar voorgestel is dat hulle die dorp Maitland moet noem ter ere van die goewerneur sir [[Peregrine Maitland]]. Hy het egter die eerbewys van die hand gewys omdat die koloniale regering huiwerig was om dié gebied tot landdrosdistrik te verklaar. Die dorp is toe [[Burgersdorp]] genoem, volgens sommige ter ere van die burgerkommandos tydens die [[Oorlog van die Byl|Sewende Grensoorlog]] van 1846 tot 1847. Die meer waarskynlike verklaring is egter dat die dorp deur die toedoen van die burgers self gestig is wat die Christendom na die gebied gebring het.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=765956 |title=Eggsa.co.za |access-date=25 April 2012 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029160411/http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=765956 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Burgersdorp, wat in 1891 'n munisipaliteit geword het, het kerkeiendom gebly tot [[1 Januarie]] [[1913]] toe die eiendomsreg van die dorpsmeent aan die plaaslike munisipaliteit oorgedra is.

Die eerste NG kerkgebou is in 1848 ingewy, en die nuwe en huidige kerk in 1913 nadat ds. H.W. Geyer die hoeksteen op [[29 Junie]] [[1912]] gelê het.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panoramio.com/photo/67492746 |title=Panoramio.com |access-date=25 April 2012 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029160348/http://www.panoramio.com/photo/67492746 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die argitek was William Henry Ford.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4109 |title=Artefacts.co.za |access-date=25 April 2012 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029160340/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4109 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dié gebou, in 'n tipiese Romaanse boustyl, het 'n indrukwekkende orrel met 1&amp;nbsp;100 pype. Die preekstoel is uit kiaathout vervaardig en die gebou het 'n indrukwekkende koepel.

== Gereformeerde Kerk ==
Intussen het ds. Dirk Postma op [[21 Januarie]] [[1860]] 'n [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|gemeente van die Gereformeerde Kerk]] hier gestig nadat vele lidmate die NG Kerk verlaat het, hoofsaaklik weens hulle ontevredenheid oor die sing van die evangeliese gesange, pleks van net die gebruiklike psalms, maar ook weens die liberalistiese tendens in die NG Kerk. In 1869 het hy 'n teologiese seminarium hier gestig, wat in 1905 na [[Potchefstroom]] verplaas is.

== Eerste leraar ==
Uit 10 beroepe was ds. [[John Murray]] die eerste om dit aan te neem. Hy was een van die konsulent, ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], een van die eerste [[Skotse predikante in die NG Kerk]] wat die tekort aan predikante in die NG Kerk in die 19de eeu moes kom aanvul, se vyf seuns wat predikant geword het. Die ander vier was [[William Murray|William]], [[George Murray|George]], [[Charles Murray|Charles]] en die bekendste, dr. [[Andrew Murray]], die skrywer van Christelike boeke wat in etlike tale vertaal is.

John vertrek in 1838 op 12-jarige ouderdom saam met die tweede oudste broer, Andrew, na [[Skotland]], vanwaar hulle vader in 1822 as een van die eerste [[Skotse predikante in die NG Kerk|predikant]] na die Kaap gekom het, om daar onderrig te word. Albei broers het teen 1845 die M.A.-graad in [[Aberdeen]] behaal en vertrek saam na [[Nederland|Holland]] om daar aan die Universiteit van [[Utrecht]] vir predikant te leer. In 1848 maak hy in sy briewe aan sy vader op [[Graaff-Reinet]] melding van die noodsaaklikheid van 'n teologiese seminarie vir Suid-Afrika. Die volgende jaar aanvaar hy, kort na sy terugkoms in Suid-Afrika, 'n beroep na Burgersdorp, wat net drie jaar vantevore gestig is.

=== Ds. Murray se ontvangs op Burgersdorp ===
Meer as twee jaar ná die stigting was die gemeente nog altyd vakant en dit het hom moeilik geval. Daarom ook was dit 'n besonder blye vooruitsig toe ds. [[John Murray]] die beroep aangeneem het wat op [[12 Februarie]] [[1849]] op hom uitgebring is. Toe die beroep uitgebring is, staan die volgende treffende woorde wat aan hom geskryf sou word, in die notule aangeteken: &quot;''… en wij vertrouwen dat u WelEerw. de goedheid zal hebben om deze ons plegtig en eenparig roeping te willen aannemen, daar wij hebben u Wel. Eerw. Hier hoog noodig en wij hebben reden te geloven dat als de Heer in genade u WelEerw. mogte u daartoe bewilligen uwe arbeid zal hier veel gezegend worden.''&quot; Die kerkraad is nie in sy verwagting teleurgestel nie. Ds. Murray het hom die beroep laat welgeval en die plegtige bevestiging het op [[26 Mei]] [[1849]] plaasgevind. Ds. [[Andrew Murray sr.|A. Murray]] van [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]], vader van ds. John Murray, het 'n treffende rede uitgespreek na aanleiding van Hebr. 13:17: &quot;''Zijt uwen voorgangeren gehoorzaam, en zijt hun onderdanig; want zij waken voor uwe zielen, als die rekenschap geven zullen; opdat zij dat doen mogen met vreugde en niet al zuchtende; want dat is u niet nuttig.''&quot; By die geleentheid was ook teenwoordig ds. [[John Taylor]] van [[NG gemeente Cradock|Cradock]], ds. [[John Pears]] van [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] en ds. [[Andrew Murray]] jr., 'n broer van ds. John Murray. Die feit dat vader en twee seuns in die evangeliebediening aan die verrigtinge deelgeneem het, het 'n besonder diep indruk op die gemeente gemaak. 'n Berig lui: &quot;''Deze heilige inzegening was een gezigt van geene gewone belangstelling.''&quot;

Die intreepreek het gehandel oor 2 Kor. 5:20: &quot;''Zoo zijn wij dan gezanten van Christus wege, als of God door ons bade; wij bidden van Christus wege: laat u met God verzoenen.''&quot; Ds. Taylor, wat sedert die stigting van die gemeente konsulent was, het op Maandagoggend afskeid geneem. Dit toon dat die mense toe nie so haastig was om weg te kom nie. Die Maandagoggenddienste van die tyd wat nogal baie voorkom, was vir die mense van besondere betekenis omdat dit hulle in staat gestel het om nog vir laas tot aanbidding saam te kom voordat hulle huiswaarts keer. Ds. Taylor se afskeidswoord was Fil. 1:7, &quot;''Alleenlijk wandelt waardiglijk het Evangelie van Christus...''&quot; Hy was geliefd in die gemeente en volgens 'n berig in ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', [[25 Junie]] [[1849]], is daar groot lof aan hom toegeswaai, veral vir sy hulp aan en belangstelling in die Voortrekkers oor die grense.

=== Bou van die pastorie ===
Nog voor Ds. Murray se koms is daar besluit om die bou van 'n [[pastorie]] uit te stel. Dit skyn asof die kerkraad eers wou wag totdat daar 'n vaste leraar is voordat daar gebou sou word. Drie maande na die reeds gemelde besluit is ds. Murray bevestig en in sy vergadering van [[3 September]] [[1849]] het die kerkraad besluit om die bou van die pastorie aan A. en D. Hockley van [[Cradock]] op te dra teen 'n bedrag van 18 973 riksdaalders. Hierdie gebou sou 75 jaar lank as pastorie grbruik word. Ds. Murray is in 1850, die jaar na sy aankoms, op Burgersdorp in die huwelik bevestig met mej. Maria Ziervogel van [[Somerset-Oos]].

=== Gereelde arbeid in die gemeente ===
Dit was eers meer as twee jaar ná die stigting van die gemeente dat daar met die gereelde bearbeiding 'n aanvang geneem kon word. Die geestelike toestand in die gemeente was dus nie in alle opsigte soos dit behoort te wees nie. Die opkoms na die eredienste was wel bevredigend, maar tog ook teleurstellend, want terwyl daar by 'n nagmaalsgeleentheid soms tot 2 000 toehoorders was, was die getal Nagmaalgangers egter net 100. Die konsulent het van die begin af ook 'n Engelse diens gehou en ds. Murray het daarmee voortgegaan. Huisgodsdiens is byna deur alle huisgesinne waargeneem. In sommige huise is daar egter van formuliergebede gebruik gemaak. Ds. Murray het hom veral op geestelike arbeid toegelê en daarom wou hy so graag ook bidure in die gemeente tot stand bring, maar dit wou nie eintlik posvat nie. In die godsdiensverslag van 1850 sê ds. Murray dan ook die volgende omtrent die bidure : &quot;''Algemeen echter is het moeilik dezelve in te voeren daar de eigenaardige denkwijze welke in deze gemeente heerschende is eene bijzondere hinderpaal in den weg stelt.''&quot; Die eienaardige denkwyse is veral aangetref by die persone wat ook teen die sing van die gesange gekant was. Dit was die Dopper-element, soos dit in die gewone spreektaal uitgedruk word.

=== Aliwal-Noord ===
Burgersdorp se bewoners het nie daarvan gehou dat daar 'n dorp te Buffelsvlei (die latere [[Aliwal-Noord]]) ontwikkel nie. 'n Berig in ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' van [[8 November]] [[1849]] lui dat die heer Montagu 'n besoek aan Buffelsvlei gebring het &quot;''ten einde de voorgenomen stad aldaar in oogenschouw te nemen van welke nooit iets zal worden''&quot;. Die berig gaan voort deur te sê dat daar veel teen Burgersdorp gesê en geskryf is en dat die ander plek in groot mate aan die publiek opgedring is. Daar was egter niks aan die saak te doen nie en in 1850 het sake al so ver ontwikkel dat die bewoners om 'n afsonderlike gemeente by die kerkraad aansoek gedoen het. Die kerkraad het die aansoek gesteun, maar die Ring het geoordeel dat dit wenslik is om weens die Grensoorlog en ander omstandighede die stigting van 'n gemeente voorlopig uit te stel. Eers in 1852 is Aliwal-Noord tot 'n afsonderlike gemeente gestig. Vier jaar later is die tweede dogtergemeente, naamlik [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]], gestig.

=== Aankoop van ’n orrel ===
Daar word nie gesê wie die voorsinger in die gemeente was nie, maar dit is eenmaal so dat elke gemeente graag ’n orrel wil hê. In die vergadering van [[5 Junie]] [[1853]] het die kerkraad op versoek van talle lidmate planne beraam om ’n orrel aan te koop. Deur middel van kollektes as andersins is geld ingesamel en in September 1854 het die kerkraad besluit om 'n orrel te bestel. Dit was egter eers drie jaar later (1857) dat die orrel aangekom het.

Daar is nie dadelik 'n orrelis aangestel nie en die heer G. Sichel het sy dienste gratis aangebied. Aan die begin van 1859 moes hy egter sy dienste opsê en die kerkraad het hom baie bedank en dit was net 'n tydjie vantevore dat hy ’n beurs van £20 ontvang het as erkenning vir sy dienste. Ná hom is J. van Staveren in 1860 as eerste orrelis aangestel. Hy het egter nie lank aangebly nie en Sichel het weer as orrelis ageer.

=== Arbeid in die gemeente ===
Daar is reeds aangetoon dat ds. Murray hom besonder vir die geestelike belange van die gemeente beywer het. Reeds in 1851 het hy in die godsdiensverslag die vraag behandel wat die stellige vrugte van die prediking van die evangelie in die gemeente was. Hoewel daar vir hom bewyse was van meer belangstelling asook meer erns in die geestelike lewe, gaan hy voort deur te sê: &quot;'' .... daarintegen heeft men te klagen dat er in deze gemeente weinig of niets gehoord wordt van volstrekt onverschilligen en wereldgezinden die tot eene waarachtige bekering zijn gekomen. Velen zelfs die weleens rede geven om te hopen dat zij als heilbegerigen mogen beschouwd worden, wekken weêr zorg en vrees by de ondervinding dat zij niet verder komen dan het zoeken, ja welligt tevredenzijn met zoeken zonder vinden. Het moge waar zijn dat wij den dag der kleine dingen niet te verachten hebben,—dat het slechts onze pligt (is) de middelen der genade getrouW toe te passen op de zondaar, terwijl de uitwerking en zegen er op in Gods vrijmagt gesteld zijn,—evenwel is het ten hoogste zorg-wekkend zoovele bloesems te zien welke niet tot rijpheid kunnen komen. En wanneer wij de stellige en onbepaaldc beloften van Gods Woord vooral ten aanzien van de gave des H. Geestes beschouwen, dan is het diep beschamend dat er zoo weinig van 's Geestes werk bespeurd kan worden in de bekeering van onbekeerden, en ook in het koomen tot eene heldere en blijde bewustheid van hun aandeel door een opregt geloof aan de verlossende ge-nade van onzen Heerc Jezus Christus, bij clezulken van wie men gaarne hopen wil dat zij den Heer in waarheid zoeken.''&quot;

Dié aanhaling teken nie alleen die toestand in die gemeente nie; dit laat ’n mens ook 'n helder insig kry van hoe ds. Murray oor die bediening van die Woord gevoel het en hoe swaar die heil van siele by hom geweeg het. Daar was ook die ernstig gesindes in die kerkraad en gemeente wat saam met ds. Murray gevoel het. Terwyl ds. Murray in die geestelike belang van die gemeente graag wou sien dat daar bidstonde in die buitewyke tot stand sou kom, het hy ook steun in die kerkraad gehad. In die kerkraadsvergadering van [[31 Januarie]] [[1857]] bring diaken Van Zyl dit onder die aandag van die kerkraad, naamlik &quot;''de behoefte der gemeente ten opzigte van het huizelijk gebed als ook van bidstonden en wenscht dat de kerkeraad hierin werkzaam zal zijn, als ook in het algemeen dat de kerkeraad meer naauwlettend en belangstellend zich den geestelijken toestand der gemeenteleden zal aantrekken.''&quot;

Hierdie saak is uitvoerig bespreek en daar is ooreengekom om die gemeente in wyke te verdeel sodat elke lid van die kerkraad meer besonder belang kon stel in die kerklike toestand van die gemeentelede in sy eie wyk. Daar moes veral in gesprekke asook langs ander weë gewys word op die belang van die gemeenskaplike gebed by die huisgodsdiens. Daar is verder besluit om met die April-nagmaal 'n bidstond in kerk te hou en om met bidstonde in die verskillende wyke te begin wanneer die gemeente daartoe opgewek kan word. Ds. Murray het sonder twyfel alles in sy vermoë gedoen die geestelike belange van die gemeente te bevorder. Dit is besef en daarom het gemeentelede dit jammer gevind dat hy ook nog as konsulent van ander gemeentes so veel moes doen.

In die ''Albert Times'', [[4 Januarie]] [[1855]], kom die volgende berig voor: &quot;''Er is eene algemeene klagte onder de gemeente van Burgersdorp dat haar onvermoeide en yverige leeraar, door den Ring, drie malen zwaarder lasten opgelegd wordt dan eenig ander leeraar in de Kolonie.''&quot; Die berig deel dan verder mee dat ds. Murray gedurende Desember 500 myl afgelê het, die helfte waarvan wellig te perd was. Hy het drie of vier maal gepreek by buitedienste op plase 40 of 50 myl van die dorp en dan het hy ook nog Nagmaal op [[NG gemeente Colesberg|Colesberg]] en [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] bedien.

=== Moeilikhede met kerkbesoek ===
Te alle tye het die plaasbewoner ook maar sy moeilikhede gehad wanneer hy kerk toe moes gaan en die vraagstuk van losies was dikwels geen geringe nie. 'n Brief gedateer Stormbergspruit, [[30 November]] [[1855]], wat in die ''Albert Times'' verskyn het, is 'n mooi voorbeeld van hoe die plaasbewoner sake beskou het. Die brief is ook 'n voorbeeld is van hoe Afrikaans toe al in die Nederlandse skryfvorm voorgekom het. Die brief lui: &quot;''Mijn Heer Courant Schrijver: Ik het een kleine zwarigheid, daarom hoop ik dat gij mij helpen zal. Ik wil graag dikwijls na de Kerk kom, maar ik vint het so moeilijk om herberg te krijge, met een hotel kan ik niet klaar kome, daarom denk ik als een fatsoenlijke mens hem daar op toeleg om buite mense te loseere dat hy veel aftrek krijge zal. Op ander dorpe was ik gewoon by de winkeliers losies te krijge en voer voor mijn paarde zonder dat ik een oortje behoef te betale, daar het hulle expres kamertjies gehou voor de buite man, maar op Burgersdorp ziet ik is hulle al te snoep en daar stuur hulle jou van oost na west. EEN BOER.''”

=== Ds. Murray vertrek ===
In die Sinode van 1857 is ds. Murray tot Assessor gekies en tydens dieselfde Sinode is hy ook tot professor van die [[Kweekskool]] beroep. Hierdie beroep het hy aanvaar en na 'n negejarige bediening het hy op [[31 Januarie]] [[1858]] afskeid geneem van die gemeente. Volgens 'n berig in ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' het die kerkraad by die geleentheid dr. [[Servaas Hofmeyr]] van [[NG gemeente Colesberg|Colesberg]] as konsulent benoem. Dit was onwettig, want die Ring of Ringskommissie moes konsulente benoem. Nietemin, dit is nie as 'n wederregtelike daad beskou nie en van ringsweë is daar ook nie beswaar gemaak nie.

Daar was 'n groot opkoms vir die afskeidsgeleentheid. Die kerk was heeltemal te klein en alles het getuig van die liefde en toegeneentheid vir die leraar. Nie alleen was die gemeentelike bywoning goed nie, maar as verdere bewys van die hoë agting waarmee ds. Murray bejeën is, het daar ook mense van Aliwal-Noord, Smithfield, Cradock, Dordrecht, Queenstown, Colesberg en Middelburg gekom. Die afskeidsrede was na aanleiding van Fil. 1:27 vir die volwassenes en oor 1 Joh.: 28a vir die kinders. 'n Berig in die ''Albert Times'', [[9 Januarie]] [[1858]], deel mee dat die gemeente met blydskap aan ds. Murray £80 gegee het om die koste van sy vertrek te help bestry. Dit is egter nie as die gewone gemeentelike beurs beskou nie, want die dag ná die afskeid het daar volgens ''De Kerkbode'' 'n pragtige gebeurtenis plaasgevind: Op Maandag, 1 Februarie, voor ds. Murray sou vertrek, het die kerkrade van Burgersdorp, Aliwal-Noord en Dordrecht vir laas saam na die pastorie gegaan en 'n adres saam met 'n beurs van £190 aan ds. Murray oorhandig. Die gebaar het ds. Murray sekerlik diep geroer waar die dogtergemeentes saam met die moedergemeente 'n tasbare blyk van hul waardering vir sy dienste gegee het. Nogeens het die skare in die kerkgebou vir 'n godsdiensoefening saamgekom en daarna is ds. Murray en sy gesin ses myl ver deur 'n groot aantal lidmate gesel en uitgeleide gedoen.

Gedurende sy verblyf te Burgersdorp is ds. John Murray diep getref geword deur die onkunde van die jongmense van die gemeente, en dus het hy dadelik die opstel van twee boeke ter hand geneem, naamlik ''De Kinderbijbel'' en ''Het Catechesatie Boek'', wat bedoel was om kennis van die Bybel en van die leer van die Ned. Geref. Kerk te verbrei. Hierdie twee boeke, soos prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] later tereg gesê het, het 'n geseënde verandering in die godsdiensonderwys van die jeug van  [[Suid-Afrika]] gebring. Later het hy verskeie ander stigtelike werke gepubliseer, onder meer &quot;Het Huisaltaar&quot;, &quot;De Volksprediker&quot; ens., wat almal geskrywe is met die doel om eenvoudige maar nuttige leesstof te verskaf vir hulle wat weinig voorregte geniet het en wie se voorraad Ieesstof uiters gering was.

Ds. Murray was nederig, toegewyd en bekwaam en 'n ware sielesoeker. Hy kon die Woord met krag en oortuiging verkondig. Veral was dit die kenmerk wanneer by van Gods heiligheid getuig en by sy hoorders volgens Gods heilige eis op bekering en heiligmaking aangedring het. Hy het 'n konsensieuse pligsbesef met 'n helder en nugter verstand in innige godsvrug gepaar. Besadig van geaardheid het hy alle oordrywing gesku. Hy was nie bekend as 'n stryder nie en daarom beskryf eerw. [[Andries Dreyer]] hom as volg: &quot;''Als anderen vol vuur te wapenen liepen en in de bresse sprongen, dan zag hij dit rustig aan, en ging voort met het opbouwen der muren van de gevallen vesting. Hij hanteerde niet het zwaard, maar de trof fel. Hij was niet krijgsman, maar arbeidsman.''&quot;

As professor aan die Kweekskool het hy groot invloed op sy studente uitgeoefen en prof. Hofmeyr het getuig dat hy die benoeming as professor aanvaar het omdat hy geweet het wat dit vir hom sou beteken om saam met prof. Murray as hoogleraar op te tree. Aan ons volk het hy die ''Kinderbybel'' gelewer, wat van besondere betekenis was, asook sy Katkisasieboek wat nog dekades lank gebruik is.

== Tweede en latere predikante ==
Tydens die vakature ná ds. Murray se vertrek word hy bedien deur di. [[Servaas Hofmeyr]] van die [[NG gemeente Colesberg]] en [[William Murray]] van [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]] as respektiewe konsulente totdat aan die begin van 1862 ds. William Cormack, ook 'n Skotse predikant, wat na Suid-Afrika gebring is deur dr. [[William Robertson]], hier bevestig word. Hy dien die gemeente sowat 33 jaar lank met teogewydheid, toe hy sy ontslag in 1895 verkry. Hierna het hy te Rustenburg, [[Rondebosch]], gaan woon en was aan sy dood die oudste predikant in die NG Kerk.

Ds. Cormack se opvolger was ds. [[Helgard Müller (predikant)|Helgard Müller]], wat die gemeente slegs 'n jaar lank dien, dog met voortreflike ywer. Hy is in die kerkhof begrawe. In Julie 1898 word ds. H.W. Geyer hier bevestig en dien die gemeente meer as twee dekades. Hy het hom veral beywer vir opvoeding en deur sy toedoen is ook die kerkgebou in Desember 1913 daargestel teen 'n koste van £16&amp;nbsp;250. Dis geheel van klip gebou in die Romaanse styl. Dié gebou is destyds beskou as een van die sierlikste kerke van enige kerkverband in Suid-Afrika en is vandag nog 'n sieraad vir die dorp.

== Lidmaattal ==
Burgersdorp ervaar reeds sedert omstreeks 1930 'n afname in sy getal belydende lidmate. In 1933 was sy lidmate die derde meeste, in 1952 die tweede minste en van toe strykdeur die minste van die groot binnelandse dorpe in die Oos-Kaap.

Die onderstaande tabel toon die afname in die lidmaattal van NG gemeentes op die groot dorpe van die [[Oos-Kaap]]se binneland. In gevalle waar 'n gemeente by 'n ander ingelyf is of twee gemeentes saamgesmelt het, word hulle syfers deurgaans saam aangedui. Dit geld [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]] en Middelburg-Uitsig, [[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]], Grahamstad-Grenspos en [[NG gemeente Albanie|Albanie]], [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] en Kookhuis asook Queenstown, Queenstown-Oos en Queenstown-Noord (laasgenoemde twee 'n ruk lank as Queenstown-Tuine). Elke dorp of gemeente se hoogste lidmaattal word in vetdruk aangedui. Hieruit blyk dat al die gemeentes hul hoogtepunt ná die middel van die 20ste eeu bereik het, behalwe Burgersdorp, wat sedert 1933 'n afname ervaar. Die gemeentes van Aliwal-Noord, Cradock, Grahamstad en Queenstown is al met meer belydende lidmate in 2014 as sowat 'n eeu vantevore.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Gemeente/Dorp !! 1916 !! 1933 !! 1952 !! 1960 !! 1973 !! 1979 !! 1985 !! 1990 !! 1995 !! 2000 !! 2005 !! 2010 !! 2012 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2021
|-
| [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] || 750 ||  950 || 1145 || 1150 || 1250 || 1338 || 1242 || 1300 || '''1595''' || 1593 || 1378 || 1117 || 1114 || 1131 || 1043 || 1043 || 1043
|-
|  Burgersdorp || 1100 || '''1461''' || 1274 || 1260 || 1008 || 937 || 945 || 941 || 850 || 710 || 677 || 605 || 573 || 539 || 517 || 507 || 462
|-
| [[NG gemeente Cradock|Cradock]] || 1878 || 2164 || 2858 || '''2914''' || 2399 || 2421 || 2464 || 2288 || 2024 || 1934 || 1931 || 1697 || 1662 || 1892 || 1894 || 1575 || 1382
|-
| [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] || 2125 || 2211 || 2536 || '''2573''' || 2115 || 2055 || 1917 || 1758 || 1699 || 1657 || 1242 || 1347 || 1077 || 1088 || 1075 || 1130 || 701
|-
| [[NG gemeente Albanie|Grahamstad/Albanie]] || 576 || 860 || '''1640''' || 1341 || 1479 || 1289 || 1115 || 1105 || 1122 || 1090 || 836 || 794 || 751 || 727 ||620 ||620 || 523
|-
| [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]] || 1100 || 1307 || '''1430''' || Onbekend || 1372 || 1391 || 1158 || 992 || 1147 || 970 || 953 || 829 || 829 || 702 || 648 ||592 || 470
|-
| [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]] || 566 || 1195 || 2060 || '''2153''' || 2115 || 1966 || 1866 || 1779 || 1572 || 1337 || 1190 || 1045 || 876 || 876 || 876 || 663 || 578
|-
| [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] || 1652|| 1400 || 1800 || '''1864''' || 1657 || 1511 || 1246 || 1210 || 1201 || 1281 || 1122 || 917 || 959 || 967 || 967 || 958 || 828
|-
| Totaal || 9747 || 11548 || 14743 || 14655 || 13395 || 12908 || 11953 || 11373 || 11210 || 10572 || 9329 || 8351 || 7841 || 7922 || 7640 || 7088 || 5987
|}

Die gesamentlike lidmaattal van dié dorpe het reeds in 1952 'n hoogtepunt van 14&amp;nbsp;743 bereik, waarna dit teen 1995 teruggesak het tot 11&amp;nbsp;373, minder as die totaal in 1933 van 11&amp;nbsp;548. Tussen 1990 en 2000 het die totaal met net 1&amp;nbsp;381 afgeneem tot 10&amp;nbsp;572, maar in die daaropvolgende 15 jaar het die afname versnel toe die gemeentes 2&amp;nbsp;932 lidmate verloor het en te staan gekom het op 'n totaal van slegs 7&amp;nbsp;640. Dis 'n verlies van meer as 'n kwart van die lidmate.

== Enkele leraars ==
* [[John Murray]], 1849–1858, waarna 'n eerste hoogleraar aan die [[Kweekskool]]
* [[William Cormack]], 1862–1896 (emeriteer, oorlede op [[6 September]] [[1924]])
* Hendrik Wilhelm Geyer, 1898–1930 (emeriteer)
* Christiaan Jacobus Liebenberg, 1921–1926
* Antonie Christoffel Stegmann, 1931–1941
* Hendrik Vrede van Huyssteen, 1941–1942
* Pieter Nicolaas Viljoen de Lange, 1941–1944, 1951 – [[5 Junie]] [[1958]] (saam met sy vrou oorlede in 'n motorongeluk by [[Vanwyksrus]])
* Wessel Charles Oswald du Toit, 1945–1951
* Andries Groenewald, 1956–1959
* Jacobus Francois Myburgh, 1959–1961
* Andries Daniël Schutte, 1961–1975&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=765944 |title=Eggsa.org |access-date=25 April 2012 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029160420/http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=765944 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Andries Pretorius Kilian, [[18 Februarie]] [[1972]]–1976
* Dr. Barend Jacobus (Ben) du Toit, 1978–1981
* Louw, Paul Louis, 1980–1989
* Johannes Arnoldus Jansen van Vuuren, 1982–1987
* Kobus Kloppers, [[3 September]] [[2016]] – hede

== Bronne ==
* {{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1927. ''Kerksouwenier van Middelburg, K.P.'' [[Kaapstad]]: Die Standard Press, Beperk.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. [[Kaapstad]] en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.henning.org/CD.2012_1/kroniek/hs7.htm Die geskiedenis van die Hennings van Burgersdorp se omgewing]
* {{en}} [http://www.panoramio.com/photo/67564145 Foto's van onder meer die pragtige klipkerk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029160404/http://www.panoramio.com/photo/67564145 |date=29 Oktober 2015 }}
* {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4109 Groot aantal foto's van die kerk op Artefacts.co.za]

{{DEFAULTSORT:Burgersdorp, NG gemeente}}
[[Kategorie:Oos-Kaap]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>qblftors3k148v1sbopr4u7d70uke1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Sterkstroom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64435</id>
    <revision>
      <id>2923186</id>
      <parentid>2373679</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6470" sha1="4u14kj7i9x9na2m0nr88v78pnznxlwu" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Sterkstroom 2012 1.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. W.D. Joubert, Sterkstroom se eerste leraar, het die hoeksteen van die huidige kerkgebou op [[21 Julie]] [[1913]] gelê. Die argitek was [[William Henry Ford]] en die bouaannemer P.W. Theron. William Henry Ford se ander meesterstukke is die NG kerke [[NG gemeente Burgersdorp|Burgersdorp]] (1913), Benoni (1921), Frankfort (1912), Hanover (1908), [[Heidelberg, Wes-Kaap]] (1914), [[NG gemeente Jamestown|Jamestown]], Kroonstad (1914), Ventersburg (1913) en Vosburg (1909).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4110 |title=Artefacts.co.za |access-date= 1 Augustus 2012 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305120543/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4110 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;]]

[[Lêer:NG kaart Noordoos-Kaap.jpg|duimnael|links|260px|[[Sterkstroom]] is slegs 20&amp;nbsp;km van [[Molteno]] geleë en die gemeente het dan ook 'n dekade lank bekendgestaan as [[NG gemeente Molteno|NG gemeente Molteno-Sterkstroom]], tot Sterkstroom in 1891 afgestig het.]]
[[Lêer:NG kerk Sterkstroom syaansig 2012.jpg|duimnael|links|270px|Syaansig van die kerkgebou.]]
[[Lêer:Ds WD Joubert.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Willem Daniel Joubert, van [[8 April]] [[1893]] – [[15 Julie]] [[1919]] Sterkstroom se eerste leraar.]]
[[Beeld:Ds PJ du Plessis.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.J. du Plessis was die leraar van Sterkstroom van 1920 tot 1923.]]
[[Lêer:NG kerk Sterkstroom hoeksteen.jpg|duimnael|regs|270px|Die hoeksteen van die meer as eeu oue kerkgebou.]]
[[Beeld:Ds en mev IF Retief.jpg|duimnael|regs|295px|Ds. en mev. I.F. Retief, leraarspaar van 1944 tot 1949.]]
[[Lêer:Ds P Grobbelaar.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Pieter Grobbelaar, leraar van 1950 tot 1956.]]
[[Lêer:NG kerk Sterkstroom preekstoel.jpg|duimnael|regs|270px|Die preekstoel.]]

Die '''NG gemeente Sterkstroom''' is 'n klein gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Sinode van Oos-Kaapland met in 2012 sowat 135 belydende lidmate. Die gemeente is in 2012 oorgedra van die Ring van [[Queenstown]] na die Ring van [[Burgersdorp]] omdat dit bedien word deur die leraar van [[NG gemeente Molteno]], wat deel vorm van die Ring van Burgersdorp. [[Sterkstroom]] en [[Molteno]] is slegs sowat 20&amp;nbsp;km uitmekaar geleë.

Die gemeente Sterkstroom is in 1891 gestig, 'n besonder vrugbare jaar vir die stigting van NG gemeentes, want in dieselfde jaar is ook die [[NG gemeente Rondebosch]], die [[NG gemeente Jamestown]], ook in Oos-Kaapland, [[NG gemeente Tamboerskloof|De Nieuwe Kerk]] (Tamboerskloof), Umtata (tans [[Mthatha]]), [[Bothaville]] en [[Thaba Nchu]] gestig.

== Agtergrond en stigting ==
Reeds op [[14 Augustus]] [[1874]] is die plase Kraaidoorns en Jonaskraal aan die voet van die Stormberg van mnr. W.A. Lombard gekoop met die oog op die stigting van 'n gemeente hier, waar daar indertyd nog nie 'n dorp was nie omdat [[Sterkstroom]], soos talle ander plattelandse dorpe in [[Suid-Afrika]], as kerkdorp gestig is. Dit het egter tot [[24 Januarie]] [[1891]] geduur voordat die gemeente uit die gemeente [[NG gemeente Molteno|Molteno-Sterkstroom]] gestig is. Op [[8 April]] [[1893]] is prop. Willem Daniel Joubert hier georden en hy het tot sy dood op [[15 Julie]] [[1919]] hier gewerk. Kort ná sy ordening is 'n [[pastorie]] gebou. Die gemeente het toe reeds 'n kerkgebou besit.

Op [[2 Julie]] [[1898]] verkoop die kerkraad sy eiendomsregte aan die munisipaliteit vir £5&amp;nbsp;000. Tot in daardie datum was die erwe en steenkoolmyne vir die kerkraad 'n bron van inkomste – en van moeilikhede. Op [[21 Julie]] [[1913]] word die hoeksteen van die nuwe kerk, ontwerp deur die Australiese argitek [[William Henry Ford]], gelê en op [[27 Junie]] [[1914]] kon die kerk met pyporrel te midde van 'n sneeustorm ingewy word. Op [[14 Julie]] [[1919]] word ook 'n koshuis vir behoeftige leerlinge in gebruik geneem.

== Tweede en latere leraars ==
Wyle ds. Joubert is op [[12 Junie]] [[1920]] opgevolg deur ds. Philip J. du Plessis van [[Benoni]]. Gedurende sy dienstyd het 'n evangelis, S. Klouw, wat dekades lank hier gearbei het, sy werk in die sendinggemeente begin. Ds. Du Plessis het hom vir die opvoeding beywer en saam met die skoolhoof, mnr. P.H. Malherbe, vir die skool die status van hoërskool verkry. Ná 'n kort maar geseënde bediening het hy op [[8 Junie]] [[1923]] na die [[NG gemeente Queenstown]] vertrek.

Op [[23 April]] [[1923]] is die vakature gevul deur ds. C.F. Leygonie van die NG gemeente [[Rossville]], wat ruim 21 jaar lank die gemeente trou bearbei het. Die koshuis is vergroot en 'n sendingpastorie gebou. Ná 'n kort siekbed is hy op [[8 September]] [[1944]] in die ouderdom van 53 jaar oorlede en langs ds. Joubert op die kerkgrond begrawe, dus die tweede uit die eerste drie leraars wat in die amp oorlede is.

Prop. I.F. Retief is op [[13 April]] [[1944]] hier georden en het die gemeente bekwaam bearbei tot [[14 Junie]] [[1949]], toe hy na [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] vertrek. Gedurende sy dienstyd is geld vir gehoortoestelle en 'n elektriese orrelblaser ingesamel.

Ds. Pieter Grobbelaar van die Nuwe Kerk, [[Graaff-Reinet]], is op [[4 Februarie]] [[1950]] hier bevestig, maar ses jaar later na die NG gemeente Oos-Londen-Noord vertrek.

== Enkele leraars ==
* Willem Daniel Joubert, [[8 April]] [[1893]] – [[15 Julie]] [[1919]] (oorlede in die amp; sy enigste gemeente)
* Philip Jacobus du Plessis, [[12 Junie]] [[1920]]–1923
* Camille Frederic Leygonie, [[23 April]] [[1923]] – [[8 September]] [[1944]] (oorlede in die amp)
* Prop. Igantius Ferreira Retief, [[13 April]] [[1944]]–1949
* Pieter Grobbelaar, [[4 Februarie]] [[1950]]–1956
* Carl Wilhelm Irene Pistorius, 1956–?
* Ds.Roelof Jakobus Janse Van Vuuren , 1962-1965 
* Pieter Wilhelm Hattingh, 1966–1969
* Johannes Christoffel Erasmus, [[21 Februarie]] [[1970]]–1973
* Jacobus Frederick Fourie, 1974–1977
* Jan Abraham du Plessis, 1978–1983
* Dewald Hattingh Davel 2006 – (ooreenkoms met Molteno)

== Bronne ==
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* Raper, P.E., 1987. ''Dictionary of South African Place Names''. Johannesburg: Lowry Publishers.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Sterkstroom}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Oos-Kaap]]</text>
      <sha1>4u14kj7i9x9na2m0nr88v78pnznxlwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Numbers (programmatuur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64699</id>
    <revision>
      <id>2923202</id>
      <parentid>2905436</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20471" sha1="qkqprefbqrm5z5tkar41bgk0c48iscs" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Sagteware
| naam                         = Numbers
| logo                         = NumbersIcon.png
| logobewoording               = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| skermkiekie                  = Numbers.png
| skermkiekiebeskrywing        = Numbers op OS X Mavericks
| skrywer                      = 
| ontwikkelaar                 = [[Apple Inc.]]
| vrygestel                    = 7 Augustus 2007
| gestaak                      = 
| laaste weergawe              = 6.1
| laaste vrystellingsdatum     = {{Begin datum en ouderdom|2019|6|25|df=yes}}
| laaste betaweergawe          = 
| laaste betavrystellingsdatum = 
| programmeertaal              = 
| bedryfstelsel                = [[OS X]]
| grootte                      = 
| taal                         = 
| kategorie                    = [[Sigblad]]
| lisensie                     = Eiendomprogrammatuur
| webtuiste                    = [http://www.apple.com/mac/numbers/ Apple: Numbers] 
}}

{{Inligtingskas Sagteware
| naam                         = Numbers
| logo                         = 
| logobewoording               = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| skermkiekie                  = 
| skermkiekiebeskrywing        = 
| skrywer                      = 
| ontwikkelaar                 = [[Apple Inc.]]
| vrygestel                    = 
| gestaak                      = 
| laaste weergawe              = 5.1
| laaste vrystellingsdatum     = {{Begin datum en ouderdom|2019|6|25|df=yes}}
| laaste betaweergawe          = 
| laaste betavrystellingsdatum = 
| programmeertaal              = 
| bedryfstelsel                = [[iOS]]
| grootte                      = 
| taal                         = 
| kategorie                    = [[Sigblad]]
| lisensie                     = Eiendomprogrammatuur
| webtuiste                    = [http://www.apple.com/ios/numbers/ Apple: Numbers] 
}}

'''Numbers''' is ’n [[sigblad]]toepassing wat deur [[Apple Inc.]] ontwikkel is as deel van die [[iWork]]-kantoorpakket saam met [[Pages (iWork)|Pages]] en [[Keynote (vertoningsprogrammatuur)|Keynote]].&lt;ref name=&quot;apple&quot;&gt;{{cite web |title=Apple - iWork - Numbers - Skep perfekte sigblaaie in minute |url=http://www.apple.com/iwork/numbers/ |publisher=Apple Inc. |access-date=13 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130929033233/http://www.apple.com/iwork/numbers/ |archive-date=29 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;  Numbers 1.0 is op 7 Augustus 2007 aangekondig en is die nuutste toepassing in die iWork-pakket en werk met [[Mac OS X Tiger]] en nuwer bedryfstelsels.  Op 27 Januarie 2010 het Apple ’n nuwe weergawe van Numbers vir die [[iPad]] met ’n nuwe aanrakingskoppelvlak bekendgestel.&lt;ref name=&quot;ipad&quot;&gt;{{cite web |title=Apple - iPad - Vernuwende sigblaaie in slegs ’n paar tikke |url=http://www.apple.com/ipad/features/numbers.html |publisher=Apple Inc. |access-date=13 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207222929/https://www.apple.com/ipad/features/numbers.html |archive-date=7 Februarie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Numbers gebruik ’n vryevorm “doek”-benadering wat tabelle verlaag tot een van baie verskillende mediatipes wat op die blad geplaas word.  Ander media soos kaarte, grafieke en teks word as gelykes hanteer.  In vergelyking gebruik tradisionele sigblaaie soos [[Microsoft Excel]] die tabel as die primêre houer met ander media wat daarop geplaas word.  Numbers sluit ook funksies van die primitiewe [[Lotus Improv]] in, veral die gebruik van formules wat gebaseer is op reekse eerder as selle.  In teenstelling met Improv se gebruik van multidimensionele databasisse, word hierdie funksies egter geïmplementeer deur gebruik te maak van tradisionele sigbladkonsepte.  In ’n poging om die visuele voorkoms van sigblaaie te verbeter, sluit Numbers ook ’n aantal stilistiese verbeterings in.  Tydens die bekendstellingsdemonstrasie het [[Steve Jobs]] ’n meer bruikbare koppelvlak en beter beheer oor die voorkoms en aanbieding van datatabelle.

== Beskrywing ==
=== Basiese model ===
Numbers werk ietwat anders as tradisionele sigblaaie soos [[Microsoft Excel]] en [[Lotus 1-2-3]].  In die tradisionele model is die sigblad die eersteklas burger van die stelsel wat beteken dat dit die primêre koppelvlak is om in te werk, asook die houer vir ander tipes media soos grafieke.  In teenstelling gebruik Numbers ’n “doek” as die basiese houer-objek en blaaie is slegs een van vele objekte wat binne die doek geplaas kan word.&lt;ref name=canvas&gt;{{en}} [http://www.apple.com/iwork/numbers/#spreadsheet &quot;Numbers, onverwerk.&quot;], Apple Inc.&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;N&quot;&gt;Weens onbekende redes word na doeke binne die program verwys as “blaaie”.&lt;/ref&gt;

Die verskil is nie net semanties nie.  Vir ’n sigblad om ’n groot werksoppervlak te voorsien moet die X- en Y-asse uitstrek tot so ver moontlik (die ideaal is tot oneindig), maar is normaalweg beperk tot ’n kleiner dimensie.  Sommige van die selle wat deur die gebruiker geselekteer word, bevat data.  Data word gemanipuleer deur van formules wat in ander selle in dieselfde sigblad geplaas word, gebruik te maak.  Die resultaat word dan vertoon in die sel se aansig.  Die res van die sigblad is ongebruik.  Blaaie word dikwels baie ingewikkeld wanneer data ingevoer word, intermediêre waardes van formules uitgewerk word en uitvoervelde gebruik word met oop spasies tussenin.  Om hierdie kompleksiteit te bestuur laat Excel ’n mens toe om die selle wat nie belangrik is nie (gewoonlik met intermediêre waardes), weg te steek.

In teenstelling hiermee het Numbers nie ’n onderliggende sigblad in die tradisionele sin nie, maar gebruik dit indiwiduele tabelle vir dieselfde basiese doel.&lt;ref name=canvas/&gt;  Tabelle is ’n versameling van X- en Y-selle, soos ’n blad, maar strek slegs tot sover as wat die data gaan.  Elke seksie van data, of uitset van formules, kan gekombineer word in ’n bestaande tabel, of in ’n nuwe tabel geplaas word.  Tabelle kan deur die gebruiker op een of meerdere doeke ingevoer word.  Waar ’n tipiese Excel-blad oraloor data het, kan ’n Numbers-doek dieselfde uitset verkry deur kleiner indiwiduele tabelle wat dieselfde data bevat.

=== Formules en funksies ===
[[Lêer:800px-Numbers nuwe naamlose dokument.png|duimnael|regs|’n Nuutgeskepte Numbers-dokument is gestileer om opskrifareas in kolom A en ry 1 voor te stel.  Let op dat die tabel ophou regs onder in die skerm en die grootte kan aangepas word deur die dingesie in die hoek.]]
[[Lêer:800px-Numbers met benoemde reeks formule.png|duimnael|regs|Nadat data en opskrifte toegevoeg is het Numbers outomaties benoemde reeks our die data geskep.  Die reeks is gebruik om ’n formule te skip wat kolom D bevolk het.  Let ook op dat dieselfde formule gebruik kan word vir die hele kolom - die rynommer is nie nodig nie.]]
[[Lêer:800px-Numbers dokument met grafiek.png|duimnael|regs|Die tabel se grootte is aangepas om slegs die gebruikte area aan te dui, daarna is dit na die middel van die dock geskuif en gestileer.  ’n Grafiek is bygevoeg bo die tabel.  Die ruit bo links dui ’n objekstruktuur aan met die “doek”-objekte waarna verwys word as “blaaie”.]]

Neem ’n eenvoudige sigblad wat gebruik word om die gemiddelde waarde van alle motorverkope in een maand vir ’n gegewe jaar te bereken.  Die sigblad bevat dalk die motornommer of -naam in kolom A, die hoeveelheid motors in kolom B en die totale inkomste in kolom C.  Die gebruiker wil die volgende taak voltooi:  “bereken die gemiddelde inkomste per motor wat verkoop is deur die totale inkomste te deel deur die hoeveelheid kotors wat verkoop is en plaas die antwoord in kolom D.”  Vanuit die gebruiker se perspektief het die waardes in die sel semantiese inhoud, dit is “motors verkoop” en “totale inkomste” en hulle wil dit manipuleer om ’n uitset waarde, “gemiddelde prys”, te verkry.

In tradisionele sigblaaie gaan die semantics waarde van die getalle verlore.  Die nommer in sel B2 is nie “die getal motors wat in Januarie verkoop is” nie, maar eenvoudig “die waarde in sel B2.”  Die formule vir die berekening van die gemiddelde is gebaseer op manipulering van die selle, in die vorm &lt;code&gt;=C2/B2&lt;/code&gt;.  Aangesien die sigblad nie bewus is van die gebruiker se begeerte om D ’n uitsetkolom te maak nie, kopieer die gebruiker daardie formule in elke sel in D.  Die formule dui egter op data op verskillende rye en moet dit aangepas word soos wat dit in die selle in D gekopieer word om die verwysing na die korrekte ry aan te dui.  Excel outomatiseer hierdie stap deur gebruik te maak van ’n relatiewe verwysingstelsel wat werk solank die selle hul ligging relatief tot die formule behou.  Hierdie stelsel verlang egter van Excel om enige veranderinge wat aangebring is aan die uitleg van die blad by te hou, en die formules aan te pas.&lt;ref&gt;{{en}} Paul McFedries, [http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=328639&amp;seqNum=4 &quot;Kopiëring en verskuiwing van formules&quot;], Building Basic Formulas in Excel, 27 Augustus 2004&lt;/ref&gt;

Gedurende die ontwikkeling van Improv het die Lotus-span ontdek dat hierdie soort formules moeilik was om te gebruik en toekomstige veranderinge in die uitleg van die sigblad teengewerk het.&lt;ref&gt;{{en}} Simson Garfinkel, [http://www.simson.net/clips/1991/91.NW.Improv.html &quot;Improv: Die binneverhaal&quot;], ''NEXTWORLD'', Herfs 1991, p. 34&lt;/ref&gt;  Hulle oplossing was om die gebruiker die semantiese inhoud van die blaaie eksplisiet te definieer - sodat die B-kolom “motors verkoop” aangedui het.  Hierdie datareekse het bekendgestaan as “kategorieë”.  Formules is geskryf deur te verwys na hierdie kategorieë se naam.  Dit het ’n nuwe kategorie geskep wat, indien dit verlang is, vir vertoning in die blad geplaas kon word.  Deur gebruik te maak van die motorvoorbeeld sou die formule in Improv wees &lt;code&gt;gemiddeld per motor = totale inkomste / motors verkoop&lt;/code&gt;.  Veranderinge aan die uitleg van die blad sou nie die formules affekteer nie; die data bly gedefinieer ongeag van waar die geskuif word.  Dit het ook beteken dat formules wat intermediêre waardes bereken nie noodwendig in dieselfde blad moes wees nie en dus geen spasie sou opgebruik nie.  Die negatiewe van Improv se benadering is dat dit meer inligting vooruit nodig het en dus minder geskik was vir “vinnige en vuil” berekeninge of basiese lysopstelling.&lt;ref&gt;{{en}} Joel Spolsky, [http://books.google.ca/books?id=vPvhzDqZlaAC&amp;pg=PA25 &quot;Die skryf van beste programmatuur&quot;], Apress, 2005, p. 25&lt;/ref&gt;

Numbers gebruik ’n hibriedebenadering vir die skep van formules en ondersteun die gebruik van benoemde data soos Improv, maar implementeer dit in ’n blad soos Excel.  In basiese werking kan Numbers gebruik word net soos Excel; data kan op enige plek ingevoer word en formules kan geskep word deur na die data in ’n sel te verwys.  Indien die gebruiker egter ’n opskrif in die tabel intik, iets wat ’n mens normaalweg doen, gebruik Numbers dit om outomaties ’n benoemde reeks te bou vir die selle in daardie ry of kolom.  Indien die gebruiker byvoorbeeld “maand” by A1 intik en dan die name “Januarie”, “Februarie”… in die selle daaronder, skep Numbers ’n benoemde reeks vir die selle A2 tot A13 en word die naam “maand” daaraan gekoppel.  Dieselfde is waar wanneer die gebruiker die getalle intik vir verkope en inkomste.  Die gebruiker kan die gemiddelde formule skryf in ’n kategorie-agtige teksformaat, &lt;code&gt;= totale inkomste / motors verkoop&lt;/code&gt;.  Die formule sal die geskikte data vind en die resultate van die rye afsonderlik bereken.&lt;ref name=formula&gt;{{en}} [http://www.apple.com/iwork/numbers/#formulas &quot;Formules vir almal&quot;], Apple Inc.&lt;/ref&gt;  Soos Improv verwys hierdie formule nie na die fisiese ligging van die data in die blad nie, dus kan die blad dramaties gewysig word sonder om ’n mislukking van die formule te veroorsaak.&lt;ref name=formula/&gt;

Soortgelyk aan Improv kan formules in Numbers verteenwoordig word as ikone wat hulle in staat stel om op die blad rondgeskuif te word.  Een noemenswaardige voorbeeld hiervan is ’n sybalk wat die som, gemiddeld en ander basiese berekeninge vir die huidige seleksie in die aktiewe tabel bevat.  Dit dien as ’n funksie soortgelyk aan die som wat verskyn aan die onderkant van ’n Excel-venster.  Die gebruiker kan egter een van die funksie-ikone vanuit die sybalk sleep tot op die blad om die formule in daardie ligging te laat verskyn.&lt;ref name=formula/&gt;  Die formulelys toon al die formules wat gebruik is in die sigblad in ’n afgesonderde area en laat wysigings asook maklike navigasie na hul gebruik in die blad toe.

Numbers ’09 bevat 292 ingeboude funksies wat in formules gebruik kan word.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.apple.com/iwork/numbers/functions.html &quot;250+ Funksies&quot;], Apple Inc.&lt;/ref&gt;  Dit is in teens telling met Excel se 338 funksies.&lt;ref&gt;{{en}} [http://office.microsoft.com/en-us/excel-help/excel-functions-alphabetical-list-HA010277524.aspx?CTT=3 &quot;Excel funksies (alfabetiese lys)&quot;], Microsoft&lt;/ref&gt;  Baie van die funksies in Numbers is identies aan dié in Excel; die wat nie daar is nie is dikwels verwant aan statistiek alhoewel hierdie area baie verbeter is in Numbers ’09.&lt;ref name=macworld/&gt;

Numbers ’09 sluit ’n stelsel in vir die kategorisering van data soortgelyk aan draaitabelle.  Draaitabelle is in Improv bekendgestel en is gemanipuleer deur die kategorieopskrifte te sleep,&lt;ref name=macworld/&gt; waardeur gebruikers in staat gestel word om rye vinnig in kolomme om te skakel en andersom.  Alhoewel Numbers soortgelyke sleepbare opskrifte het, ontbreek hierdie manier van direkte manipulasie.  In plaas daarvan plaas Numbers opspringkeuselyste in die kolomopskrifte wat die gebruiker in staat stel om veelvuldige rye te laat krimp tot slegs die totale (somme, gemiddeldes, ens.) wys wat gebaseer is op die data wat algemeen oor die rye voorkom.  Dit is dieselfde basiese funksionaliteit as ’n draaitabel maar skort die gemak van herrangskikking en ander gevorderde funksionaliteite van die Improv-model.  ’n Tabel wat byvoorbeeld soos volg lyk:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Taaknaam !! Koste !! Datum !! Tipe
|-
| Was Klere || R1 || 1 Januarie 2000 || Huishouding
|-
| Stof af || R2 || 1 Januarie 2000 || Huishouding
|-
| Balanseer Tjekboek || R4 || 1 Januarie 2000 || Finansieel
|-
| Betaal Kredietkaarte || R8 || 1 Januarie 2000 || Finansieel
|-
| Was Skottelgoed || R16 || 1/2/2000 || Huishouding
|-
| Betaal rekeninge || R32 || 1/2/2000 || Finansieel
|-
| Stryk Gordyne || R64 || 1/2/2000 || Huishouding
|-
| Betaal Sakgeld || R128 || 1/2/2000 || Finansieel
|}

kan opgesom word as:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Datum !! Koste per Dag
|-
| 1 Januarie 2000 || R15
|-
| 1/2/2000 || R240
|-
| Totaal || $255
|}
of:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Kategorie !! Koste per Kategorie
|-
| Huishouding || R83
|-
| Finansieel || R172
|-
| Totaal || $255
|}
Maar ’n ware draaitabel sal ook die tabel “roteer” en dit soos volg opsom:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !! 1 Januarie 2000 !! 1/2/2000 !! Koste per Kategorie
|-
| Huishouding || R3 || R80 || R83
|-
| Finansieel || R12 || R160 || R172
|-
| Koste per Dag || R15 || R240 || R255
|}
wat voorsiening maak vir ’n lys van take met datums, koste en kategorieë om omgeskakel te word in ’n kontantvloeivooruitskatting waar die datums oor tyd vertoon word en die koste per kategorie opgesom word.

=== Uitleg en vertoning ===
Aangesien Numbers die doek gebruik as die basis vir die dokument word media nie gebind aan die tabelle nie.  ’n Mens kan ’n Numbers-tabel opbou met ’n versameling van foto’s en geen tabelle nie.  In tipiese gebruik word een of meer tabelle op die doek geplaas en gestileer om slegs die belangrike data te vertoon.  Kaarte en etikette word normaalweg rondom die tabel geposisioneer.  Ander media, soos foto’s of illustrasies, kan ook toegevoeg word.&lt;ref name=tables&gt;{{en}} [http://www.apple.com/iwork/numbers/#tables &quot;Intelligente tabelle&quot;], Apple Inc.&lt;/ref&gt;  Daar is na Numbers se vertoningsgerigte model verwys as ’n “bladuitleg- en aanbiedingstoepassing vermom as ’n sigbladtoepassing”.&lt;ref&gt;{{en}} [http://2aday.wordpress.com/2007/08/23/iwork-08-review-numbers-spreadsheet-layout-app/ &quot;iWork ’08 oorsig: NUMBERS – Sigbladuitlegtoep&quot;], Two A Day, 23 Augustus 2007&lt;/ref&gt;

Soos ander produkte in die [[iWork]]-reeks, sluit Numbers ’n verskeidenheid van style en uitlegontwerpe in wat deur professionele illustreerders ontwerp is.  Wanneer ’n Excel-blad in Numbers oopgemaak word, word ’n gladde lettertipe, skoon uitleg en kleurkeuse verkry.  Dit kan gewysig word deur een van die sjablone te gebruik en weer na ’n Excel-lêer uitgevoer word met die styl wat behoue bly.  Numbers laat die gebruiker ook toe om blaaie in Excel-formaat te e-pos in ’n enkele stap, of dit kan gedeel word op Apple se [[iWork.com]] webblad.&lt;ref name=share&gt;{{en}} [http://www.apple.com/iwork/numbers/#share &quot;Versoenbaarheid en deling&quot;], Apple Inc.&lt;/ref&gt;

=== Ondersteunde apparatuur ===
Numbers ondersteun apparatuursleutelborde soos die Logitech Ultrathin Keyboard Cover vir iPad.  Pyltjies en snelsleutels word ook ondersteun.

== Ontvangs ==
Numbers is goed ontvang deur die pers, veral weens die teksgebaseerde formules, skoon koppelvlak en maklike gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} Phil Windley, [http://www.zdnet.com/blog/btl/a-first-look-at-apples-numbers-spreadsheet/5919 &quot;’n Eerste blik op Apple se Numbers-sigblad&quot;], ZDNet, 9 Augustus 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Rob Griffiths, [http://www.pcadvisor.co.uk/reviews/software/1139/apple-numbers-08-spreadsheet-software/ &quot;Apple Numbers ’08-sigbladprogrammatuur&quot;], PC Advisor, 21 Augustus 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Tiffany Maleshefski, [http://www.eweek.com/c/a/Enterprise-Applications/Apple-iWork-08-Provides-Simple-But-Solid-Spreadsheet-App/ &quot;Apple iWork ’08 Bied Eenvoudige Maar Stabiele Sigbladtoep&quot;]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, eWeek, 17 Augustus 2007&lt;/ref&gt;  [[MacWorld]] het dit goeie punte gegee, veral die nuwe weergawes, met Numbers ’09 wat vier uit vyf muise gekry het.  Hulle het egter ’n paar algemene probleme uitgewys, veral probleme wanneer na Excel uitgevoer word en die onvermoë om selle te “sluit” om te verhoed dat hulle skuif wanneer die tabel gerol word.&lt;ref name=macworld&gt;{{en}} Rob Griffiths, [http://www.macworld.com/article/138426/2009/01/numbers09.html &quot;Oorsig: Numbers ’09&quot;], Macworld.com, 27 Januarie 2009&lt;/ref&gt;  Numbers vir die iPhone en iPad het soortgelyke gunstige ressensies ontvang.&lt;ref&gt;{{en}} Jason Parker, [http://download.cnet.com/Numbers/3000-2124_4-75176549.html &quot;Numbers vir iPhone&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505052046/http://download.cnet.com/Numbers/3000-2124_4-75176549.html |date= 5 Mei 2012 }}, cnet, 31 Mei 2011&lt;/ref&gt;

Weergawe 3.0 van Numbers het egter talle klagtes ontvang weens die verlies aan belangrike sakefunksies&lt;ref&gt;{{en}} Apple-ondersteuningsgemeenskap, [https://discussions.apple.com/thread/5470448?tstart=0 &quot;Wat is toegevoeg tot Numbers 3.0&quot;], 2013-10-31&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Apple-ondersteuningsgemeenskap, [https://discussions.apple.com/thread/5470448?tstart=0 &quot;Wat is verwyder uit Numbers 3.0&quot;], 2013-10-31&lt;/ref&gt; met die Apple-ondersteuningsgemeenskap wat in ’n verhouding van 10 tot 1 ongelukkig is met die nuwer weergawe van Numbers.

== Ander noemenswaardige eienskappe ==
* Hoogs tabelsentriese werksvloei, waar lyste maklik is om te struktureer met opskrifte en opsommings.
* Aankruisvak, skuiwer en vervolglysselle.
* Sleep-en-neersit van funksies vanuit ’n sybalk in selle.
* ’n Drukvoorskou wat die wysiging van funksies toelaat terwyl voorbeskou word, asook intydse skalering en skuif van tabelle om dit vrylik op die bladsy(e) te rangskik.
* ’n [[XML]]-oorspronklike lêerformaat wat dokumentpakkette gebruik om media en verwante lêers te bevat.
* Uitvoere na Microsoft Excel, maar ontbreek sekere Excel-eienskappe insluitend [[Visual Basic for Applications]] (afwesig sedert die 2008-weergawe van Office vir Mac) en draaitabelle.

== Verwysings ==
=== Notas ===
&lt;references group=&quot;N&quot;/&gt;

=== Verwysings ===
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* [http://apple.com/iwork/numbers/ Amptelike Numbers-webblad]
&lt;br /&gt;
{{Apple-sagteware}}
{{en-vertaal|Numbers (spreadsheet)}}

[[Kategorie:Apple]]

[[ru:IWork#Numbers]]</text>
      <sha1>qkqprefbqrm5z5tkar41bgk0c48iscs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donna Summer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65065</id>
    <revision>
      <id>2923099</id>
      <parentid>2146970</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2923099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3192" sha1="87f793e8emvtth8tonuwgoifxy1g5jd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Donna Summer
| beeld           = Nobel Peace Price Concert 2009 Donna Summer3.jpg
| beeldgrootte    = 250px
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Donna Summer tydens die Vredesnobelprys-konsert in 2009
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = LaDonna Adrian Gaines
| alias           = 
| geboortedatum   = [[31 Desember]] [[1948]]
| geboorteplek    = [[Boston]], [[Massachusetts]], {{vlag|Verenigde State}}
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = {{SDEO|2012|5|17|1948|12|31}}
| sterfplek       = Key West, [[Florida]], VSA
| genre           = Pop&lt;br /&gt;Disco-musiek&lt;br /&gt;Jazz&lt;br /&gt;Dans-popmusiek&lt;br /&gt;Rockmusiek
| beroep          = [[Sangeres]]&lt;br /&gt;[[Liedjieskryfster]]
| instrument      = Stem, klavier
| jare_aktief     = 1969-2012
| etiket          = Oasis Records&lt;br /&gt;Casablanca Records&lt;small&gt; (1975–1980)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Geffen Records&lt;small&gt; (1980–1988)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Atlantic Records&lt;small&gt; (1988–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Mercury Records&lt;small&gt; (1994–1996)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; WEA International Inc.&lt;small&gt; (Buite die VSA 1980–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Epic Records&lt;small&gt; (1999–2001)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Burgundy Records&lt;small&gt; (2006–2012)&lt;/small&gt;
| assosiasies     = Giorgio Moroder, Brooklyn Dreams
| webwerf         = [http://www.donnasummer.com ''donnasummer.com'']
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''LaDonna Adrian Gaines''', beter bekend onder haar verhoognaam '''Donna Summer''', was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] sangeres en liedjieskryfster wat in die discomusiek-tydperk van die 1970's internasionale bekendheid verwerf het. Haar musikale werk is vyf keer met Amerikaanse ''Grammy Awards'' bekroon. 

Vir haar unieke musiekstyl het Donna Summer haar veelsydige mezzo-sopraanstem met elektroniese popmusiek gekombineer wat sy saam met haar vervaardigers Giorgio Moroder en Pete Bellotte ontwikkel het. Met treffers soos ''Love to Love You Baby'', ''I Feel Love'', ''Hot Stuff'', ''MacArthur Park'' of ''On The Radio'', wat sy meestal self geskryf het, het Summer in die tweede helfte van die 1970's en in die 1980's internasionale sukses behaal. Dikwels is na haar as die &quot;Koningin van Discomusiek&quot; (''Queen of Disco'') verwys.

Donna Summer was die eerste musikale kunstenaar wat drie keer agtermekaar met dubbelalbums die nommer een op die trefferlys bereik het. Binne 'n tydperk van slegs dertien maande was ook vier van haar enkelsnitte bo-aan die Amerikaanse trefferlys. Haar plateverkope word op 130 miljoen beraam.&lt;ref&gt;[http://www.wmeentertainment.com/donna_summer/Bio/donna_summer_bio.pdf ''WME Entertainment: Biografie van Donna Summer'']&lt;/ref&gt;

Op [[17 Mei]] [[2012]] is Donna Summer ná 'n langdurige stryd teen longkanker in die ouderdom van 63 jaar in Key West, [[Florida]], oorlede. Summer het saam met haar man Bruce Sudano, met wie sy twee dogters gehad het, 'n huis in Englewood bewoon. 

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Summer, Donna}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1948]]
[[Kategorie:Sterftes in 2012]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>87f793e8emvtth8tonuwgoifxy1g5jd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923100</id>
      <parentid>2923099</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Inlyn met ander artikels.</comment>
      <origin>2923100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="p6ynu8e6rnh4fz4yit0urrr1jkl9qxo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Donna Summer
| beeld           = Nobel Peace Price Concert 2009 Donna Summer3.jpg
| beeldgrootte    = 250px
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Donna Summer tydens die Vredesnobelprys-konsert in 2009
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = LaDonna Adrian Gaines
| alias           = 
| geboortedatum   = [[31 Desember]] [[1948]]
| geboorteplek    = [[Boston]], [[Massachusetts]], {{vlag|Verenigde State}}
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = {{SDEO|2012|5|17|1948|12|31}}
| sterfplek       = Key West, [[Florida]], VSA
| genre           = Pop&lt;br /&gt;Disco-musiek&lt;br /&gt;Jazz&lt;br /&gt;Dans-popmusiek&lt;br /&gt;Rockmusiek
| beroep          = [[Sangeres]]&lt;br /&gt;[[Liedjieskryfster]]
| instrument      = Stem, klavier
| jare_aktief     = 1969-2012
| etiket          = Oasis Records&lt;br /&gt;Casablanca Records&lt;small&gt; (1975–1980)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Geffen Records&lt;small&gt; (1980–1988)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Atlantic Records&lt;small&gt; (1988–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Mercury Records&lt;small&gt; (1994–1996)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; WEA International Inc.&lt;small&gt; (Buite die VSA 1980–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Epic Records&lt;small&gt; (1999–2001)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Burgundy Records&lt;small&gt; (2006–2012)&lt;/small&gt;
| assosiasies     = Giorgio Moroder, Brooklyn Dreams
| webwerf         = [http://www.donnasummer.com ''donnasummer.com'']
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''LaDonna Adrian Gaines''', beter bekend onder haar verhoognaam '''Donna Summer''', (13 Desember 1948 - 17 Mei 2012) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] sangeres en liedjieskryfster wat in die discomusiek-tydperk van die 1970's internasionale bekendheid verwerf het. Haar musikale werk is vyf keer met Amerikaanse ''Grammy Awards'' bekroon. 

Vir haar unieke musiekstyl het Donna Summer haar veelsydige mezzo-sopraanstem met elektroniese popmusiek gekombineer wat sy saam met haar vervaardigers Giorgio Moroder en Pete Bellotte ontwikkel het. Met treffers soos ''Love to Love You Baby'', ''I Feel Love'', ''Hot Stuff'', ''MacArthur Park'' of ''On The Radio'', wat sy meestal self geskryf het, het Summer in die tweede helfte van die 1970's en in die 1980's internasionale sukses behaal. Dikwels is na haar as die &quot;Koningin van Discomusiek&quot; (''Queen of Disco'') verwys.

Donna Summer was die eerste musikale kunstenaar wat drie keer agtermekaar met dubbelalbums die nommer een op die trefferlys bereik het. Binne 'n tydperk van slegs dertien maande was ook vier van haar enkelsnitte bo-aan die Amerikaanse trefferlys. Haar plateverkope word op 130 miljoen beraam.&lt;ref&gt;[http://www.wmeentertainment.com/donna_summer/Bio/donna_summer_bio.pdf ''WME Entertainment: Biografie van Donna Summer'']&lt;/ref&gt;

Op [[17 Mei]] [[2012]] is Donna Summer ná 'n langdurige stryd teen longkanker in die ouderdom van 63 jaar in Key West, [[Florida]], oorlede. Summer het saam met haar man Bruce Sudano, met wie sy twee dogters gehad het, 'n huis in Englewood bewoon. 

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Summer, Donna}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1948]]
[[Kategorie:Sterftes in 2012]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>p6ynu8e6rnh4fz4yit0urrr1jkl9qxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923101</id>
      <parentid>2923100</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2923101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="0uqxidaxzbda4ff2hyhvmregnh9a444" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Donna Summer
| beeld           = Nobel Peace Price Concert 2009 Donna Summer3.jpg
| beeldgrootte    = 250px
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Donna Summer tydens die Vredesnobelprys-konsert in 2009
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = LaDonna Adrian Gaines
| alias           = 
| geboortedatum   = [[31 Desember]] [[1948]]
| geboorteplek    = [[Boston]], [[Massachusetts]], {{vlag|Verenigde State}}
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = {{SDEO|2012|5|17|1948|12|31}}
| sterfplek       = Key West, [[Florida]], VSA
| genre           = Pop&lt;br /&gt;Disco-musiek&lt;br /&gt;Jazz&lt;br /&gt;Dans-popmusiek&lt;br /&gt;Rockmusiek
| beroep          = [[Sangeres]]&lt;br /&gt;[[Liedjieskryfster]]
| instrument      = Stem, klavier
| jare_aktief     = 1969-2012
| etiket          = Oasis Records&lt;br /&gt;Casablanca Records&lt;small&gt; (1975–1980)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Geffen Records&lt;small&gt; (1980–1988)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Atlantic Records&lt;small&gt; (1988–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Mercury Records&lt;small&gt; (1994–1996)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; WEA International Inc.&lt;small&gt; (Buite die VSA 1980–1991)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Epic Records&lt;small&gt; (1999–2001)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Burgundy Records&lt;small&gt; (2006–2012)&lt;/small&gt;
| assosiasies     = Giorgio Moroder, Brooklyn Dreams
| webwerf         = [http://www.donnasummer.com ''donnasummer.com'']
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''LaDonna Adrian Gaines''', (13 Desember 1948 - 17 Mei 2012), beter bekend onder haar verhoognaam '''Donna Summer''', was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] sangeres en liedjieskryfster wat in die discomusiek-tydperk van die 1970's internasionale bekendheid verwerf het. Haar musikale werk is vyf keer met Amerikaanse ''Grammy Awards'' bekroon. 

Vir haar unieke musiekstyl het Donna Summer haar veelsydige mezzo-sopraanstem met elektroniese popmusiek gekombineer wat sy saam met haar vervaardigers Giorgio Moroder en Pete Bellotte ontwikkel het. Met treffers soos ''Love to Love You Baby'', ''I Feel Love'', ''Hot Stuff'', ''MacArthur Park'' of ''On The Radio'', wat sy meestal self geskryf het, het Summer in die tweede helfte van die 1970's en in die 1980's internasionale sukses behaal. Dikwels is na haar as die &quot;Koningin van Discomusiek&quot; (''Queen of Disco'') verwys.

Donna Summer was die eerste musikale kunstenaar wat drie keer agtermekaar met dubbelalbums die nommer een op die trefferlys bereik het. Binne 'n tydperk van slegs dertien maande was ook vier van haar enkelsnitte bo-aan die Amerikaanse trefferlys. Haar plateverkope word op 130 miljoen beraam.&lt;ref&gt;[http://www.wmeentertainment.com/donna_summer/Bio/donna_summer_bio.pdf ''WME Entertainment: Biografie van Donna Summer'']&lt;/ref&gt;

Op [[17 Mei]] [[2012]] is Donna Summer ná 'n langdurige stryd teen longkanker in die ouderdom van 63 jaar in Key West, [[Florida]], oorlede. Summer het saam met haar man Bruce Sudano, met wie sy twee dogters gehad het, 'n huis in Englewood bewoon. 

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Summer, Donna}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1948]]
[[Kategorie:Sterftes in 2012]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>0uqxidaxzbda4ff2hyhvmregnh9a444</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaappunt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65267</id>
    <revision>
      <id>2923055</id>
      <parentid>2904063</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4786" sha1="sxxrpma5s5yxkhqpmsivxt2mu29ifk4" xml:space="preserve">[[Lêer:Cape Point - South Africa.jpg|duimnael|regs|300px|Kaappunt]]
[[Lêer:CapeHopePeninsulaMap.png|duimnael|regs|300px|'n Kaart van die Kaapse Skiereiland]]

'''Kaappunt''' is die verste punt van die [[Kaapse Skiereiland]] en daar word dikwels verkeerdelik aangeneem dat dit die suidelikste punt van [[Afrika]] is. Dit is onlangs ingesluit as deel van die [[Tafelberg- Nasionale Park]], met die punt wat 'n gesogte [[hengel]]- en piekniekplek is. Kaappunt se hoogste spits is 243 m bo seevlak en bestaan hoofsaaklik uit [[sandsteen]].&lt;ref name=&quot;cape_point&quot;&gt;[http://www.capepoint.co.za/ Cape Point Tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928071905/http://www.capepoint.co.za/ |date=28 September 2011 }}, besoek op 26 Mei 2012&lt;/ref&gt;

Die Kaapse Skiereiland, wat waarskynlik duisende jare lank 'n eiland was, het ongeveer 60 miljoen jaar gelede 'n skiereiland geword moontlik as gevolg van die plaaslike opheffing van die aardkors. Die sanderige, laagliggende grondstrook wat die Skiereiland met die [[Kontinent|vasteland]] verbind, staan as die [[Kaapse Vlakte]] bekend. Dit is die enigste skiereiland aan die [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] kus. 

==Landhoofde==
Die suidelikste punt van die Kaapse Skiereiland het drie [[Kaap|landpunte]]. 

Wes van Kaappunt lê [[Kaap die Goeie Hoop]], wat in 1488 deur [[Bartholomeus Dias]] ontdek is. Hy het dit Kaap van Storms (''Cabo Tormentoso'') genoem, maar die naam is later na Kaap die Goeie Hoop (''Cabo de Boa Esperanca'') verander omdat die [[Portugese Ryk|Portugese]] droom om om die Kaap te vaar, in daardie stadium binne hul bereik was. Dias het waarskynlik ook 'n klippilaar daar laat oprig om sy ontdekkingsreise af te baken. 

Vroeër het seevaarders dan ook na die Kaapse Skiereiland as Kaap die Goeie Hoop verwys. Tussen Kaappunt en Kaap die Goeie Hoop lê [[Kaap Maclear]], wat vernoem is na sir [[Thomas Maclear]], 'n bekende sterrekundige wat geofisiese navorsing in die gebied gedoen het. Daar is twee [[Vuurtoring|vuurtorings]] op Kaappunt. Die oorspronklike vuurtoring is in 1857 op een van die winderigste plekke in Suid-Afrika, die [[Vasco da Gama-piek]], opgerig. In mistige weer is die toring egter nie altyd sigbaar nie, en nadat die lynboot [[SS Lusitania|''Lusitania'']] in 1911 in ŉ stormagtige see naby Kaappunt vergaan het, is 'n nuwe vuurtoring in 1914 gebou. 

Die vuurtoring is laer af, nader aan die water by Kaappunt, en is een van die kragtigste vuurtorings ter wêreld. Daar is ook verskeie ander vuurtorings langs die Skiereiland se kus. Kaappunt word dikwels met [[Kaap Agulhas]] verwar as die suidelikste punt van Afrika. Hoewel Kaap Agulhas amptelik as die samevloeiingsplek van die [[Atlantiese Oseaan]] se koue [[Benguelastroom]] en die [[Indiese Oseaan]] se warm [[Mosambiekstroom]] beskou word, is die skeidslyn gedurende die [[Somer|somermaande]] nader aan Kaappunt.

== Kaap die Goeie Hoop-natuurreservaat ==
[[Lêer:Cape Point South Africa (bisl).jpg|duimnael|Aanwysingsbord by Kaappunt]]
Die reservaat beslaan 770 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; met 'n kuslyn van 40 km. Daar is reeds in 1928 begin beplan om die Skiereiland se bedreigde natuurlewe te beskerm. Dit het egter 11 jaar geduur voordat die gebied deur die Kaapse Provinsiale Raad tot [[natuurreservaat]] verklaar is. Die stuk grond is vir 'n bedrag van R127&amp;nbsp;000 aangekoop. Die reservaat strek van [[Schustersbaai]] in die weste tot by [[Smitswinkelbaai]] in die ooste. 

'n Paar [[Stroom|stroompies]] vloei deur die reservaat, waarvan die [[Klaasjagersrivier]] die grootste is. Die Skiereiland toon [[Klimaat|klimaatsgewys]] en selfs in [[Ekostelsel|ekostelsels]] kenmerke van 'n eiland, en die [[Dier|fauna]] en [[Plant|flora]] sluit 'n wye verskeidenheid in. Verskeie [[Bok|boksoorte]] soos die [[eland]], [[springbok]] en die grysbok kom voor. Pogings om die [[bontkwagga]] en [[bontebok]] te hervestig, het egter misluk. Daar is ongeveer 150 spesies [[Voël|voëls]], waaronder die [[volstruis]], [[Kaapse suikervoël|suikervoël]], [[Kaapse wewer|Kaapse wewervoël]] en [[Phalacrocorax|seeraaf]]. 

Dan is daar ook [[bobbejaan|bobbejane]], [[ystervark]]e en [[skilpad|skilpaaie]]. Die plantegroei sluit [[fynbos]] en [[Heideagtiges|heidespesies]] in wat op geen ander piek aangetref word nie. Die reservaat is 'n gewilde piekniek- en hengelplek vir die toeris en natuurliefhebber.

== Sien ook ==
* [[Kaap Maclear]]
* [[Kaapse Skiereiland]]
* [[Wes-Kaap]]
* [[Kaap die Goeie Hoop]]
* [[Kaappuntvuurtoring (Kaap Maclear)]]
* [[Kaappuntvuurtoring (Diaspunt)]]

== Bronnelys ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409540}} band

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

{{coord|34|21|26|S|18|29|51|O|type:landmark_region:ZA|display=title}}

[[Kategorie:Kape van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]</text>
      <sha1>sxxrpma5s5yxkhqpmsivxt2mu29ifk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Harrismith</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73747</id>
    <revision>
      <id>2923177</id>
      <parentid>2439583</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19473" sha1="0c69plh56m6su055c69iiqo2takhnit" xml:space="preserve">[[Lêer:NG Kerk Harrismith.jpg|duimnael|regs|300px|Die gemeente se huidige kerkgebou en saal staan op dieselfde plek as die vorige kerk.]]

[[Lêer:Sir Harry Smith.gif|duimnael|180px|regs|Sir [[Harry Smith]], die Kaapse goewerneur wie se naam die dorp sowel as die gemeente dra.]]

Die '''NG gemeente Harrismith''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Ring van Harrismith en Sinode van die Oranje-Vrystaat. Die gemeente se middelpunt is die [[Oos-Vrystaat]]se dorp [[Harrismith]], 320&amp;nbsp;km van sowel [[Bloemfontein]] as [[Johannesburg]] en [[Durban]].&lt;ref&gt;Albertyn, W. (red.). 1978. ''Amptelike Suid-Afrikaanse munisipale jaarboek''. Pretoria: S.A. Vereniging van Munisipale Werknemers (nie-Politiek).&lt;/ref&gt; Die gemeente is die vyfde oudste in die Vrystaat en was ten tyde van sy stigting in 1849 die 41ste gemeente in wat later [[Suid-Afrika]] sou word. Dit is die vyfde oudste gemeente in die [[NG Kerk Vrystaat|Vrystaatse Sinode]], naas [[NG gemeente Winburg|Winburg]] (1841), [[NG gemeente Fauresmith|Fauresmith]], [[NG gemeente Smithfield|Smithfield]] en [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemfontein]] (al drie 1848). In 2016 het die gemeente 920 belydende en 230 dooplidmate gehad wat deur twee voltydse leraars bedien is.

== Agtergrond ==
[[Lêer:NG kerk Harrismith 1917.jpg|duimnael|links|320px|Harrismith se kerkgebou, van [[sandsteen]] gebou, se hoeksteen is op [[25 Augustus]] [[1892]] gelê. Dit is &quot;schrikkelijk&quot; verniel tydens die [[Anglo-Boereoorlog]],&lt;ref&gt;[[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.&lt;/ref&gt; maar kort ná die oorlog herstel en opgeknap, net om in die 1960's gesloop en vervang te word deur 'n kappiekerk van sierstene, wat in 1967 voltooi is.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/towndetframes.php?townid=97&amp;listtype=4 Besonderhede oor die dorp Harrismith op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111013918/http://artefacts.co.za/main/Buildings/towndetframes.php?townid=97&amp;listtype=4 |date=11 November 2014 }}. URL besoek op 27 November 2014.&lt;/ref&gt;]]
Die dorp [[Harrismith]] en die NG gemeente met dié naam is feitlik ewe oud en albei se stigting was 'n onmiddellike gevolg van die [[Slag van Boomplaats]] in Augustus 1848 toe die destydse Kaapse goewerneur, sir [[Harry Smith]], die Boere onder genl. [[Andries Pretorius]] verslaan. Ná die slag het hy na [[Winburg]] gegaan waar hy die Vaalrivierdistrik gestig het. Dié distrik het bestaan uit 300 plase waarop die latere dorpe [[Harrismith]], [[Bethlehem]], [[Kroonstad]], [[Frankfort]], [[Heilbron]], [[Lindley]], [[Senekal]], [[Vredefort]], [[Vrede]] en [[Reitz]] gestig is.

Smith het vir Paul Michiel Bester op 9 September 1848 as landdros van die Vaalrivierdistrik aangestel, elf dae ná die [[Slag van Boomplaats]] waar Bester diens gedoen het as kommandant onder genl. Pretorius. Bester het opdrag gekry om 'n geskikte perseel vir 'n dorp langs die Elandsrivier te soek. Die eerste gedagte om 'n dorp op die platorand ten weste van die bergpasse te stig, het gekom van die Natalse Volksraad, maar is verydel deur die anneksasie van Natal.

Bester se keuse het geval op Majoorsdrif, sowat 30&amp;nbsp;km wes van die huidige [[Harrismith]]. Hier het die paaie na [[Potchefstroom]], [[Heidelberg, Gauteng|Suikerbosrand]] en Winburg bymekaargekom. Die naam vir die dorp het die landdros moeilikheid besorg, want hy moes kies tussen Vrededorp en Harrismith. Hy stel die vraag toe aan sir Harry Smith self en kry die antwoord: &quot;Naam het zoo als u goedkeuren, Harrismith of Vrededorp. Ik denk het wel de laatste is de beste naam.&quot; Paul Bester besluit egter op Harrismith.

So word Paul Bester, wat maar 37 jaar vantevore op [[15 April]] [[1811]] op [[Grahamstad]] in die [[Oos-Kaap|Oostelike Provinsie]] gebore is en vermoedelik saam met die Voortrekkers die binneland binnegedring het, die stigter van Harrismith.

== Dorpstigting ==
Maj. Warden stuur landmeter J.H. Moffat in Januarie 1849 om die terrein op Majoorsdrift op te meet vir 'n dorp. In ''[[The Witness|The Natal Witness]]'' van [[23 Maart]] [[1849]] verskyn die volgende berig: &quot;A new town is to be established on the high road between [[Pietermaritzburg]] and [[Winburg]] and on the north of the Drakensbergen. This central position and the advantage which it will offer as a mart for cattle, corn, wood etc., are expected to secure for it a considerable population and trade. His Excellency the Governor has contributed Rds. 300 towards the church.&quot; Die eerste veiling van erwe is gebou op [[16 Mei]] [[1849]] toe 25 erwe verkoop is vir 2&amp;nbsp;487 riksdaalders. Die afslaer was ene F. McCabe. Die strate het al name gehad en is genoem na bekende persone soos [[Piet Retief|Retief]], [[Andrew Murray sr.|Murray]], Bester en Stuart.

== Die dorpie verskuif ==
Daar was al enkele geboue op Majoorsdrif toe besluit is om die dorp te laat vaar weens gebrek aan water. Hoewel dit langs die Elandsrivier geleë was, kon die skatkis van die Soewereiniteit nie 'n watervoor uit die rivier bekostig nie. Die eerste Harrismith het sodoende 'n natuurlike dood gesterf, die dorpie is verskuif en die wind en weer het die murasies met die grond gelykgemaak.

Paul Bester het 'n waterryker plek gesoek en dit gekry op Gemsbokhoek, die plaas van Jan Snyman aan die voet van die Platberg aan die Wilgerivier. Die ontsaglike dorpsgrond van 16&amp;nbsp;328 morg (amper 14&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ha) was vir meer as 'n eeu waarskynlik die grootste in Suid-Afrika. Dit is van Jan Snyman vir die plaas Majoorsdrif en Maritzburg teen £37&amp;nbsp;10s. aangekoop. Die eerste veiling op die nuwe dorpsperseel is op [[16 Januarie]] [[1850]] gehou. Die inwoners van die eerste dorp kon egter vir hulle gratis groter erwe op die nuwe terrein gaan uitsoek.

Die jaar daarna was daar nog net dertien huise aan die voet van die Platberg met sy helder fonteinstrome wat in vore deur die strate gelei is, maar teen Augustus die volgende jaar het die getal tot 40 geklim en toe het die dorpie al 120 blanke inwoners gehad. In 1850 al is 'n begin gemaak met die bou van 'n skool, wat eers in 1852 voltooi is en waarvan die eerste onderwyser C.M.J.H. Moll was.

== Gemeente se eerste treë ==
[[Beeld:Ds Dugald McMillan.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Dugald McMillan]], die gemeente se eerste predikant van 1862-'74, was 'n [[Skotse predikante in die NG Kerk|predikant uit Skotland]], een van die laaste nege wat dr. [[William Robertson]] gaan werf het.]]
[[Beeld:Ou NG kerk Harrismith.jpg|duimnael|links|230px|Die vorige kerkgebou van 1892 het die eerste, ingewy op [[29 Junie]] [[1873]], vervang.]]
Die latere gemeente Harrismith was een van die streke wat di. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] en [[William Robertson]] in 1848 as afgevaardigdes van die Kaapse Kerk besoek het om die kerklike voorregte na die verspreide Voortrekkers en hul nasate te bring. Die gemeente is dan ook die volgende jaar op dié leraars se aanbeveling gestig. Ds. [[Andrew Murray]] was die eerste leraar van die Kerk wat in die nuutgestigte gemeente kom preek het toe hy die plaas Gemsbokhoek besoek waarop mettertyd die dorp aangelê is.

Die eerste notule van die jong gemeente het soek geraak en daarom is dit vandag slegs bekend dat ds. [[D.P.M. Huet|Pierre Huet]] van die [[NG gemeente Pietermaritzburg]] as konsulent op [[12 Oktober]] [[1860]] besoek bring aan Harrismith. Hy is later as sodanig opgevolg deur ds. [[Frans Lion Cachet]], ook van Natal.

Die aanstelling van die heel eerste predikant het meer van regeringskant as van die Kerk uitgegaan. Vroeg in 1850 is ds. Dirk van Velden na Harrismith gestuur. Hieroor was die jong ds. (later dr.) Andrew Murray ([[NG gemeente Bloemfontein]]) gebelg. Hy het die regering op die vingers getik en laasgenoemde se daad bestempel as „beginsellose rowery, 'n verlaging van die knegte van Christus tot knegte van politieke spekulasie&quot;. Ds. Van Velden is toe na [[NG gemeente Winburg|Winburg]] waar 3&amp;nbsp;000 siele teenoor Harrismith se 30 op bearbeiding gewag het.

Aan die begin is godsdiens in die eerste skoolgebou gehou wat as kerk moes dien. Die eerste kerkgebou is deur die gemeente se eerste leraar, ds. [[Dugald McMillan]], opgerig en die hoeksteen daarvan op [[15 Oktober]] [[1870]] gelê, maar eers op [[29 Junie]] [[1873]] ingewy. Ds. McMillan was 'n [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse leraar]] wat op [[13 September]] [[1862]] hier bevestig is. Hy was een van die laaste nege predikante wat dr. [[William Robertson]] Dr. William Robertson, op die Kaapse Sinodes van 1842 en 1852 tot moderator verkies, in Holland en Skotland gewerf het nadat hy daarheen gereis het met die opdrag om na &quot;vrome en regsinnige predikante en onderwysers te gaan soek, ten einde die geledere van ons Kerk teen die dreigende aanvalle van die liberalisme te versterk&quot;.&lt;ref&gt;Dreyer, eerw. A. 1932. ''Jaarboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1933''. Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.&lt;/ref&gt;

So was die gemeente die eerste byna 13 jaar van sy bestaan vakant. In ds. McMillan se dienstyd, wat op [[10 Mei]] [[1874]] geëindig het toe hy na [[Skotland]] terugkeer, het hy als in sy vermoë gedoen vir die geestelike welstand van die noordoostelike deel van die Vrystaat. Hy is in 1904 in sy vaderland oorlede&lt;ref&gt;{{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.&lt;/ref&gt; Dikwels het ook ds. Theron van die naburige [[NG gemeente Bethlehem]] die gemeente bedien.

== Ds. Van der Lingen ==
[[Beeld:Ds AA van der Lingen.jpg|duimnael|links|180px|Ds. A.A. van der Lingen, leraar van 1875 tot sy uittrede in 1892, blykbaar omdat hy verslaan is in sy poging om president van die Vrystaat te word.]]
Ds. A.A. van der Lingen is op [[16 Mei]] [[1875]] hier bevestig en in sy dienstyd, wat gestrek het tot [[12 Julie]] [[1893]], het hy die tweede kerk laat bou op dieselfde plek as die eerste, wat gesloop is om vir die nuwe plek te maak. Dié kerk se hoeksteen is op [[25 Augustus]] [[1892]] gelê. Vyf weke voor dié hoeksteenlegging is vier dae lank op Harrismith feesgevier toe die treinspoor uit Natal die dorp op [[14 Julie]] bereik. Die feestelike viering is moontlik gemaak met die £5&amp;nbsp;500 wat die Vrystaatse Volksraad spesiaal vir dié geleentheid gestem het.&lt;ref&gt;[[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse pleknaamwoordeboek, deel 1''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum.&lt;/ref&gt; Ds. Van der Lingen se poging om president van die Vrystaat te word, het misluk en gevolglik moes hy later bedank. Eers 17 jaar later (1910) tree hy weer toe tot die bediening as leraar van die NG gemeente Cedarville in [[Griekwaland-Oos]]. Daar sterf hy in die amp op [[13 Junie]] [[1917]] en word in die [[Paarl]] begrawe langs sy beroemde vader, ds. [[Gottlieb Wilhelm Anthonie van der Lingen|G.W.A. van der Lingen]].

== Ds. Kestell ==
[[Lêer:Ds John Daniel Kestell.jpg|duimnael|180px|regs|Ds. Kestell soos hy gelyk het in 1902.]]
Sy opvolger, van [[12 Januarie]] [[1894]] (volgens 'n ander bron 21 Januarie) tot [[19 Januarie]] [[1903]] was die bekwame prediker, pastor en skrywer, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], vir wie dr. [[D.F. Malan]] in sy afskeidsboodskap aan die Kaaplandse [[Nasionale Party]] op [[George]] op [[21 Oktober]] [[1954]] beskryf het as &quot;een van die waardigste vaders wat ons volk ooit voortgebring het&quot;.&lt;ref&gt;Van Rooyen, Jan J. 1956. ''Die Nasionale Party. Sy opkoms en oorwinning – Kaapland se aandeel''. Kaapstad: Hoofraad van die Kaaplandse Nasionale Party.&lt;/ref&gt;

Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] trek ds. Kestell in 1899 saam met die Harrismith-kommando as veldprediker uit en word later die vertroude raadsman van pres. [[M.T. Steyn]] en genl. [[Christiaan de Wet]]. Op kommando was hy onverskrokke, manmoedig, vasberade en blymoedig onder swaarkry. Hy het onselfsugtige hulp verleen aan siekes en gewondes, byvoorbeeld in Januarie 1900 in die [[Slag van Platrand]] by [[Ladysmith]], waar in 1965 'n monument ter ere van Kestell onthul is. Die Vrystaatse driemanskap, Steyn die staatsman, De Wet die krygsman en Kestell die Godsman, het tot die bittere einde saam in die veld gebly en Steyn het op 'n keer van Kestell gesê: &quot;Vir my was hy meer werd as 'n kommando.&quot; By die vredesonderhandelinge, eers op [[Klerksdorp]] en later op [[Pretoria]] en [[Vereeniging]], was Kestell saam met D.E. van Velden notulehouer. Saam publiseer hulle ''De vredesonderhandelingen tussen de regering der twee Zuid-Afrikaansche republieken en de vertegenwoordigers der Britse regering'' (1909).

== Ds. Rabie ==
Ná ds. Kestell se vertrek na die [[NG gemeente Ficksburg]] staan ds. Johannes Rabie van [[20 Julie]] [[1903]] tot [[1 Februarie]] [[1913]] in die gemeente. Kort ná die oorlog laat hy die derde kerk, waaraan intussen 'n vleuel aangebou is, behoorlik herstel nadat Engelse soldate dit kwaai aan die binnekant verniel het. Onder sy aanvoering word terselfdertyd stewige banke, 'n pragtige plafon en asetileenlampe aangebring.

== Latere geskiedenis ==
[[Beeld:Ds CJ Snyman.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. Christoffel Jacobus Snyman was leraar hier van 1913-'18. Hy het de bediening in 1891 betree en was agtereenvolgens ook leraar van [[NG gemeente Makwassie|Makwassie]], [[NG gemeente Bothaville|Bothaville]], Venstersburg, Thaba 'Nchu, Wakkerstroom en Vryheid, waar hy sy emeritaat aanvaar in 1928. Hy sterf op [[14 Oktober]] [[1937]].]]
[[Beeld:DP Cillie.jpg|duimnael|300px|links|Ds. D.P. Cillié was Harrismith se sewende NG leraar en wel van 1933 tot 1934. Hy het voorheen ook die [[NG gemeente Johannesburg]] bedien, 1920 tot '26 en weer van '29 – '33.&lt;ref&gt;[[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1947. ''Ons Kerk in die Goudstad''. Johannesburg: Kerkrade van Johannesburg, Fordsburg, Johannesburg-Oos en Jeppestown.&lt;/ref&gt;]]
[[Beeld:Ds DP Cillié jonk.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. David Petrus Cillié, leraar van 1933 tot 1935, toe hy sy emeritaat aanvaar. Hy is nog in daardie jaar op [[30 Oktober]] oorlede.]]
[[Beeld:Ds HJ Reyneke.jpg|duimnael|links|160px|Ds. H.J.C. Reyneke was leraar van 1935 tot 1945.]]
[[Beeld:Ds FW Ras.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. F.W. Ras is in 1950 hier bevestig.]]

Die volgende leraar, ds. C.J. Snyman, word op [[8 Augustus]] [[1913]] hier bevestig en wy die [[pastorie]], wat tydens sy voorganger se dienstyd opgerig is, self in. Ná ds. Snyman staan ds. [[C.F. Kies]] van 1919 tot 1923 in die gemeente, ds. D.P. Cillié kom in 1933 hierheen van die [[NG gemeente Johannesburg]] af, maar bly net tot 1934, ds. H.J.C. Reyneke volg hom op in 1935 en dien die gemeente tot 1945, waarna ds. F.J. van der Merwe hier arbei van 1946 tot 1950. Laasgenoemde kon in November 1949 saam eeufees vier en die gemeente in die tweede eeu van sy bestaan inlei. Tydens die eeufees was daar 'n gemeentelike familiekring van 29 gemeentes binne die grense van die oorspronklike gemeente.

[[NG gemeente Kerkenberg|Kerkenberg]], met sy kerkgebou op Harrismith, is in 1942 van die moedergemeente afgestig. Tydens die bediening van ds. Reyneke is vir die eerste maal (1936 – '39) gebruik gemaak van 'n medeleraar, ds. J.J. Krige. Op [[1 April]] [[1950]] is die eerste leraar in die tweede eeu van die gemeente se bestaan, ds. F.W. Ras, georden en bevestig.

== Besonderse ligging ==
In 1952 berig die medewerker aan ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' as volg oor die besonderse geestelike uitdagings hier: &quot;Harrismith het 'n besondere plekkie op die transportpad na Kimberley ingeneem. Vreemde invloede uit Natal het tradisionele ankers losgeruk. Hierdie toestand is tydens die Anglo-Boereoorlog verskerp, toe 20&amp;nbsp;000 troepe in en om die dorp gevestig is. 'n Militêre kamp het tot 1913 gebly. Daarbenewens het Harrismith, met die oprigting van die wolfabriek in 1920 en ander fabrieke daarna, 'n industriële kleur gekry. Ook dit het probleme geskep, onbekend aan die gewone plattelandse gemeente. Deur die onvermoeide arbeid van geestelike Serubbabels ná 1902, is die grondslag gelê van geestelike opbloei wat eers ná 1930 die hoogste punt bereik het.&quot;&lt;ref&gt;Olivier, ds. P.L. 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.&lt;/ref&gt;

== Enkele leraars ==
[[Lêer:NG kerk Harrismith Johan Lourens.JPG|duimnael|regs|210px|Die [[NG gemeente Kerkenberg|NG kerk Kerkenberg]]. Die argitekte was [[Leendert Geers|Leendert]] en [[Geurt Geers]].]]

* Dugald McMillan, 1862–1874 (keer terug na [[Skotland]]; oorlede in 1904)
* Aart Anthonie van der Lingen, 1875–1893 (emeriteer, maar van 1917 tot sy dood op [[13 Junie]] [[1917]] leraar van Cedarville)
* [[John Daniel Kestell]], 1894–1903
* Johannes Rabie, 1903–1913
* [[C.F. Kies|Charles Fredrick Kies]], 1919–1933 (waarna professor aan [[Sendinginstituut]], [[Wellington]])
* David Petrus Cillié, 1933–1935 (emeriteer, oorlede op [[30 Oktober]] [[1935]])
* Hendrik Johannes Carel Reyneke, 1935–1945
* Jacobus Joubert Krige, 1937–1939
* Johannes Frederick Basson, 1974–1977
* Johan Nicolaas Wilhelm de Jager, [[22 Januarie]] [[1983]]–2007 (aanvaar sy emeritaat)
* Gert Diederik (Gert) Victor, 2007 – hede
* Pieter Matheus Cockeran, [[18 Mei]] [[2014]] – hede&lt;ref&gt;[http://kerkbode.co.za/amptelike-nuus-16-mei-2014/ Amptelike nuus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701073151/http://kerkbode.co.za/amptelike-nuus-16-mei-2014/ |date= 1 Julie 2014 }}, ''[[Kerkbode]]'', [[6 Junie]] [[2014]]. URL besoek op 9 Junie 2014.&lt;/ref&gt;

== Bronne ==
* Albertyn, W. (red.). 1978. ''Amptelike Suid-Afrikaanse munisipale jaarboek''. Pretoria: S.A. Vereniging van Munisipale Werknemers (nie-Politiek).
* Brown, dr. E. 1973. ''Gemeentelike geskiedskrywing van die Afrikaanse kerke van gereformeerde belydenis – 'n kompilasie en kerk-historiese oorsig''. Durban: Drakensbergpers.
* [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc.
* [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse pleknaamwoordeboek, deel 1''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum.
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Gereformeerde kerk Harrismith]]

== Eksterne skakels ==
* [https://www.google.com/maps/@-28.271366,29.1264056,3a,48.6y,151.34h,94.25t/data=!3m4!1e1!3m2!1sHNBFtSUe759dCAqA_Ax3YQ!2e0?hl=af Harrismith se sandsteenkerkgebou moes vir dié kappiekerk plekmaak.] URL besoek op 23 November 2014.
* [http://kerkbode.co.za/vakature-17-januarie-2014/ Harrismith adverteer vir 'n leraar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706095311/http://kerkbode.co.za/vakature-17-januarie-2014/ |date= 6 Julie 2014 }}, ''[[Kerkbode]]'', 17 Januarie 2014. URL besoek op 17 Januarie 2014.
* [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=11638 Foto's van Harrismith se kappiekerk op Artefacts.co.za]. URL besoek op 23 November 2014.

{{DEFAULTSORT:Harrismith}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>0c69plh56m6su055c69iiqo2takhnit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lys van naaste sterre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74337</id>
    <revision>
      <id>2923150</id>
      <parentid>2910824</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50700" sha1="0kx9neuc3tu41gg77orwpnmmnc8fyjn" xml:space="preserve">[[Lêer:Nearest_stars_rotating_red-green.gif|thumb|’n Geanimeerde [[3D]]-kaart van die naaste sterre wat om die Son gekonsentreerd is. 'n 3D-bril (rooi en groen) word aanbeveel om dit die beste te sien.]]

Hierdie '''lys van die naaste sterre''' bevat al die sterre en [[bruindwerg]]sterre binne ’n afstand van 5 [[parsek]] (16,3 [[ligjare]]) van die [[Sonnestelsel]] af, gerangskik volgens toenemende afstand.

[[Lêer:Morgan-Keenan spectral classification.svg|duimnael|300px|links|Morgan-Keenan-Kellman-spektraaltipes van [[hoofreeks]]sterre.]]
Benewens die Sonnestelsel is daar nog 53 stelsels van sterre wat sover bekend binne dié afstand lê. Dié stelsels bevat altesaam 59 sterre, waarvan 50 [[rooidwerg]]sterre is; hulle is verreweg die volopste sterre in die [[Melkweg]]. Die 9 ander sterre is helderder. Benewens dié &quot;ware&quot; sterre, is daar ook 11 [[bruindwerg]]e en 4 [[witdwerg]]e. 

Ondanks dié 74 voorwerpe se relatiewe nabyheid aan die [[Aarde]], het net 9 van hulle ’n [[Magnitude|skynbare magnitude]] van helderder as 6,5, die minimum helderheid van sterre wat met die blote oog gesien kan word. Benenewens die Son is daar net drie sterre van die [[Magnitude|eerste magnitude]]: [[Alpha Centauri]], [[Sirius]] en [[Procyon]]. 

Al dié voorwerpe lê in die [[Lokale Borrel]], ’n streek in die [[Orion-Cygnus-arm]] van die [[Melkweg]].

== Lys ==
Sterre op die lys hier onder wat met die blote oog van die Aarde af gesien kan word, se skynbare magnitude het ’n ligblou agtergrond. Die [[Sterreklassifikasie|sterklas]] van die sterre en bruindwerge word volgens die kleur van hul [[spektraaltipe]] aangegee (die kleure is afgelei van konvensionele name vir die spektraaltipes en is nie die sterre se presiese sigbare kleur nie). Bruindwerge se name het ’n bruin agtergrond. Baie van hulle is nie volgens hul sigbareligspektrum (m&lt;sub&gt;V&lt;/sub&gt;) geklassifiseer nie, maar volgens hul infrarooimagnitude (m&lt;sub&gt;J&lt;/sub&gt;). [[Witdwerg]]e het 'n wit agtergrond. Van die [[parallaks]]e en afstande is voorlopige waardes.&lt;ref name=&quot;RECONS&quot;&gt;{{cite journal | last = Research Consortium on Nearby Stars | first = Georgia State University | date = 2007-09-17 | title = The One Hundred Nearest Star Systems | journal = Research Consortium on Nearby Stars | url = http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm | accessdate = 2007-11-06}}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;font-size: 88%; text-align: center;&quot; class=&quot;sortable wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |#
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Afstand&lt;ref name=distfn&gt;Van parallaks.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[ligjare]])&lt;/small&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;Naam&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Sterreklassifikasie|Sterklas]]&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Skynbare magnitude]] 
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Absolute magnitude]] 
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;background: #FFC&quot; colspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Epog (sterrekunde)|Epog J2000.0]]&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Parallaks]]&lt;ref name=&quot;RECONS&quot; /&gt;&lt;ref name=plxfn&gt;Parallaxes given by RECONS are a weighted mean of values in the sources given, as well as measurements by the RECONS program.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[boogsekonde|mbs]])&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Ontdek&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[#Notas|Notas]]&lt;/small&gt;
|-class=&quot;unsortable&quot;
!&lt;small&gt;Stelsel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;[[Ster]]&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;{{nowrap|Ster #}}&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;[[Regte klimming|RK]]&lt;ref name=RECONS /&gt;&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;[[Deklinasie]]&lt;ref name=RECONS /&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
| 0
| [[Sonnestelsel]]
| [[Son]]
|
| style=&quot;background: {{Sterkleur|G}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G2V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | -26,74&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 4,85&lt;ref name=RECONS /&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | —
| —
| —
| Het 8 planete
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1
| 4,2441 ± 0,0011
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Alpha Centauri]]&lt;br /&gt;(Rigil&amp;nbsp;Kentaurus)
| Proxima Centauri (V645&amp;nbsp;Centauri)
| 1
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M5.5Ve]]
| 11,09&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,53&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|14|29|43,0}}
| {{Dek|-62|40|46}}
|align=left | {{nowrap|768,50 ± 0,20}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;&gt;{{cite web|author=Gaia Collaboration|title=Gaia DR2|url=https://gea.esac.esa.int/archive/|website=gea.esac.esa.int|access-date=10 Mei 2018}}&lt;/ref&gt;
| 1915
| [[Opvlamster]]; 2 bevestigde planete&lt;ref name=&quot;nationalgeographic&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.nationalgeographic.com/science/2019/04/proxima-c-new-super-earth-may-orbit-star-next-door-proxima-centauri/|title=A new super-Earth may orbit the star next door|last=Drake |first=Nadia|date=12 April 2019|website=National Geographic|access-date= 21 April 2019 }}  [https://www.youtube.com/watch?v=EkqpBW4h44c Video of discovery being discussed (accidentally announced?)]&lt;/ref&gt; en dalk 'n 3de&lt;ref name=&quot;Suárez MascareñoFaria2020&quot;&gt;{{cite journal|last1=Suárez Mascareño|first1=A.|last2=Faria|first2=J. P.|last3=Figueira|first3=P.|last4=Lovis|first4=C.|last5=Damasso|first5=M.|last6=González Hernández|first6=J. I.|last7=Rebolo|first7=R.|last8=Cristiano|first8=S.|last9=Pepe|first9=F.|last10=Santos|first10=N. C.|last11=Zapatero Osorio|first11=M. R.|last12=Adibekyan|first12=V.|last13=Hojjatpanah|first13=S.|last14=Sozzetti|first14=A.|last15=Murgas|first15=F.|last16=Abreu|first16=M.|display-authors=2|title=Revisiting Proxima with ESPRESSO|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|year=2020|volume=639|pages=A77|issn=0004-6361|arxiv=2005.12114|doi=10.1051/0004-6361/202037745|bibcode=2020A&amp;A...639A..77S|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{nowrap|4,3650 {{±| 0,0068}}}}
| α&amp;nbsp;Centauri&amp;nbsp;A (HD&amp;nbsp;128620)
| 2
| style=&quot;background: {{Sterkleur|G}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G2V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 0,01&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 4,38&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|14|39|36,5}}
| {{Dek|-60|50|02}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | {{nowrap|747,23 ± 1,17}}&lt;ref name=&quot;Y&quot;&gt;General Catalogue of Trigonometric Parallaxes.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;Hipparcos Catalogue.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;S&quot;/&gt;
| 150
|
|-
| α&amp;nbsp;Centauri&amp;nbsp;B (HD&amp;nbsp;128621)
| 2
| style=&quot;background: {{Sterkleur|K}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K1V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 1,34&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 5,71&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|14|39|35,1}}
| {{Dek|-60|50|14}}
| 1689
| Vermoedelik 1 planeet
|-
| 2
| 5,9577 {{±| 0,0032}}
| colspan=&quot;2&quot; | [[Barnard se Ster]] (BD+04°3561a)
| 4
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M4.0Ve]]
| 9,53&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,22&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|17|57|48,5}}
| {{Dek|+04|41|36}}
|align=left | 547,45 ± 0,29&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1916
| Opvlamster, grootste bekende [[eiebeweging]];&lt;ref name=&quot;EEB&quot;&gt;{{cite journal
| first=E. E. | last=Barnard
| author-link=Edward Emerson Barnard | date=1916
| title=A small star with large proper motion
| journal=Astronomical Journal | volume=29 | issue=695
| page=181 | bibcode = 1916AJ.....29..181B
| doi = 10.1086/104156 }}&lt;/ref&gt; 1 bekende planeet&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;&gt;{{cite arxiv|last1=Tuomi|first1=M.|last2=el|first2=al.|date=2019-06-11|title=Frequency of planets orbiting M dwarfs in the Solar neighbourhood |class=astro-ph.EP|language=en|eprint=1906.04644}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; | 6,5029 ± 0,0011
| style=&quot;background: #C3B091&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | Luhman 16 &lt;br&gt;(WISE 1049-5319)
| style=&quot;background: #C3B091&quot;| Luhman 16A
| 5
| style=&quot;background: {{Sterkleur|L}}&quot; | [[Bruindwerg|L8]]
| 10,7 J
|
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|10|49|15,57}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|-53|19|06}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | {{nowrap|501,557 ± 0,082}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lazorenko |first1=P. F. |last2=Sahlmann |first2=J. |title=Updated astrometry and masses of the LUH 16 brown dwarf binary |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=618 |pages=A111 |date=23 Augustus 2018 |arxiv=1808.07835 |doi=10.1051/0004-6361/201833626 |bibcode=2018A&amp;A...618A.111L |s2cid=119540451 }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2013
| rowspan=&quot;2&quot; | Naaste bekende bruindwerg
|-size
| style=&quot;background: #C3B091&quot; | Luhman 16B
| 5
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}}&quot; | [[Bruindwerg|T1±2]]
|
|
|-
| 4
| 7,26 {{±| 0,13}}&lt;ref name=&quot;Luhman20140421&quot;&gt;{{cite journal |title=Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun |journal=The Astrophysical Journal Letters |first=K. L. |last=Luhman |volume=786 |issue=2 |page=L18 |date=April 21, 2014 |doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18|arxiv = 1404.6501 |bibcode = 2014ApJ...786L..18L |s2cid=119102654 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | WISE 0855-0714
| 7
| style=&quot;background: {{Sterkleur|Y}}&quot; | [[Bruindwerg|Y2]]
| 25 J
| 
| {{RK|08|55|10.83}}
| {{Dek|-07|14|42.5}}
|align=left | 449 ± 8&lt;ref name=&quot;WISE0855_parallax&quot;&gt;{{cite journal|last1=Luhman|first1=K. L.|last2=Esplin|first2=T. L.|title=The Spectral Energy Distribution of the Coldest Known Brown Dwarf|journal=The Astronomical Journal|date=6 September 2016|volume=152|issue=3|pages=78|doi=10.3847/0004-6256/152/3/78|issn=1538-3881|arxiv=1605.06655|bibcode=2016AJ....152...78L|s2cid=118577918}}&lt;/ref&gt;
| 2014
| 
|-
| 5
| 7,856 {{±| 0,031}}
| colspan=&quot;2&quot; | Wolf&amp;nbsp;359 (CN&amp;nbsp;Leonis)
| 8
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,44&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 16,55&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|56|29,2}}
| {{Dek|+07|00|53}}
|align=left | 415,16 ± 1,62&lt;ref name=&quot;Mstarcompanions&quot;&gt;{{cite journal|last1=Davison|first1=Cassy L.|display-authors=etal |title=A 3D Search for Companions to 12 Nearby M-Dwarfs|journal=The Astronomical Journal|date=19 Februarie 2015|volume=149|issue=3|pages=106|doi=10.1088/0004-6256/149/3/106|issn=1538-3881|arxiv=1501.05012|bibcode=2015AJ....149..106D|s2cid=9719725}}&lt;/ref&gt;
| 1919
| Opvlamster; 2 bekende planete&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;/&gt;
|-
| 6
| 8,307 {{±| 0,014}}
| colspan=&quot;2&quot; | Lalande&amp;nbsp;21185 (BD+36°2147)
| 9
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M2.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 7,47&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,44&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|11|03|20,2}}
| {{Dek|+35|58|12}}
|align=left | 392,64 ± 0,67&lt;ref name=&quot;Hipparcosreduction&quot;&gt;{{cite journal|last1=van Leeuwen|first1=F.|title=Validation of the new Hipparcos reduction|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|date=13 August 2007|volume=474|issue=2|pages=653–664|doi=10.1051/0004-6361:20078357|issn=0004-6361|arxiv=0708.1752|bibcode=2007A&amp;A...474..653V|s2cid=18759600}}&lt;/ref&gt;
| 1801
| 1 bekende planeet&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;/&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 7
| rowspan=&quot;2&quot; | 8,659 {{±| 0,010}}
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Sirius]]&lt;br /&gt;(α&amp;nbsp;Canis&amp;nbsp;Majoris)
| Sirius A
| 10
| style=&quot;background: {{Sterkleur|A}}&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas A|A1V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | -1,46&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1,42&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|06|45|08,9}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|-16|42|58}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 376,68 ± 0,45&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1870 v.C.
| rowspan=&quot;2&quot; | Helderste ster in die lug; B is 'n [[witdwerg]]
|-
| style=&quot;background: white&quot; | Sirius&amp;nbsp;B
| 10
| style=&quot;background:white&quot; | [[Witdwerg|DA2]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,44&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,34&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1844
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 8
| rowspan=&quot;2&quot; | 8,791 {{±| 0,012}}
| rowspan=&quot;2&quot; | Luyten&amp;nbsp;726-8
| Luyten&amp;nbsp;726-8&amp;nbsp;A (BL&amp;nbsp;Ceti)
| 12
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 12,54&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,40&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|01|39|01,3}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|-17|57|01}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 371,0 ± 0,5&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |1949
| rowspan=&quot;2&quot; |Opvlamster
|-
| Luyten&amp;nbsp;726-8&amp;nbsp;B (UV&amp;nbsp;Ceti)
| 12
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.0Ve]]
| 12,99&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,85&lt;ref name=RECONS /&gt;
|-
| 9
| 9,7035 {{±| 0,0019}}
| colspan=&quot;2&quot; | Ross&amp;nbsp;154 (V1216&amp;nbsp;Sagittarii)
| 14
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klads M|M3.5Ve]]
| 10,43&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,07&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|18|49|49,4}}
| {{Dek|-23|50|10}}
|align=left | {{nowrap|336,123 ± 0,064}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1925
| Opvlamster
|-
| 10
| {{nowrap|10,2903 ± 0,0041}}
| colspan=&quot;2&quot; | Ross&amp;nbsp;248 (HH&amp;nbsp;Andromedae)
| 15
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 12,29&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,79&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|23|41|54,7}}
| {{Dek|+44|10|30}}
|align=left | 316,96 ± 0,13&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1925
| Opvlamster
|-
| 11
| {{nowrap|10,446 ± 0,016}}
| colspan=&quot;2&quot; | [[Epsilon&amp;nbsp;Eridani]] (BD-09°697)
| 16
| style=&quot;background: #ffd2a1;&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K2V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 3,73&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 6,19&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|03|32|55,8}}
| {{Dek|-09|27|30}}
|align=left | 312,22 ± 0,47&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 150
| 3 [[Sirkumstellêre skyf|sirkumstellêre skywe]], vermoedelik 2 planete&lt;ref&gt;{{citation | display-authors=1| last1=Janson | first1=M.| last2=Reffert | first2=S.| last3=Brandner | first3=W.| last4=Henning | first4=T.| last5=Lenzen | first5=R.| last6=Hippler | first6=S.| title=A comprehensive examination of the ε Eridani system. Verification of a 4 micron narrow-band high-contrast imaging approach for planet searches | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=488 | issue=2 | pages=771–780 | date=September 2008 | bibcode=2008A&amp;A...488..771J | doi=10.1051/0004-6361:200809984 | arxiv=0807.0301 | s2cid=119113471 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 12
| 10,7211 ± 0,0016
| colspan=&quot;2&quot; | Lacaille&amp;nbsp;9352 (CD-36°15693)
| 17
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M0.5Ve]]
| 7,34&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,75&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|23|05|52,0}}
| {{Dek|-35|51|11}}
|align=left | 304,219 ± 0,045&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1753
| 2 planete, dalk 'n 3de, in die [[bewoonbare sone]]&lt;ref name=&quot;Jeffers Dreizler Barnes Haswell pp. 1477–1481&quot;&gt;{{cite journal | last1=Jeffers | first1=S. V. | last2=Dreizler | first2=S. | last3=Barnes | first3=J. R. | last4=Haswell | first4=C. A. | last5=Nelson | first5=R. P. | last6=Rodríguez | first6=E. | last7=López-González | first7=M. J. | last8=Morales | first8=N. | last9=Luque | first9=R. | last10=Zechmeister | first10=M. | last11=Vogt | first11=S. S. | last12=Jenkins | first12=J. S. | last13=Palle | first13=E. | author14=Z. M. Berdi ñas | last15=Coleman | first15=G. A. L. | last16=Díaz | first16=M. R. | last17=Ribas | first17=I. | last18=Jones | first18=H. R. A. | last19=Butler | first19=R. P. | last20=Tinney | first20=C. G. | last21=Bailey | first21=J. | last22=Carter | first22=B. D. | last23=O’Toole | first23=S. | last24=Wittenmyer | first24=R. A. | last25=Crane | first25=J. D. | last26=Feng | first26=F. | last27=Shectman | first27=S. A. | last28=Teske | first28=J. | last29=Reiners | first29=A. | last30=Amado | first30=P. J. | last31=Anglada-Escudé | first31=G.|display-authors=2 | title=A multiplanet system of super-Earths orbiting the brightest red dwarf star GJ 887 | journal=Science | volume=368 | issue=6498 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.aaz0795 | arxiv=2006.16372 | date=26 Junie 2020 | pages=1477–1481 | pmid=32587019 | bibcode=2020Sci...368.1477J | s2cid=220075207 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 13
| 11,0074 ± 0,0026
| colspan=&quot;2&quot; | Ross&amp;nbsp;128 (FI&amp;nbsp;Virginis)
| 18
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.0Vn]]
| 11,13&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,51&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|11|47|44,4}}
| {{Dek|+00|48|16}}
|align=left | 296,307 ± 0,070&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1925
| Opvlamster, 1 planeet&lt;ref name=&quot;Atlantic&quot;&gt;{{cite web|last1= ESO|title=A temperate exo-Earth around a quiet M dwarf at 3.4 parsecs|url=https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1736/eso1736a.pdf|access-date=15 November 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 14
| rowspan=&quot;3&quot; | 11,109 ± 0,034
| rowspan=&quot;3&quot; | EZ&amp;nbsp;Aquarii&lt;br /&gt;(Gliese&amp;nbsp;866, Luyten&amp;nbsp;789-6)
| EZ&amp;nbsp;Aquarii&amp;nbsp;A
| 19
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.0Ve]]
| 13,33&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,64&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | {{RK|22|38|33,4}}
| rowspan=&quot;3&quot; | {{Dek|-15|18|07}}
| rowspan=&quot;3&quot; align=left | 293,60 ± 0,9&lt;ref name=&quot;Torres2009&quot;&gt;{{cite journal|last1=Torres|first1=G.|last2=Andersen|first2=J.|last3=Giménez|first3=A.|title=Accurate masses and radii of normal stars: modern results and applications|journal=The Astronomy and Astrophysics Review|year=2010|volume=18|issue=1–2|pages=67–126|doi=10.1007/s00159-009-0025-1|arxiv=0908.2624|bibcode=2010A&amp;ARv..18...67T|s2cid=14006009}}&lt;/ref&gt;
| 1937
| rowspan=&quot;3&quot; | A en B is opvlamsterre
|-
| EZ&amp;nbsp;Aquarii&amp;nbsp;B
| 19
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M]]?
| 13,27&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,58&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1937
|-
| EZ&amp;nbsp;Aquarii&amp;nbsp;C
| 19
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M]]?
| 14,03&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 16,34&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1959
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 15
| rowspan=&quot;2&quot; | 11,4008 ± 0,0012
| rowspan=&quot;2&quot; | [[61 Cygni|61&amp;nbsp;Cygni]]
| 61&amp;nbsp;Cygni&amp;nbsp;A (BD+38°4343)
| 22
| style=&quot;background: {{Sterkleur|K}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K5.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: K3.5Ve--&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 5,21&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 7,49&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|21|06|53,9}}
| {{Dek|+38|44|58}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 286,08 ± 0,03&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1712
| rowspan=&quot;2&quot; | B is 'n opvlamster en die helderste [[rooidwerg]] aan die naghemel; 1ste naas die Son waarvan die afstand gemeet is&lt;ref&gt;{{cite journal | last=Bessel | first=F. W. | title=Bestimmung der Entfernung des 61sten Sterns des Schwans. Von Herrn Geheimen - Rath und Ritter Bessel | journal=Astronomische Nachrichten | date=1839 | volume=16 | issue=5–6 | pages=65–96 | language=de | bibcode=1838AN.....16...65B | doi=10.1002/asna.18390160502 | url=https://zenodo.org/record/1424605 }}&lt;/ref&gt; 
|-
| 61&amp;nbsp;Cygni&amp;nbsp;B (BD+38°4344)
| 22
| style=&quot;background: {{Sterkleur|K}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K7.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: K4.7Ve--&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 6,03&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,31&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|21|06|55,3}}
| {{Dek|+38|44|31}}
| 1753
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 16
| rowspan=&quot;2&quot; | 11,402 ± 0,032
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Procyon]]&lt;br /&gt;(α&amp;nbsp;Canis&amp;nbsp;Minoris)
| Procyon&amp;nbsp;A
| 24
| style=&quot;background: {{Sterkleur|F}}&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas F|F5V–IV]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 0,38&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 2,66&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|07|39|18,1}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|+05|13|30}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 286,05 ± 0,81&lt;ref name=&quot;Y&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;Hipparcos Catalogue.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;S&quot;&gt;{{Cite journal |bibcode = 1999A&amp;A...341..121S|title = Visual binary orbits and masses POST HIPPARCOS|journal = Astronomy and Astrophysics|volume = 341|pages = 121|last1 = Söderhjelm|first1 = Staffan|year = 1999}}&lt;/ref&gt;
| 150
| rowspan=&quot;2&quot; | Opvlamsterre; B het 2 bekende planete&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;background: white&quot; | Procyon&amp;nbsp;B
| 24
| style=&quot;background: white&quot; | [[Witdwerg|DQZ]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,70&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 12,98&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1844
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 17
| rowspan=&quot;2&quot; | 11,4880 ± 0,0012
| rowspan=&quot;2&quot; | Struve&amp;nbsp;2398&lt;br /&gt;(Gliese&amp;nbsp;725, BD+59°1915)
| Struve&amp;nbsp;2398&amp;nbsp;A (HD&amp;nbsp;173739)
| 26
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,90&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,16&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|18|42|46,7}}
| {{Dek|+59|37|49}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 283,91 ± 0,03&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1835
| Opvlamster; dalk 2 planete&lt;ref name=&quot;arx&quot;&gt;{{Cite journal |arxiv = 1408.5645|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The NASA-UC-UH Eta-Earth Program: IV. A Low-mass Planet Orbiting an M Dwarf 3.6 PC from Earth|journal = The Astrophysical Journal|volume = 794|pages = 51|year = 2014|issue = 1|doi = 10.1088/0004-637X/794/1/51|bibcode = 2014ApJ...794...51H|s2cid = 17361592}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 
|-
| Struve&amp;nbsp;2398&amp;nbsp;B (HD&amp;nbsp;173740)
| 26
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,69&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,95&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|18|42|46,9}}
| {{Dek|+59|37|37}}
| 1835
| Opvlamster
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 18
| rowspan=&quot;2&quot; | {{nowrap|11,6182 ± 0,0008}}
| rowspan=&quot;2&quot; | Groombridge&amp;nbsp;34&lt;br /&gt;(Gliese&amp;nbsp;15)
| Groombridge&amp;nbsp;34&amp;nbsp;A (GX&amp;nbsp;Andromedae)
| 28
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: M3.0V--&gt;
| 8,08&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,32&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|0|18|22,9}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|+44|01|23}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 280,73 ± 0,02&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1813
| Opvlamster; dalk 2 planete&lt;ref name=&quot;arx&quot; /&gt; 
|-
| Groombridge&amp;nbsp;34&amp;nbsp;B (GQ&amp;nbsp;Andromedae)
| 28
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,06&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,30&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1813
| Opvlamster
|-
| 19
| 11,6780 ± 0,0056
| colspan=&quot;2&quot; | DX&amp;nbsp;Cancri (G&amp;nbsp;51-15)
| 30
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5Ve]]
| 14,78&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 16,98&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|08|29|49,5}}
| {{Dek|+26|46|37}}
|align=left | 279,29 {{±| 0,13}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1972
| Opvlamster
|-
| 20
| 11,753 ± 0,022
| colspan=&quot;2&quot; | [[Tau Ceti|Tau&amp;nbsp;Ceti]] (BD-16°295)
| 31
| style=&quot;background: {{Sterkleur|G}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G8Vp]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
|style=&quot;background: lightblue;&quot; | 3,49&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 5,68&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|01|44|04,1}}
| {{Dek|-15|56|15}}
|align=left | 277,52 {{±| 0,52}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1603
| 1 puinskyf; 4 planete, dalk nog 4
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 21
| rowspan=&quot;3&quot; | 11,869 ± 0,011
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Epsilon Indi|Epsilon&amp;nbsp;Indi]]&lt;br /&gt;(CPD-57°10015)
| Epsilon Indi A
| 32
| style=&quot;background: {{Sterkleur|K}};&quot; | K5Ve&lt;ref name=RECONS /&gt;
| style=&quot;background: lightblue;&quot; | 4,69&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 6,89&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|22|03|21,7}}
| {{Dek|-56|47|10}}
| rowspan=&quot;3&quot; align=left | 274,80 {{±| 0,25}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1603
| 1 planeet&lt;ref&gt;{{Cite arxiv |eprint = 1803.08163|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|title = Detection of the closest Jovian exoplanet in the Epsilon Indi triple system|last2 = Rybizki|first2 = J.|last3 = Andrae|first3 = R.|last4 = Fouesneau|first4 = M.|class = astro-ph.EP|year = 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background: #C3B091&quot;| Epsilon&amp;nbsp;Indi&amp;nbsp;Ba
| 32
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}};&quot; | [[Bruindwerg|T1.0V]]
| 12,3 J&lt;ref name=&quot;DwarfArchives&quot;&gt;{{cite web
  |title=DwarfArchives.org: Photometry, spectroscopy, and astrometry of M, L, and T dwarfs
  |publisher=caltech.edu
  |author=Chris Gelino, Davy Kirkpatrick, Adam Burgasser
  |url=http://ldwarf.ipac.caltech.edu/archive/version5/viewlist.php?table=ltdwarf&amp;format=text
  |accessdate=2012-06-10
  |archive-date=2013-11-13
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113142759/http://ldwarf.ipac.caltech.edu/archive/version5/viewlist.php?table=ltdwarf&amp;format=text
  |url-status=dead
  }} [http://spider.ipac.caltech.edu/staff/davy/ARCHIVE/index.shtml (main page)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190511221033/http://spider.ipac.caltech.edu/staff/davy/ARCHIVE/index.shtml |date=11 Mei 2019 }}&lt;/ref&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|22|04|10,5}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|-56|46|58}}
| 2003
|
|-
| style=&quot;background: #C3B091&quot;| Epsilon&amp;nbsp;Indi&amp;nbsp;Bb
| 32
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}};&quot; | [[Bruindwerg|T6.0V]]
| 13,2 J&lt;ref name=&quot;DwarfArchives&quot; /&gt;
|
| 2003
|
|-
| 22
| 11,9803 ± 0,0029
| colspan=&quot;2&quot; | GJ 1061 (LHS&amp;nbsp;1565)
| 35
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,09&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,26&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|03|35|59,7}}
| {{Dek|-44|30|45}}
|align=left | 274,80 {{±| 0,25}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1995
| 3 bekende planete&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Anglada-Escudé|first1=G.|last2=Reiners|first2=A.|last3=Pallé|first3=E.|last4=Ribas|first4=I.|last5=Berdiñas|first5=Z. M.|last6=López|first6=C. Rodríguez|last7=Morales|first7=N.|last8=López-González|first8=M. J.|last9=Hambsch|first9=F.-J.|date=2019-08-13|title=Red Dots: A temperate 1.5 Earth-mass planet in a compact multi-terrestrial planet system around GJ1061|language=en|arxiv=1908.04717|doi=10.1093/mnras/staa248|volume=493|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|pages=536–550|s2cid=199551874}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=henry1997&gt;{{cite journal | last1 = Henry | first1 = Todd J. | last2 = Ianna | first2 = Philip A. | last3 = Kirkpatrick | first3 = J. Davy | last4 = Jahreiss | first4 = Hartmut | date = July 1997 | title = The solar neighborhood IV: discovery of the twentieth nearest star | journal = The Astronomical Journal | volume = 114 | issue = 1 | pages = 388–395 | doi = 10.1086/118482 | bibcode=1997AJ....114..388H}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=henry2006&gt;{{cite journal | last1 = Henry | first1 = Todd J. | last2 = Jao | first2 = Wei-Chun | last3 = Subasavage | first3 = John P. | last4 = Beaulieu | first4 = Thomas D. | last5 = Ianna | first5 = Philip A. | last6 = Costa | first6 = Edgardo | last7 = Méndez | first7 = René A. | date = Desember 2006 | title = The Solar Neighborhood. XVII. Parallax Results from the CTIOPI 0.9 m Program: 20 New Members of the RECONS 10 Parsec Sample | journal = The Astronomical Journal | volume = 132 | issue = 6| pages = 2360–2371 | doi = 10.1086/508233 | bibcode=2006AJ....132.2360H|arxiv = astro-ph/0608230  | s2cid = 15002841 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 23
| 12,1084 ± 0,0035
| colspan=&quot;2&quot; | YZ&amp;nbsp;Ceti (LHS&amp;nbsp;138)
| 36
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 12,02&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,17&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|01|12|30,6}}
| {{Dek|-16|59|56}}
|align=left | 269,363 {{±| 0,078}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1961
| Opvlamster; 3 planete&lt;ref&gt;{{Cite journal |arxiv = 1708.03336|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The HARPS search for southern extra-solar planets XLII. A system of Earth-mass planets around the nearby M dwarf YZ Ceti|journal = Astronomy &amp; Astrophysics|volume = 605|pages = L11|year = 2017|doi = 10.1051/0004-6361/201731581|bibcode = 2017A&amp;A...605L..11A|s2cid = 119393757}}&lt;/ref&gt; en dalk nog 1
|-
| 24
| 12,199 ± 0,036
| colspan=&quot;2&quot; | Luyten se Ster (BD+05°1668)
| 37
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5Vn]]
| 9,86&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,97&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|07|27|24,5}}
| {{Dek|+05|13|33}}
|align=left | 267,36 {{±| 0,79}}&lt;ref name=&quot;Gatewood2008&quot;&gt;{{cite journal|last1=Gatewood|first1=George|title= Astrometric Studies of Aldebaran, Arcturus, Vega, the Hyades, and Other Regions|journal=The Astronomical Journal|date=1 July 2008|volume=136|issue=1|pages=452–460|doi=10.1088/0004-6256/136/1/452|bibcode=2008AJ....136..452G|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
| 1935
| 2 planete&lt;ref&gt;{{Cite journal |arxiv = 1703.05386|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The HARPS search for southern extra-solar planets XLI. A dozen planets around the M dwarfs GJ 3138, GJ 3323, GJ 273, GJ 628, and GJ 3293|journal = Astronomy &amp; Astrophysics|volume = 602|pages = A88|year = 2017|doi = 10.1051/0004-6361/201630153|bibcode = 2017A&amp;A...602A..88A|s2cid = 119418595}}&lt;/ref&gt; en dalk nog 2&lt;ref name=&quot;Pozuelos2020&quot;&gt;{{cite journal|last1=Pozuelos|first1=Francisco J.|last2=13 more |display-authors=1|title=GJ 273: on the formation, dynamical evolution, and habitability of a planetary system hosted by an M dwarf at 3.75 parsec|journal=Astronomy Astrophysics|volume=641|year=2020|pages=A23|doi=10.1051/0004-6361/202038047|arxiv=2006.09403}}&lt;/ref&gt;
|-
| 25
| 12,496 ± 0,013
| colspan=&quot;2&quot; | Teegarden se Ster (SO025300.5+165258)
| 38
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5V]]
| 15,14&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 17,22&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|02|53|00,9}}
| {{Dek|+16|52|53}}
|align=left | 261,01 {{±| 0,27}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 2003
| 2 bekende planete&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/forth/aa35460-19.pdf|title=The CARMENES search for exoplanets around M dwarfs. Two temperate Earth-mass planet candidates around Teegarden's Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Caballero|first1=J. A.|last2=Reiners|first2=A.|last3=Ribas|first3=I.|last4=Dreizler|first4=S.|last5=Zechmeister|first5=M.|date=2019-06-18|title=The CARMENES search for exoplanets around M dwarfs. Two temperate Earth-mass planet candidates around Teegarden's Star|url=https://www.aanda.org/articles/aa/abs/forth/aa35460-19/aa35460-19.html|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|language=en|doi=10.1051/0004-6361/201935460|issn=0004-6361|doi-access=free|volume=627|page=A49|arxiv=1906.07196|bibcode=2019A&amp;A...627A..49Z}}&lt;/ref&gt;
|-
| 26
| 12,8294 ± 0,0013
| colspan=&quot;2&quot; | [[Kapteyn se Ster]] (CD-45°1841)
| 39
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: sdM0VI--&gt;
| 8,84&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,87&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|05|11|40,6}}
| {{Dek|-45|01|06}}
|align=left | 254,226 {{±| 0,026}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1898
| 2 bekende planete&lt;ref name=&quot;Kapteyn-discovery&quot;&gt;{{cite journal|title=Two planets around Kapteyn's star : a cold and a temperate super-Earth orbiting the nearest halo red-dwarf |date=2014|arxiv=1406.0818|doi=10.1093/mnrasl/slu076 |volume=443 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters |pages=L89–L93|bibcode = 2014MNRAS.443L..89A |hdl=2299/19219 |last1=Anglada-Escude|first1=G.|s2cid=67807856}}&lt;/ref&gt;
|-
| 27
| 12,9515 ± 0,0029
| colspan=&quot;2&quot; | Lacaille&amp;nbsp;8760 (AX&amp;nbsp;Microscopii)
| 40
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M0.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: M2Ve--&gt;
| 6,67&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,69&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|21|17|15,3}}
| {{Dek|-38|52|03}}
|align=left | 251,829 {{±| 0,056}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1753
| Opvlamster; helderste M-dwerg in naglug
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 28
| rowspan=2 | 13,050 ± 0,008
| rowspan=&quot;2&quot; | SCR&amp;nbsp;1845-6357
| SCR&amp;nbsp;1845-6357&amp;nbsp;A
| 41
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M8.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 17,39
| 19,41
| {{RK|18|45|05,3}}
| {{Dek|-63|57|48}}
| rowspan=2 align=left | 249,91 {{±| 0,16}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 2004
| rowspan=2 | &lt;ref name=henry2006 /&gt;
|-
| style=&quot;background: #C3B091&quot;| SCR&amp;nbsp;1845-6357&amp;nbsp;B
| 41
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}};&quot; | [[Bruindwerg|T6]]&lt;ref name=nearmt&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/2007A%26A...471..655K The very nearby M/T dwarf binary SCR 1845-6357], Markus Kasper, Beth A. Biller, Adam Burrows, Wolfgang Brandner, Jano Budaj, and Laird M. Close, ''Astronomy and Astrophysics'' '''471''', #2 (Augustus 2007), pp. 655–659. {{DOI|10.1051/0004-6361:20077881}}&lt;/ref&gt;
| 13.3 J&lt;ref name=&quot;DwarfArchives&quot; /&gt;
|
| {{RK|18|45|02,6}}
| {{Dek|-63|57|52}}
| 2006
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 29
| rowspan=&quot;2&quot; | 13,0724 ± 0,0052
| rowspan=&quot;2&quot; | Kruger&amp;nbsp;60&lt;br /&gt;(BD+56°2783)
| Kruger&amp;nbsp;60&amp;nbsp;A
| 43
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,79&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,76&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|22|27|59,5}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|+57|41|45}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 249,5 {{±| 0,1}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1880
| rowspan=&quot;2&quot; |B is 'n opvlamster
|-
| Kruger&amp;nbsp;60&amp;nbsp;B (DO&amp;nbsp;Cephei)
| 43
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,41&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,38&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1890?
|-
| 30
| 13,1932 ± 0,0066
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | DEN&amp;nbsp;1048-3956
| 45
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M8.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 17,39&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 19,37&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|48|14,7}}
| {{Dek|-39|56|06}}
|align=left | 247,22 {{±| 0,12}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 2001
| &lt;ref&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005AJ....129.1954J The Solar Neighborhood. XIII. Parallax Results from the CTIOPI 0.9 Meter Program: Stars with μ &gt;= 1.0&quot; yr&lt;sup&gt;-1&lt;/sup&gt; (Motion sample)], Wei-Chun Jao, Todd J. Henry, John P. Subasavage, Misty A. Brown, Philip A. Ianna, Jennifer L. Bartlett, Edgardo Costa, René A. Méndez, ''The Astronomical Journal'' '''129''', #4 (April 2005), pp. 1954–1967. {{DOI|10.1086/428489}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=costa2005&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005AJ....130..337C The Solar Neighborhood. XIV. Parallaxes from the Cerro Tololo Inter-American Observatory Parallax Investigation—First Results from the 1.5 m Telescope Program], Edgardo Costa, René A. Méndez, W.-C. Jao, Todd J. Henry, John P. Subasavage, Misty A. Brown, Philip A. Ianna, and Jennifer Bartlett, ''The Astronomical Journal'' '''130''', #1 (July 2005), pp. 337–349. {{DOI|10.1086/430473}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 31
| rowspan=&quot;2&quot; | 13,424 ± 0,049
| rowspan=&quot;2&quot; | Ross&amp;nbsp;614&lt;br /&gt;(V577&amp;nbsp;Monocerotis, Gliese 234)
| Ross&amp;nbsp;614A (LHS&amp;nbsp;1849)
| 46
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,15&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,09&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|06|29|23,4}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|-02|48|50}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 242,97 {{±| 0,88}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1927
| rowspan=&quot;2&quot; | Opvlamster
|-
| Ross&amp;nbsp;614B (LHS&amp;nbsp;1850)
| 46
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M5.5V]]
| 14,23&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 16,17&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1936
|-
| 32
| 13,43 ± 0,13
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | UGPS 0722-05
| 48
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}};&quot; | [[Bruindwerg|T9]]&lt;ref name=RECONS /&gt; &lt;!--previous: M2Ve--&gt;
| 16,52 J
|
| {{RK|07|22|27,3}}
| {{Dek|–05|40|30}}
|align=left | 242,8 {{±| 2,4}}&lt;ref name=&quot;Leggett2012&quot;&gt;{{cite journal|last1=Leggett|first1=S. K.|display-authors=etal |title=The Properties of the 500 K Dwarf UGPS J072227.51-054031.2, and a Study of the Far-Red Flux of Cold Brown Dwarfs|journal=The Astrophysical Journal|date=1 April 2012|volume=748|issue=2|pages=74|doi=10.1088/0004-637X/748/2/74|issn=0004-637X|arxiv=1201.2973|bibcode=2012ApJ...748...74L|s2cid=14171934}}&lt;/ref&gt;
| 2010
|
|-
| 33
| 14,0458 ± 0,0038
| colspan=&quot;2&quot; | Wolf&amp;nbsp;1061 (Gliese 628, BD-12°4523)
| 49
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,07&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,93&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|16|30|18,1}}
| {{Dek|-12|39|45}}
|align=left | 232,210 {{±| 0,063}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1919
| 3 planete&lt;ref&gt;{{cite web
 | url =http://phys.org/news/2015-12-nearby-star-hosts-closest-alien.html
 | title =Nearby star hosts closest alien planet in the 'habitable zone'
 | date =Desember 16, 2015
 | website =Phys.org
 | access-date =2015-12-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 34
| rowspan=&quot;2&quot; | 14,05 ± 0,26
| rowspan=&quot;2&quot; | Wolf&amp;nbsp;424&lt;br /&gt;(FL&amp;nbsp;Virginis, LHS&amp;nbsp;333, Gliese 473)
| Wolf&amp;nbsp;424&amp;nbsp;A
| 50
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 13,18&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,97&lt;ref name=RECONS /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | {{RK|12|33|17,2}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Dek|+09|01|15}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 232,2 {{±| 4,3}}&lt;ref name=&quot;Gliese1991&quot;&gt;{{cite web|url=http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-source=V/70A&amp;Name=Gl%20473|title=Gl 473|website=Preliminary Version of the Third Catalogue of Nearby Stars|author=Gliese, W. and Jahreiß, H.|year=1991|access-date=10 Mei 2018|archive-date=10 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510115748/http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-source=V%2F70A&amp;Name=Gl%20473|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 1919
| rowspan=&quot;2&quot; | Opvlamsterre
|-
| Wolf&amp;nbsp;424&amp;nbsp;B
| 50
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M7Ve]]
| 13,17&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,96&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 1941
|-
| 35
| 14,0744 ± 0,0023
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: white&quot; | [[Van Maanen se Ster]] (Gliese 35, LHS&amp;nbsp;7)
| 52
| style=&quot;background: white&quot; | [[Witdwerg|DZ7]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 12,38&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,21&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|00|49|09,9}}
| {{Dek|+05|23|19}}
|align=left | 231,737 {{±| 0,038}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1896
| Vrydrywend; dalk puinskyf en 1 planeet
|-
| 36
| 14,1725 ± 0,0037
| colspan=&quot;2&quot; | Gliese&amp;nbsp;1 (CD-37°15492)
| 53
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,55&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,35&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|00|05|24,4}}
| {{Dek|-37|21|27}}
|align=left | 230,133 {{±| 0,060}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1884
| 
|-
| 37
| 14,30 {{±| 0,56}}
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | WISE 1639-6847
| 54
| style=&quot;background: {{Sterkleur|Y}}&quot; | [[Bruindwerg|Y0,5]]
| 20,57 J
|22,10 J
| {{RK|16|39|40.9}}
| {{Dek|-68|47|46}}
| align=left | 228,1 {{±| 8,9}}&lt;ref name=&quot;WISE 1639parallax&quot;&gt;{{cite journal |last1=Martin |first1=Emily C. |display-authors=etal |title=Y dwarf Trigonometric Parallaxes from the Spitzer Space Telescope |journal=The Astrophysical Journal |volume=867 |issue=2 |pages=109 |date=17 September 2018 |arxiv=1809.06479 |doi=10.3847/1538-4357/aae1af |bibcode=2018ApJ...867..109M |s2cid=119097554 }}&lt;/ref&gt;
| 2012
| &lt;ref name=distance group=nota&gt;Dalk nie binne 5 parsek van die Son af nie.&lt;/ref&gt;
|-
| 38
| 14,509(187)
| colspan=&quot;2&quot; | TZ&amp;nbsp;Arietis (Gliese 83.1, Luyten&amp;nbsp;1159-16)
| 55
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 12,27&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,03&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|02|00|13,2}}
| {{Dek|+13|03|08}}
|align=left | 219,801 {{±| 0,049}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1955?
| Opvlamster; 3 bekende planete&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;/&gt;
|-
| 39
| 14,809(107)
| colspan=&quot;2&quot; | Gliese&amp;nbsp;674 (LHS&amp;nbsp;449)
| 56
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,38&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,09&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|17|28|39,9}}
| {{Dek|-46|53|43}}
|align=left | 219,781 {{±| 0,032}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1930
| 1 bekende planeet&lt;ref&gt;http://exoplanet.eu/star.php?st=GJ+674&lt;/ref&gt;
|-
| 40
| 14,793(55)
| colspan=&quot;2&quot; | Gliese&amp;nbsp;687 (LHS&amp;nbsp;450, BD+68°946)
| 57
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,17&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,89&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|17|36|25,9}}
| {{Dek|+68|20|21}}
|align=left | 219,781 {{±| 0,032}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1862
| Dalk opvlamster; 2 planete&lt;ref name=&quot;GJ687b-discovery&quot;&gt;[http://www.oklo.org/GL687.pdf The Lick–Carnegie exoplanet survey: Gliese 687 b: A Neptune-mass planet orbiting a nearby red dwarf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327221259/http://www.oklo.org/GL687.pdf |date=27 Maart 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Feng2020&gt;{{citation|arxiv=2008.07998|title=Search for Nearby Earth Analogs. III. Detection of ten new planets, three planet candidates, and confirmation of three planets around eleven nearby M dwarfs|year=2020|last1=Feng|first1=Fabo|last2=Shectman|first2=Stephen A.|last3=Clement|first3=Matthew S.|last4=Vogt|first4=Steven S.|last5=Tuomi|first5=Mikko|last6=Teske|first6=Johanna K.|last7=Burt|first7=Jennifer|last8=Crane|first8=Jeffrey D.|last9=Holden|first9=Bradford|author10=Sharon Xuesong Wang|last11=Thompson|first11=Ian B.|last12=Diaz|first12=Matias R.|last13=Paul Butler|first13=R.|doi=10.3847/1538-4365/abb139|s2cid=221150644}}  Accepted for publication by ApJS&lt;/ref&gt;
|-
| 41
| 14,805(242)
| colspan=&quot;2&quot; | LHS&amp;nbsp;292 (LP&amp;nbsp;731-58)
| 58
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,60&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 17,32&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|48|12,6}}
| {{Dek|-11|20|14}}
|align=left | 219,12 {{±| 0,16}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1960's?
| Opvlamster
|-
| 42
| 15,1182 {{±| 0,0023}}
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: white&quot; | LP 145-141 (WD&amp;nbsp;1142-645, Gliese 440)
| 59
| style=&quot;background: white&quot; | [[Witdwerg|DQ6]]&lt;ref name=&quot;RECONS&quot;/&gt;
| 11,50
| 13,18
| {{RK|11|45|42.9}}
| {{Dek|-64|50|29}}
|align=left | {{nowrap|215,737 {{±| 0,032}}}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1917
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |43
| rowspan=&quot;3&quot; | 15,2090 {{±| 0,0050}}
| rowspan=&quot;3&quot; | G 208-44&lt;br&gt;G 208-45&lt;br&gt;(GJ 1245)
| G&amp;nbsp;208-44&amp;nbsp;A (V1581&amp;nbsp;Cyg)
| rowspan=&quot;3&quot; | 60
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5,5V]]&lt;ref name=&quot;RECONS&quot;/&gt;
| 13,46
| 15,17
| {{RK|19|53|54.2}}
| {{Dek|+44|24|55}}
| rowspan=&quot;3&quot; align=left | 214,45 {{±| 0,07}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1967
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Opvlamster]]re
|-
| G&amp;nbsp;208-45
|  style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6,0V]]&lt;ref name=&quot;RECONS&quot;/&gt;
| 14,01
| 15,72
| {{RK|19|53|55.2}}
| {{Dek|+44|24|56}}
| 1967
|-
| G&amp;nbsp;208-44&amp;nbsp;B
|  style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5,5]]
| 16,75
| 18,46
| {{RK|19|53|54.2}}
| {{Dek|+44|24|55}}
| 1984
|-
| 44
| 15,342(141)
| colspan=&quot;2&quot; | [[Gliese 876]] (Ross&amp;nbsp;780)
| 63
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,17&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 11,81&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|22|53|16,7}}
| {{Dek|-14|15|49}}
|align=left | 213,867 {{±| 0,076}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1928
| 4 planete&lt;ref&gt;{{cite journal| last1=Rivera | first1=Eugenio J.| last2=Laughlin | first2=Gregory| last3=Butler | first3=R. Paul| last4=Vogt | first4=Steven S.| last5=Haghighipour | first5=Nader| last6=Meschiari | first6=Stefano| display-authors=1| title=The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A Uranus-mass Fourth Planet for GJ 876 in an Extrasolar Laplace Configuration| journal=The Astrophysical Journal| volume=719| issue=1| pages=890–899| date=July 2010 | doi=10.1088/0004-637X/719/1/890| bibcode=2010ApJ...719..890R | arxiv=1006.4244| s2cid=118707953}}&lt;/ref&gt; en dalk nog 2 (betwis)
|-
| 45
| 15,610(204)
| colspan=&quot;2&quot; | LHS&amp;nbsp;288 (Luyten&amp;nbsp;143-23)
| 64
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,90&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,51&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|44|21,2}}
| {{Dek|-61|12|36}}
|align=left | 206,817 {{±| 0,074}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1955?
| &lt;ref name=henry2006 /&gt;
|-
| 46
| 15,313(259)
| colspan=&quot;2&quot; | GJ&amp;nbsp;1002
| 65
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 13,76&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 15,40&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|00|06|43,8}}
| {{Dek|-07|32|22}}
|align=left | 206,21 {{±| 0,13}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1964
|
|-
| 47
| 15,848(52)
| colspan=&quot;2&quot; | Groombridge&amp;nbsp;1618 (Gliese 380)
| 66
| style=&quot;background: #ffd2a1;&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K7.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 6,59&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,16&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|11|22,1}}
| {{Dek|+49|27|15}}
|align=left | 205,392 {{±| 0,034}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1838
| Opvlamster; helderste enkele rooidwerg in naglug; dalk 1 puinskyf en 1 planeet
|-
| 48
| 16,197(313)
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | DEN&amp;nbsp;0255-4700
| 67
| style=&quot;background: {{Sterkleur|L}};&quot; | [[Bruindwerg|L7.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 22,92&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 24,44&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|02|55|03,7}}
| {{Dek|-47|00|52}}
|align=left | 205,33 {{±| 0,25}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1999
| &lt;ref name=costa2005 /&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 49
| rowspan=&quot;2&quot; | 15,832(83)
| rowspan=&quot;2&quot; | Gliese 412
| Gliese 412&amp;nbsp;A
| 68
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,77&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,34&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|11|05|28,6}}
| {{Dek|+43|31|36}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=left | 204,06 {{±| 0,17}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1850's?
| 
|-
| Gliese 412&amp;nbsp;B (WX&amp;nbsp;Ursae&amp;nbsp;Majoris)
| 68
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 14,48&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 16,05&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|11|05|30,4}}
| {{Dek|+43|31|18}}
| 1850's?
| Opvlamster
|-
| 50
| 16,085(105)
| colspan=&quot;2&quot; | Gliese 832
| 70
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 8,66&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,20&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|21|33|34,0}}
| {{Dek|-49|00|32}}
|align=left | 201,407 {{±| 0,043}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1910's?
| Dalk opvlamster; 2 planete&lt;ref&gt;{{cite journal | last=Bailey |first=Jeremy | display-authors=etal | title=A Jupiter-like Planet Orbiting the Nearby M Dwarf GJ832 | doi=10.1088/0004-637X/690/1/743 | bibcode=2009ApJ...690..743B | journal=The Astrophysical Journal | volume=690 | issue=1 | pages=743–747 | arxiv=0809.0172 | year=2009 |s2cid=17172233 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|arxiv=1406.5587|title= GJ 832c: A super-earth in the habitable zone|journal= The Astrophysical Journal|volume= 791|issue= 2|pages= 114|last1=  Wittenmyer|first1= R. A.|last2= Tuomi |display-authors=etal |year= 2014|doi= 10.1088/0004-637X/791/2/114|bibcode=2014ApJ...791..114W|s2cid= 12157837}}&lt;/ref&gt;
|-
| 51
| 15,942(218)
| colspan=&quot;2&quot; | AD&amp;nbsp;Leonis
| 71
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 9,32&lt;ref name=RECONS /&gt;
| 10,87&lt;ref name=RECONS /&gt;
| {{RK|10|19|36,4}}
| {{Dek|+19|52|10}}
|align=left | 201,368 {{±| 0,068}}&lt;ref name=&quot;GaiaDR2&quot;/&gt;
| 1850's?
| Opvlamster; dalk 1 planeet (betwis)&lt;ref name=&quot;Frequency of planets orbiting M dwa&quot;/&gt; in 2020)&lt;ref name=GAPS2020&gt;{{cite journal|last1=Carleo |first1=I.|last2=29 more |display-authors=1|year=2020|title=The GAPS Programme at TNG&amp;nbsp;XXI – A GIARPS case-study of known young planetary candidates: Confirmation of HD&amp;nbsp;285507&amp;nbsp;b and refutation of AD&amp;nbsp;Leo&amp;nbsp;b|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|volume=A5|page=638|doi=10.1051/0004-6361/201937369|arxiv=2002.10562 }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 52
| rowspan=&quot;2&quot; | 16,26 {{±| 0,76}}
| rowspan=&quot;2&quot; | GJ 1005
| GJ 1005 A
| rowspan=&quot;2&quot; | 72
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4V]]&lt;ref name=&quot;G158-50&quot;&gt;{{cite web|title=G 158-50 - SIMBAD|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=G+158-50|website=SIMBAD|access-date=2015-09-12}}&lt;/ref&gt;
| 11,48&lt;ref name=&quot;G158-50&quot;/&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |{{RK|00|15|28.11}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Dek|-16|08|01.6}}
|rowspan=&quot;2&quot; align=left | 200,5 {{±| 9,4}}&lt;ref name=&quot;G158-50&quot;/&gt;
| 1941
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;distance&quot; group=&quot;nota&quot;/&gt;
|- 
| GJ 1005 B
| style=&quot;background: {{Sterkleur|M}};&quot; | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M7V]]
| ?
| ?
| 1984
|
|-
| 53
| 16,3 {{±| 4,2}}
| style=&quot;background: #C3B091&quot; colspan=&quot;2&quot; | WISE J0521+1025
| 74
| style=&quot;background: {{Sterkleur|T}};&quot; | [[Bruindwerg|T7,5]]&lt;ref name=&quot;Bihain2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bihain |first1=G. |last2=Scholz |first2=R.-D. |last3=Storm |first3=J. |last4=Schnurr |first4=O. |title=An overlooked brown dwarf neighbour (T7.5 at ~ 5 pc) of the Sun and two additional T dwarfs at about 10 pc |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=26 Augustus 2013 |volume=557 |issue=43 |pages=A43 |doi=10.1051/0004-6361/201322141 |arxiv=1307.2722 |bibcode=2013A&amp;A...557A..43B |s2cid=118454396 }}&lt;/ref&gt;
| 15,26 J
| 16,95 J
| {{RK|05|21|26.3}}
| {{Dek|+10|25|28}}
|align=left | 217,5 {{±| 40}}
| 2012
| &lt;ref name=onseker group=nota&gt;Afstand uiters onseker.&lt;/ref&gt;
|- class=&quot;unsortable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |#
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Afstand&lt;ref name=distfn&gt;Van parallaks.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[ligjare]])&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Stelsel&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;[[Ster]]&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;{{nowrap|Ster #}}&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Sterreklassifikasie|Sterklas]]&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Skynbare magnitude]] 
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Absolute magnitude]] 
!&lt;small&gt;[[Regte klimming|RK]]&lt;ref name=RECONS /&gt;&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;[[Deklinasie]]&lt;ref name=RECONS /&gt;&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Parallaks]]&lt;ref name=&quot;RECONS&quot; /&gt;&lt;ref name=plxfn&gt;Parallaxes given by RECONS are a weighted mean of values in the sources given, as well as measurements by the RECONS program.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[boogsekonde|mbs]])&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;Ontdek&lt;/small&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[#Notas|Notas]]&lt;/small&gt;
|-class=&quot;unsortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;Naam&lt;/small&gt;
! style=&quot;background: #FFC&quot; colspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;[[Epog (sterrekunde)|Epog J2000.0]]&lt;/small&gt;
|}

== Die toekoms ==
Ross&amp;nbsp;248, tans op ’n afstand van 10,3 [[ligjare]], het ’n [[radiale snelheid]] van -81&amp;nbsp;km/s. In sowat 31&amp;nbsp;000 jaar kan dit vir verskeie millennia die naaste ster aan die Son wees met ’n afstand van 3,02 ligjare oor 36&amp;nbsp;000 jaar.&lt;ref name=Matthews1994 /&gt; Gliese&amp;nbsp;445, tans 17,6 ligjare van die Son af, het ’n radiale snelheid van -119&amp;nbsp;km/s. In sowat 40&amp;nbsp;000 years sal dit vir ’n paar duisend jaar die naaste ster wees.&lt;ref name=Matthews1994&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The Close Approach of Stars in the Solar Neighborhood]&lt;/ref&gt;

==Notas==
{{Reflist|group=nota}}

== Verwysings ==
{{verwys
| column-count = |3|
| refs =

* [http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm &quot;The 100 nearest star systems&quot;], ''[[Research Consortium on Nearby Stars]]''
&lt;!---*{{cite web
|title=100 nearest star systems
|work=RECONS
|url=http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm
|accessdate=2005-10-24
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20050923194412/http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm
|archivedate=2005-09-23}} ([http://web.archive.org/web/20060523033006/http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm 2006-05-23 archive])--&gt;
&lt;!---{{cite web
|title=100 nearest star systems
|work=RECONS
|url=http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm
|accessdate=2008-11-19}}---&gt;
* {{cite web
|title=NStars database
|work=[[Northern Arizona University]]
|url=http://nstars.nau.edu
|accessdate=2005-10-24
|archive-date=2015-02-20
|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220052203/http://nstars.nau.edu/
|url-status=dead
}}
* {{cite web
|title=Map of the 25 nearest star systems
|work=NASA
|url=http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap010318.html
|accessdate=2005-10-24}}
* {{cite web
|title=Notable Nearby Stars
|work=SolStation
|url=http://www.solstation.com/stars.htm
|accessdate=2005-10-24}}
* {{cite web
|title=Cool stars in the solar Neighbourhood
|work=D. Montes, UCM
|url=http://www.ucm.es/info/Astrof/invest/actividad/cool_NS.html
|accessdate=2005-11-14}}
* [http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The dynamics of the closest stars]
* {{cite web
|author=Takeda, G.
|coauthors=E. B. Ford, A. Sills, F. A. Rasio, D. A. Fischer, J. A. Valenti
|year=2006
|url=http://exoplanets.org/SPOCS_evol.html
|title=Structure and Evolution of Nearby Stars with Planets II. Physical Properties of ~ 1000 Cool Stars from the SPOCS Catalog
|publisher=California &amp; Carnegie Planet Search
|accessdate=2006-10-13
}}
* [http://www.bodurov.com/NearestStars/ Nearest Stars 3D View]
}}
{{Verwysings}}

{{sterre}}
{{DEFAULTSORT:Naaste sterre, Lys van}}
[[Kategorie:Lyste van sterre]]</text>
      <sha1>0kx9neuc3tu41gg77orwpnmmnc8fyjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Surrender Hill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75916</id>
    <revision>
      <id>2923056</id>
      <parentid>2877441</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hoephoep</username>
        <id>68876</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>My eie foto bygevoeg</comment>
      <origin>2923056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="8s6n79xgfquz0qtq7y3htgn5vmqymys" xml:space="preserve">[[Lêer:Resa del bacino del Brandewater.jpg|duimnael|regs|250px|Meer as 4&amp;nbsp;300 boere lê die wapen neer]]
[[Lêer:Surrender Hill, R711, Slaapkrans, oos-Vrystaat.jpg|duimnael|regs|250px|Uitsig op Surrender Hill langs die R711-roete in die oos-Vrystaat]]

By '''Surrender Hill''' het die Vrystaatse Boeremagte in Julie 1900 een van die grootste terugslae tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] beleef.

Surrender Hill (voorheen bekend as Slaapkrans) is 'n koppie langs die [[R711 (Suid-Afrika)|R711-pad]] 20&amp;nbsp;km oos van [[Fouriesburg]], 42&amp;nbsp;km suid van [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]], 10&amp;nbsp;km suidwes van [[Clarens, Vrystaat|Clarens]] en 2&amp;nbsp;km van die [[Lesotho]]-grens.

In Julie 1900 is 'n groot deel van die Vrystaatse magte in die [[Brandwaterkom]] (tussen Fouriesburg en [[Golden Gate Hoogland Nasionale Park|Golden Gate]]) deur die Britse troepe omsingel. Genl. [[C.R. de Wet]] en ongeveer 2&amp;nbsp;000 man kon oor Slabbertsnek ontsnap. In die bergkom het hoofkommandant [[Marthinus Prinsloo]] die bevel oorgeneem en is daar met 4&amp;nbsp;314 man op 29 Julie tot oorgawe gedwing. Hierdie krygsgevangenes is na kampe op [[St. Helena]], [[Bermuda]] en [[Ceylon]] gestuur. Op 9 Augustus het die Britte alle gebuite wapentuig en 6 miljoen rondes ammunisie by Surrender Hill vernietig. Die kaal kolle wat deur die brand en die ontploffende ammunisie veroorsaak is, is nog sigbaar.

[[Lêer:Gedenksteen_by_Surrender_Hill_(Slaapkrans)_01.jpg|duimnael|alt=Gedenksteen wat die gebeure by Surrender Hill beskryf.|Gedenksteen wat die gebeure by Surrender Hill beskryf.]]
Die terrein by Surrender Hill is in 1986 deur die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap|Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]] tot monument verklaar.

Jaarliks word hier die Surrender Hill-[[maraton]] gehou. Dit is 'n uitdagende wedloop weens die hoogte wat tussen 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m en 2&amp;nbsp;500&amp;nbsp;m wissel oor die 42&amp;nbsp;km-afstand.

== Bibliografie ==
{{Commonskat}}
* Inligtingsbord op die terrein
* Raper, P.E.: New dictionary of South African place names. Johannesburg: Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-190-2}}

{{Koördinate|28|36|33|S|28|23|10|E|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>8s6n79xgfquz0qtq7y3htgn5vmqymys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente De Hoop</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79483</id>
    <revision>
      <id>2923172</id>
      <parentid>2439560</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6678" sha1="05zbbufh40hmdbd1chx6245upfcvn53" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk De Hoop 1.jpg|duimnael|links|320px|De Hoop se NG kerkgebou in 2013.]]
[[Lêer:Ds FJP de Kock.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Frederik Johannes Potgieter de Kock, van 1916 tot 1926 De Hoop se tweede leraar. Hy het in 1931 afgetree en is op [[6 Januarie]] [[1946]] oorlede.]]
[[Lêer:NG kerk De Hoop 1917.jpg|duimnael|links|270px|De Hoop se kerkgebou, soos dit vandag nog daar uitsien, afgeneem vir ''Ons Kerk Album'' omstreeks 1917.]]
[[Lêer:George Murray ouer.jpg|duimnael|links|180px|Ds. [[George Murray]], De Hoop se eerste leraar en jongste seun van ds, [[Andrew Murray sr]]., stamvader van die Murrays in Suid-Afrika van wie vyf seuns predikant geword het.]]
[[Lêer:Ds JC Lamprecht.jpg|duimnael|170px|Ds. Johannes Christiaan Lamprecht, van 1927 tot 1933 De Hoop se derde leraar. Hy is oorlede op [[14 Mei]] [[1945]], terwyl hy leraar was van die NG gemeente Vandermerwe op [[Bonnievale]].]]
[[Lêer:Ds en mev HL Pepler.jpg|regs|duimnael|270px|Ds. en mev. H.L. Pepler. Hy was van 1933 tot 1945 De Hoop se vierde leraar. Daarna was hy tot 1954 leraar van die [[NG gemeente Adelaide]] in die [[Oos-Kaap]]. Ná vier jaar as medeleraar van die [[NG gemeente Mosselbaai]], het hy van 1958 tot sy aftrede in 1978 as die eerste leraar van die dogtergemeente Mosselbaai-Suid gedien.]]
[[Lêer:Ds AZA van Jaarsveld en gesin.jpg|duimnael|regs|300px|Ds. A.Z.A. van Jaarsveld en sy gesin. Hy was van 1946 tot 1952 De Hoop se vyfde leraar. Dié foto is geneem tydens sy dienstyd as leraar van die [[NG gemeente Prieska]] van 1952 tot 1963.]]

Die '''NG gemeente De Hoop''' was 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] met sy middelpunt op die landbougemeenskap [[De Hoop, Wes-Kaap|De Hoop]], sowat 14&amp;nbsp;km wes van [[Oudtshoorn]]. Omdat die gemeenskap mettertyd gekwyn het en daarmee saam die gemeente, is dit later by die gemeente Oudtshoorn-Park ingelyf.

== Agtergrond ==
'n Sterk gemeenskap het van omstreeks 1850 af opgebloei in die omgewing rondom Oudtshoorn, waar die moedergemeente eers op [[11 Oktober]] [[1853]] as die 53ste gemeente in die NG Kerk gestig is. In 1908 het die kerkraad van die moedergemeente besluit om op ’n plaas sowat 15&amp;nbsp;km wes van die dorp erwe te verkoop en ’n kerk te bou (van dié erwe het blykbaar teen 2013, toe die Park-gemeente die kerkgebou in die mark gesit het, steeds aan die kerk behoort). Op [[5 Mei]] [[1909]] is daar op die nuwe aanleg, wat die naam De Hoop gekry het, deur ds. [[George Murray]] van Oudtshoorn die hoeksteen van ’n kerkgebou gelê. Die argitek was Watson Hall (1876–1941).&lt;ref&gt;[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4516 Besonderhede op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170722050900/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4516 |date=22 Julie 2017 }}. URL besoek op 16 Augustus 2013.&lt;/ref&gt; Intussen is ook ’n ruim [[pastorie]] gebou waarin ds. Murray, as die vader van 16, as medeleraar van Oudtshoorn sy intrek geneem het.

== Kerkgebou ==
Die sierlike klipsteenkerkgebou met sitplek vir 700 kerkgangers, toring en uurwerk het slegs £4 810 gekos en is op [[30 April]] [[1910]] ingewy. In dieselfde jaar is die stigting van ’n selfstandige gemeente deur die Ring van George goedgekeur en op [[5 April]] [[1911]] voer die Ringskommissie die besluit deur. Die jong gemeente ontvang van Oudtshoorn, sonder skuld, die pastorie en kerk, asook die predikant, want op [[17 Junie]] [[1911]] is die godsalige ds. Murray (toe reeds 66 jaar oud) hier bevestig deur sy gryse broer, dr. [[Andrew Murray]], wat weens sy hoë ouderdom (83 jaar) ingelei moes word.

== Ds. George Murray ==
De Hoop was gelukkig om die waardige ds. George Murray, met sy rype ervaring en diepe godsvrug, as eerste leraar in sy deurslaggewende beginjare te kon hê. Veral in die donker dae van die [[Eerste Wêreldoorlog]]  en die gevolglike rampspoedige ineenstorting van die volstruisveerprys, was hy en sy minsame gade ’n ware vader en moeder vir die beproefde gemeente. In dié rustige, landelike omgewing het daar uit sy pen verskeie belangwekkende werke gevloei, onder meer die insigryke ''Oom Willem Smit'' en ''Een Beker Zonder Oor''. In 1916 het ds. Murray afgetree en op [[18 Mei]] [[1921]] is hy in die ouderdom van 75 jaar oorlede.

Ná ds. Murray is die herderstaf agtereenvolgens gedra deur di. F.J. de Kock (1916-’21), J.C. Lamprecht (1927-’33), H.L. Pepler (1933-’45) en A.Z.A. van Jaarsveld (1946–?).

== Groei en vooruitgang ==
Die gemeente is telkens gestrem deur water en watersnood: die teisterende droogte van 1927 en die dekade ná 1940 asook die oorstromings van 1916 en 1932 het diep spore nagelaat. Te midde van persoonlike skommelinge was daar egter, veral in die beginjare, bestendige ontwikkeling en finansieel is die hoogtepunt in 1948 bereik. Verbeteringe is gaandeweg aangebring: die kerksaal is in 1914 al opgerig, net soos die kerk en die pastorie van die pragtige plaaslike klipgebou; elektriese ligte vir die kerk, saal en pastorie is in 1939 aangebring en die nuwe orrel is op [[5 Desember]] [[1948]] ingewy. In die middel van die dekade ná 1950 is die kerksaal vergroot.

Jare nadat die gemeente ingelyf is by Oudtshoorn-Park, is die kerkgebou in 2013 in die mark geplaas vir R1&amp;nbsp;995&amp;nbsp;000.

== Enkele leraars ==
* [[George Murray]], 1911–1916 (emeriteer; oorlede op [[18 Mei]] [[1921]])
* Frederik Johannes Potgieter de Kock, 1916–1926
* Johannes Christiaan Lamprecht, 1927–1933
* Hendrik Lodewyk Pepler, 1933–1945 (waarna [[NG gemeente Adelaide]])
* Adriaan Zacharias Albertus van Jaarsveld, 1946–1952
* George Muller Theunissen, 1952–1961

== Bronne ==
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&amp;utm_medium=cpc&amp;utm_content=101219469&amp;utm_campaign=bobfeed Oudtshoorn-De Hoop se kerkgebou te koop op Bid or Buy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304134156/http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&amp;utm_medium=cpc&amp;utm_content=101219469&amp;utm_campaign=bobfeed |date= 4 Maart 2016 }} URL besoek op 16 Augustus 2013.
* [http://www.oudtshoorncourant.com/news.aspx?id=77136&amp;h=Nuwe-hoop-vir-De-Hoop#.U4RNl2cTNUA.facebook ''Nuwe hoop vir De Hoop''], ''Oudtshoorn Courant'', [[27 Mei]] [[2014]]. URL besoek op 29 Mei 2014.

{{DEFAULTSORT:De Hoop, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>05zbbufh40hmdbd1chx6245upfcvn53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Mthatha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80381</id>
    <revision>
      <id>2923181</id>
      <parentid>2566376</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17163" sha1="1gx3v1mudojdl04bf56les5sog77a3l" xml:space="preserve">[[Lêer:Ou NG kerk Umtata.jpg|duimnael|295px|links|Die kerkraad van Umtata het in 1903 dié kerkie in die gotiese styl op die kerkplaas Roodeheuwel enkele kilometer buite die dorpie [[Mthatha|Umtata]] opgerig, maar toe die gemeente se middelpunt dorp toe verskuif en die ou lidmate te geheg aan die ou kerkie was, het die kerkraad die sonderlinge stap gedoen om dit te laat sloop. Op dié plek, later Decoligny genoem na Umtata se leraar ds. George De Coligny Murray, het in later jare 'n sendingstasie en gemeente van die Verenigende Gereformeerde Kerk ontstaan. Die plaaslike hoofman, Ngangelizwe, het die grond in 1869 aan blanke boere gegee om as ’n buffer te dien tussen sy mense, die Temboes, en die Pondo, wat aan die ander kant van die [[Mthatharivier]] gewoon het.]]

[[Lêer:Ds JP Jooste.jpg|regs|160px|duimnael|Ds. J.P. Jooste van die gemeente Maclean (later genoem [[NG gemeente Komga|Komga]]) het die eerste eredienste op die kerkplaas Roodeheuwel gehou vir lidmate op en om Umtata.]]

[[Lêer:Ds August Ahrbeck.jpg|duimnael|links|160px|Ds. [[August Ahrbeck]]. Hy was van [[18 Januarie]] [[1883]] tot [[23 Oktober]] [[1893]] die [[NG gemeente Prieska]] se eerste leraar, maar nadat hy moes bedank weens klagtes wat gemeentelede teen hom ingebring het, het hy in die Transkei-gebied onder NG lidmate kom werk. Van die [[NG gemeente Ugie]] was hy ook die eerste leraar, van 1903 tot hy op [[19 Augustus]] [[1905]] weens swak gesondheid noodgedwonge sy emeritaat moes aanvaar.]]

[[Lêer:EZJ de Beer.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[E.Z.J. de Beer]], van 1864 tot 1878 die twee leraar van die [[NG gemeente Dordrecht]], was die heel eerste leraar van die NG Kerk wat die lidmate in die Transkei besoek het.]]

[[Lêer:DS Botha.jpg|duimnael|links|160px|Dit was hoofsaaklik deur die ywer van ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], van 1894 tot 1898 die [[NG gemeente Dordrecht]] se vyfde leraar, dat die NG gemeente Umtata afgestig kon word.]]

[[Lêer:Ds WA Alheit.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Wilhelm Adolph Alheit|W.A. Alheit]] van die [[NG gemeente Dordrecht]] het verantwoordelikheid vir die lidmate van [[Elliot]], Cala en Embokotwa aanvaar, terwyl ds. Müller dié op [[Ugie]], [[Maclear]], [[Mount Fletcher]], [[Cedarville]] en Umtata moes arbeid tot die stigting van die gemeente [[Cedarville]] in 1888 en Umtata in 1890, toe hy steeds konsulent van die vakante Cedarville was. Ugie het deel van sy verantwoordelikheid gebly.]]

[[Lêer:Ds Hilgard Muller.jpg|duimnael|links|160px|Ds. [[Helgard Müller (predikant)|Helgard Müller]] het as leraar van die [[NG gemeente Barkly-Oos]] die verantwoordelikheid vir lidmate in die Transkei gedeel, al was die gebied buite die gemeente se grense. Dit het sy gesondheid dermate geknak dat hy in 1898 in die ouderdom van 39 jaar oorlede is.]]

[[Lêer:Prof. J.I. Marais.jpg|duimnael|regs|160px|Prof. J.I. Marais van die [[Kweekskool]] het in September 1889 op ds. Müller se uitnodiging Barkly-Oos kom besoek en saam met hom die lang reis na Cedarville en Umtata afgelê waar hulle op onderskeidelik 22 en 29 September die Nagmaal bedien het.]]

Die '''NG gemeente Mthatha''' (vir die grootste deel van sy bestaan geskryf &quot;Umtata&quot;) is die enigste oorblywende gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die voormalige tuisland [[Transkei]] nadat al die ander gemeentes mettertyd gekwyn en ontbind of by ander gemeentes ingelyf is, naamlik Butterworth (gestig 1958, [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]] by die eertydse [[NG gemeente Komga|gemeente Komga]] omstreeks 1978), [[NG gemeente Du Plessis|Du Plessis]] (1919, deels in die tuisland Transkei en deels in die aanliggende Oos-Kaapland, ingelyf by [[NG gemeente Indwe|Indwe]]) en [[NG gemeente Pondoland|Pondoland]] (1948, ingelyf by Kokstad op [[24 September]] [[1968]]). Dieselfde lot het die enigste gemeente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], [[Gereformeerde kerk Transkei|Transkei]], gestig in 1955, oorgekom toe dit in 1974 ontbind het.

Mthatha is deel van die Ring van Dordrecht, wat ook bestaan uit die gemeentes [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]], [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]], [[NG gemeente Elliot|Elliot]], [[NG gemeente Ugie|Ugie]], [[NG gemeente Indwe|Indwe]] en [[NG gemeente Maclear|Maclear]].

== Agtergrond ==
Hoewel Umtata eers in 1890 of '91 as selfstandige gemeente van die [[NG gemeente Dordrecht]] afgestig is, het daar reeds in 1872, kort ná die aankoms van die eerste boere in die Transkei, 'n kerkgeboutjie van sooie verrys. Dit was in die buffergebied wat die destydse regering daargestel het met die hoop dat blanke nedersetting die voortdurende oorloë tussen die Pondo en die [[Temboes]] tot 'n einde sou bring. Hoewel plase gratis verkrygbaar was, is al die grond nie beset nie. Teen 1877 het die stryd opnuut uitgebars sodat die boere in 1880 die wyk moes neem. In die agt jaar wat gevolg het, is die geboutjie tydens hul afwesigheid deur strydende inboorlinge vernietig.

Ds. [[Helgard Müller (predikant)|Helgard Müller]] se voorganger in die [[NG gemeente Barkly-Oos]], ds. Geo. S. Malan, het al in 1886 die verafwonende lidmate in [[Griekwaland-Oos]] en [[Tembuland|Temboeland]] besoek, maar dit was veral ds. Müller wat hom oor hierdie afgeleë buitewyke, wat eintlik buite die grens van die gemeente Barkly-Oos gelê het, ontferm het. Die verwagting van die eerste intrekkers in dié verre uithoek van die [[Kaapkolonie]] was baie groot, maar so ook hul ontnugtering. Misreën het tot 12 dae aangehou en die grond het 'n pappery geword. Riviere het weke lank aaneen vol gebly en alle verbinding met die buitewêreld afgesny. Daar was nie paaie om van te praat nie. Gras het meer as 'n meter hoog gestaan en mens of dier wat daardeur 'n weg wou baan, het papnat geword. In die vleie wat moerasse was, het diere dikwels vasgesit en kon nie sonder hulp uitkom nie. Perde, wat die enigste vervoermiddel was, het gekwyn en gevrek. Die bosluis wat ooskuskoors gedra het, het vee uitgeroei. Armoede en terneergedruktheid het die boere moedeloos gemaak.

== Burgersdorp se Ring gryp in ==
Midde-in dié benaderde omstandighede het die Ring van Burgersdorp besluit om die uitgeweke lede van die Kerk geestelik te bearbei deur leraars van aangrensende gemeentes as konsulente na die setlaars in Griekwaland-Oos te benoem. [[Elliot]], Cala en Embokotwa (laasgenoemde twee van 1919 die dienspunte van die [[NG gemeente Du Plessis]]) sou deur die leraar van die [[NG gemeente Dordrecht]] bearbei word en [[Ugie]], [[Maclear]], [[Mount Fletcher]], [[Cedarville]] en [[Mthatha|Umtata]] deur die leraar van die [[NG gemeente Barkly-Oos]]. Dié reëling het voortgeduur tot 1888 toe daar nuwe lewe en ontwaking onder die NG lidmate in Griekwaland-Oos en Temboeland gekom het danksy die beroep wat ds. [[Wilhelm Adolph Alheit|W.A. Alheit]] na Dordrecht aangeneem het. Hy het verklaar dit is sy doelwit om &quot;ons verstrooide geloofsgenote&quot; in Griekwaland-Oos en Temboeland te bearbei. Kort voorheen het die [[NG gemeente Barkly-Oos]] 'n nuwe leraar in die persoon van die jeugdige en wakkere ds. [[Helgard Müller (predikant)|Helgard Müller]] gekry. Hy sou hom in die besonder bepaal by die lidmate in Griekwaland-Oos.

Danksy di. Müller en Alheit se ywer is Cedarville in 1888 as afsonderlike gemeente afgestig, maar weens die geldelike toestand sou die gemeente aanvanklik nie 'n eie leraar beroep nie. Die [[NG gemeente Elliot]] het in 1891 gevolg en ds. J.C. du Plessis, na wie die [[NG gemeente Du Plessis]] in 1919 genoem is, is op [[Elliot]] as die gemeente se eerste leraar bevestig. Sy opdrag was om oral in Griekwaland-Oos en die Transkei-gebied waar ook al moontlik, gemeentes te stig. Deur sy arbeid het Matatiele, [[NG gemeente Ugie|Ugie]], [[Kokstad]] en [[NG gemeente Du Plessis|Embokotwa]] elk 'n gemeente gekry.

Toe Ugie van 1891 af onder Barkly-Oos ressorteer, het ds. Müller hierheen afgekom om die sakramente te bedien op al die verspreide plekke van samekoms. Hy het die uiterste ontberings uitgestaan, maar nooit verslap nie. Die kapok en misreëns en die lang ure op die perd het naderhand sy gesondheid aangetas en hom na 'n vroeë graf gesleur. Later het Ugie onder Umtata geval en is dit deur ds. E.C. Anderssen bearbei. Ook ds. [[August Ahrbeck]] het as hulpprediker van Umtata, nadat hy gedwing is om in die [[NG gemeente Prieska]] te bedank weens allerlei bewerings teen hom, Ugie besoek en bearbei.

Dit was 'n blye dag toe die Ring van Burgersdorp in 1888 besluit om 'n hulpleraar vir Griekwaland-Oos en Temboeland aan te stel in die persoon van prop. W.S.E. Rörich, wat in Maart 1889 op [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] georden is. Hy het as hulpprediker onder die toesig gestaan van die gemeente Barkly-Oos sowel as Dordrecht. In sy godsdiensverslag kon ds. Müller berig dat danksy die toegewyde arbeid van ds. Rörich die buitewyk Ugie meer gereeld bearbei kon word. Die leraar van Barkly-Oos was vol vertroue dat die dag nie meer ver was nie waarop Slangrivier en Ugie tesame tot 'n [[NG gemeente Ugie|afsonderlike gemeente]] afgestig sou kon word. (Dit het eers in 1903 gebeur.)

Ook vir [[Cedarville]], waar in 1888 'n afsonderlike gemeente gestig is dog sonder 'n predikant weens die geldelike situasie, het ds. Müller gedoen wat hy kon. In September 1889 het hy byvoorbeeld vergesel van prof. J.I. Marais van die [[Kweekskool]] wat Barkly-Oos op ds. Müller se uitnodiging besoek het, die lang pad na Cedarville en [[Mthatha|Umtata]] afgelê waar hulle op onderskeidelik 22 en 29 September die Nagmaal bedien het. In 1890 het ds. Müller weer 'n konsulentsreis na Cedarville onderneem wat toe nog altyd vakant was. (ds. D.F. Bosman is trouens eers in April 1892 as Cedarville se eerste leraar bevestig.&lt;ref&gt;{{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.&lt;/ref&gt;)

In 1889, toe die boere terugkeer, is deur ds. J.P. Jooste, leraar van die [[NG gemeente Komga]] van 1882 tot 1894, 'n begin gemaak met dienste op Roodeheuwel (die latere Decoligny-sendingstasie), wat dan ook later as kerkplaas aangekoop is en waar in 1903 'n sierlike kerkgebou in die gotiese styl verrys het, soos blyk uit ou tekeninge wat nog in die kerkraad se besit is. Daar is genotuleer dat die boukoste laag was omdat gemeentelede baie van die werk self gedoen het. Die heer Kriel, 'n lidmaat, het beloof om enige tekort teen “zeer billijke renten” voor te skiet. Op 18 September 1903 het die boukommissie sy laaste vergadering gehou en oorhandig toe die gebou “met de schuld” aan die kerkraad. Die skuld het £702.4.6 bedra. Die [[pastorie]] op Cicira is reeds in 1902 voltooi en deur ds. S.P. Helm bewoon. Die Cicira-kerk het ook sy kerkhof gehad en wel 200 treë na die suide. Gedurende 1949 het die Kerkraad besluit om 5 sjielings per maand tot die instandhouding daarvan by te dra.

Dit was hier op Roodeheuwel dat die gemeente Umtata gestig is.

== Verskuiwing van Decoligny ==
Intussen het die dorp [[Mthatha|Umtata]] gegroei en het die Afrikaanse gemeenskap se getalle so toegeneem dat dit bloot natuurlik was dat die middelpunt van die gemeente na Umtata sou moes verskuif word. Hier is dan ook in 1922 die huidige kerkgebou opgerig, hoewel nie sonder teenstand van die ou inwoners wat natuurlikerwys aan die ou kerkplaas geheg was. Om die teenstand uit die weg te ruim het die kerkraad die sonderlinge weg gevolg deur die kerkgebou op Roodeheuwel te sloop en die plaas later te verkoop.

Die indertydse leraar, ds. C.C. Nepgen, het die kerkgebou se hoeksteen op [[21 Julie]] [[1922]] gelê. Die bewoording lui: &quot;Christus de uiterste hoeksteen. Gelegd door ds. C.C. Nepgen, M.A. B.D. 21 Julie 1922.&quot; Dis nie meer bekend wie die gebou ontwerp het nie.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8513 Besonderhede van Mthatha se NG kerkgebou op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410052924/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8513 |date=10 April 2016 }}. URL besoek op 12 Januarie 2016.&lt;/ref&gt;
Onlangse bestudering van Wynand H Louw se 1922 dagboek deur J Wynand Louw het aan die lig gebring dat hy die ontwerper was.

Ná die eerste sestig jaar van die gemeente se bestaan het sowat driekwart van die lidmate op Umtata gewoon en was die plase in lidmate se besit die een ná die ander aan die verdwyn weens die destydse regering se beleid dat die grond deur die Naturelletrust aangekoop is vir bewoning deur swart mense. Teen 1952 was slegs nege plase rondom Umtata, twee op [[Port St. Johns]] en een op [[Tsolo]] nog in NG lidmate se besit. In daardie jaar het die gemeente tien dorpe gehad waar die Woord bedien moes word en het dit gestrek van die [[Umzimvubu]] in die ooste tot die Bashee in die weste, terwyl die noordelike grens die bergreeks onderkant [[Maclear]] was en die suidelike grens die see. Die lidmate het merendeels bestaan uit staatsamptenare, openbare en ander kantoorwerkers, landdroste, polisielede, pad- en spoorwerkers, handelaars en klerke.

== Lidmaattal ==
Die gemeente Mthatha se lidmate is nou (2013) meer as tien keer minder as wat dit op sy hoogtepunt vroeg in die jare sewentig was. Hier is enkele jaartalle met die getal belydende (volwasse) lidmate. Die jaartalle dui op die jaar waarin die syfers in die NG Kerk se ''Jaarboek'' verskyn het en nie op die jaar waarin dit getel is nie.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Jaartal !! Lidmate
|-
| 1915|| 309
|-
| 1932 || 450
|-
| 1946 || 711
|-
| 1959 || 763
|-
| 1971 || 928
|-
| 1978 || 433
|-
| 1984 || 265
|-
| 1990 || 211
|-
| 1999 || 140
|-
| 2011 || 83
|-
| 2014 || 83
|}

== Enkele leraars ==
* [[Edwin Cheere Anderssen]], 1893 tot 1896
* Samuel Peter Helm, 1900 tot 1904
* Daniël Ferdinand Bosman, 1904 tot 1912
* David Jacob Johannes Rossouw, 1913 tot 1915 (demissie; oorlede [[9 Februarie]] [[1938]])
* Johannes Christiaan Lamprecht, 1916 tot 1920
* Cornelis Christian Nepgen, 1921 tot 1925
* George De Coligny Murray, 1926 tot 1943
* Pieter Gideon Retief de Villiers, 1947 tot 1960
* Japser Albertus Nel, 1960–1964
* Johannes Lodewikus Vos, 1997–1999 (aanvaar sy emeritaat)
* Willem Gerhardus Petrus Botes, 2004 tot hede (van 1984 af Decoligny)

== Galery: Leraars van Mthatha (Umtata) ==
&lt;gallery&gt;
Beeld:Ds EC Anderssen.jpg|Ds. E.C. Anderssen was Umtata se eerste leraar, van 1893 tot 1896, toe hy vertrek na die nabygeleë [[NG gemeente Maclear]]. Hy was in later jare ook die [[NG gemeente Cottesloe|gemeente Vrededorp]] se eerste leraar, 1928 tot 1938, toe hy die tweede maal aftree. Hy is oorlede op [[15 Augustus]] [[1947]].
Beeld:Ds SP Helm.jpg|Ds. Samuel Peter Helm, van 1900 tot 1904 Umtata se tweede leraar. Hy was van 1884 tot 1887 leraar van die [[NG gemeente Britstown]], maar het toe 'n buitelandse sendeling geword. Toe vyf beroepe omstreeks 1903 deur Britstown se kerkraad misluk, onder meer op ds. Helm, het hy die tweede beroep op hom uitgebring aanvaar en terugkeer na dié gemeente in die Bo-Karoo.
Beeld:Ds DF Bosman.jpg|Ds. D.F. Bosman was leraar van Umtata van 1904 tot 1912.
Beeld:Ds DJJ Rossouw.jpg|Ds. D.J.J. Rossouw was net leraar van Umtata van 1913 tot sy aftrede in 1915.
Beeld:Ds JC Lamprecht.jpg|Ds. Johannes Christiaan Lamprecht was leraar van Umtata van 1916 tot 1920.
Beeld:Ds CC Nepgen.jpg|Ds. C.C. Nepgen, leraar van 1921 tot 1925.
Beeld:Ds en mev Colin Murray.jpg|Ds. en mev. Colin Murray, leraarspaar van 1926 tot 1943. Die opleidingskool Decoligny is na hom genoem en wel sy tweede naam.
Beeld:Ds PGR de Villiers.jpg|Ds. P.G.R. de Villiers, leraar van 1947 tot 1960.
&lt;/gallery&gt;

== Bronne ==
* {{nl}}, {{af}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. [[Kaapstad]]: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. [[Kaapstad]] en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers.
* {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]]. 1973. ''Ligglans oor die Berge. Eeufeesgedenkboek Nederduitse Gereformeerde Kerk en Gemeenskap, 1873–1973''. [[Barkly-Oos]]: NG Kerkraad, met die medewerking van die plaaslike stadsraad.
* {{af}} [[M.T.R. Smit|Smit, ds. M.T.R.]]. 1953. ''Gedenkalbum Nederduitse Gereformeerde Kerk Ugie, 1903–1953''. [[Ugie]]: Die Kerkraad.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Gereformeerde kerk Transkei]]

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/image_slide.php?type=1&amp;bldgid=76&amp;rank=3 Foto's van die NG kerk Mthatha soos te sien op Artefacts.co.za]. URL besoek op 17 Februarie 2015.
* {{af}} [http://www.decoligny.org.za/linked/history.pdf Die geskiedenis van die opleidingskool Decoligny.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029161013/http://www.decoligny.org.za/linked/history.pdf |date=29 Oktober 2015 }} URL besoek op 29 September 2013.
* {{af}} [http://ngkok.co.za/eenheid/terugvoer/KHT053_Mthatha.pdf Die NG gemeente Mthatha se terugvoervorm vir die konsultasieproses oor kerkhereniging]. URL besoek op 17 Februarie 2015.

[[Kategorie:Mthatha]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|Mthatha]]</text>
      <sha1>1gx3v1mudojdl04bf56les5sog77a3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Loxton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80613</id>
    <revision>
      <id>2923179</id>
      <parentid>2439616</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10110" sha1="rkg5wpn8l1pzukg9iosmbazux69ajla" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Loxton 1.jpg|duimnael|links|340px|Die NG kerk op kerkplein, [[Loxton]]. Dit is ontwerp deur die eerste Afrikaanse argitek, [[Wynand Louw]].&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8899 Besonderhede op die webtuiste Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170722025218/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8899 |date=22 Julie 2017 }}. URL besoek op 10 Okrtober 2013.&lt;/ref&gt; Ds. F.S. Malan het die hoeksteen van die gebou op [[6 September]] [[1924]] gelê.]]

[[Lêer:Ds JA Koch.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Johann Koch|J.A. Koch]], van 1903 tot 1905 Loxton se eerste leraar.]]

[[Lêer:Ou NG kerk Loxton.jpg|duimnael|links|280px|Die sogenaamde noodkerk op [[Loxton]] was in gebruik van 1900 tot die inwyding van die nuwe en huidige kerkgebou in 1924.]]

[[Lêer:Ds AGT Venter.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. A.G.T. Venter was van 1905 tot 1909 Loxton se tweede leraar. Daarna was hy leraar van die [[NG gemeente Prieska]] van 1909 tot sy dood op [[6 Desember]] [[1914]].]]

[[Lêer:Loxton, Noord-Kaap 2013.jpg|280px|duimnael|links|[[Loxton]], gesien van die R63 tussen [[Carnarvon]] en [[Victoria-Wes]].]]

[[Lêer:GA Maeder.jpg|duimnael|links|200px|Ds. [[Gustave Adolph Maeder|G.A. Maeder]] het as leraar van die [[NG gemeente Victoria-Wes]] die leiding geneem in die afstigting van die gemeente Loxton in 1899.]]

[[Lêer:Ds CW Alheit.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. C.W. Alheit was van 1910 tot 1917 Loxton se derde leraar.]]

[[Lêer:Ds FS Malan jonk.jpg|160px|duimnael|regs|Ds. F.S. Malan, vierde leraar van 1917 tot 1925. Dié foto is omstreeks 1917 geneem.]]

[[Lêer:Ds PA Alheit 1917.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.A. Alheit was die vyfde leraar van Loxton, van 1926 tot 1937.]]

[[Lêer:Ds WS Conradie.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. W.S. Conradie, leraar van 1935 tot 1941, toe hy 'n beroep aanneem na die [[NG gemeente Rondebosch]].]]

[[Beeld:Beyers_Naudé.jpg|duimnael|160px|Ds. [[Beyers Naudé]] se eerste gemeente was Loxton, van 1942 tot 1945. Hy het later bekend geword vir sy sterk standpunt teen [[apartheid]] wat in 1963 tot sy bedanking uit die bediening sou lei.]]

[[Lêer:Ds Cornelis van der Merwe.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.F. De V. Muller, leraar van 1945 tot 1948.]]

[[Lêer:NG kerk Loxton, preekstoel en orrel, 10 Augustus 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|270px|Die preekstoel en orrelgalery in Loxton se kerk.]]

Die '''NG gemeente Loxton''' is 'n klein gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] op die [[Loxton|gelyknamige dorpie]] in die provinsie [[Noord-Kaap]] en die Sinode van Noord-Kaapland.

== Agtergrond ==
Omdat die [[NG gemeente Victoria-Wes|gemeente Victoria-Wes]] in die ou taal 18 uur te perd lank en 13 uur te perd breed was en 1&amp;nbsp;250 lede getel het, is daar 'n behoefte gevoel om hom kleiner te kry. So het eers [[NG gemeente Vosburg|Vosburg]] ontstaan, 10 uur te perd van [[Victoria-Wes]] af op die hoofpad na [[Prieska]], en daarna Loxton, agt uur te perd op die groot pad tussen Victoria-Wes en [[Fraserburg]].

Die NG Kerk het 'n leidende rol gespeel in die totstandkoming van die dorp [[Loxton]] toe die gemeente in 1899 op die plaas Phezantefontein (ook gespel Fizantefontein) gestig is. Die Ringskommissie van Beaufort het dié plaas bo Slangfontein verkies en 'n komitee het toe die plaas van die heer A.E. Loxton aangekoop teen £7&amp;nbsp;500 en die plek na hom genoem omdat hy £50 geskenk het vir die predikant se sustentasiefonds.

Ds. [[Gustave Adolph Maeder|G.A. Maeder]], predikant van die [[NG gemeente Victoria-Wes]], het in die stigting 'n leidende en besielende rol gespeel en die nuwe gemeente jare lank as konsulent gedien. Volgens die stigtingsnotule het &quot;de Rings-commissie van den Ring van Beaufort&quot;, na heelwat voorbereidingswerk, op [[12 Julie]] [[1899]] op die plaas Phezantefontein vergader en finaal tot die stigting van 'n gemeente aldaar oorgegaan.

Die eerste kerkraad is op die stigtingsdag gekies. Dieselfde aand nog is genoemde plaas deur ds. Maeder, &quot;in zijn capasiteit als voorzitter van de Ned. Ger. Gemeente te Phezantefontein&quot;, van die eienaar, die heer A.E. Loxton, vir die som van £7&amp;nbsp;500 gekoop. Ds. Maeder en sy kerkraad het dadelik die inisiatief in die opmeting van die dorp en die verkoop van erwe geneem. Die opbrengs van die verkoop van erwe op die nuwe dorpie het mettertyd vir die aankoop van die plaas betaal. Die sterk bronwater aan die oostelike kant van die dorp het aansienlike erfbesproeiing moontlik gemaak. Baie mense het erwe gekoop en Loxton het vinnig ontwikkel tot die boomryke dorpie wat dit vandag is.

== Kerklike geboue ==
Die kerkdienste is voorlopig in die kafhok van die plaas gehou; 'n behoorlike kerkgebou was dus 'n dringende behoefte. Die gemeente het egter mildelik gegee en reeds met die tweede Nagmaal het ds. Maeder die hoeksteen van die kerkie gelê, waarna die boukommissie die voltooide sogenaamde noodkerk op [[20 April]] [[1900]] in ontvangs kon neem. Met groot vreugde is die kerk op [[8 Julie]] [[1900]] op luisterryke wyse tydens die derde Nagmaal in die gemeente se bestaan deur ds. Maeder ingewy. Vanaf die kafhok het 'n algemene optog plaasgevind na die kerk, waar die inwydingsrede deur ds. [[Willem Petrus de Villiers|W.P. de Villiers]] gehou is. Die verrigtinge is opgeluister met koorsang. Hierdie eerste kerkgebou het later die kerksaal geword. Intussen is 'n mooi en gerieflike [[pastorie]] gebou wat dekades daarna nog diens gedoen het.

Die kerkraad het toe sy aandag aan die so noodsaaklike opvoeding gewy. 'n Voorlopige skoolgeboutjie is opgerig en op [[13 Oktober]] [[1900]] kon die eerste skooltjie in die aanwesigheid van die onderwyser, mnr. Du Toit de Villiers, en 40 leerlinge geopen word.

Sendingwerk het ook aandag geniet. 'n Sendinggeboutjie, of &quot;kapelletjie&quot;, is in 1901 opgerig. Afgesien van eerw. De Villiers, is die sendinggemeente al die jare deur plaaslike persone bearbei, t.w. in die eerste 50 jaar deur die heer Christiaan Maritz, C.J. Mans, J. Rossouw en mnr. P.J. Sauerman, wat meer as 20 jaar die geestelike werk van die gemeente behartig het.

In 1904 is die meent Loxton formeel aan die plaaslike munisipaliteit oorgemaak. Die harde werk van die stigtingsjare was verby en die gemeente kon voortbou en groei tot volwassenheid op die fondamente wat gelê is. 'n Hoogtepunt was die voltooiing van die pragtige nuwe kerk in 1924, waartoe die ywer van die destydse leraar, ds. F.S. Malan, baie bygedra het.

== Leraars ==
Die gemeente Loxton is in die eerste halfeeu van sy bestaan agtereenvolgens bedien deur di. G.A. Maeder (as konsulent), [[Johann Koch|J.A. Koch]], wat in 1903 hier bevestig is toe daar reeds 'n balans van £400 in die kerkkas was, A.G. Venter, wat die gemeente help vooruitgaan het deur sy sakevernuf en besadigdheid, C.W. Alheit, in wie se tyd meer as £2&amp;nbsp;000 vir 'n behoorlike kerkgebou ingesamel is, F.S. Malan, wat met hart en siel die werk van sy voorgangers voortgesit het en in wie se tyd die huidige kerk voltooi is, P.A. Alheit, W.S. Conradie, [[Beyers Naudé]], P. de V. Muller en C. van der Merwe.

''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' berig in 1952: &quot;'n Terugblik op die ontwikkelingsgeskiedenis van die gemeente Loxton bring 'n mens onder die indruk van die harde en moedige werk in die aangesig van groot moeilikhede gedurende die stigtingsjare. Die geloof, onversaagde ywer en deursettingsvermoë van ds. Maeder en sy eerste kerkraadslede verdien, naas hulle Meester, die eerbiedige dank en hulde van die gemeente wat vandag die vrugte van hulle werk pluk.&quot;

’n Groot ramp het die gemeente en gemeenskap getref toe die damwal bokant die dorp in Maart 1961 tydens swaar neerslae breek. Die watervloed het sowat twee derdes van die geboue op die dorp in puin gelê of beskadig.

== Lys leraars ==
* [[Johann Koch|Johann Augustinus Koch]], 1903 tot 1905
* Alexander Gustav Timon Venter, 1905 tot 1909
* Christoph Wilhelm Alheit, 1910 tot 1917
* Francois Stephanus Malan, 1916 tot 1925
* Pieter Albertyn Alheit, 1926 tot 1937
* Willem Stephanus Conradie, 1935 tot 1941
* [[Beyers Naudé|Christiaan Frederick Beyers Naudé]], 1942 tot 1945
* Pieter Francois de Vos Muller, 1945 tot 1948
* Cornelis van der Merwe, 1949 tot 1954
* Andreas Urbanus Badenhorst, ? tot 2012
* Andrea Werner, 2012 tot 2020

== Bronne ==
* {{af}} Brown, dr. E. 1973. ''Gemeentelike geskiedskrywing van die Afrikaanse kerke van gereformeerde belydenis – 'n kompilasie en kerk-historiese oorsig''. Durban: Drakensbergpers.
* {{en}} [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc.
* {{af}} Geldenhuys, ds. J.N. 1959. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke''. Kaapstad: N.G. Kerk-Uitgewers.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke.'' Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://kerkbode.co.za/vakatures-4/ Loxton-gemeente adverteer vir 'n leraar in Mei 2012.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808215523/http://kerkbode.co.za/vakatures-4/ |date= 8 Augustus 2013 }} URL besoek op 10 Oktober 2013.
* {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/06/04/12/2.html ''Loxton se mense gesels oor hul dorp''], ''[[Beeld]]'', [[4 Junie]] [[2001]]. URL besoek op 10 Oktober 2013.
* {{af}} [http://www.noordkaapland.co.za/loxton/ Inligting oor die gemeente op die Sinode van Noord-Kaapland se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904101427/http://www.noordkaapland.co.za/loxton/ |date= 4 September 2016 }}. URL besoek op 3 November 2014.

{{DEFAULTSORT:Loxton, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>rkg5wpn8l1pzukg9iosmbazux69ajla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds EFH de Roubaix.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>82150</id>
    <revision>
      <id>2923146</id>
      <parentid>1217090</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="443" sha1="origzo8tbde8bb45a1m8bhk2t4eu704" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Ds EFH de Roubaix, NG leraar van [[Clanwilliam]] van 1833 tot sy skorsing in 1843.
|bron=Van Roodezand tot Gariep
|datum=Omstreeks 1840
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>origzo8tbde8bb45a1m8bhk2t4eu704</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Roodepoort</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83939</id>
    <revision>
      <id>2923184</id>
      <parentid>2874070</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6194" sha1="6vd0d93rhjk7uxxl0hr3i0mkjsyvi6u" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Roodepoort, Rudi van Wyk, Januarie 2018.jpg|regs|duimnael|240px|Die huidige kerkgebou.]]
[[Beeld:Ds PJ Ebersöhn en gesin.jpg|duimnael|240px|links|Ds. P.J. Ebersöhn was leraar van Roodepoort van 1920 tot 1925. Dié gesinsfoto is tydens sy bediening hier geneem.]]
[[Beeld:Ds CA van der Merwe.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. C.A. van der Merwe, van 1905 tot 1909 die gemeente se eerste leraar.]]
[[Beeld:NG kerk Roodepoort met toring.jpg|duimnael|links|230px|Die kerkgebou nadat die toring in 1955 aangebou is.]]
[[Beeld:Ds TD Potgieter.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. T.D. Potgieter, leraar van 1926 tot 1931.]]
[[Beeld:Ds MC Hattingh.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Marthinus Cornelis Hattingh, medeleraar van 1946 tot 1949.]]
[[Beeld:Ds JP Theron en gesin.jpg|duimnael|regs|250px|Ds. J.P. Theron en gesin. Hulle het die pastorie bewoon van 1951 tot 1953.]]
[[Beeld:Gedenkboek NG gemeente Roodepoort.jpg|duimnael|regs|220px|In 1955 het die gemeente 'n gedenkboek uitgebring ter viering van sy 50-jarige bestaan.]]
[[Lêer:Hoeksteen van ou NG kerk Roodepoort, Rudi van Wyk, Januarie 2018.jpg|duimnael|regs|270px|die ou kerk se hoeksteen, ingemessel in die nuwe.]]
[[Lêer:Nuwe NG kerk Roodepoort se hoeksteen, Rudi van Wyk, Januarie 2018.jpg|duimnael|regs|260px|Die huidige kerk se hoeksteen.]]

Die '''NG gemeente Roodepoort''' was 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Sinode van Wes-Transvaal.

Die kerkgebou is geleë op die hoek van Rubidgelaand en Orangeweg, [[Roodepoort]]-Wes.  In 2013 was die gemeente vakant. Daar was in daardie jaar 48 doop- en 280 belydende lidmate. Die laaste erediens in die kerkgebou is op [[26 Augustus]] [[2018]] gehou nadat die gebou reeds in Januarie verkoop en die kansel toe afgetakel is.

== Geskiedenis ==
Die gemeente is op [[17 Mei]] [[1905]] van [[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]] afgestig. Ds. Gustav Radloff (leraar van Krugersdorp) was die eerste konsulent. Ds. C.A. van der Merwe was in die tyd hulpprediker van genoemde gemeente en is op [[26 Junie]] [[1905]] na die afgestigte gemeente beroep. Op [[2 September]] van dieselfde jaar is hy bevestig en dien tot 1909. 'n Kerkmeester is aangestel, maar wat sy pligte sou wees, word nie vermeld nie.

Eers is 'n pastorie vir die bedrag van £843 gebou, en om die geld te vind moes die kerkraad sy bankrekening met £600 oortrek. Die salaris van die predikant is vasgestel teen £300 per jaar. Aan hom is 'n bedrag van £2.10.0 vir reparasie aan sy rywiel en £1.10.0 per maand vir &quot;''paarden voer''&quot; toegeken. Die bestaande skoolgeboutjie wat as vergaderplek moes dien is vergroot met 76 sitplekke vir die bedrag van £76.10.0.

Ná ds. Van der Merwe volg: di. J.F. Naudé, P.J. Ebersohn, T.D. Potgieter (1926–'31), in wie se tyd die kerkgebou ingewy is in 1927, Ph. Pistorius (1932–36), J.C.G. Kotzé (1936–'37), D.J.J. de Vos (1937–'40), J.F. de Vos, hulpleraar (1937–'40) — sierlike saal as eeufeesmonument opgerig, 1938, [[Cornelis Bertie Brink|C.B. Brink]] (1941–'45), R.J.N. van Tonder, medeleraar (1945–'48), M.C. Hattingh (1946–'49), H.W. Ziervogel (1949) en Joz. P. Theron (1951).

Gedurende 1946 is [[NG gemeente Luipaardsvlei|Luipaardsvlei]] afgestig, en [[NG gemeente Ontdekkers|Ontdekkers]] in 1947. Gedurende 1949 is Roodepoort deur 'n geweldige orkaan getref. Ontsettende materiële skade is aangerig en talle van ons gemeentelede was dakloos. Op wonderbaarlike wyse was daar onder ons gemeente geen lewensverlies nie. Ook die materiële skade is spoedig herstel met behulp van gulle ondersteuning wat in die vorm van geldelike bydraes uit alle oorde ingestroom het.

In 1951 was die ledetal van die gemeente ongeveer 1 750. In 1952 berig ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'': &quot;As onthou word dat die gemeente in 1905 met 400 lidmate gestig is en dat die ledetal saam met dié van die dogtergemeentes vandag ongeveer 3&amp;nbsp;200 tel, dan kan die indruk gevorm word van die geweldige uitbreiding wat ons Kerk in hierdie omgewing in die afgelope halfeeu belewe het.&quot;

== Kerkbou ==
Die vorige kerkgebou is op [[5 Februarie]] [[1927]] ingewy nadat die boukommissie al in 1911 aangestel is, maar weens die gemeente se geldelike probleme het die saak baie stadig gevorder en moes die pogings kort-kort tydelik onderbreek word. Die gebou was reeds in 1938 te klein vir die groeiende gemeente, maar die middele was nie daar om te vergroot nie. Dis in die laat sewentigerjare gesloop omdat die stadsraad van [[Roodepoort]] die pad wou verbreed. Die gebou is ontwerp deur [[Gerard Moerdyk]]&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5672 Besonderhede op die webtuiste Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305173323/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5672 |date= 5 Maart 2016 }}. URL besoek op 21 September 2015.&lt;/ref&gt; en lyk baie na byvoorbeeld die kerkgebou van die gemeente [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]], wat afgebrand het.&lt;ref&gt;{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/04/1/10/1.html ''Brandstigting dalk rede vir kerkbrand ''] ''[[Beeld]]'' berig oor brand.&lt;/ref&gt;

== Enkele leraars ==
* Carel Aron van der Merwe, 1905–1909
* [[Jozua Francois Naudé]], 1911–1919
* Petrus Johannes Ebersöhn, 1920–1925
* Theodorus Daniel Potgieter, 1926–1931
* [[P.V. Pistorius|Philippus Villiers Pistorius]], 1932–1936
* Jozua Petrus Theron, Februarie 1951 – Oktober 1953 (waarna eerste leraar van [[NG gemeente Roodepoort-Noord|Roodepoort-Noord]])
* Johannes Gerhardus Odendaal, 1960–1964
* Hendrik Jacobus Brandt, 1962–1964
* Albert Myburgh Burger, 1966–1971

== Bronne ==
* Small, Mario (samesteller). 2013. ''Jaarboek van die NG Kerke''. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC – 'n divisie van Bybel-Media.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Gereformeerde kerk Roodepoort]]

== Eksterne skakel ==
* [https://www.google.com/maps/@-26.150764,27.857148,3a,75y,155.57h,92.94t/data=!3m4!1e1!3m2!1sHQzugjukkBD1AY3gxesRDA!2e0?hl=af Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps].

{{Saadjie}}

{{DEFAULTSORT:Roodepoort, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>6vd0d93rhjk7uxxl0hr3i0mkjsyvi6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Martinvl/Sandput</title>
    <ns>2</ns>
    <id>87254</id>
    <revision>
      <id>2923063</id>
      <parentid>2914833</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Binêre Voorvoegsels */</comment>
      <origin>2923063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86584" sha1="b7shkeahrns6rvba3j4tau2pr5eq88v" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

==Fermat se Spiraal==
'''Fermat se spiraal''' of '''paraboliese spiraal''' is 'n vlakkromme met die eienskap dat die oppervlakte tussen enige twee opeenvolgende volle windings om die spiraal onveranderlik is. Gevolglik groei die afstand tussen windings in omgekeerde verhouding tot hul afstand vanaf die spiraalmiddelpunt. Fermat-spirale is vernoem na [[Pierre de Fermat]].&lt;ref name=Lekkas&gt;{{cite journal|first1=Anastasios M. |last1=Lekkas |first2=Andreas R. |last2=Dahl |first3=Morten |last3=Breivik |first4=Thor I. |last4=Fossen |url=http://www.mic-journal.no/pdf/2013/MIC-2013-4-3.pdf |title=Continuous-Curvature Path Generation Using Fermat's Spiral |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028173234/https://www.mic-journal.no/PDF/2013/MIC-2013-4-3.pdf |archive-date=2020-10-28 |journal=Modeling, Identification and Control |volume=34 |issue=4 |date=2013 |page=183–198 |ISSN=1890-1328}}&lt;/ref&gt;

==Koördinaatvoorstelling==
===Poolkoördinatestelsel===
Die voorstelling van die Fermat-spiraal in [[poolkoördinate]] {{math|(''r'', ''φ'')}} word gegee deur die vergelyking
&lt;math&gt;r=\pm a\sqrt{\varphi}&lt;/math&gt;
vir {{math|''φ'' ≥ 0}}.

Die parameter &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; is 'n skaalfaktor wat die grootte van die spiraal beïnvloed, maar nie die vorm daarvan nie.

Die twee keuses van teken gee die twee takke van die spiraal, wat glad by die oorsprong ontmoet. As dieselfde veranderlikes herinterpreteer word as [[Cartesiese koördinate]], sou dit die vergelyking van 'n [[parabool]] met horisontale as wees, wat weer twee takke bo en onder die as het, wat by die oorsprong ontmoet.

===Cartesiese koördinate===
Die Fermat-spiraal met poolvergelyking
&lt;math&gt;r=\pm a\sqrt{\varphi}&lt;/math&gt;
kan omgeskakel word na die [[Cartesiese koördinate]] {{math|(''x'', ''y'')}} deur die standaard omskakelingsformules {{math|''x'' {{=}} ''r'' cos ''φ''}} en {{math|''y'' {{=}} ''r'' sin ''φ''}} te gebruik. Deur die poolvergelyking vir die spiraal te gebruik om {{mvar|r}} uit hierdie omskakelings te elimineer, word [[parametriese vergelyking]]s vir een tak van die kromme geproduseer:

: &lt;math&gt;\begin{cases}
x(\varphi) = + a\sqrt{\varphi} \cos(\varphi) \\

y(\varphi) = + a\sqrt{\varphi} \sin(\varphi)
\end{cases}&lt;/math&gt;

en die tweede een

: &lt;math&gt;\begin{cases}
x(\varphi) = - a\sqrt{\varphi} \cos(\varphi) \\

y(\varphi) = - a\sqrt{\varphi} \sin(\varphi)
\end{cases}&lt;/math&gt;

Hulle genereer die punte van takke van die kromme soos die parameter {{mvar|φ}} oor die positiewe reële getalle strek.

Daar kan aangetoon word dat enige &lt;math&gt;(x, y)&lt;/math&gt; wat op hierdie manier gegenereer word, herrangskik kan word om 
:&lt;math&gt;\frac{x}{y}=\cot\left( \frac{x^2 + y^{2}}{a^{2}} \right)&lt;/math&gt;
te gee.

&lt;gallery&gt;
Spiral-fermat-1.svg|Spiraal van Fermat met een tak
Spiral-fermat-2.svg|Spiraal van Fermat met albei takke
Spiral-fermat-area.svg|Die oppervlakte tussen die opeenvolgende windings van Fermat se spiraal is onveranderlik.
&lt;/gallery&gt;

==Ander eiendomme==
=== Oppervlakte tussen boë ===
Die oppervlakte van 'n ''sektor'' van Fermat se spiraal tussen twee punte {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)}} en {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)}} is
:&lt;math&gt;A =\frac{1}{2}\int_{\varphi_1}^{\varphi_2} r(\varphi)^2\, d\varphi &lt;/math&gt;
Evaluering van hierdie integraal gee:
:&lt;math&gt;A=a^2\pi\left(\varphi_2-\varphi_1\right).&lt;/math&gt;
Dus hang die oppervlakte slegs af van n die waarde van &lt;math&gt; \left(\varphi_2-\varphi_1\right)&lt;/math&gt;, nie van die individuele waardes van &lt;math&gt;\varphi_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\varphi_2&lt;/math&gt; nie. Dit word in die bostaande diagram geïllustreer waar &lt;math&gt;A_1 = A_2 = A_3&lt;/math&gt;.
== Verwysings ==
{{reflist}}

==Beskryving van die standaard==
Die standaard laat toe dat die datum en/of die tyd op 'n verskeidenheid maniere vertoon word. Die standaard laat toe dat strepies en dubbelpunte as 'n opsionele ekstra bygevoeg word om die lees van die data deur mense te vergemaklik. Dus word die voorstelling van die datum as &quot;2026-04-22&quot; en &quot;20260422&quot; as identies behandel. Die hooftipes data wat voorgestel kan word, word hieronder getoon.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html
|title = A summary of the international standard date and time notation
|first = Markus 
|last = Kuhn
|language = Engels
|access-date = 2026-06-14
|date = 16 Junie 2020
|publisher = Department of Computer Science and Technology, [[Universiteit van Cambridge]]}}&lt;/ref&gt;
*'''Jaar-Maand-Dag formaat''': Die standaard neem aan dat die datum die datum is wat deur die [[Gregoriaanse kalender]] gegee word. Dit maak geen voorsiening vir die [[Islamitiese kalender|Islamitiese]], [[Joodse kalender|Joodse]], [[Chinese kalender|Chinese]] of ander kalenders nie. Die komponente van die datum word in dalende volgorde van betekenis geskryf. Die volgende is almal geldige voorstellings van die huidige datum in &quot;jaar-maand-datum&quot; formaat (met mensvriendelike skeiers):
:*{{#time: Y}}
:*{{#time: Y-m}}
:*{{#time: Y-m-d}}
*'''Jaar-Ordinaledatum formaat''':Die standaard laat die gebruik van [[ordinale datum]] (reeks 1-366) toe, eerder as maand-dag-formaat. In sulke gevalle sal daar 'n onewe aantal syfers eerder as 'n ewe aantal syfers in die uitvoer wees. Die huidige datum in ordinale datumformaat is
:*{{CURRENTYEAR}}&amp;hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}}
*'''Jaar-weeksnommer-weeksdag formaat''': ISO 8601 standaardiseer ook die nommering van weke en weeksdae. Onder die standaard begin weke op 'n Maandag (dagnommer 1) en eindig op 'n Sondag (dagsnommer 7). As 'n week 'n Nuwejaar omvat, word dit toegeken aan die jaar wat vier of meer dae van daardie week bevat. Byvoorbeeld, 1 Januarie 2026 het op 'n Donderdag geval, dus het drie dae van die week in 2025 geval en vier dae in 2026 geval. Dus begin die eerste week van 2026 op Maandag 29 Desember 2025 en die laaste week van 2025 (week 52) het op Sondag 28 Desember 2025 geeindig. Wanneer die nommers wat op die jaar volg die weeknommer eerder as die maandnommer is, is die letter &quot;W&quot; as 'n skeidingsteken gebruik. As die dag van die week ingesluit is, volg dit die weeknommer. Die huidige weeknommer en dagnommer is:
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W}}
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W-N}}
*'''Tyd sonder [[Tydsone|tydsone]]''': Die standaad maak gebruik van die 24-uur horlosie. Die tyd kan uitgedruk word in ure, ure en minute of ure, minute en sekondes. Indien daar 'n risiko is dat die sender en ontvanger in verskillende tydsones mag wees, is die verstekwaarde om [[UTC]] te gebruik. DIt is aangedui om 'n &quot;Z&quot; by die numeriese weergawe van die tyd te voeg. Tensy daar geen ruimte vir verwarring is nie, word die tyd voorafgegaan deur die letter &quot;T&quot;. Let wel dat dit is nie verplig om 'n &quot;Z&quot; of 'n &quot;T&quot; te gebruik nie. Die huidige UTC tyd word hieronder getoon.:
:*{{#time:&quot;T&quot;H&quot;Z&quot;}}
:*{{#time:&quot;T&quot;H:i}}
:*{{#time: H:i:s&quot;Z&quot;}}
*'''Tyd met algemene tydsones''': Wanneer boodskappe oor verskillende tydsones gestuur word, is dit dikwels wenslik om tyd met 'n spesifieke tydsone in lyn te bring. Een van die maniere om dit te doen, is om die verrekening van UTC by die tyd te voeg. Die gewone manier om dit te doen, is om teks van die vorm &quot;±uu:mm&quot; agter die tyd in te voeg. Die string &quot;+02:00&quot; dui aan dat die aangeduide tyd twee uur voor UTC is (wat standaardtyd in Suid-Afrika is). Daar moet kennis geneem word dat plaaslike tyd nie altyd met 'n heelgetal ure vanaf UTC verreken word nie. Een so 'n land is Indië waar die standaardtyd 5:30 uur voor UTC is.
*'''Tyd met een-letter tydsones''':Soos met datumformate, kan ure, minute en sekondes opsioneel geskei word met dubbelpunte vir die voordeel van menslike lesers. Daarbenewens kan die sender 'n tydsone-kwalifiseerder byvoeg. Hierdie kwalifiseerder kan óf 'n eksplisiete verskuiwing van UTC wees, óf, indien die verskuiwing 'n heelgetal ure is, die tydsone-karakters wat die NAVO-konvensie volg &lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://veteran.com/military-time/
|title = Military Time Zones
|publisher = Veteran.com Team
|access-date = 14 Junie 2026
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;. Onder hierdie konvensie word elke tydsone 'n karakter toegeken. Die letter &quot;Z&quot; word toegeken aan Greenwich Mean Time (UTC), die letters &quot;A&quot; tot &quot;M&quot; (uitgesluit &quot;J&quot;) word toegeken in volgorde van GMT+1 tot &quot;GMT+12&quot; en die letters &quot;N&quot; tot &quot;Y&quot; word toegeken in volgorde van GMT-1 tot GMT-12. Die letter &quot;J&quot; beteken &quot;Plaaslike tyd&quot;. Wanneer die tyd oor die radio uitgelees word, is die[[NAVO-spelalfabet]] gebruik, byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse plaaslike tyd (GMT+2) is bekend as as &quot;BRAVO&quot;-tyd.

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>b7shkeahrns6rvba3j4tau2pr5eq88v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923064</id>
      <parentid>2923063</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fermat se Spiraal */</comment>
      <origin>2923064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85678" sha1="2dzfj3fjfsysrq6vkuruonbsxzjwicp" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

==Koördinaatvoorstelling==
===Poolkoördinatestelsel===
Die voorstelling van die Fermat-spiraal in [[poolkoördinate]] {{math|(''r'', ''φ'')}} word gegee deur die vergelyking
&lt;math&gt;r=\pm a\sqrt{\varphi}&lt;/math&gt;
vir {{math|''φ'' ≥ 0}}.

Die parameter &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; is 'n skaalfaktor wat die grootte van die spiraal beïnvloed, maar nie die vorm daarvan nie.

Die twee keuses van teken gee die twee takke van die spiraal, wat glad by die oorsprong ontmoet. As dieselfde veranderlikes herinterpreteer word as [[Cartesiese koördinate]], sou dit die vergelyking van 'n [[parabool]] met horisontale as wees, wat weer twee takke bo en onder die as het, wat by die oorsprong ontmoet.

===Cartesiese koördinate===
Die Fermat-spiraal met poolvergelyking
&lt;math&gt;r=\pm a\sqrt{\varphi}&lt;/math&gt;
kan omgeskakel word na die [[Cartesiese koördinate]] {{math|(''x'', ''y'')}} deur die standaard omskakelingsformules {{math|''x'' {{=}} ''r'' cos ''φ''}} en {{math|''y'' {{=}} ''r'' sin ''φ''}} te gebruik. Deur die poolvergelyking vir die spiraal te gebruik om {{mvar|r}} uit hierdie omskakelings te elimineer, word [[parametriese vergelyking]]s vir een tak van die kromme geproduseer:

: &lt;math&gt;\begin{cases}
x(\varphi) = + a\sqrt{\varphi} \cos(\varphi) \\

y(\varphi) = + a\sqrt{\varphi} \sin(\varphi)
\end{cases}&lt;/math&gt;

en die tweede een

: &lt;math&gt;\begin{cases}
x(\varphi) = - a\sqrt{\varphi} \cos(\varphi) \\

y(\varphi) = - a\sqrt{\varphi} \sin(\varphi)
\end{cases}&lt;/math&gt;

Hulle genereer die punte van takke van die kromme soos die parameter {{mvar|φ}} oor die positiewe reële getalle strek.

Daar kan aangetoon word dat enige &lt;math&gt;(x, y)&lt;/math&gt; wat op hierdie manier gegenereer word, herrangskik kan word om 
:&lt;math&gt;\frac{x}{y}=\cot\left( \frac{x^2 + y^{2}}{a^{2}} \right)&lt;/math&gt;
te gee.

&lt;gallery&gt;
Spiral-fermat-1.svg|Spiraal van Fermat met een tak
Spiral-fermat-2.svg|Spiraal van Fermat met albei takke
Spiral-fermat-area.svg|Die oppervlakte tussen die opeenvolgende windings van Fermat se spiraal is onveranderlik.
&lt;/gallery&gt;

==Ander eiendomme==
=== Oppervlakte tussen boë ===
Die oppervlakte van 'n ''sektor'' van Fermat se spiraal tussen twee punte {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)}} en {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)}} is
:&lt;math&gt;A =\frac{1}{2}\int_{\varphi_1}^{\varphi_2} r(\varphi)^2\, d\varphi &lt;/math&gt;
Evaluering van hierdie integraal gee:
:&lt;math&gt;A=a^2\pi\left(\varphi_2-\varphi_1\right).&lt;/math&gt;
Dus hang die oppervlakte slegs af van n die waarde van &lt;math&gt; \left(\varphi_2-\varphi_1\right)&lt;/math&gt;, nie van die individuele waardes van &lt;math&gt;\varphi_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\varphi_2&lt;/math&gt; nie. Dit word in die bostaande diagram geïllustreer waar &lt;math&gt;A_1 = A_2 = A_3&lt;/math&gt;.
== Verwysings ==
{{reflist}}

==Beskryving van die standaard==
Die standaard laat toe dat die datum en/of die tyd op 'n verskeidenheid maniere vertoon word. Die standaard laat toe dat strepies en dubbelpunte as 'n opsionele ekstra bygevoeg word om die lees van die data deur mense te vergemaklik. Dus word die voorstelling van die datum as &quot;2026-04-22&quot; en &quot;20260422&quot; as identies behandel. Die hooftipes data wat voorgestel kan word, word hieronder getoon.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html
|title = A summary of the international standard date and time notation
|first = Markus 
|last = Kuhn
|language = Engels
|access-date = 2026-06-14
|date = 16 Junie 2020
|publisher = Department of Computer Science and Technology, [[Universiteit van Cambridge]]}}&lt;/ref&gt;
*'''Jaar-Maand-Dag formaat''': Die standaard neem aan dat die datum die datum is wat deur die [[Gregoriaanse kalender]] gegee word. Dit maak geen voorsiening vir die [[Islamitiese kalender|Islamitiese]], [[Joodse kalender|Joodse]], [[Chinese kalender|Chinese]] of ander kalenders nie. Die komponente van die datum word in dalende volgorde van betekenis geskryf. Die volgende is almal geldige voorstellings van die huidige datum in &quot;jaar-maand-datum&quot; formaat (met mensvriendelike skeiers):
:*{{#time: Y}}
:*{{#time: Y-m}}
:*{{#time: Y-m-d}}
*'''Jaar-Ordinaledatum formaat''':Die standaard laat die gebruik van [[ordinale datum]] (reeks 1-366) toe, eerder as maand-dag-formaat. In sulke gevalle sal daar 'n onewe aantal syfers eerder as 'n ewe aantal syfers in die uitvoer wees. Die huidige datum in ordinale datumformaat is
:*{{CURRENTYEAR}}&amp;hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}}
*'''Jaar-weeksnommer-weeksdag formaat''': ISO 8601 standaardiseer ook die nommering van weke en weeksdae. Onder die standaard begin weke op 'n Maandag (dagnommer 1) en eindig op 'n Sondag (dagsnommer 7). As 'n week 'n Nuwejaar omvat, word dit toegeken aan die jaar wat vier of meer dae van daardie week bevat. Byvoorbeeld, 1 Januarie 2026 het op 'n Donderdag geval, dus het drie dae van die week in 2025 geval en vier dae in 2026 geval. Dus begin die eerste week van 2026 op Maandag 29 Desember 2025 en die laaste week van 2025 (week 52) het op Sondag 28 Desember 2025 geeindig. Wanneer die nommers wat op die jaar volg die weeknommer eerder as die maandnommer is, is die letter &quot;W&quot; as 'n skeidingsteken gebruik. As die dag van die week ingesluit is, volg dit die weeknommer. Die huidige weeknommer en dagnommer is:
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W}}
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W-N}}
*'''Tyd sonder [[Tydsone|tydsone]]''': Die standaad maak gebruik van die 24-uur horlosie. Die tyd kan uitgedruk word in ure, ure en minute of ure, minute en sekondes. Indien daar 'n risiko is dat die sender en ontvanger in verskillende tydsones mag wees, is die verstekwaarde om [[UTC]] te gebruik. DIt is aangedui om 'n &quot;Z&quot; by die numeriese weergawe van die tyd te voeg. Tensy daar geen ruimte vir verwarring is nie, word die tyd voorafgegaan deur die letter &quot;T&quot;. Let wel dat dit is nie verplig om 'n &quot;Z&quot; of 'n &quot;T&quot; te gebruik nie. Die huidige UTC tyd word hieronder getoon.:
:*{{#time:&quot;T&quot;H&quot;Z&quot;}}
:*{{#time:&quot;T&quot;H:i}}
:*{{#time: H:i:s&quot;Z&quot;}}
*'''Tyd met algemene tydsones''': Wanneer boodskappe oor verskillende tydsones gestuur word, is dit dikwels wenslik om tyd met 'n spesifieke tydsone in lyn te bring. Een van die maniere om dit te doen, is om die verrekening van UTC by die tyd te voeg. Die gewone manier om dit te doen, is om teks van die vorm &quot;±uu:mm&quot; agter die tyd in te voeg. Die string &quot;+02:00&quot; dui aan dat die aangeduide tyd twee uur voor UTC is (wat standaardtyd in Suid-Afrika is). Daar moet kennis geneem word dat plaaslike tyd nie altyd met 'n heelgetal ure vanaf UTC verreken word nie. Een so 'n land is Indië waar die standaardtyd 5:30 uur voor UTC is.
*'''Tyd met een-letter tydsones''':Soos met datumformate, kan ure, minute en sekondes opsioneel geskei word met dubbelpunte vir die voordeel van menslike lesers. Daarbenewens kan die sender 'n tydsone-kwalifiseerder byvoeg. Hierdie kwalifiseerder kan óf 'n eksplisiete verskuiwing van UTC wees, óf, indien die verskuiwing 'n heelgetal ure is, die tydsone-karakters wat die NAVO-konvensie volg &lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://veteran.com/military-time/
|title = Military Time Zones
|publisher = Veteran.com Team
|access-date = 14 Junie 2026
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;. Onder hierdie konvensie word elke tydsone 'n karakter toegeken. Die letter &quot;Z&quot; word toegeken aan Greenwich Mean Time (UTC), die letters &quot;A&quot; tot &quot;M&quot; (uitgesluit &quot;J&quot;) word toegeken in volgorde van GMT+1 tot &quot;GMT+12&quot; en die letters &quot;N&quot; tot &quot;Y&quot; word toegeken in volgorde van GMT-1 tot GMT-12. Die letter &quot;J&quot; beteken &quot;Plaaslike tyd&quot;. Wanneer die tyd oor die radio uitgelees word, is die[[NAVO-spelalfabet]] gebruik, byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse plaaslike tyd (GMT+2) is bekend as as &quot;BRAVO&quot;-tyd.

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>2dzfj3fjfsysrq6vkuruonbsxzjwicp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923065</id>
      <parentid>2923064</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Koördinaatvoorstelling */</comment>
      <origin>2923065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83650" sha1="2l16rg5hstal67zok3qielu2xafd95y" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

==Ander eiendomme==
=== Oppervlakte tussen boë ===
Die oppervlakte van 'n ''sektor'' van Fermat se spiraal tussen twee punte {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)}} en {{math|(''r''(''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), ''φ''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)}} is
:&lt;math&gt;A =\frac{1}{2}\int_{\varphi_1}^{\varphi_2} r(\varphi)^2\, d\varphi &lt;/math&gt;
Evaluering van hierdie integraal gee:
:&lt;math&gt;A=a^2\pi\left(\varphi_2-\varphi_1\right).&lt;/math&gt;
Dus hang die oppervlakte slegs af van n die waarde van &lt;math&gt; \left(\varphi_2-\varphi_1\right)&lt;/math&gt;, nie van die individuele waardes van &lt;math&gt;\varphi_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\varphi_2&lt;/math&gt; nie. Dit word in die bostaande diagram geïllustreer waar &lt;math&gt;A_1 = A_2 = A_3&lt;/math&gt;.
== Verwysings ==
{{reflist}}

==Beskryving van die standaard==
Die standaard laat toe dat die datum en/of die tyd op 'n verskeidenheid maniere vertoon word. Die standaard laat toe dat strepies en dubbelpunte as 'n opsionele ekstra bygevoeg word om die lees van die data deur mense te vergemaklik. Dus word die voorstelling van die datum as &quot;2026-04-22&quot; en &quot;20260422&quot; as identies behandel. Die hooftipes data wat voorgestel kan word, word hieronder getoon.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html
|title = A summary of the international standard date and time notation
|first = Markus 
|last = Kuhn
|language = Engels
|access-date = 2026-06-14
|date = 16 Junie 2020
|publisher = Department of Computer Science and Technology, [[Universiteit van Cambridge]]}}&lt;/ref&gt;
*'''Jaar-Maand-Dag formaat''': Die standaard neem aan dat die datum die datum is wat deur die [[Gregoriaanse kalender]] gegee word. Dit maak geen voorsiening vir die [[Islamitiese kalender|Islamitiese]], [[Joodse kalender|Joodse]], [[Chinese kalender|Chinese]] of ander kalenders nie. Die komponente van die datum word in dalende volgorde van betekenis geskryf. Die volgende is almal geldige voorstellings van die huidige datum in &quot;jaar-maand-datum&quot; formaat (met mensvriendelike skeiers):
:*{{#time: Y}}
:*{{#time: Y-m}}
:*{{#time: Y-m-d}}
*'''Jaar-Ordinaledatum formaat''':Die standaard laat die gebruik van [[ordinale datum]] (reeks 1-366) toe, eerder as maand-dag-formaat. In sulke gevalle sal daar 'n onewe aantal syfers eerder as 'n ewe aantal syfers in die uitvoer wees. Die huidige datum in ordinale datumformaat is
:*{{CURRENTYEAR}}&amp;hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}}
*'''Jaar-weeksnommer-weeksdag formaat''': ISO 8601 standaardiseer ook die nommering van weke en weeksdae. Onder die standaard begin weke op 'n Maandag (dagnommer 1) en eindig op 'n Sondag (dagsnommer 7). As 'n week 'n Nuwejaar omvat, word dit toegeken aan die jaar wat vier of meer dae van daardie week bevat. Byvoorbeeld, 1 Januarie 2026 het op 'n Donderdag geval, dus het drie dae van die week in 2025 geval en vier dae in 2026 geval. Dus begin die eerste week van 2026 op Maandag 29 Desember 2025 en die laaste week van 2025 (week 52) het op Sondag 28 Desember 2025 geeindig. Wanneer die nommers wat op die jaar volg die weeknommer eerder as die maandnommer is, is die letter &quot;W&quot; as 'n skeidingsteken gebruik. As die dag van die week ingesluit is, volg dit die weeknommer. Die huidige weeknommer en dagnommer is:
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W}}
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W-N}}
*'''Tyd sonder [[Tydsone|tydsone]]''': Die standaad maak gebruik van die 24-uur horlosie. Die tyd kan uitgedruk word in ure, ure en minute of ure, minute en sekondes. Indien daar 'n risiko is dat die sender en ontvanger in verskillende tydsones mag wees, is die verstekwaarde om [[UTC]] te gebruik. DIt is aangedui om 'n &quot;Z&quot; by die numeriese weergawe van die tyd te voeg. Tensy daar geen ruimte vir verwarring is nie, word die tyd voorafgegaan deur die letter &quot;T&quot;. Let wel dat dit is nie verplig om 'n &quot;Z&quot; of 'n &quot;T&quot; te gebruik nie. Die huidige UTC tyd word hieronder getoon.:
:*{{#time:&quot;T&quot;H&quot;Z&quot;}}
:*{{#time:&quot;T&quot;H:i}}
:*{{#time: H:i:s&quot;Z&quot;}}
*'''Tyd met algemene tydsones''': Wanneer boodskappe oor verskillende tydsones gestuur word, is dit dikwels wenslik om tyd met 'n spesifieke tydsone in lyn te bring. Een van die maniere om dit te doen, is om die verrekening van UTC by die tyd te voeg. Die gewone manier om dit te doen, is om teks van die vorm &quot;±uu:mm&quot; agter die tyd in te voeg. Die string &quot;+02:00&quot; dui aan dat die aangeduide tyd twee uur voor UTC is (wat standaardtyd in Suid-Afrika is). Daar moet kennis geneem word dat plaaslike tyd nie altyd met 'n heelgetal ure vanaf UTC verreken word nie. Een so 'n land is Indië waar die standaardtyd 5:30 uur voor UTC is.
*'''Tyd met een-letter tydsones''':Soos met datumformate, kan ure, minute en sekondes opsioneel geskei word met dubbelpunte vir die voordeel van menslike lesers. Daarbenewens kan die sender 'n tydsone-kwalifiseerder byvoeg. Hierdie kwalifiseerder kan óf 'n eksplisiete verskuiwing van UTC wees, óf, indien die verskuiwing 'n heelgetal ure is, die tydsone-karakters wat die NAVO-konvensie volg &lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://veteran.com/military-time/
|title = Military Time Zones
|publisher = Veteran.com Team
|access-date = 14 Junie 2026
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;. Onder hierdie konvensie word elke tydsone 'n karakter toegeken. Die letter &quot;Z&quot; word toegeken aan Greenwich Mean Time (UTC), die letters &quot;A&quot; tot &quot;M&quot; (uitgesluit &quot;J&quot;) word toegeken in volgorde van GMT+1 tot &quot;GMT+12&quot; en die letters &quot;N&quot; tot &quot;Y&quot; word toegeken in volgorde van GMT-1 tot GMT-12. Die letter &quot;J&quot; beteken &quot;Plaaslike tyd&quot;. Wanneer die tyd oor die radio uitgelees word, is die[[NAVO-spelalfabet]] gebruik, byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse plaaslike tyd (GMT+2) is bekend as as &quot;BRAVO&quot;-tyd.

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>2l16rg5hstal67zok3qielu2xafd95y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923066</id>
      <parentid>2923065</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ander eiendomme */</comment>
      <origin>2923066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82952" sha1="620rskgc9ebornp2qybxl7iwn5lap8l" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

== Verwysings ==
{{reflist}}

==Beskryving van die standaard==
Die standaard laat toe dat die datum en/of die tyd op 'n verskeidenheid maniere vertoon word. Die standaard laat toe dat strepies en dubbelpunte as 'n opsionele ekstra bygevoeg word om die lees van die data deur mense te vergemaklik. Dus word die voorstelling van die datum as &quot;2026-04-22&quot; en &quot;20260422&quot; as identies behandel. Die hooftipes data wat voorgestel kan word, word hieronder getoon.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html
|title = A summary of the international standard date and time notation
|first = Markus 
|last = Kuhn
|language = Engels
|access-date = 2026-06-14
|date = 16 Junie 2020
|publisher = Department of Computer Science and Technology, [[Universiteit van Cambridge]]}}&lt;/ref&gt;
*'''Jaar-Maand-Dag formaat''': Die standaard neem aan dat die datum die datum is wat deur die [[Gregoriaanse kalender]] gegee word. Dit maak geen voorsiening vir die [[Islamitiese kalender|Islamitiese]], [[Joodse kalender|Joodse]], [[Chinese kalender|Chinese]] of ander kalenders nie. Die komponente van die datum word in dalende volgorde van betekenis geskryf. Die volgende is almal geldige voorstellings van die huidige datum in &quot;jaar-maand-datum&quot; formaat (met mensvriendelike skeiers):
:*{{#time: Y}}
:*{{#time: Y-m}}
:*{{#time: Y-m-d}}
*'''Jaar-Ordinaledatum formaat''':Die standaard laat die gebruik van [[ordinale datum]] (reeks 1-366) toe, eerder as maand-dag-formaat. In sulke gevalle sal daar 'n onewe aantal syfers eerder as 'n ewe aantal syfers in die uitvoer wees. Die huidige datum in ordinale datumformaat is
:*{{CURRENTYEAR}}&amp;hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}}
*'''Jaar-weeksnommer-weeksdag formaat''': ISO 8601 standaardiseer ook die nommering van weke en weeksdae. Onder die standaard begin weke op 'n Maandag (dagnommer 1) en eindig op 'n Sondag (dagsnommer 7). As 'n week 'n Nuwejaar omvat, word dit toegeken aan die jaar wat vier of meer dae van daardie week bevat. Byvoorbeeld, 1 Januarie 2026 het op 'n Donderdag geval, dus het drie dae van die week in 2025 geval en vier dae in 2026 geval. Dus begin die eerste week van 2026 op Maandag 29 Desember 2025 en die laaste week van 2025 (week 52) het op Sondag 28 Desember 2025 geeindig. Wanneer die nommers wat op die jaar volg die weeknommer eerder as die maandnommer is, is die letter &quot;W&quot; as 'n skeidingsteken gebruik. As die dag van die week ingesluit is, volg dit die weeknommer. Die huidige weeknommer en dagnommer is:
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W}}
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W-N}}
*'''Tyd sonder [[Tydsone|tydsone]]''': Die standaad maak gebruik van die 24-uur horlosie. Die tyd kan uitgedruk word in ure, ure en minute of ure, minute en sekondes. Indien daar 'n risiko is dat die sender en ontvanger in verskillende tydsones mag wees, is die verstekwaarde om [[UTC]] te gebruik. DIt is aangedui om 'n &quot;Z&quot; by die numeriese weergawe van die tyd te voeg. Tensy daar geen ruimte vir verwarring is nie, word die tyd voorafgegaan deur die letter &quot;T&quot;. Let wel dat dit is nie verplig om 'n &quot;Z&quot; of 'n &quot;T&quot; te gebruik nie. Die huidige UTC tyd word hieronder getoon.:
:*{{#time:&quot;T&quot;H&quot;Z&quot;}}
:*{{#time:&quot;T&quot;H:i}}
:*{{#time: H:i:s&quot;Z&quot;}}
*'''Tyd met algemene tydsones''': Wanneer boodskappe oor verskillende tydsones gestuur word, is dit dikwels wenslik om tyd met 'n spesifieke tydsone in lyn te bring. Een van die maniere om dit te doen, is om die verrekening van UTC by die tyd te voeg. Die gewone manier om dit te doen, is om teks van die vorm &quot;±uu:mm&quot; agter die tyd in te voeg. Die string &quot;+02:00&quot; dui aan dat die aangeduide tyd twee uur voor UTC is (wat standaardtyd in Suid-Afrika is). Daar moet kennis geneem word dat plaaslike tyd nie altyd met 'n heelgetal ure vanaf UTC verreken word nie. Een so 'n land is Indië waar die standaardtyd 5:30 uur voor UTC is.
*'''Tyd met een-letter tydsones''':Soos met datumformate, kan ure, minute en sekondes opsioneel geskei word met dubbelpunte vir die voordeel van menslike lesers. Daarbenewens kan die sender 'n tydsone-kwalifiseerder byvoeg. Hierdie kwalifiseerder kan óf 'n eksplisiete verskuiwing van UTC wees, óf, indien die verskuiwing 'n heelgetal ure is, die tydsone-karakters wat die NAVO-konvensie volg &lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://veteran.com/military-time/
|title = Military Time Zones
|publisher = Veteran.com Team
|access-date = 14 Junie 2026
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;. Onder hierdie konvensie word elke tydsone 'n karakter toegeken. Die letter &quot;Z&quot; word toegeken aan Greenwich Mean Time (UTC), die letters &quot;A&quot; tot &quot;M&quot; (uitgesluit &quot;J&quot;) word toegeken in volgorde van GMT+1 tot &quot;GMT+12&quot; en die letters &quot;N&quot; tot &quot;Y&quot; word toegeken in volgorde van GMT-1 tot GMT-12. Die letter &quot;J&quot; beteken &quot;Plaaslike tyd&quot;. Wanneer die tyd oor die radio uitgelees word, is die[[NAVO-spelalfabet]] gebruik, byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse plaaslike tyd (GMT+2) is bekend as as &quot;BRAVO&quot;-tyd.

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>620rskgc9ebornp2qybxl7iwn5lap8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923069</id>
      <parentid>2923066</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */</comment>
      <origin>2923069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82922" sha1="6oo8vy9e2nbmefoshtmgp6urzjcusnk" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

==Beskryving van die standaard==
Die standaard laat toe dat die datum en/of die tyd op 'n verskeidenheid maniere vertoon word. Die standaard laat toe dat strepies en dubbelpunte as 'n opsionele ekstra bygevoeg word om die lees van die data deur mense te vergemaklik. Dus word die voorstelling van die datum as &quot;2026-04-22&quot; en &quot;20260422&quot; as identies behandel. Die hooftipes data wat voorgestel kan word, word hieronder getoon.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html
|title = A summary of the international standard date and time notation
|first = Markus 
|last = Kuhn
|language = Engels
|access-date = 2026-06-14
|date = 16 Junie 2020
|publisher = Department of Computer Science and Technology, [[Universiteit van Cambridge]]}}&lt;/ref&gt;
*'''Jaar-Maand-Dag formaat''': Die standaard neem aan dat die datum die datum is wat deur die [[Gregoriaanse kalender]] gegee word. Dit maak geen voorsiening vir die [[Islamitiese kalender|Islamitiese]], [[Joodse kalender|Joodse]], [[Chinese kalender|Chinese]] of ander kalenders nie. Die komponente van die datum word in dalende volgorde van betekenis geskryf. Die volgende is almal geldige voorstellings van die huidige datum in &quot;jaar-maand-datum&quot; formaat (met mensvriendelike skeiers):
:*{{#time: Y}}
:*{{#time: Y-m}}
:*{{#time: Y-m-d}}
*'''Jaar-Ordinaledatum formaat''':Die standaard laat die gebruik van [[ordinale datum]] (reeks 1-366) toe, eerder as maand-dag-formaat. In sulke gevalle sal daar 'n onewe aantal syfers eerder as 'n ewe aantal syfers in die uitvoer wees. Die huidige datum in ordinale datumformaat is
:*{{CURRENTYEAR}}&amp;hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}}
*'''Jaar-weeksnommer-weeksdag formaat''': ISO 8601 standaardiseer ook die nommering van weke en weeksdae. Onder die standaard begin weke op 'n Maandag (dagnommer 1) en eindig op 'n Sondag (dagsnommer 7). As 'n week 'n Nuwejaar omvat, word dit toegeken aan die jaar wat vier of meer dae van daardie week bevat. Byvoorbeeld, 1 Januarie 2026 het op 'n Donderdag geval, dus het drie dae van die week in 2025 geval en vier dae in 2026 geval. Dus begin die eerste week van 2026 op Maandag 29 Desember 2025 en die laaste week van 2025 (week 52) het op Sondag 28 Desember 2025 geeindig. Wanneer die nommers wat op die jaar volg die weeknommer eerder as die maandnommer is, is die letter &quot;W&quot; as 'n skeidingsteken gebruik. As die dag van die week ingesluit is, volg dit die weeknommer. Die huidige weeknommer en dagnommer is:
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W}}
:*{{#time: o-&quot;W&quot;W-N}}
*'''Tyd sonder [[Tydsone|tydsone]]''': Die standaad maak gebruik van die 24-uur horlosie. Die tyd kan uitgedruk word in ure, ure en minute of ure, minute en sekondes. Indien daar 'n risiko is dat die sender en ontvanger in verskillende tydsones mag wees, is die verstekwaarde om [[UTC]] te gebruik. DIt is aangedui om 'n &quot;Z&quot; by die numeriese weergawe van die tyd te voeg. Tensy daar geen ruimte vir verwarring is nie, word die tyd voorafgegaan deur die letter &quot;T&quot;. Let wel dat dit is nie verplig om 'n &quot;Z&quot; of 'n &quot;T&quot; te gebruik nie. Die huidige UTC tyd word hieronder getoon.:
:*{{#time:&quot;T&quot;H&quot;Z&quot;}}
:*{{#time:&quot;T&quot;H:i}}
:*{{#time: H:i:s&quot;Z&quot;}}
*'''Tyd met algemene tydsones''': Wanneer boodskappe oor verskillende tydsones gestuur word, is dit dikwels wenslik om tyd met 'n spesifieke tydsone in lyn te bring. Een van die maniere om dit te doen, is om die verrekening van UTC by die tyd te voeg. Die gewone manier om dit te doen, is om teks van die vorm &quot;±uu:mm&quot; agter die tyd in te voeg. Die string &quot;+02:00&quot; dui aan dat die aangeduide tyd twee uur voor UTC is (wat standaardtyd in Suid-Afrika is). Daar moet kennis geneem word dat plaaslike tyd nie altyd met 'n heelgetal ure vanaf UTC verreken word nie. Een so 'n land is Indië waar die standaardtyd 5:30 uur voor UTC is.
*'''Tyd met een-letter tydsones''':Soos met datumformate, kan ure, minute en sekondes opsioneel geskei word met dubbelpunte vir die voordeel van menslike lesers. Daarbenewens kan die sender 'n tydsone-kwalifiseerder byvoeg. Hierdie kwalifiseerder kan óf 'n eksplisiete verskuiwing van UTC wees, óf, indien die verskuiwing 'n heelgetal ure is, die tydsone-karakters wat die NAVO-konvensie volg &lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://veteran.com/military-time/
|title = Military Time Zones
|publisher = Veteran.com Team
|access-date = 14 Junie 2026
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;. Onder hierdie konvensie word elke tydsone 'n karakter toegeken. Die letter &quot;Z&quot; word toegeken aan Greenwich Mean Time (UTC), die letters &quot;A&quot; tot &quot;M&quot; (uitgesluit &quot;J&quot;) word toegeken in volgorde van GMT+1 tot &quot;GMT+12&quot; en die letters &quot;N&quot; tot &quot;Y&quot; word toegeken in volgorde van GMT-1 tot GMT-12. Die letter &quot;J&quot; beteken &quot;Plaaslike tyd&quot;. Wanneer die tyd oor die radio uitgelees word, is die[[NAVO-spelalfabet]] gebruik, byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse plaaslike tyd (GMT+2) is bekend as as &quot;BRAVO&quot;-tyd.

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>6oo8vy9e2nbmefoshtmgp6urzjcusnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923070</id>
      <parentid>2923069</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Beskryving van die standaard */</comment>
      <origin>2923070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78069" sha1="8nv6skj6p68jyq949uzop5u7ju13g0r" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
write something

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>8nv6skj6p68jyq949uzop5u7ju13g0r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923071</id>
      <parentid>2923070</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */</comment>
      <origin>2923071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78022" sha1="de3lqqvg2dh21mipj2703hjt2d7pbc8" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

=Fourier-reeks==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series
}}
[[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]]

Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.&lt;ref&gt;Fourier ref&lt;/ref&gt; Hy ontwikkel die  die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = MαTH βOOK
|first = Clifford A
|last = Pickover
|publisher = Sterling
|page = 210
|year = 2009
|language = Engels
|isbn = 978-1-4027-8829-1}}&lt;/ref&gt;

In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3})&lt;/math&gt; bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies &lt;math&gt;(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})&lt;/math&gt; bymekaar getel is en so voort.

==Vorm==
Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf.


===Sinus-kosinus vorm===
Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables
|first = Murray S
|last = Spiegel
|publisher = Schaum's Outline Series
|year = 1968
|pages = 131 - 135
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;
s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right)
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; is die funksie wat benader word.
:&lt;math&gt;N&lt;/math&gt; N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. 
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt; Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. 
:&lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; is 'n stel konstante wat spesifiek is vir &lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x)&lt;/math&gt;.
Die konstantes &lt;math&gt;\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}&lt;/math&gt; word geëvalueer deur die formules te gebruik:
:&lt;math&gt;\begin{align}
a_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt]
b_n &amp; = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt]
\end{align}&lt;/math&gt;

===Amplitude-fase vorm of polêre vorm===
Aangesien dat
:&lt;math&gt;A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi&lt;/math&gt;
is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)&lt;/math&gt;
waar 
:&lt;math&gt;A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}&lt;/math&gt;.
Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term &lt;math&gt;A_n&lt;/math&gt; die amplitude van die &lt;math&gt;n^{de}&lt;/math&gt; komponent van die golf en &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; sy faseverskuiwing.

===Eksponensiële vorm===
Volgens [[Euler se formule]] is
:&lt;math&gt;\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})&lt;/math&gt;.
Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word:
:&lt;math&gt;
s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P}
&lt;/math&gt;
waar
:&lt;math&gt;c_n \triangleq \left\{
\begin{array}{lll}
A_0/2 &amp;= a_0/2, \quad &amp; n = 0\\
\tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &amp;= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad &amp; n &gt; 0\\
c_{|n|}^*, \quad &amp;&amp; n &lt; 0
\end{array} \right\} 
&lt;/math&gt;
en
:&lt;math&gt;c^*&lt;/math&gt; is die komplekse vervoeging van &lt;math&gt;c&lt;/math&gt;.

==Konvergensie==
Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen.

In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; kontinu is en die afgeleide van &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; konvergeer absoluut en eenvormig na &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Tolstov
|first=Georgi P.
|url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&amp;q=fourier-series+converges+continuous-function&amp;pg=PA82
|title=Fourier Series
|language=Engels
|publisher=Courier-Dover
|year=1976
|isbn=0-486-63317-9}}&lt;/ref&gt; As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval &lt;math&gt;[x_0,x_0+P]&lt;/math&gt;, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang.

== Tabel van algemene Fourier-reekse ==
Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon.

*&lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt; dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op &lt;math&gt;0 &lt; x \le P &lt;/math&gt;.
*&lt;math&gt;a_0, a_n, b_n&lt;/math&gt; dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tyd domein &lt;br /&gt; &lt;math&gt;s(x)&lt;/math&gt;
! Grafiek
! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)&lt;br /&gt; &lt;math&gt;\begin{align}&amp; a_0 \\ &amp; a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ &amp; b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}&lt;/math&gt;
! Opmerking
! Verwysing
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{4A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Volgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=&quot;Papula&quot;&gt;{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}&lt;/ref&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P/2 \\
0 &amp; \quad \text{vir } P/2 \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{\pi}\\
a_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} &amp; \quad n \text{ ewe} \\
  0 &amp; \quad n \text{ onewe}
  \end{cases}\\
b_n = &amp; \begin{cases}
  \frac{A}{2} &amp; \quad n=1 \\
  0 &amp; \quad n &gt; 1
  \end{cases}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
|Halfgolf gelykgerigte sinus
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\begin{cases}
A &amp; \quad \text{vir } 0 \le x &lt; D \cdot P \\
0 &amp; \quad \text{vir } D \cdot P \le x &lt; P\\
\end{cases}
&lt;/math&gt;
|[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; 2AD\\
a_n = &amp; \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\
b_n = &amp; \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;0 \le D \le 1&lt;/math&gt;
|
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{-A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; A\\
a_n = &amp; 0\\
b_n = &amp; \frac{A}{n \pi}\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 192}}
|-
|&lt;math&gt;s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x &lt; P&lt;/math&gt;
|[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]]
|&lt;math&gt;\begin{align}
a_0 = &amp; \frac{2A}{3}\\
a_n = &amp; \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\
b_n = &amp; 0\\
\end{align}&lt;/math&gt;
| 
|&lt;ref name=Papula/&gt;{{rp|p. 193}}
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Referensies==
{{
+ + + + + + + + + + + + + 


&lt;!-- Table test --&gt;
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;English&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Afrikaans&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;One&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Een&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Two&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Twee&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

&lt;!-- End of table test --&gt;

*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}&quot;.
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}&quot;.  (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]).
*&quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; gee &quot;{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}&quot; (&quot;nl&quot; is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).


Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]'''

Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag.

==Plaaslike regering in Engeland==

Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. 

Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement.

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;
&lt;math&gt;arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})&lt;/math&gt;

== Verwysings==
{{verwysings}}

==Willem van Oranje==
{{Inligtingskas2
| beeld   = WilliamOfOrange1580.jpg
| beeldtitel = Willem van Oranje in 1580
| naam         = Willem van Oranje
| titel        = ''Prins van Oranje''
| gebore       = 1533
| oorlede      = 1584
| vader        = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]]
| moeder       = [[Juliana van Stolberg]]
}}
&lt;!--
| functie1     = [[Prins van Oranje]]
| periode1     = 1544–1584
| voorganger1  = René van Chalon
| opvolger1    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
| functie2     = Graaf van Nassau-Oranje
| periode2     = 1544–1584
| voorganger2  = 
| opvolger2    = [[Maurits van Oranje|Maurits]]
| functie3     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II)
| periode3     = 1559–1567
| voorganger3  = [[Maximiliaan II van Bourgondië]]
| opvolger3    = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]]
| functie4     = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II)
| periode4     = 1559&lt;ref&gt;{{aut|Paul Delsalle &amp; Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&amp;lpg=PA376&amp;dq=&amp;pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.&lt;/ref&gt;/61&lt;ref&gt;{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&amp;pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.&lt;/ref&gt; – 1567
| voorganger4  = 
| opvolger4    =
| functie5     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal)
| periode5     = 1572–1584
| voorganger5  = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573)
| opvolger5    = [[Joost de Soete]] (Utrecht)&lt;br /&gt;[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland)
| functie6     = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] &lt;br /&gt; (Staten-Generaal)
| periode6     = 1580–1584
| voorganger6  = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581)
| opvolger6    = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)&lt;br /&gt;[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel)
| functie7     = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]&lt;br /&gt;[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]]
| periode7     = 1551–1584
| voorganger7  = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]]
| opvolger7    = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
--&gt;
&lt;!--
{{Inligtingskas Monarg
|naam              = Willem van Oranje
|titel             = Prins van Oranje
|beeld             = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]]
|byskrif           = Willem van Oranje in 1580
|bewind            = 1544–1584
|kroning           = 
|inhuldiging       = 
|volle naam        = 
|andertitels       = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht
|doop              =
|geboortedatum     = [[24 April]] [[1533]]
|geboorteplek      = 
|sterftedatum      = [[10 Julie]] [[1584]]
|sterfteplek       = [[Delft]]
|begraweplek       = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]]
|voorganger        = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]]
|erfgenaam         = 
&lt;!--
|opvolgertipe      = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]]
|opvolger          = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) &lt;br /&gt;2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) &lt;br /&gt;3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering
|koningin          = 
|gade              = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]]
|dinastie          = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]]
|koninklikelofsang =
|koninklikeleuse   =
|vader             = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]
|moeder            = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]
|kinders           = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]&lt;br /&gt;[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]]
--&gt;
}}
'''Willem van Oranje''' ...

[[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]]

==Subpages==
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]]
*[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]]

==IBAN==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Script&lt;br&gt;type
!Country&lt;br&gt;Latin Script
!Country&lt;br&gt;Local script
! IBAN formatting example
|-
|Arabic
|Saudi Arabia
|السعودية
|&lt;code&gt;SA03 8000 0000 6080 1016 7519&lt;/code&gt;
|-
|Cyrillic
|Ukraine
|Україна
|&lt;code&gt;UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1&lt;/code&gt;
|-
|Greek
|Greece||Eλλασ||&lt;code&gt;GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695&lt;/code&gt;
|-
|Hebrew
|Israel
|יִשְׂרָאֵל
|&lt;code&gt;IL62 0108 0000 0009 9999 999&lt;/code&gt;
|-
|Latin
|United Kingdom
|United Kingdom
|&lt;code&gt;GB29 NWBK 6016 1331 9268 19&lt;/code&gt;
|}
[[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&lt;br&gt;ex NIST || Year&lt;br&gt;ex Vera ||Year &lt;br&gt; Optional || Code || Country || Comments
|-
|1795 || 1795  ||  ||  fr  ||[[ France]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  be || [[Belgium]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  lu  || [[Luxembourg]] || 
|-
|1816 || 1817  ||  ||  nl || [[Netherlands]] || 
|-
|1840 || 1843  ||  ||  dz  || [[Algeria]] || French Colony
|}
Oorspronklik tekst bevind in 
*Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx
*Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx
*Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal.
*My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx

==Westminster==
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Parish of Fleet
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=[[Distrik]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]]
|onderafdelingnaam3=Hart
|onderafdelingnaam4=
|coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}}
|bevolking_soos_op=30 Junie 2017
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=41233&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;
|oppervlak_totaal_km2=12.0
|bevolkingsdigtheid_km2=3440
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode= GU51, GU52
|skakelkode=01252
|hoogte_m=
|hoogte_voet=

| population_ref = (built-up area)&lt;br&gt;21,858 (civil parish) (as at 2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&amp;b=11123487&amp;c=Fleet&amp;d=16&amp;e=62&amp;g=6430254&amp;i=1001x1003x1032x1004&amp;o=362&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1481971039562&amp;enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}&lt;/ref&gt;

|constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]]
|post_town= FLEET
|postcode_district= GU51, GU52
|postcode_area= GU
|dial_code= 01252
|os_grid_reference= SU8054
|london_distance= {{convert|40.3|mi}}
|ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]]
}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=City of Westminster
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Stad
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif= 
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=&lt;!--Arms-westminster-lb.jpg--&gt;
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart= 
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}}
|onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]]
|onderafdelingtipe2=[[Graafskap]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}}
|onderafdelingnaam2=[[Greater London]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=1 April 1965
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=21.48
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipes=
|koördinate   = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=219600
|bevolkingsdigtheid_km2=10223
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=MGT
|utcafset=+00:00
|tydsone_DST=BST
|uctafset_DST=+01:00
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=http://www.Westminster.gov.UK
}}

==Weergegewens==
Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n  gepantserde trein aangeval. 
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_
|pages = 42-72
|journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie
|title = Early Pietersburg
|first = Stan
|last = Kantor
|volume = 2
|number = 2}}&lt;/ref&gt;
===Kaapstad===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; 
|Jan precipitation mm = 15
|Feb precipitation mm = 17
|Mar precipitation mm = 20
|Apr precipitation mm = 41
|May precipitation mm = 69
|Jun precipitation mm = 93
|Jul precipitation mm = 82
|Aug precipitation mm = 77
|Sep precipitation mm = 40
|Oct precipitation mm = 30
|Nov precipitation mm = 14
|Dec precipitation mm = 17
|year precipitation mm = 515
|unit precipitation days = 0.1 mm

| jan_gem=20.4           | jan_gem_ns=15
| feb_gem=20.4           | feb_gem_ns=17
| mrt_gem=19.2           | mrt_gem_ns=20
| apr_gem=16.9           | apr_gem_ns=41
| mei_gem=14.4           | mei_gem_ns=69
| jun_gem=12.5           | jun_gem_ns=93
| jul_gem=11.9           | jul_gem_ns=82
| aug_gem=12.4           | aug_gem_ns=77
| sep_gem=13.7           | sep_gem_ns=40
| okt_gem=15.6           | okt_gem_ns=30
| nov_gem=17.9           | nov_gem_ns=14
| dec_gem=19.5           | dec_gem_ns=17
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=515

| jan_gem_min=15.7       | jan_gem_max=26.1
| feb_gem_min=15.6       | feb_gem_max=26.5
| mrt_gem_min=14.2       | mrt_gem_max=25.4
| apr_gem_min=11.9       | apr_gem_max=23.0
| mei_gem_min=9.4        | mei_gem_max=20.3
| jun_gem_min=7.8        | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=7.0        | jul_gem_max=17.5
| aug_gem_min=7.5        | aug_gem_max=17.8
| sep_gem_min=8.7        | sep_gem_max=19.2
| okt_gem_min=10.6       | okt_gem_max=21.3
| nov_gem_min=13.2       | nov_gem_max=23.5
| dec_gem_min=14.9       | dec_gem_max=24.9
| jaar_gem_min=11.4      | jaar_gem_max=22.0

| jan_a_min=7.4        | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=6.4        | feb_a_max=38.3
| mrt_a_min=4.6        | mrt_a_max=40.7
| apr_a_min=2.4        | apr_a_max=38.6
| mei_a_min=0.9        | mei_a_max=33.5
| jun_a_min=-1.2       | jun_a_max=29.8
| jul_a_min=-1.3       | jul_a_max=29.0
| aug_a_min=-0.4       | aug_a_max=32.0
| sep_a_min=0.2        | sep_a_max=33.1
| okt_a_min=1.0        | okt_a_max=37.2
| nov_a_min=3.9        | nov_a_max=39.9
| dec_a_min=6.2        | dec_a_max=35.4
| jaar_a_min=-1.3      | jaar_a_max=40.7

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

| rdjan = 5.5
| rdfeb = 4.6
| rdmrt = 4.8
| rdapr = 8.3
| rdmei = 11.4
| rdjun = 13.3
| rdjul = 11.8
| rdaug = 13.7
| rdsep = 10.4
| rdokt = 8.7
| rdnov = 4.9
| rddec = 6.2

| lvjan = 71
| lvfeb = 72
| lvmrt = 74
| lvapr = 78
| lvmei = 81
| lvjun = 81
| lvjul = 81
| lvaug = 80
| lvsep = 77
| lvokt = 74
| lvnov = 71
| lvdec = 71
}}

=== Tallinn ===
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Tallinn (1981-2010)
|bron = Estonian Weather Service&lt;ref name=temp&gt;{{cite web
  | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en
  | title = Climate normals-Temperature
  | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=precip&gt;{{cite web
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en
  |title = Climate normals-Precipitation
  |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=humidity&gt;{{cite web 
  |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en
  |title = Climate normals-Humidity
  |publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sun&gt;{{cite web
  |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en
  | title = Climate normals-Sunshine
  | publisher = Estonian Weather Service
  | accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;/&gt;--&gt; and Weather Atlas&lt;ref&gt;{{Cite web
  |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate
  |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast
  |last=d.o.o
  |first=Yu Media Group
  |website=Weather Atlas
  |language=en
  |access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt; 

^!--
|Jan precipitation mm = 56
|Feb precipitation mm = 36
|Mar precipitation mm = 37
|Apr precipitation mm = 32
|May precipitation mm = 36
|Jun precipitation mm = 64
|Jul precipitation mm = 84
|Aug precipitation mm = 86
|Sep precipitation mm = 67
|Oct precipitation mm = 78
|Nov precipitation mm = 70
|Dec precipitation mm = 57
|year precipitation mm = 704
--&gt;
&lt;!-- min &amp; percipitation done --&gt;
| jan_gem= -3.3          | jan_gem_ns=56
| feb_gem= -4.3          | feb_gem_ns=36
| mrt_gem= 1.0           | mrt_gem_ns=37
| apr_gem= 4.5           | apr_gem_ns=32
| mei_gem= 10.1          | mei_gem_ns=36
| jun_gem= 14.1          | jun_gem_ns=64
| jul_gem= 17.2          | jul_gem_ns=84
| aug_gem= 16.0          | aug_gem_ns=86
| sep_gem= 11.3          | sep_gem_ns=67
| okt_gem= 6.5           | okt_gem_ns=78
| nov_gem= 1.3           | nov_gem_ns=70
| dec_gem= -1.9          | dec_gem_ns=57
| jaar_gem= 5.9          | jaar_gem_ns=704

&lt;!-- min &amp; max done --&gt;
| jan_gem_min= -5.9       | jan_gem_max= -1.0
| feb_gem_min= -7.1       | feb_gem_max= -1.6
| mrt_gem_min= -4.1       | mrt_gem_max= 2.3
| apr_gem_min=  0.6       | apr_gem_max= 9.2
| mei_gem_min=  5.2       | mei_gem_max= 15.3
| jun_gem_min=  9.5       | jun_gem_max= 18.9
| jul_gem_min= 12.7       | jul_gem_max= 21.9
| aug_gem_min= 12.0       | aug_gem_max= 20.4
| sep_gem_min=  7.6       | sep_gem_max= 15.2
| okt_gem_min=  3.8       | okt_gem_max= 9.5
| nov_gem_min= -0.9       | nov_gem_max= 3.5
| dec_gem_min= -4.3       | dec_gem_max= 0.4
| jaar_gem_min= -2.4      | jaar_gem_max= 9.5

&lt;!-- max &amp; min done --&gt;
| jan_a_min= -31.4     | jan_a_max=9.2
| feb_a_min= -28.7     | feb_a_max=10.2
| mrt_a_min= -24.5     | mrt_a_max=15.9
| apr_a_min= -12.0     | apr_a_max=27.2
| mei_a_min= -5.0      | mei_a_max=29.4
| jun_a_min= -0.0      | jun_a_max=30.7
| jul_a_min=  4.0      | jul_a_max=34.3
| aug_a_min= 2.4       | aug_a_max=34.2
| sep_a_min= -4.1      | sep_a_max=28.0
| okt_a_min= -10.5     | okt_a_max=21.8
| nov_a_min= -18.8     | nov_a_max=12.1
| dec_a_min= -24.3     | dec_a_max=10.7
| jaar_a_min=-31.4     | jaar_a_max=34.3

| zujan = 10.9
| zufeb = 10.5
| zumrt = 9.4
| zuapr = 7.8
| zumei = 6.6
| zujun = 5.8
| zujul = 6.2
| zuaug = 6.8
| zusep = 7.5
| zuokt = 9.0
| zunov = 10.3
| zudec = 10.8

&lt;!--
|Jan rain days = 10
|Feb rain days = 8
|Mar rain days = 9
|Apr rain days = 12
|May rain days = 11
|Jun rain days = 13
|Jul rain days = 13
|Aug rain days = 14
|Sep rain days = 17
|Oct rain days = 18
|Nov rain days = 16
|Dec rain days = 12
|year rain days = 153
--&gt;

&lt;!-- Rain days done --&gt;
| rdjan = 10
| rdfeb = 8
| rdmrt = 9
| rdapr = 12
| rdmei = 11
| rdjun = 13
| rdjul = 13
| rdaug = 14
| rdsep = 17
| rdokt = 18
| rdnov = 16
| rddec = 12

&lt;!-- HumidityDONE --&gt;
| lvjan = 88
| lvfeb = 85
| lvmrt = 81
| lvapr = 73
| lvmei = 69
| lvjun = 74
| lvjul = 76
| lvaug = 79
| lvsep = 82
| lvokt = 85
| lvnov = 88
| lvdec = 88
}}

===Perth===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
! Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur
|29,7 [[Celsius|°C]]
|30,0&amp;nbsp;°C
|28,0&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|20,9&amp;nbsp;°C
|18,3&amp;nbsp;°C
|17,4&amp;nbsp;°C
|18,0&amp;nbsp;°C
|19,5&amp;nbsp;°C
|21,4&amp;nbsp;°C
|24,6&amp;nbsp;°C
|27,4&amp;nbsp;°C
|23,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur
|17,9 [[Celsius|°C]]
|18,1&amp;nbsp;°C
|16,8&amp;nbsp;°C
|14,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|10,1&amp;nbsp;°C
|9,0&amp;nbsp;°C
|9,2&amp;nbsp;°C
|10,3&amp;nbsp;°C
|11,7&amp;nbsp;°C
|14,0&amp;nbsp;°C
|16,3&amp;nbsp;°C
|13,3 [[Celsius|°C]]
|-
! Gemiddelde totale reënval
|8,6&amp;nbsp;mm
|13,3&amp;nbsp;mm
|19,3&amp;nbsp;mm
|45,5&amp;nbsp;mm
|122,7&amp;nbsp;mm
|182,4&amp;nbsp;mm
|172,9&amp;nbsp;mm
|134,6&amp;nbsp;mm
|79,9&amp;nbsp;mm
|54,5&amp;nbsp;mm
|21,7&amp;nbsp;mm
|13,9&amp;nbsp;mm
|869,4&amp;nbsp;mm
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
|2,9
|2,7
|4,3
|7,6
|13,8
|17,2
|18,2
|17,2
|14,0
|11,1
|6,5
|4,2
|119,6
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]&lt;/small&gt;
|}

===Jaipur===
*[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics]
*[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics]
&lt;!--{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Kaapstad
|bron = [[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=&quot;WMO&quot;&gt;{{cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm
| title = World Weather Information Service - Cape Town 
| publisher = World Meteorological Organization
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]]&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT
| title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = 8 April 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]])
|Jan record high C = 31.7
|Feb record high C = 36.7
|Mar record high C = 42.8
|Apr record high C = 44.9
|May record high C = 48.5
|Jun record high C = 47.2
|Jul record high C = 46.7
|Aug record high C = 41.7
|Sep record high C = 41.7
|Oct record high C = 40.0
|Nov record high C = 36.1
|Dec record high C = 31.3
|year record high C = 48.5
|Jan high C = 22.4
|Feb high C = 25.0
|Mar high C = 31.0
|Apr high C = 37.1
|May high C = 40.3
|Jun high C = 39.3
|Jul high C = 34.1
|Aug high C = 32.4
|Sep high C = 33.8
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 29.2
|Dec high C = 24.4
|year high C = 31.9
|Jan low C = 8.4
|Feb low C = 10.8
|Mar low C = 16.0
|Apr low C = 21.8
|May low C = 25.9
|Jun low C = 27.4
|Jul low C = 25.8
|Aug low C = 24.7
|Sep low C = 23.2
|Oct low C = 19.4
|Nov low C = 13.8
|Dec low C = 9.2
|year low C = 18.8
|Jan record low C = -2.2
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 3.3
|Apr record low C = 9.4
|May record low C = 15.6
|Jun record low C = 19.1
|Jul record low C = 20.6
|Aug record low C = 18.9
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 11.1
|Nov record low C = 3.3
|Dec record low C = 0.0
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 7.0
|Feb precipitation mm = 10.6
|Mar precipitation mm = 3.1
|Apr precipitation mm = 4.9
|May precipitation mm = 17.9
|Jun precipitation mm = 63.4
|Jul precipitation mm = 223.3
|Aug precipitation mm = 205.9
|Sep precipitation mm = 66.3
|Oct precipitation mm = 25.0
|Nov precipitation mm = 3.9
|Dec precipitation mm = 4.2
|year precipitation mm = 635.4
|Jan rain days = 0.6
|Feb rain days = 1.0
|Mar rain days = 0.4
|Apr rain days = 0.7
|May rain days = 1.4
|Jun rain days = 3.9
|Jul rain days = 11.2
|Aug rain days = 10.0
|Sep rain days = 3.8
|Oct rain days = 1.3
|Nov rain days = 0.4
|Dec rain days = 0.4
|year rain days = 35.2
|source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)&lt;ref name= IMD &gt;
{{cite web
| url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm
| title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| accessdate = March 25, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = IMD2&gt;{{cite web
| url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m 
| format = PDF
| title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = March 25, 2014}}&lt;/ref&gt;
|date=October 2011}}


==Galeries==
{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Hampshire	
|regels=5
|The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang
|Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland.
|HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] 
|Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou 
|The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645  gebly
}}

{{Gallery
|titel= Besienswaardighede in Exeter	
|regels=5
|Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. 
|Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. 
|Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. 
|Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. 
|Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star
|Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star
|Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star
|World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star
}}

== Die el ==
1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&amp;pg=PA320&amp;lpg=PA320&amp;dq=amsterdam+el+duim&amp;source=bl&amp;ots=xtl5ZrknZG&amp;sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&amp;ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amsterdam%20el%20duim&amp;f=false
|title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld 
|author =  Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long
|publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman &amp; A. Lozel
&lt;!--|edition = 9th (1st edition 1715)--&gt;
&lt;!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --&gt;
|year = 1780
|location = Rotterdam
|language = Nederlands}}&lt;/ref&gt;

Another book&lt;ref&gt;{{cite book
|url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&amp;pg=PA326&amp;lpg=PA326&amp;dq=amsterdam+roeden+13&amp;source=bl&amp;ots=dxlRIE2-ZN&amp;sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&amp;ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=amsterdam%20roeden%2013&amp;f=false
|title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council
|isbn = 0-8156-2646-0
|publisher = The Holland Society of New York
|year = 1995
|translator = Gehring, Charles T}}&lt;/ref&gt;

Another ref&lt;ref&gt;[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]&lt;/ref&gt;

ANother ref &lt;ref&gt;[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}
==Meter Konvensie ==
Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php
|title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)''
|language = Frans|
|publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens
|accessdate = 3 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Balances: Instruments, Manufacturers, History
|author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne 
|page = 62
|isbn = 978-3-642-36446-4
|publisher = Springer-Verlag
|location = Heidelberg
|language = Engels
|year = 2014}}&lt;/ref&gt; Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was.

Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title          = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420
 | url            = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&amp;pg=PA240
 | page           = 244
 | date           = 20 Mei 1975
 | language       = Engels
 | editor         = Page, Chester H; Vigoureux, Paul
 | publisher      = National Bureau of Standards
 | location       = [[Washington, D.C.]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|url = http://www.jstor.org/stable/1631432
|title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill
|author = Seaman, William H. 
|journal = Science 
|volume = New Series 21
|issue = 524 
|date = 13 Januarie 1905
|pages = 72-75
|publisher = American Association for the Advancement of Science 
|langauge = Engels}}&lt;/ref&gt;
In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf
|title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions
|language = Engels
|publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate
|location = London}}&lt;/ref&gt;

== Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) ==
{{Anker|CGPM}}
Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare.  Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook  elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is.  Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018.  Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.&lt;ref&gt;{{en}}&lt;cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/
|title = General Conference on Weights and Measures
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan.

==BIPM== 
As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html
|title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt; Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/
|title = Member States
|publisher = BIPM
|date = Januarie 2015
|accessdate = 20 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/
|title = Governance
|publisher = BIPM
|accessdate = 2 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

===Verwysings===
{{verwysings}}

==Iets anders==

:&lt;math&gt;E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 &lt;/math&gt;

Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal.  Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord &quot;''rechner''&quot; as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617
|title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance.
|date = 27 Juni 2013
|accessdate = 12 Juni 2015
|publisher = [[Europese Kommissie]]}}&lt;/ref&gt;
  

www.real.de

http://www.rhino-computer.de/   &quot;der Computer Experte aus Deutschland&quot;, &quot;Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen&quot; &quot;Gaming PC&quot;, &quot;Der kleine Multimedia Rechner&quot;.

http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load

http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html

http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf

Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat &quot;'n klip&quot; beteken, dus is die Engelse  Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas.

==Tugela River==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=1 style=&quot;padding:0; text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center;&quot; | Astronomical Conversions
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Quantity
! style=&quot;text-align:center;&quot; | Value
|-
|parsec
| style=&quot;text-align: center;&quot;|
|-
|light year
|style=&quot;text-align: center;&quot; |9.43×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;km
|-
|AU
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Sun diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon diam
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Earth's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|Moon's orbit
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |thousand
|-
|10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |million
|- 
|10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |billion
|-
|10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |trillion
|-
|mile
|
|
|
|-
| colspan=4 style=&quot;background:#ddd; text-align:center&quot; | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}}
|}
References&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|first = Charles 
|last = Griffin
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6
|number = 5
|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging
|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;
 
*Bulpin&lt;ref name=Bulpin/&gt;{{rp|263}}
&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180
|title = Impressions of South Africa
|first = James 
|last = Bryce
|locatioj = London
|publisher = MacMillan
|year = 1899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;


Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare.

Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown
 
It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm
|title = Anglo-Zulu War 1879
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

*Tugelawaterval&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/
|title = Tugela Falls
|publisher = World Waterfall Database
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

*Sahlumbe&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community
|title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community
|publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling
|accessdate = 2 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry)


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Afstand (km)
!Hoogte (m)
!Plek
|-
|0
|3054
|[[Mont-aux-Sources]]
|-	
|1
|2968
|Tugelawaterval (kruin)
|-	
|2
|2020
|[[Tugelawaterval]] (voet)
|-	
|81
|1112
|Bergville (R74 padbrug)
|-	
|111
|1074
|[[Spioenkopdam]] (muur)
|-	
|177
|957
|[[Colenso]] (Bulwerbrug)	
|-
|278
|541
|[[Tugela Ferry]]
|-	
|398
|199	
|Jameson's Drift
|-
|485
|17
|Spoorwegbrug
|-	
|502
|0
|Tugela Mond
|}	


Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Buller's Campaign
|first = Julian
|last = Symons
|publisher = The Cresent Press
|location = London
|year = 1963]]}}&lt;/ref&gt;

===Brûe===
[[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]]
In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling.  Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf
|title = Town and Regional Planning in Natal 
|journal = Natalia 
|volume = 3
|pages 26-30 
|year = 1973
|publisher The Natal Society Foundation
|first = RA
|last = Pistorius}}&lt;/ref&gt; Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Die direkte afstande tussen verskei stede is:&lt;ref&gt;Google Earth&lt;/ref&gt;
*44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m)
*45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug)
*61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m)
*43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m)
*72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) 
*12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m)

====Boloop gebied====
Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country 
|edition = 3rd
|author = Bulpin, TV
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt; Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite journal
|url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf
|title = Early proposed roads in the
KwaZulu-Natal Drakensberg 
|journal = Natalia 
|volume = 44
|pages 1 
|year = 2014
|publisher The Natal Society Foundation
|first = Val
|last = Ward}}&lt;/ref&gt;  Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum
|title = R E Stevenson Museum
|publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd
|year = 2015
|accessdate = 17 December 2015}}&lt;/ref&gt; Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&amp;nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel.

====Mond gebied====
Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&amp;nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge
|title = Tugela Steel Bridge
|publisher = Groundspeak
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam &quot;John Ross-brug&quot; te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf
|title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal
|first = Stephen
|last = Gray
|publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand 
|date = 25 April 1988
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&amp;pubtypeid=3
|title = Linking independent timber growers to markets
|publisher = NCT Forestry Co-operative Limited
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/
|title = KZN: A Photographic and Historical Record
|first = Hugh
|last = Bland
|date = 18 Desember 2015
|accessdate = 23 desember 2015}}&lt;/ref&gt;

====Middelgebied====
Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad.

Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam &quot;Tugela Ferry&quot;.&lt;ref name=Bulpin/&gt; Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&amp;nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf
|title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge
|date = 10 April 2014
|first = Gavin
|last = Anderson
|publisher = Kinvig &amp; Associates
|accessdate = 23 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

===Algemeen===
Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&amp;nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou.

Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.&lt;ref name=&quot;BI&quot;&gt;{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}&lt;/ref&gt;

*[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954]
*[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout]
*[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&amp;title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)]
*[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields]
*[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders]
*[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents  More about John Ross? Tugela river? - JSTOR]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&amp;p=103351&amp;n=42&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883]
*[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&amp;stamp=2&amp;imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&amp;p=173514&amp;n=83&amp;orientation=0&amp;pn=1&amp;searchtype=0&amp;IsFromSearch=1&amp;srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881]
*[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela]
*[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points]

== Area of Cap ==

It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;) satisfies the equation 
:&lt;math&gt;\frac{\pi}{4} &lt;= Q &lt;= \frac{2}{3} &lt;/math&gt;.
Consider the equation of a circle &lt;math&gt;y^2 + x^2 = r^2&lt;/math&gt; which has solution &lt;math&gt; y = \sqrt{r^2 - x^2}&lt;/math&gt;

Choose two points &lt;math&gt;(-a , h)&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;(a , h)&lt;/math&gt; on the curve.

The area of the rectangle is clearly &lt;math&gt;2a(r-h)&lt;/math&gt;
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah&lt;/math&gt;

Define &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;u = \frac{x}{r}&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;b = \frac{a}{r}&lt;/math&gt;.

The area of the rectangle becomes &lt;math&gt;2b(1-h) = 2b - 2bh&lt;/math&gt;  
and the area of the cap is &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh&lt;/math&gt;.

The Taylor series of &lt;math&gt;\sqrt{1 + p}&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots&lt;/math&gt;

Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as
&lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh&lt;/math&gt;

If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of &lt;math&gt;u^4&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u^6&lt;/math&gt; etc and the area of the cap becomes &lt;math&gt;\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2  du - 2bh&lt;/math&gt;

[[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Reflist|group=Nota}}

En ook
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/
*http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/

==Verskeie verwysings==
*[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&amp;pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] 
*[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&amp;pg=PA211  - Measure of enlightenment]
*[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]]
*[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal]
*[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal]
*[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities]
*[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2]
*[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War]
[[Category:Contains images from NC Commons]]</text>
      <sha1>de3lqqvg2dh21mipj2703hjt2d7pbc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923073</id>
      <parentid>2923071</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fourier-reeks= */</comment>
      <origin>2923073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16345" sha1="3rke52g63vzl6hkpid99yfof2f9dcax" xml:space="preserve">==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;</text>
      <sha1>3rke52g63vzl6hkpid99yfof2f9dcax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Utrecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88071</id>
    <revision>
      <id>2923187</id>
      <parentid>2916858</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42779" sha1="3dxjj26i2wvjkogjbhy5w4mdnlke81p" xml:space="preserve">[[Beeld:NG kerk Utrecht.jpg|duimnael|regs|280px|Die NG kerk op Utrecht is in 1893 deur ds. [[Andrew Murray]] ingewy, maar dis nie bekend wie die argitek was nie.&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=9006 Inskrywing oor die NG kerk Utrecht op Artefacts.co.za.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720112811/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=9006 |date=20 Julie 2014 }}&lt;/ref&gt;]]
[[Beeld:NG kerk Utrecht syaansig 1917.jpg|duimnael|regs|320px|Die kerk van die kant gesien. Dié foto is in 1917 geneem.]]

Die '''NG gemeente Utrecht''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die provinsie en Sinode van KwaZulu-Natal. Met sy stigting op [[19 November]] [[1854]] was Utrecht die 61ste gemeente van die Kerk en net die derde gemeente in die kolonie [[Natal (kolonie)|Natal]]. Ten tyde van sy honderdjarige bestaansviering in 1954, twee jaar nadat Utrecht en die ander gemeentes in die gelyknamige ring van die Transvaalse aan die Natalse Kerk oorgedra is, het Utrecht 'n ledetal van sowat 850 en 'n sieletal van 1&amp;nbsp;350 gehad. Sestig jaar later was die ledetal sowat 320 en die sieletal nagenoeg 450.

== Die reisende gemeente na Port Natal ==
Die huidige Sinode van KwaZulu-Natal is aan die begin van sy wordingsjare die &quot;reisende gemeente van die Gereformeerde Kerk na Port Natal&quot; genoem. Die derde trek van die Voortrekkers, of emigrante-boere soos hulle toe genoem is, wat in September 1836 van [[Graaff-Reinet]] op reis gegaan het onder leiding van [[Gerrit Maritz]], was die indirekte grondleggers van die Natalse Kerk. Dié trekkers wou 'n eie Christelike staat stig en so ontkom aan die koloniale bewind in die Kaapkolonie se verengelsings- en gelykstellingsbeleid.

Die Kaapse Kerk kon dié trekkers nie van die gereelde bediening van die Woord en sakramente voorsien nie, veral omdat daar in die Kaapse kerk se wydverspreide gemeentes 'n skreiende tekort aan predikante was wat net deels verlig is deur die koms van 16 [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikante]] van 1818 tot 1836. Die Kaapse Kerk het wel herhaalde pogings aangewend om van tyd tot tyd predikante na die Voortrekkers te stuur. 'n Sendeling van die [[Londense Sendinggenootskap]], [[Erasmus Smit]], getroud met 'n suster van [[Gerrit Maritz]], het die trek vergesel. Smit was toe reeds 58 jaar oud en sy gesondheid was geknak, maar hy was die trekkers en hul kinders se geestelike leier. Al wou baie van die trekkers, veral die volgelinge van [[Andries Potgieter]], hom nie as hul predikant erken nie omdat hy nie &quot;georden&quot; was nie, en gevolglik so lank die laer naby [[Thaba Nchu]] was, liewer die dienste van die Wesleyaanse sendeling en drukker&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/james-archbell-missionary-and-printer-negotiates-together-john-edwards-and-t-jenkins-pur South African History Online.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141228154116/http://www.sahistory.org.za/dated-event/james-archbell-missionary-and-printer-negotiates-together-john-edwards-and-t-jenkins-pur |date=28 Desember 2014 }}&lt;/ref&gt; James Archbell (1798–1866)&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.dacb.org/stories/southafrica/archbell_james.html Biografie van James Archbell op die webtuiste Dictionary of African Christian Biography.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140712050725/http://dacb.org/stories/southafrica/archbell_james.html |date=12 Julie 2014 }}&lt;/ref&gt; bygewoon het, was Smit nogtans getrou in die uitvoering van sy pligte. Hy het twee maal op Sondag, gewoonlik onder 'n bokseil, gepreek, katkisasie gehou en huwelike bevestig. Wanneer 'n kommando uitgestuur is om die vyand te ontmoet, is daar gereeld Woensdagaand 'n biduur gehou, terwyl die eerste Maandag in die maand afgesonder is om te bid vir die uitbreiding van die Christendom oor die hele aarde.

Op [[Thaba Nchu]] is op [[8 Februarie]] [[1837]] die eerste voorlopige poging aangewend om 'n kerklike organisasie te bewerkstellig en is die eerste manne op 'n burgerlike vergadering daartoe benoem, naamlik J.S. Maritz tot ouderling en C. Viljoen en [[Sarel Cilliers]] tot diakens. Maar in April 1837 voeg [[Piet Retief]] hom by die trek en word hy spoedig ná sy aankoms verkies tot &quot;Goewerneur en Hoofkommandant&quot;. Die reëling van kerklike sake was een van die eerste punte waaraan hy aandag gegee het, en die eerste stap daartoe was die benoeming van die eerw. Smit tot &quot;leraar van die reisende gemeente&quot;. Op Sondag [[23 April]] [[1837]] het die pas benoemde leraar sy &quot;inwydingspredikasie&quot; gehou, maar daar was beswaar dat hy sy bevestigingsformulier self sou lees. Die goewerneur het dit die beste geag om die bevestiging uit te stel en op Sondag [[21 Mei]] [[1837]] is Smit deur 'n aanspraak van die goewerneur aan die gemeente voorgestel en daarna versoek om sy bevestigingsformulier self te lees en daarop te antwoord. Geen besware is geopeer nie, maar baie Voortrekkers het hulle van hom gedistansieer.&lt;ref&gt;{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.&lt;/ref&gt; Eerw. Erasmus het dadelik sy amptelike status gebruik om sy Kerk en belydenis te handhaaf. So het hy, toe hy bemerk dat daar in die Ampseedformule wat [[Piet Retief]] op [[6 Junie]] [[1837]] as goewerneur afgelê het geen melding gemaak is van die beskerming van die belydenis van die Kerk nie, het hy gevra dat die goewerneur op die volgende Sondag, [[11 Junie]] [[1837]], ná die preek 'n verdere eed voor die gemeente aflê terwyl die goewerneur voor die preekstoel kniel, die linkerhand op die geopende Bybel hou en die vingers van die regterhand opgehef gedurende die aflê van die eed.

== Eerste keer op Natalse bodem ==
[[Beeld:Erasmus Smit.jpg|160px|links|duimnael|Eerw. [[Erasmus Smit]], eerste leraar van die &quot;reisende gemeente van die Gereformeerde Kerk na Port Natal&quot;, is op Sondag [[21 Mei]] [[1837]] bevestig toe hy self sy bevestigingsformulier moes voorlees en op die vrae moes antwoord wat hy daaruit gelees het.]]

Op [[14 November]] [[1837]] is die trek oor die [[Drakensberge]] in Natal. Daar was tot dusver eintlik nog geen werklike kerklike organisasie nie, want eerw. Erasmus het eers op [[3 Desember]] daardie jaar die eerste keer die woord &quot;kerkraad&quot; in sy dagboek genoem. Op daardie dag is die nuutverkose kerkraad deur hom plegtig voorgestel na die formulier van &quot;Ons Nederduitse Gereformeerde Kerk&quot;. Die ouderlinge was Francois Retief en Carel van der Merwe; die diakens Christiaan Liebenberg en Roelof Dreyer. 'n Dubbeltal name is aan die regering voorgelê waarna die broeders wat sou dien, deur die lot aangewys is. Die eintlike stigting van die NG Kerk in Natal deur die Voortrekkers het dus op [[3 Desember]] [[1837]] plaasgevind. Die eerste kerkraadsvergadering is op die volgende Sondag gehou wat op versoek van die kerkraad deur die goewerneur as kommissaris politiek bygewoon is. Die Natalse Kerk was dus 'n staatskerk tydens die aanlê van die kolonie deur die Voortrekkers.&lt;ref name=&quot;ober&quot;&gt;{{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.&lt;/ref&gt;

In Februarie 1838 het die bloedige moorde deur [[Dingaan]] se manskappe op die een ná die ander laer van die Voortrekkers in Natal plaasgevind: eers op [[6 Februarie]] op [[Piet Retief]] en sy manskappe, daarna die laer van Bloukransrivier en Moordspruit op 16, 17 Februarie. Ná 'n latere aanval op Veglaer aan Boesmansrivier het is die laers verskuif na Klein Tugela (waar Maritz s'n gestaan het), waar op [[28 Oktober]] [[1838]] die eerste Nagmaalsviering gedurende die trek gehou is.

== Eerste gemeente gestig ==
[[Lêer:Daniel Lindley.jpg|duimnael|regs|180px|Eerw. [[Daniel Lindley]], eerste leraar van die [[NG gemeente Pietermaritzburg]] en konsulent van die vier ander gemeentes in die gebied waarin die Voortrekkers hulle gevestig het, te wete Weenen, Port Natal, Winburg en Potchefstroom.]]

Kommandant Piet Greyling het voor die aanval op Veglaer aan Boesmansrivier Natal dieper binnegetrek en waar hy hom aan die voet van die Stinkhoutbergrand (Boesmansrand) gaan vestig het, het hy 'n kolonieplaas aangelê wat volgens besluit van die raad op [[23 Oktober]] [[1838]] as eerste dorpsplaas die naam [[Pietermaritzburg]] ontvang het.

Ná die oorwinning oor Dingaan in Desember daardie jaar het die laers in die loop van Januarie 1839 afgetrek na Pietermaritzburg en kon die emigrante-boere blykbaar onbelemmerd en rustig voortlewe. Die laer waarby Erasmus Smit was, het op [[31 Januarie]] [[1839]] daar aangekom. Nog in dieselfde jaar het die Voortrekkers Port Natal ná regmatige verowering in besit geneem en die Republiek van Natal met Pietermaritzburg as hoofstad verklaar. Die vooruitsigte van gereelde bearbeiding van die swerwende en wydverspreide trekkers het feitlik nie bestaan tot die jaar 1839 nie toe die [[NG gemeente Pietermaritzburg|gemeente Pietermaritzburg]] op die eerste vaste woonplek van die Voortrekkers gestig is as die eerste gevestigde gemeente in Natal. Die georganiseerde reisende gemeente het hier gevestig geraak en eerw. Smit het sy amptelike werk voortgesit.

== Eerste voltydse predikant in Natal ==
Aan eerw. Smit is kort hierna 'n pensioen van £45 toegeken en hy het nog af en toe gehelp, maar aan die begin van 1840 is hy opgevolg deur ds. [[Daniel Lindley]], predikant van die Presbiteriaanse Kerk in Noord-Amerika. Hy het sendingwerk in Suid-Afrika gedoen toe die Volksraad hom op [[6 Januarie]] [[1840]] beroep as die eerste predikant van die gemeente in Natal. Hy het die kerkboeke daar aangelê en ook dié van die gemeentes wat kort ná 1841 in die Voortrekkerland tot stand gekom het.

Die Volksraad het sonder versuim die hele uitgestrekte gebied waaroor die Voortrekkers versprei was, in vyf gemeentes verdeel: Port Natal (wat later doodgeloop het en eers in 1913 herstig is as die [[NG gemeente Durban|gemeente Durban]], [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] en [[NG gemeente Weenen|Weenen]] aan die oostekant, en [[NG gemeente Winburg|Winburg]] en [[NG gemeente Potchefstroom|Potchefstroom]] aan die westekant van die [[Drakensberge]]. Hierdie eerste Voortrekkerpredikant was die enigste vir die vyf gemeentes, elk met sy eie kerkraad. Dat sy werk ontsaglik groot was, word byvoorbeeld bewys deur die 248 kinders wat hy in 1841 op Pietermaritzburg gedoop het en die 244 in 1842. Op [[Winburg]] het hy 362 gedoop en op Potchefstroom, wat meer as 700&amp;nbsp;00&amp;nbsp;km van [[Durban|Port Natal]] af geleë is, 202 kinders. Ds. Lindley word tereg beskou as die stigter van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Natal (tans KwaZulu-Natal).&lt;ref name=&quot;ober&quot; /&gt; Aanvanklik het die Volksraad hom besoldig met 'n traktement van £100 per jaar, met vrye inwoning. Ná die Engelse besetting moes die gemeente hom self onderhou en was sy salaris baie ongereeld. Van 1840 tot 1847 het ds. Lindley hom met hart en siel aan die Voortrekkers op Pietermaritzburg gewy, waar hy ook gewoon en van waar hy die ander gemeentes besoek het.

== Eerste kerkgebou in Natal ==
[[Beeld:Geloftekerkie 1910.jpg|duimnael|links|295px|Die Geloftekerkie soos dit in 1910 gelyk het.]]

Die eerste kerkgebou in die Voortrekkergebied is op Pietermaritzburg opgerig as uitvloeisel van die plegtige gelofte van [[Sarel Cilliers]] op Danskraal op [[9 Desember]] [[1838]] wat ná Dingaan se Zoeloemag op [[16 Desember]] [[1838]] verslaan is, na vervulling geroep het. Dit was, volgens die kerkraad van die moedergemeente Pietermaritzburg in 1949 en ds. C.W.I. Pistorius, die leraar van 1946 tot 1948, nie die eintlike Geloftekerk nie omdat hulle dit as 'n tydelike geboutjie bedoel het wat later, sodra die nodige geld voorhande sou wees om die werklike Geloftekerk op te rig, in 'n [[pastorie]] omskep moes word.&lt;ref&gt;{{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, dr. H.B.]]. 1949. ''Die Geloftekerk en Ander Studies oor die Groot Trek''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.&lt;/ref&gt; Weens die Engelse anneksasie en die gevolglike vertrek van die meerderheid van die Voortrekkers uit Natal, het hierdie plan egter nooit werklikheid geword nie. Die kerkraad wou 'n sekere stuk grond in Pietermaritzburg, naamlik Langmarkstraat 33, wat die Volksraad oorspronklik vir die ware Geloftekerk opsy gesit het, ten einde dié gebou toe daarop te bou.

Voor die gemeente met die bou van 'n kerk kon begin, moes hulle eers heelwat voorbereidingswerk doen en veral die geld en materiaal ingesamel word. Vir 'n plek van aanbidding moes hulle dus eers tydelike reëlings tref. Pietermaritzburg het toe nog uit 'n klompie hartbeeshuisies bestaan en die Voortrekkers moes voorlopig in een van hulle bymekaarkom. Vroeg in 1839 was die lidmate reeds hard besig met hul insameling. Op [[13 Mei]] het Jacobus Burger, Johannes Stephanus Maritz en Andries Pretorius in 'n gesamentlike brief aan vier predikante in die [[Kaapkolonie]] (di. [[Abraham Faure]], [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], [[Gottlieb Wilhelm Anthonie van der Lingen|G.W.A. van der Lingen]] en [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]]) geskryf dat hulle geen oomblik laat verbygaan het nie, maar dadelik besig was &quot;om lysten te vormeeren tot inteekening voor den God aller Goden voor wiens wonderlike bescherming een yder moet verstommen&quot;.

Sommige van die Voortrekkers het taamlik goeie bydraes gelewer, maar ander, wat weens beproewings en veral die rowery van Zoeloes verarm is, kon maar baie min bydra. Enkele Engelssprekende inwoners van Pietermaritzburg het 'n pond elk bygedra, maar die insameling was nie beperk tot die Voortrekkerhoofdorp nie, want Burger, Maritz en Pretorius het in dieselfde brief van 13 Mei gevra of die geld wat die Comitee voor de Emigranten (die komitee wat in die Kaapkolonie gestig is om hulp aan die geteisterde Voortrekkers te verleen, geskenk kon word vir die oprigting van die kerkgebou. In [[Kaapstad]] is ook geld ingesamel. Hierin het C.J. Brand, redakteur van ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', die voortou geneem. En op [[29 Oktober]] [[1839]] het die &quot;opsienders van den gemynte van P.M. Burg&quot; 'n beroep gedoen op mense wat ver verwyderd van die daarvandaan woon om 'n aalmoes aan die kerk te skenk.

Die bouery het aan die gebou op erf no. 34 Langmarkstraat het einde April 1840 begin en in die loop van die jaar met rukke en stote gevorder. Die mense was arm en het swaargekry en sekere benodigdhede was skaars en moeilik bekombaar. Die geld was skaars en op [[29 September]] [[1840]] het die boukommissie die Volksraad gevra om 'n lening uit die kerkfonds. Die Volksraad het dié versoek toegestaan en enkele maande later is die gebou voltooi. In 1841 is dit ingewy. In die begin moes kerkgangers hulle eie banke en stoele aandra tot die gemeente kon bekostig om banke en stoele vir die kerk te koop. Die Geloftekerkie, wat veronderstel was om net tydelik as kerkgebou te dien, was in gebruik tot die tweede Voortrekkerkerk in April 1861 ingewy is. Dit het eers 'n skool geword en in 1874 het die gemeente dit verkoop.&lt;ref&gt;[http://www.pmbhistory.co.za/ Die geskiedenis van Pietermaritzburg]&lt;/ref&gt; Adv. [[E.G. Jansen]], die latere [[Goewerneur-Generaal van Suid-Afrika|goewerneur-generaal]] van die [[Unie van Suid-Afrika]], het dit gesien as 'n aptekerswinkel en as deel van 'n smidswinkel toe hy vroeg in die 20ste eeu in die stad as advokaat gepraktiseer het en elke Sondag op pad kerk toe het dit hom onaangenaam getref hoe hierdie geskiedkundige gebou aan verwaarlosing prysgegee is. Die plaaslike NG leraar, ds. [[George Murray Pellissier]] (mev. [[Martha Mabel Jansen]], vrou van die advokaat, se broer), en adv. Jansen het hulle vir die terugkoop en herstel daarvan beywer, bygestaan deur 'n komitee waarvan Jansen die sekretaris was en wat op Pellissier se aandrang in 1908 gestig is. Die komitee moes kyk hoe die kerk van algehele verval gered kon word en teruggekoop word vir die volk van Suid-Afrika en as blywende gedenkwaardigheid ingerig kon word. Op [[16 Desember]] [[1912]] is die kerkie toe op indrukwekkende wyse as Voortrekkermuseum in gebruik geneem.

== Eerste vaste NG leraar ==
[[Beeld:Ds HE Faure.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Hendrik Emmanuel Faure, Pietermaritzburg se leraar van 1853 tot 1859 en Natal se eerste NG predikant. Ná 'n vyfjarige dienstyd in die [[NG gemeente St. Stephen's]] vertrek hy in 1864 na [[Holland]], waar hy sterf op [[6 April]] [[1898]].]]

Ná ds. Lindley se vertrek het die Berlynse sendeling [[J.L. Döhne]] in Maart 1847 sy opvolger geword en 'n tyd lank onder die gemeente Pietermaritzburg bearbei. Lindley het sy arbeid onder trekkers as tydelik beskou en hulle gedurig aangemoedig om leraars uit [[Nederland|Holland]] te kry. Al hul pogings het misluk. In Mei 1843 het prop. Pieter N. Ham in Port Natal aangekom, maar die Engelse owerheid, wat toe juis met anneksasieplanne behep was, het landing geweier. Einde 1846 is ds. A.C. Stucki uit Holland beroep, maar hy het gesterf op die seereis tussen Kaapstad en Durban. So het drie sendelinge die Voortrekkers bedien tot die aankoms van hul eerste vaste predikant.

Die eerste vaste leraar het in Desember 1852 in Natal aangekom en die herderstaf opgeneem, naamlik dr. Hendrik Emmanuel Faure. Hy was 'n seun van dr. [[Abraham Faure]] van die [[NG gemeente Kaapstad]] wat deur die goewerneur gestuur is om die Britse regering te verteenwoordig en sake deur te kyk. Dr. Faure het op [[10 September]] [[1843]] by Port Natal geland en sy berugte preek oor Jes. 3:10-11 op [[17 September]] in die Wesleyaanse kerk in [[Durban]] gelewer. Hy het later op Pietermaritzburg in die Geloftekerkie aanstoot gegee deur in die openbaar vir [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]] te bid. Daarna het hy dit nie gewaag om verder as die hoofstad te gaan nie, veral toe die kerkraad van [[NG gemeente Weenen|Weenen]] hom laat weet het hy nie daar welkom is nie. Hy het dit gerade geag om Natal te verlaat en terug te keer na [[Kaapstad]]. Tog was sy predikant vir baie 'n seën en hy het ook van die staat 'n toesegging van £100 per jaar tot die salaris van ds. Lindley verkry. Volgens oorlewering het hy aan die lidmate in Natal gesê: Julle wil my nie ontvang nie, maar as my seun uit Holland as predikant klaar studeer het, stuur ek hom vir julle. Nege jaar later het dr. H.E. Faure na Natal gekom en is op [[9 Mei]] [[1853]] op Pietermaritzburg bevestig as die eerste predikant van die NG Kerk.

== Eerste Ringsitting ==
In 1850 het die Kaapse Kerk besluit om al die gemeentes oorkant die Grootrivier as een van sy Ringe te organiseer onder die naam van die Ring van die Transgariep. In 1857 het die Kaapse Sinode besluit dat sodra Natal drie predikante het, dit 'n afsonderlike Ring sal vorm. Dr. H.E. Faure was toe nog die enige predikant, ondanks die stigting in 1854 van [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]] en Utrecht. Nog in dieselfde jaar is ds. [[D.P.M. Huet]] as predikant van Ladysmith bevestig en was dit nie dat dr. H.E. Faure om gesondheidsredes moes aftree nie, dan kon in 1861, toe ds. L.G.F. Biccard bevestig is as predikant van Greytown, aan die besluit uitvoering gegee gewees het. Die [[NG gemeente Lydenburg]], wat tot die te stigte Natalse Ring sou behoort, het reeds in 1858 ds. P.A.C. van Heyningen as predikant gekry, maar in dieselfde jaar is die onafhanklike Republieke Lydenburg en Utrecht kerklik en staatkundig met mekaar verenig en in 1859 by die Transvaal ingelyf; daarom het van die voorgestelde Ring van Natal verder niks tereggekom nie.

Ná die uitspraak van die Hooggeregshof in Kaapstad op [[26 November]] [[1862]] vergader die lede van die Ring van die [[Transgariep]] vir die laaste keer en wel in Kaapstad. Tydens dié sitting het die Ring besluit dat die drie gemeentes in Natal saam met Lydenburg en Utrecht 'n afsonderlike Ring sou vorm. Die Ring van die Transgariep is toe ontbind en het opgegaan in twee Ringe, naamlik die Vrystaatse en Natal-Transvaalse Ring.

Op die eerste vergadering van die nuwe Ring (1863) is die vraag bespreek of hulle sou probeer om te verenig met die Kaapse Kerk of met die Vrystaat en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], en of hulle 'n afsonderlike Sinode sou vorm. Op die volgende Ringsvergadering, gehou op [[Utrecht]] in Maart 1864 – daar was daar geen verteenwoordiger, nóg ouderling nóg predikant, van Lydenburg nie – is besluit om 'n afsonderlike Sinode te stig. Deur hierdie besluit is Utrecht en Lydenburg amptelik losgemaak van die Natalse gemeentes. Aanvanklik was daar net een Natalse gemeente in die Transgariepse Ring, naamlik Pietermaritzburg, nadat die gemeentes Port Natal en Weenen by ontstentenis van 'n eie leraar weens die grootskaalse verhuising ná die anneksasie van Natal ophou bestaan het. Die oorblywende lidmate is by Pietermaritzburg ingelyf.

== Stigting van Utrecht ==
[[Beeld:Ds Frans Lion Cachet Utrecht.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. [[Frans Lion Cachet]] het op [[27 Mei]] [[1865]] die beroep na Utrecht aangeneem en die gemeente se eerste predikant geword nadat dit sowat 11 jaar herderloos was. Hy het in 1873 sy ontslag aangevra om 'n jaar na Holland te gaan.]]

[[Beeld:Ou NG kerk Utrecht.jpg|duimnael|links|320px|Dié eerste kerkgeboutjie is in 1857 in gebruik geneem&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ Besonderhede oor die NG gemeente Utrecht op die webtuiste van die NG Kerk in KwaZulu-Natal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127080435/http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ |date=27 November 2015 }}.&lt;/ref&gt; en het as aanbiddingsplek gedien tot die huidige kerkgebou in 1893 voltooi is.]]

[[Beeld:Ds HL Neethling Utrecht.jpg|160px|regs|duimnael|Ds. H.L. Neethling sou aanvanklik net vir 'n jaar in Utrecht aflos toe ds. Cachet vir 'n jaar Holland toe gegaan het, maar nadat ds. Cachet sy emeritaat uit die vreemde aangevra het, is ds. Neethling in Augustus 1874 hier bevestig. Hy het die gemeente bedien tot aan sy dood in 1893, kort nadat die kerkgebou ingewy is. Utrecht was sy enigste gemeente.]]

[[Beeld:Ds AJB Albertyn.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. A.J. B. Albertyn was leraar van Utrecht van 1894 tot 1921, toe hy sy emeritaat aanvaar het. Hy is nog in dieselfde jaar op [[26 November]] oorlede. Sy enigste ander standplaas was die [[NG gemeente Lindley]] in die Vrystaat van 1884 tot 1894.]]

[[Beeld:Ds LM Kriel.jpg|duimnael|160px|regs|Dr. Lourens Matthys Kriel was van 1921 tot hy sy emeritaat aanvaar het in 1939 Utrecht se vierde predikant. Ná 'n getroue dienstydperk van 18 jaar het hy na Engeland gegaan waar sy eggenote oorlede is en waar dr. Kriel bly woon het, waarskynlik tot aan sy dood.]]
[[Beeld:Ds JC Jansen.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. Johannes Christoffel Jansen was leraar van Utrecht van 1957 tot 1961. Sy vorige gemeente, van 1950 af, was [[NG gemeente Bloukrans|Bloukrans]], waar hy die gemeente se eerste leraar en dit ook sy eerste standplaas was.]]

Dr. H.E. Faure van Pietermaritzburg het die NG gemeente Utrecht op [[19 November]] [[1854]] gestig. Op [[28 April]] [[1857]] is die eerste kerkgebou in die nuwe gemeente deur dié predikant ingewy, wat as uitgangspunt van sy wydingsrede gekies het die woorde uit Psalm 84:5 ([[Statebybel]]): &quot;Welgelukzalig zijn zij, die in Uw huis wonen; zij prijzen U gestadiglijk.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.statenvertaling.net/bijbel/psal/84.html Statenvertaling.net].&lt;/ref&gt; Volgens die verslag van die verrigtinge was daar geen plek in die Transgariep waar die emigrante so gou ná hul aankoms op 'n plek &quot;so 'n net, sterk en aansienlike gebou&quot; opgerig het as op Utrecht nie.&lt;ref name=&quot;gerd&quot;&gt;{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, dr. G.B.A.]]. 1934. ''Ons kerk in die Transgariep. Geskiedenis van die Ned. Geref. Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal''. Kaapstad: Die Suid-Afrikaanse Bybelvereniging.&lt;/ref&gt;

Die volgende jaar was vir Utrecht, wat toe as 'n onafhanklike staat bestaan het, uiters onrustig, ook op kerklike gebied. 'n Aantal van die burgers van Utrecht het hulle by die leërmag van Transvaal se pres. [[Marthinus Wessel Pretorius|M.W. Pretorius]] geskaar en wou aan die Staat van Utrecht die bestuur van Utrecht opdring. Onder hulle was ook enige kerkraadslede en as gevolg hiervan het 'n memorie voor die kerkraad gedien van 50 lidmate waarin hulle versoek het dat drie van genoemde kerkraadslede ontslaan word omdat hulle hulle skuldig gemaak het aan oproerigheid in die staat. Die laer van die opposisie was op die plaas van ouderling P.W. Jordaan getrek, wat daardeur in 'n baie moeilike posisie geplaas is.

Gelukkig was sy tyd behorende tot die Kaapse Kerk of deur dié Kerk aanbeveel toe te laat om in die gemeente te preek nie. Nietemin het die kerkraad ruim 'n jaar later besluit om ds. [[Dirk van der Hoff]] (die eerste predikant in wat later die Transvaalse staatskerk, die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], sou word) toe te laat om hier te preek en enige maande later was hy selfs voorsitter van 'n kerkraadsvergadering. Toe ds. [[D.P.M. Huet]] (die [[NG gemeente Pietermaritzburg|moedergemeente Pietermaritzburg]] se leraar van 1853 tot 1859) die volgende jaar weer hier kom, was hy ontevrede oor die aanneming deur ds. Van der Hoff van sekere persone wat glad nie of ternouernood kon lees. Weer het die kerkraad besluit om voortaan geen predikant wat nie aan die Sinode behoort toe te laat om aannemings te hou of kerkraadsvergaderings te lei. Die bediening van die [[Bybel|Woord]] en die Bondseëls sou wel toegelaat word, maar net die volgende jaar het ds. A.J. Begemann alweer aangeneem.

In 1861 het Utrecht besluit om met die [[NG gemeente Wakkerstroom|gemeente Wakkerstroom]] te onderhandel oor die beroep van 'n predikant vir albei gemeentes saam. Die Hervormde gemeente Wakkerstroom (wat later oorgekom en deel van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] geword het) is net enkele weke vantevore gestig en is jare lank om die beurt deur di. Van der Hoff en Begemann bearbei tot ds. D.P. Ackermann in 1875 daar bevestig is. Hy sou die gemeente tot met sy dood op [[1 Augustus]] [[1916]] bearbei.

== Die koms van ds. Cachet ==
Die gemeente Utrecht was goed in staat om sy eie sake te bestier en het sedert Augustus 1861 die leiding van ds. [[Frans Lion Cachet]] geniet, wat enige jare daar as konsulent opgetree het en in Mei 1865 as plaaslike leraar bevestig is. Ds. Cachet het die sogenaamde liberalisme van etlike predikante van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], die staatskerk in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]], heftig bestry en die gemeente het, saam met Lydenburg, tot 1862 onder die NG Kerk in Suid-Afrika (die Kaapse Sinode) bly ressorteer. Van 1862 tot 1864 was Utrecht deel van die Ring van Natal en van 1864 tot 1952 van die Transvaalse Kerk, toe die Ring van Utrecht bestaan het uit die gemeentes Utrecht, Wakkerstroom, Vryheid, Amersfoort, Volksrust, Paulpietersburg, Babanango en Louwsburg.

In 1864 het die Ring van Natal, op versoek van die gemeente Utrecht, die gemeentes Lydenburg en Utrecht van hom losgemaak en dit aan hulle opgedra om hulle saam met die verstrooide lede van die NG Kerk oor die hele Transvaal selfstandig te organiseer. Ds. P.A.C. van Heyningen van Lydenburg was op die punt om na die Vrystaat te vertrek sodat ds. Cachet toe alleen gestaan het as verteenwoordiger van die NG Kerk in Transvaal. Oral was verwarring en onsekerheid deur die verdeeldheid van die vorige 12 jare. Op Utrecht self was daar gisting en onenigheid sodat Cachet met 'n swaar hart die Buffelsrivier oorgegaan het, veral ook omdat sy eggenote &quot;meer dan half onwillig was om over te trekken&quot;.&lt;ref name=&quot;gerd&quot; /&gt;{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, dr. G.B.A.]]. 1934. ''Ons kerk in die Transgariep. Geskiedenis van die Ned. Geref. Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal''. Kaapstad: Die Suid-Afrikaanse Bybelvereniging.&lt;/ref&gt; Toe Cachet vir die derde maal onder beroep staan na Utrecht, was pres. Pretorius en die Uitvoerende Raad juis op Utrecht, en is daar by die leraar nie net aangedring op aanname van die beroep nie, maar ook op die noodsaaklikheid van vereniging van Utrecht met die Algemene Vergadering van die ZAR en dat, in geval sodanige vereniging plaasvind, hy die middel kon wees om die kerklike sake in die Republiek reg te maak en tot groot seën te wees. Die Regering het ook sy invloed van die ander kant gebruik, en 'n uitnodiging is dus deur ds. G.W. Smits van Rustenburg aan Utrecht gestuur om 'n kommissievergadering van die Hervormde Kerk op Rustenburg by te woon op [[26 Junie]] [[1865]] om vereniging te bespreek. Die kerkraad van Utrecht het ds. Cachet met ouderling I. de Jager en twee diakens daarheen afgevaardig, met volmag om na bevind van sake te handel.

By hierdie geleentheid is die vraag van die inlywing van Utrecht by die Hervormde Kerk breedvoerig bespreek. Ds. Cachet wou onder meer weet wanneer en deur wie die naam van die Kerk verander is, wat die belydenis van die NH Kerk is, in hoever die Kerk los is van die burgerlike regering en sy eie sake kan bestuur; of daar voorsiening is vir die sendingwese en of dit verpligtend is om Gesange te sing in genoemde Kerk. In enkele gevalle, soos byvoorbeeld dat daar in die kerkwet niks van die sending voorkom nie, is 'n antwoord gegee, maar vir die orige is die antwoord uitgestel, te meer toe ds. Cachet die wenk gee dat Utrecht voorlopig opgeneem word en voorts wou weet of hy die gemeente Wakkerstroom kan bedien as hy daartoe versoek word. Die vergadering het ds. Cachet die wenk gegee dat hy die kerkwet van die NH Kerk behoort te eerbiedig, en het daarna besluit om die Algemene Vergadering op te roep op [[Pretoria]] op [[20 November]] en dan die hele posisie daar te bespreek.

Op die derde dag van hierdie samekoms het die saak van ds. Cachet aan die orde gekom. Weer is die naamsverandering bespreek. Tydens die bespreking het ds. Smits verklaar dat die regering en nie die Kerk nie die naam verander het, dat daar geen amptelike skrywe hieroor van die regering ontvang is nie, en eindelik is eenparig besluit om, aangesien die twee name een en dieselfde betekenis het, te bly by die naam Nederduitsch Hervormd. Vervolgens is oor die leer van die Kerk gepraat. Dit het geblyk dat die belydenis nie in die kerkwet opgeneem is nie, maar dat die vergadering genoeë neem met die verklaring van die voorsitter dat die belydenis in art. 7 van die Nederlandse Geloofsbelydenis uitgedruk staan. 'n Voorstel van ds. Cachet om te verklaar dat die Formuliere van Enigheid in alles met Gods Woord ooreenkom, is met algemene stemme verwerp. In die loop van die bespreking het ds. Van der Hoff verklaar dat hy hom hou aan die standpunt dat die belydenisskrifte aanvaar word, in sover hulle ooreenkom met Gods Woord. Op 'n vraag van hom aan die aanwesige Kerkraadslede of hulle met die [[Dordtse Leerreëls]] bekend is, was die antwoord nee, en toe hy hulle oor die predestinasieleer uitvra, het dit geblyk dat &quot;die leer bij allen aan zwarigheid lijdt&quot;. Veral op hierdie twee punte – die Naam en die Leer – het die paaie uitmekaargegaan, en het ds. Cachet verklaar dat daar nie verder aan vereniging te dink was nie en dat hy voortaan die land sou deurreis &quot;om zuivere Gereformeerde gemeenten op te richten&quot;. Die voorsitter het hom alle sukses hiermee toegewens. Dit was die tweede begin.

== Utrecht bly getrou aan die NG Kerk ==
In die volgende maand het die kerkraad van Utrecht 'n manifes uitgestuur &quot;aan de leden der N.G. Kerk in de Z.A.R.&quot;, waarin 'n oorsig gegee word van die pogings om tot 'n vergelyk te kom met die Hervormde Kerk, en waarin veral gewys is op die algehele onafhanklikheid van Utrecht. Voorts is die redes aangegee waarom die pogings misluk het en eindelik 'n historiese skets van die kerklike toestande gedurende die vorige 30 jaar gegee. Die manifes het geëindig met 'n beroep op die lede van die NG Kerk in die Republiek &quot;om het Liberalisme uit ons midden te weren en de leer en praktyk onzer Geref. Kerk alhier te handhaven. De gemeenten van Utrecht, Schoonspruit (Hartebeestfontein), Wakkerstroom (gedeeltelik) en Lijdenburg hebben de goede keuze gedaan om te blijven bij de oude beproefde waarheid der Geref. Kerk. Komt dan, allen die de waarheid liefhebt&quot;.

As bylaag by hierdie manifes het 'n beskrywing verskyn van seker gebeurtenisse op Wakkerstroom op 5 tot 7 Januarie 1866. Ds. Van der Hoff is afgevaardig om sake daar in orde te bring, aangesien 'n deel van die gemeente ds. Cachet aangehang het. 'n Poging is aangewend om die twee leraars tot 'n ontmoeting te beweeg, maar ds. Van der Hoff het daarin geen heil gesien nie, en het sy rede gegee waarom hy geweier het om die formuliere te onderteken met die verklaring dat hulle met Gods Woord ooreenkom. Artikels 15 en 23 bevat volgens hom verkeerde stellings, eersgenoemde 'n &quot;geheel Roomse stelling&quot;, asof die erfsonde byna heeltemal deur die doop uitgeroei word. As gevolg van hierdie antwoord van ds. Van der Hoff het ouderling H.N. Vermaak, en diakens G.J.J. Visagle, G.J. Viljoen en C.J. Labuschagne op 6 Januarie 'n skrywe gerig aan die Algemene Vergadering van die Hervormde Kerk, waarin hulle verklaar dat hulle die gemeente as Kerkraadslede gedien het &quot;vermenende dat de Kerk genoemd Ned. Herv. Kerk onze oude Geref. Kerk was onder een ander naam&quot;. Aangesien dit nou vir hulle duidelik blyk dat daar in naam en belydenis en praktyk 'n verskil is, tree hulle uit die gemeenskap van die Hervormde Kerk en verklaar hulself te wees die Kerkraad van die NG gemeente van Marthinus Wesselstroom (Wakkerstroom).

== Transvaalse Kerk op Utrecht gestig ==
Op [[3 Desember]] [[1866]] het die stigtingsvergadering van die Nederduits Gereformeerde Kerk in die Suid-Afrikaanse Republiek op Utrecht plaasgevind. Die oproeping daartoe het uitgegaan van die kerkrade van Lydenburg en Utrecht, en die doel van die samekoms was om alle gemeentes en groepe van die NG Kerk in Transvaal onder een kerkbestuur te verenig, soos in die Vrystaat en Natal reeds die vorige jaar in Mei en Junie gebeur het. Behalwe ds. Cachet, wat as voorsitter opgetree het, en ds. [[D.P.M. Huet|Huet]] van Pietermaritzburg, wat met adviserende stem as skriba gedien het, was daar afgevaardigde ouderlinge en diakens uit Lydenburg, Nazareth (Middelburg), Utrecht, Hartebeestfontein, Pienaarsrivier ('n wyk van Pretoria), Potchefstroom, Suikerbosrand (Heidelberg) en Vaalrivier ('n wyk van Wakkerstroom). Met algemene stemme is besluit dat die grondslag van die vereniging van die verstrooide gemeentes en groepe sal wees die erkenning van die Bybel as Gods Woord en die strenge handhawing van die Formuliere van Enigheld. Met algemene stemme is besluit om [[4 Desember]] as 'n kerklike feesdag waar te neem, ter gedagtenis aan die vereniging van die NG gemeentes en groepe in die Republiek. Op die vraag: Wat is die verhouding van die NG Kerk tot die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]]? was die antwoord: &quot;Een vriendschappelijke&quot;. Wat die verhouding tot die Hervormde Kerk betref, is besluit: &quot;Dat de deur onzer Kerk zo wijd als mogelijk geopend is voor leden der N.H. Kerk die getrouw willen blijven aan hun moederkerk&quot;.

Van al die agt gemeentes of groepe is met alle nougesetheid verslae geëis en daarop besluite geneem: Utrecht sal deur die ander gemeentes gehelp word om die predikant se salaris te vind. Dit blyk dat Lydenburg so gegroei het dat hy Nazareth — deur Cachet as 'n wortel uit 'n dorre aarde so genoem — moes afstig, en dat laasgenoemde van plan was om spoedig met kerkbou te begin. Hartebeestfontein, wat hom dadelik tydens die weiering van ds. Van der Hoff om hom deur ds. [[Andrew Murray]] te laat voorstel, van Potchefstroom onttrek het, is deur die Vrystaatse predikante, ds. [[Andrew Murray|A. Murray]] en ds. [[Andries Adriaan Louw|A.A. Louw]], en sedert 1862 deur ds. Van Broekhuizen as sy konsulent bedien, en wou toe met krag die NG gemeente opbou. Pienaarsrivier is van Lydenburg weggeneem na Pretoria se Hervormde gemeente, maar was toe weer hartlik Gereformeerd. Potchefstroom maak aanspraak op 'n eie ortodokse Gereformeerde leraar. Verder het die vergadering besluit om ds. Cachet te voorsien van 'n behoorlike wa vir sy reise deur die Republiek, en eindelik is besluit om 'n eksemplaar van die notule of handelinge van die eerste vergadering, sowel as van die vasgestelde wette en bepalings na die susterkerke in die Kaapland, Vrystaat en Natal te stuur. Laasgenoemde sou deur 'n deputasie uit Transvaal persoonlik oorhandig word.

Soos gedurende die maande voor die stigtingsvergadering, het ds. F. L. Cachet ook nou daarna weer rusteloos rondgereis om die nodige herderlike werk te doen en die verstrooide lidmate te organiseer. In Februarie, Maart en April het hy Wakkerstroom, Amersfoort, Lydenburg, Middelburg, Pienaarsrivier, Hartebeestfontein, Potchefstroom en Heidelberg besoek. In Junie was hy op Greytown om die Natalse Algemene Vergadering by te woon, en van Augustus af het hy feitlik die bogenoemde reisplan deur Transvaal herhaal, om daarna in Oktober op Middelburg die tweede Algemene Vergadering by te woon. Die tweede begin is so gemaak, grootliks deur die geesdrif en inspanning van Utrecht se predikant.

== Ds. Cachet se opvolgers ==
Ds. Cachet het in 1873 sy ontslag gevra om vir 'n jaar na Holland te gaan waarna ds. H.L. Neethling as sy plaasvervanger die gemeente vir dié jaar sou bearbei. Hy het die eerste maal op [[11 Augustus]] as voorsitter van die kerkraadsvergadering opgetree. 'n Ruk later is aan ds. Cachet, op sy versoek uit Holland, emeritaat toegestaan en gevolglik het die kerkraad, onder voorsitterskap van ds. J.G. Kriel, konsulent en leraar van Lydenburg (1871–1879), op [[8 Augustus]] [[1874]] 'n beroep uitgebring op ds. Neethling. Hy het Utrecht op bekwame wyse en met veel getrouheid bedien tot sy dood op [[17 Augustus]] [[1893]]. Deur sy sterk persoonlikheid en grote beslistheid het hy algemene agting verwerf en veel invloed ten behoewe van die kerk, skool en sending uitgeoefen. Hy het die algemene vergadering jare lank as voorsitter gelei en het baie gedoen vir die vereniging van die NG en NG Kerk in 1885, maar wat later aanleiding gegee het tot hofsake oor kerkeiendomme toe die Hervormde Kerk weer afgeskei het. Daarby het hy vele konsulentskappe waargeneem, selfs van die verafgeleë [[Bloemhof]]. In sy eie gemeente is onder sy sorg nie alleen die pastorie, 'n stewige en sierlike gebou, opgerig nie, maar ook die nuwe kerk wat sowat £12&amp;nbsp;000 gekos het en kort voor sy dood deur ds. [[Andrew Murray]] ingewy is.&lt;ref&gt;[[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.&lt;/ref&gt;

Tydens gebeurtenisse soos die Zoeloe-oorlog, die anneksasie van die ZAR deur Brittanje en die [[Eerste Vryheidsoorlog]] was Utrecht as grensgemeente in hierdie jare van storm en drang op politieke sowel as kerklike gebied ten nouste gemoeid en mede-verantwoordelik vir die gang van die geskiedenis.

Ds. A.J.B. Albertyn is op [[23 Junie]] [[1894]] as ds. Neethling se opvolger bevestig. Gedurende sy dienstyd het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) weereens die gemeente in beproewing beroering gebring en vir hom as man van vrede en liefde, wat dit beproewende jare. Ds. L.M. Kriel het ds. Albertyn, wat oorlede is kort nadat hy sy emeritaat in 1921 aanvaar het, nog in dieselfde jaar opgevolg. Hy het die gemeente 18 jaar lank bearbei tot ook hy sy emeritaat aanvaar het, en wel in 1929. Hy het daarna na Engeland verhuis waar sy vrou oorlede is en waar hy blykbaar tot aan sy dood gewoon het. Dr. Paul Nel jr., derde seun van ds. [[Paul Nel]], onder meer moderator van die Transvaalse Kerk&lt;ref&gt;{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/10/12/15/5.html Foto-onderskrif], ''[[Beeld]]'', [[12 Oktober]] [[1990]].&lt;/ref&gt; was die volgende leraar en het hier gestaan tot hy in 1948 na Hendrina vertrek het. Sy opvolger was ds. A.J. van Wyk, van 1937 tot 1941 leraar van Weza-Port Shepstone en toe tot sy koms hierheen van Nelspruit. Hy is op [[28 Augustus]] [[1948]] op Utrecht bevestig.

In 1952 is die gemeentes, onder meer Utrecht en Vryheid, in die gebied van die sogenaamde Nieuwe Republiek aan die NG Kerk in Natal oorgedra. Die Nieuwe Republiek is op [[16 Augustus]] [[1884]] uitgeroep, maar het weens toenemende geldelike probleme op [[14 September]] [[1887]] 'n verdrag van vereniging met die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] onderteken. Met die inlywing van die [[Nieuwe Republiek]] by [[Transvaal]] op [[20 Julie]] [[1888]] as die distrik Vryheid het die dorpe Utrecht en Vryheid ook staatkundig deel van Transvaal geword. Ook Paulpietersburg (1911), Babanango (1918, in 1987 ingelyf by Melmoth) en Louwsburg (1929) is in 1952 van die Transvaalse aan die Natalse Kerk oorgedra.

== Enkele leraars ==
[[Beeld:Ds HL Neethling.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hendrik Ludolph Neethling, Utrecht se leraar van 1874 tot sy dood op [[17 Augustus]] [[1893]].]]

* [[Frans Lion Cachet]], [[27 Mei]] [[1865]]–1873
* H.L. Neethling, Augustus 1874–1893 (sy enigste gemeente)
* A.J.B. Albertyn, 1894–1921 (oorlede op 26 November daardie jaar)
* Lourens Matthys Kriel, 1921–1939 (aanvaar sy emeritaat)
* Johannes Christoffel Jansen, 1957–1961
* André Francois Malan, 1967–1971
* Willem Izak Louw Bosman, 1980–1983
* Machiel Christoffel Emanuel Dames, [[12 Desember]] [[1981]] – hede

== Bronne ==
* {{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, dr. G.B.A.]]. 1934. ''Ons kerk in die Transgariep. Geskiedenis van die Ned. Geref. Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal''. Kaapstad: Die Suid-Afrikaanse Bybelvereniging.
* {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, ds.  H.C.]]  1966.  ''Die Nederduitse Gereformeerde Kerk Rondebosch 1891–1966''.  Kaapstad: Feeskomitee van die N.G. Kerk, Rondebosch.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, dr. H.B.]]. 1949. ''Die Geloftekerk en Ander Studies oor die Groot Trek''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ Besonderhede oor die gemeente op die Sinode van KwaZulu-Natal se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127080435/http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ |date=27 November 2015 }}.

{{DEFAULTSORT:Utrecht, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>3dxjj26i2wvjkogjbhy5w4mdnlke81p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds Frans Lion Cachet Utrecht.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>88154</id>
    <revision>
      <id>2923148</id>
      <parentid>1269688</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376" sha1="hgnroymdly0kjsed5nci9m08lwlod8y" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Ds. [[Frans Lion Cachet]]
|bron=Ons Kerk Album
|datum=Omstreeks 1885
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]</text>
      <sha1>hgnroymdly0kjsed5nci9m08lwlod8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds Andrew Murray sr.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>94602</id>
    <revision>
      <id>2923145</id>
      <parentid>1364746</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="o3v2u1p3wk34a0bwrx26bo22gtq9l9c" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Ds. [[Andrew Murray sr.]]
|bron=Ons kerk Album
|datum=Omstreeks 1860
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

== Now commons ==
{{NowCommons}}

[[Kategorie:Andrew Murray]]</text>
      <sha1>o3v2u1p3wk34a0bwrx26bo22gtq9l9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Springfontein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100000</id>
    <revision>
      <id>2923185</id>
      <parentid>2773852</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7844" sha1="n4hyclwipss20mtiqzl971h6w0k1c3h" xml:space="preserve">[[Beeld:Ds A Stockenström.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Andries Stockenström, [[NG gemeente Bethulie|Bethulie]] se leraar van 1917 tot 1927, was Springfontein se eerste konsulent.]]

[[Beeld:NG kerk Springfontein Willieta de Swardt.jpg|duimnael|links|220px|Die NG kerk op [[Springfontein]]. Ds. C.J. Steyn het die hoeksteen op [[19 Maart]] [[1947]] gelê.]]

[[Beeld:Ds MJ de Kock.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. M.J. de Kock, van 1925 tot 1942 die tweede leraar. Hy het toe sy [[emeritaat]] aanvaar, maar in 1946 die herderstaf opgeneem op Vanwyksvlei en daar gebly tot sy dood op [[26 September]] dieselfde jaar.]]

[[Beeld:NG kerk Springfontein Willieta de Swardt syaansig.jpg|duimnael|links|220px|Dis onbekend wie die argitek van Springfontein se NG kerk was.]]

[[Beeld:Ds LE du Toit.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. L.E. du Toit, die gemeente se leraar van 1943 tot 1945. Hy was daarna ook skaars twee jaar, tot 1947, leraar van [[NG gemeente Steynsrus|Steynsrus]].]]

[[Beeld:Ds CJ Steyn.jpg|regs|160px|duimnael|Ds. C.J. Steyn, van 1945 tot sy aftrede in 1954 Springfontein se vierde NG leraar.]]

[[Beeld:Ds WM Strydom.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. W.M. Strydom, leraar van 1967 tot 1970.]]

Die '''NG gemeente Springfontein''' is 'n [[Vrystaat]]se gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Ring van Fauresmith, waarin dit die jongste gemeente is, al is dit reeds in 1918 gestig.

== Gemeentestigting ==
Voor die afstigting van Springfontein het 'n kommissie bestaande uit die here B.J. Strauss, A.I. van Zyl, A.J. Strauss, W. Norval en A.J. Lubbe die belange van die lidmate van die NG Kerk behartig. 'n Kerkie met 240 sitplekke is gebou teen 'n koste van sowat £500. Op [[28 April]] [[1917]] het die Kommissie besluit om die kerkraad van [[NG gemeente Bethulie|Bethulie]], waaronder Springfontein geressorteer het, te versoek om af te stig as 'n eie gemeente. In die jaar 1918 is hierdie gemeente toe afgestig van die gemeentes Bethulie, [[NG gemeente Trompsburg|Trompsburg]] en [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]] met ds. Andries Stockenström as eerste konsulent, en kerkraad bestaande uit die brs. ouderlinge C.J. Strauss, P.J. Louw, A.I. van Zyl en D.J. Louw; en diakens T.D. Botha, A.J. Lubbe, J.W.S. Hoffman, M.A. Noordman, S.W. Pienaar en W.D. Gertenbach. As eerste scriba het opgetree mnr. A.J. Lubbe en as kassier mnr. C.J. Strauss.

Op [[17 Augustus]] [[1918]] is besluit om 'n leraar te beroep. Op [[7 Desember]] [[1918]] is prop. M.J. Mey beroep as eerste leraar van hierdie gemeente. 'n Gebou is in die dorp aangekoop om te dien as die pastorie. Aan die begin van 1919 is mnr. M.A. Strauss gekies as scriba-kassier en het minstens 30 jaar daarna nog as sodanig gedien. In Augustus 1919 is mnr. G. Gous aangestel as eerste koster. In Augustus 1919 is besluit om 'n sendinggemeente te stig. Mev. C.J. Strauss het aan die begin gedien as orreliste, en is in Augustus 1919 opgevolg deur mej. M. Botha. In 1920 is 'n nuwe pastorie gebou teen 'n koste van £2700.

== Kerkbou ==
Op [[13 Desember]] [[1924]] is ds. M.J. de Kock van [[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]] beroep na die gemeente waar hy gearbei het tot 1942. In 1943 is ds. L.E. du Toit hierheen beroep, en in Junie 1945 is ds. C.J. Steyn hierheen beroep. Met groot ywer het hy die reuse-taak aangepak om 'n moderne kerkgebou op te rig. Binne drie jaar het ds. Steyn die pragtige som van bykans £16&amp;nbsp;000 ingesamel en kon die nuwe godsgebou, waarvan ds. Steyn die hoeksteen op [[19 Maart]] [[1947]] gelê het, sonder skuld ingewy word, volgens ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'', &quot;voorwaar 'n groot prestasie&quot;. Dis nie bekend wie die argitek was nie, maar volgens die hoeksteen was die bouaannemers die here Porter en Otte.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/imgcat/NGKSpringfontein02.jpg 'n Foto van die hoeksteen op die argitektuurwebtuiste Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161219150449/http://www.artefacts.co.za/imgcat/NGKSpringfontein02.jpg |date=19 Desember 2016 }}. URL besoek op 14 Mei 2015.&lt;/ref&gt;

== Enkele predikante ==
* Marthinus Johannes Mey, 1919–1924
* Mattheam Johannes de Kock, 1925–1942
* Lourens Erasmus du Toit, 1943–1945
* Carl Jacobus Steyn, 1945–1954 (aanvaar sy emeritaat)
* Paules Kruger Roodt, 1955–1962
* Onbekend
* Wilhelm Marthinus Strydom, 1967–1970
* Dirk Wouter Holtzhausen, 1971–1975
* Johannes Jacobus van Straaten, [[24 Januarie]] [[1976]]–1980
* Willem Hendrik Johannes van der Hoven, 1980–2009 (insluitend NGKA-gemeente tot 1999; aanvaar sy [[emeritaat]])
* Willie van Eeden, 2009–2013
* Delmarie Viljoen, 2014 – hede

== Lidmaattalle ==
Die jaartal dui telkens op die jaar waarin die syfer in die NG Kerk se jaarboek verskyn het en nie op die jaar waarin die lidmate getel is nie. Die dorpie was eers bekendgestaan het as [[Oranjekrag]], waar werkers aan die [[Gariepdam]] (destyds die Hendrik Verwoerddam) gewoon het tydens bouwerk aan dié reuse-projek, val binne Springfontein se gemeentegrense. Dit verklaar die oplewing in die lidmaattal in 1969. Nadat die dam in 1971 voltooi is, het die lidmate skerp afgeneem. Deesdae staan die dorpie by die dam as Gariepdam bekend. Dis 'n vakansie- en aftreedorp waar blykbaar meer van die gemeente se lidmate woon as op [[Springfontein]], want volgens die sensus van 2011 het Springfontein net 115 wit inwoners gehad (195 in 2001&lt;ref&gt;{{en}} [http://census2001.adrianfrith.com/place/40219 'n Samevatting van die 2001-sensussyfers deur Adrian Forth]. URL besoek op 13 Mei 2015.&lt;/ref&gt;), vergeleke met Gariepdam se 307&lt;ref&gt;{{en}} [http://census2011.adrianfrith.com/place/461021 'n Samevatting van die 2011-sensussyfers deur Adrian Forth]. URL besoek op 13 Mei 2015.&lt;/ref&gt; (248 in 2001).

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jaartal !! Dooplidmate !! Belydende lidmate
|-
| 1931 || 550 || 431
|-
| 1949 || 354 || 466
|-
| 1960 || 243 || 343
|-
| 1969 || 340 || 580
|-
| 1972 || 248 || 423
|-
| 1979 || 192 || 366
|-
| 1985 || 88 || 340
|-
| 1990 || 68 || 315
|-
| 1995 || 94 || 340
|-
| 2000 || 71 || 322
|-
| 2005 || 65 || 300
|-
| 2010 || 65 || 220
|-
| 2015 || 50 || 280
|}

== [[Drie Susterskerke|Susterskerke]] ==
Die Springfontein het nog nooit 'n eie gemeente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] (GKSA) gehad het nie, maar val saam met Gariepdam onder die [[Gereformeerde kerk Bethulie]], wat in 1863 gestig is as die tweede Gereformeerde gemeente in die Vrystaat. Dié gemeente het in 2015 74 belydende en 15 dooplidmate gehad, vergeleke met 359 en 184 in 1959, die GKSA se eeufeesjaar. Die naaste [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde kerke]] is in [[Bloemfontein]].

== Sien ook ==
* [[Springfontein]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [https://www.facebook.com/NGkerkSpringfontein Die gemeente se Facebook-blad]. URL besoek op 13 Mei 2015.
* {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=10205 Foto's en besonderhede van die kerkgebou op die argitektuurwebtuiste Artefacts.co.za]. URL besoek op 13 Mei 2015.
* {{en}} [https://www.google.com/maps/place/Springfontein,+Suid-Afrika/@-30.261965,25.703973,3a,75y,292.47h,86.89t/data=!3m4!1e1!3m2!1sbBd8dm-Xz1noRp8snlBdbQ!2e0!4m2!3m1!1s0x1e8f579f2e3be5ad:0xf95ba1761b33c2b2!6m1!1e1 Foto's van die kerkgebou soos te sien op Google Street View]. URL besoek op 13 Mei 2015.
* {{en}} [https://www.google.com/maps/place/Springfontein,+Suid-Afrika/@-30.261486,25.70417,3a,75y,90t/data=!3m5!1e2!3m3!1s100440466!2e1!3e10!4m2!3m1!1s0x1e8f579f2e3be5ad:0xf95ba1761b33c2b2!6m1!1e1 'n Foto van die kerk op Springfontein op Google Maps]. URL besoek op 13 Mei 2015.

{{DEFAULTSORT:Springfontein, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>n4hyclwipss20mtiqzl971h6w0k1c3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Pretoria-Oos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101479</id>
    <revision>
      <id>2923182</id>
      <parentid>2842415</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8045" sha1="k9oy3l5gnp55ahoo6u96lmqqm05in0d" xml:space="preserve">[[Lêer:Dr DJ Keet.jpg|duimnael|regs|160px|Dr. D.J. Keet, Pretoria-Oos se eerste leraar van 1920 tot 1938.]]

[[Lêer:NG kerk Pretoria-Oos GGSA.jpg|duimnael|links|320px|Die NG kerk Pretoria-Oos, ontwerp deur [[Gerard Moerdijk]]. Dit is skuins oorkant [[Loftus Versfeld]] geleë.]]

[[Lêer:Prof Detlev Weiss, 1959.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Detlev Weiss]], leraar van 1935 tot 1947.]]

[[Lêer:WilliamNicol.jpg|duimnael|links|160px|Dr. [[William Nicol]], leraar van 1938 tot 1948.]]

[[Lêer:Beyers Naudé.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Beyers Naudé]] was studenteleraar van Pretoria-Oos.]]

[[Lêer:Dr HDA du Toit.jpg|duimnael|links|160px|Prof. dr. H.D.A. du Toit, leraar van 1940 tot 1942, waarna leraar van die dogtergemeente [[NG gemeente Bronberg|Bronberg]].]]

[[Lêer:Ds JE Potgieter.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.E. Potgieter, studenteleraar van 1949 tot 1960, waarna hy studenteleraar van die nuwe gemeente Universiteitsoord geword het.]]

[[Lêer:Prof dr BJ Marais.jpg|duimnael|regs|160px|Dr. B.J. Marais, studenteleraar van 1941 tot 1954.]]

[[Lêer:Ds JF du Toit.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.F. du Toit, leraar van 1943 tot 1948 en daarna van die [[NG gemeente Suidoos-Pretoria|dogtergemeente Suidoos-Pretoria]].]]

[[Lêer:Ds JH Louw.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.H. Louw het in 1960 die beroep hierheen aangeneem nadat hy 15 jaar lank leraar was van die [[NG gemeente Loubser]] in [[Kenia]].]]
[[Beeld:Ds Arnold Meiring.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Arnold Meiring|A.M. Meiring]], leraar van 1961 tot sy aftrede in Junie 1970.]]

[[Lêer:Ds PW Marais.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.W. Marais is op [[21 Junie]] [[1969]] in die gemeente bevestig.]]

[[Lêer:Ds JR Lückhoff.jpg|160px|regs|duimnael|Ds. J.R. Lückhoff.]]

Die '''NG gemeente Pretoria-Oos''' is die tweede oudste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Pretoria]]. Dit was in 1920 slegs die tweede afstigting van die ou [[NG gemeente Pretoria|moedergemeente]] nadat [[NG gemeente Eloffsdal|Eloffsdal]] in 1908 van dieselfde gemeente afgestig is. Laasgenoemde gemeente het egter in September 2011 met Eloffsdal-Wes en Magaliesfort saamgesmelt as Mootvallei sodat Pretoria-Oos, slegs twee jaar jonger as [[NG gemeente Daspoort|Daspoort]] (die eerste afstigting van Eloffsdal), nou die naas oudste NG gemeente in die Jakarandastad is.

== Afstigting ==
Op [[10 Mei]] [[1919]] besluit die kerkraad van die gemeente Pretoria om 'n kommissie aan te stel om die wenslikheid te ondersoek van die gemeente in drie sirkels te verdeel of aan die oostekant 'n nuwe gemeente af te stig. Op [[20 Junie]] van dieselfde jaar besluit die kommissie, bestaande uit die ouderlinge van die gemeente, om by die kerkraad aan te beveel dat die oostelike gedeelte van die gemeente afgestig word. Op [[4 Julie]] reeds besluit die kerkraad tot afstigting van 'n nuwe gemeente uit die gedeelte ten ooste van die Apiesrivier. 'n Vergadering van al die “mannelike lidmate&quot; van die gemeente oos van die Apiesrivier, is op [[22 September]] [[1919]] in die Sunnyside-saal gehou. Op voorstel van mnr. P. de V. Roos is besluit om die kerkraad te versoek om die Ring te nader met die oog op afstigting. Die broers J.P. Jooste, Vlok, Van Velden en L. Jacobsz neem onder andere die voortou in die afstigtingsplanne. Die offisiële afstigting het egter eers op [[28 April]] [[1920]] in die Sunnyside-saal plaasgevind.

== Eerste leraar ==
Op [[3 Junie]] [[1920]] beroep die kerkraad, onder voorsitterskap van dr. Bosman van die moedergemeente, sy eerste leraar, naamlik dr. D.J. Keet van [[NG gemeente Bethlehem|Bethlehem]], wat op [[2 Oktober]] [[1920]] bevestig is. Agttien jaar lank het dr. Keet 'n geseënde bediening hier voortgesit, tot hy in 1938 as professor in kerk- en sendinggeskiedenis aan die teologiese fakulteit van die [[Universiteit van Pretoria]] bevestig is.

Die kerkgebou is ontwerp deur [[Gerard Moerdijk]] en omstreeks 1928 ingewy.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5681 Besonderhede op die webtuiste Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011195513/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=5681 |date=11 Oktober 2015 }}. URL besoek op 28 Julie 2015.&lt;/ref&gt;

== Latere ontwikkelinge ==
In die tussentyd, in 1934, kom ds. [[Detlev Weiss|P.F.D. Weiss]] as hulpprediker na die gemeente. In 1935 word hy tweede leraar en in 1938 medeleraar. Hy sit sy bediening hier met vrug en toewyding voort, tot hy in 1947 die eerste leraar van die pas gestigte [[NG gemeente Hartbeesspruit|gemeente Hartbeesspruit]] en in 1948 professor in Semitiese tale aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] word.

Vanaf Junie 1938 tot 1948 is die gemeente deur dr. [[William Nicol]] bedien. Sy bediening het 'n nuwe bloeityd in die gemeente ingelui. Saam met hom is die gemeente vanaf 1940 benewens ds. Weiss deur ds. Ben Marais bedien, wat in daardie jaar, as studenteleraar, ook saam met dr. Nicol medeleraar van die gemeente geword het, en deur ds. H.D.A. du Toit en ná sy vertrek deur ds. J.F. du Toit.

'n Afstigtingsbeweging is gedurende hierdie jare begin en tussen Oktober 1942 en Augustus 1947 is vyf gemeentes van Pretoria-Oos afgestig, naamlik [[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera]], [[NG gemeente Bronberg|Bronberg]], [[NG gemeente Silverton|Silverton]], [[NG gemeente Hartbeesspruit|Hartbeesspruit]] en [[NG gemeente Suidoos-Pretoria|Suidoos-Pretoria]]. In 1951 het die gemeente uit ongeveer 1&amp;nbsp;700 lidmate bestaan, behalwe die studente.

== Studentebediening ==
Hierdie gemeente se lewe en werk is van die begin af gekenmerk deur die bearbeiding van die studente van die Universiteit Pretoria. Deur die instelling van jeugouderlinge en jeugkomitees reeds voor 1940, het dit pionierswerk vir ons Kerk op hierdie terrein verrig. Vanaf 1940 is die studenteleraar medeleraar van die gemeente. In 1948 is ds. J.R. Lückhoff as medeleraar bevestig en in 1949 ds. [[Beyers Naudé|C.F.B. Naudé]] as studenteleraar. In 1952 is die gemeente bedien deur ds. J.R. Lückhoff, dr. Ben Marais en ds. C.F.B. Naudé (studenteleraar), bygestaan deur 'n kerkraad van 54 lede.

== Enkele leraars ==
* Dr. Daniël Johannes Keet, 1920–1938
* Dr. [[Paul Weiss|Paul Frederich Detlev Weiss]], 1935–1947 (ds. [[Beyers Naudé]] se swaer)
* Dr. [[William Nicol]], 1938–1948
* Jacobus Francois du Toit, 1943–1948
* Johan Rudolph Lückhoff, 1948–1961
* Jacobus Ernst Potgieter, 1949–1960 (studenteleraar)
* Dr. Barend Jacobus (Ben) Marais, 1941–1954
* Dr. Hendrik Daniël Alphonso du Toit, 1940–1942
* J.F. du Toit (waarna eerste leraar van die dogtergemeente [[NG gemeente Suidoos-Pretoria|Suidoos-Pretoria]])
* [[Beyers Naudé|Christiaan Frederick Beyers Naudé]], 1949–1955 (dr. Weiss se swaer)
* Dr. L.M. le Roux
* Ds. Jan Hofmeyr Louw, 1960 – ?
* [[Arnold Meiring]], 1961 – [[21 Junie]] [[1970]] (hy aanvaar sy emeritaat)
* Pieter Willem Marais, [[21 Junie]] [[1969]]–1981
* Jacobus Cornelius Erasmus, 1972–1978
* [[Willie Marais (predikant)|Willie Marais]]
* Nicolas Cornelius Ackermann, 1981–1984 (kapelaan in die SAW)
* Gabriel Antonie van der Westhuizen, 1982–1986

== Bronne ==
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://www.ooskerk.com/ Die gemeente se webtuiste]. URL besoek op 31 Julie 2015.
* {{en}} [https://www.google.com/maps/@-25.755686,28.221423,3a,75y,240.79h,88.34t/data=!3m6!1e1!3m4!1s44AnRsCYpIiFLpgl9vhPFQ!2e0!7i13312!8i6656 NG Pretoria-Oos se kerkgebou, soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 28 Julie 2015.
* {{en}} [https://www.google.com/maps/@-25.7658531,28.2657642,3a,60y,180.13h,103.77t/data=!3m6!1e1!3m4!1slRZvCACu_4qpz5Jgh5kyCQ!2e0!7i13312!8i6656 NG Lynnwood se kerkgebou, soos te sien op Google Maps].

{{DEFAULTSORT:Pretoria-Oos, NG gemeente}}
{{koördinate|25|45|21|S|28|13|15|O|aansig=titel}}

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Groot-Pretoria]]</text>
      <sha1>k9oy3l5gnp55ahoo6u96lmqqm05in0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Brakpan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103360</id>
    <revision>
      <id>2923169</id>
      <parentid>1898078</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6015" sha1="iz5qm41s3uehzp3v014gb9ms71xbcwc" xml:space="preserve">[[Lêer:NG Moederkerk Brakpan.jpg|duimnael|links|320px|Die NG moederkerk, [[Brakpan]].]]

[[Beeld:Ds DJ de Villiers.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. David Johannes de Villiers is in 1923 as leraar bevestig, maar het in dieselfde jaar afgetree en is op [[29 Julie]] [[1933]] oorlede.]]

[[Beeld:Ds CJ Perold.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. C.J. Perold, leraar van 1948 tot 1957.]]

[[Beeld:Ds JG Bezuidenhout.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Johan Bezuidenhoud|Johan Gregorius Bezuidenhout]], leraar van 1977 tot 1980. Brakpan was die laaste van die 11 gemeentes waarin hy sedert 1938 gedien het. Van dié gemeentes was twee in Johannesburg ([[NG gemeente Cottesloe|Vrededorp]] en [[NG gemeente Johannesburg|die moedergmeente]]), vier in die Oos-Kaap ([[NG gemeente Steynsburg|Steynsburg]], [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]], [[Nuwekerk, Graaff-Reinet]] en [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]]), een in [[Pretoria]] ([[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera]]), een in die Wes-Kaap ([[NG gemeente Swartland|Swartland]]), een in die Vrystaat ([[NG gemeente Zastron|Zastron]]) en twee aan die [[Oos-Rand]] ([[NG gemeente Dalview|Dalview]] en Brakpan).]]

[[Beeld:GA Cruywagen.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Gerhard Cruywagen]], leraar van 1984 tot 1986.]]

Die NG gemeente Brakpan – wat in 2017 sy eeufees vier – is, saam met die gemeentes [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] en [[NG gemeente Roodepoort|Roodepoort]], een van net drie oorblywende ou moedergemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] aan die [[Witwatersrand]] in ’n min of meer reguit lyn van [[Randfontein]] tot by [[Springs]]. Die [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyfde]] moedergemeentes is, van wes na oos, [[NG gemeente Randfontein|Randfontein]], [[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]], [[NG gemeente Alberton|Alberton]], [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]], [[NG gemeente Germiston|Germiston]], [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]], [[NG gemeente Benoni|Benoni]] en [[NG gemeente Springs|Springs]].

== Stigting ==
Die volgende berig uit ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' maak deel uit van 'n uitknipsel op die eerste bladsy van die eerste notuleboek van die kerkraad, waarskynlik ingeplak deur wyle ds. J.M. Louw, destydse leraar van die [[NG gemeente Boksburg|moedergemeente Boksburg]] en eerste konsulent en scriba van die nuwe gemeente: &quot;''De ondergetekende heeft van den Scriba van den Ring van Heidelberg bericht ontvangen, dat er door de Rings Commissie van genoemden Ring, op Woensdag, [[24 Oktober|24 October]] [[1917]], een nieuwe gemeente gesticht werd. De naam der gemeente is 'De Neder, duitsch Hervormde of Gereformeerde Gemeente Brakpan' … J.M. Louw, Scriba Synodi.''&quot;

In 1951 berig ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'': &quot;Dis 'n betreklik jong gemeente en tog het in sy kort bestaan van 34 jaar veel van belang plaasgevind. Getrou aan die tradisie van die Afrikaner, vir wie Kerk en volk aanvullende begrippe is, het ook hierdie gemeente onmiskenbare spore in die stryd om die behoud van die erfenisse van ons vaders nagelaat.&quot; Die begin was maar klein. Die gemeente het 'n kerksaaltjie gehad van 40 voet by 30 voet, oftewel die noordelike helfte van die latere saal, maar reeds op die eerste kerkraadsvergadering, gehou op [[15 November]] [[1917]], &quot;word aan de orde gesteld, het vergrooten van het gebouwtje alhier te Brakpan&quot; en op die vergadering van [[4 Maart]] [[1918]] word besluit &quot;''dat de zaal 38 voet in 'n zuidelike richting uitgebreidt zal worden en dat 'n bouwkommissie aangesteld zal worden om deze vergroting, met 'n konsistorie van 12 by 18 voet ten uitvoer te brengen''&quot;. Hierdie vergrote kerksaal het tot Saterdag [[21 Mei]] [[1932]] as Godshuis gedien, toe die nuwe kerkgebou, waarvan die firma gebrs. Venter die kontrakteurs en mnr. P.P. van der Merwe die argitek was,&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1776&amp;countadd=1 Besonderhede oor hom op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111120557/http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1776&amp;countadd=1 |date=11 November 2014 }}&lt;/ref&gt; ingewy is.

== Groei ==
Die gemeente, wat in 1917 van Boksburg met 'n ledetal van 727 afgestig is, het destyds [[Springs]] en die aangrensende gebiede ingesluit. In dieselfde gebied was daar reeds in 1951 onder die ressort van die Ring van Brakpan, wat in 1943 van die Ring van Boksburg afgestig is, nie minder nie as nege gemeentes, waarvan agt van die moedergemeente en een van die dogtergemeentes afgestig is, met 'n totale ledetal van 10&amp;nbsp;691. In 2015 het die Ringe van Brakpan en Delmas (waartoe die gemeente op [[Springs]] behoort het) uit onderskeidelik sewe en nege (altesaam 16) gemeentes bestaan met altesaam 10&amp;nbsp;075 belydende lidmate, vergeleke met 'n totaal van 19 gemeentes en 13&amp;nbsp;850 belydende lidmate in 1990. Brakpan se belydende lidmate het afgeneem van 774 in 1990 tot 369 in 2015.

== Enkele leraars ==
* J.C. Oosthuysen, 1918–1922
* D.J. de Villiers, 1923
* C.A. van Schalkwyk, 1925–1927
* Dr. L.P. Snyman, 1928–1947
* Willem Hendrik Stefanus Barnard, 1937
* Cornelis Johannes Perold, 1948–1957
* [[Johan Bezuidenhoud|Johan Gregorius Bezuidenhoud]], 1977 – [[23 November]] [[1980]] (aanvaar sy emeritaat)
* [[Gerhard Cruywagen]], 1984–1986
* Nico Grobbelaar, 2014 - Nou (2017)

== Bronne ==
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Gereformeerde kerk Brakpan]]

== Eksterne skakels ==
* [https://www.google.com/maps/@-26.2352416,28.371704,3a,90y,134.96h,95.79t/data=!3m6!1e1!3m4!1sIMcV9POX3H8_siY1WipDwA!2e0!7i13312!8i6656!6m1!1e1 Die kerk en saal by Victorialaan 73, Brakpan, soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 14 September 2015.
* {{af}} [http://ngkerkbrakpan.org.za/index.html Die gemeente se webtuiste]. URL besoek op 18 September 2015.

[[Kategorie:Brakpan]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|Brakpan]]</text>
      <sha1>iz5qm41s3uehzp3v014gb9ms71xbcwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Lydenburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103569</id>
    <revision>
      <id>2923180</id>
      <parentid>2477602</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8244" sha1="3ea3kwxxbdu6gpcv37mndliw18u6oy4" xml:space="preserve">[[Lêer:Ds PAC van Heiningen.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. [[Pieter van Heyningen|P.A.C. van Heiningin]], van 1859 tot 1865 die eerste leraar, waarna hy oorgegaan het na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|NH Kerk]].]]

[[Lêer:NG kerk Lydenburg Christiaan Carstens.jpg|duimnael|links|230px|Die NG kerk Lydenburg.]]

[[Lêer:Nagmaal op Lydenburg by NG kerk.jpg|duimnael|regs|300px|Nagmaal op Lydenburg omstreeks 1900.]]

[[Lêer:Ds JG Kriel.jpg|duimnael|links|160px|Ds. J.G. Kriel, ouer broer ds. [[Abraham Kriel]], leraar van 1871 tot 1879.]]

[[Lêer:Ds HJ Neethling.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. H.J. Neethling, leraar van 1881 tot sy aftrede in 1911. Hy is oorlede op [[3 Februarie]] [[1914]].]]

[[Lêer:NH of G Ring van Lydenburg op Carolina 1905.jpg|links|400px|duimnael|Lede van die Ring van Lydenburg wat op [[17 Februarie]] [[1905]] op [[Carolina]] byeen was. Tweede van links sit ds. A.P. Burger van [[NG gemeente Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]), en naas hom di. H.J. Neethling (Lydenburg, voorsitter), A.G. du Toit ([[NG gemeente Carolina|Carolina]], scriba), P.W. Ennis ([[NG gemeente Ermelo|Ermelo]]), en H.T. Gonin ([[NG gemeente Belfast|Belfast]]). Afgevaardigde kerkraadslede was oudl. J.J. Schutte en diak. C.L.W. von Zwiel (Lydenburg), oudl. J. de Clercq en diak. I.F. Haupt (Middelburg), oudle. L.D. Fourie en D. F. van Aardt ([[NG gemeente Ermelo|Ermelo]]), oudl. G.M. Britz en diak. J.C. Swanepoel ([[NG gemeente Roossenekal|Roossenekal]]), oudl. G.J. van Loggerenberg en diak. P.D. Grobler ([[NG gemeente Carolina|Carolina]]), en oudl. I.J. Breytenbach en diak. C.J. Maré ([[NG gemeente Belfast|Belfast]]).]]

Die '''NG gemeente Lydenburg''' is die derde oudste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die destydse [[Transvaal]]. Dis die oudste gemeente in die Kerk se Oostelike Sinode.

== Agtergrond ==
Nadat die [[malaria]] op [[Ohrigstad]] te veel slagoffers geëis het, het die gemeenskap besluit om 30 myl suidwaarts te verskuif na [[Lydenburg]]. Hier was dit heelwat hoër en gesonder. Ds. [[Andrew Murray]] van die [[NG gemeente Bloemfontein]] het gedurende 1849 Ohrigstad besoek. Hy vind die streek verlate en gaan na Lydenburg.

== Stigting ==
Op [[7 Januarie]] [[1850]] word die eerste lidmate hier aangeneem en 74 kinders gedoop. Dié datum is dan die begin van hierdie gemeente. Ds. Murray het beloof om gou weer te kom. Hierdie belofte het hy gestand gedoen en weer op [[30 Oktober]] [[1850]] vir die tweede keer opgedaag. Sonder versuim het hy begin met sy herderlike werksaamhede. 'n Groot aantal mense het na die dienste opgekom. Hulle het geesdrif openbaar en 'n vurige begeerte na die dinge van God gehad. Met hierdie geleentheid is 109 kinders gedoop en 29 jong mense aangeneem. Die gemeente was toe georganiseer. 'n Kaapse predikant was konsulent.

== Herderloos ==
In 1850 het 'n groep gemeentes, waarvan Lydenburg een was, ds. Murray beroep; hy het egter die beroep bedank. Heeltemal onbearbeid was die gemeente egter nie, want in 1851 kom meester Willem Poen hier aan en hy het saam met die onderwys ook die geestelike belange van die gemeente behartig. Op [[21 Oktober]] [[1852]] het die Kaapse Sinode besluit om die Kerk oorkant die Vaal by hulle in te lyf.

== Lydenburg bly NG ==
In 1853 het ds. [[Dirk van der Hoff]] in Transvaal opgedaag, nadat hy 'n beroepsbrief van die Transvaalse gemeentes ontvang het. Op 'n vergadering te Rustenburg is toe besluit om die inlywing by die Kaapse Sinode nie te erken nie. Lydenburg was vir die afskeiding van die Moederkerk nie te vinde nie. In 1854 besoek ds. Van der Hoff die gemeente. Ná 'n onstuimige kerkraadsvergadering besluit Lydenburg om ds. Van der Hoff nie te erken as leraar van die gemeente nie.

== Leraars ==
Eers in 1859 is ds. P.A.C. van Heyningen as leraar van Lydenburg georden. Hy het reeds in 1865 na [[NG gemeente Kroonstad|Kroonstad]] vertrek.
Vanaf 1871 tot 1879 het ds. J.G. Kriel die gemeente bedien. Op [[4 September]] [[1881]] is ds. H.J. Neethling hier bevestig. Hy bedien die gemeente deur die mees stormagtige tydperk tot 1911. Ds. D.J. Pienaar het ds. Neethling in 1912 opgevolg. Vervolgens is die gemeente deur die volgende leraars bearbei: G.D. Worst (1917–'29), T.F. Cronjé (1929–'46), J.P. Joubert (1946–'48), J.A. Claassen (1947–'48) as medeleraar van ds. Joubert. Di. J. I. de Wet (1948) en D. S. Jacobs (1950) was die volgend eleraar. Tydens die bediening van di. Worst en Cronjé is veel in die gemeente veral vir opvoeding en onderwys gedoen.

== Kerkbou ==
[[Lêer:Restourasie van Voortrekkerkerk Lydenburg.jpg|links|250px|duimnael|Die argitek [[Johan de Ridder]] was van 1965 tot 1977 gemoeid met die restourasie van die Voortrekkerkerk op [[Lydenburg]].]]
[[Lêer:Ds DJ Pienaar Hartebeestfontein.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. D.J. Pienaar, leraar van 1912 tot 1916/'17.]]

[[Lêer:GD Worst.jpg|duimnael|160px|Ds. Gerrit Worst, leraar van 1917 tot 1929.]]

[[Lêer:Ds JI de Wet.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.I. de Wet.]]

[[Lêer:Ds JA Claassens.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.A. Claassens, medeleraar van 1947 tot '48.]]

Bouwerk aan die eerste kerkie, nou bekend as die Voortrekkerkerk, het begin kort ná die gemeente se stigting. In Maart 1851, tydens 'n besoek van di. [[Andrew Murray]] en [[J.H. Neethling]], het die bouwerk reeds tot op dakhoogte gevorder. Die dak is tydelik met strooi bedek vir dié geleentheid. Die oorspronklike gewels is in 1879 verwyder en die vensters verander en die strooidak deur sinkplate vervang. Op [[13 April]] [[1973]] is die kerk tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Dit is die oudste bestaan NG kerk in [[Mpumalanga]]. Die argitek [[Johan de Ridder]] het die plan opgetrek waarvolgens die kerkie van 1965 tot 1977 herstel is volgens 'n penskets van Richter van 1867 en nog 'n illustrasie wat in 1876 in die ''Graphic'' verskyn het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7937 Besonderhede en foto's van die kerk op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141118232203/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7937 |date=18 November 2014 }}. URL besoek op 18 September 2015.&lt;/ref&gt;

Ds. H.J. Neethling het die hoeksteen van Lydenburg se NG kerk op [[12 April]] [[1890]] gelê en die gebou is op [[14 April]] [[1894]] ingewy. Die totale koste was £72 779 36s. 3. (wat waarskynlik 'n drukfout in die bron is, aangesien [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]] se soortgelyke kerk in dieselfde dekade £13 500 gekos het). Die preektsoel, 'n replika van dié in die moederkerk op [[Stellenbosch]], is gebou deur Palframan en De Roo van gewone kiaathout wat deur Abel Erasmus geskenk is. In 1926 het 'n nasaat van die Voortrekkers, G.C. Schoeman, die orrel geskenk.&lt;ref&gt;{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7938 Besonderhede en foto's van die kerk op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151118070231/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7938 |date=18 November 2015 }}. URL besoek op 18 September 2015.&lt;/ref&gt; Die gebou is in 1986 grootskaals gerestoureer.

== Enkele leraars ==
* P.A.C. van Heyningen, 1859–1865
* Jan Gysbert Kriel, 1871–1879
* Hendrik Johannes Neethling, [[4 September]] [[1881]]–1911 (aanvaar sy emeritaat; oorlede op [[3 Februarie]] [[1914]])
* Daniël Joshua Pienaar, 1912–1916/’17
* Gerrit Dirk Worst, 1917–1929 (waarna tot sy aftrede in 1954 [[NG gemeente Potchefstroom|Potchefstroom]])
* T.F. Cronjé, 1929–1946
* Wilhelm Hendrik Stefanus Barnard, 1936–1937
* J.P. Joubert, 1946–1948
* Jacob Abraham Claassens, 1947–1948
* J.I. de Wet, 1948 – ?
* D.S. Jacobs, 1950 – ?
* Mathys Christian (Christie) Smit, 2012 – einde Februarie 2020 (aanvaar sy [[emeritaat]]; aangestel in vastetermynpos tot einde Februarie 2021)

== Bronne ==
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Beaufort-Wes (1820–1945)''. Beaufort-Wes: N.G. Kerkraad.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Groot-Johannesburg|Lydenburg]]</text>
      <sha1>3ea3kwxxbdu6gpcv37mndliw18u6oy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lys van vertalings in Afrikaans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103630</id>
    <revision>
      <id>2923152</id>
      <parentid>2861784</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71387" sha1="n4xdncjpl3zv0tld2df9n9vh5x0ziwy" xml:space="preserve">[[Lêer:CalvinInstitutio.jpg|duimnael|[[Institusie van die Christelike godsdiens]]]]

Hierdie blad dien as 'n onkanonieke '''lys van vertalings in Afrikaans'''.

== Probleme ==
Selde word 'n duidelike antwoord verskaf waarom Afrikaanssprekendes so min vreemdetaalvertalings jaarliks uitgee.

Enkele aspekte wat wel tot hierdie &quot;bevrore&quot; tendens kan bydra is:

* Heel gereeld is die boek van 'n vreemde taal reeds in Engels vryelik op die mark beskikbaar. Dit word ook as onsinnig beskou om uit Engels te vertaal indien die persoon wel by magte is om Engels te kan lees, veral by ontspanningsliteratuur. 'n Uitsondering is akademiese handboeke en ander leermateriaal.
{{quote|
Jaco [Jacobs] verduidelik die keuse van ''[jongmens]''-boeke om te vertaal as volg: &quot;Die meeste Afrikaanse jong volwassenes is gemaklik daarmee en gewoond daaraan om ook in Engels te lees, daarom maak dit nie veel sin om topverkopertitels soos ''The Hunger Games'' of ''The Fault in Our Stars'' te vertaal nie – teen die tyd dat ons dit op die rakke kan hê, het lesers waarskynlik reeds die boeke in Engels gekoop en gelees. Ons het eenvoudig (nog) nie 'n vertaalkultuur soos byvoorbeeld in Nederland nie&quot;|Torr, Donnay. 2015. Die lees van lugkastele. ''Taalgenoot''. Someruitgawe, p.54
}}

* Die tekort aan [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke|dééglike tweetalige woordeboeke in Afrikaans]]. Soms gebeur dit, soos by die Afrikaans-Franse woordeboek van 1950, dat die ontvangs nie so gunstig is nie, die belangstelling te min en die drukkoste te duur is. Pleks daarvan om op die ou weergawes te verbeter en uit te bou, loop die eksperimentele woordeboekmakery eenvoudig net dood. Goeie tweetalige woordeboeke kan juis die vertalerslus aanwakker.

* Dikwels is die resensente van die vertalings eenvoudig nie opgewasse of geskool genoeg of eintlik by magte om 'n resensie oor 'n vertaling te lewer nie. 'n Resensie se hoofdoel kan wees om die gehalte vertalings te verbeter. Die Hollandse kritikus van die Afrikaanse en Nederlandse lettere, Rob Antonissen, skryf in sy resensie oor Uys Krige se ''Vir die fluit en die kitaar'' (1950), die volgende:

{{quote|
Die eerste wat 'n mens geneig is om te doen wanneer jy die waarde van 'n vertaling probeer toets, is om dit met die origineel te vergelyk. Toe dus dié neiging ook vir my beetkry, het ek onmiddellik baie teleurgestel gevoel oor my onmag: die anderhalwe woord Spaans wat ek ken, gun my nie 'n skyn van kans om Spaanse poësie in die oorspronklike behoorlik te begryp, laat staan na waarde te skat nie. Wat die Arabiese poësie betref, het Krige self die vergelykingstoets onmoontlik gemaak, want hier het hy uit Engelse en Franse vertalings oorgesit. As my enigste toevlug het dus die Frans poësie oorgebly. - [https://archive.org/stream/onseieboekdriem00unkngoog#page/n86/mode/2up Ons eie boek: driemaandelikse tydskrif en boekegids, Jaargang XVII (2): 11]
|}}

: Nietemin stop hierdie waarskuwing nie akademici en die media om middelmatige resensies te skryf nie.

: Een voorbeeld is resensies oor ''Fragmente uit die Ilias'' (2014). Die resensies van [[Taalgenoot]],&lt;ref&gt;''Taalgenoot''. 2015. Oppirak: 'Fragmente uit die Ilias'. Somer-uitgawe, p. 24.&lt;/ref&gt; ''Beeld'',&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2014/11/24/B1-01/17/boeke24-StoryB-031_32_0_245052508.html |title=''Beeld''. 2014. Afrikaans ’n vasmeerplek waar Griekse skip tuiste vind. 24 November:17 |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110346/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2014/11/24/B1-01/17/boeke24-StoryB-031_32_0_245052508.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Joan Hambidge]],&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Vertaling-van-klassieke-werk-vernuwe-ryke-digkuns-skat-20150108 |title=Hambidge, J. 2015. Vertaling van klassieke werk vernuwe ryke digkuns-skat. ''Netwerk 24'', 08 Januarie. |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110409/http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Vertaling-van-klassieke-werk-vernuwe-ryke-digkuns-skat-20150108 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Marlies Taljard&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2014/10/30/marlies-taljard-homeros-se-afdrukke-in-afrikaans/ |title=Taljard, M. 2014. Homeros se afdrukke in Afrikaans. ''Versindaba'', 30 Oktober |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110348/http://versindaba.co.za/2014/10/30/marlies-taljard-homeros-se-afdrukke-in-afrikaans/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en selfs Johan Thom in 'n vaktydskrif&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/52_2/32%20Resensie%20Thom%20WEB%2003.pdf |title=Thom, J. 2015. Resensie: Fragmente uit die Ilias. ''Tydskrif vir Letterkunde'' 52(2):239-240 |access-date= 7 Januarie 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220847/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/52_2/32%20Resensie%20Thom%20WEB%2003.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; lewer slegs opsommings van die inhoud of die struktuur in Afrikaans. Die leser kan met geen sekerheid sê of die resensent enigsins Oudgrieks werklik magtig is nie, want daar is geen oortuigende aanhaling uit die oorspronklike teks nie. ''Die Burger''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/11/07/12/wdv_cas_vos_31_0_49065003.html |title=''Die Burger''. 2014. Klassieke werk bly aktueel, wys Vos. 07 November:12 |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110346/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/11/07/12/wdv_cas_vos_31_0_49065003.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; voer slegs 'n onderhoud met die vertaler.
: Selfs al sou die vertaling ''Fragmente uit die Ilias'' &quot;hoogaangeskrewe&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2016/01/04/OS/ku_wdvboeke2016-007-OS-011_33_0_402152159.html |title=De Vries, W. 2016. Werke van voorste skrywers, digters ''Die Burger'', 04 Januarie |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110344/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2016/01/04/OS/ku_wdvboeke2016-007-OS-011_33_0_402152159.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en akkuraat ook wees, maak die resensente geen objektiewe of kundige uitlating oor die nuanse, idee-getrouheid, konteks, of kultuuroordrag van die Oudgriekse wêreld nie. Daar word nie 'n enkele sinsnede uit die oerteks aangehaal [hetsy in die oorspronklike of getranslitereerde Grieks] om hul redes mee te staaf nie.

: Wat betref die resensie van die Afrikaanse ''Bokveld binnekort'' (uit Engels ''Apocalypse now-now'' deur Charlie Human), lyk sake skielik anders: ''Die vertaling uit Engels het beslis ook die storie beïnvloed: Dit is soms opvallend waar 'n idee of toneel bloot net beter in die oorspronklike taal sou gewerk het.''&lt;ref&gt;''Taalgenoot''. 2013. Oppirak: 'Bokveld binnekort'. Lente-uitgawe, p. 23.&lt;/ref&gt;

* Die tekort aan internasionale taalvakkeuses op sekondêre skool. Die deursnit plattelandse hoërskool regoor Suid-Afrika bied hoofsaaklik net Engels en 'n ander inheemse taal aan, wat Afrikaans moontlik insluit. Die Afrikatale beskik nie almal oor 'n wye en groot verskeidenheid literatuur nie. Die internasionale tale is slegs by 'n uitgesoekte groepie skole beperk tot [[Frans]], [[Duits]], [[Portugees]], [[Italiaans]], [[Spaans]] en [[Mandaryns]]. Tale soos [[Hebreeus]], [[Latyn]], [[Oerdoe]], [[Arabies]], [[Hindi]], [[Tamil]], [[Gujarati|Goedjarati]] en [[Telugu]] word ook net by enkele skole aangebied.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304185306if_/http://wced.school.za/circulars/circulars15/2015-Oct-Nov-NSC-Exams-TT-2ndAmended.pdf Nasionale Senior Sertifikaat-Eksamenrooster van 2015]&lt;/ref&gt; Ander tale van belang, soos [[Koreaans]], [[Japannees]], [[Grieks]], [[Russies]], [[Indonesies]], [[Maleisies]], [[Persies]], ens. moet dus buite die leerplan aangeleer word. Die gebrek aan veeltaligheid lei tot die eerste probleem wat uitgelig is: dat die oorheersende boekeaanbod in Engels op die Suid-Afrikaanse mark die Afrikaanssprekendes skugter maak om uit Engels te vertaal.

* Die sluiting van tersiêre instellings se taaldepartemente weens 'n gebrek aan openbare belangstelling, of géldskieter. In 2015 sluit die [[Universiteit van Suid-Afrika]] sy Spaanse, Italiaanse en Russiese Departemente wat in die 1960's geopen is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unisa.ac.za/default.asp?Cmd=ViewContent&amp;ContentID=97376 |title=Italian, Russian and Spanish languages from 2015 |access-date=10 Augustus 2015 |archive-date=10 Augustus 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150810220106/http://www.unisa.ac.za/default.asp?Cmd=ViewContent&amp;ContentID=97376 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Belangstellendes moet dus nou kommersiële aanleerpakette aankoop en outodidakties te werk gaan, alternatiewe plaaslike universiteite opsoek of by oorsese instellings gaan studeer.

* Afrikaanse vryskutvertalers word grotendeels swak betaal vir die moeitevolle arbeid wat in die vertaalproses gesit word. Daarteenoor vergoed groter boekemarkte aansienlik beter in ontwikkelde lande, soos te sien in Duitsland, Frankryk en Nederland en die Nordiese lande. Die gevolg is dat die Afrikaanse vryskutvertalers op eie bodem dikwels die vertaalwerk soos 'n liefhebbery sal aanpak en nie getalgewys soveel boeke as moontlik probeer vertaal nie.

* Daar is 'n duidelike versuiling op te merk tussen die akademiese wêreld en die hoofstroomuitgewery. Laasgenoemde is kommersieel ingesteld en keur boeke hoofsaaklik goed wat 'n hoë publikasie-, verkoop- en winssyfer sal meebring. Die Afrikaanse akademiese wêreld spits hul egter weer hoofsaaklik toe op die ''gehalte'' boeke, wat dikwels 'n beperkte lesertal het – hetsy die digkuns, hetsy dik boekdele rondom die wysbegeerte. In die verlede is hierdie akademiese of niefiksieboeke meermaal slegs eenmalig op duur drukkoste uitgegee, sonder 'n heruitgawe waar moontlike foute van vorige weergawes reggestel is, met die uitsondering indien die boek wel vir die voorskryfboekemark goedgekeur is. Jare kon verbygaan voordat die spesifieke boek op ''groot'' aanvraag weer herdruk word. Die uitgewers is egter heel skugter om verliese te ly, wat die vertaling van akademiese werke inperk.&lt;ref&gt;Rabie, J. 1984. Oor vertaling. In: Rabie, J. 1989. ''Buidel''. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, bl. 83-86:

3. Uit 'n totaal van 2 032 nuwe Afrikaans titels daardie jaar (1982) lyk 310 vertalings nie sleg nie. Maar uit eie ondervinding vermoed ek dat maar bra min van daardie boeke van veel literêre waarde was. Uitgewers is gou om te sê: 'n Vertaling? Nee dankie. Kan nie voorgeskryf word nie. 'n Goeie boek? Nee dankie, nee dankie. Sal nie verkoop nie. Dit is dan ook 'n feit dat goeie werke in ons TV-eeu swak verkoop of dat die meeste klassieke meesterwerke alreeds in Engels of 'n ander Westerse taal gelees is. Wat dus nog by ons van oorsee af inkom, in vertaalde vorm, is veral populêre kitswerke, godsdienstige en jeugboeke.

4.Ons moet let op heelparty soorte vertalings:

a) Vertalings van eie werk. André P. Brink skryf sy romans glad al gelyktydig. My ''21'' en ''Mens-alleen'' het ek grotendeels in Engels geskryf en toe vertaal, terwyl ek my ''Bolandia''-reeks self in Engels vertaal het.&lt;br /&gt;
b) Roetine-kitsboeke soos bv. die populêre romans van Heinz Konsalik of Paul Berna.&lt;br /&gt;
c) Internasionale kinderprenteboeke in baie kleure wat gelyktydig in dosyne tale elders gedruk word.&lt;br /&gt;
d) Klassieke reeks in opdrag, bv. ''Wêreld-literatuur'' wat Bartho Smit vir Perskor geredigeer het.&lt;br /&gt;
e) Werke wat mens uit liefde vertaal.&lt;br /&gt;
Byvoorbeeld N. A. Blanckenberg se lewenstaak om sy geliefde ''Vergilius'' in Afrikaans te vertaal.&lt;br /&gt;
Byvoorbeeld my eie vertalings van Daudet se ''Lettres de mon moulin'' en Ilias Venezis se ''Aioliki yi'' (''Verlange na die hartland''). Op eie risiko. Boeke wat nie verkoop nie.

11. Ek self het goed 40 boeke in Afrikaans vertaal, uit moderne Grieks, Duits en veral Frans. Goeie werke soos dié van Sartre, Daudet, Camus, Vercors en Ionesco en Bosco. Maar die merendeel was aangevraagde suksesboeke en populêre boeke.

12. Juis die goeie boeke moes ek uit liefde en op eie risiko vertaal. Dit was juis die groot uitgewers wat nie vir dergelike boeke kans sien nie, en die risiko aan kleiner uitgewers laat.&lt;/ref&gt; Die koms van die e-boek kan wel hierdie probleem oorbrug. Internasionale boekwinkels soos Amazon.com en Google Play maak ook 'n internasionale mark oop vir Afrikaanse boeke wat wêreldwyd in sy oorspronklike vorm aanlyn gekoop en gelees kan word.

* Dikwels is die motief duister presies waarom sekere werke vertaal word. Daar ontstaan die vraag of daar enigsins 'n behoefte is na die betrokke werk, of daar vir 'n &quot;spookmark&quot; vertaal word, of daar enigsins 'n mark kunsmatig geskep word, en veral wie die besluitnemer is: die voorgenome vertaler of die uitgewer?&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/24/B1/15/djLenige.html |title=Crous. 2009. De Coninck inspekteer die kolletjies op die ‘i’ . . . in Afrikaans. ''Beeld'', 24 Augustus:15 |access-date=22 Januarie 2016 |archive-date=22 Januarie 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160122110345/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/24/B1/15/djLenige.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* Dikwels is die Afrikaanse vertalers sku om vorige &quot;hinderlike&quot; vertalings te korrigeer en weer uit te gee.

* Party tekste vertaal swak wat oorspronklik swak geskryf is.&lt;ref&gt;Rabie, J. 1984. Oor vertaling. In: Rabie, J. 1989. ''Buidel''. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, bl. 83-86:

9. 'n Goeie teks is 'n UITDAGING. Jy wil probeer om nog beter te kan. 'n Swak teks vertaal swak, maar Albert Camus vuur jou aan. Dis by vertaling wat jy swak kolle agterkom, en leer agterkom.

10. Vertaling is 'n uitstekende leerskool. Schopenhauer se beroemde frase: Soveel tale as ek kan, soveel male is ek man. Die vertaler leer bv. bondigheid en helderheid waardeer en self toepas.&lt;/ref&gt;

* Vertalings van klassieke werke word dikwels in Afrikaans eenmalig vertaal, maar bly nie lank in sirkulasie nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/06/19/SK/6/voetnoot-044.html |title=De Vries, W. 2012. Klassieke werke verdien ’n platform. ''Die Burger'', 19 Junie:6 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095243/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/06/19/SK/6/voetnoot-044.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/07/03/OS/6/wdv_druk_aanvraag_32_0_211853061.html |title=De Vies, W. 2015. Boeke uit druk só beskikbaar. ''Die Burger'', 03 Julie:6 |access-date=23 September 2015 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150923050420/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/07/03/OS/6/wdv_druk_aanvraag_32_0_211853061.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

* Party skrywers weier summier om hul werke vertaal te kry. Deels om mense juis rede te gee om bv. Afrikaans of Bretons te leer. As 'n leser 'n vertaalde werk lees, is dit glad nie te sê hy sal die oorspronklike werk in die oorspronklike taal wil lees nie. Die Afrikaanse / Bretonse skrywer sou dan bloot bv. die Engelse of Franse taal verryk; andersyds word 'n minderwaardiger vertaalde werk aan die anderstalige leser oorgedra, want party werke is bykans onvertaalbaar uit die oerteks.&lt;ref&gt;Rabie, J. 1984. Oor vertaling. In: Rabie, J. 1989. ''Buidel''. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, bl. 83-86:

5. Party werke is moeiliker om te vertaal; daar is selfs werke wat onvertaalbaar genoem word.

8.  ''Traddutore traditore?'' Is vertaler verraaier? Nee, as die vertaler albei tale goed ken.

14. Vertalings van eie werk:

''Bolandia 3: Waar jy sterwe'' het maklik in Engels vertaal en had sukses; romantiese, algemene taal. Maar ''Bolandia 2: Die groot anders-maak'', my mees geslaagde roman, was onverstaanbaar oorsee omdat die Hottentot-Afrikaans daarin onverstaanbaar elders is. In Engels bv. bestaan iets soos Rooihuid-Engels, maar Hottentot-Engels nie. Dit is dus 'n goeie teks wat nie vertaal kon word nie omdat dit té Afrikaans is.

15. En weet u, soms wil ek my teks eintlik onvertaalbaar hê. Ja, dis die gevoel wat ek soms oor my gekastyde taal kry. Om in 'n oorvol, oorluide, oorveralgemeende wêreld 'n klein hoekie onvervreembaar my eie te hê.

16. … En las seker ook by toekrampende ouderdom, of seergemaakte trots omdat my boeke nie méér aandag in oorsese vertalings gekry het nie. Hoe ook al, soms voel ek in my 'n intense behoefte om my Afrikaans vir myself te hou, om my boeke so verinnig, plaaslik, Afrikaans as moontlik te skryf dat hulle eintlik onvertaalbaar moet bly.

17. Miskien ook uit irritasie wanneer die soveelste eentalige neul: &quot;Why don't you translate your book for Onrast?&quot; Dit is juis op so 'n oomblik dat ek ook die beneukte blydskappie voel: Goed so, laat my boek so Afrikaans wees dat jy dit in Afrikaans moet lees.
Is ''Poppie Nongena'' met sy heerlike babelsheid van taalgebruik nie mens-verwarmender as 'n naastenbye vertaling van 'n vertaling in een taal nie?

18. Wel, klink dit te negatief? Dalk wil ek maar net sê: Party skrywers hou nie daarvan om hul eie werk in 'n selfvertaling te herkou nie. Hulle verkies nuwe werk.&lt;/ref&gt;

* Dit help werklik nie veel as die Afrikaanse vertalings bestaan, maar nooit gebruik word nie. Of, geen poging word aangewend om uit die oorspronklike bron in Afrikaans te vertaal nie. Waarskynlik om die teikenmark te behaag wat hoofsaaklik net toegang tot Engelse bronne het (en nie ander tale magtig is nie), of, omrede die skrywer self nie veel taalkennis buiten Engels dra nie, word tekste en korrespondensie net so uit Engelse vertalings aangehaal. 'n Voorbeeld is die briefwisseling tussen die Oostenrykse [[Sigmund Freud]] en die Switserse [[Carl Jung|Carl Gustav Jung]] (albei se moedertaal Duits), wat in Cas Jansen van Rensburg se ''Jou drome: die onbewuste het al die antwoorde'' (2000) gesellig in Engels verkeer. In die bronnelys van die boek wat Jungiaanse sielkunde bespreek is daar slegs een boek van die 73 bronne gelys wat nie Engels(e vertalings) is nie: sy eie boek ''Die sprokie van Diana, Sneeuwitjie en al die stories wat ons leef'' (1998) deur homself geskryf.
:In die winteruitgawe van die ''Taalgenoot'' (2016), die mondstuk van die [[ATKV]], het twee ysige, dog ernstige vermanings in die briewekolom verskyn. Die ''Taalgenoot'' is geroskam omdat 'n Engelse vertaling van ''Le petit prince'' geplaas is in 'n artikel, en nie die Afrikaanse vertaling van André P. Brink se ''Die klein prinsie'' nie. 

:Marietjie Luyt skryf onder die opskrif &quot;In Afrikaans, asseblief!&quot;:

{{cquote|
Wil net so bietjie kla, en dit oor die hoofartikel: &quot;Lewensirkel&quot;. 'n Mooi artikel, met 'n onnodige Engelse aanhaling en term daarin. In Afrikaans sê mens liewer &quot;lewenskring&quot;.
Dit was nie nodig om die aanhaling uit Saint-Exupèry in Engels aan te haal nie. ''Die klein prinsie'' is in die jaar toet reeds deur André P. Brink in Afrikaans vertaal. En selfs al kon jy nie die vertaling opspoor nie, kon jy die aanhaling self uit die Engels vertaal het - of iemand gevra het om dit vir jou uit die Frans te vertaal. Kan tog nie so moeiik wees nie!
}}

:Die Nederlandssprekende professor Erik Van der Straeten lees die redaksie die leviete voor onder die opskrif &quot;Waanzin&quot;:

{{cquote|
Ik ontving op het Woordfees het zomernummer van ''Taalgenoot'' (waarvoor dank). ATKV spant zich in voor het behoud van Afrikaans. Waarschijnlijk een zinvol initiatief. Het is voor mij als buitenlander onmogellk om daarover te oordelen. Ik denk wel dat Afrikaans op termijn (2-3 generaties) zal verdwijnen. [...] Op blz 7 is er het artikel van de redacteur (&quot;Levensirkel&quot;). Bovenaan staat een zin uit ''Le petit prince'' maar wel, o gruwel, in het Engels. Weet wel dat Antoine de Saint-Exupéry nooit in Engels schreef. Deze zin is de Engelse vertaling van een Franse zin. Waarom deze zin niet vertalen in het Afrikaans? Het gebruik van Engels voor citaten is algemeen in het Afrikaans. Volgens aanhalingen in Afrikaanse boeken schreven: Proust, Camus, Marx, Freud, .... in het Engels. Zelfs tijdens het romeinse rijk sprak men Engels. Waanzin!!!

Als men een auteur waar dan ook citeert zijn er slechts twee mogelijkheden: 
:1. Citeren in de taal waarin het geschreven werd (Engels, Frans, Duits, Latijn, oud-Grieks....)
:2. Het citaat vertalen in de taal van de tekst waarin het geciteerd wordt.
Met de aanhaling uit ''Le petit prince'' waren er twee mogelijkheden: Frans en Afrikaans. Engels is geen mogelijkheid.
}}

:Of, 'n laaste opsie, getabelleerd:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Frans !! Afrikaans
|-
| Écrivez en deux langues différentes!  || Skryf in twee verskillende tale!
|}

* Dikwels is die oorsese uitgewers self die probleem. 

:In 2014 nog word daar in ''Le Monde'' uitgevaar teen die verkramptheid van die Franse uitgewerswese. Terwyl die Engelse uitgewerye op feitlik elke vasteland hul werke druk en versprei (gedenk Oxford University Press in Kaapstad, maar ook Penguin, Random House, HarperCollins, Macmillan), bly die Franse uitgewers steeds en hoofsaaklik gesentreer in en rondom Parys.&lt;ref&gt;[https://archive.is/KaFUk ''Le Monde''. 2014. Mondialisons l’édition française! 20 mars.]&lt;/ref&gt;

:Prof. [[Naòmi Morgan]] (wat boonop deur die Franse tot ridder geslaan is vir haar werk) sê die kontrakte word tussen ''uitgewers'' gesluit, en 'n vertaler het bykans geen seggenskap nie.&lt;ref&gt;[https://archive.is/y8Xcx Martin, Rulanzen. 2021. UFS. Kamphoer: book gets new, more powerful life in French. UFS Campus News, 28 April]&lt;/ref&gt; Die oorspronklike Franse uitgewer, Les Editions de Minuit, het toestemming gegee dat slegs 300 eksemplare van ''Ons wag vir Godot'' deur Naledi in Afrikaans vertaal en gedruk mag word.&lt;ref&gt;[https://archive.is/8Spbn Naledi - Ons wag vir GODOT]&lt;/ref&gt; So iets kan vir vertalers ontmoedigend wees.

== Uit die oorspronklike teks ==
Hieronder volg 'n onvolledige lys van nie-Engelse vertalings na Afrikaans toe.

=== Deens ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal&lt;br /&gt;
|---- |- 
| ''Die wedloop''&lt;/br&gt;(Klein Kadet-reeks #12)
| ''Væddemålet''
| Siv Borgin
| 1962
| Poul E. Knudsen
| 1960
|}

=== Duits ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal&lt;br /&gt;
|---- |- 
| Lewenswysheid
| Parerga und Paralipomena&lt;br /&gt; (Aphorismen zur Lebensweisheit)
| F. P. van der Merwe
| 1949
| [[Arthur Schopenhauer]]
| 1851
|---- |- 
| Gode, grafte en&lt;br /&gt; geleerdes
| Götter, Gräber und&lt;br /&gt; Gelehrte
| D.J. van Niekerk
| 1958
| C.W. Ceram
| 1949
|---- |- 
| Die Snydokter van Stalingrad
| Der Arzt von Stalingrad
| Leo van der Westhuijzen
| 1960
| Heinz G. Konsalik
| 1956
|---- |-
| Die Dood in Venesië &lt;ref&gt;Deel van Nasionale Boekhandel Bpk. se Juweel-novelles-reeks, met [[Audrey Blignault]] as redaktrise.&lt;/ref&gt;
| Der Tod in Venedig
| Jan Esterhuizen
| 1961
| [[Thomas Mann]]
| 1913
|---- |-
| Natasja - heldin van die volk
| Natascha
| Louis en Bernice Louw
| 1964
| Heinz G. Konsalik
| 1962
|---- |-
| Die hart van die sesde leër
| Das Herz der 6. Armee
| [[Albert Crafford]]
| 1965
| [[Heinz G. Konsalik]]
| 1964
|---- |- 
| Faust I
| Faust I
| [[Eitemal]]
| 1966
| [[Johann Wolfgang von Goethe|J.W. von Goethe]]
| 1808
|---- |- 
| LSD (ook deel van die Konsalik-Omnibus 4, uitgegee in 1984)
| Zum Nachtisch wilde Früchte
| Henri Snijders
| 1967
| Heinz G. Konsalik
| 1967
|---- |-
| Die moordenaar (ook deel van die Konsalik-Omnibus 4, uitgegee in 1984)
| Das Schloss der blauen Vogel
| Rina Scheiflinger
| 1969
| Heinz G. Konsalik
| 1968
|--- |-
| Poste Restante, Venesië I
| Die schweigenden Kanãle
| Annatjie Louw
| 1970
| Heinz G. Konsalik
|
|---- |-
| Die aarde is naby
| Die Erde ist Nah
| Anna Minnaar-Vos
| 1972
| Ludĕk Pešek
| 1970
|---- |- 
| Warm soos die Steppewind Deel I
| Heiss wie der Steppenwind
| Ludwig Visser
| 1972
| Heinz G. Konsalik
| 1971
|----|-
| Die Dreigement
| Die Drohung
| Henk Botha
| 1973
| Heinz G. Konsalik
| 1972
|---- |-
| Maria Stuart 
| Maria Stuart
| [[Karel Schoeman]]
| 1973
| [[Friedrich Schiller]]
| 1800
|---- |-
| Strafbataljon 999
| Strafbataillon 999
| C.H. Winckler
| 1974
| [[Heinz G. Konsalik|Heinz-Günther Konsalik]]
| 1959
|---- |-
| Diagnose kanker
| Diagnose Krebs
| J.H. Senekal
|
| Heinz G. Konsalik
| 1961
|---- |-
| Satansparadys
| Im Tal der bittersüssen Träume
| Ludwig Visser
| 1976
| Heinz G. Konsalik
| 1975
|---- |-
| Die Lewende Dooies van Nongkai
| Engel der Vergessenen
| Louis Herbst
|
| Heinz G. Konsalik
|
|---- |-
| Die Christen in 'n krisis
| Der Christ im Ernstfall. Das kleine Buch der Hoffnung
| [[Alba Bouwer]]
| 1977
| Helmut Thielicke
| 1967
|---- |- 
| Die Myndokter van Emma
| Die schöne Arztin 
| Louis Herbst
| 1978
| Heinz G. Konsalik
| 1978
|---- |-
| Nag van die wolwe
| Die Nacht der Wölfe
| Ludwig Visser
| 1981
| Horst P. Fanger
| 1980
|---- |- 
| Liebelei
| Liebelei 
| Karel Schoeman
| 1981
| [[Arthur Schnitzler]]
| 1895
|---- |-
| Vrouebataljon
| Frauenbataillon
| Ludwig Visser
| 1982
| Heinz G. Konsalik
| 1981
|---- |-
| Nag van die generaals&lt;ref&gt;Dié titel sowel as die twee onmiddellik daaropvolgend (''Nul agt 15'' en ''Die dood speel die laaste kaart'') is deel van ''Die groot Hans Hellmut Kirst-Omnibus'' soos uitgegee deur [[Tafelberg Uitgewers]] vir die destydse ''Leserskring'' as deel van dié organisasie se ''Moderne Gunstelinge-reeks.''&lt;/ref&gt;
| Die Nacht der Generale
| Anneke van Niekerk
| 1982
| [[Hans Hellmut Kirst]]
| 1962
|---- |-
| Nul agt 15
| 08/15 in der Kaserne
| Louis Louw
| 1982
| Hans Hellmut Kirst
| 1954
|---- |-
| Die dood speel die laaste kaart
| Die letzte Karte spielt der Tod
| Ludwig Visser
| 1982
| Hans Hellmut Kirst
| 1955
|---- |- 
| Die Minnaars van Sotsji
| Die Liebenden von Sotschi
| Gerrit J. van der Merwe
| 1983
| Heinz G. Konsalik
| 1982
|---- |-
| Die Beroepsbruidegom
| Der Heiratsspezialist
| Ludwig Visser
| 1984
| Heinz G. Konsalik
| 1980
|---- |-
| Verraad teen Suid-Afrika
| Verrat an Südafrika
| Erik H. Tönsing
| 1989
| Klaus D. Vaqué
| 1988
|---- |- 
| Kreeftegang: roman
| Im Krebsgang
| Arnold Blumer
| 2003
| [[Günter Grass]]
| 2002
|---- |- 
| Duino-elegieë
| Duineser Elegien
| [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]]
| 2007
| [[Rainer Maria Rilke]]
| 1951
|---- |- 
| Arthur Schopenhauer : essays oor lewenswysheid
| Parerga und Paralipomena
| C.R. Snyman
| 2013
| [[Arthur Schopenhauer]]
| 1851
|}

=== Frans ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Die skoonseun van meneer Poirier''
| ''Le Gendre de M. Poirier''
| D.F. Malherbe
| 1919
| Émile Augier &amp; Jules Sandeau
| 1854
|---- |-
| ''Jean Valjean''
| ''Jean Valjean''
| M. F. Toerien
| 1921–1922
| Victor Marie Hugo
| 1862
|---- |-
| ''Colomba''
| ''Colomba''
| [[Jan F.E. Celliers]]
| 1920
| Prosper Mérimée
| 1840
|---- |-
| ''Die swart tulp''
| ''La Tulipe Noire''
| [[C. Louis Leipoldt]]
| 1924
| [[Alexandre Dumas]]
| 1850
|---- |-
| ''Die gierigaard se dogter''
| ''Eugénie Grandet''
| J.F. Marais
| 1945
| [[Honoré de Balzac]]
| 1833
|---- |-
| ''Sterwende aarde''
| ''Terre qui meurt''
| [[Gerrit Dekker]]
| 1948
| René Bazin
| 1898
|---- |-
| ''Verhale ''
| ''(verskeie)''
| [[Gerrit Dekker]]
| 1954
| [[Guy de Maupassant]]
| (verskeie)
|---- |-
| ''Twintigduisend myl onder die see''
| ''Vingt mille lieues sous les mers''
| Bep Rompel&lt;br /&gt;Hans Rompel
| 1954
| [[Jules Verne]]
| 1870
|---- |-
| ''Perd sonder kop''
| ''Le Cheval sans tête''
| [[Jan Rabie]]
| 1955
| Paul Berna
| 1955
|---- |-
| ''Die klein prinsie''
| ''Le petit prince''
| J.P.L. Krige
| 1957
| [[Antoine de Saint-Exupéry]]
| 1943
|---- |-
| ''Nagvlug''
| ''Vol de nuit''
| J.G.J. Krige
| 1937
| Antoine de Saint-Exupéry
| 1931
|---- |-
| ''Die legende van die&lt;br /&gt;heilige Julianus,&lt;br /&gt; die herbergsame ''
| ''La Légende de Saint&lt;br /&gt; Julien l'Hospitalier''
| [[W.E.G. Louw]]
| 1959 
| [[Gustave Flaubert]]
| 1877
|---- |-
| ''Die os en die esel van die krip''
| ''Le Boeuf et l'âne de crèche''
| [[Elisabeth Eybers]]
| 1959
| [[Jules Supervielle]]
| 1931
|---- |-
| ''Die stilte van die see  ''
| ''[[Le Silence de la mer]]''
| [[Jan Rabie]]
| 1960
| Vercors&lt;br /&gt;(Jean Bruller)
| 1942
|---- |-
| n Huis met groen luike''
| ''Les Volets verts''
| [[Jan Rabie]]
| 1960
| Georges Simenon
| 1950
|---- |-
| ''Die gevangene''
| ''Les louves''
| Onbekend
| 1960
| Boileau-Narcejac
| 1955
|---- |-
| ''Dertien grade Celsius''
| ''Échec au porteur''
| Onbekend
| 1960
| Noël Calef
| 1956
|---- |-
| ''Die waaier''
| ''L'eventail de Séville''
| [[Jan Rabie]]
| 1960
| Paul-Jacques Bonzon
| 1958
|---- |-
| ''Die seun en die rivier''
| ''L'enfant et la rivière''
| Hettie Odendaal
| 1961
| Henri Bosco
| 1945
|---- |-
| ''Die klip wat groei''
| ''La pierre qui pousse''
| [[Jan Rabie]]
| 1961
| [[Albert Camus]]
| 1957
|---- |-
| ''Die krete sterf weg''
| ''Les clameurs se son Tues''
| G P K Kirsten
| 1961
| Jean Denys
| 1957
|---- |-
| ''Die ligte voetstap''
| ''Barboche''
| [[Jan Rabie]]
| 1961
| Henri Bosco
| 1957
|---- |-
| ''Sleutels van die woestyn''
| ''Les Clés du désert''
| G P K Kirsten
| 1961
| L. N. Lavolle
| 1960
|---- |-
| ''Jakkalsstreke van Scapino''
| ''Les Fourberies de Scapin''
| [[Bartho Smit]]
| 1962
| [[Molière]]
| 1671
|---- |-
| ''Die romanse oor die muur''
| ''Les romanesques''
| Sarel Jakob Pretorius
| 1962
| Edmond Rostand
| 1894
|---- |-
| ''Poek en sy weerwolwe''
| ''Pouk et ses loups-garous''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1962
| Léonce Bourliaguet
| 1955
|---- |-
| ''Reisigers na die groot land''
| ''Le pays où l'on n'arrive jamais''
| [[André P. Brink]]
| 1962
| André Dhôtel
| 1955
|---- |-
| ''Die brug oor die rivier Kwai''
| ''Le Pont de la rivière Kwaï''
| [[André P. Brink]]
| 1962
| Pierre Boulle
| 1957
|---- |-
| ''Die wonderhande''
| ''Les mains du miracle''
| [[André P. Brink]]
| 1962
| Joseph Kessel
| 1960
|---- |-
| ''Die weeskinders van Simitra''
| ''Les Orphelins de Simitra''
| [[Jan Rabie]]
| 1963
| Paul-Jacques Bonzon
| 1955
|---- |-
| ''Hysbak na die skavot''
| ''Ascenseur pour l'échafaud''
| Estelle Beyers
| 1963
| Noël Calef
| 1956
|---- |-
| ''Olaf die Wiking''
| ''Le Viking au bracelet d'argent''
| Willem Andries Boonzaaier
| 1963
| Paul-Jacques Bonzon
| 1957
|---- |-
| ''Die vlieënde kangaroe''
| ''Le kangourou volant.''
| G P K Kirsten
| 1963
| Paul Berna
| 1957
|---- |-
| ''Die berg is bang''
| ''Le chef au masque d'or''
| Jan A Jordaan
| 1963
| René Guillot
| 1958
|---- |-
| ''Verlorevlei''
| ''L'Étang perdu''
| [[Jan Rabie]]
| 1963
| L.N. Lavolle
| 1959
|---- |-
| ''Die Legioen van Eer''
| ''Les centurions''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1963
| Jean Larteguy
| 1960
|---- |-
| ''Avontuur op vier voete:&lt;br /&gt;die wonderbaarlike ondervindinge&lt;br /&gt; van 'n worshondjie''
| ''Quatre pattes dans l'Aventure.''
| Hester Susanna van der Merwe
| 1963
| Claude Cénac
| 1961
|---- |-
| 'n Reis na die oertyd''
| ''Voyage au pays de la pierre ancienne''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1963
| J. C. Froelich
| 1962
|---- |-
| ''Die swart stier''
| ''Salicorne''
| Suzanne van der Merwe
| 1964
| Marcelle Verité
| 1957
|---- |-
| ''Die Oerwoudprins''
| ''Prince de la jungle''
| Jan Jordaan
| 1964
| René Guillot
| 1956
|---- |-
| ''Die silwerhert''
| ''Les compagnons du cerf d'Argent''
| G P K Kirsten
| 1964
| Jacqueline Dumesnil
| 1959
|---- |-
| ''Die koning van die katte''
| ''Anne et le roi des chats''
| H.S. van der Merwe
| 1964
| René Guillot 
| 1959
|---- |-
| ''Pret met die ysterperd''
| ''Le pista du souvenir''
| [[Jan Rabie]]
| 1964
| Paul Berna
| 1962
|---- |-
| ''Die twaalf trappe''
| ''Douze marches dans la falaise''
| Hester Susanna van der Merwe
| 1964
| Suzy Arnaud-Valence
| 1962
|---- |-
| ''Windesang se kinders''
| ''Les secrets de la Lande''
| [[Jan Rabie]]
| 1964
| L. N. Lavolle
| 1963
|---- |-
| ''Nathie en die Minotaurus''
| ''Nathie et le minotaure''
| W. A. Boonzaier
| 1964
| L. N. Lavolle
| 1963
|---- |-
| ''Briewe uit my meul''
| ''Lettres de mon moulin''
| [[Jan Rabie]]
| 1964
| [[Alphonse Daudet]]
| 1869
|---- |-
| ''Grisjka en sy beer''
| ''Grichka et son ours''
| Suna Troskie
| 1964
| René Guillot
| 1958
|---- |-
| ''Die ysterperd''
| ''Le bout du monde''
| [[Jan Rabie]]
| 1964
| Paul Berna
| 1961
|---- |-
| ''Pascal se leeuwyfie''
| ''Sirga la lionne''
| Johan Smuts
| 1965
| René Guillot
| 1951
|---- |-
| ''Die spookjakkals''
| ''Le Renard dans l'île''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1965
| Henri Bosco
| 1956
|---- |-
| ''Toekaram''
| ''Toukaram, ou l'Age de l'Amitié''
| J. van Regenmortel
| 1965
| Jean-Francois Pays
| 1961
|---- |-
| ''Die lang nagwaak''
| ''La longue veille''
| H.M. Liebenberg
| 1966
| Suzy Arnaud-Valence,
| Onbekend
|---- |-
| ''Simfonie : drie novelles&lt;br /&gt;Die Herdersimfonie&lt;br /&gt;Isabelle.&lt;br /&gt;Vroue-skool.''
| ''La symphonie pastorale.&lt;br /&gt;Isabelle.&lt;br /&gt;L'ecole des femmes.''
| Adriaan Elferink
| 1966
| Andre Paul Guillaume Gide
| Verskeie
|---- |-
| ''Die graaf van Monte-Cristo''
| ''Le comte de Monte-Christo''
| Johanna van Regenmortel
| 1966
| [[Alexandre Dumas]]
| 1845–1846
|---- |-
| ''Die swerfling''
| ''La Vagabonde''
| [[André P. Brink]]
| 1966
| Sidonie Gabrielle Colette
| 1910
|---- |-
| ''Kursus in algemene Taalkunde''
| ''Cours de linguistique générale''
| Alewyn Lee
| 1966
| Ferdinand de Saussure
| 1916
|---- |-
| ''Die buitestaander''
| ''L'étranger''
| [[Jan Rabie]]
| 1966
| [[Albert Camus]]
| 1942
|---- |-
| ''Bruno, koning van die bere''
| ''Bruno roi de la montagne''
| B. T. Kannemeyer
| 1966
| Michel-Aimé Baudouy
| 1953
|---- |-
| ''Witrot en sy stoker:''&lt;br /&gt; n verhaal oor treine''
| ''Rat-Blanc et son chauffeur:''&lt;br /&gt; ''une histoire de chemin de fer''
| [[Jan Rabie]]
| 1966
| Étienne Cattin
| 1958
|---- |-
| ''Alexander die god''
| ''Alexandre le dieu''
| Ia van Zyl
| 1966
| Maurice Druon
| 1958
|---- |-
| ''My vriend Carlo''
| ''Mon ami Carlo''
| Ria du Toit
| 1966
| Gine Victor Leclercq
| 1959
|---- |-
| ''Bende van die groot rots''
| ''Les compagnons de la Croix-Rousse''
| Toni Field
| 1966
| Paul-Jacques Bonzon
| 1961
|---- |-
| ''Vrywillig vir Europa''
| ''Les volontaires''
| Myron Kok
| 1966
| Stanislas de Saint-Loup&lt;br /&gt;(Marc Jean Pierre Augier)
| 1964
|---- |-
| ''Die ongelukke op Vinknes''
| ''Les cent malbeurs''&lt;br /&gt;''des petits Cantebec''
| G.P.K. Kirsten
| 1966
| Andrée Dubois-Millot
| 1965
|---- |-
| ''Die klein arend''
| ''Le Prince Impérial''
| Ia van Zyl
| 1967
| Alain Decaux
| Onbekend
|---- |-
| ''Thérèse''
| ''[[Thérèse Desqueyroux]]''
| J. P. Venter
| 1967
| [[François Mauriac]]
| 1927
|---- |-
| ''Die daaglikse lewe tydens die Renaissance''
| ''Vie quotidienne au temps de la Renaissance''
| A. A. F. Teurlinckx
| 1967
| Abel Jules Maurice Lefranc
| 1938
|---- |-
| ''Die straatmusikant''
| ''Le piano à bretelle''
| [[Jan Rabie]]
| 1967
| Paul Berna
| 1956
|---- |-
| ''Die jong miljoenêrs''
| ''Millionnnaires en Herbe''
| Ia van Zyl
| 1967
| Paul Berna
| 1958
|---- |-
| ''Agt vroue''
| ''Huit femmes''
| Jocelyn de Bruyn
| 1967
| Robert Thomas
| 1958
|---- |-
| ''Witkuif''
| ''Crin-Blanc''
| M. van der Merwe
| 1967
| René Guillot
| 1959
|---- |-
| ''Roseline se sneltrein''
| ''L'Express du soir''
| [[Jan Rabie]]
| 1967
| Étienne Cattin
| 1962
|---- |-
| ''Die glasperd''
| ''Le Cheval de Verre''
| Jo Joubert
| 1967
| Paul-Jacques Bonzon
| 1963
|---- |-
| ''Die geheim van die swart kat''
| ''Le temoignage du chat noir''
| Ia van Zyl
| 1967
| Paul Berna
| 1963
|---- |-
| ''Die buitepos : 'n Vietnamese oorlogsroman''
| ''Les os du tigre''
| Sophia Elizabeth Van Zyl&lt;br /&gt;(Ia van Zyl)
| 1967
| Claude Pierre Favre
| 1965
|---- |-
| ''Die agterbankers''
| ''Saamgestel uit &quot;La foire aux cancres&quot; en &quot;Le rire en herbe&quot;''
| Rina Scheiflinger
| 1968
| Jehanne Jean-Charles
| Verskeie
|---- |-
| ''Die spel van liefde en toeval:&lt;br /&gt; 'n komedie''
| ''Le jeu de l'amour et du hasard''
| Johann Joubert
| 1968
| Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux
| 1730
|---- |-
| ''Jean Valjean''
| ''Jean Valjean''
| Beatrix Marianne Kannemeyer
| 1968
| Victor Marie Hugo
| 1862
|---- |-
| ''Die nag gaan verby''
| ''La fin de la nuit''
| Rita Elferink
| 1968
| François Mauriac
| 1935
|---- |-
| ''Montserrat''
| ''Montserrat''
| Bartho Smit
| 1968
| Emmanuel Roblès
| 1948
|---- |-
| ''Michel Strogof''
| ''Michel Strogoff''
| Chris van Lille
| 1969
| Jules Verne
| 1876
|---- |-
| ''Romeo en Jeannette''
| ''Roméo en Jeannette''
| Peter Blum
| 1969
| [[Jean Anouilh]]
| 1946
|---- |-
| ''Die berge treur''
| ''La Neige en deuil''
| Myron Kok
| 1969
| Henri Troyat
| 1952
|---- |-
| ''Die perd van vieruur in die môre''
| ''Le cheval de quatre heures du matin''
| Lettie Pretorius
| 1969
| Henriette Robitaillie
| 1954
|---- |-
| ''My vyand, my vriend''
| ''Pour que la neige reste blanche''
| B. M. Kannemeyer
| 1969
| Antoine Reboul
| 1963
|---- |-
| ''Worsie loop weg''
| ''Petite histoire d'un petit chien''
| Chris van Lille
| 1969
| René Guillot
| 1964
|---- |-
| ''Die pantoffelmoordenaars:&lt;br /&gt; 'n riller blyspel''
| ''Assasins associé''
| A.E. Vorster
| 1969
| Robert Thomas
| 1965
|---- |-
| ''Die verlore opstal''
| ''[[Le Grand Meaulnes]]''
| Ignatius van der Westhuizen
| 1970
| Alain-Fournier
| 1913
|---- |-
| ''Dokter teen-wil-en-dank''
| ''Le médecin malgré lui''
| [[Uys Krige]]
| 1971
| [[Molière]]
| 1666
|---- |-
| ''Die Italiaanse strooihoed: 'n klug in vyf bedrywe''
| ''Un chapeau de paille d'Italie''
| Rita Elferink
| 1971
| Eugène Labiche
| 1851
|---- |-
| ''Hond se gedagte''
| ''La puce a l'oreille''
| [[Nerina Ferreira]]
| 1971
| Georges Feydeau
| 1907
|---- |-
| ''Mag ek saamspeel?''
| ''Voulez-vous jouer avec moâ ?''
| Laurie van der Merwe
| 1971
| Marcel Achard
| 1923
|---- |-
| ''Vlug soos die wind''
| ''Va Comme le Vent''
| Toni Field
| 1971
| Gine Victor Leclercq
| 1960
|---- |-
| ''Grisjka en die wolwe''
| ''Grichka et les loups''
| Suna Troskie
| 1971
| René Guillot
| 1960
|---- |-
| ''Grisjka se merk''
| ''La Marque de Grichka''
| Suna Troskie
| 1971
| René Guillot
| 1961
|---- |-
| ''Die planeet van die ape''
| ''La Planète des singes''
| Sonja-Marié Eksteen
| 1971
| Pierre Boulle
| 1963
|---- |-
| ''Nag van die tyd''
| ''La Nuit des temps''
| Rina Scheiflinger
| 1971
| René Barjavel
| 1968
|---- |-
| ''Wagters op die Wit Rots''
| ''Alerte sur le Roc Blanc''
| Sonja-Marié Eksteen
| 1971
| Michel-Aimé Baudouy
| 1970
|---- |-
| ''Die vergete soldaat''
| ''Le Soldat oublié''
| Sonja-Marié Eksteen
| 1972
| Guy Sajer
| 1967
|---- |-
| ''Stories van lank gelede''
| ''Contes et images d'autrefois.''
| Erne Badenhorst
| 1972
| Madeleine Gilard&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Rolande Causse
| 1968
|---- |-
| ''Die geheim van die verdwene skuit''
| ''L'Epave de la Bérénice''
| Chris van Lille
| 1972
| Paul Berna
| 1969
|---- |-
| ''Soektog na 'n legende''
| ''Un pays sans Légende''
| [[Jan Rabie]]
| 1975
| Paul Berna
| 1970
|---- |-
| ''Om 'n knoop deur te hak''
| ''Le Nœud gordien''
| Jan Boyazoglu
| 1976
| [[Georges Pompidou]]
| 1974
|---- |-
| ''Kuifie: Die skat van Rackham die Rooie''
| ''Tin-tin: Le trésor de Rackham le Rouge''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1977
| Hergé
| 1943/1944
|---- |-
| ''Die knyptang''
| ''La tenaille: roman''
| E. E. Lindeque
| 1977
| Pierre Louis Boileau
| 1975
|---- |-
| ''Die toring van Babel''
| ''La tour de Babel''
| Eduard Petrus du Plessis
| 1977
| Yvette Contempré  (rondom die skildery van [[Pieter Bruegel die Ouere|Pieter Breugel]]) 
| 1977
|---- |-
| ''Pioniers van die Wolke''
| ''Terre des hommes''
| J.G.J. Krige en Uys Krige
| 1980
| [[Antoine de Saint-Exupéry]]
| 1939
|---- |-
| ''Suster luiperd''&lt;ref&gt;Rabie, J. 1988. Parys se Sestigers. In: Rabie, J. 1989. ''Buidel''. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, bl. 50: ''Met my laaste besoek wou ek veral weet watter goeie skrywers swart Afrika oplewer. Swart Fránse skrywers. Swart Engelse skrywers is onmiddellik toeganklik vir ons, maar ek wou weet watter goeie Franse skrywers swart Afrika oplewer. Met die oog op vertaling. Ek self het reeds een so 'n roman in Afrikaans vertaal'': Suster luiperd (Ma sœur la panthère) ''deur Djibi Thiam: hoe leef 'n swart dorpie in die woude in die hart van Afrika.''&lt;/ref&gt;
| ''Ma sœur la panthère''
| [[Jan Rabie]]
| 1981
| Djibi Thiam
| 1978
|---- |-
| ''Die swart tulp''
| ''La Tulipe Noire''
| Gerhard Venter
| 1982
| Alexandre Dumas
| 1850
|---- |-
| ''[[Omsingel die laer van die heiliges]]''
| ''Le Camp des saints''
| Naomi Morgan
| 1990
| [[Jean Raspail]]
| 1973
|---- |-
| ''Die klein prinsie''
| ''Le petit prince''
| [[André P. Brink]]
| 1994
| [[Antoine de Saint-Exupéry]]
| 1943
|---- |-
| ''Een jaar : roman''
| ''Un an''
| Lydia van Eeden
| 2003
| Jean Echenoz
| 1997
|---- |-
| ''[[Negrologie]]:&lt;br /&gt;[[Negrologie|waarom Afrika vergaan]] ''
| ''Négrologie:&lt;br /&gt;pourquoi l'Afrique meurt ''
| [[Dan Roodt]],&lt;br /&gt;[[Karin Roodt]],&lt;br /&gt;Lydia van Eeden
| 2005
| Stephen Smith
| 2003
|---- |-
| ''L'Africain''
| ''L'Africain''
| Naomi Morgan
| 2010
| Jean-Marie Gustave Le Clezio
| 2004
|---- |-
| ''Die land van die groot woordfabriek''
| ''La grande fabrique de mots''
| [[Nicol Stassen]]
| 2011
| Agnès de Lestrade &lt;br /&gt; Valeria Docampo
| 2009
|---- |-
| ''Tagtig gedigte en twee essays''
| ''Verskeie''
| Catherine du Toit en medewerkers
| 2012
| [[Michel Houellebecq]]
| Verskeie
|---- |-
| ''Die pes&lt;ref&gt;[https://archive.ph/20150910233515/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/08/27/SK/8/camus-042.html ''Die Burger''. Persoonlike projek lei tot Camus-vertaling. 27 Augustus 2012, p. 8]: De Jager (59) sê hy was nie eintlik bevoeg vir dié reuse-werk nie omdat hy nie Frans geken het nie en “dit nou nog nie eintlik kan praat nie”. Hy het ’n paragraaf per aand vertaal “en dan korrigeer ek myself uit die Nederlandse en Engelse vertaling”.&lt;/ref&gt;''
| ''La peste''
| Piet de Jager
| 2012
| [[Albert Camus]]
| 1947
|---- |-
| ''Ek sou graag 'n kind wil opvreet''
| ''Je mangerais bien un enfant''
| Nicol Stassen
| 2012
| Sylviane Donnio&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Dorothée de Monfreid
| 2004
|---- |-
| ''Die blou klippie''
| ''Bonhomme et le caillou bleu''
| Francois D. Marais
| 2012
| Anne-Gaëlle Balpe&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Eve Tharlet
| 2011
|---- |-
| ''Oskar en die pienk tannie&lt;br /&gt;['n storie van vriendskap en aanvaarding]''
| ''Oscar et la Dame rose''
| Naomi Morgan
| 2013
| Eric-Emmanuel Schmitt
| 2002
|---- |-
| ''Leeus eet nie hondekos nie''
| ''Les lions ne mangent pas de croquettes''
| Kobus Geldenhuys
| 2013
| André Bouchard
| 2012
|---- |-
| ''Monsieur Ibrahim en die blomme van die Koran''
| ''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran''
| Naomi Morgan
| 2014
| Eric-Emmanuel Schmitt
| 2001
|---- |-
| ''Ses stoute varkies''
| ''Six petits cochons turbulents''
| Alida Viljoen
| 2014
| Isabella Camino&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Delphine Lacharron
| 2002
|---- |-
| ''My kat, die mees verspotte kat ter wêreld''
| ''Mon chat le plus bête du monde''
| Nicol Stassen
| 2015
| Gilles Bachelet
| 2004
|---- |-
| ''Toe my kat nog klein was''
| ''Quand mon chat était petit''
| Nicol Stassen
| 2015
| Gilles Bachelet
| 2006
|---- |-
| ''Nuus oor my kat''
| ''Des nouvelles de mon chat''
| Nicol Stassen
| 2015
| Gilles Bachelet
| 2009
|---- |-
| ''Avonture in Dinosourusland ''
| ''Douze aventures au pays des dinosaures''
| Naomi Morgan
| 2015
| Mireille Saver&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Frédéric Multier&lt;br /&gt;&amp;&lt;br /&gt;Gauthier Dosimont
| 2012
|---- |-
| ''Die badkamer''
| ''La salle de bain''
| [[Dan Roodt]]
| 2016
| Jean-Philippe Toussaint
| 1985
|---- |-
| ''Die mure onthou''
| ''La Mémoire des murs''
| Ronel Esterhuizen-Belin
| 2016
| Tatiana de Rosnay
| 2003
|---- |-
| ''Tussen die abjekte en die eteriese'' (Tussen die verwerplike en die verhewe) (bloemlesing)
| ''Verskeie gedigte''
| [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]]
| 2018
| [[Michel Houellebecq]]
| Verskeie
|---- |-
| ''vernietig''
| ''anéantir''
| [[Johann Rossouw]]
| 2023
| [[Michel Houellebecq]]
| 2022
|---- |-
| ''Ons wag vir Godot''
| ''En attendant Godot''
| Naòmi Morgan
| 2024
| Samuel Beckett
| 1948
|}

=== Grieks ===
==== Oudgrieks ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Koning Oidipus : treurspel van Sophokles''
| ''Οἰδίπους Τύραννος''
| Lodewicus Johannes du Plessis
| 1928
| [[Sophokles]]
| 429–425 v.C.
|---- |-
| ''Hippolytus''
| Iππόλυτος''
| J.A. Ross
| 1940
| Euripides
| 428 v.C.
|---- |-
| ''Paddas''
| ''Βάτραχοι''
| [[T.J. Haarhoff|Theodorus Johannes Haarhoff]]
| 1944?
| Aristophanes
| 405 v.C.
|---- |-
| ''Die vroue van Troje''
| ''Τρωιαδες''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg &amp; N.P. van Wyk Louw
| 1945
| [[Euripides]]
| 415 v.C.
|---- |-
| ''Die Ilias''
| ''Ἰλιάς''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1952
| [[Homeros]]
| 800-700 v.C.
|---- |-
| ''Die Odusseia''
| ''ἡ Ὀδύσσεια''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1963
| [[Homeros]]
| aan die einde van&lt;br /&gt;8ste eeu v.C.
|---- |-
| ''Iphigeneia in Aulis''
| ''Ἰφιγένεια ἡ ἐν Αὐλίδι''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1967
| [[Euripides]]
| 406 v.C.
|---- |-
| ''Elektra''
| ''Ἠλέκτρα''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1967
| [[Sophokles]]
| 435 en 410 v.C.
|---- |-
| ''Die mooiste verhale van Esopus''
| ''Verskeie''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1970
| [[Esopus]]
| Verskeie
|---- |-
| ''Lusistrata''
| ''Λυσιστράτη''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1970
| [[Aristophanes]]
| 411 v.C.
|---- |-
| ''Koning Oidipus''
| ''Οἰδίπους Τύραννος''
| Theo Wassenaar
| 1974
| [[Sophokles]]
| 429–425 v.C.
|---- |-
| ''Antigone''
| ''Ἀντιγόνη''
| Theo Wassenaar
| 1975
| [[Sophokles]]
|  442 v.C.
|---- |-
| ''Die Philoktetes''
| ''Φιλοκτήτης''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1976
| [[Sophokles]]
| 409 v.C.
|---- |-
| ''Elektra''
| ''Ἠλέκτρα''
| Theo Wassenaar
| 1977
| [[Sophokles]]
| 435 en 410 v.C.
|---- |-
| ''Die paddas''
| ''Βάτραχοι''
| Merwe Scholtz
| 1978
| [[Aristophanes]]
| 405 v.C.
|---- |-
| ''Oidipus by Kolonos''
| ''Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ Oidipous epi Kolōnō''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| 1979
| [[Sophokles]]
| 401 v.C.
|---- |-
| ''Die Ooste teen die Weste: Herodotus se geskiedenis''
| ''Ἱστορίης ἀπόδεξις (Historiès apodeksis)''
| Johannes Petrus Jansen van Rensburg
| In 1970 voltooi, 1991 geresenseer, 1994 uitgegee&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/03/17/SK/6/vak17.html |title=Lesersbrief: So vang jy ’n krokodil |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095244/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/03/17/SK/6/vak17.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/11/14/5/3.html |title=Kannemeyer, J.C. 1991. Herodotus in Afrikaans. ''Beeld'', 14 November:5 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095241/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/11/14/5/3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| [[Herodotus]]
| 401 v.C.
|---- |-
| ''Vyftig fabels in Afrikaans''
| ''Verskeie''
| Piet Boshoff &amp; Gafie Van Wyk
| 2000
| [[Esopus]]
| Verskeie
|---- |-
| ''Meditasies''
| ''Τὰ εἰς ἑαυτόν (Geskrifte aan myself)''
| Francois Bredenkamp
| 2007
| Marcus Aurelius Antonines
| 170-180
|---- |-
| ''Esopus se fabels : die volledige versameling''
| ''Verskeie''
| Piet Boshoff &amp; Gafie Van Wyk
| 2008
| [[Esopus]]
| Verskeie
|---- |-
| ''Fragmente uit die Ilias''
| '' Ἰλιάς''
| [[Cas Vos]]
| 2014
| [[Homeros]]
| 800-700 v.C.
|---- |-
| ''Fragmente uit die Odusseia''
| ''Ὀδύσσεια''
| [[Cas Vos]]
| 2016
| [[Homeros]]
| aan die einde van&lt;br /&gt;8ste eeu v.C.
|---- |-
| ''Plato se dialoogtrilogie uit die laaste dae van [[Sokrates]]''
|  ''Εὐθύφρων (Eutuphro), Ἀπολογία Σωκράτους (Die verdediging van Sokrates), Κρίτων (Krito)''
| Piet Boshoff
| 2023
| [[Plato]]
| Ongeveer 400 v.C.
|---- |-
| ''Die verdediging van Sokrates''
| ''Ἀπολογία Σωκράτους (Apología Sokrátous)''
| Piet Boshoff
| 2019
| [[Plato]]
| Ongeveer 400 v.C.
|}

==== Nieugrieks ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Patoegas ''
| ''O Patoúhas (Ο Πατούχας)''
| [[Jan Rabie]]
| 1974
| Iōannēs Kondylakēs
| ?
|---- |-
| ''Verlange na die Hartland''
| ''Aioliki ji (Αιολική Γη Μυθιστόρημα)&lt;ref&gt;Kannemeyer, J.C. 2004. ''Jan Rabie: prosapionier en politieke padwyser''. Kaapstad:Tafelberg. p. 434: Hy voltooi sy vertaling van Ioannes Kondulakis se roman ''Patouchos'' as ''Patoegas'' en vertaal verder uit die Grieks Ilias Venezis se roman ''Aioliki ji'' as ''Verlange na die hartland''&lt;/ref&gt;''
| [[Jan Rabie]]
| 1979
| Ilias Venezis (Ηλίας Βενέζης)
| 1943
|}

=== Hebreeus ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Nieu-Hebreeuse Kortverhale''
| ''Verskeie''
| Berend Gemser
| 1933
| Verskeie
| Verskeie
|---- |-
| ''[https://opensiddur.org/compilations/liturgical/siddurim/shabbat-siddur/volledige-sidoer-vir-die-sabbat-moses-romm-1952/ Volledige Sidoer vir die Sabbat]: Aandgebed vir die Sabbat, Oggendgebed vir die Sabbat, Bygevoegde Sabbatgebed, Minga-gebed vir die Sabbat, Pirke abot (leerstellings van die Vaders)''
| ''Sidur shalem le-khol tefilot ha-Shabat: meturgam le-Afriḳaans&lt;br /&gt;סידור שלם לכל תפלות השבת :‏ ‏מתורגם לאפריקאאנס''
| Rabbi Moses Romm
| 1950
| (Tweetalige boek)
| (Tweetalige boek)
|---- |-
| ''Versaak nie jou Hart''
| ''Al tiznaḥ et libkha : hu nivra le-ehov&lt;br /&gt;אל תזנח את ליבך : הוא נברא לאהוב''
| Jaco Leuvennink &amp; Jacqueline Leuvennink
| 2010
| Birgitta Yavari-Ilan
| (Tweetalige boek)
|}

=== Italiaans ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Elias Portolù''
| ''Elias Portolù''
| C.G.S. de Villiers
| 1950
| Grazia Deledda
| 1900
|---- |-
| ''Praalgraf van papier''
| ''Il Sepolcro di Carta''
| Onbekend
| 1960
| Sergio Donati
| 1955
|---- |-
| ''Die Goddelike Komedie: Die Hel''&lt;br&gt;(Met gelyknamige afsonderlike boek met verklarende aantekeninge)
| ''La Divina Commedia: Inferno''
| Delamaine du Toit
| 1990
| Dante Alighieri
| 1320
|---- |-
| ''Die prins''
| ''Il Principe''
| Delamaine du Toit
| 2006
| [[Niccolò Machiavelli]]
| 1532
|---- |-
| ''Die Goddelike Komedie''&lt;br&gt;dele van ''Inferno'' en ''Paradiso''
| ''La Divina Commedia''
| [[Cas Vos]]
| 2018
| [[Dante Alighieri]]
| 1320
|---- |-
| ''Il Paradiso''&lt;br&gt;(volledige vertaling)
| ''Il Paradiso''
| [[Cas Vos]]
| 2018
| Dante Alighieri
| [[1320]]
|---- |-
| ''Inferno''&lt;br&gt;(volledige vertaling)
| ''Inferno''
| Cas Vos
| [[2021]]
| Dante Alighieri
| 1320
|---- |-
| ''Pater meus''
| ''Pater meus''
| Rina Cascione
| Desember [[2024]]
| Mario Relandini
| 2005
|}

=== Latyn ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''[[Die Romeinse Boer (T.J. Haarhoff)|Die Romeinse boer]] : uittreksels uit die Latynse geskrifte oor die landbou van die vroeë Republiek af tot by die aanvang van die Keiserryk, met 'n vertaling van die Georgica van Vergilius en begeleidende kommentaar''
| ''Georgica''
| [[T.J. Haarhoff|Theodorus Johannes Haarhoff]]
| 1925
| Vergilius
| 37-29 v.C.
|---- |-
| ''Caesar se Galliese Oorlog: Vertaling in Afrikaans uit Boeke I-VII (van die uitgesoekte dele deur G.W. Irvine)''
| ''De bello Gallico''
| G.J.J. van Deventer
| Vroeë 1950's&lt;ref name=&quot;Nienaber1954&quot;&gt;Die datum het geen duidelikheid nie. In die boekies self word geen datum verstrek nie. Volgens Nienaber, P.J. 1954. ''Bibliografie van Afrikaanse boeke''. Deel 3: November 1948 - Oktober 1953. Johannesburg: Privaat, bl. 330, word die publikasiejaar aangegee: 1952. In twee kopieë van die vertalings van Ovidius en Cicero se Pro Lege Manilia is skoolstempels van Hoërskool Lydenburg gevind wat &quot;14 November 1951&quot; aangee.)  &lt;/ref&gt; 
| [[Julius Caesar|Gaius Iulius Caesar]]
| 58-51/50 v.C
|---- |-
| ''Vertaling in Afrikaans van Cicero se Pro Lege Manilia''
| ''Pro Lege Manilia''
| G.J.J. van Deventer
| Vroeë 1950's&lt;ref name=&quot;Nienaber1954&quot; /&gt;
| [[Cicero]]
| 66 v.C.
|---- |-
| ''G W Irvine se Keuses uit Ovidius''&lt;ref&gt;Dit is 'n boekie destyds uitgegee vir hoërskoolleerlinge, met uittreksels van die belangrikste dele uit Ovidius se korpus&lt;/ref&gt;
| Verskeie
| G.J.J. van Deventer
| Vroeë 1950's&lt;ref name=&quot;Nienaber1954&quot; /&gt;
| [[Ovidius]]
| Verskeie
|---- |-
| ''[[Institusie van die Christelike godsdiens|Institusie van die]]  [[Institusie van die Christelike godsdiens|Christelike godsdiens]]''
| ''Institutio Christianæ&lt;br /&gt; Religionis''
| A. Duvenhage (1951) met medewerking van L.J. du Plessis. &amp; H.W. Simpson (1980)
| 1951&lt;br /&gt;1980
| [[Johannes Calvyn]]
| 1536
|---- |-
| ''Die navolging van Christus''
| ''De imitatione Christi''
| A S Geyser
| 1952
| Thomas van Kempen
| 1418
|---- |-
| ''Die dekreet oor ekumenisme van die tweede Vatikaanse Konsilie (1962–1965).''
| ''Sacrosanctum Oecumenicum concilium vaticanum secundum: Decretum de oecumenismo.''
| Th. van Haastrecht
| 1966
| Vatikaanse Konsilie
| 1966
|---- |-
| ''Bepeinsinge oor die eerste filosofie''&lt;br /&gt;''waarin die bestaan van God en die''&lt;br /&gt; ''onsterflikheid van die siel bewys word.''
| ''Meditationes de prima philosophia,''&lt;br /&gt; ''in qua Dei existentia et animae''&lt;br /&gt; ''immortalitas demonstratur.''
| D.M. Kriel &amp; A.M.T. Meyer
| 1967
| [[René Descartes]]
| 1641
|---- |-
| ''Die epistulae morales van Seneca'' (drie dele)&lt;ref&gt;Hierdie teks is in drie dele in die 1970's uitgegee. Die kronologie sien wel vreemd daaruit: die eerste hardebandboek beskik oor geen datum nie. Die derde bundel is in 1976 voltooi, terwyl die tweede bundel in 1977 voltooi is. Al twee bundels is getiteld: &quot;Sedebriewe van Seneca&quot;.&lt;/ref&gt;
| ''Epistulae morales ad Lucilium''
| G.J.J. van Deventer
| 1970's
| [[Lucius Annaeus Seneca]]
| Verskeie
|---- |-
| ''[[Aeneis|Die Aeneïs]]''
| ''Aeneis''
| J.T. Benade
| 1975
| [[Vergilius]]
| 29-19 v.C.
|---- |-
| ''Landelike poësie : Bucolica. Georgica ''
| ''&quot;Eclogae&quot; en &quot;Georgica&quot;''
| [[Nicolaas Andries Blanckenberg]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/08/02/6/11.html |title=''Die Burger''. 1988. M.M. Walters huldig wyle N.A. Blanckenberg 'Die waardige ou witkop' 2 Augustus:6 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095243/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/08/02/6/11.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/03031896/764.pdf VARIA DIDACTICA: In memoriam]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| 1975
| [[Vergilius]]
| 42-39 v.C. en 37-29 v.C.
|---- |-
| ''Van wapens en 'n man: versvertaling van die Aeneïs''
| ''Aeneis''
| [[Nicolaas Andries Blanckenberg]]
| 1980
| [[Vergilius]]
| 29-19 v.C.
|---- |-
| ''[http://uir.unisa.ac.za/handle/10500/19478 Eclogae en Georgica]''
| ''&quot;Eclogae&quot; en &quot;Georgica&quot;''
| J.T. Benade
| 1983
| [[Vergilius]]
| 42-39 v.C. en 37-29 v.C.
|---- |-
| ''Die Galliese oorlog''
| ''De bello Gallico''
| J.T. Benade
| 1984
| [[Julius Caesar|Gaius Iulius Caesar]]
| 58-51/50 v.C
|---- |-
| ''Tractatus de pactis''
| ''Tractatus IV de pactis, jurisdictione, collationibus et transactionibus ''
| Lodewicus Johannes du Plessis
| 1985
| Arnold Vinnius
| 1651
|---- |-
| ''Aantekeninge oor die Inleiding van [[Grotius|Hugo de Groot]]''
| ''Observationes ad Hugonis Grotii manudictionem''
| Paul Van Warmelo &amp; Coenraad J. Visser
| 1987
| Johannes Voet
| Onbekend
|---- |-
| ''[http://uir.unisa.ac.za/handle/10500/19503 Keur uit die redevoerings van Marcus Tullius Cicero]''
| ''Verskeie''
| J.T. Benade
| 1988
| [[Cicero]]
| Verskeie
|---- |-
| Eerste boek van Augustinus se ''Confessiones''&lt;br/&gt;(bylaag van verhandeling)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/17687/Grobler_AM.pdf;jsessionid=D4883EEC05D156A416B3946EE432A00C?sequence=1 |title=Grobler, A.M. 1998. Die vertaling van die teenwoordige deelwoord in Augustinus se ''Confessiones''. Ongepubliseerde verhandeling Magister Artium Engels. Potchefstroom: Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys. |access-date=17 Junie 2022 |archive-date=30 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030084633/https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/17687/Grobler_AM.pdf;jsessionid=D4883EEC05D156A416B3946EE432A00C?sequence=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Augustini Confessiones Liber Primus
| Anna Maria Grobler
| November 1998
| [[Augustinus van Hippo|Aurelius Augustinus]]
| 397 tot 401 n.C.
|---- |-
| ''Tot lof van dwaasheid''
| ''Encomium moriae ''
| J.L. de Villiers
| 2002
| [[Desiderius Erasmus]]
| 1511
|---- |-
| ''Viva Camena''
| Verskeie&lt;br/&gt;
| W.J. Henderson
| 2022
| 'n Keur uit: Catullus, Horatius, Tibullus, Propertius, Sulpicia, Ovidius en Martialis.
| Verskeie
|---- |-
| ''Die Satyrica van Petronius''
| ''Satyricon'', ook genoem ''Satyrica''&lt;br/&gt;
| W.J. Henderson
| 2024
| Petronius
| circa 66 n.C.
|}

=== Nederlands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Ciske''
| Vertaling van ''Ciske de Rat'' en ''Ciske groeit op''&lt;ref&gt;Deel van die ''Ciske-trilogie'', bestaande uit ''Ciske de Rat'', ''Ciske groeit op'' en ''Cis de man''. Die trilogie is uitgegee tussen 1942 en 1946.&lt;/ref&gt; 
| L.H. Gericke  
| 1959
| [[Piet Bakker]]
| 1942
|-
| ''Die Huweliksbedrog: 'n Blyspel''
| ''Het wederzijds huwelijksbedrog''
| [[Karel Schoeman]]
| 1976
| [[Pieter Langendijk]]
| -
|---- |-
| ''Toringhoog en myle breed''
| ''Torenhoog en mijlen breed''
| Retha Scholtz
| 1978
| [[Tonke Dragt]]
| 1969
|---- |-
| ''Op Hoop van Seën: 'n Spel van die See in Vier Bedrywe'' 
| ''Op Hoop van Zegen'' 
| Karel Schoeman
| 1979
| [[Herman Heijermans]]
| 1900
|---- |-
| ''Kartondose''
| ''Kartonnen Dozen''
| Daniël Hugo
| 1996
| [[Tom Lanoye]]
| -
|---- |-
| Liefde, miskien - 'n keur uit ''Onbegonnen werk'' deur [[Herman De Coninck|Herman de Coninck]]
| ''Onbegonnen werk''
| Daniël Hugo
| 1996
| [[Herman De Coninck|Herman de Coninck]]
| -
|---- |-
| ''Op pad huis toe - 'n versameling gedigte van Herman van Veen''
| -
| Daniël Hugo
| 1996
| [[Herman van Veen]]
| -
|---- |-
| ''Nederlands: Die taal van twintig miljoen Nederlanders en Vlaminge''
| ''Nederlands: De taal van twintig miljoen Nederlanders en Vlamingen''
| Daniël Hugo
| 1997
| Omer Vandeputte en ander
| -
|---- |-
| ''Die aanslag''
| ''[[De aanslag]]''
| Daniël Hugo
| 1999
| [[Harry Mulisch]]
| -
|---- |-
|''Verhale, - 'n keur uit Herman van Veen se werke''
| -
| Daniël Hugo
| 2000
| Herman van Veen   
| -
|---- |-
|''Passievrug''
|''De passievrucht''
| Daniël Hugo
| 2002
| Karel Glostra van Loon  
| -
|---- |-
| ''Palmwyn''
| ''Palmwijn''
| [[Abraham H. de Vries]]
| 2001
| [[Adriaan van Dis]]
| 1996
|---- |-
| ''Die plaag''
| ''De plaag''
| Daniël Hugo
| 2003
| David van Reybrouck
| 2001
|---- |-
| ''[[El Negro en ek]]
| ''El negro en ik''
| Daniël Hugo
| 
| [[Frank Westerman]]
| 2004
|---- |-
| ''Die elektries gelaaide hand - 'n keur uit [[Gerrit Komrij]] se Alle gedichten tot gisteren''
| ''Alle gedichten tot gisteren''
| Daniël Hugo
| 2005
| Gerrit Komrij
| 
|---- |-
| Die helaasheid van die dinge&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-die-helaasheid-van-die-dinge/ Opgespoor en besoek op 17 Mei 2020&lt;/ref&gt;
|''De helaasheid der dingen''
| [[Daniël Hugo]]
| 2006
| [[Dimitri Verhulst]]
|
|---- |-
| ''Bandelose Gedigte''
| 'n Keur uit die volgende bundels van [[Luuk Gruwez]]: '''Vuile manieren''', '''Bandeloze gedichten: Een keuze uit de poëzie 1977-1990''', '''Dieven en geliefden''', '''Allemansgek'''
| [[H.P. van Coller|Hennie van Coller]]
| 2007
| [[Luuk Gruwez]]
| (keuseverse)
|---- |-
| ''[[Die Agterhuis]]''
| ''Het achterhuis''
| [[Lina Spies]]
| 2008
| [[Anne Frank]]
| 1947
|---- |-
| ''’n Slagterseun met ’n brilletjie''
| '' 'n Keur uit die volgende werke van Tom Lanoye:''
''Een slagerszoon met een brilletje, Spek en bonen, Tekst en uitleg - columns'' 
| [[Daniël Hugo]]
| -
| [[Tom Lanoye]]
| 2008
|---- |-
|''Die lenige liefde''
| 'n Keur uit De Coninck se verse
| Daniël Hugo
| 2009
| [[Herman de Coninck]]
| (keuseverse}
|---- |-
| ''Die vierkant van die wraak''
| ''Het vierkant van de wraak''
| [[Daniël Hugo]]
| 2010
| Pieter Aspe
| 1997
|---- |-
| ''Sprakeloos''
| ''Sprakeloos''
| Daniël Hugo
| 2011
| Tom Lanoye
| 2009
|---- |-
| ''Die Midasmoorde''
| ''De Midasmoorden''
| Daniël Hugo
| 2011
| Pieter Aspe
| 1995
|---- |-
| ''Tikkop''
| ''Tikkop''
| Daniël Hugo
| 2011
| Adriaan van Dis
| 2010
|---- |-
| ''Die kinders van Chronos''
| ''De kinderen van Chronos''
| Wium van Zyl
| 2013
| Pieter Aspe
| 1996
|---- |-
| ''Bo is dit stil''
| ''Boven is het stil''
| Daniël Hugo
| 2013
| Gerbrand Bakker
| 2006
|---- |-
| ''Nege oop arms''
| ''Negen Open Armen''
| Daniël Hugo
| 2013
| Benny Lindelauf
| 2004
|---- |-
| ''Die hemel van Heivisj''
| ''De Hemel van Heivisj''
| Daniël Hugo
| 2013
| Benny Lindelauf
| 2010
|---- |-
| ''Kom in, dit vries daar buite''
| (Verskeie)
| Daniël Hugo
| 2013
| Alfred Schaffer
| (Keuseverse)
|---- |-
| ''Een miljoen vlinders''
| ''Eén miljoen vlinders''
| Nicol Stassen
| 2013
| Edward van de Vendel
| 2008
|---- |-
| ''Die aandete''
| ''Het diner''
| Daniël Hugo
| 2013
| Herman Koch
| 2009
|---- |-
| ''Die Suurtjies''
| ''De Zuurtjes''
| Daniël Hugo
| 2013
| Jaap Robben &amp; Benjamin Leroy
| 2010
|---- |-
| ''Die groot poefwedstryd''
| ''Het grote poepconcours''
| Daniël Hugo
| 2013
| Guido van Genechten
| 2012
|---- |-
| ''Tirza''
| ''Tirza''
| [[Lina Spies]]
| 2014
| Arnon Grunberg
| 2006
|---- |-
| ''Ek is my brein''
| ''Wij zijn ons brein''
| Daniël Hugo
| 2014
| Dick Swaab
| 2010
|---- |-
| ''’n Digter in Antwerpen:&lt;br /&gt; ’n keuse uit die gedigte van Leonard Nolens''
| ''Verskeie''
| Daniël Hugo
| 2015
| Leonard Nolens
| Verskeie
|---- |-
| ''Mara''
| ''Mara''
| Daniël Hugo
| 2015
| Lisette van de Heg
| 2009
|---- |-
| ''En toe kom Tom''
| ''Toen kwam Sam''
| Daniël Hugo
| 2015
| Edward van de Vendel
| 2011
|---- |-
| ''Die hormoonfabriek''
| ''De hormoonfabriek: roman''
| Daniël Hugo
| 2014
| [[Saskia Goldschmidt]]
| 2012
|---- |-
| ''Gelukkige slawe''
| ''Gelukkige slaven''
| [[Daniël Hugo]]
| 2015
| [[Tom Lanoye]]
| 2013
|---- |-
| ''Vakansiehuis met swembad''
| ''Zomerhuis met zwembad''
| Daniël Hugo
| 2015
| Herman Koch
| 2011
|---- |-
| Die buitekant van Meneer Jules
| De buitenkant van Meneer Jules
|[[Christine Barkhuizen le Roux]]
| 2015
| [[Diane Broeckhoven]]
| 2001
|---- |-
| ''[[Oorlog en terpentyn]]&lt;ref&gt;https://voertaal.nu/hertmans-en-lanoye-in-gesprek-met-hugo/ Opgespoor en besoek op 20 Mei 2020&lt;/ref&gt;
| ''Oorlog en terpentijn''
| [[Daniël Hugo]]
| 2016
| [[Stefan Hertmans]]
| 2013
|---- |-
| ''Ware mense''
| ''Ik, Yzerbek''
|[[Daniël Hugo]]
| 2016
|[[Bart de Graaff (skrywer)|Bart de Graaff]]
| 2016
|---- |-
| ''Nooit meer slaap nie''
| ''Nooit meer slapen''
| Wium van Zyl
| 2016
| Willem Frederik Hermans
| 1966
|---- |-
| ''Bonita Avenue''&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-bonita-avenue/ Opgespoor en besoek op 07/09/2020&lt;/ref&gt;
| ''Bonita Avenue''
| [[Zandra Bezuidenhout]]
| 2017
| [[Peter Buwalda]]
| 2010
|---- |-
| ''Van kant gemaak''&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-van-kant-gemaak/ Opgespoor en besoek op 02/09/2020&lt;/ref&gt;
| ''Woesten''
| [[Fanie Olivier]]
| 2017
| [[Kris van Steenberge ]]
| 2013
|---- |-
| ''Ek kom terug''
| ''Ik kom terug''
| Daniël Hugo
| 2018
| [[Adriaan van Dis]]
| 2014
|---- |-
| Die trouservies
| Het trouwservies
| Daniël Hugo
| 2019
| [[Benno Barnard]]
| 2017
|---- |-
|''Barend Barends - Die vergete kaptein van Daniëlskuil'' 
| -
| Daniël Hugo
| 2019
| [[Bart de Graaff]]
| -
|---- |-
| ''Die mooiste meisie van Genua''&lt;ref&gt;https://www.vrouekeur.co.za/nuus-vermaak/kies-n-boek-die-mooiste-meisie-van-genua Opgespoor en besoek op 02/09/2020&lt;/ref&gt;
| ''La Superba''
| [[Fanie Olivier]]
| 2019
| [[Ilja Leonard Pfeijffer ]]
| 2013
|---- |-
| ''Die verdriet van België''&lt;ref&gt;https://voertaal.nu/hugo-en-tsjoen-deel-insigte-en-nuus-oor-claus-se-grootse-werk-het-verdriet-van-belgie-wat-binnekort-in-afrikaans-verskyn/ Opgespoor en besoek op 20 Mei 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-die-verdriet-van-belgie/ Opgespoor en besoek op 20 Mei 2020&lt;/ref&gt;
| ''Het verdriet van België''
| [[Daniël Hugo]]
| 2020
| [[Hugo Claus]]
| 1983
|---- |-
| ''Wanneer gode slaap''
| ''Godenslaap''
| [[Fanie Olivier]]
| 2020
| [[Erwin Mortier]]
| 2008
|---- |-
| ''Die singende wêreld'' 
| ''Het zingen van de wereld'' (dichtbundel)
| Daniël Hugo
| 2020
| [[Marc Tritsmans]]
| 2017
|---- |-
| ''Kameleon''
| ''Kameleon'' (dichtbundel)
| Daniël Hugo
| 2020
| [[Charlotte van den Broeck]] 
| 2015 
|---- |-
|''Weerbare Weemoed''
|'' 'n Keur uit die volgende bundels van Luuk Gruwez: '''Lagerwal''', '''Wijvenheide''', '''De eindelozen''' en '''Bakermat'''
| [[H.P. van Coller|Hennie van Coller]]
| 2020
| Luuk Gruwez
| (keuseverse)
|}

Op die stapeltjie&lt;ref&gt;Malan. M. 2016. Boekeblad:Tendens. ''DeKat'', Maart/April-uitgawe: bl. 78: ''Van die topverkoperromans oorsee wat binne die volgende twee jaar by Protea in Afrikaans gaan verskyn, is...&quot;&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Skrywer
|---- |-
| ''Oorlog en terpentijn''
| ''[[Stefan Hertmans]]''
|---- |-
| ''Bonita Avenue''
| [[Peter Buwalda]]
|---- |-
| ''Het verdriet van België''
| ''[[Hugo Claus]]''
|---- |-
| ''El negro en ik''
| ''[[Frank Westerman]]''
|---- |-
| ''Koning Eenoog''
| Toef Jaeger
|}

==== Middelnederlands ====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Mariken van Nymegen''
| ''Mariken van Nieumeghen''
| [[Rob Antonissen]]
| 1978
| Onbekend
| 1515
|---- |-
| ''Brandaan''
| ''Van Sente Brandane''
| G.J. de Klerk
| 1996
| Onbekend
| 12de eeu
|---- |-
|''Reinaard die jakkals''
|''[[Van den vos Reynaerde]]''
| [[Eitemal]]
| Onbekend
| [[Willem die Madoc maecte]]
| 13de eeu
|---- |-
| ''Reinaard die vos''&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/dierefabel-uit-12de-eeu-pas-vandag-soos-handskoen/ Opgespoor en besoek op 23 Februarie 2024&lt;/ref&gt;
|''Van den vos Reynaerde''
| [[Henning Pieterse]]
| 2024
| Willem die Madoc maecte
| 13de eeu
|}

=== Noors ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Die woord van eer'' (''Klein Kadet''-reeks #2)
| ''Æresord''
| Siv Borgin
| 1961
| Babbis Friis Baastad
| 1959
|-
| ''Die emigrant''
| ''Emigranten''
| Lettie Pretorius
| 1963
| Sigbjørn Hølmebakk
| 1959
|-
| ''Groeiende Aarde''
| ''Markens Gröde''
| [[C.G.S. de Villiers|Prof. Con de Villiers]]
| 1965
| [[Knut Hamsun]]
| 1917
|}

==== Oudnoors ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''[[Grettir se saga|Die saga van Grettir die Sterke]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Ontbreek Hoofstuk 1-13, 25-27, 30)&lt;/small&gt;'' 
| ''Grettis saga''
| [[Gerrit Dekker]]
| 1931
| Onbekend
| 14de eeu
|}

=== (Pseudo-)Oudfries ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |-
| ''Die Oera Linda Boek''
| ''[http://images.tresoar.nl/wumkes/pdf/OttemaJC_ThetOeraLindaBok.pdf Thêt Oera Linda Bok]''
| Adriaan Snyman &amp; Kamil Inghels
| 1998
| Ottema, J.C.(publiseerder)
| 1871
|}

=== Russies ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |- 
| ''Eerste liefde''
| ''Pjerwaja ljoebof (Первая любовь)''
| Alewyn Lee
| 1962
| [[Iwan Toergenef]]
| 1860
|---- |-
| ''Die jas''
| ''Sjinel (Шинель)''
| G P K Kirsten
| 1962
| [[Nikolai Gogol]]
| 1842
|---- |-
| ''Klaagsang om 'n Sagmoedige''
| ''Krotkaja (Кроткая)''
| [[Bartho Smit]]
| 1966
| [[Fjodor Dostojefski]]
| 1876
|---- |-
| ''Oom Wanja: Tonele uit die Plattelandse Lewe in Vier Bedrywe''
| ''Djadja Wanja (Дядя Ваня)''
| Karel Schoeman
| 1968
| Anton Tsjechof
| 1899-1900
|---- |- 
| ''Die Kersieboord: Blyspel in Vier Bedrywe ''
| ''Wisjnjowi sad (Вишнёвый сад)''
| [[Karel Schoeman]]
| 1975
| [[Anton Tsjechof]]
| 1904
|}

=== Suid-Sotho ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |- 
| ''Tjhaka''&lt;br/&gt;''Chaka''
| ''Chaka''
| Chris Swanepoel
| 1974&lt;br/&gt;2017 (hersiene vertaling)
| Thomas Mofolo
| 1925
|}

=== Spaans ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |- 
| ''Don Segundo Sombra''
| ''Don Segundo Sombra''
| Marie Malherbe
| 1950
| Ricardo Güiraldes
| 1926
|---- |- 
| ''Yerma''
| ''Yerma''
| [[Uys Krige]]
| 1963
| Federico García Lorca
| 1934
|---- |- 
| ''Die vindingryke ridder&lt;br /&gt; Don Quijote de la Mancha&lt;ref&gt;''Die vindingryke ridder Don Quijote de la Mancha'' p. 9: &quot;Die vertaling is gemaak uit die tweedelige uitgawe van Emecé Editores, Buenos Aires, 1957; waar die soms argaïese wendinge die betekenis verduister het, het ek moderne vertalings in Frans en Engels gebruik om my op die regte spoor te bring. - André P. Brink; Grahamstad, 1965.&lt;/ref&gt;''
| ''El ingenioso hidalgo&lt;br /&gt; Don Quixote de la Mancha''
| [[André P. Brink]]
| 1966
| [[Miguel de Cervantes|Miguel de Cervantes Saavedra]]
| 1604–1614
|---- |- 
| ''Die oë van die hoogmoediges''
| ''Una mujer llega al pueblo''
| Bienkie Wessels
| 1967
| Mercedes Salisachs
| 1956
|---- |- 
| ''Die blinde miere''
| ''Las ciegas hormigas''
| Nerina Ferreira
| 1968
| Ramiro Pinilla
| 1960
|---- |- 
| ''Die huis van Bernarda Alba''
| ''La Casa de Bernarda Alba''
| [[Uys Krige]]
| 1974
| Federico García Lorca
| 1936–1945
|---- |- 
| ''Ek en Platero : 'n Andalusiese elegie''
| ''Platero y yo''
| Lettie Pretorius
| 1981
| Juan Ramón Jiménez
| 1914–1917
|---- |- 
| ''Verse van Lorca''
| (Verskeie)
| [[Uys Krige]]
| 1987 (postuum)
| Federico García Lorca
| (Keuseverse)
|}

=== Sweeds ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Titel
! Oorspronklike titel
! Vertaler
! Jaartal
! Skrywer
! Jaartal
|---- |- 
| ''Barabbas''
| ''Barabbas''
| [[Hymne Weiss]]
| 
| [[Pär Lagerkvist]]
| 1950
|-
| ''Die drakeskepe''
| ''Röde orm''
| Jan Esterhuizen
| 1962
| Frans Gunnar Benggston
| 1941 (deel 1) en 1945 (deel 2)
|-
| ''Die dood van Ahasveros''
| ''Ahasverus död''
| Leo van der Westhuijzen
| 1963
| Pär Lagerkvist
| 1960
|-
| ''Alles keer om'' - vertalings van gedigte deur Tomas Tranströmer&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://versindaba.co.za/2020/11/09/nuwe-bundel-tomas-transtromer-alles-keer-om-vertaling-deur-de-waal-venter/|title=Nuwe bundel. Tomas Tranströmer: Alles keer om (vertaling deur De Waal Venter|website=versindaba.co.za}}&lt;/ref&gt;
| keuseverse
| [[De Waal Venter]]
| 2021
| Tomas Tranströmer
| keuseverse
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

[[Kategorie:Afrikaanse boeke]]
[[Kategorie:Lyste]]</text>
      <sha1>n4xdncjpl3zv0tld2df9n9vh5x0ziwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danie Craven-stadion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103858</id>
    <revision>
      <id>2923141</id>
      <parentid>2906576</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Stukkende prent verwyder</comment>
      <origin>2923141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3353" sha1="al537k0u71dz0hu46gg9mcojyv12e84" xml:space="preserve">{{Infoboks Stadion
| stadionnaam         = Danie Craven-stadion
| bynaam              = 
| beeld               = 
| byskrif             = 
| vollenaam           = 
| ligging             = [[Stellenbosch]]
| koördinate          = {{Koördinate|33|56|24|S|18|52|25|O|region:ZA_source:enwiki_type:landmark|aansig=inlyn,titel}}
| sooi_gespit         = 
| gebou               = 1979
| geopen              = 
| renovasie           = 
| uitgebrei           = 
| gesluit             = 
| afgebreek           = 
| eienaar             = [[Universiteit Stellenbosch]]
| operateur           = 
| oppervlak           = Gras
| boukoste            = 
| argitek             =
| struktuuringenieur  =
| diensteingenieur    =
| algemene_kontrakteur=
| projekbestuurder    =
| hoofkontrakteurs    = 
| voormalige_name     = 
| tuisveld_van        = 
| sitplekke           = 16&amp;nbsp;000
| dimensies           =
}}

Die '''Danie Craven-stadion''' is 'n veeldoelige sportstadion op [[Coetzenburg]] in [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]]. Dit is deel van die [[Universiteit Stellenbosch]] se sportfasiliteite. Die stadion is vernoem na rugbylegende en [[Springbokke|Springbok]][[skrumskakel]] [[Danie Craven]]. Die stadion kan 16&amp;nbsp;000 toeskouers huisves en is in 1979 gebou. Dit is langs die [[Coetzenburg-stadion]] geleë.

[[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] en sy hond Bliksem by die Danie Craven-stadion]]
Die Danie Craven-stadion word tans hoofsaaklik vir rugbywedstryde gebruik. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] was dit gasheer vir die wedstryd tussen [[Wallabies|Australië]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]].

Die stadion was ook die gasheer vir die Touch Voetbalwêreldbeker 2007 toe Australië aanspraak gemaak het op die titel as wêreldkampioene vir nog 4 jaar.

Oor die geskiedenis van die FNB Varsitybeker, 'n plaaslike universiteiterugbytoernooi, is vele wedstryde by die stadion gespeel. In die drie jaar van 2008–2010 is die eindstryde ook by die stadion beslis. In 2008 is die eindstryd tussen Maties (Universiteit van Stellenbosch) en die Ikey Tigers ([[Universiteit van Kaapstad]]) gespeel en in 2009 tussen Maties en die Pukke ([[Noordwes-Universiteit]]). In 2010 is die eindstryd weer tussen die Maties en die Ikey Tigers beslis. Die Maties het al drie toernooie gewen.

Die Bolandkrieketspan speel ook van sy wedstryde by die stadion.

== Wedstryde ==
=== Rugbywêreldbeker 1995 ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1995}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; width=&quot;100%&quot;
!Datum
!Span 1
!Telling
!Span 2
!Rondte
|-
|3 Junie 1995||{{AUSru}}||style=&quot;text-align:center;&quot;|42–3||{{ROMru}}||Groep A
|}

== Sien ook ==
* [[Lys van stadions in Suid-Afrika]]

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Danie Craven Stadium|Danie Craven-stadion}}
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/cricket-grounds/danie-craven-stadium-stellenbosch-59203 Danie Craven-stadion op ESPNcricinfo]
* {{en}} [http://www.cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1660.html ''Cricket Archive'' webblad]
* {{en}} [https://www.varsitycup.co.za/ FNB Varsitybeker]

{{Rugbywêreldbekerstadions 1995}}
{{Normdata}}
{{en-vertaal|Danie Craven Stadium}}

[[Kategorie:Krieketstadions in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Rugbystadions in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Rugbywêreldbekerstadions]]
[[Kategorie:Stellenbosch]]</text>
      <sha1>al537k0u71dz0hu46gg9mcojyv12e84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Ds HPM Steyn en Totius.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>105167</id>
    <revision>
      <id>2923149</id>
      <parentid>1765781</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485" sha1="kiduqz2cww5jyhpc9orq5cwt8bnjy4m" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Ds. [[Hendrik Steyn]] en [[Totius]] op die laaste foto wat van laasgenoemde geneem is
|bron=My erfenis is vir my mooi
|datum=Waarskynlik 1953
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}
[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Totius]]
[[Kategorie:Afrikaanse Bybel]]</text>
      <sha1>kiduqz2cww5jyhpc9orq5cwt8bnjy4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natalie Cole</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105914</id>
    <revision>
      <id>2923190</id>
      <parentid>2911338</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8944" sha1="ifqb7dagas69qjrr5qxfvd2viejnw18" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Natalie Cole
| beeld           = Nataliecole2007.jpg
| beeldgrootte    = 250px
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Natalie Cole tydens 'n konsert in 2007
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = Natalie Maria Cole
| alias           = 
| geboortedatum   = [[6 Februarie]] [[1950]]
| geboorteplek    = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], {{vlag|Verenigde State}}
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = [[31 Desember]] [[2015]]
| sterfplek       = Los Angeles
| genre           = R&amp;B, Soul, Pop, Soft rock, Jazz, Quiet storm, Adult contemporary
| beroep          = [[Sangeres]]&lt;br /&gt;[[Liedjieskryfster]]
| instrument      = Stem, klavier
| jare_aktief     = 1956–2015
| etiket          = Capitol Records&lt;small&gt; (1975–81)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Epic Records&lt;small&gt; (1982–84)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Modern Records&lt;small&gt; (1984–86)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;EMI-Manhattan Records&lt;small&gt; (1986–90)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Elektra Records&lt;small&gt; (1991–2001)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Verve Records&lt;small&gt; (2001–07)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;DMI Records / Atco Records&lt;small&gt; (2008–10)&lt;/small&gt;
| assosiasies     = [[Nat King Cole]], The Independents
| webwerf         = [http://www.nataliecole.com/welcome.html ''nataliecole.com'']
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Natalie Maria Cole''' (* [[6 Februarie]] [[1950]] in [[Los Angeles]]; † [[31 Desember]] [[2015]] aldaar) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] sangeres, liedjieskryfster en aktrise wat teen die middel van die 1970's internasionale sukses met rhythm &amp; blues-treffers soos ''This Will Be'', ''Inseparable'' and ''Our Love'' behaal het.

Natalie Cole was die dogter van die befaamde jazz-sanger [[Nat King Cole]] (1919–1965) en het aanvanklik in kindersielkunde gestudeer. In 1972 het sy haar akademiese graad aan die Universiteit van Massachusetts behaal. Alhoewel sy onseker gevoel het oor 'n moontlike loopbaan in die musiekbedryf, het sy gedurende die somermaande 'n tydelike pos as sanger van 'n musiekgroep aanvaar en binnekort gereeld opgetree.

In 1974 het sy kennis gemaak met Chuck Jackson en Marvin Yancy, twee liedjieskrywers en platevervaardigers met wie sy begin saamwerk het. Danksy Jackson en Yancy se ondersteuning kon sy 'n platekontrak met ''[[Capitol Records]]'' onderteken. Vervolgens het Natalie Cole 'n reeks langspelers met rhythm &amp; blues-gebaseerde titels vrygestel en reeds met haar debuutalbum ''Inseparable'' (1975) twee [[Grammy|Grammy-pryse]] ingepalm, waaronder een as beste nuwe kunstenaar.

Haar tweede album, ''Natalie'', het in die volgende jaar goudstatus behaal, terwyl sy met die enkelsnittreffer ''Sophisticated Lady'' nog 'n Grammy-prys verower het. Ook met haar volgende twee albums, ''Unpredictable'' (1977) en ''Thankful'' (1977), het sy groot sukses behaal. Albei langspelers het platinumstatus bereik.

Dwelmverslawing en 'n ernstige keelsiekte het Cole in die vroeë 1980's genoodsaak om haar musiekloopbaan tydelik te staak. Nadat sy die moeilikhede teen die einde van die dekade oorkom het, het sy van genre gewissel en omgeskakel na popmusiek met jazz-invloede. Haar terugkeer na die musiekbedryf het sy hoogtepunt in 1991 met die vrystelling van die dubbellangspeler ''Unforgettable... with Love'' bereik wat met ''Smile'', ''The Very Thought of You'' en ''Mona Lisa'' sommige van haar pa se klassieke jazz-treffers bevat het. Vir die titellied is digitale opnametegnologie ingespan om 'n pa-en-dogter-duet te simuleer.
[[Lêer:NatalieColeHWOFMay2013.jpg|duimnael|links|Natalie Cole in Mei 2013]]
Die album, wat naas sy kommersiële sukses ook deur kritici gunstig ontvang is, was Cole se eerste langspeler wat die nommer een-posisie op die trefferlyste behaal het. Dit is met drie Grammy-pryse bekroon.

Latere albums het ''Take a Look'' (1993), ''Snowfall on the Sahara'' (1999) en ''Ask a Woman Who Knows'' (2002) ingesluit. Met ''Still Unforgettable'' het sy in 2008 nog eens hulde aan haar pa se repertoire gebring. Vir dié album, wat as 'n versameling van romantiese standaardtreffers opgeneem is, is die Grammy-prys vir die beste tradisionele vokale poplangspeler in 2009 aan Cole toegeken.

In 2000 het Natalie Cole haar outobiografie ''Angel on My Shoulder'', wat in samewerking met Digby Diehl ontstaan het, gepubliseer. Haar laaste lewensjare is vertroebel deur die afsterwe van geliefdes – haar suster Carole en haar ma Maria wat in die ouderdom van 89 aan kanker oorlede is. Natalie Cole het self aan nierversaking gely en drie keer per week dialise ontvang.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.nataliecole.com/biography.html |title=''nataliecole.com – Biografie. Besoek op 1 Januarie 2016'' |access-date= 1 Januarie 2016 |archive-date=27 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127155338/http://www.nataliecole.com/biography.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Tydens die TV-program ''Larry King Live'' het sy moontlike orgaanskenkers om hulp gevra. Nadat haar niggie Jessica in 2009 tydens haar swangerskap in die ouderdom van 30 aan 'n beroerte dood is, het haar tant besluit dat Natalie Jessica se nier moes ontvang aangesien haar dogter as orgaanskenker geregistreer was.&lt;ref name=&quot;bio&quot; /&gt;

In 2015 het Natalie Cole se gesondheidstoestand versleg. Sy is op Nuwejaarsaand 2015 in die Cedars Sinai Mediese Sentrum in Los Angeles aan hartversaking oorlede. Sy word oorleef deur haar jonger tweelingsusters, Timolin en Casey Cole. Natalie het haar laaste rusplek in Forest Lawn Memorial Park in [[Glendale, Kalifornië|Glendale]] gevind.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.foundagrave.com/grave/natalie-cole/ |title=''Found a Grave - Records of Deceased But Not Forgotten: Natalie Cole. Besoek op 17 Augustus 2017'' |access-date=17 Augustus 2017 |archive-date=13 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013022324/http://www.foundagrave.com/grave/natalie-cole/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Privaat lewe ==
=== Huwelik met Marvin Yancy ===
Natalie Cole was drie keer getroud. Op 31 Julie 1976 het sy met Marvin Yancy, 'n vroeëre lid van die R&amp;B-groep ''The Independents'' wat in die 1970's sukses behaal het, in die huwelik getree. Op 15 Oktober 1977 is vir die egpaar 'n seun gebore, Robert Adam &quot;Robbie&quot; Yancy, wat later as musikant saam met sy ma op toer sou gaan.

Marvin, 'n liedjieskrywer, gospelsanger en geordineerde predikant in die Baptistekerk, was Natalie se musiekvervaardiger. Dit was Marvin wat by sy vrou, 'n vroeëre lid van die Episkopaliese Kerk, weer belangstelling vir godsdiens gewek het.

Cole en Yancy is in 1980 van mekaar geskei, vyf jaar voordat Yancy in 1985 op die ouderdom van 34 jaar aan 'n hartaanval oorlede is.

Kaliforniese media het op 14 en 15 Augustus 2017 die afsterwe van Robert vermeld. Volgens amptelike bronne is hy in sy woonstel in die San Fernandovallei dood aangetref. Voorlopige ondersoek dui daarop dat hy aan natuurlike oorsake oorlede is.&lt;ref&gt;[http://www.latimes.com/entertainment/la-et-entertainment-news-updates-august-robert-yancy-son-of-natalie-cole-1502824631-htmlstory.html ''Los Angeles Times, 15 Augustus 2017: Robert Yancy, son of Natalie Cole, found dead at 39. Besoek op 17 Augustus 2017'']&lt;/ref&gt; Hy was Natalie Cole se enigste seun.

=== Huwelik met Rufus Andre Fischer ===
In 1989 het Natalie Cole met die platevervaardiger en tromspeler Rufus Andre Fischer getrou. Ses jaar later, in 1995, het sy van hom geskei. Fischer het tussen 1972 en 1977 bekendheid verwerf as lid van ''Rufus'', 'n groep wat sukses met treffers soos ''Tell Me Something Good'', ''Sweet Thing'' en ''Ain't Nobody''. Daarnaas het hy die sangeres Chaka Khan se loopbaan bevorder.

=== Huwelik met Kenneth Dupree ===
In Oktober 2001 het Cole met biskop Kenneth Dupree in die nie-kerklike ''Victory Church'' te [[Nashville]], waar Dupree as senior pastoor aangestel was, in die huwelik getree. In 2004 is die huwelik ontbind nadat Cole 'n egskeidingsbevel op grond van onherstelbare verbrokkeling toegestaan is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://heavy.com/entertainment/2016/01/natalie-coles-ex-husbands-married-marvin-yancy-son-kenneth-dupree-andre-fischer/ |title=Lauren Weigle: ''Natalie Cole’s Ex-Husbands: Marvin Yancy, Kenneth Dupree &amp; Andre Fischer''. In: ''heavy.com'', 1 Januarie 2016. Besoek op 17 Augustus 2017 |access-date=17 Augustus 2017 |archive-date= 5 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170405012035/http://heavy.com/entertainment/2016/01/natalie-coles-ex-husbands-married-marvin-yancy-son-kenneth-dupree-andre-fischer/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
'''Media'''
* [https://www.youtube.com/watch?v=IhHLifMnUxw ''youtube.com: Natalie Cole – Pink Cadillac (1988)'']

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Cole, Natalie}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1950]]
[[Kategorie:Sterftes in 2015]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>ifqb7dagas69qjrr5qxfvd2viejnw18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Loeriesfontein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108233</id>
    <revision>
      <id>2923178</id>
      <parentid>1806726</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5284" sha1="6yzp734andhrw3z03jsv5rznubo6sma" xml:space="preserve">[[Beeld:Ds_HA_Albertyn.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. H.A. Albertyn, van 1936 tot 1944 die eerste leraar.]]

[[Beeld:NG kerk Loeriesfontein Danita Hohne.jpg|duimnael|links|310px|Ds. C.W. Steyn het die hoeksteen vir die herbouing van die kerkgebou op [[1 Oktober]] [[1960]] gelê.]]

[[Beeld:Ds Christoffel Jacobus du Raan.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. C.J. du Raan was van 1944 tot 1947 Loeriesfontein se tweede leraar.]]

[[Lêer:Ds GSJ Möller.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. G.S.J. Möller is in 1947 as die gemeente se derde leraar binne sy 12-jarige bestaan bevestig. Hy het hier gebly tot 1952 en was van 1970 tot 1986 redakteur van die ''[[Kerkbode]]''.]]

Die '''NG gemeente Loeriesfontein''' is 'n gemeente in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] se Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland al val die sentrum van die gemeente, [[Loeriesfontein]], reeds sedert 1994 onder die provinsie [[Noord-Kaap]]. 

Die gemeente het tot 2015 saam met die twee gemeentes op [[Calvinia]] en die gemeentes [[NG gemeente Nieuwoudtville|Nieuwoudtville]] en [[NG gemeente Sutherland|Sutherland]] die Ring van Calvinia gevorm. Dié Ring het omstreeks 1940 ontstaan en het in 'n stadium ook al die destydse gemeentes van die ander Ring wat nou in die Noord-Kaap val maar deel vorm van die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland, Namakwaland, ingesluit. Met die nuwe indeling is Loeriesfontein nou saam met Calvinia en Nieuwoudtville deel van die Ring van Clanwilliam, terwyl Sutherland deel vorm van die Ring van Worcester.

== Stigting ==
Die dorp Loeriesfontein lê op die skeiding tussen die [[Hantam]] en [[Boesmanland]], sowat 90&amp;nbsp;km noordwes van [[Calvinia]], 122&amp;nbsp;km noordoos van [[Vanrhynsdorp]] en 70&amp;nbsp;km noordnoordoos van [[Nieuwoudtville]]. Daar bestaan onsekerheid oor die oorsprong van die naam. Die eerste verklaring is dat dit gegee is na aanleiding van [[loerie]]s wat eens hier voorgekom het, die tweede dat dit afgelei is van iemand wat &quot;geloer&quot; het en die derde dat dit die naam gekry het vanweë ooreenkomste met Aluriesfontein in die suide van die destydse [[Suidwes-Afrika]] omdat hier denkbaar nooit loeries kon gewees het nie. Dié dorpie het in 1958 munisipale status.

Op [[7 Desember]] [[1935]] is die [[Boesmanland]]se deel van die [[NG gemeente Nieuwoudtville|gemeente Nieuwoudtville]] afgestig en het die selfstandige gemeente Loeriesfontein tot stand gekom. Dit was vir die nuwe gemeente 'n blye dag toe die eerste leraar, prop. Hendrik Adam Albertyn, in Mei 1936 ontvang en bevestig kon word. In 1937 is 'n doelmatige pastorie in gebruik geneem en 1941 is 'n sierlike kerksaal tot die eiendomme van die gemeente toegevoeg. 

== Tweede en derde leraar ==
Ná 'n geseënde dienstyd van agt jaar het ds. Albertyn in 1944 na [[NG gemeente Herbertsdale|Herbertsdale]] vertrek. Die tweede leraar was eweneens 'n jong man: prop. Christoffel Jacobus du Raan. Hy het sy bediening in 1944 hier begin en het &quot;deur sy liefdevolle en sagmoedige omgang 'n ruime plek in die hart van die gemeente verower&quot;, aldus ons ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Ná 'n vrugbare driejarige bediening het hy in 1947 na [[NG gemeente Citrusdal|Citrusdal]] vertrek, waar hy op [[26 Augustus]] [[1948]] weens 'n tragiese skietongeluk die lewe gelaat het. 

Op [[1 November]] [[1947]] is derde proponent op Loeriesfontein ontvang en georden, hierdie keer prop. Gideon Stefanus Jacobus Möller, wat hier sou bly tot 1952. Kort ná sy aankoms het die gemeente 'n begin gemaak met uitbreidings aan die bestaande kerkgebou en dit was 'n blye voorreg om gedurende September 1950 die verruimde godshuis in gebruik te neem. Gedurende April 1951 kon 'n sierlike orrel ook ingewy word. In 1952 kon ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' berig: &quot;Loeriesfontein is 'n bloeiende gemeente wat die toekoms met vertroue tegemoet gaan.&quot;

== Kerkbou ==
'n Groot mylpaal in die gemeente se bestaan was die herbouing van die kerkgebou tot sy huidige voorkoms. Ds. C.W. Steyn het die hoeksteen op [[1 Oktober]] [[1960]] gelê. [[Wollie Bronkhorst|Wouter De W. Bronkhorst]] van die [[Kaapstad|Kaap]] was die argitek en Georg Kaiser die bouaannemer.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/image_slide.php?type=2&amp;bldgid=11151&amp;rank=2 Besonderhede op die hoeksteen soos te sien op Artefacts.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 Maart 2016.&lt;/ref&gt;

In 1985 was hier 131 dooplidmate en 466 belydende lidmate, maar in 2015 was dit onderskeidelik 75 en 301, 'n afname van 37&amp;nbsp;persent, maar in die dekade van 2005 tot 2015 het die totale getal lidmate met een toegeneem. (Die gemeente stuur agter nie jaarliks nuwe syfers in vir die ''Jaarboek'' nie. Hierdie syfers is al dieselfde sedert omstreeks 2010, wat dit onmoontlik maak om te weet wat tans (2016) die situasie is.)

== Bronne ==
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* {{en}} Raper, Peter Edmund. 2004. ''New Dictionary of South African Place Names''. Johannesburg &amp; Cape Town&lt;!-- Moet asseblief nie verander nie; dis korrek so --&gt;: Jonathan Ball Publishers.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Loeriesfontein, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>6yzp734andhrw3z03jsv5rznubo6sma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Drr DF Malan, EG Jansen en AJR van Rhyn by geleentheid van laasgenoemde se beëdiging as kabinetslid.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>113240</id>
    <revision>
      <id>2923143</id>
      <parentid>1480992</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat</comment>
      <origin>2923143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="610" sha1="6qkjadlsuorh1p6oqa1e8d8imc0a5cr" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Drr. [[D.F. Malan]], [[E.G. Jansen]] en [[Albertus van Rhyn]] by geleentheid van laasgenoemde se beëdiging as lid van dr. Malan se kabinet
|bron=''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''
|datum=September 1953
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]
[[Kategorie:Nasionale Party]]
[[Kategorie:Daniël François Malan]]
[[Kategorie:Inhuldigings in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>6qkjadlsuorh1p6oqa1e8d8imc0a5cr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Rooiratel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>124717</id>
    <revision>
      <id>2923220</id>
      <parentid>2921887</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Afrikaanse Projekblad vir Wikimania 2026 terugvoer */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2923220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46296" sha1="sq88qmhu6vxn8yqmujv787304r8s4sy" xml:space="preserve">{{argiefboks|7
| argief1 = [[/argief2018|2018]]
| argief2 = [[/argief2019|2019]]
| argief3 = [[/argief2020|2020]]
| argief4 = [[/argief2021|2021]]
| argief5 = [[/argief2022|2022]]
| argief6 = [[/argief2023|2023]]
| argief7 = [[/argief2024|2024]]
}}

== Wikipedia:Lys van sjablone ==

{{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Datums ==

Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:49, 12 Februarie 2025 (UTC)

:Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC)

== Bomme ==
{{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] ==

Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as &quot;Normdata&quot; en &quot;Geen bronne&quot; --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC)

:Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC)
::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC)
:::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC)
::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC)

== Diepte ==

Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete!  [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC)

:Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC)

::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC)
:::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC)
::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC)

== Nuwe goggas ==

Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete!  [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC)

:Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC)

== Genus Aplysilla ==

{{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete!  [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC)
:[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC)
::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC)
:::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC)
::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC)
:::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC)
::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC)

== Genus in Tritonia ==

{{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC)

:Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC)

== Metalasia rhoderoides ==

{{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC)

:Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het.
:Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC)

::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC)
:::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete!

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Lachenalia - spesiebokse ==

{{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC)

:Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC)
:: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC)
::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC)
:::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC)

== Sparaxis grandiflora ==

{{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC)

:{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC)

== SVG lêer ==

{{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC)

:Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file
:Maar ek verkies nie die &quot;multi-lingual&quot; lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC)

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Famlie sjablone ==

{{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van &quot;Section&quot;? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC)
::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC)
:::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC)
::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC)

== Interessante brokkies ==

Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC)

:Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC)
::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC)
:::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC)

== Wikidata en Aloestrela suzannae ==

{{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC)

:Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC)
::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie.
::Meeste het nog 'n bladsy met die naam &quot;Aloe suzannae&quot; en is gekoppel aan die wikidata item vir &quot;Aloe suzannae&quot; Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel.
::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 &quot;Aloestrela suzannae&quot;.
::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n &quot;basionym&quot; van die ander is.
::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie)
::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is)
::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus &quot;Aloestrela&quot;. Dit gebruik 'n ander beeld.
::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC)

== [[Valerio Terraroli]] ==

Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC)
:PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC)
:Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it.
:The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC)
::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC)
:::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC)
::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning.
::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC)
:::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC)
::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine &quot;Bianco di Lierna&quot;), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to &quot;throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater&quot;.

::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl &quot;Bianco di Lierna&quot;), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om &quot;'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi&quot;. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC)
:::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC)
:::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC)

== Besoeke skakel op FB ==

{{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC)

:Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie.
:Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie?
:Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC)
::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/
::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC)
:::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC)

== Uniondale-watermeul ==

Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC)
:Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC)
::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC)

== Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] ==

Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2025-33459-08|&amp;#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC)

:K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie.
:@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC)

== Wheatstone brug ==

{{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC)

:Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC)

== Nov besoeke... ==

{{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC)

== Isis Fashion Awards en Septimius Awards ==

Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova
Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure

Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye.
https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards
https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards

([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC))

:In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die &quot;Septimius Awards&quot; en &quot;Isis Fashion Awards&quot; bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei &quot;scam festivals&quot; en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC)

== Kontakblad ==

Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê &quot;Hierdie bladsy bestaan ​​nie.&quot; Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC)

:Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC)
::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie.
::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC)
:::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC)
:::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC)
:::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC)
::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC)

== Krugerwildtuin ==

Hi Rowwe Ratel. 

Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC)

:Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

==OWID interactive graphs==
{{owidslider
|start        = &lt;!-- defaults to most recent --&gt;
|list         = Template:OWID/Wine production#gallery
|location      = commons
|caption      =
|title        =
|language     =
|file         = [[File:Wine production, World, 2023 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|Wine production]]
|startingView = World
}}

Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke]

They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits.

Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC)

:Hi Rooiratel. Ek het [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] by Wikimedia 2026 ontmoet. Hy het my vinnig die ''OWID interactive grahs''-funksie gewys, en ek is oortuig dat dit betekenisvolle waarde sal toevoeg tot ons Wikipedia. Ek steun dat dit by ons geïmplementeer word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:49, 22 Julie 2026 (UTC)
::Hi @[[Gebruiker:Doc James|Doc James]] the example looks really cool. I don't think there even needs to be consensus to add this to our wiki. If you are willing to do the work and add all the templates etc. then I will support you. Minor issues can be resolved as we go along. If there are any serious objections (which I can't understand why there would be) then worst case we roll back, but that is a highly unlikely scenario. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:33, 30 Julie 2026 (UTC)
:::We need a local interface admin to add the code [https://dag.wikipedia.org/wiki/MiidiyaWiki:Gadget-owidslider.js here] to [[MediaWiki:Gadget-owidslider.js]] 
:::And then add &lt;code&gt;owidslider [ResourceLoader|default|categories=Pages using gadget owidslider]|owidslider.js|owidslider.css&lt;/code&gt; to [[MediaWiki:Gadgets-definition]], which will create a [[mw:Template gadget]]:-) [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:10, 30 Julie 2026 (UTC)
::::Done, and done. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:52, 1 Augustus 2026 (UTC)
Excellent, can you translate this single SVG? https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:48, 2 Augustus 2026 (UTC)

:Also am needing this translated after the af heading https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-owidslider.js
:Can you log onto MDWiki and than I can give you editing abilities to update it... [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:57, 2 Augustus 2026 (UTC)
::That website does not really work for me. None of the CSS is loading, and it is impossible to navigate.
::My suggestion is to provide a list of the English text strings you want translated and give it to someone here to give you the translated Afrikaans text. Probably not me since language is not my area of expertise. Try @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], or @[[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]]. Once you have the translated text, you can edit it on the mdwiki website, since you already have it working on your end. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:23, 4 Augustus 2026 (UTC)
:I've translated the .svg file. But I have never liked this svgtranslate tool. It is a cool idea, but it doesn't solve spacing issues. It has even now introduced a weird spacing issue between the &quot;No data&quot; and &quot;0 t&quot; text items for no reason. In my opinion svg files should always be manually translated, and depending on the translation, it might require the translated version to look drastically different to the original. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:19, 4 Augustus 2026 (UTC)
::Yes the SVG translation tool is not perfect. We can however look at improving it :-)  [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:50, 4 Augustus 2026 (UTC)

Need this text translated (the bits between the 's)
&lt;pre style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
af: {
				OWIDSliderFrameBack: 'Return to map',
				OWIDSliderFrameBackDesktop: 'Return to article',
				OWIDSliderFrameImageCredit: 'Media credits',
				OWIDSliderFrameCopyLink: 'Copy Direct Link',
				OWIDSliderSliderLabel: 'Select image',
				OWIDSliderSelectRegion: 'Select region',
				OWIDSliderPlayLabel: 'Show slideshow',
				OWIDSliderShowRegionGraph: &quot;Graph&quot;,
				OWIDSliderShowRegionMap: &quot;Map&quot;,
				OWIDSliderShowRegionLine: &quot;Line&quot;,
				OWIDSliderLoading: 'Loading... $1%'
			},
&lt;/pre&gt;
[[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 13:00, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Afrikaanse Projekblad vir Wikimania 2026 terugvoer ==

Hi Rooiratel. Sal jy vir my 'n projek blad &quot;Wikipedia:Terugvoer van Wikimania 2026&quot; kan skep. Ek is nie seker hoe om dit te doen nie en wil nie per ongeluk 'n artikel in die hoof ensiklopedie self skep nie.  Dankie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:40, 9 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>sq88qmhu6vxn8yqmujv787304r8s4sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Justus von Liebig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125895</id>
    <revision>
      <id>2923054</id>
      <parentid>2882495</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33840" sha1="pnjj003m38x42qwsmpvhze5sp9yk2xl" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam                      = Justus von Liebig
| beeld                     = Justus von Liebig NIH.jpg
| beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| beeldonderskrif           = Justus Liebig, ca. 1866
| geboortenaam              = 
| geboortedatum             = {{Geboortedatum|1803|5|12}}
| geboorteplek              = [[Darmstadt]], [[Heilige Romeinse Ryk]]
| sterftedatum              = {{Sterfdatum en ouderdom|1803|5|12|1873|4|18}}
| sterfteplek               = [[München]], Beiere, [[Duitse Keiserryk]]
| plek van graf             = 
| blyplek                   = 
| burgerskap                = 
| nasionaliteit             = Duits
| vakgebied                 = [[Chemie]]
| werkplek                  = Universiteit van Gießen&lt;br /&gt;Universiteit van München
| alma mater                = Universiteit van Bonn&lt;br /&gt;Universiteit van Erlangen
| doktorale promotor        = Karl Wilhelm Gottlob Kastner
| akademiese adviseurs      = 
| doktorale studente        = Carl Schmidt, Nikolay Zinin, Victor Regnault, Carl von Voit, Hermann von Fehling, Hermann Franz Moritz Kopp, August Kekulé, August von Hofmann, Lyon Playfair, Emil Erlenmeyer, Heinrich Ritthausen, Moritz Traube, Adolph Strecker, Wilhelm Henneberg
| ander studente            = Augustus Voelcker,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kumar|first1=Prakash|title=Indigo plantations and science in colonial India |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9781107023253 |page=124 |url=https://books.google.com/books?id=OldjkdRrKXAC&amp;pg=PA124|accessdate=4 November 2014}}&lt;/ref&gt; Julius Eugen Schlossberger, Karl Vogt
Max Joseph von Pettenkofer
| bekend vir                = Wet van die minimum, Liebig-kondensor
| beïnvloed deur            = 
| invloed op                = 
| toekennings               = Albert-medalje (1869)
| handtekening              = 
| webblad                   = 
| voetnotas                 = 
}}

'''Justus Liebig''', sedert [[1845]] '''Freiherr von Liebig''' (* [[12 Mei]] [[1803]] in [[Darmstadt]]; † [[18 April]] [[1873]] in [[München]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] chemikus en [[professor]] in [[Gießen]] en München. Hy was 'n pionier op die gebied van toegepaste [[chemie]] en word as die uitvinder en eerste gebruiker van [[kunsmis]] beskou. Van sy ander ontdekkings sluit in babakos, [[bakpoeier]], vleis-ekstrak en etlike ander.

== Lewe ==
=== Kinderjare, opvoeding en opleiding ===
Justus Liebig is gebore as die seun van 'n apteker en verfhandelaar in Darmstadt. Hy het vroeg begin eksperimenteer met die materiaal wat hy in die werkswinkel van sy vader gevind het, en sodoende 'n sterk belangstelling in chemie ontwikkel. Die chemiese demonstrasies wat op jaarmarkte vertoon is, het ook sy belangstelling geprikkel, veral die produksie van gooiklappers, waarin hy vir die eerste keer kwikfulminaat teëgekom het.

Hy het op die Ludwig-Georgs-gimnasium in Darmstadt skoolgegaan, maar het in die Sekunda (graad 10) opgehou. Een van sy onderwysers het sy intellektuele vermoëns beskryf met die woorde: &quot;''Jy is 'n skaapkop! Jy het nie eers die verstand om 'n apteekleerling te word nie.''&quot; Liebig het inderdaad sy aptekervakleerlingskap by Gottfried Pirsch (1792–1870) in Heppenheim vroeg beëindig omdat sy privaat eksperimente met silwerfulminaat 'n dakbrand in die apteek veroorsaak het. Hy het teruggekeer na Darmstadt om sy vader in die werkswinkel te help. Intussen het hy dikwels die groothertogsbiblioteek besoek om vir homself chemie uit boeke te leer en het hy ook sy privaateksperimente voortgesit.

=== Studies ===
[[Lêer:Young-Justus-Liebig.jpg|duimnael|links|Liebig as 'n jong student in 1821, in 'n tekening van 1843]]
Deur die bemiddeling van sy vader het Justus in die [[herfs]] van [[1819]] sy studies in chemie in [[Bonn]] by Karl Wilhelm Gottlob Kastner begin, wie Justus reeds in sy vader se besigheid leer ken het. Kastner het sy talent vinnig erken en hom as 'n assistent in sy [[laboratorium]] laat werk. Toe Kastner in [[1821]] professor by die Universiteit van Erlangen geword het, het Liebig hom gevolg, en sy doktorale proefskrif ''Oor die verhouding van minerale chemie teenoor plantchemie'' begin en by die Korps Rhenania, 'n studentevereniging, aangesluit. In Maart [[1822]] het Liebig, wat ook 'n lid van die Bonn en Erlangen [[Burschenschaft]] van 1820/22 was, aan die demonstrasies van die vryheidsgesinde studente teen die owerhede deelgeneem. Hy is gevolglik deur die polisie gesoek, en moes terug na sy ouerhuis vlug.

Sy professor, Kastner, het kort daarna vir Liebig aan die [[groothertog]] Ludwig I van Hesse aanbeveel, wat toe vir Liebig 'n tweejaar-beurs toegestaan het vir studie aan die [[Parys]]e Universiteit van die [[Sorbonne]], wat op daardie stadium 'n toonaangewende sentrum van chemie was. Hier het hy onder andere [[Mineraal|minerale]] ontleed, en het by professore [[Joseph Louis Gay-Lussac]], [[Louis Jacques Thénard]] en [[Louis-Nicolas Vauquelin]] die mees gevorderde chemie van die tydperk geleer.

=== Professoraat in Gießen ===
Hy het vinnig opspraak gewek met sy eie werk oor kwikfulminaat, wat die natuurwetenskaplike [[Alexander von Humboldt]], wat toe ook in Parys gewerk het, se aandag getrek het. Deur Humboldt se aanbeveling aan die groothertog van Hesse, het die 21 jarige Liebig in Mei 1824 buitengewone Professor van Chemie en Apteekkunde aan die Ludwig-Universiteit, [[Gießen]] geword. 'n Jaar later het hy 'n volle Professor geword. Sy werksomstandighede het die lae aansien van die chemiese-fakulteit weerspieël: sy salaris was laag, en hy het slegs minimale toelaes vir toestelle, chemikalieë, steenkool, ens. gekry. So moes hy baie van die dringend noodsaaklike toerusting en materiaal uit sy eie sak betaal om hoegenaamd in staat te wees om sy opleidingswerk te verrig. Ten spyte hiervan, het sy onderrigmetodes groot belangstelling gewek, en hy het 'n toeloop van studente gehad.

In 1826 het Liebig vir [[Friedrich Wöhler]] ontmoet. Hulle het saam navorsing gedoen, en vriende geword.&lt;ref&gt;Liebig, Justus Freiherr von; Friedrich Wöhler; Hofmann, augustus Wilhelm von: ''Aus Justus Liebig se Friedrich und Wöhler se korrespondensie in die jaar 1829–1873.'' F. Vieweg en seun, Braunschweig (1888).&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het hy met Henriette Moldenhauer getrou.

[[Lêer:Justus von Liebigs Labor, 1840.jpg|duimnael|Liebig se laboratorium te Giessen, 1841]]
Om sy finansiële probleme te verlig, het hy benewens sy universiteitswerk van 1827 tot 1833 'n privaat Instituut vir apteekkunde en tegniese werk bedryf, waar hy saam met professore Hermann Umpfenbach, Friedrich Christian Gregor Wernekink en Georg Gottlieb Schmidt, apteek-assistente en toekomstige leiers in tegniese velde opgelei het. Hy het hiermee die grondslag gelê vir die tydskrif wat hy in 1832 gestig het: ''Annalen der Pharmacie'', later algemeen bekend as ''Liebig's Annalen'', wat hoog aangeskryf is deur die Britse ''Chemical Society''.

Sy onderrigmetodes, ontdekkings en geskrifte het hom vinnig in die hele [[Europa]] beroemd gemaak, met die gevolg dat, naas baie Duitse studente, baie buitelanders, insluitend 84 Britte en 18 Amerikaners, na Giessen gekom het om Liebig se lesings by te woon. August Wilhelm von Hofmann het tussen 1836 en 1845 onder Liebig gestudeer, sy doktorsgraad verwerf en, terwyl hy as sy assistent gewerk het (sy habilitasie). Die dokter en chemikus Johann Joseph Scherer&lt;ref&gt;Christina Renata basiese: ''Johann Joseph von Scherer se briewe aan Justus von Liebig. Die omvang van die korpus en inhoud-verwante aspekte.'' In: ''Würzburger geskiedenis van medisyne, kommunikasie'' 11, 1993, bl. 101-106.&lt;/ref&gt; het ook onder Liebig gestudeer. In 1843 is Liebig tot die Amerikaanse Akademie van Kuns en Wetenskappe verkies.

Liebig het professorate by die universiteit van [[Tallinn]] 1827, [[Georg-August-Universität Göttingen|Göttingen]], 1835, [[Sint Petersburg]], 1839, [[Universiteit van Wene|Wene]], 1841, [[Londen]], in 1845, en Heidelberg in 1851 afgekeur, maar het elke keer die kans gebruik om deur onderhandelinge met die verantwoordelike ministerie, sy finansiële en professionele situasie te verbeter.

In 1845 is hy op versoek van groothertog Ludwig II van Hesse vir sy verdienste die titel [[Freiherr]] verleen.

=== Skuif na München ===
[[Lêer:Justus von Liebig nah.jpg|duimnael|Justus von Liebig (ca. [[1860]])]]
[[Lêer:Grab-Liebig-Justus-Alter-Suedl-Friedhof-GF-40-12-11.JPG|duimnael|Graaf van Liebig in [[München]]]]
[[Lêer:40-12-11-Bueste-von-Wagmueller-auf-Grab-von-Justus-Liebig.jpg|duimnael|Borsbeeld van Justus Liebig op sy graf; die brons borsbeeld is deur die beeldhouer Michael Wagmüller geskep.]]
Uiteindelik het die Ludwig-Maximilians Universiteit van München deur bemiddeling van Professor Max von Pettenkofer vir Liebig as professor probeer werf. Koning Maximilian II van Beiere het tydens 'n privaat oudiënsie vir Liebig aangebied dat hy vir hom 'n nuwe chemiese instituut met 'n naasliggende woonhuis sou bou, en het vir hom wydgaande vryheid in onderrig en navorsing belowe. Liebig het die aanbod aanvaar, en het vanaf [[1852]] in [[München]] onderrig gegee. Sy opvolger in Giessen was sy student [[Heinrich Will]].

Rondom 1860 het die foto-chemikus en latere uitvinder Johann Baptist Obernetter Liebig se assistent geword.&lt;ref&gt;''Meyers großes Konversations-Lexikon'', Band 14, Leipzig, 1908, bl. 867; [http://www.zeno.org/Meyers-1905/A/Obernetter aanlyn -] oor Zeno.org.&lt;/ref&gt;

In [[München]] is Liebig deur menige wetenskaplike verenigings in Duitsland en in die buiteland as 'n korrespondensie- of erelid vernoem en het hy talle toekennings en ordes van regeerders van regoor die wêreld ontvang. As uitvinder van superfosfaat-kunsmis was hy medestigter van die ''&quot;Bayerische Aktiengesellschaft für chemische und landwirtschaftlich-chemische Fabrikate&quot;'' (BAG) met hoofkwartier in München, wat tot [[2012]] onder die naam Süd-Chemie bestaan het en toe deel geword het van die Switserse Clariant-groep. Op [[15 Desember]] [[1859]] is hy aangestel as President van die Beierse Akademie van Wetenskappe en Geesteswetenskappe. Hierdie amp het hy tot sy dood beklee. In [[1870]] is hy tot ereburger van München genoem. In 1859 is hy ook as lid van die Leopoldina Akademie van Duitse natuurnavorsers verkies.

In 1870 het Liebig tydens sy pogings om sy wetenskaplike instrumente te verbeter, daarin geslaag om glasvoorwerpe met behulp van 'n silweroplossing met silwer te bedek.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vintage-treasure.de/sammeln-und-seltenes/alter-christbaumschmuck-antik.html |title=vintage-treasure.de: die geskiedenis van Kersfees boom ornament |access-date=17 September 2017 |archive-date=19 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519025941/http://www.vintage-treasure.de/sammeln-und-seltenes/alter-christbaumschmuck-antik.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rhein-main.net/a/rmn01.c.9412498.de/justus-von-liebig-und-die-weihnachtskugel.html ''Justus von Liebig en die Kersfees bal.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924090740/http://www.rhein-main.net/a/rmn01.c.9412498.de/justus-von-liebig-und-die-weihnachtskugel.html |date=24 September 2015 }} op: ''rhein-main.net'' 2 Desember 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Manfred Becker-Huberti: [http://www.brauchtum.de/winter/advent.html ''&quot;Appels, Nüss&quot; en amandel core ...&quot;''] : ''brauchtum.de''.&lt;/ref&gt;

Liebig het op [[18 April]] [[1873]] in München aan [[longontsteking]] gesterf. Hy is op [[21 April]] begrawe.

== Graf ==
Die graf van Liebig is in die Ou Suid-begraafplaas in München. Lede van die families van Liebig en Carriere is op grond van die familieverhoudings in dieselfde graf. Die grafsteen is ontwerp deur die beeldhouer [[Anselm Sickinger]]. Op die grafsteen is 'n borsbeeld van Justus von Liebig wat deur [[Michael Wagmüller]] geskep is. Oorspronklik is die borsbeeld in marmer geskep en deur 'n glas omhulsel beskerm, maar dit is sedertdien deur 'n brons kopie vervang.&lt;ref&gt;Claudia Denk en John Ziesemer: &quot;kuns en Geheue, Die Ou Suid-begraafplaas in München&quot; (2014), graf 183, bl. 490 f&lt;/ref&gt;

== Afstammelinge ==
Liebig en sy vrou Henriette het vyf kinders gehad, insluitend die dokter Georg von Liebig en die landbouwetenskaplike Hermann von Liebig, en sy dogters Agnes (getroud met die filosoof Moritz Carrière) en Johanna (getroud met die chirurg Carl Thiersch).

Onder sy nageslag is ook die skilder Clara Harnack (kleindogter), die chemikus Hans von Liebig (kleinseun), die staatsraadslid Eugen von Liebig (kleinseun), genetikus Max Delbrück (agterkleinseun), die kampvegter vir vroueregte Agnes von Zahn-Harnack (agterkleindogter), die atleet Luz Long (agter-agter-kleinseun), die psigiater Berne Carrière en akteurs Mathieu, Till en Mareike Carrière.

== Wetenskaplike Werk ==
Liebig het sy wetenskaplike aktiwiteit in Giessen met die ondersoek van Hessiese en Beierse genesingsfonteine en die gebruik daarvan vir die ontginning van sout begin. In die proses het hy vinnig gevind dat die voormalige analitiese metodes stadig en relatief onakkuraat was.

[[Lêer:Kali-Apparat.jpg|duimnael|Liebig se Potas-Apparaat]]
Hy het daarin geslaag om oor jarelange eksperimentering, sy analise-toestelle te vervolmaak, veral vir kwantitatiewe elementanalise, m.a.w. die bepaling van die samestelling van dier- en plantdele uit [[Element|chemiese elemente]] met behulp van 'n apparaat wat hy in 1831 ontwikkel het met vyf glasbolle, wat oorspronklik as ''potasapparaat'' bekend gestaan het. Hy het ook verdere vernuwings gemaak om die proses aansienlik te vereenvoudig en te bespoedig. Hy het saam met sy kollegas en studente in die volgende jare honderde plante en plantdele, en baie dierorgane en -produkte se samestelling bepaal en gepubliseer. Hy het sodoende die [[organiese chemie]] begin, omdat niemand voorheen soveel presiese en verifieerbare ondersoeke uitgevoer het nie.

Saam met sy vriend Friedrich Wöhler, van die Hoër kommersiële skool (Politechnikum) in [[Kassel]] (totdat hy in 1836 'n leerstoel in chemie en apteekkunde in Göttingen aanvaar het), het hy in 1832 die teorie van radikale ontwikkel, wat die verskeidenheid van stowwe kon verduidelik wat suiwer uit [[waterstof]], [[suurstof]] en [[koolstof]] bestaan.

Ook saam met Wöhler, het hy aan die hand van die voorbeeld van silwerfulminaat aan die een kant, en silwersianaat aan die ander kant, die konsep van [[Isomeer|isomerie]] ontdek, naamlik die feit dat twee verskillende stowwe dieselfde samestelling kan hê, maar verskillende strukture en eienskappe.

Sy grootste belangstelling tydens sy jare in Giessen was die bevordering van die landbou, met die doel om die verwoestende hongersnote van daardie tyd te verhoed: hy het byvoorbeeld in 1816 die [[Jaar sonder somer|jaar sonder 'n somer]] ervaar. Sy bevindinge in hierdie gebied het hy in 1840 en 1842 in twee werke saamgevat: ''Die organiese chemie in sy toepassing in landbou en fisiologie'', afgekort as ''Agriculturchemie'', en ''Dierchemie of die toepassing van organiese chemie op fisiologie en patologie''. Albei hierdie boeke het geweldige opspraak gewek, nie net onder wetenskaplikes nie, maar ook onder alle opgevoede mense van sy tyd. ''Agriculturchemie'', waarin hy die belang van mineraalkunsmisse vir plantgehalte en -opbrengs verklaar het, het nege uitgawes gehad, en is in 34 tale vertaal.

[[Lêer:Fünfkugelapparat.jpg|duimnael|Vyf-bal apparaat (moderne replika)]]
[[Lêer:Co2verfuessiger.jpg|links|duimnael|CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; kompressor in Liebig se private laboratorium]]
In sy private laboratorium het hy homself van 1846 tot 1849 onder meer aan die ontwikkeling van 'n water-oplosbare fosfaatkunsmis gewy, saam met sy Engelse studente, Edward Frankland en James Sheridan Muspratt. Die gevolg was die sogenaamde [[Fosforsuur|superfosfaat]], wat selfs vandag die mees wyd gebruikte kunsmis ter wêreld is. Hierdie kunsmis het die oeste verbeter, en daardeur die voedselproduksie in die tweede helfte van die 19de eeu enorm verhoog.

Liebig het deur sy navorsing in die Giessen Institut, deur sy baanbrekende onderrigmetodes, veral sy eksperimentele lesings, en deur sy publikasies op die gebied van chemie, apteekkunde, fisiologie en landbou wêreld-wye erkenning verkry.

In München het hy verhuis na 'n nuwe woonhuis en aangrensende chemiese instituut. Hy het in die volgende jare ook hier voorlesings vir studente aangebied, maar baie minder dikwels; hy het hierdie taak grotendeels aan sy assistente oorgelaat.

Toe die dogter van sy vriend James Sheridan Muspratt in 1852 in sy huis [[Cholera]] opgedoen het, het hy op die idee van 'n &quot;vleis-infusie&quot; te ontwikkel, om mense met ernstige maag- en dermsiektes gered sou word van die dood. Uit hierdie infusie hy later &quot;Liebig se vleis-ekstrak&quot; ontwikkel.

[[Lêer:Silberspiegel.jpg|duimnael|Glasfles met silwerspieël]]
Hy het ook gewerk aan die ontwikkeling van 'n silwerspieël, in plaas van kwikspieël wat op daardie stadium in algemene gebruik was, maar skadelik was vir die gesondheid. Alhoewel hy in 1858 begin het met die produksie van sy silwerspieël,&lt;ref&gt;Vgl. Ludwig Hartmann: ''Faraday te Liebig (1858): Die geskiedenis van silwerspieël-vervaardiging.'' In: ''Sudhoffs Archiv'' 32, 1939/40, bl. 397 f.&lt;/ref&gt; moes hy dit na 'n paar jaar laat vaar, omdat die bevolking die kwikspieël verkies het. Eers toe dit in 1886 as gevolg van sy toksisiteit verbied is, het die silwerspieël weer in algemene produksie gekom.

Om te keer dat babas uit arm, swak-gevoede gesinne, waarvoor weens gesondheids- of ander redes, geen borsmelk of soogvrou beskikbaar was nie, sou verhonger, het Liebig na lang ondersoeke, 'n &quot;sop vir suigelinge&quot;, soos hy dit genoem het, ontwikkel en in koerante aanbeveel. Dit was 'n vroeë voorloper van vandag se babakos.

Liebig het ook baie tyd en werk bestee aan die ontwikkeling van 'n chemiese mengsel waardeur brood gebak kon word sonder om op bederfbare gis aangewese te wees. Saam met sy Amerikaanse student Eben Norton Horsford het hierdie eksperimente gelei tot 'n produk wat ons is vandag as [[bakpoeier]] ken. In Amerika het Horsford hiermee groot finansiële sukses behaal. In Duitsland het bakpoeier vanaf 1892 wyd verspreid geword omdat [[August Oetker]] bakpoeier nie aan bakkers bemark het om brood te bak nie, maar aan huisvroue om koek te bak. Justus Liebig kon nie hierdie deurbraak maak nie, omdat akkurate weegskale nie in meeste huishoudings was nie. Oetker se idee om bakpoeier in afgeweegde porsies, elk genoeg vir 'n pond meel, aan te bied, het die ekonomiese sukses moontlik gemaak.

Die grootste publisiteit wat Liebig verkry het, was deur die ontwikkeling van sy vleisekstrak. Dit was die verdere ontwikkeling van die vleisinfusie wat hy in 1852 ontwikkel het, en was aanvanklik slegs in klein omvang in München se apteke beskikbaar. Eers nadat die Duitse ingenieur Georg Christian Giebert in 1862 van Liebig die lisensie vir grootskaalse produksie in [[Uruguay]] ontvang het, is &quot;Liebig se vleis-ekstrak,&quot; in die stad van Fray Bentos, in grootmaat geproduseer en wêreldwyd verkoop. Liebig het die vleisekstrak veral as 'n voeding vir die armer dele van die bevolking gesien. Sy relatief hoë prys en sy samestelling het dit egter nie moontlik gemaak nie. Uiteindelik het die vleisekstrak sy waarde as 'n geurmiddel vir sop en ander geregte getoon, en het sodoende die voorloper geword van geurmiddels soos dié wat onder die Maggi en Knorr handelsmerke geproduseer word. Die verpakkings het versamelbare prente bevat. Hierdie sogenaamde Liebigprentjies het vir dekades 'n groot gewildheid geniet. Van 1873 tot 1975 het oor die 7&amp;nbsp;000 reekse verskyn.

In die laaste jare van sy lewe het Liebig hom met die fisiologie van fermentasie besig gehou en sy chemiese verklaring het in die Franse mikrobioloog [[Louis Pasteur]] 'n verbitterde teenstander gevind. Liebig het geglo dat 'n sel-vrye fermentasie moontlik was, terwyl Pasteur geglo het dat fermentasie slegs in die teenwoordigheid van [[mikro-organisme]]s plaasvind. Die navorsing het uiteindelik die twee sienings versoen: beide fermentasie met mikroorganismes, byvoorbeeld gisfermentasie van alkohol, maar ook sel-vrye fermentasie, byvoorbeeld spierfermentasie is moontlik.

{| class=&quot;wikitable centered&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
|+Liebig se belangrikste ontdekkings
|Radikaalteorie
|[[Bemesting|Minerale kunsmis]]
|-
|[[Isomeer|Teorie van isomerie]]
|Vleis-ekstrak
|-
|Vyf-Bal Apparaat
|Silwer spieël
|-
|Superfosfaat
|Yster-Nikkel Legering
|-
|[[Chloroform]] en Chloraal
|[[Bakpoeier]]
|-
|Pyrogallol
|Babakos
|}

Die Liebig-minimumwet is na hom genoem, alhoewel die oorspronklike konsep deur Carl Philipp Sprengel beskryf is, omdat Liebig dit in 'n uitgebreide vorm op 'n geteikende wyse versprei en bekend gemaak het. Sprengel se weergawe het die belangrike nie-materiële faktore soos hitte, lig, ens. uitgelaat, wat Liebig bygebring het. Die Liebigkoeler is nie deur Liebig uitgevind nie: dit was reeds voor sy tyd in wye gebruik, maar Liebig het dit populêr gemaak.

== Impak ==
=== Belang vir die organiese chemie ===
[[Lêer:Dankschreiben-Liebigs-an-Merck.png|duimnael|Brief van dank van Justus Liebig aan Heinrich Emanuel Merck]]
Liebig staan tereg as een van die mees suksesvolle chemici van sy eeu sowel as die vader van die landbouchemie bekend. Daarbenewens was sy eksperimentele en teoretiese ontdekkings toonaangewend vir die ontwikkeling van [[organiese chemie]].

Deur middel van sy literêre aktiwiteit het hy 'n groot invloed op die ontwikkeling van sy vakgebied gehad. Hy was vanaf 1832, saam met Philipp Lorenz Geiger en Rudolph Brandes uitgewer van die leidende wetenskaplike joernaal ''Annalen der Pharmacie'' (later ''Annalen der Chemie en Pharmacie'' en ''Liebigs Annale der Chemie''). Alleen of saam met sy kollegas, Poggendorff, Geiger en Wöhler het hy vanaf 1837 verskeie toonaangewende opvoedkundige en naslaanwerke gepubliseer.

=== Die stigter van die landbou-chemie ===
[[Lêer:Chemische Briefe Justus von Liebig p 001.jpg|duimnael|''Chemische Briefe,'' Titelblad]]
In 1840 het hy sy fundamentele werk oor landbou-chemie gepubliseer. Om die kennis van chemie aan 'n wyer gehoor oor te dra, het hy vanaf 1841 van tyd tot tyd populêre wetenskaplike essays, die sogenaamde ''Chemische Briefe'', in die dagblad Augsburger Allgemeine Zeitung gepubliseer, wat groot aanklank by die lesers gekry het. In die tyd onmiddellik ná hulle publikasie was sy basiese stellings omstrede en is in die wetenskap sowel as die praktiese landbou as onbekwaam beskou. Slegs sowat 20 jaar na die publikasie van Agrikulturchemie het Liebig wye wetenskaplike erkenning gekry. Die praktiese toepassing van sy leerstellings het sedertdien tot 'n veelvuldige toename in oeste gelei. Die nodige voedselproduksie vir industrieël en stedelike samelewings sou sonder die landbou-chemie wat deur Liebig ontwikkel is, nie moontlik wees nie.&lt;ref&gt;Inligtingdiens van die Wetenskap: [http://idw-online.de/pages/de/news4377 ''die hervormer van die wêreld voedsel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810031022/http://idw-online.de/pages/de/news4377 |date=10 Augustus 2014 }} Kennisgewing No. 27 gedateer 16 April 1998.&lt;/ref&gt; In Duitsland het die landbou-produksie byvoorbeeld tussen 1873 en 1913 met 90% gestyg. Hierdie toename was gedeeltelik te danke aan die meganisasie van die landbou en wetenskaplike diereteelt, maar ook grotendeels aan die gebruik van kunsmis te danke wat van mynbou afkomstig was en industrieel vervaardig is.&lt;ref&gt;Gerd Fesser, Die Imperiale tydperk in Duitsland, 1871–1918, bl. 14, Nasionale Sentrum vir Politieke Onderwys, Thuringia, www.thueringen.de/LZT, 2000.&lt;/ref&gt;

=== Eksperimentele onderrig ===
Justus Liebig het met sy lesings die eksperimentele onderrig in natuurwetenskaplike vakke ingebring. Deur sy navorsing op die gebied van analise het chemie tot 'n presiese wetenskap ontwikkel. Op die 200ste herdenking van sy geboorte is die wetenskapjaar 2003 as die &quot;jaar van chemie&quot; verklaar.

=== Onderwyser van vooraanstaande chemici ===
Die chemiese navorsing van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is gebaseer op Liebig se ontdekkings en metodes gebaseer. Onder die eerste 60 [[nobelprys]]wenners in chemie is 42 van sy studente.&lt;ref&gt;inligting diens van die wetenskap: [http://idw-online.de/pages/de/news4377 ''die hervormer van die wêreld voedsel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810031022/http://idw-online.de/pages/de/news4377 |date=10 Augustus 2014 }} Kennisgewing No. 27 gedateer 16. In April 1998, let wel op die lys.&lt;/ref&gt;

=== Stigting van internasionale maatskappye ===
[[Lêer:Fray Bentos 2052804852 4b7dbacf43.jpg|duimnael|Monument in Fray Bentos]]
Die naam Liebig en sy uitvindings het wêreldwyd bekend geraak, veral weens die internasionale maatskappy wat in 1865 in Londen gestig is, ''Liebig's Extract of Meat Company'', met sy belangrikste produksiefasiliteit in Fray Bentos (Uruguay), asook sy produkte, kentekens en advertensies. In 1964 het die Liebig-maatskappy en die teemaatskappy ''Brook Bond &amp; Company'' (gestig in 1869 in Manchester deur Arthur Brook) saamgesmelt om ''Brook Bond Liebig Co.'' te vorm, en is later deur die Unilever-groep van maatskappye oorgeneem. Die Liebig-konsentraatblokkies was in Frankryk en België tot in die 1950's onder die naam ''Cubes Liebig'' 'n algemene huishoudsproduk.

== Literêre Werke ==
* ''Einige Bemerkungen über die Bereitung und Zusammensetzung des Brugnatellischen und Howardschen Knallsilbers''. In: Repertorium für die Pharmacie. Bd. 12. Nürnberg 1822. bl. 412–426 (Deutschen Textarchiv)
* ''Ueber die Verbindungen, welche durch die Einwirkung des Chlors auf Alkohol, Aether, ölbildendes Gas und Essiggeist entstehen.'' In: ''An.. Pharm.'' Band 1, (Heidelberg) 1832, bl. 182–230.
* Liebig, ''Anleitung zur Analyse organischer Körper'' 1837, Verlag Vieweg, Braunschweig, ([http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN51217640X Digitalisat/Faksimile]); 2. Aufl. 1853. ([http://archive.org/stream/anleitungzurana00liebgoog#page/n6/mode/2up Digitalisat])
* ''Die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Physiologie und Pathologie.'' Braunschweig 1842.
* Liebig, ''Die Chemie in ihrer Anwendung auf Agricultur und Physiologie'' 1840, Verlag Vieweg Braunschweig (Deutschen Textarchiv); 5. korr. und sehr vermehrte Aufl. 1843. ([http://books.google.de/books?id=TO4TAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_atb#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Die Chemie in ihrer Anwendung auf Agricultur und Physiologie'' Digitalisat])
* '' Ueber das Studium der Naturwissenschaften und über den Zustand der Chemie in Preußen''. Vieweg, Braunschweig 1840, {{urn|nbn|de:hbz:061:2-7658}}
* Liebig, ''Die Thierchemie, oder die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Physiologie und Pathologie'' 1842, Verlag Vieweg Braunschweig (Deutschen Textarchiv); 2. Aufl. 1843
* Liebig und Geiger, ''Handbuch der Organischen Chemie – mit Rücksicht auf Pharmacie'' 1843, Verlag Winter, Leipzig und Heidelberg. [http://bsb3.bsb.lrz.de/~db/1007/bsb10073226/images/index.html?id=10073226&amp;fip=yztsewqeayayztsfsdrewqxsxdsydxdsydsdas&amp;no=3&amp;seite=5 MDZ Reader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518100244/http://bsb3.bsb.lrz.de/~db/1007/bsb10073226/images/index.html?id=10073226&amp;fip=yztsewqeayayztsfsdrewqxsxdsydxdsydsdas&amp;no=3&amp;seite=5 |date=18 Mei 2020 }}
* ''Ueber einige Harnstoffverbindungen und eine neue Methode zur Bestimmung von Kochsalz und Harnstoff im Harn.'' In: ''Ann. Pharm.'' Band 85, (Heidelberg) 1853, bl. 289–328.
* Liebig, Poggendorff und Wöhler, ''Handwörterbuch der reinen und angewandten Chemie'' Verlag Vieweg Braunschweig, 1. Band, 1842, ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde06unkngoog#page/n7/mode/2up Digitalisat]); 2. Band, 2. Aufl. 1858. ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde01whgoog#page/n8/mode/2up Digitalisat]); 3. Band, 1848. ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde07unkngoog#page/n7/mode/2up Digitalisat])
* ''Ueber Theorie und Praxis in der Landwirtschaft.'' Braunschweig 1856.
* Liebig, ''Über das Verhalten der Ackerkrume zu den in Wasser löslichen Nahrungsstoffen der Pflanzen.'' München, Cotta, 1858
* Liebig, ''Chemische Briefe (Nr. 1–33)'' Leipzig und Heidelberg, 3. Aufl. 1851 ([http://www.archive.org/details/chemischebriefe00liebuoft Nr. 1–33 Digitalisat/Faksimile]) und ''Chemische Briefe (Nr. 1–50)'' 1865 – wohlfeile Ausgabe 1865, Verlag Winter, Leipzig und Heidelberg, {{urn|nbn|de:hbz:061:2-13671}}
* ''Ueber Gärung, ueber Quelle der Muskelkraft und Ernährung.'' Leipzig 1870.
* ''Suppe für Säuglinge.'' 3. Aufl., Braunschweig 1877.

== Eerbewyse ==
Reeds tydens sy leeftyd is hy deur John Laurence Smith geëerd deurdat hy 'n nuutontdekte mineraal, Liebigiet, in 1848 na hom genoem het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.mindat.org/min-2398.html Mindat: ''Liebigite''].&lt;/ref&gt;

In die jare na Liebig se dood is monumente in sommige stede van Duitsland opgerig, bv. in München, Darmstadt en Giessen. Die oorspronklike monument in Giessen, deur Fritz Schaper in 1890 geskep, is in 1945 vernietig, maar die kop kon in 1952 in die nuwe monument gebruik word.

&lt;gallery&gt;
Liebigite-171839.jpg|Uraan-mineraal Liebigiet, deur John Lawrence Smith in 1848 ontdek
Liebig-Muenchen.jpg|Liebig-monument in München, 1883
Liebigdenkmal2.JPG|Liebig-monument in Giessen, 1890
Darmstadt Luisenplatz Justus-Liebig-Denkmal.jpg|Liebig-monument in Darmstadt
Liebigmuseum.01.jpg|Die Liebig-Museum in Giessen
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery&gt;
Liebig-Museum-Giessen-GDCH-Tafel-Emha-2.jpg|Gedenkplaat by Giessen Liebig-Museum, 2003
100RM1933AV.jpg|Reich-banknoot, ontwerp deur Wilhelm Trautschold in 1935
DBP 1953 166 Liebig.jpg|Gedenkseël (1953) 150ste Verjaarsdag (Duitse Pos)
Stamps of Germany (DDR) 1978, MiNr 2336.jpg|Herdenkingseël (1978) vir die 175ste Verjaarsdag (Deutsche Post, die Duitse Demokratiese Republiek)
Briefmarke deutschland 55cent justus liebig 1803 2003.png|Gedenkseël (2003) vir die 200ste Verjaarsdag (Deutsche Post AG)
&lt;/gallery&gt;

Die voormalige Ludwigs-Universität in Giessen is na die [[Tweede Wêreldoorlog]] na die Justus-Liebig-Universiteit herdoop.

Van 1953 tot sy ontbinding na die val van die [[Duitse Demokratiese Republiek]] het die [[Maagdeburg]] skool vir chemiese ingenieurswese, Liebig se naam gedra. In die voorkant van die gebou staan steeds vandag 'n borsbeeld van Liebig wat in 1953 deur Max Roßdeutscher geskep is.

In erkenning van sy prestasies, is twee pryse onder sy naam geskep, naamlik die Justus-von-Liebig-prys vir wêreldvoeding en die Liebig-Wöhler-vriendskapsprys.

Verskeie plekke is na Liebig vernoem,&lt;ref&gt;''Uitsluitlike-terapie swembad nou, &quot;Justus von Liebig-Therme&quot;''. In: ''Gießener Allgemeine Zeitung'', 25. November 2009.&lt;/ref&gt; onder andere Mount Liebig in die [[Noordelike Gebied]] in [[Australië]], en selfs 'n maankrater.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Wilhelm Strube, Helga Strube: ''Justus Liebig. Eine Biographie.'' Sax-Verlag, Markkleeberg 2005, {{ISBN|3-930076-58-6}}.
* Der Präsident der Justus-Liebig-Universität Gießen (Hrsg.): ''Justus Liebig: (1803–1873). Ausstellung der Justus-Liebig-Universität zum 200. Geburtstag von Justus Liebig.'' (3 Bände), Justus-Liebig-Universität Gießen, Gießen 2003, {{ISBN|3-9808949-0-8}}.
* Gesellschaft Deutscher Chemiker (Frankfurt/Main): ''Historische Stätten der Chemie: Justus von Liebig – Gießen.'' 16. Mai 2003.
* Georg Schwedt: ''Liebig und seine Schüler – Die neue Schule der Chemie.'' Springer Verlag, Berlin 2002, {{ISBN|3-540-43205-1}}.
* William H. Brock: ''Justus von Liebig: Eine Biographie des großen Naturwissenschaftlers und Europäers.'' Vieweg, Braunschweig 1999, {{ISBN|3-528-06995-3}}.
* Antonio Saltini: ''Storia delle scienze agrarie.'' Teil III: ''L'età della machina a vapore e dei concimi industriali.'' Edagricole, Bologna 1989, {{ISBN|88-206-2414-1}}.
* S. Schulz, P. Menzel: ''Justus von Liebig. „Alles ist Chemie“.'' Stuttgart-Hohenheim 1999.
* Hertha von Dechend: ''Justus von Liebig. In eigenen Zeugnissen und solchen seiner Zeitgenossen.''. Verlag Chemie, Weinheim 1963.
* Jacob Volhard: ''Justus von Liebig – Ein Lebensbild'' (2 Bände). Leipzig 1909.
* Georg Klemperer: ''Justus von Liebig und die Medicin''. Verlag August Hirschwald, Berlin 1900.
* Barrie Blake Coleman: ''Brand names and product dynasties – Lessons in retrospect.'' Westland Books Pvt, Chennai/Indien 2000, {{ISBN|1-85252-462-6}}, bl. 47f, 40, 183, 102.
* Adolph Kohut: ''Justus von Liebig. Sein Leben und Wirken. Auf Grund der besten und zuverlässigsten Quellen geschildert. Mit ungedruckten Briefen Liebigs, zwei Briefen Liebigs in Faksimile und 34 Original-Illustrationen''. Emil Roth, Gießen 1904

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* [http://docnum.u-strasbg.fr/cdm/search/searchterm/von%20liebig/order/creato Digitale werke van Liebig] – SICD van Strasbourg Universiteit
* [http://www.liebig-museum.de/ Liebig-Museum in Gießen,] [http://www.liebig-museum.de/dokumente/historische_staetten.pdf Historiese plekke] (PDF; 261&amp;nbsp;kB)
* [http://www.uni-giessen.de/cms/ueber-uns/jlu/justusliebig Universiteit van Giessen]
* [http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/118572741 Artikel deur/oor Justus von Liebig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721212321/http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/118572741 |date=21 Julie 2015 }} in die Politechnischen Journal
* [https://opacplus.bsb-muenchen.de/metaopac/search?isbn=3447028580&amp;db=100 Die nalating van Liebig is geleë in die Beierse staat biblioteek]

{{Wenners van die Copley-medalje 1801–1850}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:von Liebig, Justus}}
[[Kategorie:Duitse adel]]
[[Kategorie:Duitse chemici]]
[[Kategorie:Duitse uitvinders]]
[[Kategorie:Geboortes in 1803]]
[[Kategorie:Sterftes in 1873]]</text>
      <sha1>pnjj003m38x42qwsmpvhze5sp9yk2xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Redfoo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125945</id>
    <revision>
      <id>2923153</id>
      <parentid>2890584</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>194115</id>
      </contributor>
      <comment>Rol weergawe [[Special:Diff/2890584|2890584]] deur [[Special:Contributions/~2026-21252-32|~2026-21252-32]] ([[User talk:~2026-21252-32|bespreek]]) terug.Edit by globally banned LTA Wikinger</comment>
      <origin>2923153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="teo2zfnn2amrzu1iip5wgbtnlz56jqa" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Redfoo
| beeld           = LMFAO, 2011.jpg
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = 
| agtergrondkleur = LMFAO (2006-2012)
| geboortenaam    = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| alias           = 
| geboortedatum   = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| geboorteplek    = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| oorsprong       = [[Los Angeles]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum      = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| sterfplek       = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| genre           = [[EDM]], [[Dance]]
| beroep          = &lt;!-- Slegs vir indiwidue --&gt;
| instrument      = 
| jare_aktief     = 2006-2012
| etiket          = Party Rock
| assosiasies     = [[Interscope Records]]
| webwerf         = [http://www.redfoo.com]
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = Redfoo, SkyBlu
}}

'''Stefan Kendal Gordy''', beter bekend onder die Redfoo-kuns naam. Hy is 'n Rapper, DJ, Amerikaanse rekord produsent, jonger seun van [[Barry Gordy]]. Hy word onthou as die helfte van [[LMFAO]], vir die maak van liedjies soos &quot;Party Rock Anthem&quot; en &quot;Sexy and I Know It&quot;. Sy eerste solo-sanger is &quot;Let's Get Ridiculous&quot; en &quot;New Thang&quot;

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1975]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>teo2zfnn2amrzu1iip5wgbtnlz56jqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leon Basson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140269</id>
    <revision>
      <id>2923122</id>
      <parentid>2917478</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9958" sha1="sg3hjqsz1fdemun0bcr5szcx6hs0sj1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| honorific-prefix    = 
| name                = Leon Basson
| honorific-suffix    = [[Member of Parliament|MP]]
| image               = Leon Basson.png
| image_size          = 
| caption             =
| order               = Skaduminister van Water &amp; Sanitasie
| leader              = [[John Steenhuisen]]
| term_start          = 5 Desember 2020
| term_end            = 
| predecessor         = 
| successor           = 
| order1              = Leier van die [[Demokratiese Alliansie]] in die [[Noordwes]]
| deputy1             = [[Freddy Sonakile]]
| term_start1         = 21 November 2020
| term_end1           = 
| predecessor1        = [[Joe McGluwa]]
| successor1          = 
| order2              = Onderleier van die Demokratiese Alliansie in die Noordwes
| term_start2         = 2017
| term_end2           = 21 November 2020
| predecessor2        = Petro Nel
| successor2          = Freddy Sonakile
| office3             = Skaduminister van Menslike nedersettings, Water en Sanitasie
| leader3             = [[John Steenhuisen]]&lt;br/&gt;[[Mmusi Maimane]]
| term_start3         = 5 Junie 2019
| term_end3           = 5 Desember 2020
| predecessor3        = 
| successor3          = 
| order4              = Skaduminister van Water &amp; Sanitasie
| leader4             = Mmusi Maimane
| term_start4         = 1 Julie 2017
| term_end4           = 5 Junie 2019
| predecessor4        = [[Heinrich Volmink]]
| successor4          = &lt;!-- ''Position dissolved'' --&gt;
| order5              = Adjunkskaduminister van Water &amp; Sanitasie
| term_start5         = 5 Junie 2014
| term_end5           = 1 Julie 2017
| predecessor5        = &lt;!-- ''Position established'' --&gt;
| successor5          = [[Tarnia Baker]]
| order6              = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
| term_start6         = 21 Mei 2014
| term_end6           = 
| geboortenaam        = Leonard Jones Basson
| birth_date          = {{birth date and age|1960|4|8|df=y}}
| birth_place         = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| nationality         = [[Suid-Afrika]]ner
| party               = [[Demokratiese Alliansie]]
| otherparty          = 
| spouse              = Daleen
| partner             =  &lt;!--For those with a domestic partner and not married--&gt;
| relations           = 
| children            = 3
| education           = 
| alma_mater          = 
| occupation          = 
| profession          = 
| woonplek            = [[Brits]], [[Noordwes]]
| committees          = 
| awards              = 
| website             = 
}}

'''Leonard Jones Basson''' (gebore 8 April 1960) is 'n Suid-Afrikaanse politikus, 'n Parlementslid (LP) vir die [[Demokratiese Alliansie]] en die provinsiale leier van die DA in die [[Noordwes]]. Basson het vanaf 2017 tot 2020 as die adjunk-provinsiale leier gedien. Hy het al verskeie poste in die Amptelike Opposisie-skadukabinet van Suid-Afrika beklee. Hy was tussen 2014 en 2017 die skadu-adjunkminister van water en sanitasie voordat hy in 2017 tot skaduminister van water en sanitasie bevorder is. Na die 2019-verkiesing is hy as die skaduminister van menslike nedersettings, water en sanitasie aangewys. Hy dien sedert Desember 2020 as die skaduminister van water en sanitasie.
==Biografie==
Basson woon al sedert 1976 in [[Brits]] in die [[Noordwes]]. Hy is getroud met Daleen, en hulle het drie kinders en ses kleinkinders.&lt;ref name=&quot;DA&quot;&gt;{{cite web |title=Leon Basson North West Provincial Leader |url=https://www.da.org.za/people/leon-basson |website=Democratic Alliance |access-date=23 November 2020}}&lt;/ref&gt; Basson het vir 10 jaar op die beheerliggaam van Laerskool Pansdrif gedien en was vir ses jaar die voorsitter.&lt;ref name=&quot;DA&quot;/&gt; Hy was ook vir 12 jaar 'n lid van die beheerliggaam van Hoërskool Brits en het vir nege jaar lank as die voorsitter gedien.&lt;ref name=&quot;DA&quot;/&gt;
==Politieke loopbaan==
Basson is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] (voorheen die [[Demokratiese Party]]). In 1995 is hy as raadslid van die [[Madibeng Paaslike Munisipaliteit]] verkies.&lt;ref name=&quot;DA&quot;/&gt; Hy het tot sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|algemene verkiesing van 2014]] as 'n raadslid gedien. Die DA-parlementêre leier, Mmusi Maimane, het hom as die skadu-adjunkminister van water en sanitasie aangestel.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Maimane |first1=Mmusi |title=The DA's shadow cabinet - Mmusi Maimane |url=https://www.politicsweb.co.za/party/the-das-shadow-cabinet--mmusi-maimane |access-date=23 November 2020 |agency=Politicsweb |date=5 Junie 2014}}&lt;/ref&gt; Hy is in 2017 tot Skaduminister van Water en Sanitasie bevorder.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Changes to DA Shadow Cabinet |url=https://www.da.org.za/2017/06/changes-da-shadow-cabinet/|access-date=23 November 2020}}&lt;/ref&gt; Hy is ook in 2017 as die DA se adjunkleier in die Noordwes verkies.&lt;ref name=&quot;DA&quot; /&gt; Hy is tans hoof van die DA se Madibeng-kiesafdeling.&lt;ref name=&quot;DA&quot;/&gt;

Hy is in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Mei 2019]] tot die Parlement herverkies. Maimane het hom toe as Skaduminister vir die nuutgeskepte portefeulje Menslike Nedersettings, Water en Sanitasie aangestel.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEE: These are the people who will represent you in Parliament, provincial legislatures |url=https://www.news24.com/news24/elections/news/see-these-are-the-people-who-will-represent-you-in-parliament-provincial-legislatures-20190515 |access-date=23 November 2020 |agency=News24 |date=15 Mei 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gerber |first1=Jan |title=Here's the DA's 'shadow cabinet' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/heres-the-das-shadow-cabinet-20190605 |access-date=23 November 2020 |agency=News24 |date=5 Junie 2019}}&lt;/ref&gt;

Op 21 November 2020 is Basson as die DA se provinsiale leier in die Noordwes verkies.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Morapela |first1=Katleho |title=NW to elect new DA leader |url=https://www.ofm.co.za/article/centralsa/299350/nw-to-elect-new-da-leader |access-date=23 November 2020 |newspaper=OFM |date=21 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chothia |first1=Andrea |title=DA announces provincial leadership election results |url=https://www.thesouthafrican.com/news/da-provincial-congress-leadership-election-results/ |access-date=23 November 2020 |newspaper=The South African |date=21 November 2020 |archive-date=29 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129021420/https://www.thesouthafrican.com/news/da-provincial-congress-leadership-election-results/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=27 November 2020|title=Local resident the new DA leader in North West|work=Komorant|url=https://kormorant.co.za/2020/11/27/local-resident-the-new-da-leader-in-north-west/|access-date=1 Mei 2021|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420042908/https://kormorant.co.za/2020/11/27/local-resident-the-new-da-leader-in-north-west/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hy is dae daarna deur die nuutverkose DA nasionale leier [[John Steenhuisen]] as die skaduminister van water en sanitasie aangewys.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mazzone |first1=Natasha |title=DA announces new Shadow Cabinet that will bring Real Hope and Real Change |url=https://www.da.org.za/2020/12/da-announces-new-shadow-cabinet-that-will-bring-real-hope-and-real-change |access-date=5 Desember 2020 |newspaper=Democratic Alliance |date=5 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;

In April 2021 was Basson sterk gekant teen die departement van water en sanitasie se besluit om 24 Kubaanse ingenieurs in diens te neem om Suid-Afrika se waterkrisisse aan te spreek. Hy het 'n beroep op minister [[Lindiwe Sisulu]] gedoen om die ontplooiing om te keer en eerder Suid-Afrikaanse ingenieurs te gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Meyer|first=Dan|date=28 April 2021|title=Cuban engineers latest: ‘Send specialists home, hire SA professionals – DA|work=The South African|url=https://www.thesouthafrican.com/news/cuban-engineers-latest-ecsa-water-crisis-lindiwe-sisulu-who-are-cuba/|access-date=1 Mei 2021|archive-date= 1 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501193608/https://www.thesouthafrican.com/news/cuban-engineers-latest-ecsa-water-crisis-lindiwe-sisulu-who-are-cuba/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Na die skorsing van voormalige Noordwes premier [[Supra Mahumapelo]] se ANC-lidmaatskap aan die einde van April 2021, het Basson gesê dat &quot;die skorsing meer as tien jaar te laat kom&quot; en dat die Noordwes Provinsie &quot;vandag in 'n beter posisie sou gewees het as Supra Mahumapelo nooit gebeur het nie.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Basson|first=Leon|date=29 April 2021|title=Supra’s ANC membership suspension 10 years too late – Leon Basson|work=Politicsweb|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/supras-anc-membership-suspension-10-years-too-late|access-date=1 Mei 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Solomons|first=Tarryn-Leigh|date=29 April 2021|title=Supra Mahumapelo suspension’s 10 years too late - DA|work=IOL|location=Cape Town|url=https://www.iol.co.za/news/politics/supra-mahumapelo-suspensions-10-years-too-late-da-9594abb8-6791-45a5-a08e-d35c34ec5d60|access-date=1 Mei 2021}}&lt;/ref&gt;

In Julie 2023 is Basson as die DA se provinsiale leier herverkies.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-29 |title=DA hopes elected North West leadership will help win votes |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/da-hopes-elected-north-west-leadership-will-help-win-votes/ |access-date=2023-08-04 |website=SABC News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==Verwysings==
{{verwysings}}
== Eksterne skakels ==
*[https://www.pa.org.za/person/leonard-jones-basson/ Leon Basson se profiel op ''People's Assembly'']
* {{Twitter|leon_basson}}
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| il = Leon Basson
}}

{{Huidige LP's van Suid-Afrika}}

{{DEFAULTSORT:Basson, Leon}}
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1960]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]]</text>
      <sha1>sg3hjqsz1fdemun0bcr5szcx6hs0sj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Cardo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140282</id>
    <revision>
      <id>2923163</id>
      <parentid>2791021</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6051" sha1="oc1mw4b0t4t7dj11kkthdg999kph12l" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Michael Cardo
| beeld           = 
| beeldonderskrif = 
| orde            = Lid van die parlement
| termynaanvang   = 21 Mei 2014
| termyneinde     = 
| vise            = 
| voorganger      = 
| opvolger        = 
| geboortenaam    = Michael John Cardo
| geboortejaar    = 1977
| geboortemaand   = 6
| geboortedag     = 28
| geboorteplek    = [[Durban]]
| sterftedatum    = 
| sterfteplek     = 
| party           = [[Demokratiese Alliansie]]
| orde2           = Skaduminister van indiensneming en arbeid
| termynaanvang2  = 5 Junie 2019
| termyneinde2    = &lt;!-- dienend --&gt;
| leier2          = [[Mmusi Maimane]]&lt;br/&gt;[[John Steenhuisen]]
| voorganger2     = ''nuwe pos''
| opvolger2       = 
| orde3           = Skaduminister van ekonomiese ontwikkeling
| termynaanvang3  = 18 Junie 2015
| termyneinde3    = 5 Junie 2019
| leier3          = [[Mmusi Maimane]]
| voorganger3     = [[Kobus Marais]]
| opvolger3       = 
| eggenoot        = 
| kinders         =
| alma_mater      = 
| religie         = 
| toekennings     = 
}}

'''Michael John Cardo''' (gebore op 28 Junie 1977) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer, akademikus en politikus wat sedert Junie 2019 as die skaduminister van indiensneming en arbeid dien. Hy is in Mei 2014 tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Tussen Junie 2015 en Junie 2019 was hy die skaduminister van ekonomiese ontwikkeling. Cardo is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]].

== Vroeë lewe en opvoeding ==
Cardo is in 1977 in [[Durban]] gebore. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jonathanball.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4056&amp;Itemid=6|title=Michael Cardo - verkorte CV|website=Jonathan Ball Publishers|access-date=5 Februarie 2021|archive-date=17 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017104914/https://www.jonathanball.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4056&amp;Itemid=6|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hy het 'n BA Honneurs in geskiedenis aan die Universiteit van Natal behaal. Hy het 'n MPhil en 'n PhD in geskiedenis aan die [[Universiteit van Cambridge]]. Hy het die Trinity College bygewoon vir sy studie aan Cambridge.&lt;ref name=&quot;UCT&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.uct.ac.za/main/about/governance/council/members|title=Dr Michael John Cardo MP|website=University of Cape Town|access-date=17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

== Politieke loopbaan ==
In 2003 het Cardo by die politieke personeel van die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit en as 'n stafhoof gewerk in die kantoor van die DA-leier [[Tony Leon]]. &lt;ref name=&quot;LT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=763:michael-cardo&amp;catid=13:authors&amp;Itemid=28|title=Michael Cardo|website=Literary Tourism|access-date=17 Oktober 2020|archive-date=18 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018155830/http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=763:michael-cardo&amp;catid=13:authors&amp;Itemid=28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Tussen 2004 en 2006 was hy die nasionale direkteur van navorsing by die party. Gedurende die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|algemene verkiesingsveldtog van 2009]] werk Cardo as [[Helen Zille]] se toespraakskrywer. 

Hierna, tussen 2011 en 2014, was hy werksaam in die beleid- en strategie-eenheid van die departement van die premier in die Wes-Kaapse regering. &lt;ref name=&quot;LT&quot;/&gt;

== Parlementêre loopbaan ==
Voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|algemene verkiesing op 7 Mei 2014]] het Cardo as 'n DA-parlementêre kandidaat 'n setel in die Nasionale Vergadering verower. &lt;ref name=&quot;PA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pa.org.za/person/michael-john-cardo/|title=Dr Michael John Cardo|website=People's Assembly|access-date=17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; Hy is op 21 Mei 2014 as lid van die parlement beëdig. In Junie 2014 is hy toewys aan die portefeuljekomitee vir staatsdiens en administrasie, prestasiemonitering en -evaluering en die permanente komitee vir die ouditeur-generaal. 

Die vorige DA-parlementêre leier, [[Mmusi Maimane]], het hom op 18 Junie 2015 as die skaduminister van ekonomiese ontwikkeling aangestel &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/david-maynier-new-da-shadow-minister-of-finance--j|title=David Maynier new DA Shadow Minister of Finance - John Steenhuisen|last=Steenhuisen|first=John|date=18 Junie 2015|website=Politicsweb|access-date=17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt; en hy word 'n lid van die portefeuljekomitee. 

Cardo is in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Mei 2019]] vir 'n tweede termyn as LP herkies. &lt;ref name=&quot;UCT&quot;/&gt; In Junie 2019 word hy die skaduminister van indiensneming en arbeid.  Hy word later daardie maand lid van die portefeuljekomitee vir indiensneming en arbeid.

Cardo bly in sy pos as skaduminister vir indiensneming en arbeid in John Steenhuisen se skadukabinet. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.da.org.za/2020/12/da-announces-new-shadow-cabinet-that-will-bring-real-hope-and-real-change|title=DA announces new Shadow Cabinet that will bring Real Hope and Real Change|last=Mazzone|first=Natasha|website=Democratic Alliance|access-date=5 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlike lewe ==
Cardo is een van 'n aantal openlike LGBTQ+ parlementslede. 

Cardo is in 2006 bekroon met 'n besoekende navorsingsgenootskap aan die Helen Suzman-stigting,&lt;ref name=&quot;LT&quot;/&gt; waartydens hy 'n biografie van die voormalige Suid-Afrikaanse Liberale Party leier, Peter Brown, geskryf het, getiteld ''Opening Men’s Eyes: Peter Brown and the Liberal Struggle for South Africa'' (Jonathan Ball: 2010).

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.parliament.gov.za/person-details/28 Dr Michael John Cardo] by die [[parlement van Suid-Afrika]].

{{Huidige LP's van Suid-Afrika}}

{{DEFAULTSORT:Cardo, Michael}}
[[Kategorie:Geboortes in 1977]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]</text>
      <sha1>oc1mw4b0t4t7dj11kkthdg999kph12l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Operasie Manna en Cowhound</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188969</id>
    <revision>
      <id>2923217</id>
      <parentid>2912139</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="82tmvyb34gy9ik46hf0bmqjxiqhinzh" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Een Amerikaanse B-17 lost in het kader van operatie Chowhound in mei 1945 boven het totaal verwoeste Schiphol een lading levensmiddelen.jpg|duimnael|Brood uit die hemel; 'n Amerikaanse B-17 los voedsel bo die verwoeste lughawe [[Schiphol]]]]

'''Operasie Manna en Cowhound''' was 'n operasie van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] aan die einde van April 1945 om die honger bevolking van die provinsies Utrecht, Noord- en Suid-Holland wat steeds onder [[Nazi-Duitsland|Duitse]] besetting was te hulp te kom.

Die westelike provinsies van [[Nederland]] kon maklik van die res van die land geskei word deur 'n strook land met water te laat oorstroom. Hierdie verdediging is in 1672 met sukses gebruik om die inval van Lodewyk XIV te stuit, maar in die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit tot 'n groot humanitêre ramp gelei. Hitler het beveel om die 'Vesting Holland' tot die laaste te behou en die Geallieerdes het besluit om eers Duitsland self te onderwerp. Die Vesting Holland het daarom tot die oorgawe van 5 Mei 1945 afgeslote van die buitewêreld in hande van die Nazi's gebly. Dit het tot groot honger en gebrek aan talle materiale gelei, soos byvoorbeeld seep, leer, rubber, medisyne en brandstowwe.

Talle mense het van honger, koue of siektes omgekom. Die aantal is nie presies bekend nie, maar dit word beraam op 22&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.niod.nl/nl/vraag-en-antwoord/slachtoffers-hongerwinter |title=NIOD |access-date= 2 Augustus 2018 |archive-date= 9 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509200600/https://www.niod.nl/nl/vraag-en-antwoord/slachtoffers-hongerwinter |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; In April het die Geallieerdes en ook die Neutrales soos Swede besef dat tyd om die mense te red min geraak het. Hulle het toestemming gevra om die bomwerpers brood en ander voedsel te laat los bo Nederland. Op 29 April het die eerste vlugte begin, 'n week voor die kapitulasie.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>82tmvyb34gy9ik46hf0bmqjxiqhinzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Navajo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224254</id>
    <revision>
      <id>2923193</id>
      <parentid>2720182</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="7vzf2m4tktluq3vnj0g97uucrhyr55r" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Navajo (taal)]].''
{{Etniese groep
|beeld = [[Lêer:Navajo-portraits.jpg|300px]]
|onderskrif = Portrette van bekende Navajo-persoonlikhede
|groep = Navajo
|bevolking = 300&amp;nbsp;460&lt;ref&gt;{{en}} Donovan, Bill. [http://navajotimes.com/news/2011/0711/070711census.php &quot;Census: Navajo enrollment tops 300,000.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171122183903/http://navajotimes.com/news/2011/0711/070711census.php |date=22 November 2017 }} ''Navajo Times'' 7 Julie 2011 (besoek op 8 Julie 2011)&lt;/ref&gt;
|plek = {{vlagland|Verenigde State}} ([[Arizona]], [[Colorado]], [[Nieu-Meksiko]], [[Utah]])
|taal = [[Navajo (taal)|Navajo]] en [[Engels]]
|geloof = Tradisionele Navajogodsdiens, [[Christendom]] (hoofsaaklik [[Rooms-Katolieke Kerk]]), [[Mormonisme]], Inheemse Amerikaanse Kerk
|verwante = [[Indiane]]
}}

Die '''Navajo''' of '''Navaho''' ([[Navajo (taal)|Navajo]]: ''Diné'' of ''Naabeehó'') is 'n inheemse [[etniese groep]] wat in die hedendaagse [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] [[Arizona]], [[Colorado]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Utah]] woon. Hulle vorm die tweede grootste groep [[Indiane]] ná die [[Cherokee]] en bly in hul Navajonasie in die suidweste van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] net noord van die grens tot [[Meksiko]].

[[Lêer:Official design of the Navajo Nation flag as it was adopted on May 21, 1968.png|duimnael|links|Vlag van die Navajonasie]]
[[Lêer:Südwesten01.png|duimnael|links|Die Navajo en buurvolke se Indianereservaat in die suidweste van die Verenigde State]]
Sowat die helfte van die Navajo bly in die Navajonasie wat oor die deelstate Arizona, Colorado, Nieu-Meksiko en Utah streek. Dit vorm sowel volgens oppervlak as bevolking die grootste van die Verenigde State se Indianereservate. Die Navajonasie sluit die bekende [[Four Corners (VSA)|Four Corners]] in, dié punt waar die vier genoemde Amerikaanse deelstate op één punt ontmoet.

Die Navajo praat veral Navajo as [[moedertaal]]. Dit behoort saam met Tlingit en ander kleiner tale tot die [[Na-Dené-tale]], een van die primêre [[taalfamilie]]s van die wêreld. Die meeste Navajo gebruik [[Engels]] as [[tweede taal]].

Die deelstate met die grootste Navajobevolkings is Arizona (140&amp;nbsp;263) en Nieu-Meksiko (108&amp;nbsp;306). Meer as driekwart van die Navajobevolking bly in dié twee deelstate.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=American FactFinder, United States Census Bureau |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=01000US&amp;-parsed=true&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-_caller=geoselect&amp;-format= |title=U.S. Census Bureau, 2007 |publisher=Factfinder.census.gov |accessdate=30 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107121635/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y |archive-date= 7 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Verdere leesstof ==
* {{en}} Iverson, Peter (2002). ''Diné: A History of the Navahos''. Albuquerque: University of New Mexico Press. {{ISBN|0-8263-2714-1}}.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Navajo}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Navajo-people|title=Navajo|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 Oktober 2018}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Etniese groepe in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Indiane]]</text>
      <sha1>7vzf2m4tktluq3vnj0g97uucrhyr55r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kepler-107</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227481</id>
    <revision>
      <id>2923058</id>
      <parentid>2437229</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3761" sha1="q06je3v6ss8kei8o9946bgjlx851ysk" xml:space="preserve">{{Inligtingskas ster
| naam= Kepler-107
| beeld= 
| onderskrif= 
| sterrebeeld= [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]]
| bayernaam= 
| spektraaltipe= G2
| soort= 
| RK= {{RK|19|48|06.7736}}&lt;ref name=&quot;Gaia DR2&quot;/&gt;
| Dek= {{Dek|+48|12|30.9619}}&lt;ref name=&quot;Gaia DR2&quot;/&gt;
| magnitude= 
| skynmagnitude= 11,39
| absolute magnitude= 
| B-V = 
| U-B = 
| massa= 
| radius= 1,411
| ligsterkte= 
| ouderdom= 
| temperatuur= 
| afstand= 
| rotasiespoed= 
| fe-h= -0,0920&lt;ref name=ExoKyoto /&gt;
| veranderlik= 
| veelvoudig= 
| planete= 
| name= 
}}

'''Kepler-107''' is ’n [[Sterreklassifikasie#Klas G|G-tipe]] ster, nes die [[Son]], in die [[sterrebeeld]] [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]]. Dit het vier bevestigde [[eksoplanete]].

==Planeetstelsel==

{{Wentelkas begin
| name = Kepler-107
| table_ref=&lt;ref name=&quot;Kepler107b&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kepler107c&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kepler107d&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kepler107e&quot; /&gt;
}}
{{Wentelkas 
| exoplanet = b
| mass = 0,01167
| radius = 0,1392
| semimajor = 0,04232
| period = 3,179997
}}
{{Wentelkas 
| exoplanet = c
| mass = 0,0133
| radius = 0,161
| semimajor = 0,05647
| period = 4,901425
}}
{{Wentelkas 
| exoplanet = d
| mass = 0,00371
| radius = 0,0955
| semimajor = 0,078
| period = 7,95820
}}
{{Wentelkas 
| exoplanet = e
| mass = 0,0360
| radius = 0,308
| semimajor = 0,1177
| period = 14,749049
}}
{{Wentelkas einde}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em|verwysings=

&lt;ref name=ExoKyoto&gt;{{cite web |url=http://www.exoplanetkyoto.org/exohtml/Kepler-107.html |title=Kepler-107 |website=www.exoplanetkyoto.org |access-date=4 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015848/http://www.exoplanetkyoto.org/exohtml/Kepler-107.html |archive-date=7 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gaia DR2&quot;&gt;{{webblad DR2|2086625752425381632}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kepler107b&quot;&gt;{{cite web|title=Exoplanets Data Explorer {{!}} Exoplanets - Detail View|url=http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_b|website=exoplanets.org|accessdate=5 Mei 2017|archive-date= 8 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008202319/http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_b|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kepler107c&quot;&gt;{{cite web|title=Exoplanets Data Explorer {{!}} Exoplanets - Detail View|url=http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_c|website=exoplanets.org|accessdate=5 Mei 2017|archive-date= 9 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009205228/http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_c|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kepler107d&quot;&gt;{{cite web|title=Exoplanets Data Explorer {{!}} Exoplanets - Detail View|url=http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_d|website=exoplanets.org|accessdate=5 Mei 2017|archive-date=28 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128181203/http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_d|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kepler107e&quot;&gt;{{cite web|title=Exoplanets Data Explorer {{!}} Exoplanets - Detail View|url=http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_e|website=exoplanets.org|accessdate=5 Mei 2017|archive-date= 9 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009010837/http://exoplanets.org/detail/Kepler-107_e|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

==Eksterne skakels==
* [http://kepler.nasa.gov/Mission/discoveries/ Tabel van bevestigde planete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170401080610/https://kepler.nasa.gov/MIssion/discoveries/ |date= 1 April 2017 }} by [[Nasa]] se [[Kepler-ruimteteleskoop|Kepler-sending]]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Kepler-107|Engelse Wikipedia]]
{{Lug3|19|48|06.77|+|48|12|30.9|aansig=titel}}

{{Sterplanete}}

{{Ruimtesaadjie}}

[[Kategorie:Swaan (sterrebeeld)]]
[[Kategorie:Planetêre stelsels]]
[[Kategorie:Kepler-voorwerpe]]
[[Kategorie:G-tipe hoofreekssterre]]</text>
      <sha1>q06je3v6ss8kei8o9946bgjlx851ysk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lion &amp; Safari Park</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250737</id>
    <revision>
      <id>2923221</id>
      <parentid>2890333</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43653-18</username>
        <id>212457</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksterne skakels */</comment>
      <origin>2923221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8251" sha1="3z0jtx59kja5047gdh7lo3n7dr660jx" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Tamed Cheetah in Lion Park, Johannesburg, South Africa.JPG | 140px | duimnael | 'n [[Jagluiperd]] in die oorspronklike leeupark.]]

'''Lion &amp; Safari Park''' is 'n bewaringsgebied vir [[leeu]]s, [[jagluiperd]]s, [[hiëna]]s, [[wildehond]]e en verskeie [[bok]]ke. Dit is in die [[Wieg van die Mensdom]] in die provinsie [[Noordwes]] geleë.

== Die park ==

Dié leeu-en-safaripark was oorspronklik 'n wildbewaringsgebied vir leeus in [[Gauteng]]. In 2016 het die park na 'n nuwe perseel van 600 hektaar in Noordwes geskuif. Die park is noord van [[Lanseria-lughawe]] en binne ryafstand van [[Johannesburg]] en [[Pretoria]]. Dit het 'n verskeidenheid inheemse [[roofdier]]e en groot [[Herbivoor|herbivore]].

[[Lêer:Safari Hat Store.jpg|duimnael|links|140px|'n Winkel in die park.]]

Die park is die tuiste van meer as 80 leeus, insluitende die skaars witleeus en verskye ander vleisvreters soos jagluiperds, wildehonde, [[gevlekte hiëna]]s, [[strandwolf|strandwolwe]], [[rooijakkals]]e en 'n groot verskeidenheid bokke wat vrylik in die wildsbokgebied rondbeweeg. Dié gebied, wat [[kameelperd]]e, [[vlakvark]]e, [[blesbok]]ke, [[wildebees]]te, [[impala]]s, [[gemsbok]]ke en [[sebra]]s huisves, is 'n aparte area weg van die leeus en ander vleisvreters.

Benewens die dierehokke het die nuwe park 'n kinderspeelarea, restaurante, konferensiegeriewe en 'n kleinhandelsentrum binne vyf klein koepels. Gaste kan ook kameelperde, volstruise en bokke met die hand voer.&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;/&gt;

Twee keer per dag bied die park leeu- en jagluiperdwandelings aan waarin besoekers in die geselskap van 'n parkwerknemer die diere volg vir 'n kort wandeling in die park.&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;/&gt;

[[Lêer:Borisgorelik.jpg|duimnael|'n Welpie in die park]]

=== Welpie-interaksies ===
Welpie-interaksies behels dat besoekers in 'n afsonderlike kamp 'n kort tydjie saam met 'n leeuwelpie kan deurbring, waartydens foto's geneem kan word en minimale interaksie met die dier moontlik is.

In 2015 het die park welpie-interaksies verbied, maar hulle het bevind dat besoekersgetalle drasties gedaal het, aangesien mense na ander plekke gegaan het wat steeds welpie-interaksies aangebied het. In 2016 is die interaksies weer as 'n bykomende deel van 'n begeleide toer by die nuwe perseel van die park hervestig. Die uitvoerende hoof, Rodney Fuhr, het gesê hulle het geen keuse nie aangesien die oorlewing van die besigheid op die spel is.&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;/&gt;

Die niewinsgewende organisasie Blood Lions, wat gekant is teen die uitbuiting van leeus in enige vorm, het die park veroordeel en ook diegene wat gekies het om dit vir die welpie-interaksies te besoek. Die park glo dat hulle die interaksies beheer op 'n manier wat nie 'n negatiewe impak op die welpies sal hê nie.&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;/&gt;

== Aanvalle ==
Op 1 Junie 2015 het Katherine Chappell die oorspronklike ligging van die park besoek in die geselskap van 'n toerleier, Pierre Potgieter van Kalabash-toere.&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;/&gt; Chappell het haar venster oopgemaak en uitgeleun om foto's te neem, wat teen die parkreëls was, toe 'n leeu haar deur die venster van die voertuig aan die nek byt. Chappell het in die Leeupark aan haar wonde gesterf voordat die paramedici opgedaag het.&lt;ref name=&quot;Kate&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BostonHerald&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Son&quot;/&gt; Potgieter het die leeu verdryf en sodoende beserings aan sy arms opgedoen en 'n onbevestigde hartaanval gehad.&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;/&gt; Chappell was in Suid-Afrika om aan 'n projek vir die bewaring van wild te werk&lt;ref name=&quot;Indep&quot;/&gt; en het geld ingesamel vir Wildlife ACT, 'n bewaringsliefdadigheid.&lt;ref name=&quot;Huff-Snowdon&quot;/&gt;

Ongelukkig was hierdie aanval nie 'n geïsoleerde voorval nie. In April 2015 is 'n Australiese man, Brendan Smith, deur 'n leeu aangeval toe hy sy kar se venster oopmaak. Smith het die aanval oorleef en later erken hy het skuld omdat hy sy venster afgedraai het.&lt;ref name=&quot;Travel24&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Son&quot;/&gt;

Twee dae ná die voorval het 'n plaaslike seun op sy fiets deur die park gery nadat hy 'n gat in die heining gesny het. Hy is deur 'n jagluiperd aangeval, maar het ook oorleef.&lt;ref name=&quot;AfricaGeo&quot;/&gt;
{{Commons-kategorie|Lion Park}}
== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;AfricaGeo&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |title=Cheetah attacks boy at Lion Park - Africa Geographic |url=https://africageographic.com/blog/cheetah-attacks-boy-at-lion-park/ |website=Africa Geographic |accessdate=29 March 2019 |date=2 April 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BostonHerald&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |url=http://www.bostonherald.com/entertainment/television/television_news/2015/06/game_of_thrones_editor_killed_by_lion_in_south| title='Game of Thrones' editor killed by lion in South Africa|author=Variety Staff|work=bostonherald.com}}
&lt;/ref&gt;

&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |last1=Kirk |first1=Robyn |title=Lion Park resumes controversial cub interaction |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/1255452/lion-park-resumes-controversial-cub-interaction/ |website=The Citizen |accessdate=29 Maart 2019 |location=Johannesburg |date=18 Augustus 2016 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329193100/https://citizen.co.za/news/south-africa/1255452/lion-park-resumes-controversial-cub-interaction/ |url-status=dead }}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;&gt;{{en}}{{cite web |title=Lion Park attack tour operator speaks |url=https://www.enca.com/south-africa/tour-operator-lion-park-attacks-speaks |website=eNCA.com |accessdate=25 Februarie 2019 |date=2 Junie 2015 |archive-date=26 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226045941/https://www.enca.com/south-africa/tour-operator-lion-park-attacks-speaks |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Huff-Snowdon&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|last1=Snowdon|first1=Kathryn|title=Game Of Thrones Editor, Katherine Chappell, Mauled To Death By A Lion At South African Safari Park|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/06/03/katherine-chappell-killed-by-lion-game-of-thrones_n_7500120.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=The Huffington Post|date=3 Junie 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Indep&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|last1=Eleftheriou-Smith|first1=Loulla-Mae|title=Katherine Chappell: American woman killed by lion worked for Game of Thrones and wanted to 'protect wildlife'|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/american-woman-killed-by-lion-named-as-katherine-chappell-who-travelled-to-south-africa-on-a-volunteer-mission-to-protect-wildlife-10293523.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=The Independent|date=3 Junie 2015|location=London}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kate&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3108323/American-woman-29-killed-lion-identified-emerges-taking-pictures-seconds-animal-attacked.html|title=Game of Thrones editor Katherine Chappell mauled to death at Lion Park pictured - Daily Mail Online|work=Mail Online | location=London|date=2 Junie 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;&gt;{{en}}{{cite web |title=About The Park |url=http://www.lionandsafaripark.com/About-The-Park |website=Lion and Safari Park |accessdate=25 Februarie 2019 |date=2019 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329210320/http://www.lionandsafaripark.com/About-The-Park |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Son&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.son.co.za/Nuus/VROU-DOOD-NA-AANVAL-DEUR-LEEU-BY-LEEUPARK-20150602?mobile=true|title=Vrou Dood Ná Aanval Deur Leeu By Leeupark|work=Die Son|date=2 Junie 2015|accessdate=5 April 2019|archive-date=20 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520194040/https://www.son.co.za/Nuus/VROU-DOOD-NA-AANVAL-DEUR-LEEU-BY-LEEUPARK-20150602?mobile=true|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Travel24&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |title=Cheetah attacks boy at Lion Park - Traveller24 |url=https://www.traveller24.com/News/Cheetah-attacks-boy-at-Lion-Park-20150401 |website=Traveller24.com |accessdate=29 Maart 2019 |date=1 April 2015}}
&lt;/ref&gt;

}}

== Eksterne skakels ==
*[http://www.lionandsafaripark.com/ Amptelike webwerf]
*[https://zoogle.com.tr/vahsi-hayvanlar/bati-afrika-aslani Batı Afrika Aslanı]

[[Kategorie:Noordwes]]
[[Kategorie:Natuurreservate in Gauteng]]
[[Kategorie:Toerisme in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Dieretuine]]
[[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>3z0jtx59kja5047gdh7lo3n7dr660jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923222</id>
      <parentid>2923221</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gerges</username>
        <id>161027</id>
      </contributor>
      <comment>Spam (Adding an external link to a site that appears to be new)</comment>
      <origin>2923222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8183" sha1="5te800sxq1mfmfh4ttk1eh6jdot0d8a" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Tamed Cheetah in Lion Park, Johannesburg, South Africa.JPG | 140px | duimnael | 'n [[Jagluiperd]] in die oorspronklike leeupark.]]

'''Lion &amp; Safari Park''' is 'n bewaringsgebied vir [[leeu]]s, [[jagluiperd]]s, [[hiëna]]s, [[wildehond]]e en verskeie [[bok]]ke. Dit is in die [[Wieg van die Mensdom]] in die provinsie [[Noordwes]] geleë.

== Die park ==

Dié leeu-en-safaripark was oorspronklik 'n wildbewaringsgebied vir leeus in [[Gauteng]]. In 2016 het die park na 'n nuwe perseel van 600 hektaar in Noordwes geskuif. Die park is noord van [[Lanseria-lughawe]] en binne ryafstand van [[Johannesburg]] en [[Pretoria]]. Dit het 'n verskeidenheid inheemse [[roofdier]]e en groot [[Herbivoor|herbivore]].

[[Lêer:Safari Hat Store.jpg|duimnael|links|140px|'n Winkel in die park.]]

Die park is die tuiste van meer as 80 leeus, insluitende die skaars witleeus en verskye ander vleisvreters soos jagluiperds, wildehonde, [[gevlekte hiëna]]s, [[strandwolf|strandwolwe]], [[rooijakkals]]e en 'n groot verskeidenheid bokke wat vrylik in die wildsbokgebied rondbeweeg. Dié gebied, wat [[kameelperd]]e, [[vlakvark]]e, [[blesbok]]ke, [[wildebees]]te, [[impala]]s, [[gemsbok]]ke en [[sebra]]s huisves, is 'n aparte area weg van die leeus en ander vleisvreters.

Benewens die dierehokke het die nuwe park 'n kinderspeelarea, restaurante, konferensiegeriewe en 'n kleinhandelsentrum binne vyf klein koepels. Gaste kan ook kameelperde, volstruise en bokke met die hand voer.&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;/&gt;

Twee keer per dag bied die park leeu- en jagluiperdwandelings aan waarin besoekers in die geselskap van 'n parkwerknemer die diere volg vir 'n kort wandeling in die park.&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;/&gt;

[[Lêer:Borisgorelik.jpg|duimnael|'n Welpie in die park]]

=== Welpie-interaksies ===
Welpie-interaksies behels dat besoekers in 'n afsonderlike kamp 'n kort tydjie saam met 'n leeuwelpie kan deurbring, waartydens foto's geneem kan word en minimale interaksie met die dier moontlik is.

In 2015 het die park welpie-interaksies verbied, maar hulle het bevind dat besoekersgetalle drasties gedaal het, aangesien mense na ander plekke gegaan het wat steeds welpie-interaksies aangebied het. In 2016 is die interaksies weer as 'n bykomende deel van 'n begeleide toer by die nuwe perseel van die park hervestig. Die uitvoerende hoof, Rodney Fuhr, het gesê hulle het geen keuse nie aangesien die oorlewing van die besigheid op die spel is.&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;/&gt;

Die niewinsgewende organisasie Blood Lions, wat gekant is teen die uitbuiting van leeus in enige vorm, het die park veroordeel en ook diegene wat gekies het om dit vir die welpie-interaksies te besoek. Die park glo dat hulle die interaksies beheer op 'n manier wat nie 'n negatiewe impak op die welpies sal hê nie.&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;/&gt;

== Aanvalle ==
Op 1 Junie 2015 het Katherine Chappell die oorspronklike ligging van die park besoek in die geselskap van 'n toerleier, Pierre Potgieter van Kalabash-toere.&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;/&gt; Chappell het haar venster oopgemaak en uitgeleun om foto's te neem, wat teen die parkreëls was, toe 'n leeu haar deur die venster van die voertuig aan die nek byt. Chappell het in die Leeupark aan haar wonde gesterf voordat die paramedici opgedaag het.&lt;ref name=&quot;Kate&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BostonHerald&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Son&quot;/&gt; Potgieter het die leeu verdryf en sodoende beserings aan sy arms opgedoen en 'n onbevestigde hartaanval gehad.&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;/&gt; Chappell was in Suid-Afrika om aan 'n projek vir die bewaring van wild te werk&lt;ref name=&quot;Indep&quot;/&gt; en het geld ingesamel vir Wildlife ACT, 'n bewaringsliefdadigheid.&lt;ref name=&quot;Huff-Snowdon&quot;/&gt;

Ongelukkig was hierdie aanval nie 'n geïsoleerde voorval nie. In April 2015 is 'n Australiese man, Brendan Smith, deur 'n leeu aangeval toe hy sy kar se venster oopmaak. Smith het die aanval oorleef en later erken hy het skuld omdat hy sy venster afgedraai het.&lt;ref name=&quot;Travel24&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Son&quot;/&gt;

Twee dae ná die voorval het 'n plaaslike seun op sy fiets deur die park gery nadat hy 'n gat in die heining gesny het. Hy is deur 'n jagluiperd aangeval, maar het ook oorleef.&lt;ref name=&quot;AfricaGeo&quot;/&gt;
{{Commons-kategorie|Lion Park}}
== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;AfricaGeo&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |title=Cheetah attacks boy at Lion Park - Africa Geographic |url=https://africageographic.com/blog/cheetah-attacks-boy-at-lion-park/ |website=Africa Geographic |accessdate=29 March 2019 |date=2 April 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BostonHerald&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |url=http://www.bostonherald.com/entertainment/television/television_news/2015/06/game_of_thrones_editor_killed_by_lion_in_south| title='Game of Thrones' editor killed by lion in South Africa|author=Variety Staff|work=bostonherald.com}}
&lt;/ref&gt;

&lt;Ref name=&quot;Citizen&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |last1=Kirk |first1=Robyn |title=Lion Park resumes controversial cub interaction |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/1255452/lion-park-resumes-controversial-cub-interaction/ |website=The Citizen |accessdate=29 Maart 2019 |location=Johannesburg |date=18 Augustus 2016 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329193100/https://citizen.co.za/news/south-africa/1255452/lion-park-resumes-controversial-cub-interaction/ |url-status=dead }}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eNCA&quot;&gt;{{en}}{{cite web |title=Lion Park attack tour operator speaks |url=https://www.enca.com/south-africa/tour-operator-lion-park-attacks-speaks |website=eNCA.com |accessdate=25 Februarie 2019 |date=2 Junie 2015 |archive-date=26 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226045941/https://www.enca.com/south-africa/tour-operator-lion-park-attacks-speaks |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Huff-Snowdon&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|last1=Snowdon|first1=Kathryn|title=Game Of Thrones Editor, Katherine Chappell, Mauled To Death By A Lion At South African Safari Park|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/06/03/katherine-chappell-killed-by-lion-game-of-thrones_n_7500120.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=The Huffington Post|date=3 Junie 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Indep&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|last1=Eleftheriou-Smith|first1=Loulla-Mae|title=Katherine Chappell: American woman killed by lion worked for Game of Thrones and wanted to 'protect wildlife'|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/american-woman-killed-by-lion-named-as-katherine-chappell-who-travelled-to-south-africa-on-a-volunteer-mission-to-protect-wildlife-10293523.html|accessdate=3 Junie 2015|publisher=The Independent|date=3 Junie 2015|location=London}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kate&quot;&gt;
{{en}}{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3108323/American-woman-29-killed-lion-identified-emerges-taking-pictures-seconds-animal-attacked.html|title=Game of Thrones editor Katherine Chappell mauled to death at Lion Park pictured - Daily Mail Online|work=Mail Online | location=London|date=2 Junie 2015}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;LionPark&quot;&gt;{{en}}{{cite web |title=About The Park |url=http://www.lionandsafaripark.com/About-The-Park |website=Lion and Safari Park |accessdate=25 Februarie 2019 |date=2019 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329210320/http://www.lionandsafaripark.com/About-The-Park |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Son&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.son.co.za/Nuus/VROU-DOOD-NA-AANVAL-DEUR-LEEU-BY-LEEUPARK-20150602?mobile=true|title=Vrou Dood Ná Aanval Deur Leeu By Leeupark|work=Die Son|date=2 Junie 2015|accessdate=5 April 2019|archive-date=20 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520194040/https://www.son.co.za/Nuus/VROU-DOOD-NA-AANVAL-DEUR-LEEU-BY-LEEUPARK-20150602?mobile=true|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Travel24&quot;&gt;
{{en}}{{cite web |title=Cheetah attacks boy at Lion Park - Traveller24 |url=https://www.traveller24.com/News/Cheetah-attacks-boy-at-Lion-Park-20150401 |website=Traveller24.com |accessdate=29 Maart 2019 |date=1 April 2015}}
&lt;/ref&gt;

}}

== Eksterne skakels ==
*[http://www.lionandsafaripark.com/ Amptelike webwerf]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Noordwes]]
[[Kategorie:Natuurreservate in Gauteng]]
[[Kategorie:Toerisme in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Dieretuine]]
[[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>5te800sxq1mfmfh4ttk1eh6jdot0d8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Lodge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251651</id>
    <revision>
      <id>2923126</id>
      <parentid>2133407</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41259-35</username>
        <id>211529</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Sterf 8-05-2.026, op 99. Geboort Kingston upon Hull, Engeland, GB.</comment>
      <origin>2923126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="970cb86l4ilgnlvgx512dtu0pm54753" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Jean Lodge
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = [[4 Augustus]] [[1927]]
| Geboorteplek              = Kingston upon Hull, [[Engeland]], [[Groot-Brittanje]]
| Nasionaliteit             = [[Engeland|Engels]]
| Sterfdatum                = {{Death date and age|2026|08|05|1927|08|04|df=yes}}
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = Charles Shaughnessy
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Aktrise
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0517095
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Jean Lodge''' (4 Augustus 1927 - [[5 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' (1949), ''Brandy for the Parson'' (1952), en ''The Black Knight'' (1954).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1949: ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress''
* 1952: ''Brandy for the Parson''
* 1953: ''Glad Tidings''
* 1953: ''The Accused''
* 1954: ''The Black Knight''
* 1954: ''Terror Ship''
* 1954: ''Johnny on the Spot''

=== Televisierolprente ===
* 1953: ''The Foolish Gentlewoman''
* 1954: ''The Manor of Northstead''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0517095|Jean Lodge}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Lodge, Jean}}
[[Kategorie:Geboortes in 1927]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>970cb86l4ilgnlvgx512dtu0pm54753</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Riversdal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259670</id>
    <revision>
      <id>2923183</id>
      <parentid>2410409</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="kpww6xwfw3i2adu6lncwflirgwpb08y" xml:space="preserve">Die '''NG Gemeente Riversdal''' is die 24ste oudste gemeente van die NG Kerk en die derde oudste tussen [[Kaapstad]] en [[George]], waar Swellendam in 1798 en Caledon in 1811 gestig is.

[[Lêer:NG kerk Riversdal.jpg|duimnael|regs|200px|Die gemeente se kerkgebou word toegeskryf aan [[Hermann Kallenbach]] en A. Reynolds, maar die eintlike argitek was die [[Skotland|Skots]] gebore Alexander Forrest (1878–1943) wat by hulle firma gewerk het.&lt;ref&gt;Goosen, ds. Chris. 1989. ''Kronieke van Riversdal 1839–1989''. Riversdal: NG kerkraad.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=527 |title=Artefcats.co.za se besonderhede oor Alexander Forrest |access-date= 6 Junie 2019 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005183715/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=527 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]] het die hoeksteen op [[4 Maart]] [[1908]] gelê.]]

Tot en met sy stigting as gemeente het Riversdal deel van die groot gemeente Swellendam uitgemaak, en dr. William Robertson, toe predikant van laasgenoemde gemeente, het van tyd tot tyd oorgekom om dienste hier waar te neem. Die behoefte aan ’n plek van aanbidding is sterk gevoel en op aanbeveling van dr. Robertson is die plaas Doornkraal in Julie 1837 van Hermanus Jacobus Steyn vir die bedrag van sesduisend ryksdaalders gekoop.

Die bestaande woonhuis op die plaas was ’n ruim, stewige gebou en die kerkbestuur het besluit om die middelmure te verwyder sodat dit dan as “Godsdienstig Gesticht” sou kon dien. Hierdie eerste plek van aanbidding of “Godsdiensgestig”, is op 5 Februarie 1838 plegtig ingewy en was tot 1945 in gebruik.

Die dorp [[Riversdal]] is genoem na die destydse siviele kommissaris van die distrik Swellendam, Sy Ed. Harry Rivers, wat in die stigting van die gemeente baie belanggestel het. In April 1839 is ds. H.A. Moorrees as die eerste leraar van die pas gestigte gemeente aangestel, met dr. Robertson van Swellendam as die eerste konsulent. Ds. Moorrees se dienstyd was egter van korte duur. In Februarie 1843 het hy die beroep na Kruisvallei (op Tulbagh) aangeneem en daar tot sy dood in 1866 gearbei.

Sy opvolger was ds. P.B. Borcherds (1843-’80). Hy het dadelik aandag gegee aan die bou van die kerk vir die gemeente. Kollektelyste is deur die verskillende veldkornette rondgeneem en erwe is verkoop om fondse in te samel. Op 13 Januarie 1844 is die hoeksteen van ’n nuwe kerkgebou gelê en op 11 April 1845 het die plegtige inwyding plaasgevind. Die gebou, wat £2 500 gekos het, is binne vier jaar ten volle betaal.

Die eerste pastorie is in 1856 gebou en is dekades lank as ’n koshuis vir dogters gebruik. In 1880 is die eerste pastorie aan die skoolkommissie vir onderwysdoeleindes afgestaan en ’n tweede pastorie is regoor opgerig; daar het ds. [[P.J.G. de Vos]] (later prof.) sy intrek geneem. Ook die tweede pastorie, later bekend as Huis De Vos, is as ’n koshuis vir hoërskooldogters gebruik.

Die ou kerkgebou is in 1907 afgebreek en die huidige kerk is in 1908 op dieselfde plek opgerig. Die ontwerp van die nuwe kerk word toegeskryf aan Hermann Kallenbach en A. Reynolds, maar die eintlike argitek was die Skots gebore Alexander Forrest (1878–1943) wat by hulle firma gewerk het. Ds. Johannes Rudolph Albertyn het die hoeksteen op 4 Maart 1908 gelê. Dit bied sitplek aan meer as die 1 600 kerkgangers.

In 1955 het die eerste en enigste dogtergemeente op die dorp, Riversdal-Wes, van die moedergemeente afgestig. Die gemeentes Ladismith (1850), Heidelberg (1855), Vanwyksdorp (1904), Albertinia (1904) en Stilbaai (1942) kan as dogtergemeentes van Riversdal beskou word.

Gedurende die eerste 100 jaar van sy bestaan het 10 predikante die gemeente bedien.

== Enkele leraars ==
* Jasper van der West­huizen, ? – 29 Februarie 2020

== Bronne ==
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]
{{DEFAULTSORT:Riversdal, NG gemeente}}</text>
      <sha1>kpww6xwfw3i2adu6lncwflirgwpb08y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Bredasdorp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259680</id>
    <revision>
      <id>2923170</id>
      <parentid>2852281</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7382" sha1="q883h25yx5oo8tgweifv3l3f4262ld5" xml:space="preserve">[[Lêer:NG kerk Bredasdorp Gert du Plessis.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. D.J. Viljoen het die hoeksteen van die NG kerk op Bredasdorp op [[28 Oktober]] [[1911]] gelê. Die argitek was die gebore Nederlander [[Anthony M. de Witt]], wat onder andere ook die spookhuis in [[Rondebosch]] wat vroeër aan die sopraan [[Cecilia Wessels]] behoort het, ontwerp het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=390 Sy lewensbeskrywing op die webwerf Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112174332/http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=390 |date=12 November 2017 }}. URL besoek op 1 Junie 2019.&lt;/ref&gt;


webwerf: https://www.bredasdorpgemeente.org

]]

Die '''NG Gemeente Bredasdorp''' is die 23ste bestaande gemeente van die NG Kerk. Kuslangs tussen [[Kaapstad]] en [[George]] is dit die derde oudste gemeente, naas [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] (1798), [[NG gemeente Caledon|Caledon]] (1811), en net ’n maand of wat ouer as [[NG gemeente Riversdal|Riversdal]], wat in April 1839 gestig is.

Die eerste stap in die rigting van ’n eie gemeente in hierdie geweste op Sondag [[8 September]] [[1833]] by geleentheid van ’n buitediens op die plaas Langefontein aan die Karsrivier gedoen. Nie lank ná dié diens nie is opdrag gegee om die plaas Langefontein aan te koop. Die man wat hom veral beywer het om hier ’n selfstandige gemeente gestig te kry, was [[Michiel van Breda]], na wie die dorp Bredasdorp op 10 September 1838 genoem is. Hy was lid van die Wetgewende Vergadering en deur sy bemiddeling is ’n som geld uit die landskas vir ’n kerk op Bredasdorp gestem.

Ná beraad deur die Ring en owerheid is besluit om op [[Bredasdorp]] ’n gemeente in die lewe te roep. Op [[22 Maart]] [[1839]] kondig die goewerneur aan dat so iets ’n voldonge feit is en dat ds. J.J. Brink as die eerste herder en leraar aangestel is. Ds. Johannes Jacobus Brink het in die gemeente Bredasdorp gearbei van Mei 1839 tot sy dood op 10 Junie 1861.

Reeds in Augustus 1839 het die kerkraad besluit om ’n kerkgebou op te rig. Dit is op 13 Maart 1841 plegtig ingewy en het in sy oorspronklike vorm diens gedoen tot 1856, toe dit met die aanbou van twee vlerke vergroot is.

Ds. Charl Marais het ds. Brink in 1862 opgevolg. Gedurende sy ampsbediening het onaangenaamhede in verband met sendingwerk onder die bruin bevolking plaasgevind, wat uitgeloop het op die stigting van ’n sogenaamde Independente Kerk op Bredasdorp onder leiding van eerw. J.R. Keet. In 1863 het die inwyding van hierdie kerk plaasgevind. Sy bestaan was egter maar kort, want reeds in 1875 het dit ophou bestaan.

Die twee laaste leraars van die 19de eeu was di. B. Duminy (1891–’97) en [[Johann Koch|J.A. Koch]] (tot 1903). Prop. Koch is in September 1897 beroepbaar gestel. Uit ’n aantal beroepe het hy dié na Bredasdorp aangeneem en alvorens hy daar bevestig is, het hy met mej. Cornella Dorothea Bosman, van [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]], in die huwelik getree. Prop. Koch is op 15 April 1898 georden en bevestig. Ds. A.B. Cilliers was destyds konsulent van Bredasdorp, en benewens hom het die volgende predikante aan die handoplegging deelgeneem: di. J.G.J. Krige, D.S. Botha en G. van der Merwe. Die bevestigde se intreerede was na aanleiding van Hand. 10:29b.

[[Lêer:Ou NG kerk Bredasdorp.jpg|duimnael|270px|links|Die ou kerk op [[Bredasdorp]], is gebou in 1842, vergroot in 1856 en afgebreek in 1911. Die &quot;nuwe&quot; kerk is ingewy op [[23 November|23]] en [[24 November]] [[1912]].]]

[[Lêer:Ds Johann Koch.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Johann Koch|Johann Augustinus Koch]], predikant van [[15 April]] [[1898]] tot 1903.]]

Ds. Koch het sy werk met ywer aangevang en met toewyding voortgesit. Hy was ’n liefhebber van spesiale dienste. So kom daar in ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' etlike berigte voor wat van die groot seën by sulke dienste ontvang, getuig. Eerw. R. Blake skryf in die kerkblad dat daar op die dienste in Oktober 1898 deur die studente Le Clus en Van Rensburg ’n kenlike seën gerus het. Die belangstelling by die gewone Sondagdienste het algaande so toegeneem dat die Kerkraad in 1899 twee groot galerye met 200 sitplekke in die kerk aangebring het. Om aan te toon dat daar bale werk in die gemeente was, het ds. Koch in Maart 1898 oor die 50 groot- en ou mense wat nie kon lees of skryf nie, aangeneem.

Die Pinkstertye van 1901 en 1902 was andermaal tye van groot verkwikking op geestelike gebied. In 1903 het ds. H.P. van der Merwe en die evangelis Eksteen spesiale dienste in die gemeente gehou. Ds. Koch het baie nadruk gelê op die noodsaaklikheid van gebed en voorbidding in en deur die gemeente. Onder sy nagelate dokumente is aantekeninge van sy toespraak oor “Bethel”, by die inwyding van ’n biduursaal op 23 Februarie 1901.

Ds. Koch het in 1903 die beroep na [[NG gemeente Loxton|Loxton]] aangeneem en Bredasdorp ná net sowat vyf jaar verlaat. Dr. [[Andries Dreyer]] skryf in die gemeente Bredasdorp se eeufeesgedenkboek van 1938: “Was dit nie dat sy gesondheidstoestand naby die see so onbevredigend was nie, dan sou hy seker langer op Bredasdorp gebly het.” Onder blyke van groot belangstelling het hy afskeid van sy eerste gemeente geneem.

Met die koms van ds. Daniel Jozua Viljoen het Bredasdorp ’n nuwe en belangrike fase van sy bestaan begin. Hierdie leraar het op 26 Februarie 1904 die arbeid opgeneem en ’n volle 30 jaar getrou en ywerig in die gemeente gewerk. Sy bediening is gekenmerk deur vooruitgang en groei op alle gebiede. Onder sy leiding is die ou kerkgebou gesloop en die nuwe opgerig en in 1911 ingewy.


In Mei 2018 het die NG Gemeente Bredasdorp en die VGK Gemeente Bredasdorp verenig as [https://kerkbode.christians.co.za/2018/05/31/bredasdorp-se-gemeentes-word-na-104-jaar-een/ Bredasdorp Gemeente].

== Leraars ==

* Johannes Jacobus Brink, 1839 – 1861
* Charl Marais, 1862 – 1890
* Benjamin Duminy, 1891 – 1897
* Johan Augustinus Koch, 1898 – 1903
* Daniel Jozua Viljoen, 1904 – 1934
* Johannes Zacharias Eloff, 1934 – 1946
* Christoffel Hermanus Latsky, 1943 – 1948
* Jacobus Johannes Christiaan Struwig, 1944 – 1948
* Frederic John Berning Malan, 1947 – 1960
* Pieter Jacobus Raubenheimer, 1949 – 191
* W. W. Greeff, 1951–?
* Frederik Johannes Conradie, 1953 – 1956
* Hendrik Christoffel van den Berg, 1959 – 1966
* Tobias Johannes de Clercq, 1962 – 1964
* Barend Pieter van Zyl, 1964 – 1968
* Jan Michael Ackerman, 1965 – 1966
* Stephanus Botes, 1967 – 1970
* Hermanus Jacobus Strydom, 1994 – 1997
* Abraham Johannes Coetzee, 2003 – hede
* Johannes Willem De Wet, 2004 – 2011
* Maryke Maria Venter, 2016 – 2020 (kpln)
* Jaco Botha, 2019 – hede
* Karlie Liebenberg, 2021 - 2025 (Samewerking met VGK)
* Pieter Nel, 2023- Hede

== Bronne ==
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
*https://kerkbode.christians.co.za/2018/05/31/bredasdorp-se-gemeentes-word-na-104-jaar-een/
*https://www.bredasdorpgemeente.org

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]
{{DEFAULTSORT:Bredasdorp, NG gemeente}}</text>
      <sha1>q883h25yx5oo8tgweifv3l3f4262ld5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lido di Venezia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261170</id>
    <revision>
      <id>2923125</id>
      <parentid>2895929</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12039" sha1="826ojvddu7uowi9mi9sjitbc4xrsr5a" xml:space="preserve">[[Lêer:Uitsig oor Venesië vanuit Lido di Venezia.jpg|duimnael|''Vaporetti'', Venesiaanse waterbusse, verbind Lido di Venezia met die historiese middestad van Venesië, die ''Centro storico'' (teen die gesigseinder), en die treinstasie Venezia Santa Lucia. Die foto is geneem naby die waterbushalte Lido S.M.E. (''Lido Santa Maria Elisabetta'')]]
[[Lêer:Hotel Riviera, Lido di Venezia, Venesië.jpg|duimnael|Hotel Riviera naby Lido S.M.E.]]
[[Lêer:Vulstasie vir motorbote, Lido di Venezia, Venesië.jpg|duimnael|'n Vulstasie vir motorbote]]
[[Lêer:Actv-veerboot, Venesië.jpg|duimnael|Veerbote van Venesië se openbare vervoeronderneming [[Actv]] vervoer motors tussen Tronchetto, die verpligte parkeerterrein in die weste van die ''Centro storico'', en Lido di Venezia]]
[[Lêer:Strandlewe, Lido di Venezia.jpg|duimnael|Strandlewe in Lido di Venezia. Daar is privaat (foto) en openbare strande op die eiland]]
[[Lêer:Hotel Excelsior (Lido di Venezia).jpg|duimnael|Die luukse hotel ''Grand Hotel Excelsior'' se boustyl toon Moorse en Venesiaans-Bisantynse invloede, met binnenshuise versierings wat deur die Katalaanse kunstenaar [[Mariano Fortuny (ontwerper)|Mariano Fortuny]] ontwerp is]]
[[Lêer:Lhôtel Hungaria Ausonia (Lido de Venise) (1619251977).jpg|duimnael|''Grande Albergo Ausonia &amp; Hungaria'', 'n juweel van Italiaanse Liberty-boukuns]]
[[Lêer:Lido di Venezia 01.jpg|duimnael|Lido di Venezia het 'n bevolking van sowat 14&amp;nbsp;500]]
[[Lêer:Lido-Malamocco.JPG|duimnael|Malamocco met sy historiese dorpskern is in die suide van die Lido geleë. Die nedersetting met tans sowat 1&amp;nbsp;100 inwoners dateer uit die antieke tydperk en was histories tot die vroeë 9de eeu die eerste setel van Venesiaanse doges wat vervolgens na die Rialto verskuif is. 'n Stormvloed en aardbewing teen die middel van die 12de eeu het, net soos die Chioggia-oorlog tussen Venesië en Genua, verwoesting gebring]]
'''Lido di Venezia''' (afgelei van die [[Latyn]]se ''litus'' «strand , kus») is die sentrale een van drie lang smal eilande of strandwalle van die ''Laguna Veneta'' of Venesiaanse strandmeer wat van [[Chioggia]] in die suide tot Jesolo in die noorde strek en die strandmeer van die oop [[Adriatiese See]] skei. Lido di Venezia, wat deel uitmaak van die [[Venesië|Stad Venesië]], strek oor 'n lengte van 11 km, maar is net enkele honderd meter wyd. Dit beslaan 4 km². 

In die 19de eeu is dit tot 'n elegante strandoord ontwikkel, met villa's en luukse hotelle soos die ''Grand Hotel Excelsior'', die ''Grand Hôtel des Bains'' en die hotel ''Hungaria Palace'' (tans bekend as ''Grande Albergo Ausonia &amp; Hungaria''). Die plaaslike [[Belle Époque]]-boukuns het van die beste voorbeelde van die Italiaanse Liberty-styl (''stile Liberty'') opgelewer, 'n plaaslike variant van [[Art Nouveau]]-[[Argitektuur|boukuns]] wat hoogtyd gevier het tydens die Lido se bloeitydperk. Die 20ste eeuse munisipale stadsbeplanning het voorsiening gemaak vir die ontwikkeling van Lido di Venezia as 'n suiwer residensiële buurt met toeristiese infrastruktuur.

Die Internasionale filmfees van Venesië word jaarliks in Augustus en September hier gehou. In teenstelling met die historiese middestad van Venesië, die ''Centro storico'', is daar in Lido di Venezia geasfalteerde strate en word motorvoertuie toegelaat (motorvoertuie word per veerboot tussen die Lido en die parkeerterreine op die eiland Tronchetto in die weste van die ''Centro storico'' vervoer). Busroetes verbind die belangrikste plekke op die eiland met mekaar. Lido di Venezia is - as 'n lang nou eiland met rustige paaie - ook gewild by fietsryers.

== Geskiedenis ==
Toe welvarende Amerikaanse toeriste, wat nog teen die middel van die 1920's in groot getalle hul vakansies in Lido di Venezia deurgebring het, met die begin van die [[Groot Depressie]] begin wegbly het, het die stadsregering, Biënnale-bestuurders en rolspelers uit die toeristebedryf, ook met die oog op mededingende strandoorde in ander dele van Italië, in die 1930's 'n poging onderneem om feesbedrywighede as toeristemagnete verder uit te bou. Naas die Biënnale-kunsuitstalling het in die 1920's strand- en somerfeeste (''Feste d'Estate a Venezia-Lido'') baie gewild geraak. 

Een van die hoofdryfkragte agter die nuwe inisiatief, die Venesiaanse entrepreneur Nicolo Spadà se ''Compagnia Italiana Grandi Alberghi (CIGA)'' as eienaar van meerdere groot hotelle in Venesië, het aktiwiteite soos opelug- en salonopvoerings, gala-aande, musiekfeeste, modeskoue en internasionale tennistoernooie aangekondig.&lt;ref&gt;Jan Andreas May: ''La Biennale di Venezia. Kontinuität und Wandel in der venezianischen Ausstellungspolitik 1895−1948''. Berlin: Akademie-Verlag 2009, bl. 138&lt;/ref&gt; Ook die ''Circolo Golf Venezia'', wat in 1930 gebou is nadat die Amerikaanse motormagnaat [[Henry Ford]] beswaar gemaak het oor die gebrek aan gholfgeriewe, is danksy die inisiatief van CIGA verwesenlik.

In die 21ste eeu het plaaslike rolspelers uit die toerismebedryf, hoofsaaklik familie-ondernemings, die voortou geneem met 'n inisiatief om die Lido as 'n reisbestemming vir volhoubare toerisme te ontwikkel.&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/travel/europe/venice-lido-where-to-stay-sustainable-tourism-consorzio-venezia-e-il-suo-lido-a7858101.html ''The Independent, 25 Julie 2017: Venice Lido: The island reinventing itself as a sustainable tourist destination. Besoek op 16 Junie 2019'']&lt;/ref&gt;

== Strande ==
Die sandstrande van Lido di Venezia strek oor byna die volle lengte van die eiland se seewaartse kant en is, danksy hul effense helling see toe, geskik vir gesinne met kinders. Aan die strande is blouvlagstatus toegeken.

Net 'n klein deel van die strande is as openbare geriewe geklassifiseer (''spiaggia communale'' in Italiaans), waaronder die ''Spiaggia di San Nicolò'' in die uiterste noorde en die ''Oasi WWF Dune degli Alberoni'' in die uiterste suide. Die res word deur sogenaamde ''stabilimenti (balneari)'' beslaan - strande in privaat besit wat teen betaling allerlei geriewe bied soos ''capanne'' (historiese badhuisies wat van hout gebou is en vanaf die 1850's deel van die plaaslike strandkultuur geword het), strandwagters, stortbaddens, sluitkaste en sonskerms. Sommige van die badhuisies word deur Venesiaanse gesinne gehuur, soms op 'n permanente basis, of is bestem vir die eksklusiewe gebruik van hotelgaste.

== Hotelle ==
=== Grand Hôtel des Bains ===
[[Lêer:Hotel des Bains 02.jpg|duimnael|links|300px|In 2019 nog net 'n [[ruïne]] met 'n onsekere toekoms: ''Grand Hôtel des Bains'']]
Die ''Grand Hôtel des Bains'' is deur die argitek Francesco Marsich (1858–1919) volgens die Italiaanse Liberty-styl, met invloede van klassieke Venesiaanse villa-boukuns, ontwerp en op 5 Julie 1900 geopen. As die toneel, waar [[Thomas Mann]] se [[novelle]] ''Der Tod in Venedig'' afspeel, wat in 1912 gepubliseer is (en hier in 1971 deur die Italiaanse regisseur Luchino Visconti verfilm is), het die ''Grand Hôtel des Bains'' ingang tot die wêreldliteratuur gevind. Thomas Mann (1875–1955) het hier tussen 26 Mei en 2 Junie 1911 saam met sy vrou Katia en sy broer Heinrich sy vakansie deurgebring. Die novelle handel oor die bewondering wat die protagonis, die skrywer Gustav Aschenbach, 'n man in sy vyftigs, in die geheim vir 'n blonde [[Pole|Poolse]] jongeling, Tadzio, koester. Die twee praat nooit mekaar nie, en die enigste oplossing vir Aschenbach se homoërotiese gevoelens, wat in sy tyd té gewaagd is, is sy dood aan [[hartversaking]], net op die strand waar hy Tadzio dophou. 

Die outobiografiese karakter van ''Der Tod in Venedig'', wat deur Jan Esterhuizen in 1961 as ''Die dood in Venesië'' in [[Afrikaans]] vertaal is, het tot spekulasies oor die ware identiteit van Tadzio gelei. In 1965 het 'n Poolse adellike, baron Władysław Moes (1900–1986), beweer dat hy die jongeling was wat Mann beskryf het. Sy bewerings word nogtans bevraagteken - Moes was in 1911 net tien jaar oud, en so pas Mann se beskrywing glad nie by hom nie.&lt;ref&gt;[https://www.spiegel.de/spiegel/print/d-25990846.html ''Der Spiegel - Literatur, 21 Desember 2002: Tadzios schönes Geheimnis. Besoek op 18 Junie 2019'']&lt;/ref&gt;

In 1929 is die Russiese ballet-impresario [[Sergei Diaghilev]], bekend deur sy ''[[Ballets Russes]]'', hier oorlede. 'n Tweede rolprent, ''The English Patient'' wat in [[Kairo]] se ''Shepheard's Hotel'' afspeel, het in 1996 hier ontstaan.&lt;ref&gt;[http://www.historichotelsthenandnow.com/bainsvenicelido.html ''Historic Hotels of the World - Then &amp; Now: Hôtel des Bains Venice-Lido. Besoek op 12 September 2019'']&lt;/ref&gt; Die hotel is tans nie meer toeganklik vir die publiek nie. Daar was planne om dit te herontwikkel as luukse woonstelgebou, alhoewel die boubedrywighede daarvoor in Junie 2019 nog nie aan die gang was nie. Die hotel is reeds in 2008 aan die eiendomsontwikkelaar ''EstCapital SGR'' verkoop, maar staan sedert 2010 leeg.&lt;ref&gt;[https://www.kino-zeit.de/news-features/darling-der-woche/die-schoenheit-des-dekadenten-zerfalls ''Kino-Zeit, 6 September 2018: Die Schönheit des dekadenten Zerfalls. Besoek op 16 Junie 2019'']&lt;/ref&gt; ''EstCapital SGR'' het intussen bankrot gespeel en die hotel se interieur deur middel van 'n aanlyn-veiling verkoop.&lt;ref&gt;[https://www.bauwelt.de/themen/bauten/Grand-Hotel-des-Bains-Lido-Venedig-2175118.html ''Bauwelt 38−2014: Grand Hôtel des Bains. Besoek op 12 September 2019'']&lt;/ref&gt;

Die hotel, wat deur verval bedreig word, het volgens nuusberigte intussen van eienaar gewissel. ''London + Regional Properties'', wat reeds die ''Hotel Excelsior Venice Lido Resort'' met sukses herontwikkel het, het na bewering die hotel se heropening in 2024 aangekondig.&lt;ref&gt;[https://www.newyorksocialdiary.com/la-belle-epoque-splendor-in-the-past/ ''New York Social Diary, 11 Maart 2019: La Belle Époque: Splendor in the Past. Besoek op 16 Junie 2019'']&lt;/ref&gt; Die onderneming se webtuiste vermeld niks daaroor nie.

Ter geleentheid van die 75ste Filmfees van Venesië, wat tussen 29 Augustus en 8 September 2019 gehou is, het die ''Grand Hôtel des Bains'' as vertoonlokaal vir 'n uitstalling oor die filmfees se geskiedenis gedien - net soos in 2018.&lt;ref&gt;[https://www.metropolitano.it/mostra-del-cinema-hotel-des-bains/ ''metropolitano.it, 26 Augustus 2019: La Mostra del Cinema di Venezia riparte dall’hotel Des Bains del Lido. Besoek op 12 September 2019'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.labiennale.org/en/cinema/2018/il-cinema-mostra ''La Biennale di Venezia: Il Cinema in Mostra. Besoek op 12 September 2019'']&lt;/ref&gt;

=== Grand Hotel Excelsior ===
Die volgende groot hotelprojek, die ''Grand Hotel Excelsior'', het danksy die inisiatief van Nicolo Spadà as hoof van die CIGA-hotelkonsortium ontstaan wat in die vroeë 20ste eeu 'n beslissende bydrae tot die ontwikkeling van Lido di Venezia tot 'n eersterangse internasionale luukse strandoord gelewer het. Die hotel se unieke boustyl het voortgespruit uit die vrugbare samewerking tussen Spadà en die argitek Giovanni Sardi. 'n Derde sleutelfiguur was graaf Giuseppe Volpi di Misurata, 'n dinamiese Venesiaanse politikus en sakeman wat die hotel as die plek gekies het waar Venesië se eerste filmfees in 1932 gehou sou word.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.hotelexcelsiorvenezia.com/it/hotel-excelsior/storia/ |title=''Hotel Excelsior Venezia: Storia. Besoek op 18 Junie 2019'' |access-date=18 Junie 2019 |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929150423/https://www.hotelexcelsiorvenezia.com/it/hotel-excelsior/storia/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
;Boukuns
----
* {{it}} [http://www2.comune.venezia.it/lidoliberty/index.htm ''Città di Venezia - Municipalità di Lido Pellestrina: L'Archittetura di Lido''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505173211/http://www2.comune.venezia.it/lidoliberty/index.htm |date= 5 Mei 2009 }}
;Gholfklub
----
* {{en}} {{it}} [https://www.circologolfvenezia.it/en/ ''Circolo Golf Venezia'']

{{Normdata}}

[[Kategorie:Eilande van Venesië]]</text>
      <sha1>826ojvddu7uowi9mi9sjitbc4xrsr5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolonreiniging</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274776</id>
    <revision>
      <id>2923075</id>
      <parentid>2457794</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11987" sha1="ljbitln74zdekxst0q4b8ehu3olhguq" xml:space="preserve">{{Mediese vrywaringsnota}}
[[Lêer:Soapsuds Enemas.jpg|duimnael|Kolonreinigingsapparaat]]
{{Kantbalk Alternatiewe medisyne}}
'''Kolonreiniging''' omvat 'n aantal [[Alternatiewe medikasie|alternatiewe mediese terapieë]] wat na bewering ongespesifiseerde gifstowwe uit die dikderm en dermkanaal verwyder deur enige opeenhoping van ontlasting te verwyder. Van die begin van die eeu het die internetbemarking toegeneem van aanvullings wat vermoedelik vir kolonreiniging is.&lt;ref name=&quot;Markplek&quot;/&gt; Kolonreiniging in hierdie konteks moet nie verwar word met 'n enema, waarmee vloeistof onder mediese toesig vir 'n beperkte aantal doeleindes in die dikderm ingebring word nie, soos vir ernstige hardlywigheid&lt;ref name=&quot;Emmanuel&quot;/&gt; of mediese beeldvorming.&lt;ref name=&quot;barium&quot;/&gt;

Daar is geen wetenskaplike bewyse vir die beweerde voordele van kolonreiniging nie.&lt;ref name=&quot;ACS&quot;/&gt; Sekere voorbereidings vir 'n enema word verbind met [[hartaanval]]le en wanbalanse in die [[elektroliet]]. Onbehoorlik voorbereide of gebruikte toerusting kan [[infeksie]] of skade aan die derm veroorsaak. Gereelde kolonreinigings kan lei tot afhanklikheid van enemas vir [[ontlasting]] en sommige kruie kan die doeltreffendheid van medisyne verminder of die risiko's verbonde aan die gebruik van [[voorskrifmedisyne]] verhoog.&lt;ref name=&quot;Schneider&quot;/&gt;

== Doeltreffendheid en risiko's ==
Aangesien die kolon normaalweg self van afvalprodukte ontslae raak, is die skoonmaak van die kolon oor die algemeen nie nodig nie.&lt;ref name=&quot;NYT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MayoClinic&quot;/&gt; Simptome soos hoofpyn, moegheid, verlies van eetlus en prikkelbaarheid word soms toegeskryf aan gifstowwe uit voedsel, maar kan eeder veroorsaak word deur toestande in die ingewande soos prikkelbare dermsindroom.&lt;ref name=&quot;Quackwatch&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wanjek&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Donaldson&quot;/&gt; Die voordele wat aan kolonreiniging toegeskryf word, is vaag en die aansprake van vervaardigers en praktisyns berus op 'n gebrekkige begrip van die liggaam.&lt;ref name=&quot;Ernst&quot;/&gt; Daar is min bewyse van die werklike voordeel van die prosedure, en geen bewys dat dit die simptome wat met die teorieë van kolonreiniging verbind word, verlig nie.&lt;ref name=&quot;Adams&quot;/&gt;

Seldsame maar ernstige voorvalle van perforasie van die rektum kom ook voor,&lt;ref name=&quot;Handley&quot;/&gt; sowel as amoebiese infeksie van toerusting wat swak gesteriliseer is.&lt;ref name=&quot;Istre&quot;/&gt; Ander beweer ook dat die skoonmaak van die kolon die reininging van dooie selle van die kolon kan belemmer.&lt;ref name=&quot;Tennen&quot;/&gt;

Die oormatige gebruik van enemas word ook verbind met hartprobleme, soos [[hartversaking]],&lt;ref name=&quot;MayoClinic&quot;/&gt; asook [[hartaanval]]le wat verband hou met elektrolietwanbalanse in gevalle van 'n [[koffie-enema]]. Gereelde enemas of ander maniere van kolonreiniging kan lei tot afhanklikheid, 'n onvermoë om sonder hulp te ontlas en potensiële onttrekkingsimptome.&lt;ref name=&quot;Schneider&quot;/&gt; 

Die dokter [[Harriet Hall]] skryf &quot;die kolon maak homself skoon. Die idee dat sy wande met jare oue hamburgeroorblyfsels bedek is, is verregaande.&quot;&lt;ref name=&quot;Hall&quot;/&gt;

== Kolonhidroterapie ==
In sommige vorme van kolonhidroterapie word buise gebruik om water, soms gemeng met kruie of met ander vloeistowwe, deur die rektum in die kolon te spuit met behulp van spesiale toerusting. Mondelinge skoonmaakprosedures gebruik vesel, kruie, voedingsaanvullings of lakseermiddels. Tydens 'n enema word die water ongeveer 15 minute in die kolon gehou. In kolonhidroterapie word water in die kolon ingevoer en dan uitgespoel en dit word herhaal totdat die hele kolon skoon is.&lt;ref name=&quot;Youngson&quot;/&gt;

Mense wat kolonreiniging beoefen, glo ontlasting bevat [[parasiet]]e of [[patogeen|patogeniese]] ingewandsflora wat onspesifieke simptome en algemene gesondheidsprobleme veroorsaak as dit ophoop. Hierdie idees is gebaseer op mediese oortuigings van die antieke [[Egiptenare]] en [[Grieke]] en is al in die vroeë 20ste eeu verkeerd bewys.&lt;ref name=&quot;ACS&quot;/&gt;

Kolonreiniging word beskryf as 'n &quot;onverstandige&quot; prosedure, aangesien dit die risiko van ernstige skade inhou en geen bewese voordeel inhou nie.&lt;ref name=&quot;Ranit&quot;/&gt;

== Sien ook ==
*[[Koffie-enema]]

== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;ACS&quot;&gt;{{cite web |title=Kolonterapie |publisher=American Cancer Society |access-date=8 Oktober 2019 |url=http://www.cancer.org/Treatment/TreatmentsandSideEffects/ComplementaryandAlternativeMedicine/ManualHealingandPhysicalTouch/colon-therapy |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424180208/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/manualhealingandphysicaltouch/colon-therapy |archive-date=24 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Adams&quot;&gt;{{webaanhaling | url = http://www.straightdope.com/columns/read/852/does-colonic-irrigation-do-you-any-good | titel = Wat voordeel is daar aan kolonbesproeiing? | laaste = Adams | eerste = C | uitgewer =The Straight Dope |toegangsdatum = 8 Oktober 2019| datum = 25 Mei 1990| taal=Engels }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;barium&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003817.htm |title=Barium-klysma |work=MedlinePlus |publisher=U.S. Department of Health &amp; Human Services – National Institutes of Health (NIH) |access-date=8 Oktober 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20160705045352/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003817.htm |archive-date=5 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Donaldson&quot;&gt;{{cite journal | last = Donaldson | first = AN | title = Verwantskap tussen hardlywigheid en ingewandintoksikasie | journal = Journal of the American Medical Association | volume = 78 |issue=12 | pages = 884–8 | year = 1922 |doi=10.1001/jama.1922.02640650028011 | language= Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Emmanuel&quot;&gt;{{cite journal|last=Emmanuel|first=A.V.| coauthors=Krogh, K.; Bazzocchi, G.; Leroi, A.-M.; Bremers, A.; Leder, D.; van Kuppevelt, D.; Mosiello, G.; Vogel, M.; Perrouin-Verbe, B.; Coggrave, M.; Christensen, P. | title=Konsensus-oorsig van die beste praktyk van anale besproeiing by volwassenes |journal=Spinal Cord |date=20 Augustus 2013| volume=51 | issue=10| pages=732–738| doi=10.1038/sc.2013.86| pmid=23958927| language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ernst&quot;&gt;{{cite journal|last=Ernst| first=E |title=Kolonale besproeiing en die teorie van outo-bedwelming: 'n triomf van onkunde oor wetenskap |journal=Journal of Clinical Gastroenterology |volume=24 |issue=4 |pages=196–8 |date=Junie 1997 |pmid=9252839 |doi=10.1097/00004836-199706000-00002 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0192-0790&amp;volume=24&amp;issue=4&amp;spage=196| language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;{{cite journal |last=Hall |first=Harriet |title=Die versorging en voeding van die vagina |journal=[[Skeptical Inquirer]] |date=2018 |volume=42 |issue=5 |pages=28–29 | language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Handley&quot;&gt;{{cite journal |last=Handley |first=DV |last2=Rieger |first2=N.A. |last3=Rodda |first3=D.J. |title=Rektale perforasie van kolonbesproeiing toegedien deur alternatiewe praktisyns |journal=Med. J. Aust. |volume=181 |issue=10 |pages=575–6 |date=November 2004 |pmid=15540974 |url=http://www.mja.com.au/public/issues/181_10_151104/letters_151104-3.html |language=Engels |access-date= 8 Oktober 2019 |archive-date= 7 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207061534/http://www.mja.com.au/public/issues/181_10_151104/letters_151104-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Istre&quot;&gt;
*{{cite journal |title=Amoebiese infeksie wat verband hou met kolonbesproeiing |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |volume=30 |issue=9 |pages=101–2 |date=Maart 1981 |pmid=6789134 |author1= Centers for Disease Control and Prevention (CDC)| language=Engels}}
*{{cite journal |last=Istre | first=GR |title='n Uitbraak van amoebiese infeksie wat deur kolonbesproeiing by 'n [[Chiropraktyk|chiropraktiese kliniek]] versprei word |journal=N. Engl. J. Med. |volume=307 |issue=6 |pages=339–42 |date=Augustus 1982 |pmid=6283354 |doi= 10.1056/NEJM198208053070603 |coauthors=Kreiss, K; Hopkins,  RS; Healy, GR; Benziger, M; Canfield, TM; Dickinson, P; Englert, TR; Compton, RC; Mathews, HM; Simmons, RA| language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Markplek&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cbc.ca/marketplace/2009/how_not_to_win_500000/busted.html |title=Moet u regtig u kolon skoonmaak? |publisher=CBC Television |access-date=8 Oktober 2019 |year=2009 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20130710071049/http://www.cbc.ca/marketplace/2009/how_not_to_win_500000/busted.html |archive-date=10 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MayoClinic&quot;&gt;{{webaanhaling |url=http://www.mayoclinic.com/health/colon-cleansing/AN00065 |titel=Kolonreiniging: is dit nuttig of skadelik? | uitgewer = The Mayo Clinic | laaste = Picco | eerste = M | datum=21 Maart 2007 | toegangsdatum 8 Oktober 2019| taal=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/07/22/health/22brod.html |access-date=8 Oktober 2019 |date=22 Julie 2008 |last=Brody |first=J |work=The New York Times |title='Feite' oor die gesondheid wat u net gedink het u weet |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008194048/https://www.nytimes.com/2008/07/22/health/22brod.html |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Quackwatch&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/gastro.html |title=Gastro-intestinale kwaksalwery: Kolonies, lakseermiddels en meer |last=Barrett |first=S |publisher=Quackwatch |date=9 Maart 2008 |access-date=8 Oktober 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204022010/https://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/gastro.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ranit&quot;&gt;{{cite journal|title=Die gevare van kolonreiniging: pasiënte kan na kolonreiniging kyk as 'n manier om 'hul welstand te verbeter', maar in werklikheid doen hulle skade aan |url=http://www.mdedge.com/jfponline/article/64413/gastroenterology/dangers-colon-cleansing |first=Ranit |last=Mishori | last2=Jones |first2=Aminah Alleyne |last3=Otubu |first3= Aye| journal=Journal of Family Practice|volume=60 |issue=8 |page=454 |year=2011| language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schneider&quot;&gt;{{cite web |url=http://acsh.org/news/2003/02/27/how-clean-should-your-colon-be |publisher=American Council on Science and Health |last=Schneider |first=K. |title=Hoe skoon moet u kolon wees? |date=27 Maart 2003 |access-date=8 Oktober 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008175726/https://www.acsh.org/news/2003/02/27/how-clean-should-your-colon-be |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Tennen&quot;&gt;{{webaanhaling |url=http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/dc/caz/canc/colc/alert08162005.jsp |titel=Die gevare van kolonreiniging |laaste=Tennen | eerste=M| datum=Junie 2007 |werk=HealthAtoZ.com |togangsdatum=8 Oktober 2019| argiefdatum= 13 Junie 2008| taal=Engels  |argiefurl=https://web.archive.org/web/20080613223754/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=%2Fhealthatoz%2FAtoz%2Fdc%2Fcaz%2Fcanc%2Fcolc%2Falert08162005.jsp }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wanjek&quot;&gt;
{{webaanhaling| url = http://www.livescience.com/health/060808_bad_colon.html | titel = Kolonskoonmaak: geld in die toilet af | laaste = Wanjek | eerste = C  | uitgewer = LiveScience - Imaginova | datum = 8 Augustus 2006 | toegangsdatum= 8 Oktober 2019| taal=Engels }}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Youngson&quot;&gt;{{cite book|last=Youngson M.D.|first=Robert M.|title=Encyclopedia of Family Health|year=2005|publisher=Marshall Cavandish|location=USA|isbn=978-0-7614-7489-0|volume=3|page=384| language=Engels}}&lt;/ref&gt;
}}

{{normdata}}
[[Kategorie:Skynwetenskappe]]
[[Kategorie:Alternatiewe medikasie]]</text>
      <sha1>ljbitln74zdekxst0q4b8ehu3olhguq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:GraveDragon-X</title>
    <ns>3</ns>
    <id>283053</id>
    <revision>
      <id>2923154</id>
      <parentid>2088103</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T23:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deepfriedokra</username>
        <id>103572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:GhostOfDanGurney]] na [[Gebruikerbespreking:GraveDragon-X]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/GhostOfDanGurney|GhostOfDanGurney]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/GraveDragon-X|GraveDragon-X]]&quot;</comment>
      <origin>2088103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4946" sha1="tmhktyg86wexh28ee2l0v576pr66j5n" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.  
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br/&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 10:00, 16 Desember 2019 (UTC)</text>
      <sha1>tmhktyg86wexh28ee2l0v576pr66j5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Argentynse Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285409</id>
    <revision>
      <id>2923114</id>
      <parentid>2857772</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2923114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7768" sha1="lfneubtwn4x37u4xl8epg4vfaz6185z" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Argentynse Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Uar rugby logo23.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Argentynse Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e naam
|1 = ''Unión Argentina de Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = UAR
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Argentinië}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Gestig op
|5 = 10 April 1899
|opskrif6 = Gestig in
|6 = [[Buenos Aires]], Argentinië
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1987
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Suid-Amerika Rugby]]
|opskrif10 = President
|10 = Gabriel Travaglini
|opskrif11 = [[Amptelike taal]]
|11 = Spaans
|opskrif12 = Amptelike webwerf
|12 = [https://uar.com.ar/ ''uar.com.ar'']
|opskrif13 = 
|13 = 
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Argentynse Rugbyunie''' ([[Spaans]]: ''Unión Argentina de Rugby'', afgekort “UAR”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Argentinië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1899 gestig en in [[Buenos Aires]] gesetel. Sedert 1987 verteenwoordig dit Argentinië by [[Wêreldrugby]] en sedert 1988 ook by [[Suid-Amerika Rugby]] (“SAR”).

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Acta fundacion river plate rugby union.jpg|duimnael|links|Stigtingsdokument van die ''River Plate Rugby Union'' op 10 April 1899]]
Die Argentynse Rugbyunie is op 10 April 1899 as ''River Plate Rugby Union'' gestig&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://atleticodelrosario.club/fundacion-del-river-plate-rugby-union-championship-1899/ |title=Fundación del River Plate Rugby Union Championship (1899) |publisher=Club Atlético del Rosario |date=18 April 2019 |accessdate=18 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018083348/https://atleticodelrosario.club/fundacion-del-river-plate-rugby-union-championship-1899/ |archive-date=18 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en het in 1987 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/argentina |title=Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Argentynse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
[[Lêer:Uniones Miembros de la Unión Argentina de Rugby (UAR).png|duimnael|’n Kaart van die Argentynse plaaslike beheerliggame]]
[[Lêer:Torneos regionales de Clubes de Rugby en Argentina.png|duimnael|’n Kaart van die Argentynse provinsiale en streekskampioenskappe]]
Die Argentynse Rugbyunie bestaan uit 25 plaaslike beheerliggame, wat grotendeels met die Argentynse provinsies ooreenstem. Die belangrikste rugbyliga in Argentinië is die ''Nacional de Clubes'', waar die helfte van die spanne uit [[Buenos Aires]] en die ander helfte uit die provinsies afkomstig is. Van 2016 tot 2020 het met die [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] ’n Argentynse span deelgeneem aan die [[Superrugby]]toernooi, die [[Suidelike Halfrond]] se internasionale rugbyliga. Sedert 2026 neem die vier Argentynse keurspanne Capibaras, Dogos, Pampas en Tarucas deel aan die professionele Superrugby Amerikas. Hieraan neem ook spanne uit [[Brasilië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die meeste nasionale spelers is veral aktief by Europese klubs in Engeland of Frankryk.

Die Argentynse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Poemas), vroue en jeug. Hulle bestuur saam met [[Rugby Australia]], [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] as ’n gesamentlike onderneming [[SANZAAR]], die beheerliggaam van beide [[Superrugby]] en [[Die Rugbykampioenskap]], die vernaamste rugbytoernooie in die [[Suidelike Halfrond]]. Die UAR hou ook toesig oor sewesrugby in Argentinië en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Argentynse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam.

Naas die amptelike nasionale span roep die Argentynse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Argentinië. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die ''Pumitas'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Argentina XV'' (XV verwys na die aantal spelers in rugby) is die tweede nasionale span van Argentinië. Van 2010 af het die keurspan [[Pampas XV]] bestaan, wat slegs uit Argentynse spelers saamgestel is, maar aan die Suid-Afrikaanse [[Vodacombeker]] (en aansluitend tot hul ontbinding aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi) deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.diario26.com/168060--pampas-xv-el-equipo-nacional-que-nos-representa-en-un-torneo-sudafricano |title=Pampas XV, el equipo nacional que nos representa en un torneo sudáfricano |publisher=Diario26 |date=22 Maart 2013 |accessdate=13 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613180021/https://www.diario26.com/168060--pampas-xv-el-equipo-nacional-que-nos-representa-en-un-torneo-sudafricano |archive-date=13 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Net soos Italië is Argentinië die enigste vlak-een-rugbyland wat tot dusver nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie, alhoewel hulle vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]] aansoek gedoen, maar dié bod ter ondersteuning van die Australiese s’n laat vaar het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/international/2027-rugby-world-cup-australia-argentina-host-nation-a9467981.html |title=Argentina ready to abandon 2027 Rugby World Cup bid making Australia strong favourites to host tournament |publisher=[[The Independent]] |author=Nick Mulvanney |date=16 April 2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1093218/argentina-withdraw-rugby-world-cup-bid |title=Argentina withdraw 2027 Rugby World Cup bid to strengthen Australian campaign |publisher=insidethegames.biz |author=Nancy Gillen |date=16 April 2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://uar.com.ar/ Die Argentynse Rugbyunie se tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Argentinië]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>lfneubtwn4x37u4xl8epg4vfaz6185z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keniaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285460</id>
    <revision>
      <id>2923085</id>
      <parentid>2892501</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ Bron &amp; Prent vir afrigters</comment>
      <origin>2923085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49267" sha1="sfmwop3xmoti98gbh75fvzzn2vgmgh7" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Kenia
| beeld                  = Kenteken van die Keniaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Keniaanse Rugbyunie]] (KRU)
| bynaam                 = ''Simbas'' (“die leeus”)
| embleem                = die [[leeu]]
| stadion                = [[RFUEA-veld]], [[Nairobi]]
| kapasiteit             = 6&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Daniel Sikuta]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jerome Paarwater]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://citizen.digital/article/paarwater-back-as-simbas-head-coach-n316254 |title=Paarwater back as Simbas head coach |publisher=Citizen Sports |date=16 Maart 2023 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2023)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _Kenyaleft
| patroon_b1             = _Kenyakitb
| patroon_ra1            = _Kenyaright
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _Kenyasocks16
| linkerarm1             = 3c7c7c
| liggaam1               = dd2222
| regterarm1             = 3c7c7c
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _Kenyaleft
| patroon_b2             = _Kenyakit
| patroon_ra2            = _Kenyaright
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _Kenyasocks16
| linkerarm2             = dd2222
| liggaam2               = 3c7c7c
| regterarm2             = dd2222
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Darwin Mukidza]] (30)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Darwin Kinyangi]] (302)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Darwin Kinyangi]] (13)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} '''Kenia''' ''wen teen'' [[Tanganjika]] {{vlagikoon|Tanganjika|1923}}&lt;ref name=&quot;East Africa&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author1=M. Campbell |author2=E.J. Cohen |title=Rugby Football in East Africa 1909–1959 |year=1960 |publisher=Rugby Football Union of East Africa |pages=41}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[Arusha]], [[Tanganjika]], 1954)
| grootwen               = {{KENru}} 96–3 {{NIGru-r}}&lt;br /&gt;(Nairobi, Kenia; 10 Augustus 1987)
| grootverloor           = {{PORru}} 85–0 {{KENru-r}}&lt;br /&gt;([[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]; 12 November 2022)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = www.kru.co.ke
| unieurl                = 
}}

Die '''Keniaanse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Kenya national rugby union team''; [[Swahili]]: ''Timu ya raga ya Kenya'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Kenia]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Simbas'' (“die leeus”), genoem na die [[leeu]] (''Panthera leo''), Kenia se wapendier. Rugby word in Kenia geadministreer deur die [[Keniaanse Rugbyunie]] (''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') wat in 1970 gestig is. Kenia word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Keniaanse rugbyspan is tans (November 2025) 36ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Kenia tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Kenia dateer uit die [[Britse Ryk|Britse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Kenia het in 1954 sy eerste toetswedstryd teen [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) gespeel. Hulle tuisveld is die RFUEA-veld in [[Nairobi]] wat in 1955 vir ’n Oos-Afrika-span teen die [[Britse en Ierse Leeus]] voorberei is. Die span het tydens die Afrikabeker twee titels ingepalm, vier keer in die derde en vier keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |title=About Us – Kenya Rugby Union |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905215808/http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |archive-date=5 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniaanse span speel tradisioneel in rooi truie met swart broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Kenia]] ontleen is. Een voormalige Keniaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Keniaanse Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Kenia is die Keniaanse Rugbyunie (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya''). Die KRU is in 1970 gestig en het in 1990 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya |title=Kenya |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Keniaanse Rugbyunie ’n stigtingslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Kenia is die Keniaanse Beker met elf spanne. Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Simbas'' wat aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Curriebeker]] deelneem. Sedertdien is die meeste spelers van die Keniaanse nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |title=Kenya's rugby 15s squad unveiled ahead of Currie Cup |publisher=Pulselive Kenya |date=6 April 2022 |accessdate=8 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108201535/https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |archive-date=8 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Keniaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Kenia oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die ''Kenia Sevens'' is die Keniaanse [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Verenigde Koninkryk|Britse]] setlaars rugby na die destydse kolonie [[Brits-Oos-Afrika]] saamgebring; in 1909 is die eerste gedokumenteerde wedstryd gespeel.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |title=Kenya Rugby Historical Highlights |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=4 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204162006/http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |archive-date=4 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Aan die begin is slegs “wit” setlaars toegelaat om rugby te speel, terwyl inheemses verbied is om dié sport te beoefen.&lt;ref name=&quot;Review&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=Wesclark |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=22 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222001453/http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Rugbyvoetbalunie van Kenia (Engels: ''Rugby Football Union of Kenia'', “RFUK”) is in Augustus 1921 gestig en het teen 1923 operasioneel geword, nadat die eerste klub in Kenia, Nairobi-distrik, weens sy oorvleuelende sterkte in Nondescripts RFC en Harlequins verdeel is (moenie verwar word met die Kenia Harlequin FC nie).&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Van die vroeë toernooie sluit in die Nairobi-distrikkampioenskap van 1925 af, die Enterprise-beker sedert 1930 en ’n Koninklike Gewapende Magte-toernooi sedert 1937.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

Van die 1920’s tot die 1950’s het verskeie noemenswaardige spanne toere na Kenia onderneem, waaronder keurspanne van die [[Universiteit van Kaapstad]], [[Universiteit Stellenbosch]] en in 1951 ’n saamgestelde Universiteitspan ([[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]). Hierdie wedstryde is op die Mitchell Park-stadion gehuisves, voordat een jaar later die RFUEA-veld in [[Nairobi]] opgerig is.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1950 is die [[Oos-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] gestig as keurspan vir die beste spelers uit die kolonies Kenia, [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) en [[Uganda]] na aanleiding van die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span is ook ''Tuskers'' genoem, ’n term wat na [[Savanne-olifant]]e met baie groot [[slagtand]]e verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |title=The Early Days of Kenya Rugby |website=KenyaPage.Net |accessdate=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912165317/https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |archive-date=12 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die ''Tuskers'' het gedurende die drie daaropvolgende dekades verskeie toere onderneem, onder andere na [[Engeland]] (in 1966) en [[Ierland]] (in 1972). Net só het hulle ook in Nairobi teen besoekende spanne te staan gekom, waaronder die Britse Leeus (in 1955 en 1962), die [[Britse Barbarians|Barbarians]] (in 1958), die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]] (in 1961) en die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese span]] (in 1964).

In 1953 het Tanganjika en Uganda as subunies by die RFUK aangesluit om die ''Rugbyvoetbalunie van Oos-Afrika'' (Engels: ''Rugby Football Union of East Africa'', “RFUEA”) te vorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=John Nauright|title=Sports around the World: History, Culture, and Practice &amp;#91;4 volumes&amp;#93;: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=mYBtMajLAaAC&amp;pg=PA146|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-301-9|pages=146–}}&lt;/ref&gt; In 1954 het ’n Keniaanse span in [[Arusha]] vir die eerste keer teen ’n Tanganjikaanse span gespeel en hierdie ontmoeting gewen. Dit het gedien as ’n seleksieproef vir die ''Tuskers'' se toer na die [[Koperstreek]] in [[Noord-Rhodesië]] later dieselfde jaar.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1955 is die wedstryd weer gespeel en dié keer het Tanganjika met 11–3 geseëvier. In 1956 is in Arusha die derde wedstryd tussen albei spanne gereël wat Kenia met 13–0 gewen het.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1956 is die RFUK, wat nog slegs formeel bestaan het, ontbind, aangesien die subunies reeds op hul eie lede van die RFUEA was. In 1958 het ’n Keniaanse span die Ugandese s’n met 21–11 geklop.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; Vir beide die Keniaanse span en die ''Tuskers'' is dikwels spelers van ander Oos-Afrikaanse lande gekeur en ook spelers met ’n Europese afkoms opgeroep. Hoewel die uitslae soms eensydig was, het hierdie wedstryde rugby in Kenia gewild gemaak.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

=== Onafhanklikheid en integrasie ===
In 1963 het Kenia sy [[onafhanklikheid]] verkry. Ná die gepaardgaande einde van die rassesegregasie in die skoolstelsel is die inheemse bevolking (of ten minste die hoër klas) toegelaat om eliteskole soos ''Duke of York'' en ''Prince of Wales'' te besoek wat tradisionele rugbyvestings was. Spelers soos Chris Onsotti, John Gichinga, Dennis Awori, George Kariuki, Jackson “Jacko” Omaido en Jim Owino was deel die eerste generasie van inheemse Keniaanse rugbyspelers. Hierdie eerste spelergenerasie het ’n belangrike grondslag geleë vir die daaropvolgende spelergenerasie wat die Keniaanse rugby verder laat opbloei het.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; In 1970 is daar besluit om die bestaande plaaslike subunies in die [[Keniaanse Rugbyunie]] (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') met sy setel in Nairobi te verenig. In dieselfde jaar is die Keniaanse Beker vir die eerste keer beslis.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1972 het Ted Kabetu die eerste inheemse speler geword wat vir die ''Tuskers'' uitgedraf het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.paukwa.or.ke/story-series/kewachezaji/watembezi-rfc/ |title=Watembezi RFC |publisher=paukwa.or.ke |date=2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

’n Toestroom van Tanzaniese spelers het aan die Keniaanse span ’n hupstoot besorg. Gedurende die vroeë 1970’s het verskeie Engelse klubs na Kenia begin toer vir nieamptelike toetse teen die Oos-Afrikaners. Dit sluit ’n byna-oorwinning oor [[Harlequins]] in, nadat hulle naelskraap met 15–20 geklop is. Ná uitnodigings in plaaslike dagblaaie aan Afrikarugbyspelers is Miro RFC as ’n uitnodigingspan soortgelyk aan die [[Britse Barbarians]], of meer plaaslik, die Scorpions RFC, gestig. Miro was ’n span vir “swart” spelers en het twee “wit” spelers (Doug Hamilton en Pat Orr) ingesluit; dié span het ’n belangrike rol gespeel om rugby onder Afrikane in Kenia te vestig. In 1976 het die span teen Rugby Roma Olimpic gespeel en met 20–12 gewen. Die span is egter ontbind oor vrae rakende die rasseseleksie van spelers. Die Oos-Afrikaanse keurspan, wat teen die middel-1970’s uit beide “swart” en “wit” spelers bestaan het, het teen Zambië te staan gekom; hulle kon vier van hul vyf toetswedstryde wen. Teen dié tyd het sommige klubs begin vou weens die migrasie van “wit” spelers. Ondanks die vordering het daar konflik ontstaan tussen die Keniaanse spelers en die talle klubs wat steeds deur uitgewekenes bestuur is; in 1979 het die Miro RFC weer begin speel en kon teen Blackheath FC met 32–19 seëvier wat aan die “swart” rugbyspelers nuwe hoop besorg het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://johnkagagi.com/those-magnificent-flying-minds/ |title=Miro RFC: Those magnificent flying minds |publisher=johnkagagi.com |author=John Kagagi |date=30 Junie 2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1977 is beide Mean Machine RFC en Mwamba RFC as aparte spanne vir inheemse spelers gestig.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Mean Machine, ’n verteenwoordigende span van die Nairobi-universiteit bestaande uit spelers soos Absalom “Bimbo” Mutere, Tom Oketch en Joe “JJ” Masiga, het die Keniaanse beker in die eerste seisoen ingepalm. Dit was veral ’n noemenswaardige prestasie omdat rugby in Kenia destyds steeds ’n “wit” oorheersde sport was met klubs soos Kenya Harlequins, Nondescripts, Impala en Western Kenya/Oribis.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; Volgens die historikus Michael Mundia Kamau het met die stigting van Mean Machine by die [[Universiteit van Nairobi]] die transformasie in Keniaanse rugby afgeskop. Sedertdien beoefen in Kenia veral inheemse studente rugby.&lt;ref name=&quot;Richards&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=278}}&lt;/ref&gt; Black Blad RFC van die Kenyatta Universiteitskollege het in die volgende jaar die beker ingepalm. Dit was veral spelers van die tweede generasie wat ’n leidende rol gespeel het by die stigtings van albei klubs.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; As gevolg van die mislukte [[staatsgreep]]poging teen president [[Daniel arap Moi]] in Augustus 1982 en die daaropvolgende sluiting van die Nairobi-universiteit moes die Mean Machine RFC sy speelprogram vir een jaar staak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |title=The Political Era 1983 – 1987 |publisher=Mean Machine FC |date=2009 |accessdate=8 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100608030517/http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |archive-date=8 Junie 2010}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggame van Kenia, Uganda en Tanzanië het toenemend uitmekaar gespat en hul belangstelling in die Oos-Afrikaanse keurspan het aansienlik verdwyn. In 1982 het die ''Tuskers'' hul laaste toer onderneem. Aan die ander kant het die Keniaanse Rugbyunie van 1979 af aktief daarop gefokus dat die voorheen verwaarloosde nasionale span elke jaar minstens een toetswedstryd teen ander Afrikaspanne speel. Gedurende die 1980’s het hulle veral teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], Zambië, Madagaskar en Nigerië te staan gekom. Veral Zimbabwe en ná 1990 se onafhanklikwording het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] groot mededingers vir Kenia in die Afrikabeker en die [[rugbywêreldbeker]]kwalifiserings geword. In Januarie 1986 was Kenia in [[Tunis]] een van die stigtingslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigtingslede was die beheerliggame van [[Ivoriaanse Rugbyfederasie|Ivoorkus]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Kenia het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Langdurige krisis ===
In 1990 het die Keniaanse Rugbyunie by die Internasionale Rugbyvoetbalraad aangesluit en in dieselfde jaar is rugby as ’n skoolsport by [[Hoërskool|hoërskole]] ingevoer.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Die Keniane het egter nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Oor die algemeen het die Keniaanse rugbysport gedurende die 1990’s in ’n krisis verkeer. Een van die redes was die tragiese dood van Ken Kanyi in 1992, wie as een van die land se beste spelers beskou is. Hy is tydens ’n toernooi van die Impala RFC onder ongelukkige omstandighede dood, waarna byna ’n hele spelergenerasie die sport laat vaar het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.standardmedia.co.ke/sunday-magazine/article/2000199365/kenyan-rugby-has-mauled-and-rucked-its-way-to-the-top |title=Oyunga Pala |publisher=The Standard |date=18 April 2016 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die nasionale span moes opnuut opgebou word en kon slegs op ’n sporadiese vlak toetswedstryde speel. Daarbenewens het die variant [[sewesrugby]] ’n toenemende mededinger geword, wat veral danksy internasionale suksesse in gewildheid gegroei het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering is Kenia deur beide Zimbabwe en Namibië geklop, terwyl hulle teen Arabië ’n naelskraapse oorwinning kon behaal, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering kon die Keniane Arabië verslaan, terwyl hulle teen Tunisië verloor het, waarmee hulle met ’n swakker punteverskil weer uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:National Guard sponsorship of USA Rugby (3309784330).jpg|duimnael|Kenia teen die Weermag se nasionale wag in 2009]]
Daarna het die Keniaanse rugby ’n stewige vordering beleef, nadat die spel se gewildheid onder die bevolking gegroei het. Nuwe toernooie het met meer geleenthede vir toetswedstryde gepaard gegaan wat die voorheen jarelange pouses beëindig het. Nadat die eerste Afrikabeker in 2000 nog sonder Kenia beslis is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; het die ''Simbas'' een jaar later die tweede afdeling se finale rondte in die tweede plek agter Madagaskar afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/36?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In die tweede afdeling van die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, het op die naelskraapse oorwinning oor Kameroen ’n ewe naelskraapse nederlaag teen Uganda gevolg, waarmee hulle die daaropvolgende rondte misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/37?Stagione=2002 |title=2002 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Van die Afrikabeker 2003 af het die span in die eerste afdeling gespeel, waar hulle tweede agter Namibië geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2004 het die Keniane die eerste jaarlikse wedstryd om die nuwe Elgonbeker teen Uganda met 18–8 beklink. Tydens die Afrikabeker 2005 het hulle hul groep weer in die tweede plek afgesluit, dié keer agter die Marokkane.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later was die Afrikabeker 2006 gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering. Die span kon beide Tunisië en Namibië tuis klop, terwyl hulle twee wegnederlae gely het; as gevolg van hul swakker punteverskil is hulle weer uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2007 het die Keniane hul groepwedstryde teen Marokko en Kameroen gewen. In die halfeindstryd het hulle teen Uganda vasgeval, terwyl hulle in die uitspeelwedstryd om die derde plek oor Ivoorkus met 20–17 geseëvier het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het oor twee jaar gestrek en as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien. Ná ’n oorwinning oor Kameroen en ’n nederlaag teen Tunisië het die Keniane hul groep tweede afgesluit en die halfeindrondte misgeloop, waarmee hulle ook versuim het om vir die toernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Geleidelike vestiging ===
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Kenia teen Namibië tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]]
[[Lêer:Canada vs. Kenya, Qualifier in Marseille, November 2018.jpg|duimnael|Kenia teen Kanada tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in [[Marseille]] in 2018]]
Marokko en Namibië het weens finansiële beperkings hulself onttrek aan die Afrikabeker 2011. Die gasheer Kenia het die afwesigheid van albei gunstelinge benut, Tunisië in die eindstryd met 16–7 verslaan en daarmee vir die eerste keer die vastelandse toernooi beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2012 het die Keniane in die halfeindstryd teen hul buurland Uganda vasgeval, maar in die uitspeelwedstryd om die derde plek Tunisië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2013 is in Madagaskar beslis en dit was deurslaggewend vir die Keniaanse rugby. In die halfeindstryd het die nasionale span Uganda getroef en in die eindstryd Zimbabwe, waarmee hulle hul tweede vastelandse titel ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In 2014 het die Keniane onder die naam “Simba XV” aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Vodacombeker]] deelgeneem. Hulle het hul tuiswedstryde in [[Kaapstad]] gespeel en hul openingswedstryd teen die [[Oostelike Provinsie]] met 17–10 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |title=Simba off to a winning start |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=8 Maart 2014 |accessdate=1 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701195941/http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |archive-date=1 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniane is egter in hul oorblywende ses wedstryde verslaan en het die suidelike afdeling in die sewende plek afgesluit. Die toernooideelname was vir die Keniaanse span ’n goeie voorbereiding op die daaropvolgende Afrikabeker 2014, wat saam met die 2013-toernooi getel het as die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering. Die Keniane kon in die eerste wedstryd Namibië klop en Madagaskar afransel. Nadat hulle egter deur Zimbabwe verslaan is, is hulle gelyk aan punte met Namibië en Zimbabwe uit die kwalifisering geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2015 het Kenia vir die eerste keer sedert die Oos-Afrikaanse keurspan se wedstryde in die 1970’s en 1980’s weer teen Europese spanne te staan gekom en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in ’n toetswedstryd op die RFUEA-veld met 41–15 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |title=Kenya Simbas go on the rampage against Portugal |publisher=Daily Nation |date=30 Mei 2015 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229213225/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende Afrikabeker 2015 het die span ná nederlae teen Zimbabwe en Namibië, asook ’n oorwinning oor Tunisië in die derde plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het Kenia tydens die Afrikabeker 2016 as naaswenner agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2016 het die [[Keniaanse Rugbyunie]] ’n borgskapstransaksie met Sportpesa ter waarde van KES&amp;nbsp;607 miljoen onderteken. Dit is die winsgewendste borgskapstransaksie in die Keniaanse rugbygeskiedenis. Die inkomste sal nie net die sewes- en mansspanne se ontwikkeling steun nie, maar ook die vroue- en jeugspanne s’n.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |title=Betting firm SportPesa, KRU sign Sh600m deal |author=Isaac Swila |publisher=Daily Nation |date=20 Julie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210008/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In September 2016 het die Keniaanse Rugbyunie formeel aansoek gedoen om aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deel te neem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |title=Kenya eye Currie Cup |publisher=The Star |author=William Nuguna |date=6 September 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210007/https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar hulle kon geen ooreenkoms met die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] bereik nie. Die Afrikabekertoernooie in 2017 en 2018 het gesamentlik as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-Afrikakwalifisering gedien en Kenia het albei toernooie tweede agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die span die uitspeelrondte om die laaste plek vir die hooftoernooi gehaal. Tydens die in November 2018 in [[Marseille]] besliste uitspeelrondte is die Keniane egter deur [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Keniane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Nairobi beslis is, het met ’n naelskraapse nederlaag teen Senegal en ’n maklike oorwinning oor Zambië afgeskop, waarmee die Keniane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Uganda en hul naelskraapse halfeindstrydoorwinning oor Algerië is die span egter in die eindstryd deur die Namibiërs verneder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarmee het die Keniane weer die interkontinentale kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehaal, wat in [[Doebai (stad)|Doebai]] beslis is. Hulle het dié keer egter teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], Portugal en Hongkong vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Keniane in die halfeindstryd teen Algerië ’n verrassende 12–20-nederlaag gely, waarna hulle in die bronseindstryd teen Namibië met 27–38 vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://scrummage.co.ke/2024/07/28/4th-for-kenya-simbas-in-rugby-africa/ |title=4th place for Kenya Simbas in 2024 Rugby Africa Cup after Namibia loss |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=28 Julie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Kenia het in die halfeindstryd naelskraap teen die Zimbabwiërs met 23–29 vasgeval en hulle is ook in die bronseindstryd deur die Algeryne met 15–5 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|duimnael|Die [[leeu]], embleem van die Keniaanse nasionale rugbyspan]]
Kenia speel tradisioneel in ’n rooi trui met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Kenia|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is groen met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Britse sportuitruster [[Umbro]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulsesports.co.ke/rugby/story/new-era-as-kenya-rugby-union-secure-deal-with-international-kit-makers-2024010509023331673 |title=RUGBY New era as Kenya Rugby Union secure deal with international kit makers |publisher=Pulse Sports |author=Festus Chuma |date=5 Januarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; en die truiborg is die Keniaanse dobbelmaatskappy SportPesa.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nation.africa/kenya/sports/rugby/sportpesa-make-timely-return-to-rugby-sponsorship-4049288 |title=SportPesa make timely return to rugby sponsorship |publisher=[[Daily Nation]] |author=Ayumba Ayodi |date=9 Desember 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Keniaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n Leeu, Kenia se wapendier, en die belettering ''KENYA RUGBY''. Die nasionale span se bynaam is ''Simbas'' ([[Swahili]] vir: “die leeus”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:RFUEA looking SouthWest.png|duimnael|Die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]], tuiste van Keniaanse rugby]]
Kenia se tuisstadion is die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]] met ’n kapasiteit van sowat 6&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die [[Keniaanse Rugbyunie]] en word vir amper al die tuiswedstryde gebruik. Die Keniaanse regering het intussen grond vir die oprigting van ’n nuwe stadion beskikbaar gestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Kenia het 84 van sy 149 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,38%. Kenia se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=35;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Kenya |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BOTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BRAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{GERru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{HKGru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CMRru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 25,00
|-
| {{MARru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 20,00
|-
| {{NIGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{vlagland|Tanganjika|1923}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{TUNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{UGAru}} || 44 || 30 || 12 || 2 || 68,18
|-
| {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZAMru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50
|-
| {{ZIMru}} || 24 || 9 || 15 || 0 || 37,50
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''149''' || '''84''' || '''61''' || '''4''' || '''56,38'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Kenia kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Kenia neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien twee toernooie gewen.
* Titeloorwinnings (2): 2011, 2013

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Elgon Cup 2007.png|duimnael|upright|Die Elgonbeker in 2007]]
Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Kenia gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Kenia en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Keniane na Europa. As deel daarvan ding Kenia sedert 2004 met Uganda om die Elgonbeker mee (genoem na [[Elgon]], ’n [[berg]] op die grens tussen Kenia en Uganda).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |title=Helen Buteme: A breakthrough year |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Helen Buteme |date=4 September 2009 |accessdate=12 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012033540/http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |archive-date=12 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Uganda, Zambië en Zimbabwe. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Keniaanse span gevorm tydens die Rugbywêreldbeker 2023-uitspeelrondte:

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Samuel Asati]] || [[Skrumskakel]] || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Brian Tanga]] || Skrumskakel || Kabras Sugar RC
|-
| [[Samson Onsumu]] || Skrumskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Amon Wamalwa]] || [[Losskakel]] || Homeboyz RC
|-
| [[Geoffrey Ominde]] || Losskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Bryceson Adaka]] || [[Senter]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[John Okoth]] || Senter || Menengai Oilers RC
|-
| [[Peter Kilonzo]] || Senter || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Timothy Omela]] || [[Vleuel]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Beldad Peter Ogeta Obia]] || Vleuel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Jacob Ojee]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Geoffrey Okwach]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Darwin Mukidza]] || [[Heelagter]] || Kenya Commercial Bank SC
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Teddy Akala]] || [[Haker]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Eugene Sifuna]] || Haker || Kabras Sugar RC
|-
| [[Brian Waraba]] || Haker || Kenya Harlequins
|-
| [[Edward Mwaura]] || [[Stut]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Joseph Odero]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Ephraim Oduor]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Patrick Ouko]] || Stut || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Andrew Simiyu]] || Stut || [[Universiteit van Johannesburg]]
|-
| [[Ian Masheti]] || Stut || Impala Saracens
|-
| [[Brian Juma Otieno]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Thomas Okeyo Ongera]] || Slot || Universiteit van Johannesburg
|-
| [[Malcolm Onsando]] || Slot || CS Dinamo București
|-
| [[Clinton Odhiambo]] || Slot || Menengai Oilers RC
|-
| [[Daniel Sikuta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Losvoorspeler]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Joshua Weru]] || Losvoorspeler || Northampton Saints
|-
| [[Martin Owilah]] || Losvoorspeler || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Bethwel Anami]] || [[Agsteman]] || Strathmore University RFC
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Een voormalige Keniaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Humphrey Kayange]] || [[Senter]] || 2011
|}

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Kenia se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen November 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Mukidza]] || 2015–2021 || 30
|-
| {{0}}2 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || 27
|-
| {{0}}3 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || 25
|-
| {{0}}4 || [[Peter Karia]] || 2015–2018 || 24
|-
| {{0}}5 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}6 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}7 || [[Isaac Adimo]] || 2011–2018 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 21
|-
| {{0}}9 || [[Curtis Lilako]] || 2011–2018 || 20
|-
| 10 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || 19
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 302
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || {{0}}55
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || {{0}}50
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}42
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}35
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}32
|-
| {{0}}7 || [[Fabian Ogutu]] || 2015–2016 || {{0}}28
|-
| {{0}}8 || [[Samuel Oliech]] || 2015–2018 || {{0}}25
|-
| {{0}}9 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}25
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}22
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 13
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 11
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 10
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}7
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}6
|-
| {{0}}7 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[William Ndayara]] || 2018–2018 || {{0}}4
|-
| {{0}}9 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || {{0}}4
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}4
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Benjamin Ayimba LQ 2016.jpg|duimnael|upright|Benjamin Ayimba (2016)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Keniaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Ken Thimba || 2001–2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Benjamin Ayimba (tussentyds) || 2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Thomas Odundo || 2004–2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Manuel Okoth || 2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Michael Otieno || 2007–2012
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || 2013–2017
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ian Snook || 2018–2019
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Paul Odera || 2019–2022
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || sedert 2023
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Keniaanse nasionale krieketspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Kenya national rugby union team|Keniaanse nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://www.kru.co.ke/ Amptelike webwerf van die Keniaanse Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya Kenia by Wêreldrugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Kenia]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>sfmwop3xmoti98gbh75fvzzn2vgmgh7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923124</id>
      <parentid>2923085</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jammer!</comment>
      <origin>2923124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49249" sha1="mnxqtr4ltvyatdpwcl2lelwggymuzba" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Kenia
| beeld                  = Kenteken van die Keniaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Keniaanse Rugbyunie]] (KRU)
| bynaam                 = ''Simbas'' (“die leeus”)
| embleem                = die [[leeu]]
| stadion                = [[RFUEA-veld]], [[Nairobi]]
| kapasiteit             = 6&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Daniel Sikuta]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jerome Paarwater]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://citizen.digital/article/paarwater-back-as-simbas-head-coach-n316254 |title=Paarwater back as Simbas head coach |publisher=Citizen Sports |date=16 Maart 2023 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2023)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _Kenyaleft
| patroon_b1             = _Kenyakitb
| patroon_ra1            = _Kenyaright
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _Kenyasocks16
| linkerarm1             = 3c7c7c
| liggaam1               = dd2222
| regterarm1             = 3c7c7c
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _Kenyaleft
| patroon_b2             = _Kenyakit
| patroon_ra2            = _Kenyaright
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _Kenyasocks16
| linkerarm2             = dd2222
| liggaam2               = 3c7c7c
| regterarm2             = dd2222
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Darwin Mukidza]] (30)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Darwin Kinyangi]] (302)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Darwin Kinyangi]] (13)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} '''Kenia''' ''wen teen'' [[Tanganjika]] {{vlagikoon|Tanganjika|1923}}&lt;ref name=&quot;East Africa&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author1=M. Campbell |author2=E.J. Cohen |title=Rugby Football in East Africa 1909–1959 |year=1960 |publisher=Rugby Football Union of East Africa |pages=41}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[Arusha]], [[Tanganjika]], 1954)
| grootwen               = {{KENru}} 96–3 {{NIGru-r}}&lt;br /&gt;(Nairobi, Kenia; 10 Augustus 1987)
| grootverloor           = {{PORru}} 85–0 {{KENru-r}}&lt;br /&gt;([[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]; 12 November 2022)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = www.kru.co.ke
| unieurl                = 
}}

Die '''Keniaanse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Kenya national rugby union team''; [[Swahili]]: ''Timu ya raga ya Kenya'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Kenia]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Simbas'' (“die leeus”), genoem na die [[leeu]] (''Panthera leo''), Kenia se wapendier. Rugby word in Kenia geadministreer deur die [[Keniaanse Rugbyunie]] (''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') wat in 1970 gestig is. Kenia word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Keniaanse rugbyspan is tans (November 2025) 36ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Kenia tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Kenia dateer uit die [[Britse Ryk|Britse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Kenia het in 1954 sy eerste toetswedstryd teen [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) gespeel. Hulle tuisveld is die RFUEA-veld in [[Nairobi]] wat in 1955 vir ’n Oos-Afrika-span teen die [[Britse en Ierse Leeus]] voorberei is. Die span het tydens die Afrikabeker twee titels ingepalm, vier keer in die derde en vier keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |title=About Us – Kenya Rugby Union |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905215808/http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |archive-date=5 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniaanse span speel tradisioneel in rooi truie met swart broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Kenia]] ontleen is. Een voormalige Keniaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Keniaanse Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Kenia is die Keniaanse Rugbyunie (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya''). Die KRU is in 1970 gestig en het in 1990 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya |title=Kenya |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Keniaanse Rugbyunie ’n stigtingslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Kenia is die Keniaanse Beker met elf spanne. Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Simbas'' wat aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Curriebeker]] deelneem. Sedertdien is die meeste spelers van die Keniaanse nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |title=Kenya's rugby 15s squad unveiled ahead of Currie Cup |publisher=Pulselive Kenya |date=6 April 2022 |accessdate=8 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108201535/https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |archive-date=8 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Keniaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Kenia oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die ''Kenia Sevens'' is die Keniaanse [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Verenigde Koninkryk|Britse]] setlaars rugby na die destydse kolonie [[Brits-Oos-Afrika]] saamgebring; in 1909 is die eerste gedokumenteerde wedstryd gespeel.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |title=Kenya Rugby Historical Highlights |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=4 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204162006/http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |archive-date=4 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Aan die begin is slegs “wit” setlaars toegelaat om rugby te speel, terwyl inheemses verbied is om dié sport te beoefen.&lt;ref name=&quot;Review&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=Wesclark |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=22 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222001453/http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Rugbyvoetbalunie van Kenia (Engels: ''Rugby Football Union of Kenia'', “RFUK”) is in Augustus 1921 gestig en het teen 1923 operasioneel geword, nadat die eerste klub in Kenia, Nairobi-distrik, weens sy oorvleuelende sterkte in Nondescripts RFC en Harlequins verdeel is (moenie verwar word met die Kenia Harlequin FC nie).&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Van die vroeë toernooie sluit in die Nairobi-distrikkampioenskap van 1925 af, die Enterprise-beker sedert 1930 en ’n Koninklike Gewapende Magte-toernooi sedert 1937.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

Van die 1920’s tot die 1950’s het verskeie noemenswaardige spanne toere na Kenia onderneem, waaronder keurspanne van die [[Universiteit van Kaapstad]], [[Universiteit Stellenbosch]] en in 1951 ’n saamgestelde Universiteitspan ([[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]). Hierdie wedstryde is op die Mitchell Park-stadion gehuisves, voordat een jaar later die RFUEA-veld in [[Nairobi]] opgerig is.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1950 is die [[Oos-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] gestig as keurspan vir die beste spelers uit die kolonies Kenia, [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) en [[Uganda]] na aanleiding van die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span is ook ''Tuskers'' genoem, ’n term wat na [[Savanne-olifant]]e met baie groot [[slagtand]]e verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |title=The Early Days of Kenya Rugby |website=KenyaPage.Net |accessdate=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912165317/https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |archive-date=12 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die ''Tuskers'' het gedurende die drie daaropvolgende dekades verskeie toere onderneem, onder andere na [[Engeland]] (in 1966) en [[Ierland]] (in 1972). Net só het hulle ook in Nairobi teen besoekende spanne te staan gekom, waaronder die Britse Leeus (in 1955 en 1962), die [[Britse Barbarians|Barbarians]] (in 1958), die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]] (in 1961) en die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese span]] (in 1964).

In 1953 het Tanganjika en Uganda as subunies by die RFUK aangesluit om die ''Rugbyvoetbalunie van Oos-Afrika'' (Engels: ''Rugby Football Union of East Africa'', “RFUEA”) te vorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=John Nauright|title=Sports around the World: History, Culture, and Practice &amp;#91;4 volumes&amp;#93;: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=mYBtMajLAaAC&amp;pg=PA146|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-301-9|pages=146–}}&lt;/ref&gt; In 1954 het ’n Keniaanse span in [[Arusha]] vir die eerste keer teen ’n Tanganjikaanse span gespeel en hierdie ontmoeting gewen. Dit het gedien as ’n seleksieproef vir die ''Tuskers'' se toer na die [[Koperstreek]] in [[Noord-Rhodesië]] later dieselfde jaar.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1955 is die wedstryd weer gespeel en dié keer het Tanganjika met 11–3 geseëvier. In 1956 is in Arusha die derde wedstryd tussen albei spanne gereël wat Kenia met 13–0 gewen het.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1956 is die RFUK, wat nog slegs formeel bestaan het, ontbind, aangesien die subunies reeds op hul eie lede van die RFUEA was. In 1958 het ’n Keniaanse span die Ugandese s’n met 21–11 geklop.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; Vir beide die Keniaanse span en die ''Tuskers'' is dikwels spelers van ander Oos-Afrikaanse lande gekeur en ook spelers met ’n Europese afkoms opgeroep. Hoewel die uitslae soms eensydig was, het hierdie wedstryde rugby in Kenia gewild gemaak.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

=== Onafhanklikheid en integrasie ===
In 1963 het Kenia sy [[onafhanklikheid]] verkry. Ná die gepaardgaande einde van die rassesegregasie in die skoolstelsel is die inheemse bevolking (of ten minste die hoër klas) toegelaat om eliteskole soos ''Duke of York'' en ''Prince of Wales'' te besoek wat tradisionele rugbyvestings was. Spelers soos Chris Onsotti, John Gichinga, Dennis Awori, George Kariuki, Jackson “Jacko” Omaido en Jim Owino was deel die eerste generasie van inheemse Keniaanse rugbyspelers. Hierdie eerste spelergenerasie het ’n belangrike grondslag geleë vir die daaropvolgende spelergenerasie wat die Keniaanse rugby verder laat opbloei het.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; In 1970 is daar besluit om die bestaande plaaslike subunies in die [[Keniaanse Rugbyunie]] (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') met sy setel in Nairobi te verenig. In dieselfde jaar is die Keniaanse Beker vir die eerste keer beslis.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1972 het Ted Kabetu die eerste inheemse speler geword wat vir die ''Tuskers'' uitgedraf het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.paukwa.or.ke/story-series/kewachezaji/watembezi-rfc/ |title=Watembezi RFC |publisher=paukwa.or.ke |date=2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

’n Toestroom van Tanzaniese spelers het aan die Keniaanse span ’n hupstoot besorg. Gedurende die vroeë 1970’s het verskeie Engelse klubs na Kenia begin toer vir nieamptelike toetse teen die Oos-Afrikaners. Dit sluit ’n byna-oorwinning oor [[Harlequins]] in, nadat hulle naelskraap met 15–20 geklop is. Ná uitnodigings in plaaslike dagblaaie aan Afrikarugbyspelers is Miro RFC as ’n uitnodigingspan soortgelyk aan die [[Britse Barbarians]], of meer plaaslik, die Scorpions RFC, gestig. Miro was ’n span vir “swart” spelers en het twee “wit” spelers (Doug Hamilton en Pat Orr) ingesluit; dié span het ’n belangrike rol gespeel om rugby onder Afrikane in Kenia te vestig. In 1976 het die span teen Rugby Roma Olimpic gespeel en met 20–12 gewen. Die span is egter ontbind oor vrae rakende die rasseseleksie van spelers. Die Oos-Afrikaanse keurspan, wat teen die middel-1970’s uit beide “swart” en “wit” spelers bestaan het, het teen Zambië te staan gekom; hulle kon vier van hul vyf toetswedstryde wen. Teen dié tyd het sommige klubs begin vou weens die migrasie van “wit” spelers. Ondanks die vordering het daar konflik ontstaan tussen die Keniaanse spelers en die talle klubs wat steeds deur uitgewekenes bestuur is; in 1979 het die Miro RFC weer begin speel en kon teen Blackheath FC met 32–19 seëvier wat aan die “swart” rugbyspelers nuwe hoop besorg het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://johnkagagi.com/those-magnificent-flying-minds/ |title=Miro RFC: Those magnificent flying minds |publisher=johnkagagi.com |author=John Kagagi |date=30 Junie 2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1977 is beide Mean Machine RFC en Mwamba RFC as aparte spanne vir inheemse spelers gestig.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Mean Machine, ’n verteenwoordigende span van die Nairobi-universiteit bestaande uit spelers soos Absalom “Bimbo” Mutere, Tom Oketch en Joe “JJ” Masiga, het die Keniaanse beker in die eerste seisoen ingepalm. Dit was veral ’n noemenswaardige prestasie omdat rugby in Kenia destyds steeds ’n “wit” oorheersde sport was met klubs soos Kenya Harlequins, Nondescripts, Impala en Western Kenya/Oribis.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; Volgens die historikus Michael Mundia Kamau het met die stigting van Mean Machine by die [[Universiteit van Nairobi]] die transformasie in Keniaanse rugby afgeskop. Sedertdien beoefen in Kenia veral inheemse studente rugby.&lt;ref name=&quot;Richards&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=278}}&lt;/ref&gt; Black Blad RFC van die Kenyatta Universiteitskollege het in die volgende jaar die beker ingepalm. Dit was veral spelers van die tweede generasie wat ’n leidende rol gespeel het by die stigtings van albei klubs.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; As gevolg van die mislukte [[staatsgreep]]poging teen president [[Daniel arap Moi]] in Augustus 1982 en die daaropvolgende sluiting van die Nairobi-universiteit moes die Mean Machine RFC sy speelprogram vir een jaar staak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |title=The Political Era 1983 – 1987 |publisher=Mean Machine FC |date=2009 |accessdate=8 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100608030517/http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |archive-date=8 Junie 2010}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggame van Kenia, Uganda en Tanzanië het toenemend uitmekaar gespat en hul belangstelling in die Oos-Afrikaanse keurspan het aansienlik verdwyn. In 1982 het die ''Tuskers'' hul laaste toer onderneem. Aan die ander kant het die Keniaanse Rugbyunie van 1979 af aktief daarop gefokus dat die voorheen verwaarloosde nasionale span elke jaar minstens een toetswedstryd teen ander Afrikaspanne speel. Gedurende die 1980’s het hulle veral teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], Zambië, Madagaskar en Nigerië te staan gekom. Veral Zimbabwe en ná 1990 se onafhanklikwording het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] groot mededingers vir Kenia in die Afrikabeker en die [[rugbywêreldbeker]]kwalifiserings geword. In Januarie 1986 was Kenia in [[Tunis]] een van die stigtingslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigtingslede was die beheerliggame van [[Ivoriaanse Rugbyfederasie|Ivoorkus]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Kenia het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Langdurige krisis ===
In 1990 het die Keniaanse Rugbyunie by die Internasionale Rugbyvoetbalraad aangesluit en in dieselfde jaar is rugby as ’n skoolsport by [[Hoërskool|hoërskole]] ingevoer.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Die Keniane het egter nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Oor die algemeen het die Keniaanse rugbysport gedurende die 1990’s in ’n krisis verkeer. Een van die redes was die tragiese dood van Ken Kanyi in 1992, wie as een van die land se beste spelers beskou is. Hy is tydens ’n toernooi van die Impala RFC onder ongelukkige omstandighede dood, waarna byna ’n hele spelergenerasie die sport laat vaar het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.standardmedia.co.ke/sunday-magazine/article/2000199365/kenyan-rugby-has-mauled-and-rucked-its-way-to-the-top |title=Oyunga Pala |publisher=The Standard |date=18 April 2016 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die nasionale span moes opnuut opgebou word en kon slegs op ’n sporadiese vlak toetswedstryde speel. Daarbenewens het die variant [[sewesrugby]] ’n toenemende mededinger geword, wat veral danksy internasionale suksesse in gewildheid gegroei het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering is Kenia deur beide Zimbabwe en Namibië geklop, terwyl hulle teen Arabië ’n naelskraapse oorwinning kon behaal, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering kon die Keniane Arabië verslaan, terwyl hulle teen Tunisië verloor het, waarmee hulle met ’n swakker punteverskil weer uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:National Guard sponsorship of USA Rugby (3309784330).jpg|duimnael|Kenia teen die Weermag se nasionale wag in 2009]]
Daarna het die Keniaanse rugby ’n stewige vordering beleef, nadat die spel se gewildheid onder die bevolking gegroei het. Nuwe toernooie het met meer geleenthede vir toetswedstryde gepaard gegaan wat die voorheen jarelange pouses beëindig het. Nadat die eerste Afrikabeker in 2000 nog sonder Kenia beslis is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; het die ''Simbas'' een jaar later die tweede afdeling se finale rondte in die tweede plek agter Madagaskar afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/36?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In die tweede afdeling van die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, het op die naelskraapse oorwinning oor Kameroen ’n ewe naelskraapse nederlaag teen Uganda gevolg, waarmee hulle die daaropvolgende rondte misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/37?Stagione=2002 |title=2002 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Van die Afrikabeker 2003 af het die span in die eerste afdeling gespeel, waar hulle tweede agter Namibië geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2004 het die Keniane die eerste jaarlikse wedstryd om die nuwe Elgonbeker teen Uganda met 18–8 beklink. Tydens die Afrikabeker 2005 het hulle hul groep weer in die tweede plek afgesluit, dié keer agter die Marokkane.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later was die Afrikabeker 2006 gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering. Die span kon beide Tunisië en Namibië tuis klop, terwyl hulle twee wegnederlae gely het; as gevolg van hul swakker punteverskil is hulle weer uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2007 het die Keniane hul groepwedstryde teen Marokko en Kameroen gewen. In die halfeindstryd het hulle teen Uganda vasgeval, terwyl hulle in die uitspeelwedstryd om die derde plek oor Ivoorkus met 20–17 geseëvier het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het oor twee jaar gestrek en as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien. Ná ’n oorwinning oor Kameroen en ’n nederlaag teen Tunisië het die Keniane hul groep tweede afgesluit en die halfeindrondte misgeloop, waarmee hulle ook versuim het om vir die toernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Geleidelike vestiging ===
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Kenia teen Namibië tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]]
[[Lêer:Canada vs. Kenya, Qualifier in Marseille, November 2018.jpg|duimnael|Kenia teen Kanada tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in [[Marseille]] in 2018]]
Marokko en Namibië het weens finansiële beperkings hulself onttrek aan die Afrikabeker 2011. Die gasheer Kenia het die afwesigheid van albei gunstelinge benut, Tunisië in die eindstryd met 16–7 verslaan en daarmee vir die eerste keer die vastelandse toernooi beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2012 het die Keniane in die halfeindstryd teen hul buurland Uganda vasgeval, maar in die uitspeelwedstryd om die derde plek Tunisië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2013 is in Madagaskar beslis en dit was deurslaggewend vir die Keniaanse rugby. In die halfeindstryd het die nasionale span Uganda getroef en in die eindstryd Zimbabwe, waarmee hulle hul tweede vastelandse titel ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In 2014 het die Keniane onder die naam “Simba XV” aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Vodacombeker]] deelgeneem. Hulle het hul tuiswedstryde in [[Kaapstad]] gespeel en hul openingswedstryd teen die [[Oostelike Provinsie]] met 17–10 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |title=Simba off to a winning start |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=8 Maart 2014 |accessdate=1 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701195941/http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |archive-date=1 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniane is egter in hul oorblywende ses wedstryde verslaan en het die suidelike afdeling in die sewende plek afgesluit. Die toernooideelname was vir die Keniaanse span ’n goeie voorbereiding op die daaropvolgende Afrikabeker 2014, wat saam met die 2013-toernooi getel het as die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering. Die Keniane kon in die eerste wedstryd Namibië klop en Madagaskar afransel. Nadat hulle egter deur Zimbabwe verslaan is, is hulle gelyk aan punte met Namibië en Zimbabwe uit die kwalifisering geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2015 het Kenia vir die eerste keer sedert die Oos-Afrikaanse keurspan se wedstryde in die 1970’s en 1980’s weer teen Europese spanne te staan gekom en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in ’n toetswedstryd op die RFUEA-veld met 41–15 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |title=Kenya Simbas go on the rampage against Portugal |publisher=Daily Nation |date=30 Mei 2015 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229213225/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende Afrikabeker 2015 het die span ná nederlae teen Zimbabwe en Namibië, asook ’n oorwinning oor Tunisië in die derde plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het Kenia tydens die Afrikabeker 2016 as naaswenner agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2016 het die [[Keniaanse Rugbyunie]] ’n borgskapstransaksie met Sportpesa ter waarde van KES&amp;nbsp;607 miljoen onderteken. Dit is die winsgewendste borgskapstransaksie in die Keniaanse rugbygeskiedenis. Die inkomste sal nie net die sewes- en mansspanne se ontwikkeling steun nie, maar ook die vroue- en jeugspanne s’n.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |title=Betting firm SportPesa, KRU sign Sh600m deal |author=Isaac Swila |publisher=Daily Nation |date=20 Julie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210008/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In September 2016 het die Keniaanse Rugbyunie formeel aansoek gedoen om aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deel te neem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |title=Kenya eye Currie Cup |publisher=The Star |author=William Nuguna |date=6 September 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210007/https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar hulle kon geen ooreenkoms met die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] bereik nie. Die Afrikabekertoernooie in 2017 en 2018 het gesamentlik as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-Afrikakwalifisering gedien en Kenia het albei toernooie tweede agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die span die uitspeelrondte om die laaste plek vir die hooftoernooi gehaal. Tydens die in November 2018 in [[Marseille]] besliste uitspeelrondte is die Keniane egter deur [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Keniane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Nairobi beslis is, het met ’n naelskraapse nederlaag teen Senegal en ’n maklike oorwinning oor Zambië afgeskop, waarmee die Keniane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Uganda en hul naelskraapse halfeindstrydoorwinning oor Algerië is die span egter in die eindstryd deur die Namibiërs verneder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarmee het die Keniane weer die interkontinentale kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehaal, wat in [[Doebai (stad)|Doebai]] beslis is. Hulle het dié keer egter teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], Portugal en Hongkong vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Keniane in die halfeindstryd teen Algerië ’n verrassende 12–20-nederlaag gely, waarna hulle in die bronseindstryd teen Namibië met 27–38 vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://scrummage.co.ke/2024/07/28/4th-for-kenya-simbas-in-rugby-africa/ |title=4th place for Kenya Simbas in 2024 Rugby Africa Cup after Namibia loss |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=28 Julie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Kenia het in die halfeindstryd naelskraap teen die Zimbabwiërs met 23–29 vasgeval en hulle is ook in die bronseindstryd deur die Algeryne met 15–5 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|duimnael|Die [[leeu]], embleem van die Keniaanse nasionale rugbyspan]]
Kenia speel tradisioneel in ’n rooi trui met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Kenia|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is groen met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Britse sportuitruster [[Umbro]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulsesports.co.ke/rugby/story/new-era-as-kenya-rugby-union-secure-deal-with-international-kit-makers-2024010509023331673 |title=RUGBY New era as Kenya Rugby Union secure deal with international kit makers |publisher=Pulse Sports |author=Festus Chuma |date=5 Januarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; en die truiborg is die Keniaanse dobbelmaatskappy SportPesa.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nation.africa/kenya/sports/rugby/sportpesa-make-timely-return-to-rugby-sponsorship-4049288 |title=SportPesa make timely return to rugby sponsorship |publisher=[[Daily Nation]] |author=Ayumba Ayodi |date=9 Desember 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Keniaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n Leeu, Kenia se wapendier, en die belettering ''KENYA RUGBY''. Die nasionale span se bynaam is ''Simbas'' ([[Swahili]] vir: “die leeus”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:RFUEA looking SouthWest.png|duimnael|Die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]], tuiste van Keniaanse rugby]]
Kenia se tuisstadion is die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]] met ’n kapasiteit van sowat 6&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die [[Keniaanse Rugbyunie]] en word vir amper al die tuiswedstryde gebruik. Die Keniaanse regering het intussen grond vir die oprigting van ’n nuwe stadion beskikbaar gestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Kenia het 84 van sy 149 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,38%. Kenia se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=35;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Kenya |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BOTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BRAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{GERru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{HKGru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CMRru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 25,00
|-
| {{MARru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 20,00
|-
| {{NIGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{vlagland|Tanganjika|1923}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{TUNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{UGAru}} || 44 || 30 || 12 || 2 || 68,18
|-
| {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZAMru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50
|-
| {{ZIMru}} || 24 || 9 || 15 || 0 || 37,50
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''149''' || '''84''' || '''61''' || '''4''' || '''56,38'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Kenia kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Kenia neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien twee toernooie gewen.
* Titeloorwinnings (2): 2011, 2013

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Elgon Cup 2007.png|duimnael|upright|Die Elgonbeker in 2007]]
Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Kenia gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Kenia en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Keniane na Europa. As deel daarvan ding Kenia sedert 2004 met Uganda om die Elgonbeker mee (genoem na [[Elgon]], ’n [[berg]] op die grens tussen Kenia en Uganda).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |title=Helen Buteme: A breakthrough year |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Helen Buteme |date=4 September 2009 |accessdate=12 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012033540/http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |archive-date=12 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Uganda, Zambië en Zimbabwe. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Keniaanse span gevorm tydens die Rugbywêreldbeker 2023-uitspeelrondte:

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Samuel Asati]] || [[Skrumskakel]] || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Brian Tanga]] || Skrumskakel || Kabras Sugar RC
|-
| [[Samson Onsumu]] || Skrumskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Amon Wamalwa]] || [[Losskakel]] || Homeboyz RC
|-
| [[Geoffrey Ominde]] || Losskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Bryceson Adaka]] || [[Senter]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[John Okoth]] || Senter || Menengai Oilers RC
|-
| [[Peter Kilonzo]] || Senter || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Timothy Omela]] || [[Vleuel]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Beldad Peter Ogeta Obia]] || Vleuel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Jacob Ojee]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Geoffrey Okwach]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Darwin Mukidza]] || [[Heelagter]] || Kenya Commercial Bank SC
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Teddy Akala]] || [[Haker]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Eugene Sifuna]] || Haker || Kabras Sugar RC
|-
| [[Brian Waraba]] || Haker || Kenya Harlequins
|-
| [[Edward Mwaura]] || [[Stut]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Joseph Odero]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Ephraim Oduor]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Patrick Ouko]] || Stut || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Andrew Simiyu]] || Stut || [[Universiteit van Johannesburg]]
|-
| [[Ian Masheti]] || Stut || Impala Saracens
|-
| [[Brian Juma Otieno]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Thomas Okeyo Ongera]] || Slot || Universiteit van Johannesburg
|-
| [[Malcolm Onsando]] || Slot || CS Dinamo București
|-
| [[Clinton Odhiambo]] || Slot || Menengai Oilers RC
|-
| [[Daniel Sikuta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Losvoorspeler]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Joshua Weru]] || Losvoorspeler || Northampton Saints
|-
| [[Martin Owilah]] || Losvoorspeler || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Bethwel Anami]] || [[Agsteman]] || Strathmore University RFC
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Een voormalige Keniaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Humphrey Kayange]] || [[Senter]] || 2011
|}

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Kenia se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen November 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Mukidza]] || 2015–2021 || 30
|-
| {{0}}2 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || 27
|-
| {{0}}3 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || 25
|-
| {{0}}4 || [[Peter Karia]] || 2015–2018 || 24
|-
| {{0}}5 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}6 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}7 || [[Isaac Adimo]] || 2011–2018 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 21
|-
| {{0}}9 || [[Curtis Lilako]] || 2011–2018 || 20
|-
| 10 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || 19
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 302
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || {{0}}55
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || {{0}}50
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}42
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}35
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}32
|-
| {{0}}7 || [[Fabian Ogutu]] || 2015–2016 || {{0}}28
|-
| {{0}}8 || [[Samuel Oliech]] || 2015–2018 || {{0}}25
|-
| {{0}}9 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}25
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}22
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 13
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 11
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 10
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}7
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}6
|-
| {{0}}7 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[William Ndayara]] || 2018–2018 || {{0}}4
|-
| {{0}}9 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || {{0}}4
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}4
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Benjamin Ayimba LQ 2016.jpg|duimnael|upright|Benjamin Ayimba (2016)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Keniaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Ken Thimba || 2001–2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Benjamin Ayimba (tussentyds) || 2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Thomas Odundo || 2004–2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Manuel Okoth || 2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Michael Otieno || 2007–2012
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || 2013–2017
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ian Snook || 2018–2019
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Paul Odera || 2019–2022
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || sedert 2023
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Keniaanse nasionale krieketspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Kenya national rugby union team|Keniaanse nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://www.kru.co.ke/ Amptelike webwerf van die Keniaanse Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya Kenia by Wêreldrugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Kenia]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>mnxqtr4ltvyatdpwcl2lelwggymuzba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923134</id>
      <parentid>2923124</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jammer!</comment>
      <origin>2923134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49246" sha1="k1qtpj5rrt3we5bgh2eq7su35gj79bz" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Kenia
| beeld                  = Kenteken van die Keniaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Keniaanse Rugbyunie]] (KRU)
| bynaam                 = ''Simbas'' (“die leeus”)
| embleem                = die [[leeu]]
| stadion                = [[RFUEA-veld]], [[Nairobi]]
| kapasiteit             = 6&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Daniel Sikuta]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jerome Paarwater]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://citizen.digital/article/paarwater-back-as-simbas-head-coach-n316254 |title=Paarwater back as Simbas head coach |publisher=Citizen Sports |date=16 Maart 2023 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2023)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _Kenyaleft
| patroon_b1             = _Kenyakitb
| patroon_ra1            = _Kenyaright
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _Kenyasocks16
| linkerarm1             = 3c7c7c
| liggaam1               = dd2222
| regterarm1             = 3c7c7c
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _Kenyaleft
| patroon_b2             = _Kenyakit
| patroon_ra2            = _Kenyaright
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _Kenyasocks16
| linkerarm2             = dd2222
| liggaam2               = 3c7c7c
| regterarm2             = dd2222
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Darwin Mukidza]] (30)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Darwin Kinyangi]] (302)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Darwin Kinyangi]] (13)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} '''Kenia''' ''wen teen'' [[Tanganjika]] {{vlagikoon|Tanganjika|1923}}&lt;ref name=&quot;East Africa&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author1=M. Campbell |author2=E.J. Cohen |title=Rugby Football in East Africa 1909–1959 |year=1960 |publisher=Rugby Football Union of East Africa |pages=41}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;([[Arusha]], [[Tanganjika]], 1954)
| grootwen               = {{KENru}} 96–3 {{NIGru-r}}&lt;br /&gt;(Nairobi, Kenia; 10 Augustus 1987)
| grootverloor           = {{PORru}} 85–0 {{KENru-r}}&lt;br /&gt;([[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]; 12 November 2022)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = www.kru.co.ke
| unieurl                = 
}}

Die '''Keniaanse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Kenya national rugby union team''; [[Swahili]]: ''Timu ya raga ya Kenya'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Kenia]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Simbas'' (“die leeus”), genoem na die [[leeu]] (''Panthera leo''), Kenia se wapendier. Rugby word in Kenia geadministreer deur die [[Keniaanse Rugbyunie]] (''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') wat in 1970 gestig is. Kenia word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Keniaanse rugbyspan is tans (November 2025) 36ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Kenia tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Kenia dateer uit die [[Britse Ryk|Britse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Kenia het in 1954 sy eerste toetswedstryd teen [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) gespeel. Hulle tuisveld is die RFUEA-veld in [[Nairobi]] wat in 1955 vir ’n Oos-Afrika-span teen die [[Britse en Ierse Leeus]] voorberei is. Die span het tydens die Afrikabeker twee titels ingepalm, vier keer in die derde en vier keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |title=About Us – Kenya Rugby Union |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905215808/http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |archive-date=5 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniaanse span speel tradisioneel in rooi truie met swart broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Kenia]] ontleen is. Een voormalige Keniaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Keniaanse Rugbyunie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Kenia is die Keniaanse Rugbyunie (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya''). Die KRU is in 1970 gestig en het in 1990 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya |title=Kenya |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Keniaanse Rugbyunie ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Kenia is die Keniaanse Beker met elf spanne. Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Simbas'' wat aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Curriebeker]] deelneem. Sedertdien is die meeste spelers van die Keniaanse nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |title=Kenya's rugby 15s squad unveiled ahead of Currie Cup |publisher=Pulselive Kenya |date=6 April 2022 |accessdate=8 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108201535/https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |archive-date=8 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Keniaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Kenia oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die ''Kenia Sevens'' is die Keniaanse [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Verenigde Koninkryk|Britse]] setlaars rugby na die destydse kolonie [[Brits-Oos-Afrika]] saamgebring; in 1909 is die eerste gedokumenteerde wedstryd gespeel.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |title=Kenya Rugby Historical Highlights |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=4 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204162006/http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |archive-date=4 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Aan die begin is slegs “wit” setlaars toegelaat om rugby te speel, terwyl inheemses verbied is om dié sport te beoefen.&lt;ref name=&quot;Review&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=Wesclark |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=22 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222001453/http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Rugbyvoetbalunie van Kenia (Engels: ''Rugby Football Union of Kenia'', “RFUK”) is in Augustus 1921 gestig en het teen 1923 operasioneel geword, nadat die eerste klub in Kenia, Nairobi-distrik, weens sy oorvleuelende sterkte in Nondescripts RFC en Harlequins verdeel is (moenie verwar word met die Kenia Harlequin FC nie).&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Van die vroeë toernooie sluit in die Nairobi-distrikkampioenskap van 1925 af, die Enterprise-beker sedert 1930 en ’n Koninklike Gewapende Magte-toernooi sedert 1937.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

Van die 1920’s tot die 1950’s het verskeie noemenswaardige spanne toere na Kenia onderneem, waaronder keurspanne van die [[Universiteit van Kaapstad]], [[Universiteit Stellenbosch]] en in 1951 ’n saamgestelde Universiteitspan ([[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]). Hierdie wedstryde is op die Mitchell Park-stadion gehuisves, voordat een jaar later die RFUEA-veld in [[Nairobi]] opgerig is.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1950 is die [[Oos-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] gestig as keurspan vir die beste spelers uit die kolonies Kenia, [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) en [[Uganda]] na aanleiding van die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span is ook ''Tuskers'' genoem, ’n term wat na [[Savanne-olifant]]e met baie groot [[slagtand]]e verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |title=The Early Days of Kenya Rugby |website=KenyaPage.Net |accessdate=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912165317/https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |archive-date=12 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die ''Tuskers'' het gedurende die drie daaropvolgende dekades verskeie toere onderneem, onder andere na [[Engeland]] (in 1966) en [[Ierland]] (in 1972). Net só het hulle ook in Nairobi teen besoekende spanne te staan gekom, waaronder die Britse Leeus (in 1955 en 1962), die [[Britse Barbarians|Barbarians]] (in 1958), die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]] (in 1961) en die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese span]] (in 1964).

In 1953 het Tanganjika en Uganda as subunies by die RFUK aangesluit om die ''Rugbyvoetbalunie van Oos-Afrika'' (Engels: ''Rugby Football Union of East Africa'', “RFUEA”) te vorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=John Nauright|title=Sports around the World: History, Culture, and Practice &amp;#91;4 volumes&amp;#93;: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=mYBtMajLAaAC&amp;pg=PA146|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-301-9|pages=146–}}&lt;/ref&gt; In 1954 het ’n Keniaanse span in [[Arusha]] vir die eerste keer teen ’n Tanganjikaanse span gespeel en hierdie ontmoeting gewen. Dit het gedien as ’n seleksieproef vir die ''Tuskers'' se toer na die [[Koperstreek]] in [[Noord-Rhodesië]] later dieselfde jaar.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1955 is die wedstryd weer gespeel en dié keer het Tanganjika met 11–3 geseëvier. In 1956 is in Arusha die derde wedstryd tussen albei spanne gereël wat Kenia met 13–0 gewen het.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; In 1956 is die RFUK, wat nog slegs formeel bestaan het, ontbind, aangesien die subunies reeds op hul eie lede van die RFUEA was. In 1958 het ’n Keniaanse span die Ugandese s’n met 21–11 geklop.&lt;ref name=&quot;East Africa&quot; /&gt; Vir beide die Keniaanse span en die ''Tuskers'' is dikwels spelers van ander Oos-Afrikaanse lande gekeur en ook spelers met ’n Europese afkoms opgeroep. Hoewel die uitslae soms eensydig was, het hierdie wedstryde rugby in Kenia gewild gemaak.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

=== Onafhanklikheid en integrasie ===
In 1963 het Kenia sy [[onafhanklikheid]] verkry. Ná die gepaardgaande einde van die rassesegregasie in die skoolstelsel is die inheemse bevolking (of ten minste die hoër klas) toegelaat om eliteskole soos ''Duke of York'' en ''Prince of Wales'' te besoek wat tradisionele rugbyvestings was. Spelers soos Chris Onsotti, John Gichinga, Dennis Awori, George Kariuki, Jackson “Jacko” Omaido en Jim Owino was deel die eerste generasie van inheemse Keniaanse rugbyspelers. Hierdie eerste spelergenerasie het ’n belangrike grondslag geleë vir die daaropvolgende spelergenerasie wat die Keniaanse rugby verder laat opbloei het.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; In 1970 is daar besluit om die bestaande plaaslike subunies in die [[Keniaanse Rugbyunie]] (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') met sy setel in Nairobi te verenig. In dieselfde jaar is die Keniaanse Beker vir die eerste keer beslis.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1972 het Ted Kabetu die eerste inheemse speler geword wat vir die ''Tuskers'' uitgedraf het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.paukwa.or.ke/story-series/kewachezaji/watembezi-rfc/ |title=Watembezi RFC |publisher=paukwa.or.ke |date=2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

’n Toestroom van Tanzaniese spelers het aan die Keniaanse span ’n hupstoot besorg. Gedurende die vroeë 1970’s het verskeie Engelse klubs na Kenia begin toer vir nieamptelike toetse teen die Oos-Afrikaners. Dit sluit ’n byna-oorwinning oor [[Harlequins]] in, nadat hulle naelskraap met 15–20 geklop is. Ná uitnodigings in plaaslike dagblaaie aan Afrikarugbyspelers is Miro RFC as ’n uitnodigingspan soortgelyk aan die [[Britse Barbarians]], of meer plaaslik, die Scorpions RFC, gestig. Miro was ’n span vir “swart” spelers en het twee “wit” spelers (Doug Hamilton en Pat Orr) ingesluit; dié span het ’n belangrike rol gespeel om rugby onder Afrikane in Kenia te vestig. In 1976 het die span teen Rugby Roma Olimpic gespeel en met 20–12 gewen. Die span is egter ontbind oor vrae rakende die rasseseleksie van spelers. Die Oos-Afrikaanse keurspan, wat teen die middel-1970’s uit beide “swart” en “wit” spelers bestaan het, het teen Zambië te staan gekom; hulle kon vier van hul vyf toetswedstryde wen. Teen dié tyd het sommige klubs begin vou weens die migrasie van “wit” spelers. Ondanks die vordering het daar konflik ontstaan tussen die Keniaanse spelers en die talle klubs wat steeds deur uitgewekenes bestuur is; in 1979 het die Miro RFC weer begin speel en kon teen Blackheath FC met 32–19 seëvier wat aan die “swart” rugbyspelers nuwe hoop besorg het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://johnkagagi.com/those-magnificent-flying-minds/ |title=Miro RFC: Those magnificent flying minds |publisher=johnkagagi.com |author=John Kagagi |date=30 Junie 2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1977 is beide Mean Machine RFC en Mwamba RFC as aparte spanne vir inheemse spelers gestig.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Mean Machine, ’n verteenwoordigende span van die Nairobi-universiteit bestaande uit spelers soos Absalom “Bimbo” Mutere, Tom Oketch en Joe “JJ” Masiga, het die Keniaanse beker in die eerste seisoen ingepalm. Dit was veral ’n noemenswaardige prestasie omdat rugby in Kenia destyds steeds ’n “wit” oorheersde sport was met klubs soos Kenya Harlequins, Nondescripts, Impala en Western Kenya/Oribis.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; Volgens die historikus Michael Mundia Kamau het met die stigting van Mean Machine by die [[Universiteit van Nairobi]] die transformasie in Keniaanse rugby afgeskop. Sedertdien beoefen in Kenia veral inheemse studente rugby.&lt;ref name=&quot;Richards&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=278}}&lt;/ref&gt; Black Blad RFC van die Kenyatta Universiteitskollege het in die volgende jaar die beker ingepalm. Dit was veral spelers van die tweede generasie wat ’n leidende rol gespeel het by die stigtings van albei klubs.&lt;ref name=&quot;Review&quot; /&gt; As gevolg van die mislukte [[staatsgreep]]poging teen president [[Daniel arap Moi]] in Augustus 1982 en die daaropvolgende sluiting van die Nairobi-universiteit moes die Mean Machine RFC sy speelprogram vir een jaar staak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |title=The Political Era 1983 – 1987 |publisher=Mean Machine FC |date=2009 |accessdate=8 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100608030517/http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |archive-date=8 Junie 2010}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggame van Kenia, Uganda en Tanzanië het toenemend uitmekaar gespat en hul belangstelling in die Oos-Afrikaanse keurspan het aansienlik verdwyn. In 1982 het die ''Tuskers'' hul laaste toer onderneem. Aan die ander kant het die Keniaanse Rugbyunie van 1979 af aktief daarop gefokus dat die voorheen verwaarloosde nasionale span elke jaar minstens een toetswedstryd teen ander Afrikaspanne speel. Gedurende die 1980’s het hulle veral teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], Zambië, Madagaskar en Nigerië te staan gekom. Veral Zimbabwe en ná 1990 se onafhanklikwording het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] groot mededingers vir Kenia in die Afrikabeker en die [[rugbywêreldbeker]]kwalifiserings geword. In Januarie 1986 was Kenia in [[Tunis]] een van die stigterslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigterslede was die beheerliggame van [[Ivoriaanse Rugbyfederasie|Ivoorkus]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Kenia het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Langdurige krisis ===
In 1990 het die Keniaanse Rugbyunie by die Internasionale Rugbyvoetbalraad aangesluit en in dieselfde jaar is rugby as ’n skoolsport by [[Hoërskool|hoërskole]] ingevoer.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Die Keniane het egter nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Oor die algemeen het die Keniaanse rugbysport gedurende die 1990’s in ’n krisis verkeer. Een van die redes was die tragiese dood van Ken Kanyi in 1992, wie as een van die land se beste spelers beskou is. Hy is tydens ’n toernooi van die Impala RFC onder ongelukkige omstandighede dood, waarna byna ’n hele spelergenerasie die sport laat vaar het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.standardmedia.co.ke/sunday-magazine/article/2000199365/kenyan-rugby-has-mauled-and-rucked-its-way-to-the-top |title=Oyunga Pala |publisher=The Standard |date=18 April 2016 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die nasionale span moes opnuut opgebou word en kon slegs op ’n sporadiese vlak toetswedstryde speel. Daarbenewens het die variant [[sewesrugby]] ’n toenemende mededinger geword, wat veral danksy internasionale suksesse in gewildheid gegroei het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering is Kenia deur beide Zimbabwe en Namibië geklop, terwyl hulle teen Arabië ’n naelskraapse oorwinning kon behaal, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering kon die Keniane Arabië verslaan, terwyl hulle teen Tunisië verloor het, waarmee hulle met ’n swakker punteverskil weer uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:National Guard sponsorship of USA Rugby (3309784330).jpg|duimnael|Kenia teen die Weermag se nasionale wag in 2009]]
Daarna het die Keniaanse rugby ’n stewige vordering beleef, nadat die spel se gewildheid onder die bevolking gegroei het. Nuwe toernooie het met meer geleenthede vir toetswedstryde gepaard gegaan wat die voorheen jarelange pouses beëindig het. Nadat die eerste Afrikabeker in 2000 nog sonder Kenia beslis is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; het die ''Simbas'' een jaar later die tweede afdeling se finale rondte in die tweede plek agter Madagaskar afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/36?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In die tweede afdeling van die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, het op die naelskraapse oorwinning oor Kameroen ’n ewe naelskraapse nederlaag teen Uganda gevolg, waarmee hulle die daaropvolgende rondte misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/37?Stagione=2002 |title=2002 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Van die Afrikabeker 2003 af het die span in die eerste afdeling gespeel, waar hulle tweede agter Namibië geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2004 het die Keniane die eerste jaarlikse wedstryd om die nuwe Elgonbeker teen Uganda met 18–8 beklink. Tydens die Afrikabeker 2005 het hulle hul groep weer in die tweede plek afgesluit, dié keer agter die Marokkane.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later was die Afrikabeker 2006 gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering. Die span kon beide Tunisië en Namibië tuis klop, terwyl hulle twee wegnederlae gely het; as gevolg van hul swakker punteverskil is hulle weer uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2007 het die Keniane hul groepwedstryde teen Marokko en Kameroen gewen. In die halfeindstryd het hulle teen Uganda vasgeval, terwyl hulle in die uitspeelwedstryd om die derde plek oor Ivoorkus met 20–17 geseëvier het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het oor twee jaar gestrek en as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien. Ná ’n oorwinning oor Kameroen en ’n nederlaag teen Tunisië het die Keniane hul groep tweede afgesluit en die halfeindrondte misgeloop, waarmee hulle ook versuim het om vir die toernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Geleidelike vestiging ===
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Kenia teen Namibië tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]]
[[Lêer:Canada vs. Kenya, Qualifier in Marseille, November 2018.jpg|duimnael|Kenia teen Kanada tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in [[Marseille]] in 2018]]
Marokko en Namibië het weens finansiële beperkings hulself onttrek aan die Afrikabeker 2011. Die gasheer Kenia het die afwesigheid van albei gunstelinge benut, Tunisië in die eindstryd met 16–7 verslaan en daarmee vir die eerste keer die vastelandse toernooi beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2012 het die Keniane in die halfeindstryd teen hul buurland Uganda vasgeval, maar in die uitspeelwedstryd om die derde plek Tunisië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2013 is in Madagaskar beslis en dit was deurslaggewend vir die Keniaanse rugby. In die halfeindstryd het die nasionale span Uganda getroef en in die eindstryd Zimbabwe, waarmee hulle hul tweede vastelandse titel ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; In 2014 het die Keniane onder die naam “Simba XV” aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Vodacombeker]] deelgeneem. Hulle het hul tuiswedstryde in [[Kaapstad]] gespeel en hul openingswedstryd teen die [[Oostelike Provinsie]] met 17–10 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |title=Simba off to a winning start |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=8 Maart 2014 |accessdate=1 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701195941/http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&amp;leagueid=1734 |archive-date=1 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Keniane is egter in hul oorblywende ses wedstryde verslaan en het die suidelike afdeling in die sewende plek afgesluit. Die toernooideelname was vir die Keniaanse span ’n goeie voorbereiding op die daaropvolgende Afrikabeker 2014, wat saam met die 2013-toernooi getel het as die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering. Die Keniane kon in die eerste wedstryd Namibië klop en Madagaskar afransel. Nadat hulle egter deur Zimbabwe verslaan is, is hulle gelyk aan punte met Namibië en Zimbabwe uit die kwalifisering geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2015 het Kenia vir die eerste keer sedert die Oos-Afrikaanse keurspan se wedstryde in die 1970’s en 1980’s weer teen Europese spanne te staan gekom en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in ’n toetswedstryd op die RFUEA-veld met 41–15 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |title=Kenya Simbas go on the rampage against Portugal |publisher=Daily Nation |date=30 Mei 2015 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229213225/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende Afrikabeker 2015 het die span ná nederlae teen Zimbabwe en Namibië, asook ’n oorwinning oor Tunisië in die derde plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het Kenia tydens die Afrikabeker 2016 as naaswenner agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Ook in 2016 het die [[Keniaanse Rugbyunie]] ’n borgskapstransaksie met Sportpesa ter waarde van KES&amp;nbsp;607 miljoen onderteken. Dit is die winsgewendste borgskapstransaksie in die Keniaanse rugbygeskiedenis. Die inkomste sal nie net die sewes- en mansspanne se ontwikkeling steun nie, maar ook die vroue- en jeugspanne s’n.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |title=Betting firm SportPesa, KRU sign Sh600m deal |author=Isaac Swila |publisher=Daily Nation |date=20 Julie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210008/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In September 2016 het die Keniaanse Rugbyunie formeel aansoek gedoen om aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deel te neem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |title=Kenya eye Currie Cup |publisher=The Star |author=William Nuguna |date=6 September 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210007/https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar hulle kon geen ooreenkoms met die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] bereik nie. Die Afrikabekertoernooie in 2017 en 2018 het gesamentlik as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-Afrikakwalifisering gedien en Kenia het albei toernooie tweede agter Namibië geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die span die uitspeelrondte om die laaste plek vir die hooftoernooi gehaal. Tydens die in November 2018 in [[Marseille]] besliste uitspeelrondte is die Keniane egter deur [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Keniane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Nairobi beslis is, het met ’n naelskraapse nederlaag teen Senegal en ’n maklike oorwinning oor Zambië afgeskop, waarmee die Keniane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Uganda en hul naelskraapse halfeindstrydoorwinning oor Algerië is die span egter in die eindstryd deur die Namibiërs verneder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Daarmee het die Keniane weer die interkontinentale kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehaal, wat in [[Doebai (stad)|Doebai]] beslis is. Hulle het dié keer egter teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], Portugal en Hongkong vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 het die Keniane in die halfeindstryd teen Algerië ’n verrassende 12–20-nederlaag gely, waarna hulle in die bronseindstryd teen Namibië met 27–38 vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://scrummage.co.ke/2024/07/28/4th-for-kenya-simbas-in-rugby-africa/ |title=4th place for Kenya Simbas in 2024 Rugby Africa Cup after Namibia loss |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=28 Julie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Kenia het in die halfeindstryd naelskraap teen die Zimbabwiërs met 23–29 vasgeval en hulle is ook in die bronseindstryd deur die Algeryne met 15–5 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|duimnael|Die [[leeu]], embleem van die Keniaanse nasionale rugbyspan]]
Kenia speel tradisioneel in ’n rooi trui met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Kenia|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is groen met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Britse sportuitruster [[Umbro]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulsesports.co.ke/rugby/story/new-era-as-kenya-rugby-union-secure-deal-with-international-kit-makers-2024010509023331673 |title=RUGBY New era as Kenya Rugby Union secure deal with international kit makers |publisher=Pulse Sports |author=Festus Chuma |date=5 Januarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; en die truiborg is die Keniaanse dobbelmaatskappy SportPesa.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nation.africa/kenya/sports/rugby/sportpesa-make-timely-return-to-rugby-sponsorship-4049288 |title=SportPesa make timely return to rugby sponsorship |publisher=[[Daily Nation]] |author=Ayumba Ayodi |date=9 Desember 2022 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Keniaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n Leeu, Kenia se wapendier, en die belettering ''KENYA RUGBY''. Die nasionale span se bynaam is ''Simbas'' ([[Swahili]] vir: “die leeus”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:RFUEA looking SouthWest.png|duimnael|Die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]], tuiste van Keniaanse rugby]]
Kenia se tuisstadion is die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]] met ’n kapasiteit van sowat 6&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die [[Keniaanse Rugbyunie]] en word vir amper al die tuiswedstryde gebruik. Die Keniaanse regering het intussen grond vir die oprigting van ’n nuwe stadion beskikbaar gestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Kenia het 84 van sy 149 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,38%. Kenia se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=35;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Kenya |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BOTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BRAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{GERru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{HKGru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CMRru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 25,00
|-
| {{MARru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 20,00
|-
| {{NIGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{vlagland|Tanganjika|1923}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{TUNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{UGAru}} || 44 || 30 || 12 || 2 || 68,18
|-
| {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZAMru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50
|-
| {{ZIMru}} || 24 || 9 || 15 || 0 || 37,50
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''149''' || '''84''' || '''61''' || '''4''' || '''56,38'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Kenia kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Kenia neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien twee toernooie gewen.
* Titeloorwinnings (2): 2011, 2013

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Elgon Cup 2007.png|duimnael|upright|Die Elgonbeker in 2007]]
Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Kenia gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Kenia en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Keniane na Europa. As deel daarvan ding Kenia sedert 2004 met Uganda om die Elgonbeker mee (genoem na [[Elgon]], ’n [[berg]] op die grens tussen Kenia en Uganda).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |title=Helen Buteme: A breakthrough year |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Helen Buteme |date=4 September 2009 |accessdate=12 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012033540/http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&amp;cid=rssfeed |archive-date=12 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Uganda, Zambië en Zimbabwe. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Keniaanse span gevorm tydens die Rugbywêreldbeker 2023-uitspeelrondte:

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Samuel Asati]] || [[Skrumskakel]] || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Brian Tanga]] || Skrumskakel || Kabras Sugar RC
|-
| [[Samson Onsumu]] || Skrumskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Amon Wamalwa]] || [[Losskakel]] || Homeboyz RC
|-
| [[Geoffrey Ominde]] || Losskakel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Bryceson Adaka]] || [[Senter]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[John Okoth]] || Senter || Menengai Oilers RC
|-
| [[Peter Kilonzo]] || Senter || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Timothy Omela]] || [[Vleuel]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Beldad Peter Ogeta Obia]] || Vleuel || Menengai Oilers RC
|-
| [[Jacob Ojee]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Geoffrey Okwach]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC
|-
| [[Darwin Mukidza]] || [[Heelagter]] || Kenya Commercial Bank SC
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Teddy Akala]] || [[Haker]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Eugene Sifuna]] || Haker || Kabras Sugar RC
|-
| [[Brian Waraba]] || Haker || Kenya Harlequins
|-
| [[Edward Mwaura]] || [[Stut]] || Menengai Oilers RC
|-
| [[Joseph Odero]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Ephraim Oduor]] || Stut || Kabras Sugar RC
|-
| [[Patrick Ouko]] || Stut || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Andrew Simiyu]] || Stut || [[Universiteit van Johannesburg]]
|-
| [[Ian Masheti]] || Stut || Impala Saracens
|-
| [[Brian Juma Otieno]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Thomas Okeyo Ongera]] || Slot || Universiteit van Johannesburg
|-
| [[Malcolm Onsando]] || Slot || CS Dinamo București
|-
| [[Clinton Odhiambo]] || Slot || Menengai Oilers RC
|-
| [[Daniel Sikuta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Losvoorspeler]] || Kabras Sugar RC
|-
| [[Joshua Weru]] || Losvoorspeler || Northampton Saints
|-
| [[Martin Owilah]] || Losvoorspeler || Kenya Commercial Bank RFC
|-
| [[Bethwel Anami]] || [[Agsteman]] || Strathmore University RFC
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Een voormalige Keniaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Humphrey Kayange]] || [[Senter]] || 2011
|}

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Kenia se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen November 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Mukidza]] || 2015–2021 || 30
|-
| {{0}}2 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || 27
|-
| {{0}}3 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || 25
|-
| {{0}}4 || [[Peter Karia]] || 2015–2018 || 24
|-
| {{0}}5 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}6 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 24
|-
| {{0}}7 || [[Isaac Adimo]] || 2011–2018 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 21
|-
| {{0}}9 || [[Curtis Lilako]] || 2011–2018 || 20
|-
| 10 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || 19
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 302
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || {{0}}55
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || {{0}}50
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}42
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}35
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}32
|-
| {{0}}7 || [[Fabian Ogutu]] || 2015–2016 || {{0}}28
|-
| {{0}}8 || [[Samuel Oliech]] || 2015–2018 || {{0}}25
|-
| {{0}}9 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}25
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}22
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 13
|-
| {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 11
|-
| {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 10
|-
| {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}7
|-
| {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}6
|-
| {{0}}7 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[William Ndayara]] || 2018–2018 || {{0}}4
|-
| {{0}}9 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || {{0}}4
|-
| 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}4
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Benjamin Ayimba LQ 2016.jpg|duimnael|upright|Benjamin Ayimba (2016)]]
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Keniaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Ken Thimba || 2001–2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Benjamin Ayimba (tussentyds) || 2003
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Thomas Odundo || 2004–2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Manuel Okoth || 2006
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Michael Otieno || 2007–2012
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || 2013–2017
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ian Snook || 2018–2019
|-
| {{vlagikoon|Kenia}} Paul Odera || 2019–2022
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || sedert 2023
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Keniaanse nasionale krieketspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Kenya national rugby union team|Keniaanse nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://www.kru.co.ke/ Amptelike webwerf van die Keniaanse Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya Kenia by Wêreldrugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Kenia]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>k1qtpj5rrt3we5bgh2eq7su35gj79bz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keniaanse Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285461</id>
    <revision>
      <id>2923135</id>
      <parentid>2729408</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2923135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7041" sha1="rriz10psh2yv4p3pkvhjs348thhgcdy" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Keniaanse Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Keniaanse nasionale rugbyspan.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Keniaanse Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Kenya Rugby Union''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = KRU
|opskrif3 = [[Swahili]]-naam
|3 = ''Shirikisho la Raga Kenya''
|opskrif4 = [[Land]]
|4 = {{vlagland|Kenia}}
|opskrif5 = [[Sport]]soorte
|5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif6 = Stigting
|6 = 1970
|opskrif7 = Gestig in
|7 = [[Nairobi]], Kenia
|opskrif8 = Lid van
|8 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif9 = Aangesluit in
|9 = 1990
|opskrif10 = Vastelandse beheerliggaam
|10 = [[Rugby Afrika]]
|opskrif11 = Setel
|11 = Nairobi, Kenia
|opskrif12 = President
|12 = Alexander Mutai
|opskrif13 = [[Hoof- uitvoerende beampte]]
|13 = Thomas Odundo
|opskrif14 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]]
|14 = Engels en Swahili
|opskrif15 = Amptelike webwerf
|15 = [https://www.kru.co.ke/ ''kru.co.ke'']
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Keniaanse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Kenya Rugby Union'', afgekort “KRU”; [[Swahili]]: ''Shirikisho la Raga Kenya'') is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Kenia]] beheer. Die beheerliggaam is in 1970 gestig en in [[Nairobi]] gesetel. Sedert 1990 verteenwoordig dit Kenia by [[Wêreldrugby]] en sedert 1986 ook by [[Rugby Afrika]] (RA).

== Geskiedenis ==
Die Rugbyvoetbalunie van Kenia (Engels: ''Rugby Football Union of Kenia'', “RFUK”) is oorspronklik in Augustus 1921 gestig en het teen 1923 operasioneel geword met die vorming van die eerste Nairobi-klubs, Nondescripts RFC en Harlequin RFC. In 1953 het die rugbyunies van Tanganjika en Uganda by die RFUK aangesluit om die ''Rugbyvoetbalunie van Oos-Afrika'' (Engels: ''Rugby Football Union of East Africa'', “RFUEA”) te word, ter verteenwoordiging van die kolonies van [[Brits-Oos-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=John Nauright|title=Sports around the World: History, Culture, and Practice &amp;#91;4 volumes&amp;#93;: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=mYBtMajLAaAC&amp;pg=PA146|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-301-9|pages=146–}}&lt;/ref&gt; In 1956 is die RFUK ontbind omdat die meeste distriksunies reeds direk aan RFUEA verbind was. In 1970 is die huidige Keniaanse Rugbyunie in Nairobi gestig en het in 1990 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya |title=Kenya |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Keniaanse Rugbyunie ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die Keniaanse Rugbyunie ’n borgskapstransaksie met Sportpesa ter waarde van KES&amp;nbsp;607 miljoen aangekondig; dit is die winsgewendste borgskapstransaksie in die Keniaanse rugbygeskiedenis, en sal nie net die sewes- en mansspanne borg nie, maar ook die vroue- en jeugspanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |title=Betting firm SportPesa, KRU sign Sh600m deal |author=Isaac Swila |publisher=Daily Nation |date=20 Julie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210008/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In September dieselfde jaar het Keniaanse Rugbyunie formeel aansoek gedoen om aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deel te neem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |title=Kenya eye Currie Cup |publisher=The Star |author=William Nuguna |date=6 September 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210007/https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Keniaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Simbas), vroue en jeug. Die KRU hou ook toesig oor sewesrugby in Kenia en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Keniaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Keniaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Kenia. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Kenia oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Kenia Sevens'' is die Keniaanse sewesrugbyspan.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Kenia is die Keniaanse Beker met elf spanne. Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Simbas'' wat aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Curriebeker]] deelneem. Sedertdien is die meeste spelers van die Keniaanse nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |title=Kenya's rugby 15s squad unveiled ahead of Currie Cup |publisher=Pulselive Kenya |date=6 April 2022 |accessdate=8 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108201535/https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |archive-date=8 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief. Die unie deel ’n tuisveld, die RFUEA-veld in [[Nairobi]], met Kenia Harlequins.

== Kenteken ==
Die Keniaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n Leeu, Kenia se wapendier, en die belettering ''KENYA RUGBY''. Die nasionale span se bynaam is ''Simbas'' ([[Swahili]] vir: “die leeus”).

== Sien ook ==
* [[Krieket Kenia]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [https://www.kru.co.ke/ Amptelike webwerf]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Kenia]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>rriz10psh2yv4p3pkvhjs348thhgcdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Metropolitana di Roma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286159</id>
    <revision>
      <id>2923067</id>
      <parentid>2864628</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PGS 1984</username>
        <id>133991</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2923067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2855" sha1="ki42zquk22fns5rzu49c4hleaettya8" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;&quot;&gt;
[[Lêer:Logo Metropolitane Italia.svg|160px]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''Metropolitana di Roma'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;

'''Moltreinstelsel van Rome'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

----
'''Opening''' &lt;br /&gt; 
10 Februarie 1955

----

'''Bedryf deur'''&lt;br /&gt;
ATAC

----

'''Kaart van die moltreinnetwerk'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
[[Lêer:Roma metropolitana 2025 in costruzione fino a Farnesina.svg|240px]]

----

'''Totale lengte'''&lt;br /&gt;
62,5 kilometer

----

'''Spoorwydte'''&lt;br /&gt;
Standaardwydte van 1&amp;nbsp;435 mm

----

'''Elektrifisering'''&lt;br /&gt;
Oorhoofse kraglyne

&lt;/div&gt;
'''Metropolitana di Roma''' (kort: '''Metro''') is die amptelike naam van die [[Italië|Italiaanse]] hoofstad [[Rome]] se [[moltrein]]stelsel. Die stelsel bestaan tans uit drie lyne met standaardspoorwydte (A, B en C) waarvan twee - A en B - mekaar x-vormig in die middestad by die stasie Termini kruis. Die stasie San Giovanni is die kruispunt van die metrolyne A en C. Lyn C is sedert 2007 in aanbou en tans gedeeltelik in bedryf. Dit verbind 'n oostelike voorstad met die historiese sentrum. Oorspronklike planne het voorsiening gemaak vir 'n uitbreiding tot die [[Piazza Venezia]] en verder tot die noordwestelike stadsbuurte rondom die [[Vatikaanstad]].
[[Lêer:Boubedrywighede vir die nuwe moltreinlyn C vlakby die Kolosseum.jpg|duimnael|links|Boubedrywighede vir die nuwe moltreinlyn C vlakby die [[Colosseum|Kolosseum]] in Januarie 2020. Bouwerk kan deur argeologiese ondersoeke en vondse stopgesit of vertraag word. Die amfiteater moet daarnaas gestabiliseer word terwyl boorwerk daaronder gedoen word]]
Nadat die koste vir die projek handuit geruk het (onder meer deur die nodige stabilisering van historiese geboue langs die roete), is in Oktober 2019 besluit om lyn C tot 'n totale lengte van 20 km te beperk, waarby die kruispunt met lyn B na verwagting in 2023 geopen sal word. Twee ondergrondse boormasjiene is naby die Kapitool vir goed buite bedryf gestel en in 'n [[beton]]kamer begrawe.&lt;ref&gt;[https://www.srf.ch/news/panorama/es-wird-nicht-mehr-gebohrt-endstation-kapitol-fuer-neue-roemer-u-bahn-Linie ''srf.ch, 6 Oktober 2019: Es wird nicht mehr gebohrt -     «Endstation Kapitol» für neue Römer U-Bahn-Linie. Besoek op 7 Januarie 2020'']&lt;/ref&gt;

Die moltrein-netwerk, wat deur Rome se openbare vervoeronderneming ATAC bedryf word, dek net 'n gedeelte van die stadsgebied en word aangevul deur drie treinlyne wat die sentrum met die voorstede verbind, bus- en tremlyne (almal bedryf deur ATAC) en die sogenaamde FL-lyne ([[Italiaans]]: ''Ferrovie Laziali'') van Italië se nasionale spoorwegmaatskappy [[Trenitalia]].

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Roma, Metropolitana di}}
[[Kategorie:Rome]]
[[Kategorie:Moltreinstelsels]]</text>
      <sha1>ki42zquk22fns5rzu49c4hleaettya8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niels Walseth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286568</id>
    <revision>
      <id>2923196</id>
      <parentid>2137188</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="pvghxp4yviea745m3bvkft0x7wgrl43" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Kunstenaar
| naam             = Niels Walseth
| beeld            = 
| beeldgrootte     = 
| alt              = 
| onderskrif       = 
| geboortenaam     = 
| geboortedatum    = 12 Augustus 1914
| geboorteplek     = Kolding, Deenemarke&lt;ref name=&quot;internetantiquegazette-2742&quot; /&gt;
| sterfdatum       = 2001
| sterfteplek      = 
| laaste rusplek   = 
| nasionaliteit    = [[Denemarke|Deens]]
| gade             = 
| veld             = 
| opleiding        = 
| beweging         = 
| werke            = 
| beskermhere      = 
| beïnvloed_deur   = [[Peder Mørk Mønsted]] ; H. A. Brendekilde
| beïnvloed        = 
| toekenings       = 
| verkies          = 
| webwerf          = &lt;!-- {{URL|Voorbeeld.co.za}} --&gt;
| agtergrondkleur  = #BCD4E6
}}

'''Niels Walseth''' (12 Augustus 1914 - 2001)&lt;ref name=&quot;internetantiquegazette-2742&quot; /&gt; was 'n Deense skilder.&lt;ref name=&quot;ma-6DA6EE8BC838A436&quot; /&gt; Altwee sy ouers was skilders. Hy het by Teknisk Skole gestudeer, en en het ook lesse by die skilder Jacob Meyer geneem.&lt;ref name=&quot;iv-9684a51a93&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;internetantiquegazette-2742&quot; /&gt;

== Kuns ==
Walseth was geïnspireerd deur die beroemde skilder [[Peder Mørk Mønsted|Peder Mønsted]], en sy kuns het dikwels klein vissersdorpies in [[Zeeland]] uitgebeeld.&lt;ref name=&quot;iv-9684a51a93&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;findartinfo&quot; /&gt;

Walseth het soms die skuilnaam '''Carl Soderberg''' gebruik vir sy skilderye.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;ma-6DA6EE8BC838A436&quot;&gt;https://www.mutualart.com/Artist/Niels-Walseth/6DA6EE8BC838A436/Biography&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;internetantiquegazette-2742&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.internetantiquegazette.com/paintings/2742_walseth_niels_danish_artist/ |title=argiefkopie |access-date=13 Januarie 2020 |archive-date=13 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113122311/http://www.internetantiquegazette.com/paintings/2742_walseth_niels_danish_artist/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;iv-9684a51a93&quot;&gt;https://www.invaluable.com/auction-lot/niels-walseth-the-garden-meeting-5-c-9684a51a93&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;findartinfo&quot;&gt;http://www.findartinfo.com/english/list-prices-by-artist/1/84278/niels-walseth/page/3.html&lt;/ref&gt;
}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Deense skilders]]</text>
      <sha1>pvghxp4yviea745m3bvkft0x7wgrl43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mercedes-Benz C-klas (W205)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296255</id>
    <revision>
      <id>2923161</id>
      <parentid>2731791</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10736" sha1="oaul55sbxokkrhk0w8fksx0q8tegfuv" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Motorvoertuig
| name = [[Lêer:Mercedes-Benz free logo.svg|22px]]{{spaces|2}}Mercedes-Benz C-klas (W205)
| image = [[Lêer:Mercedes-Benz C 220 BlueTEC Avantgarde (W 205) – Frontansicht, 20. Juni 2014, Düsseldorf.jpg|280px]]
| caption = Mercedes-Benz C 200 (2014)
| manufacturer = [[Daimler AG]]
| production = 4 Februarie 2014–2021
| model_years = 2015–2021
| assembly = {{ubl |{{GER}}: [[Bremen]] |{{BRA}}: Iracemápolis |{{IND}}: Pune |{{RSA}}: [[Oos-Londen]] |{{CHN}}: [[Beijing]] (Beijing Benz) |{{VSA}}: Tuscaloosa, [[Alabama]] (MBUSI) |[[VSA]]: [[Tennessee]] (Decherd Kragbronaanleg)&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://newsroom.nissan-global.com/releases/release-8b8515ab453d945ea5ed719447930f52|title=Infiniti Decherd Powertrain Plant Begins Assembly of 2.0L Turbo Engines for Infiniti Q50 and Mercedes-Benz C-Class|date=26 Junie 2014|publisher=[[Nissan]]}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; |{{vlag|Maleisië}}: Pekan (DRB-HICOM) |{{vlag|Thailand}}: Samut Prakarn |{{vlag|Indonesië}} Bogor, Wanaherang (MBDI)}}
| designer = Volker Leutz (buitekant: 2010)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.autos.ca/first-drives/first-drive-2015-mercedes-benz-c-class/ |title=argiefkopie |access-date=25 Maart 2020 |archive-date=11 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111075355/http://www.autos.ca/first-drives/first-drive-2015-mercedes-benz-c-class/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;Robert Lešnik (ontwerpbestuurder: 2010, 2011)&lt;ref name=formtrends&gt;{{cite web |last1=Gallina |first1=Eric |title=Mercedes-Benz Exterior Design Director on Sensual Purity |url=http://formtrends.com/mercedes-benz-exterior-design-director-on-sensual-purity/#.VOLkOE_wvIU |publisher=formtrends.com |access-date=17 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714152253/https://www.formtrends.com/mercedes-benz-exterior-design-director-on-sensual-purity/ |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Michele Jauch-Paganetti (binneruim: 2011)
| class = Kompakte uitvoerende motor (D-segment)
| body_style = 4-deur [[sedan]]&lt;br /&gt;5-deur [[stasiewa]]&lt;br /&gt;2-deur afslaankap&lt;br /&gt;2-deur koepee
| platform = 
| related = [[Mercedes-Benz GLC-klas]]
| layout = [[Motordryfuitleg|Langsgeplaasde voorenjin, agterwieldryf]] of permanente vierwielaandrywing (4MATIC)
| engine = {{ubl
  | '''Petrol- turboaangejaag:'''
  |1.6&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M270/M274 enjin|M270]] I4 Turbo
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M266 enjin|M266]] I4 Turbo
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M260/M264 enjin|M264]] Turbo
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M270/M274 enjin|M274]] I4 Turbo
  |3.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M276 enjin|M276]] DELA 30 Bi-turbo V6
  |4.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M176/M177/M178 enjin|M177]] (Mercedes-AMG) V8 Bi-turbo
  | '''Petrol-hibried turboaangejaag:'''
  |1.5&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M260/M264 enjin|M264 E15 DEH LA]] I4 Mild-Hybrid Turbo (EQ Boost)
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M139 enjin|M139]] I4 Mild-Hybrid Turbo (EQ Boost)
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz M270/M274 enjin|M274 DE20 LA]] I4 PHEV Turbo
  | '''Turbodiesel:'''
  |2.2&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz OM651-enjin|OM651]] I4 Turbodiesel &amp; Bluetec Hybrid
  |1.6&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz OM626-enjin|OM626]] I4 Turbodiesel &amp; Bluetec
  |1.6&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz OM654-enjin|OM654]] I4 Turbodiesel
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz OM654-enjin|OM654]] I4 Turbodiesel
  |'''Diesel-hibried turboaangejaag:'''
  |2.0&amp;nbsp;L [[Mercedes-Benz OM654-enjin|OM654]] I4 Turbo Diesel PHEV
  }}
| transmission = 6-gang [[handratkas|handrat]]&lt;br/&gt;7-gang ''7G-TRONIC PLUS'' [[outomatiese ratkas|outomaties]] (tot 2018)&lt;br/&gt;9-gang ''9G-TRONIC'' [[outomatiese ratkas|outomaties]]
| wheelbase = 2840 mm
| length = 4686 mm&lt;br/&gt;4702 mm (stasiewa)&lt;ref name=&quot;carsized&quot;&gt;{{cite web |title=S205 Estate Dimensions |url=https://www.carsized.com |website=Carsized.com}}&lt;/ref&gt;
| width = 1810 mm
| height = 1442 mm&lt;br/&gt;1457 mm (stasiewa)&lt;ref name=&quot;carsized&quot;/&gt;
| predecessor = [[Mercedes-Benz C-klas (W204)]]
| successor = [[Mercedes-Benz C-klas (W206)]]
}}

Die '''Mercedes-Benz W205''' is die fabrieksbenaming vir die [[Mercedes-Benz C-klas]] wat van 2014 tot 2021 vervaardig is.

== Ontwerp en bakvorms ==
[[Lêer:MBC300AMGlineint1.jpg|duimnael|links|190px|Binneruim]]
Die nuwe C-klas het effens groter geword. Nietemin is die motor ongeveer 100 kg ligter as voorheen. 70 kg hiervan is te wyte aan die feit dat die [[bakwerk]] van 'n aluminium-staalhibried vervaardig word. Die brandstofverbruik het ook met ongeveer 20% verbeter. Die voorkoms volg op die nuwe S-klas, met meer kurwes as voorheen. Daar is ook 'n nuwe soort sierrooster vir Mercedes-Benz. Die C-klas is ook vir die eerste keer beskikbaar as 'n kabriolet, wat die totale aantal bakvorms op 4 bring. Die binneruim het drasties verander. Daar is 'n middelkonsole met 'n paar rye knoppies wat nog sigbaar is, maar meeste word beheer deur 'n 7-duim-skerm hierbo. Dit word gedoen met behulp van 'n soort muis/draaiknop. Die drie ronde ventilasieroosters in die middel is ook opvallend. 

== Nuwe tegnologie ==
[[Lêer:Mercedes-Benz 9-G-TRONIC-Hybrid.jpg|260px|duimnael|links|Mercedes-Benz se gevorderde 9G-TRONIC [[outomatiese ratkas]]]]

Daar is groot veranderinge aan die onderstel van die W205. Daar is 'n heeltemal nuwe aanpasbare onderstel met drie verskillende modusse en opsionele lugvering, wat vier modusse het: gemak, eko, sport en sport +. Daar is ook baie nuwe veiligheidstelsels. Daar is ook nuwe enjins vir die C-klas. Die C180 het nou 'n 1,6 liter van 156 pk, daar was ook 'n meer ekonomiese 180 BlueEFFICIENCY met dieselfde krag. Die C200 het 'n [[Mercedes-Benz M266 enjin|2,0 liter]] van 184 pk en die C250 een van 211 pk. Die top-petrolenjin is nou die vierwielaangedrewe C400, met 'n 3,0 liter V6-turbo van 333 pk en 480 Nm. Die C-klas is nou slegs met turbo-enjins beskikbaar.

Daar is ook 'n nuwe intreevlak-[[Dieselenjin|diesel]], die 180d van 1,6 liter wat 116 pk lewer. Die 200d het ook hierdie enjin van 136 pk. Die 220d kry die 2,1 liter-blok met 170 pk en die 250d met 204 pk. Daar is ook die eerste hibried C-klas, in die vorm van die 300 h. Hier word gebruik gemaak van die 2,1 liter-dieselenjin gekombineer met 'n elektriese motor vir 'n totale drywing van 231 pk en 500 Nm wringkrag. Dit is nou die sterkste diesel, geen sessilinder is meer beskikbaar nie. 

== Variante ==
===C 350e Inprophibried (2015–2019)===
'n Inprop-hibriedweergawe is by die Noord-Amerikaanse Internasionale Motorskou in Januarie 2015 bekendgestel, beskikbaar in beide Saloon- en Estate-variante. Die C 350e inprophibried word aangedryf deur 'n viersilinder petrolenjin, in samewerking met 'n 60 kW elektriese motor, wat 'n totale stelseluitset van 205 kW (275 pk) en wringkrag van 600 N⋅m lewer. Die motor word aangedryf deur 'n 6,2 kWh litiumioonbattery wat 'n volledig elektriese reeks van 31 km (19 myl), CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-vrystellings van 48 g/km en 'n brandstofverbruik van 2,1 l/100 km lewer onder die New European Driving Cycle (NEDC). Die C 350e het 'n haptiese versnellerpedaal.

===C-klas koepee (2015 – hede)===
{{multiple image
| align=left| direction = vertical | width = 180
| image1 = 2017 Mercedes-Benz C300 AMG Line Premium Automatic 2.0 Front.jpg
| caption1 =
| image2 = 2017 Mercedes-Benz C300 AMG Line Premium Automatic 2.0 Rear.jpg
| caption2 = C205 koepee (voor-opsmuk)
}}
Die voorkoms van die C-klas-koepee, wat by die 2015 Frankfurt-motorskou gedebuteer het, leun sterk op dié van die 2014 C-klas-saloon. Die twee motors deel dieselfde basiese stilering aan die voorkant tot by die voorkant van die deure. Van agter boots die tweede generasie C-Klas Coupé die ontwerp van die 2014 S-Klas Coupé noukeurig na.&lt;ref name=&quot;coupe&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-frankfurt-motor-show/2015-mercedes-benz-c-class-coup%C3%A9-revealed-plus-studio|title=2015 Mercedes-Benz C-Class Coupé - pricing, spec and Mercedes-AMG C63 versions|author=Greg Kable|date=7 Oktober 2015|website=Autocar}}&lt;/ref&gt;

'n Bluetooth-versoenbare vermaakstelsel wat internetvermoë deur 'n selfoon moontlik maak, is standaard. Ook ingesluit is die Attention Assist-funksie, wat die bestuurder waarsku teen onoplettendheid en lomerigheid. Dit sluit aan by Collision Prevention Assist, wat outonome rem kan uitvoer teen snelhede tot 200 km/h in kombinasie met 'n verdere standaardstelsel genaamd Adaptive Brake Assist.&lt;ref name=&quot;coupe&quot;/&gt;

As deel van Mercedes-Benz se pogings om homself aan die voorpunt van outonome bestuurstegnologie te vestig, kom die 2015 C-klas Coupé ook met 'n opsionele Distronic Plus-stelsel. Dit stel die Coupé in staat om outonoom te stuur om in sy baan te bly teen snelhede tussen 0 en 124 mph (0 en 200 km/h).&lt;ref name=&quot;coupe&quot;/&gt;

== Galery ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot;&gt;
Mercedes-Benz C 220 BlueTEC Exclusive (W 205) – Heckansicht, 12. Juli 2014, Düsseldorf.jpg|Mercedes-Benz C 200 (W205, 2014–2018)
Mercedes-Benz C-Class V205 04 -- Auto China -- 2014-04-23.jpg|V205 uitstalling by ''Auto China'' in 2014
Mercedes-Benz C 200 d T-Modell (S 205) – Heckansicht, 18. Oktober 2015, Ratingen.jpg|Mercedes-Benz C 200 d T-model (S205, 2014–2018)
Mercedes-AMG C 63 S T-Modell (S 205) – Frontansicht, 14. Februar 2016, Mettmann.jpg|Mercedes-AMG C 63 S T-model (S205, 2015–2018)
Mercedes-AMG C 63 S T-Modell (S 205) – Heckansicht, 14. Februar 2016, Mettmann.jpg|Agterkant van die Estate-stasiewa (S205, 2015–2018)
Daimler press conference, GIMS 2018, Le Grand-Saconnex (1X7A0664).jpg|Mercedes-Benz C 350de (W205, sedert 2018)
Geneva International Motor Show 2018, Le Grand-Saconnex (1X7A1088).jpg|Mercedes-AMG C 43 (W205, 2018)
Daimler press conference, GIMS 2018, Le Grand-Saconnex (1X7A0672).jpg|Mercedes-AMG C 43 4MATIC T (S205, 2018)
&lt;/gallery&gt;

== AMG ==
[[Mercedes-AMG]] het probeer om iets nuuts met die W205-model te verrig. Van hierdie modelreeks af is daar nie net een AMG nie, maar verskeie variasies beskikbaar. Om met die C 63 AMG te begin, is dit die topweergawe en opvolger van vorige AMG's. Daar word gebruik gemaak van 'n 4,0 liter biturbo [[V8-enjin|V8]] van 476 pk en 650 Nm. As 'n sterker variant is daar die C 63 S AMG met 510 pk en 700 Nm. Maar die groot verandering was die C 450 AMG. Dit is 'n mildere AMG wat met die [[Audi S4]] moet meeding. Daar word gebruik gemaak van 'n 3,0 liter V6-turbo van 367 pk en 520 Nm wringkrag. Dit het 4MATIC-vierwielaandrywing as standaard en versnel van 0-100 km/h in slegs 4,9 sekondes. Vanaf 2016 word hierdie model die C 43 AMG genoem.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Commons-kategorie|Mercedes-Benz W205}}

{{en-vertaal|Mercedes-Benz C-Class (W205)}}
{{Mercedesmodelle}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Mercedes-Benz|C-klas (W205)]]</text>
      <sha1>oaul55sbxokkrhk0w8fksx0q8tegfuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lys van name in die Obamagate skandaal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303058</id>
    <revision>
      <id>2923151</id>
      <parentid>2856744</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11268" sha1="j3plc5oi53tc3iwvghwrdte1v3bdk7g" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
Hierdie is 'n lys van individue wat betrokke was by die Obamagate skandaal waardeur [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] wetstoepassingsagentskappe en intelligensie-agentskappe gebruik is teen politieke teenstanders en dissidente. 

Die 2016 presidensiële veldtog van [[Hillary Clinton]] het [[Rusland|Russe]] betaal vir inligting wat president [[Donald Trump]] se verkiesingsveldtog in die gedrang sou bring . Daar is geen bewyse dat die inligting wat die Russe gegee het waar is nie, en alle aanduidings is dat die Russe inligting opgemaak het en vir Clinton-operatiewe gegee het in ruil vir kontant. 

Die Clinton-operatiewe het toe inligting aan die Obama-administrasie oorhandig wat nie die inligting getoets het nie, en dit aan die media uitgelek en Amerika se buitelandse intelligensie-apparatus gebruik om die burgerlike en grondwetlike regte van lede van die Trump-veldtog te skend.&lt;ref&gt;https://www.conservapedia.com/List_of_names_in_the_Obamagate_scandal Opgespoor en besoek op 22 Mei 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/nog-n-skandaal-nog-n-dag-in-die-vsa/ Opgespoor en besoek op 22 Mei 2020&lt;/ref&gt;

==Die [[Withuis]]==
*[[Barack Obama]], President
*[[Joe Biden]], Vise-president
*Greg Craig, Withuis regsadviseur 
*[[Susan Rice]], Nasionale Sekuriteitsadviseur
*Shailagh Murray, Senior Adviseur
*[[Ben Rhodes]], Adjunk Nasionale Sekuriteitsadviseur
*Jake Sullivan, Adjunk-assistent tot die President
*Celeste Wallander, Senior Direkteur vir Russiese Aangeleenthede aan die Nasionale Sekuriteitsraad
*Colin Kahl
*Sean Misko

==Departement van Justisie==
* [[Loretta Lynch]], Prokureur-generaal
* [[Sally Yates]], Adjunk Prokureur-generaal
* Matthew Axelrod, Hoof assosiaat van die kantoor van die Adjunk Prokureur-generaal (PADAG)
* John Carlin, Assistent Prokureur-generaal vir die Departement van Justisie se Nasionale Sekuriteitsafdeling (DOJ-NSD) 
* Mary McCord, Waarnemende Assistent Prokureur-generaal vir die Nasionale Sekuriteitsafdeling 
* Michael K. Atkinson, Senior Regsadviseur tot die Assistent Prokureur-generaal van die Departement van Justisie se Nasionale Sekuriteitsafdeling (DOJ-NSD)
* Rachel Brand, Assosiaat Prokureur-generaal 
* George Toscas, adjunk assistent-prokureur-generaal in die afdeling vir nasionale sekuriteit.
* Tashina Gauhar, adjunk assistent-prokureur-generaal (DAAG) in die Departement van Justisie se afdeling vir nasionale sekuriteit
* David Laufman, adjunk assistent-prokureur-generaal vir die teeninsurgensie afdeling (DOJ-NSD)
* [[Bruce Ohr]], assosiaat-adjunk-prokureur-generaal
* Peter Kadzik, assistent-prokureur-generaal vir wetgewende aangeleenthede
* Trisha Anderson, kantoor van die prokureur van die regsadvies-afdeling
* Dana Boente
* Jim Crowell

===[[FBI]]===
* [[James Comey]], Direkteur van die FBI
* [[Andrew McCabe]], Adjunk-direkteur
* James Baker, regsadviseur
* James Rybicki, stafhoof
* [[Lisa Page]], Spesiale regsadviseur tot die Adjunk-direkteur
* E.W. “Bill” Priestap, Assistent direkteur van die Teenintelligensie Afdeling
* [[Peter Strzok]], Adjunk-Assistent direkteur van die Teenintelligensie Afdeling  
* Kevin Clinesmith, FBI prokureur.&lt;ref&gt;https://theconservativetreehouse.com/2019/11/22/the-washington-post-helps-identify-fbi-lawyer-who-altered-fisa-docs/&lt;/ref&gt;
* Sally Moyer, FBI prokureur
* Joseph Pientka, FBI agent
* Jonathan Moffa, FBI amptenaar
* Stephen M. Somma, Saakagent 1, die hanteerder vir die FBI se vertroulike menslike hulpbronne informant Stefan Halper.&lt;ref&gt;https://theconservativetreehouse.com/2020/02/24/why-is-the-new-york-times-outing-lower-level-fbi-spygate-operatives-case-agent-1-stephen-m-somma/&lt;/ref&gt;
* Michael Kortan, Perskantoor 
* Anthony Ferrante, Direkteur vir Rekenaarinsident reaksie en rekenaarveiligheid-beleid aan die Withuis se Nasionale Veiligheidsraad. &lt;ref&gt;https://www.linkedin.com/in/anthonyjferrante/{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://foreignpolicy.com/2018/02/12/former-senior-fbi-official-is-leading-buzzfeeds-effort-to-verify-trump-dossier/&lt;/ref&gt;
* Gregory Brower
* Michael J. Gaeta, gebaseer in Rome. Christopher Steele se hanteerder. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mobile.twitter.com/the_war_economy/status/990900084190666754?lang=en |title=argiefkopie |access-date=22 Mei 2020 |archive-date= 8 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308172606/https://mobile.twitter.com/the_war_economy/status/990900084190666754?lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Michael Steinbach
* Randy Coleman
* Carl Ghattas

==Staatsdepartement==
* Victoria Nuland, Assistent Sekretaris van die staatsdepartment vir Europese Aangeleenthede 
* Jonathan Winer, Adjunk Assistent Sekretaris van die Staatsdepartement vir Internasionale Wetstoepassing
* [[Samantha Power]], VN Ambassadeur
* Rachel Goldbrenner, adviseur tot Samantha Power
* Jonathan Finer, Stafhoof tot sekretaris Kerry
* Elizabeth Dibble, Adjunk-hoof van die [[Londen]] Ambassade.&lt;ref&gt;https://2001-2009.state.gov/p/nea/rls/37940.htm&lt;/ref&gt;
* Lewis Lukens, Londen Ambassade
* Thomas Williams,
* Steve Linick, Staatsdepartement se kantoor van die Inspekteur-Generaal (OIG)

==Tesourie Departement==
===Finansiële Misdade Toepassingsnetwork (FinCEN)===
*Natalie Edwards
===Binnelandse belastingdiens (''Internal Revenue Service'')===
*John Fry, intelligensie-analis wat [[Michael Cohen]] se finansiële rekords aan [[Michael Avenatti]] gelek het.&lt;ref&gt;https://theconservativetreehouse.com/2019/02/21/irs-intelligence-analyst-john-fry-charged-with-leaking-cohen-financial-records-to-creepy-porn-lawyer/&lt;/ref&gt;

==Kantoor van die Direkteur van Nasionale Intelligensie==
* [[James Clapper]], Direkteur
* Shelby Pierson

==Central Intelligence Agency==
* [[John Brennan]], Direkteur
* Eric Ciaramella

==Kongres van die Verenigde State==
* Sen. [[Harry Reid]]
* Sen. Mark Warner
* Sen. [[Dianne Feinstein]]
* Sen. [[John McCain]]
* Verteenwoordiger Adam Kinzinger
* Speaker [[Paul Ryan]]
* Jonathan Burks, stafhoof tot Paul Ryan&lt;ref&gt;https://theconservativetreehouse.com/2015/10/25/unreal-paul-ryan-announces-chamber-of-commerce-lobbyist-will-be-his-chief-of-staff/&lt;/ref&gt;
* Verteenwoordiger [[Adam Schiff]]
* Verteenwoordiger Eric Swalwell

===Navorsingsdiens van die Amerikaanse Kongres===
* Michael E. DeVine, outeur van ''Intelligence Community Whistleblower Protections'', hersiene uitgawe 23 September 2019.&lt;ref&gt;https://thefederalist.com/2019/09/30/deleted-firsthand-knowledge-requirement-for-whistleblowers-implicates-another-federal-agency/&lt;/ref&gt;

==Privaat burgers en entiteite==
===Buitelanders===
* Christopher Steele, buitelandse intelligensie-operatief wat deur Hillary Clinton betaal is
* Erika Thompson
* Alexander Downer, [[Australië|Australiese]] Hoë-kommissaris (Ambassadeur) tot die VK
* Joseph Mifsud, VK en NAVO intelligensie opleiding, Midde-Oosterse deskundige, FBI informant
* Robert Hannigan, hoof van die GCHQ
* Richard Dearlove
* Richard Wood
* Artem Sytnyk, Oekraïense NABU
* Serhiy Leshchenko, Oekraïense parlementslid en joernalis
* Henry Greenberg, Russies burger, veroordeelde krimineel en FBI informant.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://democratdossier.com/ |title=argiefkopie |access-date=22 Mei 2020 |archive-date=29 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629021042/http://democratdossier.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Natalia Veselnitskaya, het FusionGPS gehuur om navorsing oor Hillary Clinton te doen vir die Junie 2016 Trump Tower vergadering.
* Edward Baumgartner&lt;ref&gt;https://nypost.com/2018/01/22/it-looks-like-the-james-bond-behind-the-dossier-let-a-putin-pawn-do-all-the-work/&lt;/ref&gt;
* Christopher Burrows, Chris Steele se ''Orbis International'' vennoot. 
* Charles Tawil, V.S.A. en Israeliese intelligensie operatief, het Papadopolous se inhegtenisname bewerk
* Azra Turk

===Amerkaanse burgers===
* Glenn Simpson, het geld geneem van [[Wladimir Poetin]] en [[Hillary Clinton]] om Trump te diskrediteer
* Mary Jacoby, vrou van Glenn Simpson en dogter van 'n belegger in die Inslaw affêre
* [[Nellie Ohr]], afgetrede CIA werknemer, FusionGPS en FBI kontrakteur
* [[Alexandra Chalupa]], DNC 
* [[Stefan Halper]], FBI 
* [[John Podesta]], beweerde [[Pizzagate]] ringleier
* Marc Elias, DNC en 2016 Clinton verkiesingsveldtog algemene regsadviseur wat die ''Steele dossier'' aangevra en daarvoor betaal het
* Michael Sussmann, Perkins Coie prokureur
* Dan Jones, eks-Feinstein personeellid 
* [[Hillary Clinton]] 
* Sidney Blumenthal, Clinton-familie ''consigliere''
* Cody Shearer
* Jennifer Palmieri, Clinton veldtog [[fopnuus]] segspersoon
* Robby Mook, Clinton jeugadviseur
* David Kramer, McCain Instituut
* Michael Hayden, voormalige CIA en NSA direkteur
* Kathryn Ruemmler, prokureur vir Susan Rice, voormalige Withuis regsadviseur, 30 Junie 2011 – 2 Junie 2014
* Amanda Renteria, Clinton nasionale politiese direkteur
* Evelyn Farkas 
* Mark Zaid, prokureur van Eric Ciaramella
* Thomas Catan
* Peter Fritsch
* Jake Berkowitz
* Neil King, getroud met die Senior Adviseur vir Obama, Shailagh Murray.
* Adam Kaufmann
* Sergei Millian 
* Monica McLean, afgetrede FBI agent
* Margaret Ratner Kunstler, WikiLeaks prokureur
* Rinat Akhmetshin, eks-GRU offisier, lobbyist, genaturaliseerde burger

===Joernaliste===
* Ken Dilanian, NBC News
* David Ignatius, ''Washington Post''
* David Corn, ''Mother Jones''
* Michael Isikoff, ''Yahoo News''
* Ali Watkins, (bevorder vanaf ''BuzzFeed'' na ''NYT'' nadat 'n uitgelekte Carter Page FISA aansoek ontvang is)
* Devlin Barrett, ''WaPo'', voormalig van die ''WSJ'' (2016 verkiesingsjaar)
* Robert Costa, ''WaPo'' &amp; PBS
* Matt Zapotosky, ''WaPo''
* Ken Bensinger, BuzzFeed verslaggewer wat die ''Steele dossier'' van David Kramer, die McCain stafhoof, ontvang het
* Brian Ross, ABC News (afgedank in Desember 2017 as gevolg van die valse uitgelekte Deutsche Bank subpoena wat 'n aandelemark lopie veroorsaak het)
* Matt Mosk
* Carl Bernstein, [[CNN]]
* Julian Borger, ''[[The Guardian]]''
* Ned Price, NBC News
* Shawn Henry, NBC Nuuskonsultant, Crowdstrike beampte
* Peter Stone, McClatchy
* Greg Gordon, McClatchy
* Bob Little, [[NPR]]
* Rachel Martin, NPR
* Tom Hamburger, ''[[The Washington Post]]''
* Rosalind Helderman,''The Washington Post''
* Fred Hiatt, ''The Washington Post''
* Allan Cullison, ''[[The Wall Street Journal]]''

===Amerikaanse entiteite===
* ''FusionGPS''
* ''Perkins Coie'' (regsfirma)
* ''Democratic National Committee''
* ''Democracy Integrity Project''
* ''CrowdStrike''

===Clinton e-pos skandaal===
* Paul Combetta
* ''Platte River Networks''

===Nuusorganisasies===
* [[CNN]]
* ''The New Yorker''
* ''[[The New York Times]]''
* ''[[The Washington Post]]''
* [[BBC]]
* NBC
* BuzzFeed
* ''[[The Guardian]]''
* ''Huffington Post''
* ''Newsweek''
* MSNBC
* ''Politico''
* ABC
* ''Vanity Fair''
* ''Slate''
* ''McClatchy''
* Yahoo News
* ''Mother Jones''

==Verwysings==
{{reflist}}

==Eksterne skakels==
*[https://theconservativetreehouse.com/2020/01/31/hindsight-folks-hindsight-compare-the-vindman-ciaramella-misko-mccord-and-atkinson-network-to-pelosis-rule-changes/ Compare the Vindman, Ciaramella, Misko, McCord and Atkinson Network To Pelosi’s Rule Changes] in the Deep State coup 2.0 plot.

[[Kategorie:Verenigde State van Amerika]]</text>
      <sha1>j3plc5oi53tc3iwvghwrdte1v3bdk7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niebinêre gender</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364480</id>
    <revision>
      <id>2923195</id>
      <parentid>2851179</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15442" sha1="79ea618pxbuqm732mvg6zt6sg5kjb5o" xml:space="preserve">[[Beeld:Nonbinary flag.svg|thumb|200px|Die Niebinêre Pride-vlag.]]
[[Beeld:Non-binary symbol (fixed width).svg|thumb|120px|links|Die niebinêre simbool.]]
[[Beeld:Transgender Pride flag.svg|thumb|200px|Die Transgender Pride-vlag, waarop die wit strook niebinêre mense verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.huffingtonpost.com.au/entry/we-have-a-navy-veteran-to-thank-for-the-transgender-pride-flag_us_5978c060e4b0e201d57a711f | title = We Have A Navy Veteran To Thank For The Transgender Pride Flag | first1 = Emma | last1 = Gray | first2 = Alanna | last2 = Vagianos | work = Huffington Post | date = 27 Julie 2017 | accessdate = 2017-08-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url = https://www.buzzfeednews.com/article/bransonlb/the-veteran-who-created-the-trans-pride-flag-reacts-to | title = The Veteran Who Created The Trans Pride Flag Reacts To Trump's Trans Military Ban | first = Branson | last = LB | work = Buzzfeed | date = 26 Julie 2017 | accessdate = 2018-08-31}}&lt;/ref&gt;]]

'''Niebinêr''' (of '''genderqueer''') is ’n spektrum van [[genderidentiteit]]e wat nie eksklusief [[man]]lik of [[vrou]]lik is nie; dit val dus buite die tweeledige [[geslag]]sindeling.&lt;ref&gt;S. Bear Bergman, Meg-John Barker, ''Genderqueer and Non-Binary Genders'' (2017), Palgrave Macmillan, page 43&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=North American Lexicon of Transgender Terms |editor-last=Usher |editor-first=Raven |year=2006 |location=[[San Francisco]]|isbn= 978-1-879194-62-5|oclc=184841392 |page= |pages=}}&lt;/ref&gt; Niebinêre identiteite kan onder die [[transgender]]-sambreel val, want baie niebinêre mense identifiseer met ’n gender wat anders is as hulle toegewese geslag.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thetrevorproject.org/trvr_support_center/trans-gender-identity/|title=Trans + Gender Identity|website=The Trevor Project|language=en-US|access-date=2019-10-11}}&lt;/ref&gt; In [[Engels]] word dit ook '''enby''' genoem (van NB vir ''non-binary'').&lt;ref name=&quot;BergmanBarker&quot;&gt;{{cite book |last1=Bergman |first1=S. Bear |last2=Barker |first2=Meg-John |editor1-last=Richards |editor1-first=Christina |editor2-last=Bouman |editor2-first=Walter Pierre |editor3-last=Barker |editor3-first=Meg-John |title=Genderqueer and Non-Binary Genders |date=2017 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9781137510525 |page=43 |url=https://transreads.org/wp-content/uploads/2019/03/2019-03-17_5c8df4095641a_christina-richards-genderqueer-and-nonbinary-genders-11.pdf |chapter=Non-binary Activism |series=Critical and Applied Approaches in Sexuality, Gender and Identity |access-date=2020-11-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926010649/https://transreads.org/wp-content/uploads/2019/03/2019-03-17_5c8df4095641a_christina-richards-genderqueer-and-nonbinary-genders-11.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Niebinêre mense kan identifiseer met twee of meer geslagte (dus as &quot;bigender&quot; of &quot;trigender&quot;);&lt;ref name=&quot;Bosson-2018&quot;&gt;{{cite book |last1=Bosson |first1=Jennifer K. |last2=Vandello |first2=Joseph A. |last3=Buckner |first3=Camille E. |title=The Psychology of Sex and Gender |url=https://books.google.com/books?id=XStGDwAAQBAJ&amp;pg=PT54 |accessdate=4 Augustus 2019 |date=17 Januarie 2018 |publisher=SAGE Publications |location=Thousand Oaks |isbn=978-1-5063-3134-8 |page=54 |oclc=1038755742}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Whyte&gt;{{cite journal |last1=Whyte |first1=Stephen |last2=Brooks |first2=Robert C. |last3=Torgler |first3=Benno |title=Man, Woman, &quot;Other&quot;: Factors Associated with Nonbinary Gender Identification |journal=Archives of Sexual Behavior |date=25 September 2018 |volume=47 |issue=8 |pages=2397–2406 |doi=10.1007/s10508-018-1307-3 |pmid=30255409 |s2cid=52823167 }}&lt;/ref&gt; geen gender (agender, genderloos of &quot;neutrois&quot;); as tussen genders of van wisselende genders;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Understanding Transgender Diversity: A Sensible Explanation of Sexual and Gender Identities |last=Winter |first=Claire Ruth |year=2010 |publisher=CreateSpace |isbn=978-1-4563-1490-3 |oclc=703235508 |page= |pages=}}&lt;/ref&gt; of van ’n derde gender of &quot;ander&quot; gender (’n kategorie wat mense insluit wat nie ’n naam aan hulle gender heg nie).&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/genderqueer.html |title=Genderqueer |last=Beemyn |first=Brett Genny |year=2008 |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |location=[[Chicago]] |publisher=glbtq, Inc. |accessdate=3 Mei 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425081046/http://www.glbtq.com/social-sciences/genderqueer.html |archivedate=25 April 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425081046/http://www.glbtq.com/social-sciences/genderqueer.html |date=25 April 2012 }}&lt;/ref&gt;

Genderidentiteit verskil van [[seksuele oriëntasie]];&lt;ref name=&quot;glaad_transgender&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.glaad.org/reference/transgender|title=Transgender Glossary of Terms|work=GLAAD Media Reference Guide|publisher=Gay &amp; Lesbian Alliance Against Defamation|accessdate=25 Mei 2011|archive-date=30 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530061657/http://www.glaad.org/reference/transgender|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; niebinêre mense kan ’n verskeidenheid seksuele oriëntasies hê, nes [[cisgender]] mense.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Transgender History|last=Stryker|first=Susan|publisher=Seal Press|year=2008|isbn=978-1-58005-224-5|location=Berkeley|page=|pages=|oclc=183914566}}&lt;/ref&gt; Sommige niebinêre mense verwerp genderidentiteite heeltemal.&lt;ref name=Schorn/&gt; Sommige word, nes transgender mense, dikwels medies met chirurgie of [[Hormoon|hormone]] behandel vir [[genderdisforie]].

In ’n eksklusiewe onderhoud met ''[[Huisgenoot]]'' in 2017 het die bekende [[TV]]-persoonlikheid [[Soli Philander]] erken hy is niebinêr en dat hy nou verstaan hoekom hy altyd &quot;anders&quot; was.&lt;ref&gt;Scenic Drive with Rian, Jacaranda FM, [https://www.jacarandafm.com/shows/scenic-drive-rian/ek-nie-n-man-vrou-nie-legendariese-soli-philander/ &quot;'Ek is nie 'n man of vrou nie' - legendariese Soli Philander&quot;.] 20 Augustus 2019. Besoek op 23 November 2020.&lt;/ref&gt;

==Vlae en viering==
Baie Pride-vlae word in die niebinêre en genderqueer gemeenskappe gebruik. Daar is aparte niebinêre en genderqueer vlae. Die Genderqueer Pride-vlag is in 2011 deur Marilyn Roxie ontwerp.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.amherst.edu/system/files/Flags%2520and%2520Symbols.pdf|title=Flags and Symbols|last=|first=|date=|website=www.amherst.edu|publisher=Amherst University|location=Amherst, Massachusetts|access-date=20 Desember 2016}}&lt;/ref&gt; Ook agender mense, wat soms as genderqueer identifiseer, het hulle eie vlag.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Manzella |first=Samantha |url=http://www.newnownext.com/guide-lgbt-flags/07/2017/ |title=Beyond The Rainbow: Your Guide To LGBT Flags |publisher=NewNowNext |date=2017-10-07 |accessdate=2018-06-25}}&lt;/ref&gt; 

Die Niebinêre Pride-vlag is in 2014 deur Kye Rowan ontwerp.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://letsqueerthingsup.com/2015/03/15/8-things-non-binary-people-need-to-know/|title=8 Things Non-Binary People Need to Know|date=2015-03-15|website=Let's Queer Things Up!|access-date=2016-12-20}}&lt;/ref&gt; Geel verteenwoordig mense wie se gender buite die tweeledige geslagsindeling val, pers dié wie se gender ’n mengsel van man en vrou is of tussen die geslagte val, swart dié sonder ’n gender en wit dié wat baie of alle genders omarm.&lt;ref name=&quot;nbflagtumblr&quot;&gt;{{cite web |title=After counting up all the 'votes' for each variation of my nonbinary flag (to be separate from the genderqueer flag), it seems this is the most loved! Yay! |url=http://thejasmineelf.tumblr.com/post/77007286542/after-counting-up-all-the-votes-for-each |website=genderweird |publisher=Tumblr |accessdate=24 Junie 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180624214236/http://thejasmineelf.tumblr.com/post/77007286542/after-counting-up-all-the-votes-for-each |archivedate=24 Junie 2018}}&lt;/ref&gt;

Internasionale Dag van Binêre Mense word op 14 Julie gevier.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mathers |first1=Charlie |title=Prepare for International Non-binary Day by learning how to be a better ally |url=https://www.gaystarnews.com/article/non-binary-day-allies/ |website=Gay Star News |accessdate=14 Julie 2018 |date=2018-07-13 |archive-date=13 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230213102537/https://www.gaystarnews.com/article/non-binary-day-allies/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hirst |first1=Jordan |title=Inclusive Brisbane Party To Mark International Non-Binary Day |url=https://www.qnews.com.au/inclusive-brisbane-party-to-celebrate-international-non-binary-day/ |website=QNEWS Magazine |accessdate=14 Julie 2018 |date=2018-07-10 |archive-date=14 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714164834/https://www.qnews.com.au/inclusive-brisbane-party-to-celebrate-international-non-binary-day/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Definisies en identiteit==
[[Beeld:Marche des Fiertés Paris 02 07 2016 06.jpg|thumb|200px|’n Niebinêre Pride-vlag op ’n parade in [[Parys]] lui: ''Mon genre est non-binaire'' (&quot;My gender is niebinêr&quot;).]]
Die term &quot;genderqueer&quot; het in die 1980's ontstaan as ’n voorloper van die term &quot;niebinêr&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Hendrie |editor1-first=Theo |title=X Marks the Spot: An Anthology of Nonbinary Experiences |date=2019 |location=VK|isbn=978-1080968039 |page=238}}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik deur mense wat voel hulle staan buite die tradisionele onderskeid tussen &quot;man&quot; en &quot;vrou&quot;. Hulle betwis dus die tweeledige, of binêre, idee van gender.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Women's voices, feminist visions : classic and contemporary readings|isbn=9780078027000|edition=Sixth|location=New York, NY|oclc=862041473|last1 = Shaw|first1 = Susan|last2=Lee|first2=Janet|date=2014-04-23}}&lt;/ref&gt; Sommige genderqueer mense identifiseer as ’n manlike vrou of vroulike man, of kombineer genderqueer met ’n ander genderopsie.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=Walsh|first1=Reuben|date=December 2010|title=More T, vicar? My experiences as a genderqueer person of faith|magazine=All God's Children|publisher=Lesbian and Gay Christian Movement|volume=2|issue=3|pages=}}&lt;/ref&gt; 

Om niebinêr te wees is nie dieselfde as [[interseks]] nie; die meeste interseks mense identifiseer as óf manlik óf vroulik.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2016-07-09|title=Understanding Non-Binary People: How to Be Respectful and Supportive|url=https://transequality.org/issues/resources/understanding-non-binary-people-how-to-be-respectful-and-supportive|access-date=2020-06-17|website=National Center for Transgender Equality|language=en|archive-date=2020-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406081742/https://transequality.org/issues/resources/understanding-non-binary-people-how-to-be-respectful-and-supportive|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In baie verwysings word die term &quot;[[transgender]]&quot; gebruik om genderqueer/niebinêre mense in te sluit.&lt;ref name=Schorn&gt;{{cite web|author1=Johanna Schorn|title=Taking the &quot;Sex&quot; out of Transsexual: Representations of Trans Identities in Popular Media|url=http://www.inter-disciplinary.net/critical-issues/wp-content/uploads/2014/08/schornglpaper.pdf|website=Inter-Disciplinary.Net|publisher=Universität zu Köln|accessdate=23 Oktober 2014|page=1|archive-date=25 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025012342/http://www.inter-disciplinary.net/critical-issues/wp-content/uploads/2014/08/schornglpaper.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Marc E. Vargo|title=A Review of &quot; Please select your gender: From the invention of hysteria to the democratizing of transgenderism &quot;|journal=Journal of GLBT Family Studies|date=30 November 2011|volume=7|issue=5|page=2 (493)|doi=10.1080/1550428X.2011.623982|s2cid=142815065|issn=1550-4298}}&lt;/ref&gt;

Agender mense (&quot;a&quot; beteken &quot;sonder&quot;), wat ook genderloos of neutrois genoem word,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gender alphabet|url=http://www.safehomesma.org/gender_alphabet.pdf|accessdate=18 Oktober 2014|website=Safe Homes|page=1|archive-date=15 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415040555/http://www.safehomesma.org/gender_alphabet.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; is dié wat hulleself as sonder ’n genderidentiteit beskou.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vargo|first=Marc E.|year=2011|title=A Review of &quot;Please select your gender: From the invention of hysteria to the democratizing of transgenderism&quot;|journal=Journal of GLBT Family Studies|volume=7|issue=5|pages=493–494|doi=10.1080/1550428x.2011.623982|s2cid=142815065}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Cronn-Mills|first=Kirstin|url=https://books.google.com/books?id=dOUSBAAAQBAJ|title=Transgender Lives: Complex Stories, Complex Voices|date=1 September 2014|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-1-4677-4796-7|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Schorn|first=Johanna|date=22 Februarie 2016|title=Taking the &quot;Sex&quot; out of Transsexual: Representations of Trans Identities in Popular Media|journal=|doi=|pmid=|access-date=}}&lt;/ref&gt; Hoewel die kategorie verskeie identiteite insluit wat buite normale gendernorme val, indentifiseer dié mense nie noodwendig as transgender nie.&lt;ref&gt;{{cite book|author=&lt;!-- no author --&gt;|title=Transfeminist Perspectives In and Beyond Transgender and Gender Studies|publisher=Temple University Press|year=2012|isbn=978-1-4399-0748-1|editor=Anne Enke|pages=16–20, sien ble. 18-19|chapter=Note on terms and concepts}}&lt;/ref&gt; Neutrois en agender is twee van 50 beskikbare genders waaruit mense op [[Facebook]] kan kies. Dit is op 13 Februarie 2014 bygevoeg.&lt;ref name=&quot;Telegraph2014&quot;&gt;[https://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/10637968/Facebook-sex-changes-which-one-of-50-genders-are-you.html Facebook sex changes: which one of 50 genders are you?]. ''The Daily Telegraph''. 14 Februarie2014.&lt;/ref&gt; 

Bigender of dubbelgender is ’n identiteit wat enige twee genderidentiteite en soorte gedrag insluit. Dit word gewoonlik verstaan as dat iemand as beide manlik en vroulik identifiseer, of tussen manlik en vroulik beweeg, en dus twee aparte genderidentiteite het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.ie/opinion/columnists/ruth-dudley-edwards/asexual-bigender-transexual-or-cis-cant-we-all-just-be-kind-to-each-other-30513083.html|url-status=dead|archive-date=18 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218121523/https://www.independent.ie/opinion/columnists/ruth-dudley-edwards/asexual-bigender-transexual-or-cis-cant-we-all-just-be-kind-to-each-other-30513083.html|title=Asexual, bigender, transexual or cis, can't we all just be kind to each other?|website=Independent.ie|language=en|access-date=2019-12-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/what-third-gender-x-oregon-and-california-are-breaking-mf-binary-626551|title=Oregon becomes first state to allow option &quot;X&quot; to end gender binary|last=EDT|first=Sofia Lotto Persio On 6/16/17 at 11:45 AM|date=2017-06-16|website=Newsweek|language=en|access-date=2019-12-18}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse Sielkundevereniging beskryf bigender as deel van die sambreelterm transgender.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|url=https://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation|title=Sexual orientation and gender identity|date=|work=|access-date=2019-12-18|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt; 

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Non-binary gender}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:LGBT]]
[[Kategorie:Genderidentiteit]]</text>
      <sha1>79ea618pxbuqm732mvg6zt6sg5kjb5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oog (fontein)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367785</id>
    <revision>
      <id>2923213</id>
      <parentid>2920306</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8079" sha1="mdgiwkjyo0hnz8duerm2af7f9yq0h03" xml:space="preserve">[[Lêer:South-Africa_-_Kuruman_-_Eye.jpg|duimnael|500px|regs|Die Oog by [[Kuruman]].]]
'n '''Oog''' of '''fonteinoog''' is dikwels die sinoniem vir 'n natuurlike [[fontein]] of ondergrondse waterbron. Dit kan die opening wees waardeur die fontein sy water uitstoot, waar die ondergrondse water uitborrel of uitvloei of die oorsprong waaruit 'n rivier ontspring.&lt;ref&gt;[[WAT]]: s.v. &quot;oog&quot; 3a en 3b&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vergelyk ook die volgende vertalings:

:1. ''Woordeboek Afrikaans-Latyn'' (1937, F. Postma): &quot;oog van die rivier&quot;: fons, caput.
:2. ''Woordeboek Afrikaans-Frans'' (1950, B. Strelen &amp; H.L. Gonin): &quot;oog&quot;: source, fontaine
:3. ''Woordeboek/Wörterbuch'' (1983, G.P.J. Trümpelmann &amp; E. Erbe): &quot;oog&quot;: die Quelle.&lt;/ref&gt; Hierdie gebied waar die oog voorkom sluit oor die algemeen vlaktes en moerasse in.&lt;ref&gt;Letra O [http://www.ecolnews.com.br/dicionarioambiental/conceitos-o.htm Dicionário Ambiental] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090609182934/http://www.ecolnews.com.br/dicionarioambiental/conceitos-o.htm |date= 9 Junie 2009 }} ecolnews.com.br (Bladsy besoek op 05 Maart 2010)&lt;/ref&gt;

== Woordgebruik ==
Die gebruik van &quot;oog&quot; om na 'n fontein te verwys, kom nie in [[Nederlands]], [[Engels]], [[Duits]] of [[Frans]] voor nie. Die leenvertaling &quot;eye&quot; en die leenwoord &quot;oog&quot; kom albei wel in Suid-Afrikaanse Engels voor, onder die invloed van Afrikaans.&lt;ref&gt;Branford, J. 1987. ''A Dictionary of South African English''. Cape Town: Oxford University Press. p. 101: ''eye'', n. pl. -s Fountainhead, source of a spring or river, esp. the opening through which the water wells up; see also 'bron'. Place name in Transvaal 'Die Oog' (The ~): see ''oog''.  [trans. Afk. 'oog' fountainhead, source]&lt;/ref&gt;  In Suid-Afrika vind mens onder meer die name Die Oog in Kuruman, Molopo Oog Natuurreservaat (naby [[Mahikeng]]) en &quot;Malmane Oog&quot; (nou ''Malmane Eye'') tussen [[Lichtenburg]] en Ottoshoop.&lt;ref&gt;Branford, J. 1987. ''A Dictionary of South African English''. Cape Town: Oxford University Press. p. 248: ''oog'', n. The eye (q.v.) or source of a stream, river, or fountain (q.v.) In place names Die Oog, Molopo Oog, Malmane Oog. [Afk. 'oog', eye]. At the Molopo Oog, where there is a modern holiday resort, and where kurpers, geelvis, carp and black bass are bred on a large scale. ''Panorama'', Oct. 1973.&lt;/ref&gt; Die ''-oog'' in [[Schiermonnikoog]] aan die noorde van Nederland het niks met die oogvormigheid uit te waai nie; dit is gewoon etimologies dieselfde as die ''ei'' in ''eiland'' en ''oy'' in die Nordiese tale.

Volgens Van Wyk het die betekenisverruiming van &quot;oog&quot; in Afrikaans self ontwikkel.&lt;ref&gt;[http://etymologiebank.ivdnt.org/trefwoord/oog1 Etymologiebank.nl s.v. oog]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  In ''Afrikaanse Etimologieë'' deur Boshoff en Nienaber word vermeld&lt;ref&gt;Boshoff, S.P.E. &amp; Nienaber, G.S. 1967. ''Afrikaanse etimologieë'' Pretoria: [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], bl. 463&lt;/ref&gt; die begrip is reeds so opgeneem in die Sweed Hendrik Jacob Wikar se ''Berigt'' van 1779, maar &quot;o.a. ook in Boesmans en Maleisies&quot;.

Wikar het as soldaat by die VOC aangesluit, maar in 1773 'n klerklike posisie beklee, wat toon dat sy taalgebruik (Kaaps-Hollands) na wense was. Hy het weens sy dobbelskuld gedros en die binneland ingevaar, waar hy sy wederervaringe langs die Oranjerivier (Gariep, of Grootrivier), en die ontmoeting met drie Khoekoestamme opgeteken het (om later as verslag voorgelê te word om deur [[Joachim van Plettenberg|Baron Van Plettenberg]] begenadig te word en na die Kaap terug te keer).&lt;ref&gt;Taalvariasie en Taalpolitiek. Enigste studiegids vir AFK304-3. Pretoria: UNISA. pp. 117-119&lt;/ref&gt; In hierdie ''Berigt'' staan daar:&lt;ref&gt;[https://dbnl.nl/tekst/gode006reiz02_01/gode006reiz02_01.pdf Godée Molsbergen, E.C. 1916.''Reizen in Zuid-Afrika in de Hollandse tijd. Deel II. Tochten naar het Noorden 1686-1806''·dbnl]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Maar als ik haar vroeg of zy de beginzel of de '''oog''' wisten waar de rivier uyt komt, vroegen ze my of ik ook de end van de lugt wist aan haar te beduyden.
}}

Afrikaans is inderdaad nie al taal wat van &quot;oog&quot; gebruik maak nie.

In ''Toponymica Hottentotica'' word vermeld hoe die frekwensie-opname toon dat die aanwesigheid van water die vernaamste toponimiese motief is en onomastiese prikkel was, omrede die Khoekhoen se leefruimte oor die algemeen maar dor en droog was, met 'n baie lae reënvalsyfer en min standhoudende bo-aardse water. Ook die agtervoegsel -moeb of -moes (wat van streek tot streek anders uitgespreek word), beteken &quot;oog&quot;, byvoorbeeld Awamus (&quot;Rooioog&quot;) en Keimoes (&quot;groot oog&quot; &gt; groot fontein).&lt;ref&gt;[[WAT]] s.v. 'Santaal'&lt;/ref&gt;
Ander name in ''Toponymica Hottentotica'' sluit in: Amub, Animub, Animuchab(rivier), Daimub, Dymoeb, Garimuas, Garramoes, Geimusis, Haramoep, Hoamus, Kaaimoes, Kaimus, Khoromus, Kunemus, Namus(kluft), Namus(berge), Naramoep, Nigramoep en Umub.&lt;ref&gt;Nienaber, G.S. &amp; Raper, P.E. 1980. ''Toponymica Hottentotica'', B, A-Z, Naamkundereeks nr. 10. S.A. Naamkundesentrum Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. bl. 26-27&lt;/ref&gt;

In [[Maleisies]] is daar ''mata air'' vir fontein of bron, wat letterlik &quot;wateroog&quot; beteken,&lt;ref&gt;''Collins Easy Learning English-Malay Dictionary''/''Bahasa Malaysia-Inggeris Kamus Dwibahasa''. 2007. Haper Collins. p.861&lt;/ref&gt; waarvan daar ook spore te vinde is in die [[Malgassies]]e &quot;maso&quot; (oog) in &quot;mason-drano&quot; (letterlik &quot;wateroog&quot;; die betekenis wissel tussen fontein(opening), reservoir of rivierbedding)&lt;ref&gt;[http://malagasyword.org/bins/teny2/masondrano s.v. &quot;mason-drano&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5812675m.r=malgache%20dictionnaire?rk=236052;4# Ferrand, G. 1903. ''Essai de Grammaire Malgache''. Paris: Ernest Leroux, p. 40.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://core.ac.uk/download/pdf/39858134.pdf Blanc-Pamard, C. &amp; Rakoto-Ramiarantsoa, H. 1991. Les bas-fonds des hautes terres centrales de Madagascar: construction et gestion paysannes. ''Bas-fonds et riziculture'', 9-14 décembre. p. 42]&lt;/ref&gt; 

In die Suid-Amerikaanse [[Spaans]] bestaan die begrip &quot;ojo de agua&quot;,&lt;ref&gt;''The Collins Spanish Concise Dictionary'' 1989. p.335. s.v. &quot;ojo&quot;&lt;/ref&gt; wat ook ''fontein'' beteken en veral in [[Mexiko]] en [[Argentinië]] as pleknaam dien. Sowel in [[Portugal]] as [[Brasilië]] is daar plekname wat &quot;Olho-d'água&quot; toebedeel is. [[Katalaans]] gebruik by geleentheid &quot;ull (d'aigua)&quot;.&lt;ref&gt;[https://dcvb.iec.cat/results.asp?Word=ull&amp;Id=143942&amp;search=ull  ''Institut d'Estudis Catalans'', ''Diccionari Català-Valencià-Balear'']: s.v. &quot;ull&quot;: Cavitat d'on brolla l'aigua d'una font, d'un riu, d'un corrent qualsevol; cast. ojo.&lt;/ref&gt; Ook die Arabiese ayn (عين) kan sowel ''oog'' as ''fontein'' beteken.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.458598/page/n35/mode/2up?q=eye Tritton, A.S. 1913. ''Teach Yourself Arabic''. London: English Universities Press Ltd, p. 39]: &quot;eye, spring (of water)&quot;&lt;/ref&gt; In Iwriet (Moderne Hebreeus) deel &quot;oog&quot; en &quot;fontein&quot; presies dieselfde drieletterstam ( ע - י - ן ). &quot;Oog&quot; behou vandag egter die ''ketel''-patroon en is vroulik,&lt;ref&gt;[https://www.pealim.com/dict/5022-ayin/ Pealim, s.v. עַיִן]&lt;/ref&gt; terwyl die waterbron (מַעֲייָן) manlik is en die ''miktal''-patroon gebruik om 'n duidelike onderskeid te tref.&lt;ref&gt;[https://www.pealim.com/dict/5679-maayan/ Pealim, s.v. מַעֲייָן ]&lt;/ref&gt; In [[Akkadies]] (meer bepaald Assiries in die noorde van Mesopotamië) tref mens ook īnu aan, wat sowel ''oog'' as ''fontein'' beteken (rēš ēni ša Idiglat - oog van die Tigrisrivier).&lt;ref&gt;[https://www.ebl.lmu.de/tools/dictionary/%C4%ABnu%20I Electronic Babylonian Library s.v. īnu]: rēš (status constructus van rēšu = kop / begin / oorsprong) / ēni (genitief van ēnu = oog / fontein) / ša (relatiewe voornaamwoord = van / wat behoort aan) / Idiglat (genitief van Idiqlat = die Tigris)&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{pt-vertaal | pl = https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=Olho-d%27%C3%A1gua_(geologia)&amp;oldid=51496470 }}

[[Kategorie:Fonteine|*]]</text>
      <sha1>mdgiwkjyo0hnz8duerm2af7f9yq0h03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nieverwisselbare item</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369712</id>
    <revision>
      <id>2923197</id>
      <parentid>2910917</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12292" sha1="edtty8too4y13km7k6rvqvdxcf6vh0v" xml:space="preserve">'n '''Nieverwisselbare item''' ('''NVI''') ([[Engels]]: ''non-fungible token'' - '''NFT''')  is 'n unieke digitale identifiseerder wat op 'n [[blokketting]] aangeteken word en gebruik word om eienaarskap en egtheid te sertifiseer. Hulle bevat tipies verwysings na digitale lêers soos kunswerke, foto's, video's en klank. Omdat NVI's uniek identifiseerbaar is, verskil hulle van [[Kriptogeld|kriptogeldeenhede]] (wat vervangbaar is, vandaar die naam nie-vervangbare item), en gevolglik kan hulle nie gekopieer, vervang of onderverdeel word nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of NFT |date=20 Julie 2023 |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/NFT |website=Merriam-Webster}}&lt;/ref&gt;  Hul eienaarskap kan deur die eienaar oorgedra word, wat NVI's toelaat om verkoop en verhandel te word.

Aanvanklik in 2017 as 'n nuwe klas beleggingsbate aangebied, het NVI-handel toegeneem van VS$82 miljoen in 2020 tot VS$17 miljard in 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Maart 2022 |title=NFTs Hit $17B In Trading in 2021, Up 21,000% |url=https://www.pymnts.com/nfts/2022/nfts-hit-17b-in-trading-in-2021-up-21000/ |access-date=5 Mei 2022 |website=pymnts.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Die mark is soms vergelyk met 'n ekonomiese borrel of 'n [[Ponzi-skema]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hawkins |first=John |date=13 Januarie 2022 |title=NFTs, an overblown speculative bubble inflated by pop culture and crypto mania |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/nfts-an-overblown-speculative-bubble-inflated-by-pop-culture-and-crypto-mania-174462 |access-date=7 Mei 2022}}&lt;/ref&gt; In 2022 het die NFT-mark ineengestort; 'n skatting in Mei 2022 was dat die aantal verkope met meer as 90% afgeneem het in vergelyking met 2021. Teen September 2023 het een verslag beweer dat meer as 95% van NVI-versamelings geen monetêre waarde gehad het nie.&lt;ref name=&quot;Yang2023&quot;&gt;{{cite news |last1=Yang |first1=Maya |title=The vast majority of NFTs are now worthless, new report shows |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/sep/22/nfts-worthless-price |access-date=26 September 2023 |work=The Guardian |date=22 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vigliarolo2023&quot;&gt;{{cite news |last1=Vigliarolo |first1=Brandon |title=95% of NFTs now totally worthless, say researchers |url=https://www.theregister.com/2023/09/21/95_percent_nfts_worthless/ |access-date=26 September 2023 |work=The Register |date=21 September 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Gebruike==
Nieverwisselbare items word gebruik om verifieerbare digitale skaarsheid te skep, sowel as digitale eienaarskap, en die moontlikheid van bate-uitruilbaarheid op verskeie platforms te skep.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2019/04/16/enjin-is-creating-a-real-life-ready-player-one-and-its-powered-by-blockchain/|title=Enjin is Creating a Real-Life Ready Player One, and It's Powered by Blockchain|date=2019-04-16|website=VentureBeat|language=en-US|access-date=2019-08-14|archive-date=2019-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805104339/https://venturebeat.com/2019/04/16/enjin-is-creating-a-real-life-ready-player-one-and-its-powered-by-blockchain/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; NVI's word in verskeie spesifieke toepassings gebruik wat unieke digitale items soos kripto-kuns, digitale versamelstukke en aanlyn-speletjies benodig.

[[Kuns]] was 'n vroeë gebruiker vir NVI's, en die [[blokketting]] in die algemeen, vanweë die vermoë om bewys te lewer van egtheid en eienaarskap van digitale kuns wat andersins die potensiaal vir massa-reproduksie en ongemagtigde verspreiding van kuns via die [[internet]] gehad het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://irishtechnews.ie/the-art-world-needs-blockchain/|title=The Art World Needs Blockchain – Irish Tech News|website=irishtechnews.ie|language=en-US|access-date=2018-05-02}}&lt;/ref&gt; In Februarie 2021 begin 'n opgewondenheid toe die Amerikaanse  digitale kunstenaar [[Mike Winkelmann|Beeple]] se werk &quot;''Everydays. The first 5000 days''&quot; die eerste NVI-kunswerk word wat in een van die grootste veilingshuise Christie's gelys word.&lt;ref&gt;{{cite news|URL=https://www.nytimes.com/2021/02/24/arts/design/christies-beeple-auction-blockchain-art.html |title=Beeple Brings Crypto to Christie's |publisher=NY Times |date=2021-02-25 |access-date=2021-02-25}}&lt;/ref&gt; Hierdie  [[collage]] van beelde  is op 11 Maart 2021 vir VS$ 69,34 miljoen verkoop, wat dit die derde duurste kunswerk van 'n lewende kunstenaar maak.&lt;ref name=&quot;christies&quot;&gt;{{cite web |title=EVERYDAYS: THE FIRST 5000 DAYS |url=https://onlineonly.christies.com/s/first-open-beeple/beeple-b-1981-1/112924 |website=Christie's |access-date=11 Maart 2021}}&lt;/ref&gt;  In Februarie 2021 is die [[meem]]-[[animasie]] Nyan Cat op 'n internetmark verkoop vir VS$ 600 000.&lt;ref&gt;{{cite news|URL=https://www.nytimes.com/2021/02/22/business/nft-nba-top-shot-crypto.html |title=Why an Animated Flying Cat With a Pop-Tart Body Sold for Almost $600,000 |publisher=NY Times |date=2021-02-25 |accessdate=2021-02-28}}&lt;/ref&gt;   

Later het gewilde blokketting speletjies soos CryptoKitties gebruik gemaak van NVI's op die [[Ethereum]]-blokketting.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://qz.com/1144169/the-ethereum-world-is-now-obsessed-with-breeding-cartoon-cats/|title=The Ethereum world is now obsessed with breeding cartoon cats|last=Wong|first=Joon Ian|work=Quartz|access-date=2018-05-02|language=en-US}}&lt;/ref&gt; NVB's word gebruik om bates in die spel voor te stel, en word deur die gebruiker beheer, in plaas van die speletjie-ontwikkelaar.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://venturebeat.com/2017/12/04/cryptokitties-shows-everything-can-and-will-be-tokenized/|title=CryptoKitties shows everything can — and will — be tokenized|date=2017-12-04|work=VentureBeat|access-date=2018-05-02|language=en-US|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226135045/https://venturebeat.com/2017/12/04/cryptokitties-shows-everything-can-and-will-be-tokenized/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Hierdeur kan die bates op derdepartymarkte verhandel word sonder toestemming van die speletjie-ontwikkelaar.

== Standaarde ==
Spesifieke bewysstandaarde is geskep om die gebruik van 'n blokketting in speletjies te ondersteun. Dit sluit die Ethereum ERC-721-standaard van CryptoKitties in, en die meer onlangse ERC-1155-standaard.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Volpicelli |first1=Gian |title=The bitcoin elite are spending millions on collectable memes |url=https://www.wired.co.uk/article/crypto-art-nft |website=Wired UK |date=24 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;

===ERC-721 Standaard===
ERC721 was die eerste standaard vir die voorstelling van nie-vervangbare digitale bates. ERC721 is 'n oorerflike standaard vir 'n vaste kontrak, wat beteken dat ontwikkelaars maklik nuwe ERC721-voldoende kontrakte kan skep deur dit uit die OpenZeppelin-biblioteek in te voer.&lt;ref&gt;{{cite web|URL=https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-721 |website=Ethereum Improvement Proposals |title=EIP-721: ERC-721 Non-Fungible Token Standard |access-date=2021-02-28}}&lt;/ref&gt;

===ERC-1155 Standaard===
ERC1155 bring die idee van semi-vervangbare na die NVI-wêreld, sowel as 'n versameling van ERC721-funksionaliteite, wat beteken dat 'n ERC721-bate met ERC1155 geskep kan word. &lt;ref&gt;{{cite web|URL=https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-1155 |website=Ethereum Improvement Proposals |title=EIP-1155: ERC-1155 Multi Token Standard |access-date=2021-02-28}}&lt;/ref&gt;

==Groei en hoofstroom-aantrekkingskrag==

Nie-vervangbare bewyse het die eerste keer gewild geraak toe CryptoKitties viraal geword het&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://qz.com/1145833/cryptokitties-is-causing-ethereum-network-congestion/|title=CryptoKitties is jamming up the ethereum network|last=Wong|first=Joon Ian|work=Quartz|access-date=2018-05-10|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-04/cryptokitties-quickly-becomes-most-widely-used-ethereum-app|title=CryptoKitties Mania Overwhelms Ethereum Network's Processing|date=2017-12-04|work=Bloomberg.com|access-date=2018-05-10|language=en}}&lt;/ref&gt; en daarna 'n belegging van $ 12,5 miljoen ingesamel het. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2018/03/20/cryptokitties-raises-12m-from-andreessen-horowitz-and-union-square-ventures/|title=CryptoKitties raises $12M from Andreessen Horowitz and Union Square Ventures – TechCrunch|website=techcrunch.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}&lt;/ref&gt; RareBits, 'n mark en ruil vir nieverwisselbare items, het 'n belegging van VS$ 6 miljoen ingesamel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2018/04/19/rare-bits-crypto-marketplace/|title=Crypto-collectibles and Kitties marketplace Rare Bits raises $6M – TechCrunch|website=techcrunch.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}&lt;/ref&gt;  Gamedex, 'n versamelplatform vir versamelbare kaarte wat deur NVI's moontlik gemaak is, het 'n VS$ 800 000-saadronde ingesamel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techstartups.com/2018/07/16/blockchain-startup-gamedex-raises-0-8-million-seed-round-build-platform-digital-collectible-card-games-like-pokemon//|title=Blockchain startup Gamedex raises $0.8 million seed round to build platform for digital collectible card games like Pokemon – TechStartups|website=techstartups.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}&lt;/ref&gt; Decentraland, 'n virtuele wêreld wat op blokketting gebaseer is, het VS$ 26 miljoen ingesamel in 'n aanvanklike kriptobewysaanbod&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-12/making-a-killing-in-virtual-real-estate |title=Making a Killing in Virtual Real Estate |last=Russo |first=Camilla |date=2018-06-12 |work=Bloomberg |access-date=2018-09-05}}&lt;/ref&gt;  en het vanaf September 2018 'n interne ekonomie van VS$ 20 miljoen gehad.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.marketwatch.com/story/people-are-making-more-than-500-buying-property-that-doesnt-actually-exist-2018-09-04 |title=People are making more than 500% buying property that doesn't actually exist |last=Hankin |first=Aaron |date=2018-09-04 |work=MarketWatch |access-date=2018-09-05 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; [[Nike]] het 'n patent vir sy blokketting-gebaseerde NVI-hardloopskoene genaamd ''CryptoKicks''. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Beedham|first=Matthew|date=2019-12-10|title=Nike now holds patent for blockchain-based sneakers called ‘CryptoKicks’|url=https://thenextweb.com/hardfork/2019/12/10/nike-blockchain-sneakers-cryptokick-patent/|access-date=2020-12-23|website=Hard Fork {{!}} The Next Web|language=en-us}}&lt;/ref&gt; 'n Duitse konseptuele kunstenaar het die opspraak rondom NVI kuns vergelyk met die 17de-eeuse Tulpmania en 'n enkele deursigtige [[pieksel]] te koop aangebied om sy punt te maak.&lt;ref&gt;Max Haarich, https://1e9.community/t/historisch-oder-hysterisch-der-neue-hype-um-nft-kunst-auf-den-punkt-gebracht/9363 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302211446/https://1e9.community/t/historisch-oder-hysterisch-der-neue-hype-um-nft-kunst-auf-den-punkt-gebracht/9363 |date= 2 Maart 2021 }} , ''Historisch oder hysterisch? Der neue Hype um NFT-Kunst auf den Punkt gebracht'',2021-02-28, Besoek op 2021-03-01&lt;/ref&gt;

Die album ''When You See Yourself'' van Kings of Leon sal die eerste musikale album wees wat as 'n nieverwisselbare item versprei word.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/kings-of-leon-when-you-see-yourself-album-nft-crypto-1135192/|title=Kings of Leon Will Be the First Band to Release an Album as an NFT|date=3 Maart 2021|author=Samantha Hissong|publisher=Rolling Stone}}&lt;/ref&gt;  In Februarie 2021 het die musikant Grimes ongeveer VS$ 6 miljoen se digitale kuns op Nifty Gateway verkoop.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Kastrenakes|first=Jacob|date=2021-03-01|title=Grimes sold $6 million worth of digital art as NFTs|url=https://www.theverge.com/2021/3/1/22308075/grimes-nft-6-million-sales-nifty-gateway-warnymph|access-date=2021-03-04|website=The Verge|language=en}}&lt;/ref&gt;

Gedurende Maart 2021 het die kunstenaar Norman O’Flynn en die galery Worldart in [[Kaapstad]] die eerste [[Suid-Afrikaanse]]  kunstenaar en instelling geword om die kunsmark te betree met ’n nieverwisselbare item - kunswerk.&lt;ref&gt;Laetitia People, Kunswêreld gons oor NFT-kunswerk, Beeld, 18 Maart 2021.  https://www.netwerk24.com/Vermaak/Kuns/kunswereld-gons-oor-nft-kunswerk-20210317&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Kriptogeld}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rekenaarnetwerke]]
[[Kategorie:Kriptografie]]</text>
      <sha1>edtty8too4y13km7k6rvqvdxcf6vh0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>My Octopus Teacher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>372559</id>
    <revision>
      <id>2923166</id>
      <parentid>2904048</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8934" sha1="draae3tpey4j664plcmf4i0mbcn4b1c" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|''My Octopus Teacher''}}
{{Inligtingskas Rolprent
| naam             = My Octopus Teacher&lt;!--&gt;
| beeld            = My Octopus Teacher poster.jpg--&gt;
| regisseur        = Pippa Ehrlich&lt;br /&gt; James Reed
| produksieleier   = Craig Foster
| geskryf_deur     = Pippa Ehrlich&lt;br /&gt; James Reed
| verteller        =
| met              = Craig Foster, as homself&lt;br /&gt; Tom Foster, as homself&lt;br /&gt; [[Seekat]] (Rosetta), as haarself&lt;br /&gt; [[Streephaai]], as ditself
| musiek           = Kevin Smuts
| kinematografie   = Roger Horrocks
| redigeerder      = Pippa Ehrlich&lt;br /&gt; Dan Schwalm
| ateljee          = Off The Fence&lt;br /&gt; The Sea Change Project
| verspreider       = Netflix
| vrygestel         = 4 September 2020 (Millennium Docs Against Gravity)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdag.pl/17/en/warszawa/movie/Osmiornica%252C-nauczycielka|title=My Octopus Teacher|work=Millennium Docs Against Gravity|access-date=12 September 2020}}&lt;/ref&gt; 7 September 2020 (Netflix)
| speeltyd          = 85 minute
| land              = [[Suid-Afrika]]
| taal              = [[Engels]]
| begroting         = 
| bruto             = 
}}
'''''My Octopus Teacher''''' (Afrikaans: '''''My Seekat Onderwyser''''') is 'n [[Netflix]]-oorspronklike dokumentêre film van 2020 wat geregisseur is deur Pippa Ehrlich en James Reed. Die film volg die filmmaker Craig Foster se jaarlange verhouding met 'n wilde [[seekat]] in 'n Suid-Afrikaanse kelpwoud. Tydens die [[93ste Oscar-toekenningsaand]] het dit die toekenning gewen vir die beste dokumentêre film.&lt;ref&gt;[https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2021 2021|Oscars.org]&lt;/ref&gt;

== Opsomming ==
[[Lêer:Moving Octopus Vulgaris 2005-01-14.ogv|links|duimnael]]
Die film wys hoe Foster in 2010 begin [[vryduik]] het in 'n koue kelpbos op 'n afgeleë plek in [[Valsbaai]], naby [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{cite web | author=InterNewsCast | title=Where was 'My Octopus Teacher' on Netflix Filmed? | website=Internewscast | date=19 September 2020 | url=https://internewscast.com/where-was-my-octopus-teacher-on-netflix-filmed/ | access-date=19 Oktober 2020 | archive-date=16 November 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201116062313/https://internewscast.com/where-was-my-octopus-teacher-on-netflix-filmed/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The (K)helpful forests of South Africa|url=https://www.capenature.co.za/khelpful-forests-south-africa/|access-date=19 November 2020|website=CapeNature|language=en|archive-date=25 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210325224751/https://www.capenature.co.za/khelpful-forests-south-africa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die ligging was naby [[Simonstad]] op die [[Kaapse Skiereiland]],&lt;ref name=bbc2018&gt;{{Cite news|date=4 November 2018|title='How I became friends with an octopus'|first=Mohammed|last= Allie|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45967535|access-date=17 October 2020}}&lt;/ref&gt; wat blootgestel is aan die koue [[Benguela-stroom]] van die [[Atlantiese Oseaan]].&lt;ref&gt;{{cite web | title=Cape Point And The Waters Of False Bay... | website=Simonstown.com | url=https://www.simonstown.com/archives/stdc_aa_01-001.htm | access-date=19 Oktober 2020 | archive-date= 4 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210204004117/https://www.simonstown.com/archives/stdc_aa_01-001.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Hy het sy ervarings begin dokumenteer en mettertyd 'n nuuskierige jong seekat ontmoet wat sy aandag getrek het. Hy het besluit om voort te gaan met besoeke aan die seekat en haar bewegings 'n jaar lank elke dag dop te hou om die dier se vertroue te wen. Hulle het 'n noue band gevorm waartydens sy met Foster gespeel het en hom in haar wêreld toegelaat het om te sien hoe sy slaap, leef en eet. In die film beskryf Foster die impak van sy verhouding met die seekat op sy lewe.

Die film toon Foster se groeiende intieme verhouding met die seekat terwyl hy haar byna 'n jaar lank volg. Sy moes haar onder andere teen [[streephaai]]e verdedig. In een aanval het die seekat 'n arm verloor en teruggetrek na haar kuil om te herstel terwyl die arm drie maande geneem het om terug te groei. In 'n latere haai-aanval het die seekat 'n ongelooflike verbeterde kreatiwiteit getoon om te oorleef, insluitend om op die haai se rug stelling in te neem. Later, nadat sy met 'n groter seekat gepaar en 'n groot aantal eiers geproduseer het, het sy 'n natuurlike dood gesterf terwyl sy na haar eiers omgesien het, waarna 'n haai haar liggaam weggeneem het.

Foster beskryf die effek van hierdie mentorskap-tipe verhouding wat die seekat met hom gehad het, en wat hom 'n les oor die broosheid van die lewe en die mensdom se verbintenis met die [[natuur]] geleer het.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=24 September 2020|title='My Octopus Teacher' Stuns Audiences, Reinforces Power of Nature|url=https://www.ecowatch.com/my-octopus-teacher-movie-2647785692.html?rebelltitem=3#rebelltitem3?rebelltitem=3|access-date=19 November 2020|website=EcoWatch|language=en}}&lt;/ref&gt; Sodoende het Foster 'n dieper band met sy seun, 'n ontluikende duiker en marienelewestudent, gesmee.

== Rolverdeling ==
*Craig Foster, as homself
*Tom Foster, Craig se seun, as homself
*Seekat (Rosetta), as haarself
*Streephaai, as ditself

==Produksie==
In samewerking met Sea Change Project, Off The Fence en ZDF Enterprises, was ''My Octopus Teacher'', uitvoerend vervaardig deur Ellen Windemuth. Dit is geregisseur deur Pippa Ehrlich en James Reed. Die onderwater kinematografie was geregisseur deur Roger Horrocks, met onderwaterkamera opnames van Craig Foster en Roger Horrocks.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/1mZBhvSBrxc8wqb9SJCTCjj/getting-to-know-an-octopus |title=Getting to Know an Octopus |website=BBC |author=Craig Foster |access-date= 17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn1&quot;&gt;{{cite web |url=https://edition.cnn.com/travel/article/my-octopus-teacher-craig-foster/index.html |title=The incredible tale of a South African diver who formed an unlikely bond with an octopus |website=CNN |date=21 September 2020 |author=Katy Scott |access-date= 21 September 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;imdb&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt12888462/ |title=My Octopus Teacher (2020) |website=IMDB |date=  |author= |access-date= 21 September 2020}}&lt;/ref&gt;'n Kleiner hoeveelheid onderwatermateriaal, wat nie in die film vertoon word nie, maar op dieselfde plek deur dieselfde paar verfilm is, is reeds op ''Blue Planet II'', aflewering 5, vertoon.&lt;ref name=&quot;blueplanet&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/5pFNpbMVvXyvHL66MMpnX1S/filming-the-octopus-houdini-in-south-africa|title=Filming the octopus Houdini in South Africa|website=BBC|date=|author=Kathryn Jeffs|access-date=26 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;

Foster was ook 'n vervaardiger deur sy betrokkenheid by die Sea Change Project,&lt;ref name=scp&gt;{{cite web | title=Projects | website=Sea Change Project | url=https://seachangeproject.com/projects/ | access-date=19 Oktober 2020 | archive-date= 2 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210202180947/https://seachangeproject.com/projects/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en sy vrou, die Indiese omgewingsjoernalis Swati Thiyagarajan, was produksiebestuurder vir die film.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=22 September 2020|title=SA filmmaker's documentary captivates the world|url=https://www.algoafm.co.za/entertainment/sa-filmmaker-s-documentary-captivates-the-world|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=26 Desember 2020|website=Algoa FM|language=en}}&lt;/ref&gt;

Foster het in 2010 begin verfilm; die film het tien jaar geneem om te vervaardig en was die eerste Suid-Afrikaanse natuurdokumentêr wat as 'n Netflix Original uitgesaai is.&lt;ref name=&quot;voanews.com&quot;&gt;{{Cite web|title='Octopus Teacher' Lets Filmmaker Into Secret World |website=Voice of America – English|url=https://www.voanews.com/arts-culture/octopus-teacher-lets-filmmaker-secret-world|access-date=17 Oktober 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Vrystelling ==
''My Octopus Teacher'' is op 7 September 2020 op Netflix vrygestel.&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-09-02-tentacles-of-love-my-octopus-teacher-a-story-of-an-astonishing-friendship/#:~:text=Netflix's%20first%20original%20South%20African,deeply%20with%20his%20own%20humanity.&amp;text=Like%20many%20great%20tales%2C%20it,a%20sad%20yet%20hopeful%20ending.|website=[[Daily Maverick]] |title=Tentacles of love: My octopus teacher, a story of an astonishing friendship |access-date=7 September 2020}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb title|12888462}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=3s0LTDhqe5A Official trailer]
* [https://seachangeproject.com/ Sea Change Project] and its [https://stories.seachangeproject.com/the-making-of-my-octopus-teachernbsp The Making of My Octopus Teacher ]
{{Normdata}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]]</text>
      <sha1>draae3tpey4j664plcmf4i0mbcn4b1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oktaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374366</id>
    <revision>
      <id>2923204</id>
      <parentid>2601945</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6132" sha1="cla7rzjtkyk5ef9r76719y82ptr39p6" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Naam=Oktaan
|IUPACNaam=Oktaan{{R|NCBI}}
|SistematieseNaam=
|AnderName=
|struktuur=Octane-2D-Skeletal.svg 
|struktuur2=Octane 3D ball.png 
|CASNo=111-65-9
|formule={{chem|C|8|H|18}}
|MolereMassa=114,232&amp;nbsp;g•mol{{Sup|-1}}
|Voorkoms= Kleurlose vloeistof
|Reuk= petrolagtig{{R|PGCH}}
|Kookpunt=125,1 tot 126,1&amp;nbsp;°C
|Smeltpunt=-57,1 tot -56,6&amp;nbsp;°C
|Digtheid=0,703&amp;nbsp;g•cm{{Sup|-3}}
|Viskositeit=0,542&amp;nbsp;mPa•s (teen 20&amp;nbsp;°C){{R|Dymond1994}} 
|Brekingsindeks=
|Oplosbaarheid=0,007 mg•dm{{Sup|-3}} (teen 20&amp;nbsp;°C)
|Flitspunt=13&amp;nbsp;°C
|Selfontbrandingspunt=220&amp;nbsp;°C 
|pKa=
|HenryKonstante=29&amp;nbsp;nmol•Pa{{Sup|-1}}•kg{{Sup|-1}}
|afdeling4=Termodinamies
|Warmtekapasiteit=225,68&amp;nbsp;J•K{{Sup|-1}}•mol{{Sup|-1}}
|DeltaHf=−252,1&amp;nbsp;kJ•mol{{Sup|-1}}
|DeltaHc=−4530&amp;nbsp;kJ•mol{{Sup|-1}}
|LD50=428&amp;nbsp;mg•kg{{Sup|-1}} (oraal, muis)
|LC50=
}}
::''Hierdie bladsy handel oor die chemiese verbinding. Vir die petrolgraderingstelsel, sien [[Oktaangetal]] en [[Petrol]].''

'''Oktaan''' is 'n [[koolwaterstof]] en 'n [[alkaan]] met die [[chemiese formule]] C{{Sub|8}}H{{Sub|18}}, en die struktuurformule CH{{Sub|3}}(CH{{Sub|2}}){{Sub|6}}CH{{Sub|3}}. Oktaan het 18 [[Isomeer|strukturele isomere]] wat verskil deur die hoeveelheid en ligging van vertakking in die koolstofketting. Een van hierdie isomere, 2,2,4-trimetielpentaan (algemeen iso-oktaan genoem), word gebruik as een van die standaardwaardes in die [[Petrol#Oktaangetal|oktaangetal]].

Oktaan is 'n komponent van petrol. Soos met alle koolwaterstowwe met lae molekulêre gewig, is oktaan vlugtig en baie vlambaar.

== Voorkoms in die natuur en sintese ==
Oktaan is 'n natuurlike bestanddeel van die grootste [[paraffien]]fraksie van [[ruolie]] en word ook in [[Aardgas|natuurlike gas]] aangetref.{{R|Wexler2014}} Oktaan kan bv. deur middel van 'n multi-stap reaksie vanaf [[furfuraal]] gesintetiseer word.{{R|Malinowski}}
[[Lêer:Multi-step reaction of furfural to octane.svg|geen|350px|Multi-stap reaksie van [[furfanaal]] tot oktaan]]

== Gebruik van die term in petrol ==
&quot;Oktaan&quot; word in die algemeen gebruik as 'n kort vorm van &quot;oktaangetal&quot;, veral in die uitdrukking &quot;hoë oktaan&quot;. Die &quot;oktaangradering&quot; is 'n indeks van die vermoë van 'n brandstof om die motorklap teen hoë kompressie te weerstaan, wat kenmerkend is van oktaan se vertakte ketting-[[Isomeer|isomere]], veral iso-oktaan.

Die oktaangetal is oorspronklik bepaal deur brandstof uit slegs [[heptaan]] en 2,2,4-trimetielpentaan ('n hoogsvertakte oktaan) te meng en antiklopwaardes van nul aan suiwer heptaan en 100 aan suiwer 2,2,4-trimetielpentaan toe te ken. Die antiklopgradering van hierdie mengsel sal dieselfde wees as die persentasie 2,2,4-trimetielpentaan in die mengsel. Verskillende isomere van oktaan kan bydra tot 'n laer of hoër oktaangradering. Byvoorbeeld, ''n''-oktaan (die reguit ketting van agt koolstofatome sonder vertakking) het 'n -20 (negatiewe) navorsingsoktaangradering, terwyl suiwer 2,2,4-trimetielpentaan 'n navorsingsoktaangradering van 100 het. Sommige brandstowwe het 'n oktaan hoër as 100, veral dié wat [[metanol]], [[etanol]] of tetra-etiel[[lood]] bevat.{{R|PEI}}

== Isomere ==
Oktaan het 18 [[Isomeer|strukturele isomere]] (24 insluitend stereoisomere):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! Geen syketting
! Een syketting
! Twee sykettings
! Drie sykettings
! Vier sykettings
|-
|
*Oktaan (''n''-oktaan)
|
*2-metielheptaan
*3-metielheptaan
*4-metielheptaan
*3-etielheksaan
|
*2,2-dimetielheksaan
*2,3-dimetielheksaan
*2,4-dimetielheksaan
*2,5-dimetielheksaan
*3,3-dimetielheksaan
*3,4-dimetielheksaan
*3-etiel-2-metielpentaan
*3-etiel-3-metielpentaan
|
*2,2,3-trimetielpentaan
*2,2,4-trimetielpentaan* 
*2,3,3-trimetielpentaan
*2,3,4-trimetielpentaan
|
*2,2,3,3-tetrametielbutaan
|-
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;(iso-oktaan)
{{Gallery
|titel=Voorbeelde van isomere van Oktaan
|breedte=140
|Octane-2D-Skeletal.svg |Oktaan
|2-Methylheptane.png |2-metielheptaan 
|2,3-dimethylhexane.svg |2,3-dimetielheksaan
|2,2,4-Trimethylpentane.svg |2,2,4-trimetielpentaan
|Tetramethylbutane skeletal.png |2,2,3,3-tetrametielbutaan 
}}

== Verwysings ==
{{verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;Dymond1994&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dymond |first1=J. H. |last2=Oye |first2=H. A. |title=Viscosity of Selected Liquid n‐Alkanes |journal=Journal of Physical and Chemical Reference Data |volume=23 |issue=1 |year=1994 |pages=41–53 |issn=0047-2689 |doi=10.1063/1.555943 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Malinowski&quot;&gt;{{cite journal |last1=Malinowski |first1=Artur |last2=Wardzińska |first2=Dorota |date=2012 |title=Catalytic conversion of furfural towards fuel biocomponents |journal=Chemik |issue=66 |pages=982-990 |language=en}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;NCBI&quot;&gt;{{Cite web |title=octane - Compound Summary|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=356&amp;loc=ec_rcs |work=PubChem Compound |publisher=National Center for Biotechnology Information |access-date=17 Junie 2021 |location=USA |date=16 September 2004 |at=Identification and Related Records |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;PEI&quot;&gt;{{cite web |title=Octane Number |website=Petroleum Equipment Institute |url=https://www.pei.org/wiki/octane-number |access-date=17 Junie 2021 |language=en |archive-date=24 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202315/https://www.pei.org/wiki/octane-number |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;PGCH&quot;&gt;{{cite web |title=NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards - Octane |website=CDC |date=30 Oktober 2019 |url=https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0470.html |access-date=17 Junie 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wexler2014&quot;&gt;{{cite book |last=Clough |first=S.R. |editor-last=Wexler |editor-first=Philip |title=Encyclopedia of toxicology |chapter=Octane |publisher=Elsevier, Academic Press |publication-place=London, England |year=2014 | isbn=978-0-12-386455-0 | oclc=878141491 | doi=10.1016/b978-0-12-386454-3.00416-4 | pages=652–654 |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

== Sien ook ==
*[[lys van oplosmiddels]]
== Eksterne skakels ==
{{Normdata}}
[[Kategorie:Chemie]]
[[Kategorie:Organiese chemie]]
[[Kategorie:Alkane]]</text>
      <sha1>cla7rzjtkyk5ef9r76719y82ptr39p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalela Mswane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386784</id>
    <revision>
      <id>2923096</id>
      <parentid>2892770</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7313" sha1="1leaf9qjnuble4dbbcas1453p5e7461" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Titelhouer
| naam= Lalela Mswane
| beeld=Lalela Mswane meets Joko Widodo at the State Palace Jakarta.jpg
| onderskrif= Lalela Mswane - Mej Supranasionaal 2022
| gebore={{Geboortedatum en ouderdom|1997|3|27}}
| plek=[[Richardsbaai]], [[KwaZulu-Natal]]
| nasionaliteit={{vlagikoon|RSA}} Suid-Afrikaner
| geboortenaam=
| oorlede=
| beroep=[[Model]]
| almamater= [[Universiteit van Pretoria]]
| aktief=
| titels= Mejuffrou Suid-Afrika 2021&lt;br /&gt;Mej Supranasionaal 2022
| kompetisies=
| haarkleur=Swart
| oogkleur=Bruin
| lengte=1,72 m
| gewig=
| gade=
| lewensmaat=
| kinders=
| handtekening=
}}
[[Lêer:Lalela Mswane and Luma Russo arrived in Indonesia for Puteri Indonesia 2023 (1).jpg|duimnael|330px|Lalela Mswane en Luma Russo arriveer in Indonesië vir Puteri Indonesia 2023]]
'''Lalela Mswane''' (gebore 27 Maart [[1997]]&lt;ref name=&quot;Miss SA Biography&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.misssa.co.za/wp-content/uploads/2021/08/Lalela-Mswane-KZN.pdf|title=LALELA MSWANE - KWASOKHULU, RICHARDS BAY, KWAZULU-NATAL|publisher=[[Mejuffrou Suid-Afrika|Miss South Africa]]|access-date=16 October 2021}}&lt;/ref&gt;) is 'n Suid-Afrikaanse model en skoonheidskoningin wat as Mej Suid-Afrika 2021 gekroon is. As Mej Suid-Afrika het sy Suid-Afrika by Mej Heelal 2021 verteenwoordig. Op 13 Desember 2021 het Mswane aan Mej Heelal 2021 deelgeneem en as die tweede naaswenner geplaas.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/lifestyle/style-beauty/beauty/watch-lalela-mswane-makes-history-as-the-first-black-woman-to-win-miss-supranational-ea32c075-1b45-44e8-9cfa-687f23fc9ba2|title=WATCH: Lalela Mswane makes history as the first Black woman to win Miss Supranational|first=Thobile|last=Mazibuko|access-date=2022-07-16|publisher=iol.co.za}}&lt;/ref&gt;

Mswane is in 1997 in [[Richardsbaai]] in die [[KwaZulu-Natal]] provinsie van Suid-Afrika gebore.&lt;ref name=&quot;Miss SA Biography&quot;/&gt; Haar pa, Muntu Mswane, was 'n [[Eswatini]]-gebore voormalige diplomaat en minister wat in 2010 oorlede is, terwyl haar ma Hleliselwe 'n [[Boekhoustelsel|rekeningkundige]] en tuisteskepper is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.times.co.sz/entertainment/133284-lalela-mswane-makes-it-to-miss-sa-top-10.html|title=Lalela Mswane makes it to Miss SA Top 10|date=4 August 2021|website=Times of Swaziland|access-date=16 November 2021|archive-date= 7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407141712/http://www.times.co.sz/entertainment/133284-lalela-mswane-makes-it-to-miss-sa-top-10.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy is die jongste van drie kinders, met 'n ouer broer en suster. Nadat sy haar skoolopleiding in Pretoria by Pro Arte Alphen Park in 2015 voltooi het, het Mswane by die [[Universiteit van Pretoria]] ingeskryf en met 'n Baccalaureusgraad die in Regte gegradueer.&lt;ref name=&quot;Miss SA Biography&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/s-mag/2021-10-08-getting-to-know-lalela-mswane-time-is-the-most-precious-gift/|title=Getting to know Lalela Mswane: Time is the most precious gift|date=8 October 2021|website=[[The Sowetan]]}}&lt;/ref&gt;

Voordat sy Mej Suid-Afrika geword het, het Mswane as 'n professionele model vir die Suid-Afrikaanse modelagentskap Alushi Models gewerk.&lt;ref name=&quot;alushi models&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alushi.co.za/portfolio/models-women/women/1509065/lalela|title=Lalela|publisher=Alushi Models|access-date=16 October 2021|archive-date=16 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016172602/https://www.alushi.co.za/portfolio/models-women/women/1509065/lalela|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Mej Suid-Afrika 2021 ==
Op 6 Julie 2021 is aangekondig dat Mswane een van die 30 dames op die kortlys vir die Mej Suid-Afrika 2021-kompetisie is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CQqdNpoN4EW/|title=Road to Miss South Africa|last=Miss South Africa 2021|date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/meet-the-miss-south-africa-2021-top-30-contestants-20210706|title=Meet the Miss South Africa 2021 top 30 contestants|date=6 July 2021|website=[[News24]]}}&lt;/ref&gt; Ná ’n verdere reeks onderhoude en openbare stemming het sy op 3 Augustus as een van die tien semifinaliste deurgedring na die televisie-eindstryd.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/where-to-watch-the-miss-south-africa-top-10-reveal-20210730|title=Where to watch the Miss South Africa top 10 reveal|last=Morkel|first=Graye|website=Channel|language=en-US|access-date=2021-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/The-Juice/News/Pageant/photos-miss-south-africa-2021-top-10-finalists-announced-20210803-2|title=PHOTOS Miss South Africa 2021 top 10 finalists announced|date=3 August 2021|website=Channel 24}}&lt;/ref&gt;

Die eindronde van Mej Suid-Afrika 2021 is op 16 Oktober by Grand West Arena in [[Kaapstad]] gehou. Nadat sy aan die swemkostuum- en aandrok-gedeeltes van die kompetisie deelgeneem het, het Mswane as lid van die topvyf deurgedring. Sy het later aan die vraag-en-antwoord-rondte deelgeneem, en is as een van die drie finaliste gekies, voordat sy as Mej Suid-Afrika 2021 gekroon is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jacarandafm.com/shows/breakfast-martin-bester/meet-lalela-mswane-our-brand-new-miss-south-africa-2021/|title=Meet Lalela Mswane: Our brand new Miss South Africa 2021|date=16 October 2021|website=[[Jacaranda FM]]|access-date=16 November 2021|archive-date= 9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409212336/https://www.jacarandafm.com/shows/breakfast-martin-bester/meet-lalela-mswane-our-brand-new-miss-south-africa-2021/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2021-10-16-all-hail-queen-lalela-mswane-winner-of-the-2021-miss-sa-pageant/|title=All hail queen Lalela Mswane, winner of the 2021 Miss SA pageant|date=16 October 2021|website=TimesLIVE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/miss-south-africa-2021-live-stream-where-to-watch-right-now-20211016-2|title=Lalela Mswane crowned Miss South Africa 2021|date=16 October 2021|website=Channel 24}}&lt;/ref&gt; 

As Mej Suid-Afrika het Mswane 'n verskeidenheid pryse en belonings ontvang, insluitend [[Suid-Afrikaanse rand|R]]1 miljoen kontant, 'n eenjaar verblyf in 'n volledig gemeubileerde woonstel in [[Sandton]], 'n huurkontrak van een jaar vir 'n [[Mercedes-Benz C-klas]], en die geleentheid om Suid-Afrika by Mej Heelal 2021 te verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/fashion-and-beauty/breaking-just-in-lalela-mswane-is-crowned-miss-south-africa-2021/|title=Just in! Lalela Mswane is crowned Miss South Africa 2021|date=16 October 2021|website=The South African}}&lt;/ref&gt;

Op 14 November 2021 het die regering van Suid-Afrika sy steun aan Mej Suid-Afrika 2021 vir die Mej Heelal 2021 skoonheidskompetisie onttrek, omdat die geleentheid in [[Israel]] gehou sou word.&lt;ref&gt;https://www.newsendip.com/miss-south-africa-2021-participation-miss-universe-israel-boycott/&lt;/ref&gt;

{{beginboks}}
{{opvolgboks|
titel=Mej. Suid-Afrika|
voor=[[Natasha Joubert (Mej. SA 2023)|Natasha Joubert]]|
na=[[Ndavi Nokeri]]|
jare=2021}}
{{eindboks}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geboortes in 1997]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Mejuffroue Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Zoeloes]]</text>
      <sha1>1leaf9qjnuble4dbbcas1453p5e7461</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melis Treat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392276</id>
    <revision>
      <id>2923160</id>
      <parentid>2901301</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6721" sha1="l6ohblb5epibr0fqzmcf73x3u6tvrz4" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Gaan taal na}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar|naam=Melis Treat|beeld=|beeldgrootte=|dwarsformaat=|beeldbeskrywing=|beeldonderskrif=|agtergrondkleur=solo|geboortenaam=|alias=|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|2000|11|30}}|geboorteplek=[[Twer]], [[Rusland]]|oorsprong={{Vlagland|Rusland}}|sterfdatum=|sterfplek=|genre=[[Elektroniese musiek]], EDM|beroep=[[Musiekprodusent]], [[DJ]]|instrument=FL Studio|jare_aktief=2017–nou|etiket=|assosiasies=|webwerf=|huidige_lede=|gewese_lede=}}
'''Bogdan Andreyevich Smirnov''' ([[30 November]] [[2000]], [[Twer]], [[Twer-oblast]], [[Rusland]]), beter bekend onder sy verhoognaam '''Melis Treat''', is 'n Russiese DJ, [[Musiekprodusent|musiekvervaardiger]], musikant, [[komponis]], verwerker, liedjieskrywer, klankontwerper.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://7days.ru/stars/bio/melis-treat/bio.htm|title=Биография Melis Treat — статьи и новости на 7days.ru|website=7Дней.ру|language=ru|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/muzykalnaja-sreda-diao/|title=Музыкальная среда. DIAO|website=tverlife.ru|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/muzykalnaja-sreda-evgenij-okunev/|title=Музыкальная среда. Евгений Окунев|website=tverlife.ru|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;

Lid van musieketikette: Sony Music, Effective Records, Studio Union, Pravda music, DNK, Velvet Music,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverskaya13.ru/lica-stolicy/muzy-ka-nashego-vremeni/|title=Музыка нашего времени|date=2019-08-07|website=«Тверская 13»|language=ru-RU|access-date=2022-07-17|archive-date=2022-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717032540/https://tverskaya13.ru/lica-stolicy/muzy-ka-nashego-vremeni/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/muzykalnaja-sreda-melis-treat/|title=Музыкальная среда. MELIS TREAT|website=tverlife.ru|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt; het die meeste gewildheid verwerf danksy die klankbaan &quot;Horror Story&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1001tracklists.com/artist/2qs8981w/alex-helder-and-melis-treat/index.html|title=Alex Helder &amp; Melis Treat Tracks / Remixes Overview|last=1001Tracklists|website=1001Tracklists|language=en-US|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt; het die amptelike klankbaan van die reeks &quot;Patriot 2&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artmoskovia.ru/muzykalnoe-shou-detskij-myuzikl-sozvezdie-rozy-predstavyat-na-stsene-kts-salyut.html|title=Музыкальное шоу – детский мюзикл «Созвездие Розы», представят на сцене КЦ «Салют»|date=2022-02-10|website=АртМосковия|language=ru-RU|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artmoskovia.ru/dj-i-kompozitor-melis-treat-tvorchestvo-eto-realizatsiya-sebya-v-eto-mire.html|title=DJ и композитор MELIS TREAT: «Творчество – это реализация себя в этом мире»|date=2022-02-10|website=АртМосковия|language=ru-RU|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/artist/Melis_Treat|title=Слушать все песни, треки, музыку Melis Treat бесплатно на ТопХит|website=ТопХит|language=ru|access-date=2022-07-17|archive-date=2022-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717031051/https://tophit.ru/ru/artist/Melis_Treat|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sy komposisies is op hierdie radiostasies gespeel: Record, New Radio, Zhara FM, Pilot Radio, en is ook ondersteun deur: Blasterjaxx, Markhese en ZROQ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moscultura.livejournal.com/1723886.html|title=MELIS TREAT: &quot;Творчество — это реализация себя в этом мире&quot;|last=moscultura|first=Михаил Брацилопише до|last2=moscultura|first2=Михаил Брацило tushinetc|website=moscultura.livejournal.com|language=uk|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://newradio.ru/artists/20941|title=Melis Treat|website=Melis Treat|language=ru|access-date=2022-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Etikette ==
* Sony Music
* Effective Records
* Studio Soyuz
* True Music
* DNA
* Velvet Music
* Gamma Music

== Diskografie ==

=== EP ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:15.8em;&quot; |Naam
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:17.9em;&quot; | Inligting
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''My hart'' &lt;ref&gt;{{Verwysing|title=Альбом «My Heart - Single» (Melis Treat)|url=https://music.apple.com/ru/album/my-heart-single/1596676269|access-date=2022-07-17|archivedate=2022-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220717032539/https://music.apple.com/ru/album/my-heart-single/1596676269}}&lt;/ref&gt;
|
* Vrystelling: [[3 Februarie]] [[2019]]
* Etiket: MT BEATS MUSIEK
* Formaat: Digitaal
|}

=== Liedjies ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Naam
! Vrystellingsdatum
|-
| Gaan na die verhoog (feat. PLANTIUM)
| 5 Oktober 2019
|-
| Musical Rarity Pt. 064 (pouse)
| rowspan=&quot;2&quot; | 19 Oktober 2019
|-
| Gaan na die verhoog
|-
| Asem
| 4 Desember 2019
|-
| Kry geld
| 23 Maart 2020
|-
| NASA (feat. Alex Helder)
| 11 Junie 2020
|-
| Magies (feat. Alex Helder)
| 10 Julie 2020
|-
| Jumanji (feat. Alex Helder)
| 23 Julie 2020
|-
| Goedkoop truuks
| 23 Oktober 2020
|-
| Laat jou gaan
| 28 Januarie 2021
|-
| Rendezvous (feat. Hexari, AVVA P)
| 11 Februarie 2021
|-
| Chance (feat. Reznikov)
| 19 Februarie 2021
|-
| Gruwelverhaal (feat. VADDS, Kessy Black)
| 12 Maart 2021
|-
| No Gonna Get Us (feat. Reznikov)
| 11 Junie 2021
|-
| Desire (feat. NADI)
| 18 Junie 2021
|-
| Wil (feat. snilex)
| 29 Junie 2021
|-
| Ignoreer (feat. Snilex, Kessy Black)
| 9 Julie 2021
|-
| Wees net vriende (feat. JAOVA)
| 13 Augustus 2021
|-
| Terug
| 8 Oktober 2021
|-
| Skoenlapper (feat. hexari)
| 15 Oktober 2021
|-
| Secrets Inside of Me (feat. Koswyk)
| 29 Oktober 2021
|-
| Die meisie wat nie daar is nie (feat. xenon)
| 9 November 2021
|-
| Onbekend (feat. Reznikov)
| 28 Januarie 2022
|-
| Wees saam met U (feat. Kessy Black)
| 10 Februarie 2022
|-
| Tears (feat. codemdvd, Kessy Black)
| 18 Februarie 2022
|-
| Running Back (feat. Galiaskarov)
| 15 April 2022
|-
| Die hele nag lank (feat. Reznikov)
| 27 Mei 2022
|-
| Gelukkig
| 3 Junie 2022
|-
| Gee op (feat. Reznikov)
| 10 Junie 2022
|-
| Port la Manana
| 17 Junie 2022
|-
| Hardloop (feat. Archelli Findz)
| 24 Junie 2022
|-
| In Too Deep (feat. Reznikov)
| 1 Julie 2022
|-
| Wil Vanaand Speel
| 8 Julie 2022
|-
| Te ver gegaan
| 22 Julie 2022
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 2000]]
[[Kategorie:Russiese komponiste]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>l6ohblb5epibr0fqzmcf73x3u6tvrz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lugvaartgeraasbesoedeling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>397531</id>
    <revision>
      <id>2923095</id>
      <parentid>2669354</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geraas van vliegtuigstelsels */ Verbeter met skakel</comment>
      <origin>2923095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25464" sha1="kpp8hg1h2oihmpahj9s074t1m42xt42" xml:space="preserve">[[Lêer:Lärmkarte_Flughafen_Berlin-Tegel.png|duimnael|upright=1.4| Geraaskaart van Berlyn Tegel Lughawe]]
'''Lugvaartgeraasbesoedeling''' verwys na [[geraasbesoedeling]] wat deur vliegtuie in vlug geproduseer word wat met verskeie negatiewe stres-gemedieerde gesondheidseffekte geassosieer word, van slaapversteurings tot kardiovaskulêre siektes.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Nassur|first1=Ali-Mohamed|last2=Léger|first2=Damien|last3=Lefèvre|first3=Marie|last4=Elbaz|first4=Maxime|last5=Mietlicki|first5=Fanny|last6=Nguyen|first6=Philippe|last7=Ribeiro|first7=Carlos|last8=Sineau|first8=Matthieu|last9=Laumon|first9=Bernard|last10=Evrard|first10=Anne-Sophie|date=2019|title=Effects of Aircraft Noise Exposure on Heart Rate during Sleep in the Population Living Near Airports|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=16|issue=2|page=269|doi=10.3390/ijerph16020269|issn=1660-4601|pmc=6352139|pmid=30669300|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Basner|first1=Mathias|last2=McGuire|first2=Sarah|date=2018|title=WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region: A Systematic Review on Environmental Noise and Effects on Sleep|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=15|issue=3|page=519|doi=10.3390/ijerph15030519|issn=1660-4601|pmc=5877064|pmid=29538344|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Baudin|first1=Clémence|last2=Lefèvre|first2=Marie|last3=Champelovier|first3=Patricia|last4=Lambert|first4=Jacques|last5=Laumon|first5=Bernard|last6=Evrard|first6=Anne-Sophie|date=2018|title=Aircraft Noise and Psychological Ill-Health: The Results of a Cross-Sectional Study in France|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=15|issue=8|page=1642|doi=10.3390/ijerph15081642|issn=1660-4601|pmc=6121613|pmid=30081458|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Regerings het uitgebreide beheermaatreëls ingestel wat van toepassing is op vliegtuigontwerpers, vervaardigers en operateurs, wat verbeterde prosedures en 'n afname in besoedeling tot gevolg gehad het.

Klankproduksie word in drie kategorieë verdeel:

* Meganiese geraas—rotasie van die enjinonderdele, die meeste opvallend wanneer waaierblaaie supersoniese spoed bereik.
* Aërodinamiese geraas—van die lugvloei om die oppervlaktes van die vliegtuig, veral wanneer laag gevlieg word teen hoë spoed.
* Geraas van vliegtuigstelsels—kajuit- en kajuitdruk- en kondisioneringstelsels, asook hulpkrag-eenhede.

== Meganismes van klankproduksie ==
[[Lêer:Propeller_of_QantasLink_(VH-QOP)_Bombardier_Dash_8_Q400_at_the_Canberra_Airport_open_day.jpg|duimnael|'n Geraasgenererende [[Skroef (lugvaart)|vliegtuigskroef]]]]
Vliegtuiggeraas is [[geraasbesoedeling]] wat deur 'n vliegtuig of sy komponente geproduseer word, hetsy op die grond terwyl dit geparkeer word, soos hulpkrageenhede, tydens taxi, tydens aanloop vanaf skroef- en straaluitlaat, tydens opstyg, onder en lateraal na vertrek- en aankomsroetes, oorvlieg terwyl jy op pad is, of tydens landing. 'n Bewegende vliegtuig wat die [[Straalmotor|straalenjin]] of [[Skroef (lugvaart)|skroef]] insluit, veroorsaak samepersing en verdunning van die lug, wat beweging van lugmolekules veroorsaak. Hierdie beweging versprei deur die lug as drukgolwe. As hierdie drukgolwe sterk genoeg en binne die hoorbare [[Frekwensie|frekwensiespektrum]] is, word 'n sensasie van gehoor geproduseer. Verskillende vliegtuigtipes het verskillende geraasvlakke en frekwensies. Die geraas kom uit drie hoofbronne:

* Enjin en ander meganiese geraas
* Aërodinamiese geraas
* Geraas van vliegtuigstelsels

=== Enjin en ander meganiese geraas ===
[[Lêer:Noise_Research_Program_on_Hangar_Apron_-_GPN-2000-001457.jpg|duimnael| [[Nasa|NASA]] se navorsers by Glenn Research Centre het in 1967 toetse op [[straalmotor]]geraas gedoen]]
Baie van die geraas in [[Skroef (lugvaart)|skroefvliegtuie]] kom ewe veel van die skroewe en aerodinamika af. Helikoptergeraas is aërodinamies-geïnduseerde geraas van die hoof- en stertrotors en meganies-geïnduseerde geraas van die hoofratkas en verskeie transmissiekettings. Die meganiese bronne produseer smalband hoë intensiteit pieke wat verband hou met die rotasiespoed en beweging van die bewegende dele. In terme van rekenaarmodellering kan geraas van 'n bewegende vliegtuig as 'n lynbron hanteer word.

Vliegtuiggasturbine-enjins ([[Straalmotor|straalmotors]]) is verantwoordelik vir baie van die vliegtuiggeraas tydens opstyg en klim, soos die gonssaaggeluid wat gegenereer word wanneer die punte van die waaierblaaie supersoniese spoed bereik. Met vooruitgang in geraasverminderingtegnologieë is die lugraam egter tipies meer raserig tydens landing.

Die meeste enjingeraas is te wyte aan stralergeraas - hoewel turbowaaiers met 'n hoë omleidingverhouding wel aansienlike [[Turbowaaiermotor|waaiergeraas]] het. Die hoëspoedstraal wat die agterkant van die enjin verlaat, het 'n inherente skuiflaag-onstabiliteit (indien nie dik genoeg nie) en rol op in ringkolke. Dit breek later af in turbulensie (onstuimigheid). Die SPL wat met enjingeraas geassosieer word, is eweredig aan die straalspoed (tot 'n hoë drywing). Daarom sal selfs beskeie vermindering in uitlaatsnelheid 'n groot vermindering in straalgeraas veroorsaak.

Enjins is die hoofbron van vliegtuiggeraas. Die geratte Pratt &amp;amp;amp; Whitney PW1000G het gehelp om die geraasvlakke van die Bombardier C-reeks, Mitsubishi MRJ en Embraer E-Jet E2 smalrompvliegtuie te verminder: die ratkas laat die waaier teen 'n optimale spoed tol, wat een derde van die spoed van die LP-turbine is, vir 'n stadiger waaierpuntspoed. Dit het 'n 75% kleiner geraasvoetspoor as huidige ekwivalente. Die PowerJet SaM146 in die [[Soechoi Superjet 100]] beskik oor 3D- [[Aërodinamika|aërodinamiese]] waaierblaaie en 'n gondel met 'n lang gemengde kanaalvloeispuitstuk om geraas te verminder.&lt;ref name=&quot;AvWeek18dec20172&quot;&gt;{{cite news|url=http://aviationweek.com/crossover-narrowbody-jets/how-crossover-jets-are-meeting-noise-challenge|title=How Crossover Jets Are Meeting The Noise Challenge|date=Dec 18, 2017|author=Bernie Baldwin|work=Aviation Week &amp; Space Technology}}&lt;/ref&gt;

=== Aërodinamiese geraas ===
[[Lêer:Boeing_747_main_landing_gear.jpg|duimnael| Ontplooide landingswiele en [[Klappe|vlerkklappe]] van 'n 747]]
Aërodinamiese geraas ontstaan uit die lugvloei rondom die vliegtuigromp en beheer oppervlaktes. Hierdie tipe geraas neem toe met vliegtuigspoed en ook op lae hoogtes as gevolg van die digtheid van die lug. Straalaangedrewe vliegtuie skep intense geraas weens hul [[Aërodinamika|aerodinamika]]. Laagvliegende, hoëspoed militêre vliegtuie produseer veral harde aërodinamiese geraas.

Die vorm van die neus, windskerm of kap van 'n vliegtuig beïnvloed die klank wat geproduseer word. Baie van die geraas van 'n skroefvliegtuig is van aërodinamiese oorsprong as gevolg van die vloei van lug om die blaaie. Die hoof- en stertrotors van 'n [[helikopter]] gee ook aanleiding tot aërodinamiese geraas. Hierdie tipe aërodinamiese geraas is meestal van 'n lae frekwensie wat deur die rotorspoed bepaal word.

=== Geraas van vliegtuigstelsels ===
[[Lêer:787_-_Flickr_-_Beige_Alert_(4).jpg|duimnael| Die bystandkrageenheid se uitlaat aan 'n [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] se stert, met die inlaatpaneel oop]]
[[Stuurkajuit|Kajuit-]] en kajuitdruk- en kondisioneringstelsels is dikwels 'n groot bydraer binne kajuite van beide burgerlike en militêre vliegtuie. Een van die belangrikste bronne van kajuitgeraas van kommersiële straalvliegtuie, behalwe die hoofenjins, is egter die bystandkrageenheid se [[hulpkrageenheid]](APU), 'n aanboord [[kragopwekker]] wat gebruik word om die hoofenjins van vliegtuie aan te skakel, gewoonlik met saamgeperste lug, en om elektriese krag te verskaf terwyl die vliegtuig op die grond is. Ander interne vliegtuigstelsels kan ook bydra, soos gespesialiseerde elektroniese toerusting in sommige militêre vliegtuie.

== Gesondheidseffekte ==
[[Lêer:Joint_Readiness_Training_Center_140116-F-XL333-018.jpg|duimnael| 'n Vliegtuigrangeerder wat gehoorbeskerming dra]]
Vliegtuigenjins is die grootste bron van geraas en kan 140 desibel (dB) oorskry tydens opstyg. Terwyl dit in die lug is, is die hoofbronne van geraas die enjins en die hoëspoed-turbulensie oor die romp.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/topics/aircrew/noise.html|title=AIRCREW SAFETY &amp; HEALTH|last=NIOSH|date=May 9, 2017|access-date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt;

Daar is [[gesondheid]]sgevolge van verhoogde klankvlakke. Verhoogde werkplek- of ander [[geraas]] kan gehoorgestremdheid, [[hipertensie]], iskemiese hartsiekte, ergernis, [[Slaapversteuring|slaapstoornis]] en verminderde skoolprestasie veroorsaak.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Peters|first1=Junenette L.|last2=Zevitas|first2=Christopher D.|last3=Redline|first3=Susan|last4=Hastings|first4=Aaron|last5=Sizov|first5=Natalia|last6=Hart|first6=Jaime E.|last7=Levy|first7=Jonathan I.|last8=Roof|first8=Christopher J.|last9=Wellenius|first9=Gregory A.|date=2018-04-26|title=Aviation Noise and Cardiovascular Health in the United States: a Review of the Evidence and Recommendations for Research Direction|journal=Current Epidemiology Reports|language=en|volume=5|issue=2|pages=140–152|doi=10.1007/s40471-018-0151-2|pmid=30505645|pmc=6261366|issn=2196-2995}}&lt;/ref&gt; Alhoewel sommige gehoorverlies natuurlik met ouderdom voorkom,&lt;ref name=&quot;Rosenhall19902&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Rosenhall U, Pedersen K, Svanborg A|title=Presbycusis and noise-induced hearing loss|journal=Ear Hear|volume=11|issue=4|pages=257–63|year=1990|pmid=2210099|doi=10.1097/00003446-199008000-00002}}&lt;/ref&gt; is die impak van geraas in baie ontwikkelde lande voldoende om gehoor in die loop van 'n leeftyd te benadeel.&lt;ref name=&quot;Schmid2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/18/ap/health/mainD8NC00AO0.shtml|last=Schmid|first=RE|title=Aging nation faces growing hearing loss|work=[[CBS News]]|date=2007-02-18|access-date=2007-02-18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115131020/http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/18/ap/health/mainD8NC00AO0.shtml|archive-date=November 15, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;s&gt;&lt;ref&gt;Senate Public Works Committee, ''Noise Pollution and Abatement Act of 1972'', S. Rep. No. 1160, 92nd Cong. 2nd session&lt;/ref&gt;&lt;/s&gt; Verhoogde geraasvlakke kan stres veroorsaak, ongeluksyfers in die werkplek verhoog en aggressie en ander anti-sosiale gedrag stimuleer.&lt;ref name=&quot;isbn0-12-427455-22&quot;&gt;{{cite book|author=Kryter, Karl D.|title=The handbook of hearing and the effects of noise: physiology, psychology, and public health|publisher=Academic Press|location=Boston|year=1994|isbn=978-0-12-427455-6}}&lt;/ref&gt; Lughawegeraas word gekoppel aan hoë bloeddruk.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/03/29/where-noisy-roads-and-airports-take-the-biggest-toll-on-our-health-and-sanity/|title=Analysis {{!}} Where noisy roads and airports take the biggest toll on our health and sanity|newspaper=Washington Post|access-date=2017-05-20}}&lt;/ref&gt; Vliegtuiggeraas verhoog die risiko's van [[Hartaanval|hartaanvalle]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Huss|first=Anke|display-authors=etal|date=November 2010|title=Aircraft Noise, Air Pollution, and Mortality From Myocardial Infarction|url=https://dx.doi.org/10.1097%2FEDE.0b013e3181f4e634|journal=Epidemiology|volume=21|issue=6|pages=829–836|doi=10.1097/EDE.0b013e3181f4e634|pmid=20881600|s2cid=11335200}}&lt;/ref&gt;

=== Kajuitgeraas ===
Vliegtuiggeraas affekteer ook die mense binne die vliegtuig: beide bemanning en passasiers. Kajuitgeraas kan bestudeer word om die beroepsblootstelling en die gesondheid en veiligheid van vlieëniers en vlugkelners aan te spreek. In 1998 is 64 kommersiële lugrederyvlieëniers ondervra oor gehoorverlies en tinnitus.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Begault|first1=Durand R.|last2=Wenzel|first2=Elizabeth M.|last3=Tran|first3=Laura L.|last4=Anderson|first4=Mark R.|date=February 1998|title=Survey of Commercial Airline Pilots' Hearing Loss|journal=Perceptual and Motor Skills|language=en|volume=86|issue=1|pages=258|doi=10.2466/pms.1998.86.1.258|pmid=9530744|s2cid=24928181|issn=0031-5125}}&lt;/ref&gt; In 1999 het die NIOSH verskeie geraasopnames en gesondheidsgevare-evaluasies gedoen, en gevind dat geraasvlakke sy aanbevole blootstellingslimiet van 85 A-geweegde desibel as 'n 8-uur TWA oorskry. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/hhe/reports/pdfs/1999-0060-2766.pdf|title=Health Hazard Evaluation report: Continental Express Airlines, Newark, New Jersey|last=NIOSH|date=1999|access-date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt; In 2006 is die geraasvlakke binne 'n Airbus A321 tydens vaart gerapporteer as ongeveer 78&amp;nbsp;dB(A) en tydens taxi wanneer die vliegtuigenjins minimale stukrag lewer, is geraasvlakke in die kajuit op 65&amp;nbsp;dB(A) aangeteken. &lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Ozcan HK|author2=Nemlioglu S|url=https://jcaa.caa-aca.ca/index.php/jcaa/article/download/1854/1601|title=In-cabin noise levels during commercial aircraft flights|journal=Canadian Acoustics|volume=34|number=4|date=2006}}&lt;/ref&gt; In 2008 het 'n studie van Sweedse lugrederye se kajuitpersoneel gemiddelde klankvlakke tussen 78 en 84&amp;nbsp;dB(A) gevind. met maksimum A-geweegde blootstelling van 114&amp;nbsp;dB, maar het geen groot gehoordrempelverskuiwings gevind nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lindgren|first1=Torsten|last2=Wieslander|first2=Gunilla|last3=Nordquist|first3=Tobias|last4=Dammström|first4=Bo-Göran|last5=Norbäck|first5=Dan|date=2008-10-30|title=Hearing status among cabin crew in a Swedish commercial airline company|journal=International Archives of Occupational and Environmental Health|language=en|volume=82|issue=7|pages=887–892|doi=10.1007/s00420-008-0372-7|pmid=18972126|s2cid=29612085|issn=0340-0131}}&lt;/ref&gt; In 2018 het 'n studie van klankvlakke gemeet op 200 vlugte wat ses vliegtuiggroepe verteenwoordig, mediageraasvlak van 83,5 db(A) gevind met vlakke wat 110&amp;nbsp;dB(A) bereik het op sekere vlugte, maar slegs 4,5% het die NIOSH aanbevole 8-uur TWA van 85&amp;nbsp;dB(A) oorskry.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Zevitas|first1=Christopher D.|last2=Spengler|first2=John D.|last3=Jones|first3=Byron|last4=McNeely|first4=Eileen|last5=Coull|first5=Brent|last6=Cao|first6=Xiaodong|last7=Loo|first7=Sin Ming|last8=Hard|first8=Anna-Kate|last9=Allen|first9=Joseph G.|date=2018-03-15|title=Assessment of noise in the airplane cabin environment|journal=Journal of Exposure Science &amp; Environmental Epidemiology|volume=28|issue=6|pages=568–578|language=En|doi=10.1038/s41370-018-0027-z|pmid=29545611|s2cid=3917183|issn=1559-0631}}&lt;/ref&gt;

=== Kognitiewe effekte ===
Gesimuleerde vliegtuiggeraas op 65&amp;nbsp;dB(A) het getoon dat individue se geheue en herroeping van ouditiewe inligting negatief beïnvloed word.&lt;ref&gt;Molesworth BR, Burgess M. (2013). Improving intelligibility at a safety critical point: In flight cabin safety. Safety Science, 51, 11–16.&lt;/ref&gt; In een studie wat die effek van vliegtuiggeraas met die effek van alkohol op kognitiewe prestasie vergelyk het, is gevind dat gesimuleerde vliegtuiggeraas teen 65&amp;nbsp;dB(A) dieselfde effek gehad het op individue se vermoë om ouditiewe inligting te herroep as om dronk te wees met 'n bloedalkoholkonsentrasievlak van 0.10,&lt;ref&gt;Molesworth BR, Burgess M, Gunnell B. (2013). Using the effect of alcohol as a comparison to illustrate the detrimental effects of noise on performance. Noise &amp; Health, 15, 367–373.&lt;/ref&gt; dubbel die wetlike limiet wat vereis word om ’n motorvoertuig in ontwikkelde lande soos Australië te bestuur.

== Versagtingsprogramme ==
[[Lêer:Amtek_2block2.jpg|duimnael| Geïsoleerde beglasing bied geraasversagting]]
In die Verenigde State, sedert lugvaartgeraas in die laat 1960's 'n openbare kwessie geword het, het regerings wetgewende beheermaatreëls ingestel. Vliegtuigontwerpers, vervaardigers en operateurs het stiller vliegtuie en beter bedryfsprosedures ontwikkel. Moderne hoë-omleiding-[[Turbowaaiermotor|turbowaaiers]] is byvoorbeeld stiller as die turbo-stralers en lae-omleiding-turbowaaiers van die 1960's. Eerstens het FAA-vliegtuigsertifisering geraasverlagings bereik wat geklassifiseer is as &quot;Vlak&amp;nbsp;3&quot; vliegtuig; wat opgegradeer is na &quot;Vlak&amp;nbsp;4&quot;-geraasertifisering wat lei tot stiller vliegtuie. Dit het gelei tot laer geraasblootstelling ten spyte van verhoogde verkeersgroei en gewildheid.&lt;ref name=&quot;Stage 4 Aircraft Noise Standards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgFinalRule.nsf/0/767f48f6311bfa348625703700522b0b!OpenDocument|title=Stage 4 Aircraft Noise Standards|publisher=Rgl.faa.gov|access-date=2012-09-28|archive-date=2012-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004232551/http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgFinalRule.nsf/0/767f48f6311bfa348625703700522b0b!OpenDocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In die 1980's het die Amerikaanse Kongres die [[Federale Lugvaartadministrasie|FAA]] gemagtig om programme te ontwerp om huise naby lughawens te isoleer. Alhoewel dit nie die eksterne geraas aanspreek nie, was die program doeltreffend binnenshuis. Van die eerste lughawens waar die tegnologie toegepas is, was [[San Francisco Internasionale Lughawe]] en [[San Jose Internasionale Lughawe]] in Kalifornië. 'n Rekenaarmodel word gebruik wat die uitwerking van vliegtuiggeraas op boustrukture simuleer. Variasies van vliegtuigtipe, vlugpatrone en plaaslike [[meteorologie]] kan bestudeer word. Dan kan die voordele van die bou van retro-gepasde strategieë soos dak-opgradering, verbetering van vensterglas, kaggel-isolasie, en verseëling van konstruksie-nate geëvalueer word. &lt;ref name=&quot;Hogan&quot;&gt;Hogan, C. Michael and Jorgen Ravnkilde, ''Design of acoustical insulation for existing residences in the vicinity of San Jose Municipal Airport'', 1 January 1984, FAA grant-funded research, ISBN B0007B2OG0&lt;/ref&gt;

=== Regulasie ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ICAO-geraasstandaarde &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icao.int/environmental-protection/pages/reduction-of-noise-at-source.aspx|title=Reduction of Noise at Source|publisher=ICAO}}&lt;/ref&gt;
!Hoofstuk
! Jaar
! Hfst. 3 Marge
! Tipes &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www2.westsussex.gov.uk/ds/cttee/gat/gat201016i14pres.pdf|title=Airport Charges for Quieter Aircraft|date=20 October 2016|publisher=Gatwick Airport Community Group}}&lt;/ref&gt;
|-
| geen
| voor
| geen
| [[Boeing 707]], Douglas DC-8
|-
| 2
| 1972
| ~+16&amp;nbsp;dB
| [[Boeing 727|B727]], DC-9
|-
| 3
| 1978
| basislyn
| 737 Classic
|-
| 4 (fase 4)
| 2006
| −10&amp;nbsp;dB
| B737NG, [[Airbus A320|A320]], [[Boeing 767|B767]], [[Boeing 747-400|B747-400]]
|-
| 14 (fase 5)
| 2017–2020
| −17&amp;nbsp;dB
| [[Airbus A320|A320]], B757, [[Airbus A330|A330]], [[Boeing 777|B777]], [[Airbus A320neo-familie|A320neo]], B737 MAX, [[Airbus A380|A380]], [[Airbus A350|A350]], [[Boeing 787 Dreamliner|B787]]
|}

=== Nagvlugbeperkings ===
By Londen se [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow]], [[Lughawe Londen-Gatwick|Gatwick]] en [[Lughawe Londen-Stansted|Stansted]]-lughawens en [[Lughawe Frankfurt]] in Duitsland geld nagvlugbeperkings om geraasbesoedeling snags te bekamp.&lt;ref name=&quot;DFT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/statements/nightflyingrestrictionsathea5940|title=Night flying restrictions at Heathrow, Gatwick and Stansted Airports|last=Dept for Transport|date=June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070717055137/http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/statements/nightflyingrestrictionsathea5940|archive-date=July 17, 2007|access-date=2008-07-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DFT2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/consultations/archive/2005/nrheahtgatst/nightrestrictionsatheathrowg1775?page=19|title=Night restrictions at Heathrow, Gatwick and Stansted (second stage consultation)|last=Dept for Transport|year=n.d.|access-date=2008-07-12}}&lt;/ref&gt;

'n Reeks proewe is tussen Desember 2013 en November 2014 by Londen se Heathrow-lughawe onderneem as deel van die VK se &quot;toekomstige lugruimstrategie&quot; en die Europawye &quot; Single European Sky &quot;-moderniseringsprojek. Die proewe het getoon dat die gebruik van satelliet-gebaseerde navigasiestelsels dit moontlik was om geraasverligting aan meer omliggende gemeenskappe te bied, alhoewel dit gelei het tot 'n aansienlike onverwagte toename in geraasklagtes (61 650 &lt;ref&gt;Anderson Acoustics, [https://www.heathrow.com/file_source/HeathrowNoise/Static/Noise_impacts_Community_Response_easterly_and_westerly_trials_2014.pdf Westerly And Easterly Departure Trials 2014 - Noise Analysis &amp; Community Response], retrieved 29 November 2017&lt;/ref&gt;) as gevolg van die gekonsentreerde vlugpaaie. Die studie het bevind dat steiler hoeke vir opstyg en land daartoe gelei het dat minder mense vliegtuiggeraas ervaar en dat geraasverligting gedeel kan word deur meer presiese vlugpaaie te gebruik, wat beheer oor die geraasvoetspoor van vertrekkende vliegtuie moontlik maak. Geraasverligting kan verbeter word deur vlugroetes te verander, byvoorbeeld deur een vlugroete in die oggend en 'n ander in die middag te gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.heathrow.com/noise/future-plans/modernising-uk-airspace|title=Modernising UK airspace|website=heathrow.com|access-date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Tegnologiese vooruitgang ===

==== Enjinontwerp ====
Moderne hoë-omleiding-[[turbowaaiermotor]]s is nie net meer brandstofdoeltreffend nie, maar ook baie stiller as ouer turbo- en lae-omleiding-turbowaaiers. Op nuwer enjins verminder geraasverminderende chevrons die enjin se geraas verder,&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.afmc.org.cn/13thacfm/invited/201.pdf|journal=Proceedings of the 13th Asian Congress of Fluid Mechanics 17–21 December 2010, Dhaka, Bangladesh|title=Evolution from 'Tabs' to 'Chevron Technology'–a Review|author1=Zaman, K.B.M.Q.|author2=Bridges, J. E.|author3=Huff, D. L.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120185702/http://www.afmc.org.cn/13thacfm/invited/201.pdf|archive-date=20 November 2012}}&lt;/ref&gt; terwyl op ouer enjins stiltestelle gebruik word om hul oormatige geraas te help versag.

==== Enjinligging ====
[[Lêer:X-48B_seen_from_left_down.jpg|duimnael| [[Turbowaaiermotor|Turbowaaiers]] gemonteer bo die vlerk van 'n model Boeing X-48]]
Die vermoë om geraas te verminder kan beperk word as enjins onder die vliegtuig se vlerke bly. NASA verwag 'n kumulatiewe 20–30&amp;nbsp;dB onder Fase 4-perke teen 2026–2031, maar om vliegtuiggeraas binne lughawegrense te hou vereis ten minste 'n 40–50&amp;nbsp;dB vermindering.&lt;ref name=&quot;AvWeek6may20162&quot;&gt;{{cite news|url=http://aviationweek.com/technology-milestones/problems-aerospace-still-has-solve|title=Problems Aerospace Still Has To Solve|date=May 6, 2016|author=Graham Warwick|work=Aviation Week &amp; Space Technology|access-date= 3 Februarie 2023|archive-date= 2 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102170422/http://aviationweek.com/technology-milestones/problems-aerospace-still-has-solve|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Landingstoerusting, vlerklatte en [[Klappe|vlerkklappe]] produseer ook geraas en moet moontlik van die grond afgeskerm word met nuwe konfigurasies. NASA het bevind oorvlerk- en middelrompgondels kan geraas met 30–40&amp;nbsp;dB verminder, selfs 40–50&amp;nbsp;dB vir hibriede vlerke wat noodsaaklik kan wees vir oop rotors.&lt;ref name=&quot;AvWeek6may20162&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{Cite web|url=http://www.southampton.ac.uk/antc|title=Airbus Noise Technology Centre|publisher=University of Southampton, UK}}
* {{Cite web|url=http://www.easa.europa.eu/document-library/noise-type-certificates-approved-noise-levels|title=certification noise levels|publisher=EASA}}
* {{Cite web|url=http://www.fican.org/|title=Federal Interagency Committee on Aviation Noise (FICAN), US}}
* {{Cite web|url=http://www.aef.org.uk/|title=Aviation Environment Federation (AEF), United Kingdom NGO}}
* {{Cite web|url=http://airportnoisereport.com/|title=Airport Noise Report|quote=the only newsletter published exclusively for those interested in the complex topic of aircraft noise}}
* {{Cite web|url=http://www.aviation-noise.org/|title=National Organization to Insure a Sound-controlled Environment(NOISE), US}}
* {{Cite web|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19670020029.pdf|title=NASA research on noise-abatement approach profiles for multiengine jet transport aircraft|date=June 1967|publisher=Langley Research Center}}
* {{Cite web|url=http://www.smartcockpit.com/docs/getting-to-grips-to-aircraft-noise.pdf|title=Getting to grips with aircraft noise|date=December 2003|publisher=Airbus}}
* {{Cite web|url=http://silentaircraft.org/|title=The Silent Aircraft Initiative|date=2006|publisher=Cambridge-MIT Institute}}
* {{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/aviation/environmentalissues/Anase/technicalappendices.pdf|title=Attitudes to Noise from Aviation Sources in England (ANASE|date=October 2007|publisher=Department for Transport|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20091204021329/http:/www.dft.gov.uk/pgr/aviation/environmentalissues/Anase/technicalappendices.pdf|archive-date=2009-12-04|access-date=2020-06-10}}
* {{Cite web|url=http://www.icas.org/ICAS_ARCHIVE/ICAS2012/PAPERS/228.PDF|title=Flight testing of noise abating RNP procedures and steep approaches|last=Helmut H. Toebben|date=September 2012|website=28th Congress of the International Council of the Aeronautical Sciences|publisher=DLR German Aerospace Center}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Klank]]</text>
      <sha1>kpp8hg1h2oihmpahj9s074t1m42xt42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923129</id>
      <parentid>2923095</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25658" sha1="s3630f3k1lpnebznpqkfpsvr3e7n7w2" xml:space="preserve">[[Lêer:Lärmkarte_Flughafen_Berlin-Tegel.png|duimnael|upright=1.4| Geraaskaart van Berlyn Tegel Lughawe]]
'''Lugvaartgeraasbesoedeling''' verwys na [[geraasbesoedeling]] wat deur vliegtuie in vlug geproduseer word wat met verskeie negatiewe stres-gemedieerde gesondheidseffekte geassosieer word, van slaapversteurings tot kardiovaskulêre siektes.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Nassur|first1=Ali-Mohamed|last2=Léger|first2=Damien|last3=Lefèvre|first3=Marie|last4=Elbaz|first4=Maxime|last5=Mietlicki|first5=Fanny|last6=Nguyen|first6=Philippe|last7=Ribeiro|first7=Carlos|last8=Sineau|first8=Matthieu|last9=Laumon|first9=Bernard|last10=Evrard|first10=Anne-Sophie|date=2019|title=Effects of Aircraft Noise Exposure on Heart Rate during Sleep in the Population Living Near Airports|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=16|issue=2|page=269|doi=10.3390/ijerph16020269|issn=1660-4601|pmc=6352139|pmid=30669300|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Basner|first1=Mathias|last2=McGuire|first2=Sarah|date=2018|title=WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region: A Systematic Review on Environmental Noise and Effects on Sleep|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=15|issue=3|page=519|doi=10.3390/ijerph15030519|issn=1660-4601|pmc=5877064|pmid=29538344|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Baudin|first1=Clémence|last2=Lefèvre|first2=Marie|last3=Champelovier|first3=Patricia|last4=Lambert|first4=Jacques|last5=Laumon|first5=Bernard|last6=Evrard|first6=Anne-Sophie|date=2018|title=Aircraft Noise and Psychological Ill-Health: The Results of a Cross-Sectional Study in France|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=15|issue=8|page=1642|doi=10.3390/ijerph15081642|issn=1660-4601|pmc=6121613|pmid=30081458|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Regerings het uitgebreide beheermaatreëls ingestel wat van toepassing is op vliegtuigontwerpers, vervaardigers en operateurs, wat verbeterde prosedures en 'n afname in besoedeling tot gevolg gehad het.

Klankproduksie word in drie kategorieë verdeel:

* Meganiese geraas—rotasie van die enjinonderdele, die meeste opvallend wanneer waaierblaaie supersoniese spoed bereik.
* Aërodinamiese geraas—van die lugvloei om die oppervlaktes van die vliegtuig, veral wanneer laag gevlieg word teen hoë spoed.
* Geraas van vliegtuigstelsels—kajuit- en kajuitdruk- en kondisioneringstelsels, asook hulpkrag-eenhede.

== Meganismes van klankproduksie ==
[[Lêer:Propeller_of_QantasLink_(VH-QOP)_Bombardier_Dash_8_Q400_at_the_Canberra_Airport_open_day.jpg|duimnael|'n Geraasgenererende [[Skroef (lugvaart)|vliegtuigskroef]]]]
Vliegtuiggeraas is [[geraasbesoedeling]] wat deur 'n vliegtuig of sy komponente geproduseer word, hetsy op die grond terwyl dit geparkeer word, soos hulpkrageenhede, tydens taxi, tydens aanloop vanaf skroef- en straaluitlaat, tydens opstyg, onder en lateraal na vertrek- en aankomsroetes, oorvlieg terwyl jy op pad is, of tydens landing. 'n Bewegende vliegtuig wat die [[Straalmotor|straalenjin]] of [[Skroef (lugvaart)|skroef]] insluit, veroorsaak samepersing en verdunning van die lug, wat beweging van lugmolekules veroorsaak. Hierdie beweging versprei deur die lug as drukgolwe. As hierdie drukgolwe sterk genoeg en binne die hoorbare [[Frekwensie|frekwensiespektrum]] is, word 'n sensasie van gehoor geproduseer. Verskillende vliegtuigtipes het verskillende geraasvlakke en frekwensies. Die geraas kom uit drie hoofbronne:

* Enjin en ander meganiese geraas
* Aërodinamiese geraas
* Geraas van vliegtuigstelsels

=== Enjin en ander meganiese geraas ===
[[Lêer:Noise_Research_Program_on_Hangar_Apron_-_GPN-2000-001457.jpg|duimnael| [[Nasa|NASA]] se navorsers by Glenn Research Centre het in 1967 toetse op [[straalmotor]]geraas gedoen]]
Baie van die geraas in [[Skroef (lugvaart)|skroefvliegtuie]] kom ewe veel van die skroewe en aerodinamika af. Helikoptergeraas is aërodinamies-geïnduseerde geraas van die hoof- en stertrotors en meganies-geïnduseerde geraas van die hoofratkas en verskeie transmissiekettings. Die meganiese bronne produseer smalband hoë intensiteit pieke wat verband hou met die rotasiespoed en beweging van die bewegende dele. In terme van rekenaarmodellering kan geraas van 'n bewegende vliegtuig as 'n lynbron hanteer word.

Vliegtuiggasturbine-enjins ([[Straalmotor|straalmotors]]) is verantwoordelik vir baie van die vliegtuiggeraas tydens opstyg en klim, soos die gonssaaggeluid wat gegenereer word wanneer die punte van die waaierblaaie supersoniese spoed bereik. Met vooruitgang in geraasverminderingtegnologieë is die lugraam egter tipies meer raserig tydens landing.

Die meeste enjingeraas is te wyte aan stralergeraas - hoewel turbowaaiers met 'n hoë omleidingverhouding wel aansienlike [[Turbowaaiermotor|waaiergeraas]] het. Die hoëspoedstraal wat die agterkant van die enjin verlaat, het 'n inherente skuiflaag-onstabiliteit (indien nie dik genoeg nie) en rol op in ringkolke. Dit breek later af in turbulensie (onstuimigheid). Die SPL wat met enjingeraas geassosieer word, is eweredig aan die straalspoed (tot 'n hoë drywing). Daarom sal selfs beskeie vermindering in uitlaatsnelheid 'n groot vermindering in straalgeraas veroorsaak.

Enjins is die hoofbron van vliegtuiggeraas. Die geratte Pratt &amp;amp;amp; Whitney PW1000G het gehelp om die geraasvlakke van die Bombardier C-reeks, Mitsubishi MRJ en Embraer E-Jet E2 smalrompvliegtuie te verminder: die ratkas laat die waaier teen 'n optimale spoed tol, wat een derde van die spoed van die LP-turbine is, vir 'n stadiger waaierpuntspoed. Dit het 'n 75% kleiner geraasvoetspoor as huidige ekwivalente. Die PowerJet SaM146 in die [[Soechoi Superjet 100]] beskik oor 3D- [[Aërodinamika|aërodinamiese]] waaierblaaie en 'n gondel met 'n lang gemengde kanaalvloeispuitstuk om geraas te verminder.&lt;ref name=&quot;AvWeek18dec20172&quot;&gt;{{cite news|url=http://aviationweek.com/crossover-narrowbody-jets/how-crossover-jets-are-meeting-noise-challenge|title=How Crossover Jets Are Meeting The Noise Challenge|date=Dec 18, 2017|author=Bernie Baldwin|work=Aviation Week &amp; Space Technology}}&lt;/ref&gt;

=== Aërodinamiese geraas ===
[[Lêer:Boeing_747_main_landing_gear.jpg|duimnael| Ontplooide landingswiele en [[Klappe|vlerkklappe]] van 'n 747]]
Aërodinamiese geraas ontstaan uit die lugvloei rondom die vliegtuigromp en beheer oppervlaktes. Hierdie tipe geraas neem toe met vliegtuigspoed en ook op lae hoogtes as gevolg van die digtheid van die lug. Straalaangedrewe vliegtuie skep intense geraas weens hul [[Aërodinamika|aerodinamika]]. Laagvliegende, hoëspoed militêre vliegtuie produseer veral harde aërodinamiese geraas.

Die vorm van die neus, windskerm of kap van 'n vliegtuig beïnvloed die klank wat geproduseer word. Baie van die geraas van 'n skroefvliegtuig is van aërodinamiese oorsprong as gevolg van die vloei van lug om die blaaie. Die hoof- en stertrotors van 'n [[helikopter]] gee ook aanleiding tot aërodinamiese geraas. Hierdie tipe aërodinamiese geraas is meestal van 'n lae frekwensie wat deur die rotorspoed bepaal word.

=== Geraas van vliegtuigstelsels ===
[[Lêer:787_-_Flickr_-_Beige_Alert_(4).jpg|duimnael| Die bystandkrageenheid se uitlaat aan 'n [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] se stert, met die inlaatpaneel oop]]
[[Stuurkajuit|Kajuit-]] en kajuitdruk- en kondisioneringstelsels is dikwels 'n groot bydraer binne kajuite van beide burgerlike en militêre vliegtuie. Een van die belangrikste bronne van kajuitgeraas van kommersiële straalvliegtuie, behalwe die hoofenjins, is egter die bystandkrageenheid se [[hulpkrageenheid]](APU), 'n aanboord [[kragopwekker]] wat gebruik word om die hoofenjins van vliegtuie aan te skakel, gewoonlik met saamgeperste lug, en om elektriese krag te verskaf terwyl die vliegtuig op die grond is. Ander interne vliegtuigstelsels kan ook bydra, soos gespesialiseerde elektroniese toerusting in sommige militêre vliegtuie.

== Gesondheidseffekte ==
[[Lêer:Joint_Readiness_Training_Center_140116-F-XL333-018.jpg|duimnael| 'n Vliegtuigrangeerder wat gehoorbeskerming dra]]
Vliegtuigenjins is die grootste bron van geraas en kan 140 desibel (dB) oorskry tydens opstyg. Terwyl dit in die lug is, is die hoofbronne van geraas die enjins en die hoëspoed-turbulensie oor die romp.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/topics/aircrew/noise.html|title=AIRCREW SAFETY &amp; HEALTH|last=NIOSH|date=May 9, 2017|access-date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt;

Daar is [[gesondheid]]sgevolge van verhoogde klankvlakke. Verhoogde werkplek- of ander [[geraas]] kan gehoorgestremdheid, [[hipertensie]], iskemiese hartsiekte, ergernis, [[Slaapversteuring|slaapstoornis]] en verminderde skoolprestasie veroorsaak.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Peters|first1=Junenette L.|last2=Zevitas|first2=Christopher D.|last3=Redline|first3=Susan|last4=Hastings|first4=Aaron|last5=Sizov|first5=Natalia|last6=Hart|first6=Jaime E.|last7=Levy|first7=Jonathan I.|last8=Roof|first8=Christopher J.|last9=Wellenius|first9=Gregory A.|date=2018-04-26|title=Aviation Noise and Cardiovascular Health in the United States: a Review of the Evidence and Recommendations for Research Direction|journal=Current Epidemiology Reports|language=en|volume=5|issue=2|pages=140–152|doi=10.1007/s40471-018-0151-2|pmid=30505645|pmc=6261366|issn=2196-2995}}&lt;/ref&gt; Alhoewel sommige gehoorverlies natuurlik met ouderdom voorkom,&lt;ref name=&quot;Rosenhall19902&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Rosenhall U, Pedersen K, Svanborg A|title=Presbycusis and noise-induced hearing loss|journal=Ear Hear|volume=11|issue=4|pages=257–63|year=1990|pmid=2210099|doi=10.1097/00003446-199008000-00002}}&lt;/ref&gt; is die impak van geraas in baie ontwikkelde lande voldoende om gehoor in die loop van 'n leeftyd te benadeel.&lt;ref name=&quot;Schmid2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/18/ap/health/mainD8NC00AO0.shtml|last=Schmid|first=RE|title=Aging nation faces growing hearing loss|work=[[CBS News]]|date=2007-02-18|access-date=2007-02-18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115131020/http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/18/ap/health/mainD8NC00AO0.shtml|archive-date=November 15, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;s&gt;&lt;ref&gt;Senate Public Works Committee, ''Noise Pollution and Abatement Act of 1972'', S. Rep. No. 1160, 92nd Cong. 2nd session&lt;/ref&gt;&lt;/s&gt; Verhoogde geraasvlakke kan stres veroorsaak, ongeluksyfers in die werkplek verhoog en aggressie en ander anti-sosiale gedrag stimuleer.&lt;ref name=&quot;isbn0-12-427455-22&quot;&gt;{{cite book|author=Kryter, Karl D.|title=The handbook of hearing and the effects of noise: physiology, psychology, and public health|publisher=Academic Press|location=Boston|year=1994|isbn=978-0-12-427455-6}}&lt;/ref&gt; Lughawegeraas word gekoppel aan hoë bloeddruk.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/03/29/where-noisy-roads-and-airports-take-the-biggest-toll-on-our-health-and-sanity/|title=Analysis {{!}} Where noisy roads and airports take the biggest toll on our health and sanity|newspaper=Washington Post|access-date=2017-05-20}}&lt;/ref&gt; Vliegtuiggeraas verhoog die risiko's van [[Hartaanval|hartaanvalle]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Huss|first=Anke|display-authors=etal|date=November 2010|title=Aircraft Noise, Air Pollution, and Mortality From Myocardial Infarction|url=https://dx.doi.org/10.1097%2FEDE.0b013e3181f4e634|journal=Epidemiology|volume=21|issue=6|pages=829–836|doi=10.1097/EDE.0b013e3181f4e634|pmid=20881600|s2cid=11335200}}&lt;/ref&gt;

=== Kajuitgeraas ===
Vliegtuiggeraas affekteer ook die mense binne die vliegtuig: beide bemanning en passasiers. Kajuitgeraas kan bestudeer word om die beroepsblootstelling en die gesondheid en veiligheid van vlieëniers en vlugkelners aan te spreek. In 1998 is 64 kommersiële lugrederyvlieëniers ondervra oor gehoorverlies en tinnitus.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Begault|first1=Durand R.|last2=Wenzel|first2=Elizabeth M.|last3=Tran|first3=Laura L.|last4=Anderson|first4=Mark R.|date=February 1998|title=Survey of Commercial Airline Pilots' Hearing Loss|journal=Perceptual and Motor Skills|language=en|volume=86|issue=1|pages=258|doi=10.2466/pms.1998.86.1.258|pmid=9530744|s2cid=24928181|issn=0031-5125}}&lt;/ref&gt; In 1999 het die NIOSH verskeie geraasopnames en gesondheidsgevare-evaluasies gedoen, en gevind dat geraasvlakke sy aanbevole blootstellingslimiet van 85 A-geweegde desibel as 'n 8-uur TWA oorskry. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/hhe/reports/pdfs/1999-0060-2766.pdf|title=Health Hazard Evaluation report: Continental Express Airlines, Newark, New Jersey|last=NIOSH|date=1999|access-date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt; In 2006 is die geraasvlakke binne 'n Airbus A321 tydens vaart gerapporteer as ongeveer 78&amp;nbsp;dB(A) en tydens taxi wanneer die vliegtuigenjins minimale stukrag lewer, is geraasvlakke in die kajuit op 65&amp;nbsp;dB(A) aangeteken. &lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Ozcan HK|author2=Nemlioglu S|url=https://jcaa.caa-aca.ca/index.php/jcaa/article/download/1854/1601|title=In-cabin noise levels during commercial aircraft flights|journal=Canadian Acoustics|volume=34|number=4|date=2006|access-date= 3 Februarie 2023|archive-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429200358/https://jcaa.caa-aca.ca/index.php/jcaa/article/download/1854/1601|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2008 het 'n studie van Sweedse lugrederye se kajuitpersoneel gemiddelde klankvlakke tussen 78 en 84&amp;nbsp;dB(A) gevind. met maksimum A-geweegde blootstelling van 114&amp;nbsp;dB, maar het geen groot gehoordrempelverskuiwings gevind nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lindgren|first1=Torsten|last2=Wieslander|first2=Gunilla|last3=Nordquist|first3=Tobias|last4=Dammström|first4=Bo-Göran|last5=Norbäck|first5=Dan|date=2008-10-30|title=Hearing status among cabin crew in a Swedish commercial airline company|journal=International Archives of Occupational and Environmental Health|language=en|volume=82|issue=7|pages=887–892|doi=10.1007/s00420-008-0372-7|pmid=18972126|s2cid=29612085|issn=0340-0131}}&lt;/ref&gt; In 2018 het 'n studie van klankvlakke gemeet op 200 vlugte wat ses vliegtuiggroepe verteenwoordig, mediageraasvlak van 83,5 db(A) gevind met vlakke wat 110&amp;nbsp;dB(A) bereik het op sekere vlugte, maar slegs 4,5% het die NIOSH aanbevole 8-uur TWA van 85&amp;nbsp;dB(A) oorskry.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Zevitas|first1=Christopher D.|last2=Spengler|first2=John D.|last3=Jones|first3=Byron|last4=McNeely|first4=Eileen|last5=Coull|first5=Brent|last6=Cao|first6=Xiaodong|last7=Loo|first7=Sin Ming|last8=Hard|first8=Anna-Kate|last9=Allen|first9=Joseph G.|date=2018-03-15|title=Assessment of noise in the airplane cabin environment|journal=Journal of Exposure Science &amp; Environmental Epidemiology|volume=28|issue=6|pages=568–578|language=En|doi=10.1038/s41370-018-0027-z|pmid=29545611|s2cid=3917183|issn=1559-0631}}&lt;/ref&gt;

=== Kognitiewe effekte ===
Gesimuleerde vliegtuiggeraas op 65&amp;nbsp;dB(A) het getoon dat individue se geheue en herroeping van ouditiewe inligting negatief beïnvloed word.&lt;ref&gt;Molesworth BR, Burgess M. (2013). Improving intelligibility at a safety critical point: In flight cabin safety. Safety Science, 51, 11–16.&lt;/ref&gt; In een studie wat die effek van vliegtuiggeraas met die effek van alkohol op kognitiewe prestasie vergelyk het, is gevind dat gesimuleerde vliegtuiggeraas teen 65&amp;nbsp;dB(A) dieselfde effek gehad het op individue se vermoë om ouditiewe inligting te herroep as om dronk te wees met 'n bloedalkoholkonsentrasievlak van 0.10,&lt;ref&gt;Molesworth BR, Burgess M, Gunnell B. (2013). Using the effect of alcohol as a comparison to illustrate the detrimental effects of noise on performance. Noise &amp; Health, 15, 367–373.&lt;/ref&gt; dubbel die wetlike limiet wat vereis word om ’n motorvoertuig in ontwikkelde lande soos Australië te bestuur.

== Versagtingsprogramme ==
[[Lêer:Amtek_2block2.jpg|duimnael| Geïsoleerde beglasing bied geraasversagting]]
In die Verenigde State, sedert lugvaartgeraas in die laat 1960's 'n openbare kwessie geword het, het regerings wetgewende beheermaatreëls ingestel. Vliegtuigontwerpers, vervaardigers en operateurs het stiller vliegtuie en beter bedryfsprosedures ontwikkel. Moderne hoë-omleiding-[[Turbowaaiermotor|turbowaaiers]] is byvoorbeeld stiller as die turbo-stralers en lae-omleiding-turbowaaiers van die 1960's. Eerstens het FAA-vliegtuigsertifisering geraasverlagings bereik wat geklassifiseer is as &quot;Vlak&amp;nbsp;3&quot; vliegtuig; wat opgegradeer is na &quot;Vlak&amp;nbsp;4&quot;-geraasertifisering wat lei tot stiller vliegtuie. Dit het gelei tot laer geraasblootstelling ten spyte van verhoogde verkeersgroei en gewildheid.&lt;ref name=&quot;Stage 4 Aircraft Noise Standards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgFinalRule.nsf/0/767f48f6311bfa348625703700522b0b!OpenDocument|title=Stage 4 Aircraft Noise Standards|publisher=Rgl.faa.gov|access-date=2012-09-28|archive-date=2012-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004232551/http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgFinalRule.nsf/0/767f48f6311bfa348625703700522b0b!OpenDocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In die 1980's het die Amerikaanse Kongres die [[Federale Lugvaartadministrasie|FAA]] gemagtig om programme te ontwerp om huise naby lughawens te isoleer. Alhoewel dit nie die eksterne geraas aanspreek nie, was die program doeltreffend binnenshuis. Van die eerste lughawens waar die tegnologie toegepas is, was [[San Francisco Internasionale Lughawe]] en [[San Jose Internasionale Lughawe]] in Kalifornië. 'n Rekenaarmodel word gebruik wat die uitwerking van vliegtuiggeraas op boustrukture simuleer. Variasies van vliegtuigtipe, vlugpatrone en plaaslike [[meteorologie]] kan bestudeer word. Dan kan die voordele van die bou van retro-gepasde strategieë soos dak-opgradering, verbetering van vensterglas, kaggel-isolasie, en verseëling van konstruksie-nate geëvalueer word. &lt;ref name=&quot;Hogan&quot;&gt;Hogan, C. Michael and Jorgen Ravnkilde, ''Design of acoustical insulation for existing residences in the vicinity of San Jose Municipal Airport'', 1 January 1984, FAA grant-funded research, ISBN B0007B2OG0&lt;/ref&gt;

=== Regulasie ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ICAO-geraasstandaarde &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icao.int/environmental-protection/pages/reduction-of-noise-at-source.aspx|title=Reduction of Noise at Source|publisher=ICAO}}&lt;/ref&gt;
!Hoofstuk
! Jaar
! Hfst. 3 Marge
! Tipes &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www2.westsussex.gov.uk/ds/cttee/gat/gat201016i14pres.pdf|title=Airport Charges for Quieter Aircraft|date=20 October 2016|publisher=Gatwick Airport Community Group}}&lt;/ref&gt;
|-
| geen
| voor
| geen
| [[Boeing 707]], Douglas DC-8
|-
| 2
| 1972
| ~+16&amp;nbsp;dB
| [[Boeing 727|B727]], DC-9
|-
| 3
| 1978
| basislyn
| 737 Classic
|-
| 4 (fase 4)
| 2006
| −10&amp;nbsp;dB
| B737NG, [[Airbus A320|A320]], [[Boeing 767|B767]], [[Boeing 747-400|B747-400]]
|-
| 14 (fase 5)
| 2017–2020
| −17&amp;nbsp;dB
| [[Airbus A320|A320]], B757, [[Airbus A330|A330]], [[Boeing 777|B777]], [[Airbus A320neo-familie|A320neo]], B737 MAX, [[Airbus A380|A380]], [[Airbus A350|A350]], [[Boeing 787 Dreamliner|B787]]
|}

=== Nagvlugbeperkings ===
By Londen se [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow]], [[Lughawe Londen-Gatwick|Gatwick]] en [[Lughawe Londen-Stansted|Stansted]]-lughawens en [[Lughawe Frankfurt]] in Duitsland geld nagvlugbeperkings om geraasbesoedeling snags te bekamp.&lt;ref name=&quot;DFT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/statements/nightflyingrestrictionsathea5940|title=Night flying restrictions at Heathrow, Gatwick and Stansted Airports|last=Dept for Transport|date=June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070717055137/http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/statements/nightflyingrestrictionsathea5940|archive-date=July 17, 2007|access-date=2008-07-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DFT2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/consultations/archive/2005/nrheahtgatst/nightrestrictionsatheathrowg1775?page=19|title=Night restrictions at Heathrow, Gatwick and Stansted (second stage consultation)|last=Dept for Transport|year=n.d.|access-date=2008-07-12}}&lt;/ref&gt;

'n Reeks proewe is tussen Desember 2013 en November 2014 by Londen se Heathrow-lughawe onderneem as deel van die VK se &quot;toekomstige lugruimstrategie&quot; en die Europawye &quot; Single European Sky &quot;-moderniseringsprojek. Die proewe het getoon dat die gebruik van satelliet-gebaseerde navigasiestelsels dit moontlik was om geraasverligting aan meer omliggende gemeenskappe te bied, alhoewel dit gelei het tot 'n aansienlike onverwagte toename in geraasklagtes (61 650 &lt;ref&gt;Anderson Acoustics, [https://www.heathrow.com/file_source/HeathrowNoise/Static/Noise_impacts_Community_Response_easterly_and_westerly_trials_2014.pdf Westerly And Easterly Departure Trials 2014 - Noise Analysis &amp; Community Response], retrieved 29 November 2017&lt;/ref&gt;) as gevolg van die gekonsentreerde vlugpaaie. Die studie het bevind dat steiler hoeke vir opstyg en land daartoe gelei het dat minder mense vliegtuiggeraas ervaar en dat geraasverligting gedeel kan word deur meer presiese vlugpaaie te gebruik, wat beheer oor die geraasvoetspoor van vertrekkende vliegtuie moontlik maak. Geraasverligting kan verbeter word deur vlugroetes te verander, byvoorbeeld deur een vlugroete in die oggend en 'n ander in die middag te gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.heathrow.com/noise/future-plans/modernising-uk-airspace|title=Modernising UK airspace|website=heathrow.com|access-date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Tegnologiese vooruitgang ===

==== Enjinontwerp ====
Moderne hoë-omleiding-[[turbowaaiermotor]]s is nie net meer brandstofdoeltreffend nie, maar ook baie stiller as ouer turbo- en lae-omleiding-turbowaaiers. Op nuwer enjins verminder geraasverminderende chevrons die enjin se geraas verder,&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.afmc.org.cn/13thacfm/invited/201.pdf|journal=Proceedings of the 13th Asian Congress of Fluid Mechanics 17–21 December 2010, Dhaka, Bangladesh|title=Evolution from 'Tabs' to 'Chevron Technology'–a Review|author1=Zaman, K.B.M.Q.|author2=Bridges, J. E.|author3=Huff, D. L.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120185702/http://www.afmc.org.cn/13thacfm/invited/201.pdf|archive-date=20 November 2012}}&lt;/ref&gt; terwyl op ouer enjins stiltestelle gebruik word om hul oormatige geraas te help versag.

==== Enjinligging ====
[[Lêer:X-48B_seen_from_left_down.jpg|duimnael| [[Turbowaaiermotor|Turbowaaiers]] gemonteer bo die vlerk van 'n model Boeing X-48]]
Die vermoë om geraas te verminder kan beperk word as enjins onder die vliegtuig se vlerke bly. NASA verwag 'n kumulatiewe 20–30&amp;nbsp;dB onder Fase 4-perke teen 2026–2031, maar om vliegtuiggeraas binne lughawegrense te hou vereis ten minste 'n 40–50&amp;nbsp;dB vermindering.&lt;ref name=&quot;AvWeek6may20162&quot;&gt;{{cite news|url=http://aviationweek.com/technology-milestones/problems-aerospace-still-has-solve|title=Problems Aerospace Still Has To Solve|date=May 6, 2016|author=Graham Warwick|work=Aviation Week &amp; Space Technology|access-date= 3 Februarie 2023|archive-date= 2 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102170422/http://aviationweek.com/technology-milestones/problems-aerospace-still-has-solve|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Landingstoerusting, vlerklatte en [[Klappe|vlerkklappe]] produseer ook geraas en moet moontlik van die grond afgeskerm word met nuwe konfigurasies. NASA het bevind oorvlerk- en middelrompgondels kan geraas met 30–40&amp;nbsp;dB verminder, selfs 40–50&amp;nbsp;dB vir hibriede vlerke wat noodsaaklik kan wees vir oop rotors.&lt;ref name=&quot;AvWeek6may20162&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{Cite web|url=http://www.southampton.ac.uk/antc|title=Airbus Noise Technology Centre|publisher=University of Southampton, UK}}
* {{Cite web|url=http://www.easa.europa.eu/document-library/noise-type-certificates-approved-noise-levels|title=certification noise levels|publisher=EASA}}
* {{Cite web|url=http://www.fican.org/|title=Federal Interagency Committee on Aviation Noise (FICAN), US}}
* {{Cite web|url=http://www.aef.org.uk/|title=Aviation Environment Federation (AEF), United Kingdom NGO}}
* {{Cite web|url=http://airportnoisereport.com/|title=Airport Noise Report|quote=the only newsletter published exclusively for those interested in the complex topic of aircraft noise}}
* {{Cite web|url=http://www.aviation-noise.org/|title=National Organization to Insure a Sound-controlled Environment(NOISE), US}}
* {{Cite web|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19670020029.pdf|title=NASA research on noise-abatement approach profiles for multiengine jet transport aircraft|date=June 1967|publisher=Langley Research Center}}
* {{Cite web|url=http://www.smartcockpit.com/docs/getting-to-grips-to-aircraft-noise.pdf|title=Getting to grips with aircraft noise|date=December 2003|publisher=Airbus}}
* {{Cite web|url=http://silentaircraft.org/|title=The Silent Aircraft Initiative|date=2006|publisher=Cambridge-MIT Institute}}
* {{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/aviation/environmentalissues/Anase/technicalappendices.pdf|title=Attitudes to Noise from Aviation Sources in England (ANASE|date=October 2007|publisher=Department for Transport|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20091204021329/http:/www.dft.gov.uk/pgr/aviation/environmentalissues/Anase/technicalappendices.pdf|archive-date=2009-12-04|access-date=2020-06-10}}
* {{Cite web|url=http://www.icas.org/ICAS_ARCHIVE/ICAS2012/PAPERS/228.PDF|title=Flight testing of noise abating RNP procedures and steep approaches|last=Helmut H. Toebben|date=September 2012|website=28th Congress of the International Council of the Aeronautical Sciences|publisher=DLR German Aerospace Center}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Klank]]</text>
      <sha1>s3630f3k1lpnebznpqkfpsvr3e7n7w2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Multisensoriese leer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>400069</id>
    <revision>
      <id>2923165</id>
      <parentid>2897208</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10519" sha1="tupl6yhbcf2rphgat7aofgt9hactjaa" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
'''Multisensoriese begripvorming''' is gebaseer op die aanname dat individue beter leer as hulle onderrig word deur om meer as een sintuig (modaliteit) te gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.understood.org/en/school-learning/partnering-with-childs-school/instructional-strategies/multisensory-instruction-what-you-need-to-know|title=Multisensory instruction: what you need to know, Amanda Morin, www.understood.org|date=5 August 2019|access-date= 8 Mei 2023|archive-date=12 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512182917/https://www.understood.org/en/school-learning/partnering-with-childs-school/instructional-strategies/multisensory-instruction-what-you-need-to-know|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mitpress.mit.edu/books/new-handbook-multisensory-processing|title=The New Handbook of Multisensory Processing, 2012, edited by Barry E. Stein, Professor and Chair of the Department of Neurobiology and Anatomy at Wake Forest University School of Medicine.}}&lt;/ref&gt; Die sintuie wat gewoonlik gebruik word in multisensoriese onderrig is visuel, gehoor, kinesteties, en taktiel (VGKT) (Dit wil sê, sien, hoor, doen en aanraak). Ander sintuie kan reuk, smaak en balans insluit (bv. groentesop maak of fietsry). 

Multisensoriese begripvorming verskil van ander leerstyle wat aanneem dat mense volgens hul voorkeur leerstyl geklassifiseer kan word (ouditief, visueel of kinesteties). Inteendeel sê Kritici van leerstyle dat daar geen konkrete bewyse is dat die identifisering en toepassing van ‘n individuele leerder se voorkeur leerstyl beter uitkomste sal oplewer nie. Gevolglik het voorkeurleerstyle nie wydverspreide ondersteuning van wetenskaplikes ontvang nie, en is dit ook nie in die klaskamer bewys om effektief te wees nie. {{Refn|Sources:&lt;ref&gt;{{cite journal|title= Cedar Riener &amp; Daniel Willingham (2010) The Myth of Learning Styles |journal= Change: The Magazine of Higher Learning |volume= 42 |issue= 5 |pages= 32–35 |doi= 10.1080/00091383.2010.503139 |year = 2010|last1 = Riener|first1 = Cedar|last2= Willingham |first2= Daniel |s2cid= 144349329 |url= https://semanticscholar.org/paper/202e30969b0c6d8be36a5c23c3de3e4c33ce328b }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://eric.ed.gov/?id=EJ1065333 |title=The Scientific Status of Learning Styles Theories|journal=Teaching of Psychology|volume=42|issue=3|pages=266–271|doi=10.1177/0098628315589505|year=2015|last1=Willingham|first1=Daniel T.|last2=Hughes|first2=Elizabeth M.|last3=Dobolyi|first3=David G.|s2cid=146126992}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://blog.cengage.com/teach-learning-skills-learning-styles-multi-sensory-learners|title=Teach learning skills not learning styles, Christine Harrington, March 24, 2014, Posted in: Curriculum and Programs, Curriculum Development|date=2014-03-24|access-date=2023-05-08|archive-date=2018-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119085105/https://blog.cengage.com/teach-learning-skills-learning-styles-multi-sensory-learners/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.academia.edu/11352189 |title=Neuroscience and Education, Usha Goswami - Neuromyths 2006 |journal=Nature Reviews Neuroscience |volume=7 |issue=5 |pages=406–413 |last1=Goswami |first1=Usha |doi=10.1038/nrn1907 |pmid=16607400 |year=2006 |s2cid=3113512 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The science myths that will not die, Nature Journal of Science, December 2015|journal=Nature |date=December 2015 |volume=528 |issue=7582 |pages=322–325 |doi=10.1038/528322a |last1=Scudellari |first1=Megan |pmid=26672537 |s2cid=1414926 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1016/j.compedu.2016.12.006|title=Stop propagating the learning styles myth|journal=Computers &amp; Education|volume=106|pages=166–171|date=March 2017|last1=Kirschner|first1=Paul A.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.sciencealert.com/here-s-why-the-idea-that-we-each-have-a-learning-style-is-bad-science?perpetual=yes&amp;limitstart=1|title=There's Actually No Such Thing as Different 'Learning Styles', According to Science -Science Alert, April 2018|date=5 April 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Research:Another Nail in the Coffin for Learning Styles-Indiana University School of Medicine, 2018|journal=Anatomical Sciences Education|volume=12|issue=1|pages=6–19|doi=10.1002/ase.1777|pmid=29533532|year = 2019|last1 = Husmann|first1 = Polly R.|last2=O'Loughlin|first2=Valerie Dean|s2cid=3885672}}&lt;/ref&gt;}} (Vir meer hieroor, sien leerstyle.)

Verslae suggereer dat die menslike brein getransformeer het om multi-senoriese seine te verwerk, wat dit meer natuurlik maak as enkel-sensoriese verwerking.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://faculty.ucr.edu/~aseitz/pubs/Shams_Seitz08.pdf|title=Benefits of multisensory learning, 2008, Opinion - Trends in Cognitive Sciences is a peer-reviewed reviews journal published by Cell Press. Vol.xxx No.x, Ladan Shams and Aaron R. Seitz}}&lt;/ref&gt; Onlangse navorsing het dit duidelik gemaak dat multisesoriese verwerking van inligting deel is van die daaglikse lewe, waar die brein die inligting van verskillende modaliteite (sintuie) in 'n samehangende verstandelike persepsie integreer. 

Sommige studies kom tot die gevolgtrekking dat die voordele van multisensoriese begripvorming die grootste is as die sintuie gelyktydig betrokke is (sien multisensoriese integrasie) en die onderrig direk (eksplisiet) en sistematies is (sien Voor-attentiewe verwerking § Multisensoriese integrasie Sommige neuroloë bevraagteken egter of “meer in werklikheid beter is vir leerders wat sukkel”. Die rasionaal is dat leerders met ontwikkelingsversteurings moontlike beperkings kan hê in kognitiewe beheer, beplanning en aandag, en dat multimodale integrasie moontlik addisionele eise op stelsels kan plaas wat reeds onder druk is. Gevolglik word voorgestel dat dit beter mag wees om die alternatiewe te beperk tot een wat werk.&lt;ref&gt; Reading at the Speed of Light: How we Read, why so many can't, and what can be done about it, 2017, page 303, Mark Seidenberg {{ISBN|978-1-5416-1715-5}}&lt;/ref&gt;Ander studies suggereer dat multisensoriese integrasie slegs optimaal ontwikkel teen middel kinderjare (dit wil sê agt jaar of ouer).

Volgens die “U.K. Independent Review of the Teaching of Early Reading (Rose Report 2006)” is multisensoriese leer ook effektief omdat dit studente meer betrokke hou by hul leerproses.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dera.ioe.ac.uk/5551/2/report.pdf|title=Final Report, Jim Rose,March 2006}}&lt;/ref&gt; In 2010 het die “U.K. Department for Education” die kernkriteria vir programme vasgestel wat skooliere leer om te lees deur middel van sistematiese sintetiese fonetiek.

Dit vereis dat die materiaal &quot; 'n multisensoriese benadering gebruik sodat kinders op verskeie maniere leer deur gelyktydig visuele, gehoor- en kinaestetiese aktiwiteite te doen wat ontwerp is om noodsaaklike foniese kennis en vaardighede te verseker&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/298420/phonics_core_criteria_and_the_self-assessment_process.pdf|title=Phonics teaching materials: core criteria and the self-assessment process, Department for Education, 2010}}&lt;/ref&gt;

Die volgende organisasies beveel multisensoriese onderrig aan vir leerders met 'n leergestremdheid: Die Internasionale Disleksie Vereniging (IDV)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dyslexiaida.org/multisensory-structured-language-teaching/|title=MULTISENSORY STRUCTURED LANGUAGE TEACHING, IDA|access-date= 8 Mei 2023|archive-date=21 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121222816/https://dyslexiaida.org/multisensory-structured-language-teaching/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;en die Nasionale Instituut vir Kindergesondheid en Menslike Ontwikkeling (NIKGO).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/learning/conditioninfo/treatment/default|title=Interventions for Specific Learning Disabilities, nichd.nih.gov/health}}&lt;/ref&gt; Een studie sê daar is sterk ondersteuning vir die gebruik van multisensoriese ervarings om die fokus van studente met spesiale behoeftes te verhoog. Een van die oudste voorstanders van multisensoriese fonetiek vir remediërende leesonderrig is Orton-Gillingham, wat terugdateer tot 1935. What Works Clearinghouse, 'n deel van die Instituut vir Onderwys wetenskappe, rapporteer dat daar 'n gebrek aan studies is wat voldoen aan sy streng bewysestandaarde, sodat dit &quot;nie in staat is om enige gevolgtrekkings te maak oor die doeltreffendheid of ondoeltreffendheid van ongemerkte Orton-Gillingham-gebaseerde strategieë vir studente met leergestremdheid&quot; nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ies.ed.gov/ncee/wwc/Docs/InterventionReports/wwc_ortongill_070110.pdf|title=Orton-Gillingham–based Strategies (Unbranded), Institute of Education Sciences and What Works Clearinghouse, July 2010}}&lt;/ref&gt; ''Tog het Best Evidence Encyclopedia'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bestevidence.org/index.cfm|title=Best Evidence Encyclopedia.org|access-date= 8 Mei 2023|archive-date= 9 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309185601/http://www.bestevidence.org/index.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;n deel van die Johns Hopkins School of Education, een kwalifiserende studie gevind wat 'n effekgrootte van +0.43 getoon het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bestevidence.org/overviews/O/Orton-Gillingham-Approach.pdf|title=Orton-Gillingham Approach, Best Evidence Encyclopedia, 2009|access-date= 8 Mei 2023|archive-date=19 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819090747/http://www.bestevidence.org/overviews/O/Orton-Gillingham-Approach.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bestevidence.org/word/begin_read_Jun_23_2009.pdf|title=Effective Beginning Reading Programs: A Best-Evidence Synthesis, Best Evidence Encyclopedia, 2009|access-date= 8 Mei 2023|archive-date=15 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215062003/http://bestevidence.org/word/begin_read_Jun_23_2009.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* Kognitiewe sielkunde
* Kruismodaal
* e-leer (teorie){{Spaced ndash}}die kognitiewe wetenskaplike beginsels van effektiewe multimedialeer deur gebruik te maak van elektroniese opvoedkundige tegnologie
* Multimodaliteit
* Nasionale Leespaneel
* Sensoriese verwerking
* Sensoriese prosesseringsafwyking
* {{Afdelingskakel|Stimulus modality#Multimodal perception}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Sintuie]]
[[Kategorie:AS1-foute: tydskrif ontbreek]]</text>
      <sha1>tupl6yhbcf2rphgat7aofgt9hactjaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kersmark</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401407</id>
    <revision>
      <id>2923081</id>
      <parentid>2892400</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1161</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;European_christmas_market_in_the_middel_ages.jpg&quot; is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:European christmas market in the middel ages.jpg|]]</comment>
      <origin>2923081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4255" sha1="ivj5uc47lant2gjtdqg5q9w8qg7z0ln" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Rathausplatz Christkindlmarkt 10.jpg|duimnael|Die ingang na die Kersmark voor die ''Rathaus'', in Wene.]]
'n '''Kersmark''' is 'n geliefde seisoenale geleentheid wat die Kerstyd met 'n betowerende en feestelike atmosfeer vier. Hierdie markte, wat spruit uit Europese tradisies, het egter wêreldwyd versprei en lok jaarliks menigte mense wat op soek is na 'n unieke en nostalgiese ervaring van die vier van [[Kersfees]].
Kersmarkte, wat hul oorsprong in die [[Middeleeue]] gehad het, het 'n ryk en gevarieerde geskiedenis. Hulle het oorspronklik begin as markte waar mense kersgeskenke en eetgoed kon koop om hul huise te versier en hul geliefdes te bederf gedurende die Kersseisoen. Oor die jare het hierdie markte egter gegroei en uitgebrei om 'n wye verskeidenheid van aktiwiteite en aanbiedinge te bied.

Europese Kersmarkte staan bekend vir hul betowerende atmosfeer en tradisionele Kersversierings. Hulle vind gewoonlik plaas in dorpspleine, historiese stadskerne, of langs rivieroevers en lok baie besoekers met hul kersversierings, flikkerende kersliggies en die geure van vars gebak en glühwein. Stalletjies vol ambagsware, handgemaakte geskenke, en Kersversierings bied besoekers 'n unieke geleentheid om rond te snuffel vir unieke en persoonlike Kersgeskenke.

Die aantrekkingskrag van Kersmarkte lê ook in die heerlike verskeidnheid plaaslike en tradisionele eetgoed en lekkernye. Besoekers kan 'n warm beker glühwein, smaakvolle lekkernye soos gemmerkoekies, gebraaide varkrolletjies en ander tradisionele Kersgebak geniet. Die geurige en smaakvolle eet-en drinkgoed gee 'n besondere element van genot aan die Kersmarkervaring.

Kersmarkte is nie net 'n geleentheid om geskenke te koop nie. Hierdie markte bied dikwels 'n verskeidenheid van vermaak, soos tradisionele musiekoptredes, kerssange, en kindervermaak. Kinders kan soms selfs vir Kersvader ontmoet en 'n foto saam met hom neem. Dit skep 'n magiese en feesagtige atmosfeer waar gesinne en vriende saam kan kom en Kersfees kan vier.

Of dit nou die warm atmosfeer van 'n Duitse Kersmark (''Weihnachtsmarkt'') die romantiese charme van 'n Franse Kersfeesmark (''Marché de Noel''), of die unieke tradisies van 'n Skandinawiese Kersmark (''Julemarked'') is, Kersmarkte bied 'n wonderlike geleentheid om in die gees van die Kersseisoen te kom en tradisies te vier. 

== Geskiedenis ==
Europese Kersmarkte het 'n ryk historiese nalatenskap wat terug dateer uit die Middeleeue. Die oorsprong van hierdie markte kan gevind word in die seisoenale markte en feeste wat in middeleeuse Europa gehou is. Hierdie byeenkomste het 'n geleentheid gebied vir plaaslike inwoners om proviand en voorrade te koop voordat die winterseisoen begin het. Oor tyd het die feestelike gees van Kersfees deel geword van hierdie markte en het dit 'n geleentheid geword vir jolige feesvieringe and handeldrywery.
Die vroegste gedokumenteerde Kersmark was in Wene, Oostenryk gehou en dateer terug na 1294. Dit staan bekend as die &quot;Desembermark&quot;, en dit het begin as 'n manier om kos en noodsaaklikhede vir die plaaslike bevolking te voorsien gedurende die koue wintermaande. Namate die [[Christendom]] in Europa versprei het, was Kersmarkte al hoe meer geassosieer met die viering van die geboorte van [[Jesus Christus]]. Die markte het 'n ruimte gebied vir mense om items vir hul huise te koop, soos versierings, geskenke en kos, in voorbereiding vir die Kersvieringe. Die markte het ook as sosiale byeenkomste gedien, waar gemeenskappe saamgekom het om die vreugdevolle seisoen te vier.

Namate Kersmarkte al hoe meer gewild geraak het, het elke land en streek hul eie tradisies en gewoontes in die Kersmark inkorporeer, wat die kulturele diversiteit in Europa weerspieël het. Vandag is lande soos [[Duitsland]], [[Frankryk]], Oostenryk en die [[Tsjeggiese Republiek]] bekend vir hul Kersmarktradisies, wat besoekers van regoor die wêreld lok.

== Bronnelys ==
* Bakst, Alex: [http://www.spiegel.de/international/0,1518,451474,00.html &quot;A Visit to Germany's Christmas Markets&quot;], [http://www.spiegel.de/international/ ''Spiegel Online''] 7 December 2006
* Zug, J.D. (1991): ''German-American Life: Recipes and Traditions'', Iowa City: Penfield Press

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kersfees]]</text>
      <sha1>ivj5uc47lant2gjtdqg5q9w8qg7z0ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koperberillium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401627</id>
    <revision>
      <id>2923077</id>
      <parentid>2866757</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11574" sha1="cpdlj796dpryx8dj73tuc55vr07eorl" xml:space="preserve">[[Lêer:Beryllium_Copper_Adjustable_Wrench.jpg|duimnael| Verstelbare moersleutel met 'BeCu' aan die kant, om aan te toon dat dit van berillium-koper gemaak is.]]
'''Koperberillium''' ('''CuBe'''), ook bekend as '''berilliumkoper''' ('''BeCu'''), '''berilliumbrons''' en '''veerkoper''', is 'n [[Koper|koperlegering]] wat 0,5–3% [[berillium]] bevat.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.belmontmetals.com/product-category/beryllium-copper/|title=Beryllium Copper|website=Belmont Metals|language=en-US|access-date=2023-01-20}}&lt;/ref&gt; Koperberilliumlegerings word dikwels gebruik weens hul hoë sterkte en goeie geleidingsvermoë van beide hitte en [[elektrisiteit]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.copper.org/resources/properties/microstructure/be_cu.html|title=Resources: Standards &amp; Properties - Copper &amp; Copper Alloy Microstructures: Copper Beryllium|website=www.copper.org|access-date=2023-01-20}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Dit word gebruik vanweë sy rekbaarheid, sweisbaarheid in [[metaalbewerking]] en masjineringseienskappe. Hulle het baie gespesialiseerde toepassings in gereedskap vir gevaarlike omgewings, musiekinstrumente, presisiemetinginstrumente, koeëls en gebruike op die gebied van [[Lugvaartingenieurswese|lugvaart]]. Koperberillium en ander berilliumlegerings is skadelike [[Karsinogeen|karsinogene]] wat 'n inasemingsgevaar tydens vervaardiging inhou.

== Eienskappe ==
Koperberillium is 'n [[Rekbaarheid|rekbare]], sweisbare en bewerkbare legering. Net soos suiwer koper, is dit bestand teen nie-oksiderende sure (soos [[soutsuur]] en [[koolsuur]]) en plastiekontbindingsprodukte; dit is ook bestand teen skuurslytasie en vasvreting. Dit kan hittebehandel word vir verhoogde sterkte, duursaamheid en elektriese geleidingdingsvermoë.

Koperberillium bereik die hoogste sterkte (tot 1400 MPa) van enige kopergebaseerde legering.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Bauccio|editor-first= Michael |title=ASM Metals Reference Book, Third Edition|publisher= ASM International|location= Materials Park, Ohio|isbn= 0-87170-478-1|pages= 445}}&lt;/ref&gt; Dit het 'n goeie [[termiese geleidingsvermoë]] (107 J/(m·K)), wat 3-5 keer so hoog is as dié van gereedskapstaal. Dit het 'n vastestofsmeltpunt van 866 °[[Celsius|C]] en 'n vloeistofsmeltpunt van 982 °C. Dit het 'n hoë kapasiteit om warm vervorm te word. C17200-koperberilliumlegering in sy optimale verouderde toestand het 'n sterkte en hardheid soortgelyk aan dié van staal, naamlik van die orde van 1,4 MPa en Rc 45.

C17200 het effektiewe korrosiebestande eienskappe wanneer dit blootgestel word aan strawwe toestande soos seewater en boorgatomgewings. Dit kan sulfied- en [[Spanningskorrosiekraking|chloriedspanningkorrosiekraking]] weerstaan, asook koolstofdioksied- en waterstofverbrossing.

Koperlegerings word altyd as nievonkend beskou. C17200 het die sterkte om gebruik te kan word in hand- en meganiese gereedskap. Hierdie nievonkende eienskappe word die beste toegepas in plofbare omgewings soos in die olie-, gas- en plofstofbedrywe.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.avivametals.com/products/c17200-copper|title=C17200 Berryllium Copper|website=Aviva Metals|access-date= 3 Julie 2023|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927043720/https://www.avivametals.com/products/c17200-copper|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Toksisiteit ==
Inaseming van stof of dampe wat berillium bevat, kan chroniese berilliumsiekte veroorsaak, wat die uitruil van [[suurstof]] tussen die [[longe]] en die bloedstroom beperk. Die Internasionale Agentskap vir Navorsing oor Kanker (IARC) lys berillium as 'n groep 1- menslike karsinogeen. Die Nasionale Toksikologieprogram (NTP) lys ook berillium as 'n karsinogeen. Koperberilliumlegerings wat minder as 2,5% berillium bevat, word egter nie as karsinogenies beskou nie.

== Gebruike ==
[[Lêer:CuBe_Tool.jpg|regs|duimnael| Voorbeeld van 'n nievonkende tang gemaak van koperberillium]]
Koperberillium is 'n nieysterhoudende legering wat in [[Veer (toestel)|vere]], veerdraad, lasselle en ander onderdele gebruik word wat hul vorm moet behou onder herhaalde spanning en vervorming. Dit het 'n hoë [[elektriese geleidingsvermoë]] en word gebruik in laestroomkontakte vir [[battery]]e en elektriese verbindings.

Koperberillium is nievonkend, maar tog fisies taai en [[Magnetisme|niemagneties]], en voldoen aan die vereistes van ATEX-voorskrifte vir sones 0, 1 en 2. Skroewedraaiers, tange, moersleutels, koue beitels, messe en hamers van koperberillium is beskikbaar vir [[Springstof|plofbare]] omgewings soos oliebore, steenkoolmyne en graanhysbakke. 'n Alternatiewe metaal wat soms gebruik word vir nievonkende gereedskap is aluminiumbrons. In vergelyking met staalgereedskap is koperberilliumgereedskap duurder en nie so sterk nie, maar die voordelige eienskappe van koperberillium in gevaarlike omgewings kan die nadele oortref. Sommige van BeCu se uiteenlopende gebruike sluit in:

* Sekere perkussie-instrumente, veral [[Tamboeryn|tamboeryne]] en driehoeke, as gevolg van koperberillium se konsekwente toon en resonansie.
* [[Laetemperatuurfisika|Kriogeniese]] toerusting van ultralae temperatuur, soos verdunningsyskaste, vanweë die meganiese sterkte en relatief hoë termiese geleidingsvermoë in hierdie temperatuuromvang.
* Vorms vir die vervaardiging van plastiekhouers (insluitend feitlik alle plastiekmelkhouers), met die blaasvormproses.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thefreelibrary.com/Solving+molding+problems+with+beryllium+copper:+moldmaking.-a08546251|title=Solving molding problems with beryllium copper: moldmaking. - Free Online Library|website=www.thefreelibrary.com|access-date=2022-07-28}}&lt;/ref&gt;
* Pantser-deurboorkoeëls,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://nucnews.net/2000/du/98du/981204du.laws.htm|title=Federal Law and AP Ammunition|publisher=Nucnews.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20091114141754/http://nucnews.net/2000/du/98du/981204du.laws.htm|archive-date=2009-11-14|access-date=2009-11-02}}&lt;/ref&gt; alhoewel so 'n toepassing ongewoon is, aangesien koeëls wat van staallegerings gemaak word, baie goedkoper is en soortgelyke eienskappe het.
* Meting-terwyl-boor- (MWD)-gereedskap in die rigtingboorbedryf. 'n Niemagnetiese legering word vereis, aangesien [[Magnetometer|magnetometers]] gebruik word vir veldsterktemetings.
* Diens van [[magnetieseresonansiebeelding]]- (MRI)-masjiene, waar magneetvelde van hoë sterkte die gebruik van ysterhoudende gereedskap gevaarlik maak, en waar magnetiese materiale in die veld die beeld kan versteur.
* Pakkings wat gebruik word om 'n RF-digte seël (bestand teen radiofrekwensielekkasie) te skep, die elektroniese seël op deure wat met EMC-toetsing gebruik word en eggolose kamers.
* In die 1980's is koperberillium gebruik in die vervaardiging van gholfstokke, veral wig- en setstokke. Alhoewel sommige gholfspelers die gevoel van gholfstokkoppe van koperberillium verkies, het regulatoriese bekommernisse en hoë koste dié soort koperstokke skaars gemaak.
* Kiefer Plating (nou ontbind) van Elkhart, [[Indiana]], het [[trompet]]klokke van koperberillium vir die ''Schilke Music Co''. van Chicago gebou. Hierdie liggewigklokke lewer 'n klank wat deur sommige musikante verkies word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.everythingtrumpet.com/schilke/Bells_slides_and_finish.html|title=Bell, Slide and Finish Options {{!}} The Schilke Loyalist {{!}} Jim Donaldson|website=www.everythingtrumpet.com|access-date=2022-07-28}}&lt;/ref&gt;
* Berilliumkoperdraad&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lfa-wire.com/berylliu.htm|title=Beryllium Copper|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627024321/http://www.lfa-wire.com/berylliu.htm|archive-date=2009-06-27|access-date=2009-05-08}}&lt;/ref&gt; word in baie vorme vervaardig: rond, vierkantig, plat en gevorm, in spoele, op spoele en in reguit lengtes.
* Klepbeddings en -leiers van koperberillium word gebruik in hoëprestasievierslagenjins met bedekte titaankleppe. BeCu gelei hitte vanaf die klep tot soveel as sewe keer vinniger as poeiermetaalkunde- (PM-)-staal of ysterbeddings en -leiers. Die sagter BeCu verminder klepslytasie en verhoog kleplewe. 

== Verouderverharde legering ==
C17200 en C17300 is verharde koperberillium en het die hoogste sterkte van enige koperbasislegering. Dit kan verouderverhard word na vervorming tot vere, ingewikkelde en komplekse vorms. Dit is waardevol vanweë sy elastisiteit, geleidingsvermoë, korrosieweerstand, stabiliteit en lae kruip.

Getemperde C17200 en C17300 is koperberillium wat verouder en koud getrek is. Geen verdere hittebehandeling is nodig nie, behalwe ligte spanningsverligting. Dit is rekbaar genoeg om om sy deursnee gedraai te word en kan in vere en die meeste vorme gefatsoeneer word. Die getemperde draad is die nuttigste waar die eienskappe van koperberillium verlang word, maar die veroudering van voltooide onderdele is nie prakties nie.

C17510- en C17500-koperberilliumlegerings is verouderverhardbaar en bied goeie elektriese geleidingsvermoë, fisiese eienskappe en slytasieweerstand. Hulle word gebruik in vere en draad waar elektriese geleiding of behoud van eienskappe by verhoogde temperature belangrik is.

== Spesialiseerde variante ==
Hoësterktekoperberilliumlegerings bevat tot 2,7% berillium (giet), of 1,6-2% berillium met ongeveer 0,3% [[kobalt]] (bewerk). Die sterkte word verkry deur verouderinverharding. Die termiese geleidingsvermoë van hierdie legerings lê tussen dié van staal en aluminium. Die gegote legerings word gereeld met inspuitvorming gevorm. Die bewerkte legerings word deur UNS as C17200 tot C17400 aangetoon; die gegote legerings is C82000 tot C82800. Die verhardingsproses vereis vinnige afkoeling van die uitgegloeide metaal, wat lei tot 'n vastestofoplossing van berillium in koper, wat dan minstens 'n uur lank op 200--460 °C gehou word; dit veroorsaak 'n neerslag van metastabiele berilliedkristalle in die kopermatriks. Oorveroudering veroorsaak groei van die berilliedkristalle wat dan die legering se sterkte verminder. Die berilliede in gegote legerings is soortgelyk aan dié in bewerkte legerings.

Hoëgeleidingsvermoë-koperberilliumlegerings bevat tot 0,7% berillium met 'n klein hoeveelheid nikkel en kobalt. Die termiese geleidingsvermoë van hierdie legerings is hoër as dié van aluminium en effens minder as dié van suiwer koper. Hulle word dikwels in elektriese kontakte gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mmsonline.com/articles/edming-beryllium-copper-an-introduction|title=Feature&amp;nbsp;-- EDMing Beryllium Copper: An Introduction|publisher=Mmsonline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614091228/http://www.mmsonline.com/articles/edming-beryllium-copper-an-introduction|archive-date=2011-06-14|access-date=2010-10-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.copper.org/resources/properties/microstructure/be_cu.html Standaarde en eienskappe - Koper en koperlegering mikrostrukture - Koper Berillium]
* [https://web.archive.org/web/20051214061938/http://www.npi.gov.au/database/substance-info/profiles/13.html Nasionale Besoedelende Inventaris - Berillium en verbindings feiteblad]
* [https://web.archive.org/web/20080302034606/http://www.npi.gov.au/database/substance-info/profiles/27.html Nasionale Besoedelende Inventaris - Koper en verbindings feiteblad]
* [http://www.matthey.ch/index.php?id=45&amp;L=1 Koper berillium en nikkel berillium datablaaie]
* [http://www.lfa-wire.com/berylliu.htm Koper berillium en nikkel berillium WIRE datablaaie]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Berillium]]</text>
      <sha1>cpdlj796dpryx8dj73tuc55vr07eorl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kouebokkeveldberge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404379</id>
    <revision>
      <id>2923078</id>
      <parentid>2858378</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3216" sha1="3mymo1ynqirahp2wvpu1ielgc00wapf" xml:space="preserve">[[Lêer:Olifants River (Western Cape).jpg|duimnael|300px|regs|Die Olifantsrivier in 'n ravyn suid van [[Citrusdal]]. Hier vloei dit teen die Kouebokkeveldberge op linkerhand (d.i. die oos- of regteroewer daarvan), en op regterhand lê die noordpunt van die [[Skurweberge (Ceres)|Skurweberge]].]]
Die '''Kouebokkeveldberge''', is 'n [[bergreeks]] van die [[Kaapse Plooigordel]] in die [[Wes-Kaapprovinsie]], [[Suid-Afrika]]. Geologies is die reeks uit Sederbergsandsteen van die Kaapse stelsel saamgestel. Aan die westekant word die reeks deur die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]] van die nabye [[Olifantsrivierberge]] geskei.


== Ligging en omvang ==
Dit is bokant [[Prince Alfred Hamlet]] geleë, noord van [[Ceres]], en suid en oos van [[Citrusdal]]. Die reeks loop in 'n WNW-OSO-rigting met 'n hoë platorand aan sy suidelike en suidwestelike kant. Hoogtes van die reeks is gemiddeld 1&amp;nbsp;600&amp;nbsp;m en daar is dikwels sneeu in die winter. Hierdie hoogtes is een van die koudste plekke in die Wes-Kaap in die winter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.geometrictours.co.za/html/ceres_and_koue_bokkeveld.html|title=Ceres and The Koue Bokkeveld|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323234655/http://www.geometrictours.co.za/html/ceres_and_koue_bokkeveld.html|archive-date=2010-03-23|access-date=2012-03-30}}&lt;/ref&gt;

== Dreinering ==
Die [[Kouebokkeveld]] val binne die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifants/Doring-stelsel]] en die [[Doringrivier (Olifants, Weskus)|Doringrivier]] het sy bronne in hierdie reeks, wat aansienlik bydra tot die vloei van die Olifants-[[opvanggebied]].

== Ekologie ==
Die flora van die Kouebokkeveld is soortgelyk aan die [[Sederberg (berg)|Sederbergflora]], met [[Fynbos|bergfynbos]] op hoë hoogtes, [[Karoo]]&lt;nowiki/&gt;plantegroei op die laer hange en kolle [[Widdringtonia|bergsipres]]. Plante soos die [[geelbos]], 'n spesie van ''[[Leucadendron]]'', kan hier gevind word.&lt;ref&gt;[http://www.proteaatlas.org.za/conebu8.htm Oil Bract Conebushes - Leucadendrons]&lt;/ref&gt;

== Artefakte ==
[[Lêer:Stack of split sandstone below Cedarberg sandstone cliff.jpg|duimnael|300px|Gesplete rotsmassa van Sederbergsandsteen (in die nabye [[Sederberg (berg)|Sederberg]])]]
Daar is antieke [[Boesman|San-]][[rotskuns]] by 'n plek genaamd Katbakkies.&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/discover/10.2307/3886603?uid=3739136&amp;uid=2129&amp;uid=2&amp;uid=70&amp;uid=4&amp;sid=55969272163 Rock-Paintings at Katbakkies, Koue Bokkeveld, Cape]&lt;/ref&gt; ’n [[Meteoriet]] het in 1838 op die Koue Bokkeveld neergestort. Dit staan as die Koue Bokkeveld- of CM2-meteoriet bekend.&lt;ref&gt;[http://www.mindat.org/locdetailed-31190.html Koue Bokkeveld meteorite]&lt;/ref&gt; Die meteorietfragmente was versprei en die meeste daarvan is nou verlore.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&amp;objectid=193124 |title=English museum accused of cashing in on SA meteorite |access-date=14 Augustus 2023 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212204/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&amp;objectid=193124 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Koördinate op Wikidata]]
[[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>3mymo1ynqirahp2wvpu1ielgc00wapf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kilt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404663</id>
    <revision>
      <id>2923061</id>
      <parentid>2811845</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15613" sha1="36b3zs5n3ogz510ab6j888y3m6sa14g" xml:space="preserve">[[Lêer:Scottish mercenaries in the Thirty Years War.jpg|duimnael|280px|Een van die eerste uitbeeldings van die kilt is dié Duitse afdruk wat Hooglanders uit omstreeks 1630 wys.]]

'n '''Kilt''' of '''Skotse romp''' ([[Skots-Gaelies]]: ''fèileadh''; [[Iers]]: ''féileadh'')&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Am Faclair Beag |url=https://www.faclair.com/ |website=www.faclair.com}}&lt;/ref&gt; is 'n kledingstuk wat lyk soos 'n knielengteromp wat om die lyf gedraai word en gemaak is van 'n geweefde wol met groot plooie aan die sykante en rugkant, met tradisioneel 'n wolgeruitpatroon. 

==Geskiedenis==
[[Lêer:Irish Army Pipe Band.jpg|duimnael|280px|Doedelsakspelers van die Ierse weermag in [[Saffraan (kleur)|saffraan]] kilts.]]
Die kilt het ontstaan uit die manskleredrag van die [[Skotse Hoogland]] en is in die 16de eeu die eerste keer aangeteken as die '''groot kilt''', 'n vollengtekledingstuk waarvan die boonste helfte as 'n mantel gedra kon word. Die moderne of '''klein kilt''' het in die 18de eeu ontstaan en is eintlik die onderste helfte van die groot kilt. Sedert die 19de eeu is dit verbind met die groter kultuur van Skotland, en in 'n breër sin met die [[Gaele|Gaeliese]] of [[Kelte|Keltiese]] erfenis. 

Hoewel die kilt meestal op amptelike byeenkomste en op die Hooglandse Spele en ander sportgeleenthede deur mans gedra word, is dit ook al aanvaar as 'n item van informele manlike kleredrag, en het dit teruggekeer na sy wortels as 'n alledaagse klere-item. 

Kilts word nou in 'n verskeidenheid materiale gemaak vir informele drag. 'n Verskeidenheid aanhangsels kan bygevoeg word en sakke ingevoeg word om die behoefte aan 'n ''sporran'' (&quot;beurs&quot;) onnodig te maak. Dit is ook al aanvaar as vrouedrag vir sekere sportsoorte.

Volgens die ''Dictionary of the Scots Language'' en ''Oxford English Dictionary'' kom die selfstandige naamwoord van die werkwoord ''kilt'' (&quot;om te omgord&quot;), wat weer van [[Noord-Germaanse tale|Skandinawiese]] oorsprong is.

==Variante==
Die naam &quot;kilt&quot; kan op die volgende kledingstukke van toepassing wees:

* Die tradisionele kledingstuk, óf in sy historiese óf in sy moderne vorm wat nou algemeen in [[Skotland]] is, gewoonlik in 'n geruite patroon.
* Die kilts wat deur Ierse [[doedelsak]]orkeste gedra word en gebaseer is op die Skotse kledingstuk, maar nou effekleurig is.&lt;ref name=&quot;Newsome 2005&quot;&gt;{{Cite web |last=Newsome |first=Matthew Allen C |date=1 July 2005 |title=On the Confusion of the Kilt as an Irish Garment |url=http://blog.albanach.org/2005/07/oh-dear.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015145248/http://blog.albanach.org/2005/07/oh-dear.html |archive-date=15 October 2009 |access-date=10 June 2009 |website=Albanach |location=Clemmons, NC |format=World Wide Web log}}&lt;/ref&gt;
* Variante van die Skotse kilt wat in ander Keltiese weergawes aangepas is, soos die Walliese en Corniese ''cilt''.

===Skotland===
[[Lêer:William Gordon Batoni.jpg|duimnael|200px|links|''Generaal William Gordon'', wat hier gewys word in 'n kilt wat destyds die drag van die koningin se eie regiment van Hooglanders was. Skildery deur Pompeo Batoni (1765-'66).]]

Organisasies wat die kompetisies in Hooglandse danse en doedelsakmusiek beoordeel, het almal reëls oor watter klere vir deelnemers toelaatbaar is. Volgens dié reëls moet kilts gedra word (buiten in die nasionale danse, wanneer vroue 'n rok moet dra).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Rules of the British Columbia Pipers Association |date=11 October 2007 |url=http://www.bcpipers.org/rules.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003153413/http://www.bcpipers.org/rules.html |publisher=BC Pipers' Association |access-date=10 June 2009 |archive-date=3 October 2009 |archivedate= 3 Oktober 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091003153413/http://www.bcpipers.org/rules.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Johnson |first=Erik |title=Costuming Regulations of the Scottish Official Board of Highland Dancing |url=http://www.margshighlanddancewear.com/sobhd.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130084357/http://margshighlanddancewear.com/sobhd.htm |archive-date=30 January 2009 |access-date=13 March 2009 |publisher=Margs highland dance wear}}&lt;/ref&gt;

====Ontwerp====
Die Skotse kilt is uniek wat betref die ontwerp, konstruksie en konvensie en verskil van ander klere wat aan die algemene beskrywing voldoen. Dit is 'n snyersromp wat om die draer se middellyf gedraai word; gewoonlik van die linkerkant af, om die voor- en agterkant en weer om die voorkant na die teenoorgestelde kant. Dit word aan albei kante met bande en gespes vasgemaak.

'n Kilt bedek die liggaam van die middellyf af tot in die middel van die knieë. Die oorvleuelende deel aan die voorkant word die &quot;voorskoot&quot; genoem en is plat, terwyl die enkellaag materiaal aan die kante en agter geplooi is. 'n Kiltspeld kan voor aan die boonste laag van die voorskoot geheg word, maar gaan nie deur die onderste laag nie omdat dit veronderstel is om gewig te verleen. Onderklere kan gedra word of nie, na gelang van die voorkeur van die draer, hoewel 'n &quot;ware Skot&quot; volgens tradisie nooit iets onder sy kilt dra nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pearson |first=Andrew |title=The Real Story: What does a Scotsman wear under his kilt? |url=http://www.tartansauthority.com/highland-dress/modern/how-to-wear-the-kilt/whats-down-under/the-real-story |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530045919/http://www.tartansauthority.com/highland-dress/modern/how-to-wear-the-kilt/whats-down-under/the-real-story |archive-date=2022-05-30 |access-date= |website=Scottish Tartans Authority }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cover-up&quot;&gt;{{Cite news |date=2 August 2004 |title=Scots Tradition Hit by Cover-Up Ruling |work=The Times |location=VK |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article464594.ece |url-status=dead |access-date=12 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100606054932/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article464594.ece |archive-date=6 June 2010}}&lt;/ref&gt; 

====Materiaal====
[[Lêer:Kilt&amp;Sporran.jpg|duimnael|140px|Die moderne Skotse kilt wat by aanddrag gedra word (2009) en 'n dekoratiewe ''sporran'' (&quot;beurs&quot;) wat van die middellyf af hang.]]
Die tipiese kilt soos gesien op moderne Hooglandspeles is van kepergeweefde kamwol. Die weefmetode gee aanleiding tot 'n besonderse diagoneel geweefde patroon. Dié manier van keperstof word &quot;tartan&quot; genoem wanneer dit volgens 'n sekere kleurpatroon geweef word. In teenstelling hiermee word kilts wat deur Ierse doeselsakspelers gedra word, van effekleurige materiaal gemaak. Die gewildste kleure is [[Saffraan (kleur)|saffraan]] en [[groen]]. 

Kilts word gewoonlik sonder 'n soom gemaak omdat 'n soom die kledingstuk te dik sal maak en sal veroorsaak dat dit verkeerd hang. Die presiese hoeveelheid materiaal wat gebruik word, hang af van verskeie faktore, soos die getal plooie en die grootte van die draer. 

====Ruitpatroon====
Een van die besonderse eienskappe van 'n ware Skotse kilt is sy ruitpatroon, of in Engels ook ''sett'' genoem. Die verband tussen individuele clans en families en spesifieke patrone kan dalk een of twee eeue teruggespeur word. Dit was eers in die 19de-eeuse [[Victoriaanse tydperk]] dat die stelsel van vandag se tartans met name stelselmatig opgeteken en geformaliseer is, meestal deur weefmaatskappye vir handelsdoeleindes. Tot in dié tyd is Hooglandse tartans eerder met streke verbind as met spesifieke clans.

Vandag is daar tartans vir distrikte, graafskappe, verenigings en korporasies. Daar is ''setts'' vir provinsies, skole en universiteite; vir sportgeleenthede; vir individue; en generiese patrone wat enigiemand kan dra.

''Setts'' word altyd horisontaal en vertikaal geranksik, en nooit diagonaal nie (buiten wanneer dit vir vrouerompe aangepas word). Hulle word gespesifiseer deur hulle garingtelling, die opvolging van kleure en hulle breedte-eenhede. As voorbeeld het die tartan van die clan Wallace 'n garingtelling van &quot;K/4 R32 K32 Y/4&quot; (K is swart, R is rooi en Y is geel). Dit beteken 4 eenhede van swart garing sal opgevolg word deur 32 eenhede van rooi, ensovoorts. Gewoonlik is die eenhede die spesifieke getal garings, maar solank die proporsies behou word, sal die uiteindelike patroon dieselfde wees. Daar is ook 'n spilpunt, waar die volgorde van die garing in die teenoorgestelder rigting begin loop om 'n spieëleffek te skep. Dit word 'n simmetriese tartan genoem. Sommige tartans, soos die clan Buchanan s'n, is asimmetries, wat beteken dit het nie 'n spilpunt nie. Die garings word in volgorde geweef tot aan die einde; die wewer begin dan weer voor vir die volgende ''sett''.

[[Lêer:Kilted.jpg|duimnael|links|200px|Die tartan van die Oliverfamilie (2006).]]
''Setts'' word verder gekenmerk deur hulle grootte, of die getal sentimeter in volle herhaling. Die grootte van 'n gegewe ''sett'' hang nie net af van die getal garings in die herhaling nie, maar ook van die gewig van die materiaal. Dit is omdat die garing dikker sal wees na gelang van die gewig van die materiaal, en dus sal dieselfde getal garings van 'n swaarder materiaal meer plek beslaan. Die presiese skakerings wat gebruik word, sal van die wewer afhang.

Tartans word kommersieel in vier standaardkleurvariasies geweef. &quot;Antieke&quot; of &quot;Ou&quot; kleure het dalk 'n effens verbleikte voorkoms om te lyk soos die groentekleure wat eens gebruik is. Antieke groene en bloue is ligter, terwyl rooie oranje kan lyk. &quot;Moderne&quot; kleure is helderder. &quot;Verweerde&quot; kleure lyk soos die ouer materiaal wat deur die elemente verweer is. Groene word ligbruin, bloue word grys en rooie is 'n dieper wynkleur. Die laaste kleurvariasie is &quot;Gedemp&quot;, wat neig na aardskakerings. Die groene is olyfkleurig, die bloue leisteenblou en die rooie 'n selfs dieper wynkleur. Dit beteken van die sowat 3&amp;nbsp;500 geregistreerde tartans in die Scottish Tartans Authority se databasis in 2004&lt;ref name=&quot;Newsome 2004&quot;&gt;{{Citation |last=Newsome |first=Matthew Allen C |title=What's the 'Official' Word About Tartans? |date=December 2004 |url=http://www.albanach.org/official.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101025073858/http://albanach.org/official.htm |place=Clemmons, [[North Caroline|NC]] |publisher=Albanach |access-date=21 May 2010 |archive-date=25 October 2010 |archivedate=25 Oktober 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101025073858/http://albanach.org/official.htm }}&lt;/ref&gt; is daar vier moontlike kleurvariasies vir elk, wat lei tot sowat 14&amp;nbsp;000 erkende tartankeuses.

Hoewel baie tartans jaarliks bygevoeg word, is die meeste van die geregistreerde patrone wat vandag beskikbaar is, van die 19de eeu af geskep deur kommersiële wewers wat met 'n groot verskeidenheid kleure gewerk het. 

====Bykomstighede====
[[Lêer:Highland Dance 002.jpg|duimnael|160px|'n Hooglandse danser wys hoe 'n kilt in aksie lyk. Dit word hier saam met 'n fluweelonderbaadjie gedra.]]

Die Skotse kilt word gewoonlik saam met wolkouse gedra wat by die knie omgeslaan word, en 'n ''sporran'' (Skots-Gaelies vir &quot;beurs&quot;), wat om die middellyf aan 'n ketting of leerband hang. 

Ander bykomstighede, na gelang van die formaliteit van die geleentheid, sluit in:

* 'n Gordel (gewoonlik met 'n geëmbosseerde gespe)
* 'n Baadjie (van verskeie tradisionele ontwerpe)
* 'n Kiltspeld
* 'n ''Sgian-dubh'' {Gaelies vir &quot;swart mes&quot;)

===Ierland===
Hoewel die oorsprong van die Ierse kilt steeds 'n onderwerp van debattering is, dui huidige bewyse daarop dat kilts in die [[Skotse Hoogland]] en eilande ontstaan het, en dat dit reeds sedert die vroeë 19de eeu deur Ierse nasionaliste gedra is en 'n simbool van Gaeliese identiteit geword het.&lt;ref name=&quot;scottishtartans1&quot;&gt;{{cite web |first=Matthew Allen C |last=Newsome |url=http://scottishtartans.org/education/irish_kilt.php |title=Hibernean Dress, Caledonian Custom |work=Scottish Tartans Museum |location=Franklin, NC |publisher=The Scottish Tartans Museum |year=2010 |access-date=15 March 2017 |archive-date=16 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316115326/http://scottishtartans.org/education/irish_kilt.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Effekleurige kilts is eers deur Ierse nasionaliste gedra en daarna deur Ierse regimente in die Britse weermag. Tartan was skaarser in Ierse kilts, omdat dit duurder was om te vervaardig. Net ryk Iere kon tartan bekostig.

Die Iere dra steeds kilts, maar dit is grootliks beperk tot formele geleenthede en troues. Ierse marsorkeste dra ook dikwels kilts.

[[Lêer:Scottish Kilt.jpg|200px|duimnael|links|'n Moderne kiltagtige kledingstuk.]]
===Ander Keltiese nasies===
Hoewel dit nie 'n tradisionele komponent van nasionale drag buite Skotland en Ierland is nie, het kilts onlangs in ander Keltiese nasies gewild geraak as 'n teken van Keltiese identiteit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.museumwales.ac.uk/en/faw/welshdress/ |title=Welsh National Dress |publisher=St. Fagan's National History Museum |access-date=11 June 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013002907/http://www.museumwales.ac.uk/en/faw/welshdress/ |archive-date=13 October 2008 }}&lt;/ref&gt; Kilts en tartans kan dus ook gesien word in [[Wallis]], [[Cornwall]], die [[Man (eiland)|eiland Man]], Brittanië en [[Galisië]]. Hoewel Northumbrië nie as 'n Keltiese streek beskou word nie, is kilts ook daar aanvaar.

[[Lêer:EdinburghModelKilt.JPG|duimnael|160px|'n Voorbeeld van 'n moderne kilt.]]
Kilts word ook tradisioneel deur mense in [[Oostenryk]] gedra, veral in [[Karintië]] en [[Opper-Oostenryk]], vanweë hulle Keltiese erfenis.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2004-08-06 |title=Is Austria the true home of the kilt? |url=https://english.radio.cz/austria-true-home-kilt-8089392 |access-date=2022-09-15 |website=Radio Prague International |language=en |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915095911/https://english.radio.cz/austria-true-home-kilt-8089392 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Moderne ontwerpe===
Kilts en ander rompe vir mans het in die 1980's 'n moderne modeneiging geword. Die Amerikaanse ontwerper Stephen Sprouse het 'n swart miniromp van denim oor swart jeans in 1983 bekend gestel. In 1984 het [[Jean Paul Gaultier]] 'n opskudding in die modebedryf veroorsaak toe hy minirompe en kilts vir mans weer bekend gestel het.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Duka|first=John|date=1984-10-27|title=Skirts for Men? Yes and No|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1984/10/27/style/skirts-for-men-yes-and-no.html|access-date=2020-08-10|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Van die laat 1990's af het moderne kilts in Skotland op die mark verskyn,&lt;ref&gt;{{cite news| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/850061.stm | title = Kilts Dance to New Tune | work =BBC News | date = 25 July 2000 | access-date =10 June 2009}}&lt;/ref&gt; asook in die VSA en [[Kanada]], in 'n reeks materiale soos [[leer]], denim, koordferweel en [[katoen]].&lt;ref&gt;{{cite news| last = Harper | first = Christina | url = http://heritage.scotsman.com/kilts/Revealing-a-newlook-kilt-for.2788499.jp | title = Revealing a New-Look Kilt for Everyday Wear | work = The Scotsman | at=Heritage &amp; Culture | access-date =10 June 2009 }}&lt;/ref&gt; Sommige is gebaseer op tradisionele Skotse kilts, terwyl ander net so lyk omdat hulle knielangterompe vir mans is. Hulle kan plooie hê en met velcro vasgemaak word in plaas van met gespes. Baie is ontwerp om sonder 'n ''sporran'' gedra te word en kan sakke of gereedskapsbelde hê.

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Kilts}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Kilt}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kleding]]
[[Kategorie:Skotland]]</text>
      <sha1>36b3zs5n3ogz510ab6j888y3m6sa14g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwik(II)sulfaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407178</id>
    <revision>
      <id>2923083</id>
      <parentid>2676609</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3380" sha1="835sn42cgdcu816eolqcyw4iudbt7k9" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hg|S|O|4}}
|CASNo=7783-35-9&lt;ref name=&quot;PC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Mercuric-sulfate|title=Compound summary|publisher=PubChem NIH|access-date=11 Oktober 2023}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= wit vastestof&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt; 
|Reuk=Reukloos &lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|Reukdrempel=
|Flitspunt=nie-brandbaar
|MolereMassa=296,66 [g/mol]&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|Kookpunt= 
|Smeltpunt= ontbind 450[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= hidroliseer in water; opl. in [[soutsuur]], verd. swawelsuur&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|Digtheid= 6,47 @ 20[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|Ksp=
|LD50= 57 [mg/kg] (oraal; rot)&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;
|struktuur=Kwik(II)sulfaat.JPG
|struktuur2=Kwik(II)sulfaat.png
|Ruimtegroep=Pmn2{{sub|1}}&lt;ref name=&quot;Bonef&quot;/&gt;
|Ruimtegroepnommer=31
|Strukturbericht=
|Selparms=a=658 pm;b= 478 pm; c=482 pm&lt;ref name=&quot;Bonef&quot;/&gt;
|HenryKonstante = 
}}

'''Kwik(II)sulfaat''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[kwik]] in sy [[oksidasietoestand]] +2 en [[swawelsuur]] met die chemiese formule {{chem|Hg|S|O|4}}.

Dit is baie [[toksies]] by inaseming en inname. Dit ontbind teen 450°C en vorm baie toksiese dampe van kwik en swaeloksiede. In water vorm dit 'n onoplosbare geel sulfaathidroksied.

Dit word gebruik vir die ekstraksie van [[goud]] en [[silwer]] uit [[piriet]]e en om ander kwikverbindings te vervaardig. Dit word ook in [[battery]]e se elektroliete aangewend. Dit word gebruik om [[kwik(I)chloried|kwik(I)-]] en [[kwik(II)chloried]] te vervaardig. In die [[analitiese chemie]] word dit gebruik om chloriedione te bind. Dit is 'n [[katalisator]] vir die produksie van [[asetaldehied]].

Dit word vervaardig deur [[kwik(II)oksied]] of kwik self in swaelsuur op te los.&lt;ref name=&quot;PC&quot;/&gt;

==Kristalstrukture==
Watervrye kwik(II)sulfaat kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur. Die kwikatome is in 'n verwring-tetraëdriese omringing deur vier suurstofatome wat tot tetraëdriese sulfaatione behoort. Die kwikatome is deur die sulfaatgroepe in sigsagkettings verbind.&lt;ref name=&quot;Bonef&quot;&gt;{{cite journal|title=The Crystal Structure of Anhydrous Mercuric Sulphate|authors=A. Bonefačić|journal=Croatica chimica acta|volume=35|year=1963|pages=195|url=https://hrcak.srce.hr/file/305917|access-date=11 Oktober 2023|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713144229/https://hrcak.srce.hr/file/305917|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die verbinding vorm 'n monohidraat {{chem|Hg|S|O|4}}.{{chem|H|2|O}} wat 'n ander ortorombiese struktuur het met ruimtegroep Pnma en  a = 787,96(9), b = 542,09(4), c = 897,04(7) pm. Die Hg-atoom is gekoördineer deur een sulfaat O-atoom en een watermolekule wat diskrete {{chem|Hg|S|O|4}}.{{chem|H|2|O}}-groepe vorm. Hulle is deur waterstofbindings verbind om 'n driedimensionele struktuur te vorm. Vier verder verwyderde O-atome van ander sulfaattetraëders voltooi 'n onreëlmatige oktaëder rondom die Hg-atoom.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Stålhandske, C. |year=1980|title= An x-ray and neutron diffraction study of mercury(ii) sulphate monohydrate|journal= Acta Crystallographica Section B Structural Crystallography and Crystal Chemistry|volume=36|issue=1|pages= 23-26|doi=10.1107/s0567740880002361}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfate}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kwik]]
[[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 62]]</text>
      <sha1>835sn42cgdcu816eolqcyw4iudbt7k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mooi Fees van die Vallei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407381</id>
    <revision>
      <id>2923164</id>
      <parentid>2622594</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5338" sha1="glqbr4yrig9j6z8nnor12y8pe432cls" xml:space="preserve">[[Beeld:Tomb of Nakht (6).jpg|thumb|240px|Die Mooi Fees van die Vallei, soos uitgebeeld in die grafkelder van die [[skriba]] Nacht.]]

Die '''Mooi Fees van die Vallei''' ([[Egipties]]: ''heb nefer en inet'';&lt;ref name=&quot;hethert&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hethert.org/beautifu.html|title=Beautiful Feast of the Valley|website=www.hethert.org|access-date=2014-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804123616/http://www.hethert.org/beautifu.html|archive-date=2017-08-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Arabies]]: عيد الوادي الجميل, ''Eid al-Wadi al-Jamil'') was 'n [[Antieke Egipte|antieke Egiptiese]] fees wat in die tyd van die [[Middelryk van Egipte|Middelryk]] en daarna jaarliks in [[Thebe, Egipte|Thebe]] (nou [[Luxor]]) gehou is. Dit was 'n kleurryke en vrolike geleentheid vir die inwoners van Thebe.&lt;ref name=&quot;touregypt&quot; /&gt;

Die heilige barke (bote) van die windgod, [[Amoen|Amoen-Re]], sy metgesel, [[Moet]], en seun, [[Chonsoe]], het die tempel by [[Karnak]] verlaat en die dodetempels van afgestorwe koninklikes aan die westeroewer van die [[Nyl]] en hulle heiligdomme in die [[Thebaanse Nekropolis]] aangedoen.

==Viering==
Die Mooi Fees van die Vallei was 'n viering van die dooies.&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ancient-egypt.co.uk/deir%20el%20bahri/index_2.htm|title=Ancient Egypt and Archaeology Web Site - AE, Deir el Bahri|website=www.ancient-egypt.co.uk|access-date=2018-02-26}}&lt;/ref&gt; Dit kan ouer as die [[Opetfees]] wees, want dit kan teruggespeur word na die Middelryk.&lt;ref name=&quot;touregypt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.touregypt.net/featurestories/festival.htm|title=Egypt: Grand Festivals in Ancient Egypt|website=www.touregypt.net}}&lt;/ref&gt;

Dit is glo van die begin van die Middelryk af gehou ter nagedagtenis van die oorledenes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/ceremonies/|title=Public religious ceremonies in ancient Egypt|website=www.reshafim.org.il|access-date=2014-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603013759/http://reshafim.org.il/ad/egypt/ceremonies/|archive-date=2016-06-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Saam met die Opetfees was die heilige optog die hoofgebeure op die liturgiese kalender van Thebe.&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt; Die jaarlikse fees is gehou met die [[volmaan]] van Maand Twee van die oesseisoen, Sjemoe.&lt;ref name=&quot;digitalegypt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/ideology/festivaldates.html|title=Festivals in the ancient Egyptian calendar|website=www.digitalegypt.ucl.ac.uk}}&lt;/ref&gt; Dit was die 10de van 12 maande op hulle kalender.&lt;ref name=&quot;digitalegypt&quot; /&gt;

Tydens die bewind van [[Hatsjepsoet]] het sy aan die hoof gestaan van beide die Opet- en die Mooi Fees van die Vallei vir Amoen.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hsc.csu.edu.au/ancient_history/personalities/egypt/2531/career.htm|title=NSW HSC Online|first=Charles Sturt|last=University|website=www.hsc.csu.edu.au|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714224620/http://www.hsc.csu.edu.au/ancient_history/personalities/egypt/2531/career.htm|archivedate=2014-07-14}}&lt;/ref&gt;

==Verrigtinge==
Aan die begin van die fees was daar 'n groot optog wat verskeie dae sou duur.&lt;ref name=&quot;kemetic&quot;&gt;{{cite web|url=http://kemetic-independent.awardspace.us/valley.htm|title=Beautiful Feast of the Valley|website=kemetic-independent.awardspace.us|access-date=16 Oktober 2023|archive-date= 4 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221713/http://kemetic-independent.awardspace.us/valley.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die optog sou deur Amoen self gelei word,&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt; van die ooste (opkomende son, nuwe lewe, rigting van die lewendes) na die weste (ondergaande son, land van die afgestorwenes).&lt;ref name=&quot;kemetic&quot; /&gt;

'n Standbeeld of ander afbeelding van Amoen, versier met 'n breë kraag en sonskyf,&lt;ref name=&quot;hethert&quot; /&gt; sou die priesters teen die Nyl af lei in 'n seremoniële boot of bark.&lt;ref name=&quot;touregypt&quot; /&gt; Die bark is dan in 'n skip bekend as die Oeserhet gelaai wat bedek was met [[goud]] en [[Edelsteen|edelstene]].&lt;ref name=&quot;hethert&quot; /&gt; Die Oeserhet is dan gevolg deur die bote van Moet en Chonsoe as deel van die [[Thebaanse Triade]].&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt;

Die optog het beweeg na die &quot;Tempel van Miljoen Jaar van die Koning&quot;, waar die inwoners offerandes van kos en drank sowel as blomme aan die vloot gebring het.&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt; Daar sou groot hoeveelhede blomme wees,&lt;ref name=&quot;digitalegypt&quot; /&gt; want die Egiptenare het geglo die blomme word gevul met die wese van die godheid.&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt; Hulle het dan die blomme na hulle familielede se grafte geneem om aan hulle respek te betoon en die opwekking van hulle gees te verseker.&lt;ref name=&quot;ancientegypt&quot; /&gt;

Eindelik sou Amoen se heiligdom in die ''[[Dodetempel van Hatsjepsoet|Djoser-djoseroe]]'' (&quot;allerheiligste&quot;) gedra word om die band te herbevestig tussen die koning van die gode en die koning van die mense.&lt;ref name=&quot;kemetic&quot; /&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|25em
|verwysings=

* Davies, V. &amp; Friedman R. &lt;cite&gt;Egypt&lt;/cite&gt;, British Museum Press, 1998
* Strudwick N &amp; Strudwick K. &lt;cite&gt;Thebes in Egypt&lt;/cite&gt;, Cornell University Press, 1999
}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Beautiful Festival of the Valley}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Thebaanse Dodeakker]]
[[Kategorie:Antieke Egipte]]</text>
      <sha1>glqbr4yrig9j6z8nnor12y8pe432cls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Owen Farrell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407897</id>
    <revision>
      <id>2923218</id>
      <parentid>2907272</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16321" sha1="g11mc5vgrge3knwxf3p4uskp5ltgunw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspeler
| naam                   = Owen Farrell
| beeld                  = [[Lêer:USO - Saracens - 20151213 - Owen Farrell 8.jpg|250px]]
| byskrif                = Owen Farrell in 2015
| vollenaam              = Owen Andrew O'Loughlin Farrell&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/five-things-you-didnt-know-about-owen-farrell-including-manchester-united-stint/ |title=5 Things you didn't know about Owen Farrell |publisher=Ruck |date=21 Augustus 2021 |accessdate=21 Augustus 2021}}&lt;/ref&gt;
| bynaam                 = 
| geboortedatum          = {{Geboortedatum en ouderdom|1991|9|24}}
| geboorteplek           = Wigan, [[Greater Manchester]], [[Engeland]]
| sterftedatum           = 
| sterfteplek            = 
| lengte                 = 1,88&amp;nbsp;m&lt;ref name=&quot;OFarrell&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/teams/england/player/43573 |title=Owen Farrell player profile |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;
| gewig                  = 92&amp;nbsp;kg&lt;ref name=&quot;OFarrell&quot; /&gt;
| ru_posisies            = [[Losskakel]], [[Senter]]
| ru_amateurjare         = 
| ru_amateurklubs        = 
| ru_amklubwedstryde     = 
| ru_amklubpunte         = 
| ru_amopdatering        = 
| ru_klubjare            = 2008–&lt;br /&gt;2009–2011
| ru_proklubs            = Saracens&lt;br /&gt;→ Bedford (leen)
| ru_klubwedstryde       = 237&lt;br /&gt;4
| ru_klubpunte           = (2&amp;nbsp;671)&lt;br /&gt;(11)
| ru_klubopdatering      = 
| super14                = 
| super14jare            = 
| super14wedstryde       = 
| super14punte           = 
| ru_currentclub         = Saracens
| super14opdatering      = 
| ru_provinsie           = 
| ru_provinsiejare       = 
| ru_provinsiewedstryde  = 
| ru_provinsiepunte      = 
| ru_provinsieopdatering = 
| ru_sewesnasionalejare  = 
| ru_sewesnasionalespan  = 
| ru_sewesnasionalekomp  = 
| ru_sewesopdatering     = 
| ru_nasionalespan       = Engeland o/20&lt;br /&gt;{{ENGru}}&lt;br /&gt;{{BILru}}
| ru_nasionalejare       = 2011–2012&lt;br /&gt;2012–&lt;br /&gt;2013–2021
| ru_nasionalewedstryde  = 7&lt;br /&gt;112&lt;br /&gt;6
| ru_nasionalepunte      = (10)&lt;br /&gt;(1&amp;nbsp;237)&lt;br /&gt;(34)
| ru_nsopdatering        = 
| ru_afrigtingklubs      = 
| ru_afrigtingjare       = 
| ru_afrigtingopdatering = 
| ander                  = 
| beroep                 = 
| eggenote               = 
| kinders                = 
| familie                = [[Andy Farrell]] (vader)&lt;br /&gt;[[Liam Farrell]] (neef)&lt;br /&gt;[[Connor Farrell]] (neef)&lt;br /&gt;[[Sean O'Loughlin]] (oom)&lt;br /&gt;[[Keiron O'Loughlin]] (oupa)
| skool                  = St. John Fisher Catholic High School, St. George's School
| universiteit           = Universiteit van Hertfordshire&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |url=http://www.herts.ac.uk/agent-zone/facts-and-figures/sporting-excellence |title=Sporting excellence &amp;#124; Agent Zone |accessdate=12 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312061208/http://www.herts.ac.uk/agent-zone/facts-and-figures/sporting-excellence |archive-date=12 Maart 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| url                    = 
}}

'''Owen Andrew O'Loughlin Farrell''' (gebore op 24 September 1991 in Wigan, [[Greater Manchester]], [[Engeland]]) is 'n [[Engelse]] professionele [[rugby]]speler wat as [[losskakel]] vir die Premier Rugbyklub [[Saracens]] speel en die kaptein van die [[Engelse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale span]] is. Hy het onder meer tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023]] vir Engeland uitgedraf.

Sedert 2012 het Farrell Engeland internasionaal verteenwoordig. Met meer as 1000 punte in 100 toetse is Farrell een van die hoogste puntemakers in toetsgeskiedenis. Alhoewel losskakel sy voorkeurposisie is, speel hy gereeld [[Senter|binnesenter]] op toetsvlak. Sy pa, die huidige hoofafrigter van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Andy Farrell]], het beide rugbyunie en [[rugby league|rugbyliga]] vir Engeland gespeel.

Farrel het twee jonger susters, Elleshia en Gracie, en een jonger broer, Gabriel.

== Vroeë lewe ==
Farrell het op agtjarige ouderdom rugbyliga in sy tuisdorp begin speel vir Wigan St Patricks.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wigantoday.net/sport/other-local-sport/marsh_backs_young_farrell_1_4155256 |title=Marsh backs young Farrell |work=Wigan Today |publisher=Johnston Publishing |date=18 Januarie 2012 |accessdate=12 Maart 2012 |archive-url=https://archive.today/20130222110422/http://www.wigantoday.net/sport/other-local-sport/marsh_backs_young_farrell_1_4155256 |archive-date=22 Februarie 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Toe sy pa Andy in 2005 vir Saracens onderteken het, verhuis sy gesin na Harpenden in [[Hertfordshire]], waar Owen op die ouderdom van 13 of 14 vir die eerste keer aan rugbyunie bekendgestel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.express.co.uk/posts/view/287492/Owen-Farrell-Before-we-moved-south-I-d-never-played-union-only-on-a-computer- |title=Owen Farrell: Before we moved south I'd never played union, only on a computer |publisher=Daily Express |author=Neil Squire |date=3 Desember 2011 |accessdate=12 Maart 2012}}&lt;/ref&gt;

In 2014 het Farrell aan die Guardian-koerant gesê: &quot;Dit was 'n groot verandering. Ek het 14 geword en ek was aanvanklik vasbeslote dat ek nie [[Wigan]] wou verlaat nie. Al my vriende was daar en ek was lief vir rugbyliga. Dit was al wat ek nog ooit geken het, en ek was seker dat ek nie van die suidwaartse skuif na Harpenden sou hou nie. Maar ek was later waarskynlik die eerste in die gesin wat gevestig geraak het.&quot;&lt;ref name=&quot;movingsouth&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2014/sep/05/owen-farrell-not-soft-too-young-premiership-world-cup|title=Owen Farrell: 'Communicating and being loud is a big part of my game' |publisher=[[The Guardian]] |author=Donald McRae |date=5 September 2014 |accessdate=17 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlike lewe ==
Hy trou in Julie 2018 met sy jarelange vriendin Georgie. Hulle het twee seuns wat in Maart 2019 en Maart 2021 gebore is.

Ondanks sy sukses voel Farrell ongemaklik om die middelpunt van aandag te wees. Die voormalige Engelse hoofafrigter, Stuart Lancaster, het Farrell beskryf as &quot; 'n meer [[Introvert|introverte]] as ekstroverte persoon.&quot;&lt;ref name=&quot;TheTimesProfile2022&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-real-owen-farrell-driven-intense-but-loves-belting-out-take-that-k5pgvhh0g |title=The real Owen Farrell: Driven, intense . . . but loves belting out Take That |publisher=The Times |author=Will Kelleher |date=18 November 2022 |accessdate=16 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy in 2014 deur die spanmaat Danny Care as luidrugtig in sy bevele op die veld beskryf is, het Farrell aan [[The Guardian]] gesê: “Dit is goed en deel van my spel. Ek was nog nooit skaam daaroor nie. Maar mens moet seker maak dat jy dit met kennis en prestasie rugsteun.&quot;&lt;ref name=&quot;movingsouth&quot; /&gt;

In teenstelling met sy uiters mededingende, oorheersende teenwoordigheid op die veld, is Farrell baie beskermend oor sy privaatlewe en handhaaf wat al beskryf is as &quot; 'n dowwe openbare persona.&quot;&lt;ref name=&quot;TheTimesProfile2022&quot; /&gt;

Farrell het vir 'n graad in bestuur en leierskap gestudeer. Die onderwerp van sy 12&amp;nbsp;000 woorde verhandeling was reflektiewe leer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/nov/01/owen-farrell-england-captain-rugby-world-cup-final |title=Owen Farrell was born to lead England – just don't expect him to talk about it |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=1 November 2019 |accessdate=18 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;

Farrell vier elke punt wat hy op die veld behaal deur sy wysvingers aanmekaar te koppel om 'n 'JJ' teken te maak, die Joining Jack-saluut.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://joiningjack.org/ |title=Joining Jack – Join Jacks' fight against Duchenne Muscular Dystrophy |publisher=Joining Jack |accessdate=4 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt; Joining Jack is 'n liefdadigheidsorganisasie gewy aan die behoeftes van lyers aan Duchenne-spierdistrofie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.express.co.uk/sport/rugby-union/1043550/Owen-Farrell-celebration-what-does-Owen-Farrell-celebration-mean-England-rugby |title=Owen Farrell celebration: What does England rugby star's celebration mean? |publisher=The Express |author=Andy Wilson |date=10 November 2018 |accessdate=22 Mei 2019}}&lt;/ref&gt; Farrell is ook 'n beskermheer van die Duchenne-spierdistrofie-liefdadigheid in Engeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.duchenneuk.org/FAQs/owen-farrell |title=Owen Farrell |publisher=Duchenne UK |accessdate=22 Mei 2019 |archive-date=18 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718150255/https://www.duchenneuk.org/FAQs/owen-farrell |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Loopbaanstatistiek ==
=== Lys van internasionale drieë ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
! Nommer
! Posisie
! Punte
! Drieë
! Resultaat
! Opponent
! Lokaal
! Datum
! class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| 1
| [[Losskakel]]
| 15
| 1
| Gewen
| {{AUSru}}
| [[Twickenham-stadion]]
| [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks|2 November 2013]]
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/204579.html | title = England fight back to beat Australia | last = Hamilton | first = Tom | date = 2 November 2013 | website = ESPN | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2
| [[Losskakel]]
| 22
| 1
| Gewen
| {{ITAru}}
| [[Stadio Olimpico]]
| 15 Maart 2014
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = http://www.rbs6nations.com/en/matchcentre/21606.php | title = England rack up a half century in Rome | date = 15 Maart 2014 | website = Six Nations Rugby | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 3
| [[Senter]]
| 17
| 1
| Gewen
| {{ITAru}}
| [[Stadio Olimpico]]
| 14 Februarie 2016
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.sixnationsrugby.com/en/matchcentre/29412.php | title = Joseph hat-trick inspires England to cut loose in Rome | date = 14 Februarie 2016 | website = Six Nations Rugby | accessdate = 4 Augustus 2023 | archive-date = 13 Januarie 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180113200159/https://www.sixnationsrugby.com/en/matchcentre/29412.php | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 4
| [[Senter]]
| 18
| 1
| Gewen
| {{AUSru}}
| [[Melbourne Reghoekige Stadion]]
| 18 Junie 2016
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=289797&amp;league=289234 | title = England claim famous victory | last = Withers | first = Andy | date = 18 Junie 2016 | website = ESPN | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 5
| [[Senter]]
| 19
| 1
| Gewen
| {{RSAru}}
| [[Twickenham-stadion]]
| [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks|12 November 2016]]
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=282893&amp;league=282879 | title = England emphatically end Springboks hoodoo | date = 12 November 2016 | website = ESPN | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 6
| [[Senter]]
| 16
| 1
| Gewen
| {{ITAru}}
| [[Stadio Olimpico]]
| 4 Februarie 2018
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.sixnationsrugby.com/matchcentre/live/italy-v-england/#live | title = SIMMONDS AND WATSON DOUBLES COMPLETE ENGLAND'S ITALIAN JOB | date = 4 Februarie 2018 | website = Six Nations Rugby | accessdate = 4 Augustus 2023 | archive-date = 21 September 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210921235333/https://www.sixnationsrugby.com/matchcentre/live/italy-v-england/#live | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 7
| [[Senter]]
| 13
| 1
| Verloor
| {{SCOru}}
| [[Murrayfield-stadion]]
| 24 Februarie 2018
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.sixnationsrugby.com/matchcentre/live/scotland-v-england/#report | title = JONES DOUBLE HELPS SCOTLAND TO BRILLIANT CALCUTTA CUP SUCCESS | date = 24 Februarie 2018 | website = Six Nations Rugby | accessdate = 4 Augustus 2023 | archive-date =  2 September 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230902052116/https://www.sixnationsrugby.com/matchcentre/live/scotland-v-england/#report | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 8
| [[Senter]]
| 16
| 1
| Verloor
| {{RSAru}}
| [[Ellispark-stadion]]
| 9 Junie 2018
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=292953&amp;league=289234 | title = South Africa begin new era with dramatic win over England at Ellis Park | last = Bennett | first = Charlie | date = 9 Junie 2018 | website = ESPN | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 9
| [[Losskakel]]
| 22
| 1
| Gewen
| {{AUSru}}
| [[Twickenham-stadion]]
| [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks|24 November 2018]]
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46293309 | title = England 37-18 Australia: May, Daly, Cokanasiga and Farrell all cross | last = Fordyce | first = Tom | date = 24 November 2018 | website = [[BBC]] | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 10
| [[Losskakel]]
| 17
| 1
| Gewen
| {{FRAru}}
| [[Twickenham-stadion]]
| 10 Februarie 2019
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | url = https://www.sixnationsrugby.com/report/may-treble-inspires-england-to-big-france-triumph/#report | title = MAY TREBLE INSPIRES ENGLAND TO BIG FRANCE TRIUMPH | last = Baker | first = Luke | date = 10 Februarie 2019 | website = Six Nations Rugby | accessdate = 4 Augustus 2023 }}&lt;/ref&gt;
|}

=== Internasionale analise volgens opponent ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%; text-align: right;&quot;
! Opponent
! Gespeel
! Wen
! Verloor
! Gelykop
! Drieë
! Punte
! Wen %
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ARGru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 54 || 75
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AUSru}}{{efn|Sluit een Britse en Ierse Leeus-toetsverskyning in, wat tydens die 2013 Australië-toer behaal is.}} || 16 || 13 || 3 || 0 || 3 || 217 || 81,3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{FIJru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 20 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{FRAru}} || 12 || 8 || 4 || 0 || 1 || 119 || 66,7
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 10 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{IRLru}} || 13 || 9 || 4 || 0 || 0 || 127 || 69,2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ITAru}} || 10 || 10 || 0 || 0 || 3 || 127 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{JPNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 15 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NZLru}}{{efn|Sluit drie Britse en Ierse Leeus-toetsverskynings in, en een-en-dertig punte wat tydens die 2017 Nieu-Seelandse toer behaal is.}} || 10 || 3 || 5 || 2 || 0 || 96 || 40
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SCOru}} || 10 || 6 || 3 || 1 || 1 || 110 || 65
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{RSAru}}{{efn|Sluit twee Britse en Ierse Leeus-toetsverskynings in, en drie punte wat tydens die 2021 Suid-Afrika-toer behaal is.}} || 14 || 4 || 9 || 1 || 2 || 126 || 32,1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{TGAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 15 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 8 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{USAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 100
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{WALru}} || 13 || 7 || 6 || 0 || 0 || 143 || 53,8
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Loopbaan
| 112 || 73 || 35 || 4 || 10 || 1,181 || 68,2
|}
Korrek teen 4 Augustus 2023&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/player/82092.html?class=1;template=results;type=player;view=match|title=Rugby Union – ESPN Scrum – Statsguru – Player analysis – Owen Farrell – Test matches|publisher=ESPNscrum|accessdate=26 Julie 2021|archive-date= 5 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205001241/http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/player/82092.html?class=1;template=results;type=player;view=match|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://en.espn.co.uk/england/rugby/player/82092.html|title=Owen Farrell|date=7 Julie 2019|access-date=24 Oktober 2023|archive-date= 4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104204549/http://en.espn.co.uk/england/rugby/player/82092.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{en}} [http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/player/82092.html Owen Farrell op ESPNscrum]

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Farrell, Owen}}
[[Kategorie:Engelse rugbyspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1991]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>g11mc5vgrge3knwxf3p4uskp5ltgunw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nasionale Rugbysportfederasie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409634</id>
    <revision>
      <id>2923116</id>
      <parentid>2737578</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2923116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5091" sha1="9b7xhpiei419epg4pm7felffyfslqwu" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Nasionale Rugbysportfederasie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Nasionale Rugbysportfederasie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e naam
|1 = ''Federación Deportiva Nacional de Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = FDNR
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Chili}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1953
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1991
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Suid-Amerika Rugby]]
|opskrif10 = President
|10 = Cristian Rudloff
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Santiago de Chile]], Chili
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Spaans
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://chile.rugby/ ''chile.rugby'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Nasionale Rugbysportfederasie''' ([[Spaans]]: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', afgekort “FDNR”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Chili]] beheer. Die beheerliggaam is in 1953 gestig en in [[Santiago de Chile]] gesetel. Sedert 1991 verteenwoordig dit Chili by [[Wêreldrugby]] en sedert 1988 ook by [[Suid-Amerika Rugby]] (SAR).

== Geskiedenis ==
Die Nasionale Rugbysportfederasie is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; In 2015 is die Chileense Rugbyfederasie in Nasionale Rugbysportfederasie hernoem.

== Taak ==
Die Nasionale Rugbysportfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Kondors), vroue en jeug. Die FDNR hou ook toesig oor sewesrugby in Chili en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Chileense [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Chili. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Chile Sevens'' is die Chileense sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief.

== Kenteken ==
Die Nasionale Rugbysportfederasie se kenteken toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://chile.rugby/ Die Nasionale Rugbysportfederasie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Chili]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>9b7xhpiei419epg4pm7felffyfslqwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uruguaanse Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409638</id>
    <revision>
      <id>2923118</id>
      <parentid>2737579</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2923118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4949" sha1="mqy8pfinr8u3sglreoor5puf2t4upnj" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Uruguaanse Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Uruguaanse nasionale rugbyspan.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Uruguaanse Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e naam
|1 = ''Unión de Rugby del Uruguay''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = URU
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Uruguay}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1951
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1989
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Suid-Amerika Rugby]]
|opskrif10 = President
|10 = Sebastian Piñeyrua
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Montevideo]], Uruguay
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Spaans
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://uru.org.uy/ ''uru.org.uy'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Uruguaanse Rugbyunie''' ([[Spaans]]: ''Unión de Rugby del Uruguay'', afgekort “URU”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Uruguay]] beheer. Die beheerliggaam is in 1951 gestig en in [[Montevideo]] gesetel. Sedert 1989 verteenwoordig dit Uruguay by [[Wêreldrugby]] en sedert 1988 ook by [[Suid-Amerika Rugby]] (SAR).

== Geskiedenis ==
Die Uruguaanse Rugbyunie is in 1951 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay |title=Uruguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Uruguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=26 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Uruguaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Teros), vroue en jeug. Die URU hou ook toesig oor sewesrugby in Uruguay en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Uruguaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Uruguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. ''Uruguay A'' is die tweede nasionale span van Uruguay en hulle neem aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Uruguay. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Uruguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Uruguay Sevens'' is die Uruguaanse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' wat in 1950 gestig is en tans deur elf spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Montevideo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Uruguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Uruguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Peñarol]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Paraguay]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief.

== Kenteken ==
Die Uruguaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n hemelblou [[bronskiewiet]] op ’n swart agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Teros'' (“die Teros”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Charadriidae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://uru.org.uy/ Die Uruguaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Uruguay]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>mqy8pfinr8u3sglreoor5puf2t4upnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Namibiese Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409642</id>
    <revision>
      <id>2923138</id>
      <parentid>2900122</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein korreksies</comment>
      <origin>2923138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5012" sha1="7ihycf3e6lv9gomnw3q4b6zfclynab8" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Namibiese Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Logo Namibia Rugby.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Namibiese Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Namibia Rugby Union''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = NRU
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Namibië}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1990
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1990
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Rugby Afrika]]
|opskrif10 = President
|10 = Corrie Mensah
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Windhoek]], Namibië
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Engels
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [http://nru.com.na/ ''nru.com.na'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Namibiese Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Namibia Rugby Union'', afgekort “NRU”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Namibië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1990 gestig en in [[Windhoek]] gesetel. Sedertdien verteenwoordig dit Namibië by [[Wêreldrugby]] en ook by [[Rugby Afrika]] (RA).

== Geskiedenis ==
Nog tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] is in 1916 in [[Windhoek]] die eerste plaaslike beheerliggaam “Damaraland Rugbyvoetbalunie” gestig en was ondergeskik aan die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]], die huidige [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] se voorloper.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}&lt;/ref&gt; In 1952 is die plaaslike beheerliggaam in Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SWARVU) hernoem. Die Namibiese Rugbyunie is in 1990 as opvolger van die SWARVU gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia |title=Namibia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die Namibiese Rugbyunie in 1990 by die vier jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2018 is rugby as een van Namibië se nasionale sportsoorte erken.&lt;ref&gt;{{en}} ''Cabinet approves categorisation of sports codes.'' Namibia Press Agency, 2 Augustus 2018.&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Namibiese Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Welwitschias), vroue en jeug. Die NRU hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Namibië en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Namibiese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Namibiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Namibië. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |title=Honours and Timeline |publisher=Namibiese Rugbyunie |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009180009/https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Net soos ander rugbylande beskik Namibië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Namibië is die Rugbypremierliga (RPL) met agt spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fnbrugby.my.na/index.html |title=FNB Rugby |publisher=[[Rugbypremierliga]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is die meeste spelers van die Namibiese nasionale span uit dié liga afkomstig, van die ander spelers is veral in Suid-Afrika en [[Frankryk]] aktief.

== Kenteken ==
Die beheerliggaam Namibiese Rugbyunie se kenteken toon ’n [[visarend]], [[Wapen van Namibië|Namibië se wapendier]]. Die nasionale span se bynaam is ''Welwitschias'', ontleen aan die [[Welwitschia|gelyknamige nasionale plant]] van Namibië.

== Sien ook ==
* [[Krieket Namibië]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [http://nru.com.na/ Die Namibiese Rugbyunie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Namibië]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>7ihycf3e6lv9gomnw3q4b6zfclynab8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923188</id>
      <parentid>2923138</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="cqr4h4yh05sgnhyq33r9uf2v18ax8wq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Namibiese Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Logo Namibia Rugby.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Namibiese Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Namibia Rugby Union''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = NRU
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Namibië}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1990
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1990
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Rugby Afrika]]
|opskrif10 = President
|10 = Corrie Mensah
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Windhoek]], Namibië
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Engels
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [http://nru.com.na/ ''nru.com.na'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Namibiese Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Namibia Rugby Union'', afgekort “NRU”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Namibië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1990 gestig en in [[Windhoek]] gesetel. Sedertdien verteenwoordig dit Namibië by [[Wêreldrugby]] en ook by [[Rugby Afrika]] (RA).

== Geskiedenis ==
Nog tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] is in 1916 in [[Windhoek]] die eerste plaaslike beheerliggaam “Damaraland Rugbyvoetbalunie” gestig en was ondergeskik aan die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]], die huidige [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] se voorloper.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}&lt;/ref&gt; In 1952 is die plaaslike beheerliggaam in Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SWARVU) hernoem. Die Namibiese Rugbyunie is in 1990 as opvolger van die SWARVU gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia |title=Namibia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die Namibiese Rugbyunie in 1990 by die vier jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2018 is rugby as een van Namibië se nasionale sportsoorte erken.&lt;ref&gt;{{en}} ''Cabinet approves categorisation of sports codes.'' Namibia Press Agency, 2 Augustus 2018.&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Namibiese Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Welwitschias), vroue en jeug. Die NRU hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Namibië en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Namibiese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Namibiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Namibië. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |title=Honours and Timeline |publisher=Namibiese Rugbyunie |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009180009/https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Net soos ander rugbylande beskik Namibië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Namibië is die Rugbypremierliga (RPL) met agt spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fnbrugby.my.na/index.html |title=FNB Rugby |publisher=[[Rugbypremierliga]] |accessdate=8 Augustus 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Sedertdien is die meeste spelers van die Namibiese nasionale span uit dié liga afkomstig, van die ander spelers is veral in Suid-Afrika en [[Frankryk]] aktief.

== Kenteken ==
Die beheerliggaam Namibiese Rugbyunie se kenteken toon ’n [[visarend]], [[Wapen van Namibië|Namibië se wapendier]]. Die nasionale span se bynaam is ''Welwitschias'', ontleen aan die [[Welwitschia|gelyknamige nasionale plant]] van Namibië.

== Sien ook ==
* [[Krieket Namibië]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [http://nru.com.na/ Die Namibiese Rugbyunie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Namibië]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>cqr4h4yh05sgnhyq33r9uf2v18ax8wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimbabwiese Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409643</id>
    <revision>
      <id>2923140</id>
      <parentid>2900171</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein korreksies</comment>
      <origin>2923140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5486" sha1="cggfmpzgrqcb3667oacjox3tekg4wcz" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Zimbabwiese Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Zimbabwe rugby team logo.PNG
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Zimbabwiese Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Zimbabwe Rugby Union''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = ZRU
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Zimbabwe}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1895
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1987
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Rugby Afrika]]
|opskrif10 = President
|10 = Aaron Jani
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Harare]], Namibië
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Engels
|opskrif13 = 
|13 = 
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Zimbabwiese Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe Rugby Union'', afgekort “ZRU”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Zimbabwe]] beheer. Die beheerliggaam is in 1895 gestig en in [[Harare]] gesetel. Sedert 1987 verteenwoordig dit Zimbabwe by [[Wêreldrugby]] en ook by [[Rugby Afrika]] (RA).

== Geskiedenis ==
In 1895 is die beheerliggaam Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'', RRFU) gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=93&amp;Itemid=50 |title=The History of Zimbabwe Rugby |publisher=Zimbabwiese Rugbyunie |accessdate=4 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004155145/http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=93&amp;Itemid=50 |archive-date=4 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt; In 1980 is dit in Zimbabwiese Rugbyunie (''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU) hernoem. Sewe jaar later het die Zimbabwiese Rugbyunie ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/zimbabwe |title=Zimbabwe |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ook in 1987 het die Zimbabwiese Rugbyunie ’n lid geword van die kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Zimbabwiese Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Sables), vroue en jeug. Die ZRU hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Zimbabwe en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Zimbabwiese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Zimbabwiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Die ''Zimbabwe Sevens'' is die Zimbabwiese [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die aantal skole wat rugby aanbied, is om historiese redes egter klein. Dit is veral privaat skole wat op die behoeftes van ’n klein hoër- en middelklas gemik is en deur die bevolkingsmeerderheid nie bekostig kan word nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/rugby-needs-big-changes/ |title=Rugby needs big changes |publisher=The Herald |date=10 Junie 2011 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Net soos ander rugbylande beskik Zimbabwe oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Vanweë die swak strukture beskik Zimbabwe slegs oor ’n klein rugbyliga, die ''Super Six Rugby League'' met ses spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pressreader.com/zimbabwe/the-manica-post/20210507/281745567259331 |title=Super Six rugby is back |publisher=pressreader.com |author=Ray Bande |date=7 Mei 2021 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Zimbabwe Goshawks'' wat aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deelneem en sy tuiswedstryde tydens dié toernooi in [[Kaapstad]] speel. Sedertdien is die meeste spelers van die Zimbabwiese nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newsday.co.zw/thestandard/sport/article/9931/jam-packed-currie-cup-schedule-for-zimbabwe |title=Jam-packed Currie Cup schedule for Zimbabwe |publisher=The Standard |author=Daniel Nhakaniso |date=13 Februarie 2022 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief.

== Kenteken ==
Die beheerliggaam Zimbabwiese Rugbyunie se kenteken toon ’n goue [[Zimbabwiese voël]] (die [[Wapen van Zimbabwe|wapendier van die land]]) op ’n rooi ster, soos dit op die [[vlag van Zimbabwe]] verskyn. Die nasionale span se bynaam is ''Sables'', ontleen aan die [[swartwitpens]] (die nasionale dier van dié Afrikaland), wat in Engels ''sable antelope'' genoem word.

== Sien ook ==
* [[Zimbabwe Krieket]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Zimbabwe]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>cggfmpzgrqcb3667oacjox3tekg4wcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivoriaanse Rugbyfederasie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409654</id>
    <revision>
      <id>2923133</id>
      <parentid>2899791</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2923133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4650" sha1="t2wgoy7kq2ri5fsei0ute7sp8zabgcx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Ivoriaanse Rugbyfederasie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Ivoriaanse Rugbyfederasie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Frans]]e naam
|1 = ''Fédération Ivoirienne de Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = FIJ
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Ivoorkus}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1961
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1988
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Rugby Afrika]]
|opskrif10 = President
|10 = Marcellin Zahui
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Abidjan]], Ivoorkus
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Frans
|opskrif13 = 
|13 = 
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Ivoriaanse Rugbyfederasie''' ([[Frans]]: ''Fédération ivoirienne de rugby'', afgekort “FIR”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Ivoorkus]] beheer. Die beheerliggaam is in 1961 gestig en in [[Abidjan]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit Ivoorkus by [[Wêreldrugby]] en sedert 1986 ook by [[Rugby Afrika]] (RA).

== Geskiedenis ==
Die Ivoriaanse Rugbyfederasie is in 1961 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast |title=Ivory Coast |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Ivoriaanse Rugbyfederasie ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Ivoriaanse Rugbyfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Olifante), vroue en jeug. Die FIR hou ook toesig oor sewesrugby in Ivoorkus en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Ivoriaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Ivoriaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Ivoorkus. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Ivoorkus oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Die nasionale rugbykampioenskap in Ivoorkus (''Championnat National de Rugby a XV'') word in twee afdelings tussen altesaam 20 spanne met promosie en relegasie beslis. Die eerste afdeling Ivoorse Rugbyliga (''Ligue ivoire rugby'', LIR) word tussen agt spanne beslis en die tweede afdeling Rugbyskool (''École de rugby'') tussen twaalf spanne.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |title=Bilan moral de la saison sportive 2018–2019 |publisher=Ivoriaanse Rugbyfederasie |accessdate=6 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206020951/https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |archive-date=6 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Frankryk aktief.

== Kenteken ==
Die Ivoriaanse Rugbyfederasie se kenteken toon ’n rugbyspeler met doelpale op die agtergrond en ’n [[Afrika-olifant]], Ivoorkus se wapendier. Die nasionale span se bynaam is ''Les éléphants'' (“die olifante”).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{fr}} [https://rugby.ci/ Amptelike webwerf van die Ivoriaanse Rugbyfederasie] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20211018040718/https://rugby.ci/ |date=18 Oktober 2021}}

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Ivoorkus]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>t2wgoy7kq2ri5fsei0ute7sp8zabgcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Amerika Rugby</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409725</id>
    <revision>
      <id>2923111</id>
      <parentid>2854374</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2923111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="8gezlvmkmda8d7ay0lrd61rpen463ei" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Suid-Amerika Rugby
|kleur = 
|titel =
|beeld = Sudamerica rugby logo.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van Suid-Amerika Rugby
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e en [[Portugees|Portugese]] naam
|1 = ''Sudamérica Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = SAR
|opskrif3 = Vasteland
|3 = [[Suid-Amerika]]
|opskrif4 = Lede
|4 = 16
|opskrif5 = [[Sport]]soorte
|5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif6 = Gestig op
|6 = 14 Oktober 1988
|opskrif7 = Gestig in
|7 = [[Asunción]], [[Paraguay]]
|opskrif8 = Sambreelorganisasie
|8 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif9 = Aangesluit in
|9 = 1988
|opskrif10 = President
|10 = Sebastián Piñeyrúa ({{vlagland|Uruguay}})
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Buenos Aires]], [[Argentinië]]
|opskrif12 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]]
|12 = Spaans en Portugees
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://www.sudamerica.rugby/ ''sudamerica.rugby'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

'''Suid-Amerika Rugby''' ([[Spaans]] en [[Portugees]]: ''Sudamérica Rugby'', afgekort “SAR”) is die kontinentale beheerliggaam vir [[rugby]] in [[Suid-Amerika]]. Hulle is ook een van [[Wêreldrugby]] se ses kontinentale konfederasies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america |title=South America |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=17 Desember 2023}}&lt;/ref&gt; Die konfederasie is in 1988 gestig en hulle hoofkantoor is in [[Buenos Aires]], [[Argentinië]], geleë. Die [[amptelike taal|amptelike tale]] is Spaans en Portugees en Sebastián Piñeyrúa dien as president van Suid-Amerika Rugby.

Suid-Amerika Rugby organiseer verskeie vastelandse toernooie, insluitend die [[Amerikas Rugbykampioenskap]] (saam met [[Rugby Amerikas Noord]]) en die [[Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap]] vir nasionale seniorrugbyspanne vir mans, vroue en jeug. Suid-Amerika Rugby hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Suid-Amerika en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Pan-Amerikaanse Sportorganisasie (PASO) saam.

In 1988 is Suid-Amerika Rugby in [[Asunción]], [[Paraguay]], deur [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]] as CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”) gestig.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=Suid-Amerika Rugby |date=2021 |accessdate=17 Desember 2023}}&lt;/ref&gt; In 2015 is CONSUR in Suid-Amerika Rugby hernoem.

== Lidlande ==
[[Lêer:South and Central America WorldRugby federations by number of registered players (2018).svg|duimnael|links|400px|Lidlande van Suid-Amerika Rugby volgens aantal geregistreerde rugbyspelers in 2018:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://resources.world.rugby/worldrugby/document/2020/07/28/212ed9cf-cd61-4fa3-b9d4-9f0d5fb61116/P56-57-Participation-Map_v3.pdf |title=Global Participation in Rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2018 |accessdate=17 Desember 2023}}&lt;/ref&gt;
{{columns-list|2|
{{sleutel|#803300ff|&gt;100&amp;nbsp;000 lisensies}}
{{sleutel|#aa4400ff|&gt;40&amp;nbsp;000 lisensies}}
{{sleutel|#d45500ff|&gt;20&amp;nbsp;000 lisensies}}
{{sleutel|#ff6600ff|&gt;10&amp;nbsp;000 lisensies}}
{{sleutel|#ff9955ff|&gt;5&amp;nbsp;000 lisensies}}
{{sleutel|#ffccaaff|&lt;5&amp;nbsp;000 lisensies}}}}]]
Suid-Amerika Rugby het tans 16 lede:

{{columns-list|2|
* {{vlagland|Argentinië}} ([[Argentynse Rugbyunie|UAR]])
* {{vlagland|Bolivië}}
* {{vlagland|Brasilië}} ([[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|CBRu]])
* {{vlagland|Chili}} ([[Nasionale Rugbysportfederasie|FDNR]])
* {{vlagland|Colombia}}
* {{vlagland|Costa Rica}}
* {{vlagland|Ecuador}}
* {{vlagland|El Salvador}}
* {{vlagland|Guatemala}}
* {{vlagland|Honduras}}
* {{vlagland|Nicaragua}}
* {{vlagland|Panama}}
* {{vlagland|Paraguay}} ([[Paraguaanse Rugbyunie|URP]])
* {{vlagland|Peru}}
* {{vlagland|Uruguay}} ([[Uruguaanse Rugbyunie|URU]])
* {{vlagland|Venezuela}}
}}

== Sien ook ==
* [[CONMEBOL]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} {{pt}} [https://www.sudamerica.rugby/ Amptelike webwerf]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Suid-Amerika]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>8gezlvmkmda8d7ay0lrd61rpen463ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keurvorstedom Palts</title>
    <ns>0</ns>
    <id>410548</id>
    <revision>
      <id>2923059</id>
      <parentid>2903313</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23170" sha1="fj1bss5q5pw3hlrkth75g3p23c6zjkl" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam=''Kurfürstentum Pfalz''([[Duits]])&lt;br /&gt;''Kurferschdendom Palz''(Paltsies)|gewone_lang_naam=Keurvorstedom Palts
|gewone_naam=Palts
|kontinent=Europa
|land=[[Heilige Romeinse Ryk]]
|jaar_begin=1085|jaar_einde=1803
|beeld_vlag=Banner of the Palatinate.svg
|beeld_wapen=Arms of the Electoral Palatinate (Variant 1).svg
|beeld_kaart=Locator Electoral Palatinate within the Holy Roman Empire (1618).svg
|beeld_kaart_byskrif=Gebied van die Keurvorstedom Palts in 1618, voor die [[Dertigjarige Oorlog]]
|status=Keurvorstedom
|status_teks=Staat in die [[Heilige Romeinse Ryk]]|regeringstipe=Monargie
|titel_leier=Keurvors
|era={{hlist||[[Middeleeue]]|[[Renaissance]]}}|leier1=Hendrik van Laach (&lt;small&gt;eerste&lt;/small&gt;)
|jaar_leier1=1085–1095
|leier2=Maximiliaan I Josef van Beieren (&lt;small&gt;laaste&lt;/small&gt;)
|jaar_leier2=1799–1803
|hoofstad={{unbulleted list||[[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] (&lt;small&gt;1085–1690&lt;/small&gt;)|[[Düsseldorf]] (&lt;small&gt;1690–1720&lt;/small&gt;)|[[Mannheim]] (&lt;small&gt;1720–1803&lt;/small&gt;)}}
|algemene_tale={{unbulleted list||[[Duits]]|Paltsies}}
|gebeurtenis1=Bevestig as 'n Keurvorstedom|datum_gebeurtenis1=10 Jan. 1356
|gebeurtenis2=Verdrag van Wesfale
|datum_gebeurtenis2=15 Mei – 24 Okt. 1648
|gebeurtenis3=Onderdeel deur [[Beiere]]
|datum_gebeurtenis3=30 Des. 1777
|gebeurtenis4=Verdrag van Lunéville
|datum_gebeurtenis4=9 Feb 1801
|godsdiens=Bevolking: {{unbulleted list||[[Rooms-Katoliek]] (&lt;small&gt;tot 1556&lt;/small&gt;)|[[Lutheranisme]] (&lt;small&gt;1556–1563&lt;/small&gt;)|[[Calvinisme|Calvinisties]] (&lt;small&gt;vanaf 1563&lt;/small&gt;)}}&lt;br /&gt;Keurvors: {{unbulleted list||Katoliek (&lt;small&gt;tot 1530s, vanaf 1685&lt;/small&gt;)|Lutheraan (&lt;small&gt;1530s–1559, 1575–1583&lt;/small&gt;)
|Calvinis (&lt;small&gt;1559–1575, 1583–1685&lt;/small&gt;)}}
|vandag={{unbulleted list||[[Duitsland]]|[[Frankryk]]}}
}}

Die '''Keurvorstedom Palts''' ([[Duits|Duits:]] ''Kurpfalz'') of '''die Palts''' (''Pfalz'') was 'n keurvorstedom wat deel was van die [[Heilige Romeinse Ryk]].&lt;ref&gt;Ralph Dornfeld Owen, [https://books.google.com/books?id=9N9ciq0YSegC&amp;dq=%22Electoral+Palatinate%22&amp;pg=PA231 ''Palatine &amp; Palatinate''], p. 231. Retrieved 29 November 2015.&lt;/ref&gt; Die keurvorstedom het sy oorsprong onder die heerskappy van die [[Paltsgraaf|Paltsgrawe]] van Lotaringe in 915 gehad; dit is toe herstruktureer onder die Paltsgrawe van die Ryn in 1085. Vanaf 1214 totdat die Keurvorstedom Palts in 1805 saamgesmelt is in die Koninkryk van Beiere, het die [[Huis van Wittelsbach]] die Paltsgrawe of Keurvorste voorsien. Hierdie Paltsgrawe van die Ryn sou vanaf &quot;onheuglike tye&quot; as keurvorste (''Kurfürsten'') dien, en is as sodanig in 'n pouslike brief van 1261 opgemerk; hulle is deur die [[Goue Bul]] van 1356 as [[Keurvors|Keurvorste]] bevestig.

Die gebied het gestrek vanaf die linkeroewer van die [[Ryn|Bo-Ryn]], vanaf die Hunsrück-bergreeks in wat vandag die Palts-streek in die Duitse deelstaat [[Rynland-Palts]] is en die aangrensende dele van die Franse streke [[Elsas]] en [[Lotaringe]] (borgtog van Seltz vanaf 1418 tot 1766) na die teenoorgestelde gebied op die oostelike oewer van die Ryn in die huidige [[Hesse]] en [[Baden-Württemberg]] tot by die [[Odenwald]]-reeks en die suidelike Kraichgau-streek, wat die hoofstede [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] en [[Mannheim]] bevat.

Die Paltsgrawe van die [[Ryn]] het die amp van keiserlike vikaris in die gebiede onder [[Saliese wet|Frankiese we]]&lt;nowiki/&gt;t beklee (in [[Franke (streek)|Franken]], Swabe en die [[Rynland-Palts|Rynland]]) en gereken onder die belangrikste [[Sekularisme|sekulêre]] Prinse van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. In 1541 het keurvors Otto Henry hom tot [[Lutheranisme]] bekeer. Hulle klimaks en agteruitgang word gekenmerk deur die heerskappy van Paltskeurvors Frederik V, wie se kroning as koning van [[Boheme]] in 1619 die [[Dertigjarige Oorlog]] tot gevolg gehad het. Ná die Verdrag van Wesfale van 1648 is die verwoeste lande verder geteister deur die Reünie-veldtogte wat deur koning [[Lodewyk XIV van Frankryk]] gestuur is, wat op die Negejarige Oorlog (1688–97) uitgeloop het. Regeer in persoonlike unie met die keurvors van [[Beiere]] vanaf 1777, is die Palts finaal afgestig met die Duitse bemiddeling en anneksasie deur [[Baden]] op 27 April 1803 en die res uiteindelik na die Koninkryk van Beiere as die Rynkring.

==Geskiedenis==
===Agtergrond===
[[File:BlasonLorraine.svg|thumb|left|upright=0.4|Wapen van die hertog van [[Lotaringe]].]]
Die raadsamp van Paltsgrawe aan die Frankiese hof van koning Childebert I is reeds omstreeks 535 genoem. Die Paltsgrawe was die permanente verteenwoordigers van die koning in bepaalde geografiese gebiede, in teenstelling met die semi-onafhanklike gesag van die hertogte (en hul opvolgers). Onder die Merowingiese dinastie was die posisie 'n suiwer aangestelde een, maar het teen die [[Middeleeue]] in 'n oorerflike een ontwikkel.

Tot in die tiende eeu was die Frankiese ryk gesentreer in die koninklike paleis (''Pfalz'') in [[Aken]], in wat die [[Karolingers|Karolingiese]] koninkryk van [[Lotaringe]] geword het. Gevolglik het die Paltsgrawe van Lotaringe die belangrikste van die Paltsgrawe geword. Huweliksbonde het beteken dat, teen die Middeleeue, die meeste Paltsgrawe posisies deur die hertog van die geassosieerde provinsie geërf is, maar die belangrikheid van die Paltsgrawe van Lotaringe het dit in staat gestel om as 'n onafhanklike posisie te bly.

In 985 word Herman I, 'n afstammeling van die Huis Ezzonen, genoem as Paltsgraaf van Lotaringe (wat toe in Bo- en Onder-Lotaringe verdeel was). Terwyl sy Paltse owerheid oor die hele Bo-Lotaringe bedrywig was, was die feodale gebiede van sy familie eerder rondom suidwestelike [[Franke (streek)|Franke]] versprei, insluitend dele van die Rynland rondom [[Keulen]] en [[Bonn]], en gebiede rondom die riviere [[Moesel]] en Nahe.

In voortdurende konflik met die mededingende Aartsbiskoppe van Keulen, het hy die klem van sy bewind verander na die suidelike Eifel-streek en verder na die Bo-Ryn, waar die Huis van Ezzonen verskeie provinsies aan beide oewers van die rivier regeer het. Die mees suidelike punt was naby Alzey.&lt;ref name=&quot;Kohnle&quot;&gt;{{cite book |last=Kohnle |first=Armin |title=Kleine Geschichte der Kurpfalz |trans-title=A short history of the Electoral Palatinate |publisher=G. Braun Buchverlag |location=Karlsruhe |year=2005 |edition=First |series=Regionalgeschichte-fundiert und kompakt |pages=17 |chapter=Mittelalterliche Grundlagen; Pfalzgraftenamt, Territorialentwicklung und Kurwürde |isbn=978-3-7650-8329-7 |language=de }}&lt;/ref&gt;

[[File:Arms of the Palatinate (Old).svg|thumb|left|upright=0.4|Wapen van Huis Hohenstaufe van die Paltsgrawe]]
Vanaf ongeveer 1085/86, na die dood van die laaste Ezzoniese Paltsgraaf Herman II, het die gesag van die Palts opgehou om enige militêre betekenis in Lotaringe te hê. Die Paltsgrawe se Paltse gesag het feitlik in duie gestort, wat Herman II se opvolger (Hendrik of Laach) tot 'n blote feodale magnaat oor sy eie gebiede verminder het – langs die Bo-Ryn in Suidwes-Franke. Van hierdie tyd af het sy gebied bekend geword as die Graafskap Palts van die Ryn (nie omdat die gesag van die Palts daar bestaan ​​het nie, maar as 'n erkenning dat die graaf steeds die titel, indien nie die gesag nie, van Paltsgraaf gehou het).

Verskeie adellike dinastieë het meegeding om deur die Heilige Romeinse keiser aan die Palts besweer te word – onder wie die Huis van Ascania, die Huis van Salm (graaf Otto I van Salm in 1040) en die Huis van Babenberg (Henry II, Hertog van Oostenryk in 1140/41) was.

Die eerste erflike Paltsgraaf van die Ryn was Conrad, 'n lid van die Huis van Hohenstaufe en jonger halfbroer van keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederik Barbarossa]]. Die gebiede verbonde aan hierdie erflike amp in 1156 het begin met dié wat deur Huis Hohenstaufe in die Donnersberg-, Nahegau-, Haardt-, [[Bergstraße]]- en Kraichgau-streke gehou is (ander takke van Huis Hohenstaufe het lande in die Hertogdom Swabia, [[Franche-Comté]], ensovoorts) ontvang. Baie hiervan was van hul keiserlike voorouers, die Saliese keisers, en afgesien van Conrad se moederlike afkoms, die grave van [[Saarbrücken]]. Hierdie agtergronde verduidelik die samestelling van Bo- en Rynse Palts in die erfenis eeue en verder. Omstreeks 1182 het Conrad sy woning verskuif vanaf Stahleck-kasteel naby Bacharach teen die Rynrivier op na [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]].

[[File:Map of the Electoral Palatinate (1329).svg|thumb|left|upright=0.7|Gebied van die Palts (1329) langs die [[Ryn]]]]
Na Conrad se dood in 1195, het die Palts oorgegaan na die [[Huis van Welfe]] deur die (geheime) huwelik van sy dogter Agnes met Hendrik van Brunswyk. Toe Hendrik se seun Hendrik die Jongere in 1214 sonder erfgename gesterf het, het die Hohenstaufe-koning Frederik II die [[Huis van Wittelsbach|Wittelsbach-hertog]] Lodewyk I van Beiere, wie se seun, Otto II van Beiere in 1222 met Agnes van die Palts, dogter van Hendrik van Brunswyk en Agnes van Hohenstaufe, getrou het besweer. Die Beierse Huis van Wittelsbach het uiteindelik die Palts-gebiede tot 1918 gehou.

Tydens 'n latere verdeling van grondgebied onder die erfgename van Lodewyk II, hertog van Bo-Beiere, in 1294, het die ouer tak van die Huis Wittelsbach in besit gekom van die Rynse Palts sowel as die gebiede in die Beierse Nordgau (Beierse noord van die [[Donau]]-rivier) met die middel rondom die dorp Amberg. Aangesien hierdie streek polities met die Rynse Palts verbind was, het die naam Bo-Palts (&lt;small&gt;[[Duits]]:&lt;/small&gt; ''Oberpfalz'') vanaf die vroeë 16de eeu algemeen geword in teenstelling met die Neder-Palts langs die Ryn.

Met die Verdrag van Pavia in 1329 het die Wittelsbach-keiser Lodewyk IV, 'n seun van Lodewyk II, die Palts aan sy nefies Rudolf en Rupert teruggegee.

[[File:Map of the Electoral Palatinate (1505)-DE.svg|thumb|upright=0.7|Die Palts (1505)]]
In die [[Goue Bul]] van 1356 is die Palts erken as een van die sekulêre keurvorste van die [[Heilige Romeinse Ryk|Ryk]], en was die oorerflike ampte van aartsrentmeester (&lt;small&gt;[[Duits]]:&lt;/small&gt; ''Erztruchseß'', &lt;small&gt;[[Latyn]]:&lt;/small&gt; ''Archidapifer'') van die Ryk en keiserlike vikaris (''Reichsverweser'') van [[Franke]], Swabe, die Ryn en Suid-Duitsland gegee. Van daardie tyd af was die Paltsgrawe van die Ryn gewoonlik bekend as die Keurvors van die Palts (&lt;small&gt;[[Duits]]:&lt;/small&gt; ''Kurfürst von der Pfalz'', &lt;small&gt;[[Latyn]]:&lt;/small&gt; ''Palatinus elector'').

As gevolg van die gebruik om gebiede tussen verskillende takke van die familie te verdeel, het die junior lyne van Huis Wittelsbach van die Palts teen die vroeë 16de eeu in Simmern, Kaiserslautern en Zweibrücken in die Neder-Palts regeer, en in Neuburg en Sulzbach in die Bo-Palts. Die Keurvors van die Palts, wat nou in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] gesetel is, het [[Lutheranisme]] in die 1530's aangeneem; toe die senior tak van Huis Wittelsbach in 1559 uitgesterf het, het die keurvorstedom oorgegaan na Frederik III van Simmern, 'n stoere Calvinis, en die Palts het een van die belangrikste sentrums van [[Calvinisme]] in Europa geword, wat Calvinistiese rebellies in sowel [[Nederland]] as [[Frankryk]] ondersteun het.

=== Dertigjarige Oorlog ===
In 1619 het die Protestantse Frederik V, keurvors van die Palts die troon van [[Boheme]] vanaf die Boheemse Dieet aanvaar. Dit het die 1618–1648 [[Dertigjarige Oorlog]] begin, een van die vernietigendste konflikte in die menslike geskiedenis; dit het meer as agt miljoen sterftes veroorsaak weens militêre optrede, geweld, hongersnood en pes, die oorgrote meerderheid in die Duitse state van die Heilige Romeinse Ryk.{{sfn|Wilson|2009|p=787}} Wat proporsionele Duitse ongevalle en vernietiging betref, is dit slegs deur die tydperk Januarie tot Mei 1945 oortref en bly die enkele grootste oorlogstrauma in Duitse geskiedenis.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2014-10-21 |title=Der Dreißigjährige Krieg – die Urkatastrophe der deutschen Geschichte? |language=de |periodical=[[Der Teckbote]] |url=https://www.teckbote.de/datenschutz_artikel,-neidlingen-im-grossen-friedenswerk-von-1648-_arid,84911.html |access-date=2018-07-23}}&lt;/ref&gt;

[[File:Gerard van Honthorst 006.jpg|thumb|right|upright=0.8|Frederik I, Koning van [[Boheme]] (1619–1620)]]

Frederik is in 1620 uit Boheme verdryf ná sy nederlaag deur die magte van Ferdinand II, Heilige Romeinse Keiser by die Slag van die Witberg. Oor die tydperk 1621–1622 is die Palts deur Spaanse en Beierse troepe beset en Frederik is na die [[Nederlandse Republiek]] verban. Sy gebiede en verkiesingsregte is oorgedra aan die ver-verwante maar Katolieke Maximiliaan I van [[Beiere]], wat nou keurvors van Beiere geword het.

Ná sy dood in 1632 het Frederik se dogter prinses Elisabeth en vrou Elisabeth Stuart, koningin van Boheme, onvermoeid gewerk om die Palts aan haar seun Karel I Lodewyk en die Protestantse saak te laat herstel. Toe die Verdrag van Wesfale die oorlog in 1648 beëindig het, het hy die Neder-Palts en die titel 'Keurvors van die Palts' herwin, maar het nou 'n laer posisie as die ander gehad. Hy is in 1680 opgevolg deur Karel II, maar die Simmern-tak van die Huis Palts-Simmern het in die manlike lyn uitgesterf nadat hy in 1685 gesterf het.

In 1670 trou Karel II se suster Elisabeth Charlotte van die Palts met Filips van [[Orléans]], jonger broer van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]]; op grond hiervan het Lodewyk die Rynlandse gebiede van die Palts vir Frankryk geëis. Hy is egter uitgeboender deur [[Leopold I, Heilige Romeinse Keiser]], wie se derde vrou Eleonore-Magdalena van Palts-Neuburg was, oudste dogter van Philip William, 'n Katoliek wat die naaste manlike erfgenaam in die direkte lyn was. Leopold het sy skoonvader as keurvors aangestel, wat verseker het dat sy keurvorsstem en hierdie strategiese streek in keiserlike beheer gebly het.{{sfn|Jackson|2021|p=463}}

=== Negejarige Oorlog ===
[[File:Heidelberg - castle 3.JPG|thumb|left|upright=0.9|Heidelberg-kasteel, vernietig deur die Franse in 1689 en nooit herbou nie]]
Toe Frankryk die Palts in September 1688 binnegeval het om sy eis af te dwing, het die wyer verbande beteken dat die konflik vinnig geëskaleer het, wat gelei het tot die uitbreek van die Negejarige Oorlog. Die Franse is in 1689 gedwing om te onttrek, maar voordat hulle dit gedoen het, het hulle 'n groot deel van Heidelberg vernietig, insluitend 20 aansienlike dorpe en talle dorpies.{{sfn|Lynn|1999|p=198}} Hierdie vernietiging is stelselmatig toegepas oor 'n groot gedeelte van die Rynland maar veral die Palts, wat weer in 1693 oorval is; die verwoesting het groot dele van Europa geskok.{{sfn|Dosquet|2016|pp=643–644}} Frankryk het later in die 1697 Verdrag van [[Rijswijk, Zuid-Holland|Rijswijk]] afstand gedoen van sy aanspraak op die streek.

Johann Wilhelm het in 1690 as keurvors opgevolg en sy woning eers na [[Düsseldorf]] verander, toe terug na [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] en uiteindelik [[Mannheim]] in 1720. Soos sy vader was hy 'n Katoliek, wat onder die 1555-vrede van Augsburg beteken het dat die Protestantse meerderheid in die Palts teoreties verplig was om tot Katolisisme te bekeer. Die 1705 'Paltse Kerkafdeling' het gekompromitteer deur vyf-sewendes van openbare kerkeiendom aan die Gereformeerde of Calvinistiese kerk toe te ken en die res aan Katolisisme, terwyl die Lutherse Kerk uitgesluit is, wie se ledetal 40% van die bevolking in sommige gebiede oorskry het.{{sfn|Beiler|2008|pp=60–61}}

In 1716 het Karel III Filips sy broer as keurvors opgevolg en in Januarie 1742 sy neef Karel VII Albrecht gehelp om die eerste nie-Habsburgse keiser in meer as 300 jaar te word.{{sfn|Lindsay|1957|p=420}} Hy het in Desember gesterf en die Palts het oorgegaan na Karel Theodore van Beiere, destyds hertog van Sulzbach, wat ook die keurvorstedom van Beiere in 1777 geërf het. Die titel en gesag van die twee kiesers is saamgevoeg, Karel en sy erfgename het slegs die stem en voorrang van die Beierse keurvors behou, hoewel hy steeds die titel 'Platsgraaf van die Ryn' gebruik het.[[Lêer:Hornöck_Maximilian_I_von_Bayern_um_1810.jpg|duimnael|Maximiliaan I, Keurvors van Beiere (1799–1806)|177x177px]]
=== Mediatisering ===
Die Paltse gebiede op die linkeroewer van die Ryn is in 1795 deur Frankryk geannekseer en het hoofsaaklik deel geword van die Mont-Tonnerre-departement. In 1799 sterf keurvors Karel Theodore en die gebied is geërf deur die Paltshertog van Zweibrücken, wat al die Wittelsbach-lande verenig het. Die verlies van die linkeroewergebiede is deur die nuwe keurvors Maximiliaan Josef in die Verdrag van Parys aanvaar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kurpfalzarchiv.de/die-aufloesung-der-kurpfalz/|title=Die Auflösung der Kurpfalz|trans-title=Dissolution of the Electoral Palatinate|website=Kurpfalz Regional Archiv|access-date=11 September 2021|archive-date= 4 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804055306/https://www.kurpfalzarchiv.de/die-aufloesung-der-kurpfalz/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dié aan die regterkant is deur die keurvors van Baden geneem, nadat die [[Verdrag van Pressburg]] in 1805 die Heilige Romeinse Ryk ontbind het; die oorblywende Wittelsbach-gebiede is deur Maximiliaan Josef as die Koninkryk van Beiere verenig.{{sfn|Nicholls|1999|p=18}}

== Wapen en vlag ==
[[Lêer:Arms of the Electoral Palatinate (Variant 1).svg|duimnael|115x115px|Wapen van die Keurvorstedom Palts]] Deur verskillende huwelikke is die Palts se wapen uitgebrei tot die kwartering met dié van die Huise van Welf en later [[Huis van Wittelsbach|Wittelsbach]].&lt;ref name=&quot;klaus-diemer.de&quot;&gt;{{cite web |last=Diemer |first=Klaus |title=Der Pfälzer Löwe |trans-title=The Palatinate Lion |year=2007 |url=http://www.klaus-diemer.de/019b6194f20a12711/019b6194f21220b43/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502035013/http://www.klaus-diemer.de/019b6194f20a12711/019b6194f21220b43/index.html |archive-date=2008-05-02 }}&lt;/ref&gt; Die wapens van Beiere is gebruik met verwysing na die keurvors se besit in Beiere. Dit is uitgebrei tot die kwartering van die leeu en die Beierse wapen met die bestyging van Maximiliaan I tot die posisie van keurvors van die Palts in 1623, wat saam met die getoonde wapens gebruik is. Vanaf 1356 het die Ryksappel hul posisie as aarts-rentmeester van die Heilige Romeinse Ryk verteenwoordig.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Wapens:&quot; heights=&quot;90px&quot; widths=&quot;90px&quot;&gt;
File:Arms of the Palatinate (Old).svg|Huis van Hohenstaufen {{small|(voor bevestiging as Keurvorstedom)}}
File:Arms of the Palatinate (Palatinate-Bavaria).svg|[[Huis van Wittelsbach]] {{nowrap|{{small|(Keurvorstedom Palts)}}}}
File:Arms of the Electoral Palatinate (Variant 1).svg|Huis van Palts-Simmern {{nowrap|{{small|(Keurvorstedom Palts)}}}}
File:Arms of the Electoral Palatinate (Variant 2).svg|Huis van Palts-Simmern &lt;small&gt;(variant)&lt;/small&gt;
File:Wappen Kurpfalz.gif|Groter wapen uit [[1703]]
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Vlae:&quot; heights=&quot;80px&quot; widths=&quot;120px&quot;&gt;
File:Banner of the Palatinate.svg|[[1329]]–[[1776]]&lt;br /&gt;Heraldiese vlag van die Palts
File:Banner of Bavaria-Landshut.svg|Die variant wat gebruik is deur die [[Huis van Wittelsbach|Wittelsbachs]] wat die Palts in die middel van die 14de eeu geërf het
File:Flag of The Electoral Palatinate (1604).svg|[[1604]] ontwerp
File:Flag yellow black 5x3.svg|Die kleure van die land ({{lang|de|Landesfarben}}) vaandel (alternatiewe vlag)
File:Banner of Bavaria-Landshut.svg|[[1776]]–[[1789]]&lt;br /&gt;(saamgesmelt met die Keurvorstedom van Beiere)
&lt;/gallery&gt;

== Erfenis ==
[[File:Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg|thumb|left|upright=0.7|Wapen van [[Rynland-Palts]]]]
In 1806 is [[Baden]] tot 'n groothertogdom bevorder en dele van die voormalige Palts, insluitend Mannheim, het deel daarvan geword. Tydens die [[Kongres van Wene]] in 1814 en 1815 is suidelike dele van die linkeroewer-Palts herstel en vergroot deur middel van mediatisering (wat die voormalige Prins-Biskopdom van Speyer, die Vrye Keiserstad Speyer en ander verteer) tot by die nuwe grens met Frankryk, en (tydelik) aan die Habsburgse [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse Keiserryk]] gegee; na hierdie tyd was dit hoofsaaklik bekend as &quot;die Palts&quot;. Die regteroewer-Palts het by Baden gebly terwyl noordelike dele deel van die [[Koninkryk Pruise|Pruise]] (Rynprovinsie) en Hesse ([[Rynhesse]]) geword het.

In 1816 het die Palts 'n formele deel van die Wittelsbach Koninkryk van Beiere (die {{lang|de|Rheinkreis}} of Sirkel van die Ryn) geword in 'n vooraf-gereëlde ruil vir [[Tirol]], wat Beiere na Oostenryk teruggegee het. Die grootste deel van die gebied het 'n deel van Beiere gebly tot ná die Tweede Wêreldoorlog (na 1918 die [[Beiere|Vryestaat Beiere]]), met sommige westelike dele wat ná die Eerste Wêreldoorlog deel geword het van die Saargebied.

In September 1946 is die gebied deel gemaak van die federale deelstaat [[Rynland-Palts]], saam met voormalige linkeroewergebiede van Pruise (suidelike deel van die Rynprovinsie, insluitend die voormalige Prinsdom Birkenfeld wat tot 1937 'n eksklaaf van [[Oldenburg]] was, en westelike dele van die provinsie [[Nassau]]) en [[Rynhesse]]. Die voormalige Saarkomgebied is heringestel en uitgebrei om die Franse Saar-protektoraat te skep, wat in 1956 na [[Duitsland]] teruggekeer het as die moderne staat [[Saarland]].

== Sien ook ==
* [[Paltsgraaf]]
* [[Keurvors]]
* [[Heilige Romeinse Ryk]]
* [[Heidelbergse Kategismus]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* {{cite book |last1=Beiler |first1=Rosalind |title=Immigrant and Entrepreneur: The Atlantic World of Caspar Wistar, 1650–1750 |date=2008 |publisher=The Pennsylvania State University Press |isbn=978-0-271-03595-6 |pages=60–61 |url=https://books.google.com/books?id=lKQgF93mWEAC&amp;q=1705+palatine+church+division&amp;pg=PA60 |access-date=28 October 2018}}
* {{cite journal|last1=Dosquet |first1=Emilie |title=The Desolation of the Palatinate as a European News Event in News Networks in Early Modern Europe |journal=News Networks in Early Modern Europe |date=2016 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-27717-5 |pages=643–644 |jstor=10.1163/j.ctt1w8h1ng.35}}
* {{cite book|last=Jackson|first=Clare|title=Devil Land; England under Siege 1588 - 1688|publisher=Allen Lane|year=2021|isbn=978-0241285817}}
* {{cite book |last1=Lindsay |first1=J. O. |title=The New Cambridge Modern History: Volume 7, The Old Regime, 1713–1763 |date=1957 |publisher=Cambridge University Press; New edition |isbn=978-0-521-04545-2 |page=420}}
* {{cite book|last1=Lynn|first1=John|title=The Wars of Louis XIV, 1667–1714|date=1999|publisher=Longman|isbn=978-0-582-05629-9}}
* {{cite book |last1=Nicholls |first1=David |title=Napoleon: A Biographical Companion |date=1999 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-87436-957-1|page=[https://archive.org/details/napoleonbiograph00nich/page/18 18] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/napoleonbiograph00nich/page/18 }}
* {{Cite book |last=Wilson |first=Peter H. |title=Europe's Tragedy: A History of the Thirty Years War |publisher=Allen Lane |year=2009 |isbn=978-0-7139-9592-3}}
{{Geskiedenis van Europa}}
{{Normdata}}</text>
      <sha1>fj1bss5q5pw3hlrkth75g3p23c6zjkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brasiliaanse Rugbykonfederasie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>410696</id>
    <revision>
      <id>2923115</id>
      <parentid>2802050</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2923115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5062" sha1="mmwxritvu10n34e1q32lq4nx4utuh5y" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Brasiliaanse Rugbykonfederasie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Portugees|Portugese]] naam
|1 = ''Confederação Brasileira de Rugby''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = CBRu
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Brasilië}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1963
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1995
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Suid-Amerika Rugby]]
|opskrif10 = President
|10 = Martin Jaco
|opskrif11 = Setel
|11 = [[São Paulo]], Brasilië
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Portugees
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://brasilrugby.com.br/ ''brasilrugby.com.br'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Brasiliaanse Rugbykonfederasie''' ([[Portugees]]: ''Confederação Brasileira de Rugby'', afgekort “CBRu”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Brasilië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1963 gestig en in [[São Paulo]] gesetel. Sedert 1995 verteenwoordig dit Brasilië by [[Wêreldrugby]] en sedert 1988 ook by [[Suid-Amerika Rugby]] (SAR).

== Geskiedenis ==
Die Brasiliaanse Rugbykonfederasie is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Brasiliaanse Rugbykonfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Tupi’s), [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan|vroue]] (die Yara’s) en jeug. Die CBRu hou ook toesig oor sewesrugby in Brasilië en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Brasiliaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Brasiliaanse Rugbykonfederasie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Brasilië. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Brasilië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Brazil Sevens'' is die Brasiliaanse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel.

Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' wat in 1964 gestig is en tans tussen twaalf spanne beslis word (vandaar die handelsnaam ''Super 12''), waarvan die meeste uit die [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]] [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Brasiliaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Brasiliaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Cobras]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief.

== Kenteken ==
Die Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Die Brasiliaanse Rugbykonfederasie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Brasilië]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>mmwxritvu10n34e1q32lq4nx4utuh5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tiger Oats-gebou, Moorreesburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>417766</id>
    <revision>
      <id>2923104</id>
      <parentid>2907416</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ná die sluiting */</comment>
      <origin>2923104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100064" sha1="fjrzws1n8iifj8ucq75bor4254yalb4" xml:space="preserve">{{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}}
[[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]
[[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]

Die '''Tiger Oats-gebou''' is ‘n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Dit staan sedert 1906.

== Aanloop ==
In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238&lt;/ref&gt; Redler het hom as meulenaar bekwaam.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May &amp; Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134&lt;/ref&gt;
Arthur May &amp; Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]&lt;/ref&gt; Arthur May &amp; Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake.

== Collier neem African Compressed Fodder Company oor ==
=== Agtergrond ===
Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.&lt;br/&gt; D.W. Krynauw.}}

Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, ‘n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; is hawerprodukte gemaak.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22african+compressed+fodder+company%22&amp;pg=PA583&amp;printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]&lt;/ref&gt; Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: &quot;Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd&quot;.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]&lt;/ref&gt;  

Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

=== Aanbou ===
Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie &quot;Moorreesburg&quot;. Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&amp;isAllowed=y  ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
[Maar wij] hopen van beter, daar er&lt;br&gt;
[........] groot gebouw opgericht&lt;br&gt; 
[........] een kompagnie van Johan-&lt;br&gt;
[nesburg]. 
}}

'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer (&quot;geperst voeder&quot;) die aanvanklik beoogde produk:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Moorreesburg'''

Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma  het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een &quot;siding&quot; geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. 

Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson - J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen:

&quot;Aangezien het toestaan van een &quot;siding&quot; aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een &quot;siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen&quot;.
}}

In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
7 Februarie 1906.&lt;br&gt;
Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.&lt;br/&gt;
Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn.
}}

Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop - maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die &quot;neringdoenden&quot; (winkeliers; kleinhandelaars), asook die &quot;Kapenaren&quot; wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas &quot;ticky&quot;-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig - veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg - dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas &quot;ticky&quot;-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&amp;nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot; /&gt;

'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
2 Junie, 1906.&lt;br/&gt;
[...]&lt;br/&gt;
Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.&lt;br/&gt;
[...]
}}

=== Impak ===
Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: &quot;Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]&lt;/ref&gt; Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom.

Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]&lt;/ref&gt;

* Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury
* Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking
* Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind
* Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde.

Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue.

Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir &quot;de Afdelingswegen en andere doeleinden&quot; en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]&lt;/ref&gt;Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: &quot;De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen.&quot; &lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling en uitdagings ===
Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:&lt;ref name=&quot;trademark&quot;&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]&lt;/ref&gt; 

{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea.

Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906.
|}

Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat &quot;Tiger Tea&quot; nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]&lt;/ref&gt;

As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam &quot;tijger&quot;, later &quot;tier&quot; vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135&lt;/ref&gt;

Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]&lt;/ref&gt; Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]&lt;/ref&gt;

Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Handel en nijverheid'''

Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. 

Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: &quot;Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver.&quot;

Het nieuwe toestel tot het maken van de &quot;Flaked Oats&quot; is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de &quot;Flaked Breakfast Oats&quot; gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. 

De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt.
}}

In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate (&quot;barrels&quot;) nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; 

Marshall skets die volgende scenario:&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton  of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot;&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]&lt;/ref&gt;

Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot; /&gt; (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.)

Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
'''Algemeen.'''&lt;br&gt;
[...]&lt;br&gt;
De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek.
}}

Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]&lt;/ref&gt;

Advertensie 1 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel, &quot;Tiger Brand&quot;'''&lt;br&gt;
De havermout, enz. gefabriceerd door de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en &quot;entrees&quot; gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het &quot;Tiger Brand&quot; Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen.
}}

Advertensie 2 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel &quot;Scones&quot;'''&lt;br&gt;
Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige &quot;scones&quot;, bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de &quot;porridge&quot; van &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden.
}}

== Collier kry ’n nuwe vennoot ==
Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; 

Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was:

{{cquote|
Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van &quot;Tiger Oats&quot; geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de &quot;Tiger Oats,&quot; gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de &quot;Tiger Oats,&quot; zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De &quot;Tiger Brand&quot; is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de &quot;Tiger Brand&quot; het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel - (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. &quot;Tiger Oats,&quot; waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K. verkrijgen.
}} 

In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van &quot;de hoogste mediese autoriteit over voedsels&quot;, Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou - dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was.

Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys - asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]&lt;/ref&gt;

''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784-1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&amp;index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=&quot;max-width:40em;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Frans'''
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Afrikaans'''
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables.
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word.
|}

In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.&lt;ref name=&quot;interim&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&amp;pg=RA6-PA9&amp;printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]&lt;/ref&gt;

Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

Wat hawerhooi aanbetref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil - daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net &quot;ter goede trou&quot; aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

== Collier en Redler se paaie skei ==
Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. 

Dit skyn in 1911 het Collier die saak &quot;Cereal Manufacturing Company&quot; ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem (&quot;carried on the business&quot; is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot;&gt;Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466&lt;/ref&gt;

Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: &quot;die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word&quot;}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien - in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie - so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag - die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was.
Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel (&quot;reconditioned&quot;) moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

* Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. 
* Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel.
* Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word.
* Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie.
* Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie.
* Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan.
* Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos.
* Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is.
* Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig.
* Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het.
* Collier staan die aansoek om likwidasie teen.

Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

:1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. 

:2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie.

:3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg.

In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink.  Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op &quot;onbehoorlike wyse&quot; die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer - om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 - Collier is hier ewe aandadig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken (&quot;which is so useful to the community&quot;), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; 

Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word.

Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;
Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137&lt;/ref&gt;

== Die verskuiwing na Maitland ==
Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds &quot;enkele jare&quot; voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; 

Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het. &lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.&lt;ref&gt;''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[...] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''&lt;/ref&gt; 

Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]?

Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in  Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:&lt;ref name=&quot;Lochner&quot;&gt;Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73&lt;/ref&gt;
{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. 

Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar.

Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes.

In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. 

Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou?
|}

Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee.
}}

Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. 

Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.131&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131&lt;/ref&gt;

== Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s ==
Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir ‘n smous met ‘n winkel) munt geslaan.

Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.34.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.&lt;/ref&gt; 

Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;Richter&quot; /&gt;

’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop.  De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.&lt;ref name=&quot;Richter&quot;&gt;Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652-2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36&lt;/ref&gt; 

Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35&lt;/ref&gt; 

Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.&lt;ref&gt;Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. ‘n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by ‘n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.111&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111&lt;/ref&gt; 

Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel &amp; Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.182&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182&lt;/ref&gt; Terselfdertyd kon Frankel &amp; Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. 
Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel &amp; Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel &amp; Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.132&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132&lt;/ref&gt;

== Tiger Oats word gekoop ==
Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&amp;nbsp;000. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;  Coulter was bereid om £450&amp;nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&amp;nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam aanbetref het Rudy Frankel “National Milling Company &amp; Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.139&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140&lt;/ref&gt; duidend op ‘n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410&lt;/ref&gt; Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited.

Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411&lt;/ref&gt; Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.193&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193&lt;/ref&gt;

In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

== Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's ==
Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320&lt;/ref&gt; Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, ‘n groter mark. &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240&lt;/ref&gt; Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302&lt;/ref&gt; 

Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word, &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242&lt;/ref&gt; en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333&lt;/ref&gt;  Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&amp;nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373&lt;/ref&gt;

Ander omgewingsfaktore speel ook ‘n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown ‘n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word ‘n bergplek&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251&lt;/ref&gt;

Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. 

Rainbow Chicken (‘n vertakking van Tiger Oats) maak ‘n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog ‘n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook ‘n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291&lt;/ref&gt;

Wat dit vir Moorreesburg beteken het: 

Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van ‘n koringmeul wat teen ‘n appel en ‘n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293&lt;/ref&gt;

Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt;

In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt; Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. 

Nog ‘n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.&lt;/ref&gt; Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so ‘n toets gedop toe hy ‘n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot; /&gt;

Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, ‘n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes ‘n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294&lt;/ref&gt; Dit kan as net nog ‘n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is.

Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]&lt;/ref&gt;

== Ná die sluiting ==
In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Engels
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Vertaalpoging
|-
|The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.&lt;br/&gt;Signed: Laura Robinson&lt;br/&gt; Dated: 27 August 1998&lt;br/&gt;||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser - 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word.
|}

'''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting &quot;vroeër die maand&quot; in die lewe geroep.&lt;ref&gt;[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]&lt;/ref&gt;

'''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe aanbetref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. &amp; Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a &quot;nodal point&quot; within the wider West Coast tourism product range.&lt;/ref&gt;

In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

'''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].&lt;ref&gt;Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''&lt;/ref&gt;

In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]&lt;/ref&gt;

Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie  verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep - wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het - waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; genader is om die saak verder te voer.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]&lt;/ref&gt;

Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;

'''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]&lt;/ref&gt;

In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; 

In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]&lt;/ref&gt;

'''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt; 

'''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12  ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: [...] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4  ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: [...] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.&lt;/ref&gt;

Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000 m² beslaan)&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot; /&gt; alleen op R736 000.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, ‘n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]&lt;/ref&gt;

Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]&lt;/ref&gt;

Daar was ook sprake van 'n moordsaak.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt; Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: &quot;Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is&quot;.&lt;ref&gt;[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]&lt;/ref&gt;

Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê - en hier lê die kruks, aldus Murphy.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt;

In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).&lt;ref&gt;[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]&lt;/ref&gt; Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien:

{{cquote|
Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5 m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie.

Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as &quot;bonatuurlik&quot; beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe.
}}

'''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]&lt;/ref&gt; lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
K. Tiger Oats-gebou&lt;br&gt;
i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.&lt;br/&gt;
ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste.
}}

'''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen &quot;c. 1896&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]&lt;/ref&gt; en &quot;1902&quot;. Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):&lt;ref name=&quot;Lochner&quot; /&gt;
{{cquote|
In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.
}}

'''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy 'n oproep uit die Paarl gekry het oor die veiling, het hy hom daarheen gehaas, maar dit was reeds gedane sake.

Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.&lt;ref&gt;[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]&lt;/ref&gt;

=== Nalatenskap ===
[[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot;&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15&lt;/ref&gt;]]
* Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek.

In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898.
[...] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. [...] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het.
}}

Wat chronologie aanbetref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as &quot;Mr. Wheeler&quot; geken).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146&lt;/ref&gt;

Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom - nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n &quot;somber individu&quot;, vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot; /&gt;

'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.&lt;/ref&gt;

In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:&lt;refname=&quot;Schoeman15&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Die Onoorwinlikes'''&lt;br&gt;

Hierdie jaar het Moorreesburg - die huis van die beroemde Tiger-hawermout - 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word.

As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet.

In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het.

Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie - of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind.
}}

Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; as ''De Zuid-Afrikaan''&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot; /&gt; voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het - 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het - dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,&lt;ref name=&quot;trademark&quot; /&gt; toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.&lt;ref&gt;[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07  World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Moorreesburg]]</text>
      <sha1>fjrzws1n8iifj8ucq75bor4254yalb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923106</id>
      <parentid>2923104</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ná die sluiting */</comment>
      <origin>2923106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100071" sha1="1mpd9mwe8g1d4h891kwhkcj5rukn88i" xml:space="preserve">{{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}}
[[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]
[[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]

Die '''Tiger Oats-gebou''' is ‘n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Dit staan sedert 1906.

== Aanloop ==
In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238&lt;/ref&gt; Redler het hom as meulenaar bekwaam.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May &amp; Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134&lt;/ref&gt;
Arthur May &amp; Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]&lt;/ref&gt; Arthur May &amp; Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake.

== Collier neem African Compressed Fodder Company oor ==
=== Agtergrond ===
Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.&lt;br/&gt; D.W. Krynauw.}}

Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, ‘n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; is hawerprodukte gemaak.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22african+compressed+fodder+company%22&amp;pg=PA583&amp;printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]&lt;/ref&gt; Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: &quot;Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd&quot;.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]&lt;/ref&gt;  

Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

=== Aanbou ===
Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie &quot;Moorreesburg&quot;. Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&amp;isAllowed=y  ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
[Maar wij] hopen van beter, daar er&lt;br&gt;
[........] groot gebouw opgericht&lt;br&gt; 
[........] een kompagnie van Johan-&lt;br&gt;
[nesburg]. 
}}

'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer (&quot;geperst voeder&quot;) die aanvanklik beoogde produk:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Moorreesburg'''

Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma  het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een &quot;siding&quot; geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. 

Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson - J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen:

&quot;Aangezien het toestaan van een &quot;siding&quot; aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een &quot;siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen&quot;.
}}

In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
7 Februarie 1906.&lt;br&gt;
Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.&lt;br/&gt;
Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn.
}}

Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop - maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die &quot;neringdoenden&quot; (winkeliers; kleinhandelaars), asook die &quot;Kapenaren&quot; wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas &quot;ticky&quot;-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig - veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg - dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas &quot;ticky&quot;-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&amp;nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot; /&gt;

'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
2 Junie, 1906.&lt;br/&gt;
[...]&lt;br/&gt;
Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.&lt;br/&gt;
[...]
}}

=== Impak ===
Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: &quot;Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]&lt;/ref&gt; Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom.

Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]&lt;/ref&gt;

* Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury
* Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking
* Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind
* Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde.

Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue.

Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir &quot;de Afdelingswegen en andere doeleinden&quot; en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]&lt;/ref&gt;Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: &quot;De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen.&quot; &lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling en uitdagings ===
Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:&lt;ref name=&quot;trademark&quot;&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]&lt;/ref&gt; 

{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea.

Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906.
|}

Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat &quot;Tiger Tea&quot; nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]&lt;/ref&gt;

As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam &quot;tijger&quot;, later &quot;tier&quot; vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135&lt;/ref&gt;

Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]&lt;/ref&gt; Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]&lt;/ref&gt;

Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Handel en nijverheid'''

Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. 

Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: &quot;Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver.&quot;

Het nieuwe toestel tot het maken van de &quot;Flaked Oats&quot; is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de &quot;Flaked Breakfast Oats&quot; gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. 

De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt.
}}

In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate (&quot;barrels&quot;) nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; 

Marshall skets die volgende scenario:&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton  of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot;&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]&lt;/ref&gt;

Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot; /&gt; (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.)

Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
'''Algemeen.'''&lt;br&gt;
[...]&lt;br&gt;
De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek.
}}

Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]&lt;/ref&gt;

Advertensie 1 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel, &quot;Tiger Brand&quot;'''&lt;br&gt;
De havermout, enz. gefabriceerd door de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en &quot;entrees&quot; gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het &quot;Tiger Brand&quot; Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen.
}}

Advertensie 2 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel &quot;Scones&quot;'''&lt;br&gt;
Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige &quot;scones&quot;, bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de &quot;porridge&quot; van &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden.
}}

== Collier kry ’n nuwe vennoot ==
Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; 

Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was:

{{cquote|
Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van &quot;Tiger Oats&quot; geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de &quot;Tiger Oats,&quot; gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de &quot;Tiger Oats,&quot; zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De &quot;Tiger Brand&quot; is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de &quot;Tiger Brand&quot; het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel - (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. &quot;Tiger Oats,&quot; waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K. verkrijgen.
}} 

In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van &quot;de hoogste mediese autoriteit over voedsels&quot;, Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou - dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was.

Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys - asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]&lt;/ref&gt;

''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784-1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&amp;index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=&quot;max-width:40em;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Frans'''
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Afrikaans'''
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables.
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word.
|}

In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.&lt;ref name=&quot;interim&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&amp;pg=RA6-PA9&amp;printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]&lt;/ref&gt;

Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

Wat hawerhooi aanbetref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil - daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net &quot;ter goede trou&quot; aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

== Collier en Redler se paaie skei ==
Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. 

Dit skyn in 1911 het Collier die saak &quot;Cereal Manufacturing Company&quot; ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem (&quot;carried on the business&quot; is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot;&gt;Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466&lt;/ref&gt;

Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: &quot;die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word&quot;}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien - in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie - so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag - die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was.
Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel (&quot;reconditioned&quot;) moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

* Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. 
* Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel.
* Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word.
* Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie.
* Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie.
* Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan.
* Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos.
* Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is.
* Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig.
* Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het.
* Collier staan die aansoek om likwidasie teen.

Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

:1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. 

:2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie.

:3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg.

In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink.  Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op &quot;onbehoorlike wyse&quot; die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer - om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 - Collier is hier ewe aandadig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken (&quot;which is so useful to the community&quot;), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; 

Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word.

Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;
Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137&lt;/ref&gt;

== Die verskuiwing na Maitland ==
Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds &quot;enkele jare&quot; voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; 

Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het. &lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.&lt;ref&gt;''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[...] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''&lt;/ref&gt; 

Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]?

Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in  Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:&lt;ref name=&quot;Lochner&quot;&gt;Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73&lt;/ref&gt;
{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. 

Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar.

Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes.

In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. 

Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou?
|}

Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee.
}}

Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. 

Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.131&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131&lt;/ref&gt;

== Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s ==
Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir ‘n smous met ‘n winkel) munt geslaan.

Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.34.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.&lt;/ref&gt; 

Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;Richter&quot; /&gt;

’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop.  De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.&lt;ref name=&quot;Richter&quot;&gt;Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652-2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36&lt;/ref&gt; 

Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35&lt;/ref&gt; 

Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.&lt;ref&gt;Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. ‘n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by ‘n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.111&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111&lt;/ref&gt; 

Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel &amp; Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.182&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182&lt;/ref&gt; Terselfdertyd kon Frankel &amp; Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. 
Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel &amp; Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel &amp; Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.132&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132&lt;/ref&gt;

== Tiger Oats word gekoop ==
Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&amp;nbsp;000. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;  Coulter was bereid om £450&amp;nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&amp;nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam aanbetref het Rudy Frankel “National Milling Company &amp; Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.139&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140&lt;/ref&gt; duidend op ‘n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410&lt;/ref&gt; Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited.

Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411&lt;/ref&gt; Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.193&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193&lt;/ref&gt;

In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

== Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's ==
Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320&lt;/ref&gt; Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, ‘n groter mark. &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240&lt;/ref&gt; Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302&lt;/ref&gt; 

Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word, &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242&lt;/ref&gt; en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333&lt;/ref&gt;  Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&amp;nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373&lt;/ref&gt;

Ander omgewingsfaktore speel ook ‘n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown ‘n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word ‘n bergplek&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251&lt;/ref&gt;

Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. 

Rainbow Chicken (‘n vertakking van Tiger Oats) maak ‘n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog ‘n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook ‘n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291&lt;/ref&gt;

Wat dit vir Moorreesburg beteken het: 

Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van ‘n koringmeul wat teen ‘n appel en ‘n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293&lt;/ref&gt;

Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt;

In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt; Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. 

Nog ‘n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.&lt;/ref&gt; Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so ‘n toets gedop toe hy ‘n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot; /&gt;

Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, ‘n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes ‘n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294&lt;/ref&gt; Dit kan as net nog ‘n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is.

Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]&lt;/ref&gt;

== Ná die sluiting ==
In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Engels
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Vertaalpoging
|-
|The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.&lt;br/&gt;Signed: Laura Robinson&lt;br/&gt; Dated: 27 August 1998&lt;br/&gt;||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser - 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word.
|}

'''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting &quot;vroeër die maand&quot; in die lewe geroep.&lt;ref&gt;[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]&lt;/ref&gt;

'''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe aanbetref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. &amp; Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a &quot;nodal point&quot; within the wider West Coast tourism product range.&lt;/ref&gt;

In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

'''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].&lt;ref&gt;Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''&lt;/ref&gt;

In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]&lt;/ref&gt;

Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie  verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep - wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het - waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; genader is om die saak verder te voer.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]&lt;/ref&gt;

Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;

'''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]&lt;/ref&gt;

In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; 

In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]&lt;/ref&gt;

'''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt; 

'''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12  ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: [...] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4  ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: [...] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.&lt;/ref&gt;

Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000 m² beslaan)&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot; /&gt; alleen op R736 000.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, ‘n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]&lt;/ref&gt;

Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]&lt;/ref&gt;

Daar was ook sprake van 'n moordsaak.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt; Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: &quot;Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is&quot;.&lt;ref&gt;[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]&lt;/ref&gt;

Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê - en hier lê die kruks, aldus Murphy.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt;

In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).&lt;ref&gt;[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]&lt;/ref&gt; Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien:

{{cquote|
Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5 m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie.

Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as &quot;bonatuurlik&quot; beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe.
}}

'''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]&lt;/ref&gt; lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
K. Tiger Oats-gebou&lt;br&gt;
i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.&lt;br/&gt;
ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste.
}}

'''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen &quot;c. 1896&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]&lt;/ref&gt; en &quot;1902&quot;. Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):&lt;ref name=&quot;Lochner&quot; /&gt;
{{cquote|
In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.
}}

'''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy deur 'n oproep uit die Paarl van die veiling te hore kom, het hy hom daarheen gehaas, maar dit was reeds gedane sake.

Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.&lt;ref&gt;[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]&lt;/ref&gt;

=== Nalatenskap ===
[[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot;&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15&lt;/ref&gt;]]
* Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek.

In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898.
[...] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. [...] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het.
}}

Wat chronologie aanbetref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as &quot;Mr. Wheeler&quot; geken).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146&lt;/ref&gt;

Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom - nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n &quot;somber individu&quot;, vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot; /&gt;

'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.&lt;/ref&gt;

In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:&lt;refname=&quot;Schoeman15&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Die Onoorwinlikes'''&lt;br&gt;

Hierdie jaar het Moorreesburg - die huis van die beroemde Tiger-hawermout - 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word.

As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet.

In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het.

Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie - of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind.
}}

Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; as ''De Zuid-Afrikaan''&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot; /&gt; voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het - 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het - dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,&lt;ref name=&quot;trademark&quot; /&gt; toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.&lt;ref&gt;[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07  World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Moorreesburg]]</text>
      <sha1>1mpd9mwe8g1d4h891kwhkcj5rukn88i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923108</id>
      <parentid>2923106</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ná die sluiting */</comment>
      <origin>2923108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100087" sha1="mtu5uk8j668s3msgk6mxnumal3wp6o8" xml:space="preserve">{{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}}
[[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]
[[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]

Die '''Tiger Oats-gebou''' is ‘n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Dit staan sedert 1906.

== Aanloop ==
In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238&lt;/ref&gt; Redler het hom as meulenaar bekwaam.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May &amp; Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134&lt;/ref&gt;
Arthur May &amp; Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]&lt;/ref&gt; Arthur May &amp; Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake.

== Collier neem African Compressed Fodder Company oor ==
=== Agtergrond ===
Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.&lt;br/&gt; D.W. Krynauw.}}

Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, ‘n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; is hawerprodukte gemaak.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22african+compressed+fodder+company%22&amp;pg=PA583&amp;printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]&lt;/ref&gt; Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: &quot;Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd&quot;.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]&lt;/ref&gt;  

Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

=== Aanbou ===
Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie &quot;Moorreesburg&quot;. Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&amp;isAllowed=y  ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
[Maar wij] hopen van beter, daar er&lt;br&gt;
[........] groot gebouw opgericht&lt;br&gt; 
[........] een kompagnie van Johan-&lt;br&gt;
[nesburg]. 
}}

'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer (&quot;geperst voeder&quot;) die aanvanklik beoogde produk:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Moorreesburg'''

Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma  het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een &quot;siding&quot; geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. 

Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson - J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen:

&quot;Aangezien het toestaan van een &quot;siding&quot; aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een &quot;siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen&quot;.
}}

In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
7 Februarie 1906.&lt;br&gt;
Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.&lt;br/&gt;
Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn.
}}

Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop - maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die &quot;neringdoenden&quot; (winkeliers; kleinhandelaars), asook die &quot;Kapenaren&quot; wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas &quot;ticky&quot;-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig - veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg - dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas &quot;ticky&quot;-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&amp;nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot; /&gt;

'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
2 Junie, 1906.&lt;br/&gt;
[...]&lt;br/&gt;
Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.&lt;br/&gt;
[...]
}}

=== Impak ===
Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: &quot;Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]&lt;/ref&gt; Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom.

Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]&lt;/ref&gt;

* Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury
* Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking
* Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind
* Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde.

Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue.

Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir &quot;de Afdelingswegen en andere doeleinden&quot; en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]&lt;/ref&gt;Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: &quot;De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen.&quot; &lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling en uitdagings ===
Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:&lt;ref name=&quot;trademark&quot;&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]&lt;/ref&gt; 

{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea.

Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906.
|}

Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat &quot;Tiger Tea&quot; nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]&lt;/ref&gt;

As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam &quot;tijger&quot;, later &quot;tier&quot; vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135&lt;/ref&gt;

Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]&lt;/ref&gt; Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]&lt;/ref&gt;

Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Handel en nijverheid'''

Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. 

Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: &quot;Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver.&quot;

Het nieuwe toestel tot het maken van de &quot;Flaked Oats&quot; is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de &quot;Flaked Breakfast Oats&quot; gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. 

De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt.
}}

In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate (&quot;barrels&quot;) nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; 

Marshall skets die volgende scenario:&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton  of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot;&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]&lt;/ref&gt;

Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot; /&gt; (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.)

Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
'''Algemeen.'''&lt;br&gt;
[...]&lt;br&gt;
De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek.
}}

Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]&lt;/ref&gt;

Advertensie 1 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel, &quot;Tiger Brand&quot;'''&lt;br&gt;
De havermout, enz. gefabriceerd door de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en &quot;entrees&quot; gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het &quot;Tiger Brand&quot; Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen.
}}

Advertensie 2 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel &quot;Scones&quot;'''&lt;br&gt;
Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige &quot;scones&quot;, bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de &quot;porridge&quot; van &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden.
}}

== Collier kry ’n nuwe vennoot ==
Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; 

Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was:

{{cquote|
Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van &quot;Tiger Oats&quot; geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de &quot;Tiger Oats,&quot; gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de &quot;Tiger Oats,&quot; zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De &quot;Tiger Brand&quot; is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de &quot;Tiger Brand&quot; het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel - (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. &quot;Tiger Oats,&quot; waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K. verkrijgen.
}} 

In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van &quot;de hoogste mediese autoriteit over voedsels&quot;, Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou - dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was.

Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys - asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]&lt;/ref&gt;

''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784-1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&amp;index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=&quot;max-width:40em;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Frans'''
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Afrikaans'''
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables.
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word.
|}

In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.&lt;ref name=&quot;interim&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&amp;pg=RA6-PA9&amp;printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]&lt;/ref&gt;

Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

Wat hawerhooi aanbetref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil - daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net &quot;ter goede trou&quot; aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

== Collier en Redler se paaie skei ==
Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. 

Dit skyn in 1911 het Collier die saak &quot;Cereal Manufacturing Company&quot; ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem (&quot;carried on the business&quot; is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot;&gt;Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466&lt;/ref&gt;

Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: &quot;die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word&quot;}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien - in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie - so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag - die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was.
Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel (&quot;reconditioned&quot;) moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

* Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. 
* Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel.
* Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word.
* Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie.
* Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie.
* Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan.
* Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos.
* Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is.
* Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig.
* Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het.
* Collier staan die aansoek om likwidasie teen.

Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

:1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. 

:2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie.

:3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg.

In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink.  Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op &quot;onbehoorlike wyse&quot; die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer - om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 - Collier is hier ewe aandadig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken (&quot;which is so useful to the community&quot;), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; 

Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word.

Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;
Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137&lt;/ref&gt;

== Die verskuiwing na Maitland ==
Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds &quot;enkele jare&quot; voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; 

Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het. &lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.&lt;ref&gt;''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[...] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''&lt;/ref&gt; 

Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]?

Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in  Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:&lt;ref name=&quot;Lochner&quot;&gt;Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73&lt;/ref&gt;
{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. 

Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar.

Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes.

In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. 

Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou?
|}

Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee.
}}

Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. 

Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.131&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131&lt;/ref&gt;

== Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s ==
Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir ‘n smous met ‘n winkel) munt geslaan.

Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.34.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.&lt;/ref&gt; 

Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;Richter&quot; /&gt;

’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop.  De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.&lt;ref name=&quot;Richter&quot;&gt;Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652-2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36&lt;/ref&gt; 

Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35&lt;/ref&gt; 

Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.&lt;ref&gt;Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. ‘n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by ‘n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.111&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111&lt;/ref&gt; 

Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel &amp; Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.182&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182&lt;/ref&gt; Terselfdertyd kon Frankel &amp; Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. 
Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel &amp; Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel &amp; Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.132&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132&lt;/ref&gt;

== Tiger Oats word gekoop ==
Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&amp;nbsp;000. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;  Coulter was bereid om £450&amp;nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&amp;nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam aanbetref het Rudy Frankel “National Milling Company &amp; Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.139&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140&lt;/ref&gt; duidend op ‘n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410&lt;/ref&gt; Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited.

Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411&lt;/ref&gt; Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.193&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193&lt;/ref&gt;

In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

== Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's ==
Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320&lt;/ref&gt; Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, ‘n groter mark. &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240&lt;/ref&gt; Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302&lt;/ref&gt; 

Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word, &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242&lt;/ref&gt; en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333&lt;/ref&gt;  Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&amp;nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373&lt;/ref&gt;

Ander omgewingsfaktore speel ook ‘n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown ‘n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word ‘n bergplek&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251&lt;/ref&gt;

Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. 

Rainbow Chicken (‘n vertakking van Tiger Oats) maak ‘n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog ‘n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook ‘n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291&lt;/ref&gt;

Wat dit vir Moorreesburg beteken het: 

Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van ‘n koringmeul wat teen ‘n appel en ‘n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293&lt;/ref&gt;

Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt;

In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt; Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. 

Nog ‘n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.&lt;/ref&gt; Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so ‘n toets gedop toe hy ‘n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot; /&gt;

Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, ‘n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes ‘n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294&lt;/ref&gt; Dit kan as net nog ‘n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is.

Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]&lt;/ref&gt;

== Ná die sluiting ==
In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Engels
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Vertaalpoging
|-
|The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.&lt;br/&gt;Signed: Laura Robinson&lt;br/&gt; Dated: 27 August 1998&lt;br/&gt;||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser - 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word.
|}

'''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting &quot;vroeër die maand&quot; in die lewe geroep.&lt;ref&gt;[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]&lt;/ref&gt;

'''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe aanbetref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. &amp; Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a &quot;nodal point&quot; within the wider West Coast tourism product range.&lt;/ref&gt;

In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

'''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].&lt;ref&gt;Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''&lt;/ref&gt;

In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]&lt;/ref&gt;

Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie  verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep - wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het - waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; genader is om die saak verder te voer.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]&lt;/ref&gt;

Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;

'''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]&lt;/ref&gt;

In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; 

In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]&lt;/ref&gt;

'''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt; 

'''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12  ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: [...] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4  ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: [...] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.&lt;/ref&gt;

Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000 m² beslaan)&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot; /&gt; alleen op R736 000.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, ‘n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]&lt;/ref&gt;

Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]&lt;/ref&gt;

Daar was ook sprake van 'n moordsaak.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt; Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: &quot;Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is&quot;.&lt;ref&gt;[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]&lt;/ref&gt;

Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê - en hier lê die kruks, aldus Murphy.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt;

In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).&lt;ref&gt;[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]&lt;/ref&gt; Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien:

{{cquote|
Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5 m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie.

Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as &quot;bonatuurlik&quot; beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe.
}}

'''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]&lt;/ref&gt; lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
K. Tiger Oats-gebou&lt;br&gt;
i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.&lt;br/&gt;
ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste.
}}

'''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen &quot;c. 1896&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]&lt;/ref&gt; en &quot;1902&quot;. Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):&lt;ref name=&quot;Lochner&quot; /&gt;
{{cquote|
In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.
}}

'''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy op 'n dag deur 'n oproep uit die Paarl van die veiling te hore kom, het hy hom na die terrein gehaas, maar dit was reeds gedane sake.

Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.&lt;ref&gt;[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]&lt;/ref&gt;

=== Nalatenskap ===
[[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot;&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15&lt;/ref&gt;]]
* Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek.

In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898.
[...] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. [...] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het.
}}

Wat chronologie aanbetref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as &quot;Mr. Wheeler&quot; geken).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146&lt;/ref&gt;

Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom - nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n &quot;somber individu&quot;, vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot; /&gt;

'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.&lt;/ref&gt;

In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:&lt;refname=&quot;Schoeman15&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Die Onoorwinlikes'''&lt;br&gt;

Hierdie jaar het Moorreesburg - die huis van die beroemde Tiger-hawermout - 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word.

As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet.

In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het.

Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie - of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind.
}}

Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; as ''De Zuid-Afrikaan''&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot; /&gt; voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het - 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het - dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,&lt;ref name=&quot;trademark&quot; /&gt; toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.&lt;ref&gt;[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07  World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Moorreesburg]]</text>
      <sha1>mtu5uk8j668s3msgk6mxnumal3wp6o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923110</id>
      <parentid>2923108</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ná die sluiting */</comment>
      <origin>2923110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100104" sha1="gmw3nqretuj6lqzbdiii4nmzwzfft3g" xml:space="preserve">{{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}}
[[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]
[[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]

Die '''Tiger Oats-gebou''' is ‘n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Dit staan sedert 1906.

== Aanloop ==
In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238&lt;/ref&gt; Redler het hom as meulenaar bekwaam.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May &amp; Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134&lt;/ref&gt;
Arthur May &amp; Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]&lt;/ref&gt; Arthur May &amp; Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake.

== Collier neem African Compressed Fodder Company oor ==
=== Agtergrond ===
Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.&lt;br/&gt; D.W. Krynauw.}}

Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, ‘n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; is hawerprodukte gemaak.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22african+compressed+fodder+company%22&amp;pg=PA583&amp;printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]&lt;/ref&gt; Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: &quot;Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd&quot;.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]&lt;/ref&gt;  

Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

=== Aanbou ===
Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie &quot;Moorreesburg&quot;. Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&amp;isAllowed=y  ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
[Maar wij] hopen van beter, daar er&lt;br&gt;
[........] groot gebouw opgericht&lt;br&gt; 
[........] een kompagnie van Johan-&lt;br&gt;
[nesburg]. 
}}

'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer (&quot;geperst voeder&quot;) die aanvanklik beoogde produk:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Moorreesburg'''

Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma  het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een &quot;siding&quot; geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. 

Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson - J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen:

&quot;Aangezien het toestaan van een &quot;siding&quot; aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een &quot;siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen&quot;.
}}

In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
7 Februarie 1906.&lt;br&gt;
Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.&lt;br/&gt;
Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn.
}}

Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop - maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die &quot;neringdoenden&quot; (winkeliers; kleinhandelaars), asook die &quot;Kapenaren&quot; wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas &quot;ticky&quot;-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig - veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg - dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas &quot;ticky&quot;-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&amp;nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot; /&gt;

'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
2 Junie, 1906.&lt;br/&gt;
[...]&lt;br/&gt;
Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.&lt;br/&gt;
[...]
}}

=== Impak ===
Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: &quot;Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]&lt;/ref&gt; Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom.

Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]&lt;/ref&gt;

* Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury
* Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking
* Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind
* Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde.

Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue.

Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir &quot;de Afdelingswegen en andere doeleinden&quot; en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]&lt;/ref&gt;Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: &quot;De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen.&quot; &lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling en uitdagings ===
Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:&lt;ref name=&quot;trademark&quot;&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]&lt;/ref&gt; 

{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea.

Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906.
|}

Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat &quot;Tiger Tea&quot; nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]&lt;/ref&gt;

As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam &quot;tijger&quot;, later &quot;tier&quot; vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135&lt;/ref&gt;

Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]&lt;/ref&gt; Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]&lt;/ref&gt;

Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Handel en nijverheid'''

Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. 

Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: &quot;Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver.&quot;

Het nieuwe toestel tot het maken van de &quot;Flaked Oats&quot; is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de &quot;Flaked Breakfast Oats&quot; gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. 

De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt.
}}

In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate (&quot;barrels&quot;) nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; 

Marshall skets die volgende scenario:&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton  of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot;&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]&lt;/ref&gt;

Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot; /&gt; (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.)

Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
'''Algemeen.'''&lt;br&gt;
[...]&lt;br&gt;
De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek.
}}

Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]&lt;/ref&gt;

Advertensie 1 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel, &quot;Tiger Brand&quot;'''&lt;br&gt;
De havermout, enz. gefabriceerd door de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en &quot;entrees&quot; gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het &quot;Tiger Brand&quot; Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen.
}}

Advertensie 2 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel &quot;Scones&quot;'''&lt;br&gt;
Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige &quot;scones&quot;, bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de &quot;porridge&quot; van &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden.
}}

== Collier kry ’n nuwe vennoot ==
Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; 

Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was:

{{cquote|
Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van &quot;Tiger Oats&quot; geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de &quot;Tiger Oats,&quot; gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de &quot;Tiger Oats,&quot; zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De &quot;Tiger Brand&quot; is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de &quot;Tiger Brand&quot; het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel - (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. &quot;Tiger Oats,&quot; waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K. verkrijgen.
}} 

In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van &quot;de hoogste mediese autoriteit over voedsels&quot;, Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou - dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was.

Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys - asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]&lt;/ref&gt;

''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784-1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&amp;index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=&quot;max-width:40em;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Frans'''
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Afrikaans'''
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables.
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word.
|}

In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.&lt;ref name=&quot;interim&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&amp;pg=RA6-PA9&amp;printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]&lt;/ref&gt;

Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

Wat hawerhooi aanbetref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil - daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net &quot;ter goede trou&quot; aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

== Collier en Redler se paaie skei ==
Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. 

Dit skyn in 1911 het Collier die saak &quot;Cereal Manufacturing Company&quot; ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem (&quot;carried on the business&quot; is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot;&gt;Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466&lt;/ref&gt;

Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: &quot;die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word&quot;}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien - in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie - so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag - die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was.
Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel (&quot;reconditioned&quot;) moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

* Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. 
* Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel.
* Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word.
* Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie.
* Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie.
* Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan.
* Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos.
* Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is.
* Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig.
* Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het.
* Collier staan die aansoek om likwidasie teen.

Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

:1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. 

:2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie.

:3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg.

In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink.  Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op &quot;onbehoorlike wyse&quot; die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer - om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 - Collier is hier ewe aandadig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken (&quot;which is so useful to the community&quot;), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; 

Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word.

Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;
Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137&lt;/ref&gt;

== Die verskuiwing na Maitland ==
Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds &quot;enkele jare&quot; voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; 

Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het. &lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.&lt;ref&gt;''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[...] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''&lt;/ref&gt; 

Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]?

Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in  Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:&lt;ref name=&quot;Lochner&quot;&gt;Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73&lt;/ref&gt;
{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. 

Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar.

Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes.

In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. 

Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou?
|}

Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee.
}}

Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. 

Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.131&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131&lt;/ref&gt;

== Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s ==
Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir ‘n smous met ‘n winkel) munt geslaan.

Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.34.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.&lt;/ref&gt; 

Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;Richter&quot; /&gt;

’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop.  De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.&lt;ref name=&quot;Richter&quot;&gt;Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652-2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36&lt;/ref&gt; 

Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35&lt;/ref&gt; 

Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.&lt;ref&gt;Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. ‘n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by ‘n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.111&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111&lt;/ref&gt; 

Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel &amp; Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.182&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182&lt;/ref&gt; Terselfdertyd kon Frankel &amp; Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. 
Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel &amp; Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel &amp; Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.132&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132&lt;/ref&gt;

== Tiger Oats word gekoop ==
Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&amp;nbsp;000. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;  Coulter was bereid om £450&amp;nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&amp;nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam aanbetref het Rudy Frankel “National Milling Company &amp; Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.139&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140&lt;/ref&gt; duidend op ‘n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410&lt;/ref&gt; Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited.

Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411&lt;/ref&gt; Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.193&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193&lt;/ref&gt;

In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

== Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's ==
Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320&lt;/ref&gt; Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, ‘n groter mark. &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240&lt;/ref&gt; Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302&lt;/ref&gt; 

Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word, &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242&lt;/ref&gt; en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333&lt;/ref&gt;  Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&amp;nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373&lt;/ref&gt;

Ander omgewingsfaktore speel ook ‘n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown ‘n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word ‘n bergplek&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251&lt;/ref&gt;

Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. 

Rainbow Chicken (‘n vertakking van Tiger Oats) maak ‘n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog ‘n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook ‘n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291&lt;/ref&gt;

Wat dit vir Moorreesburg beteken het: 

Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van ‘n koringmeul wat teen ‘n appel en ‘n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293&lt;/ref&gt;

Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt;

In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt; Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. 

Nog ‘n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.&lt;/ref&gt; Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so ‘n toets gedop toe hy ‘n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot; /&gt;

Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, ‘n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes ‘n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294&lt;/ref&gt; Dit kan as net nog ‘n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is.

Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]&lt;/ref&gt;

== Ná die sluiting ==
In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Engels
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Vertaalpoging
|-
|The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.&lt;br/&gt;Signed: Laura Robinson&lt;br/&gt; Dated: 27 August 1998&lt;br/&gt;||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser - 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word.
|}

'''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting &quot;vroeër die maand&quot; in die lewe geroep.&lt;ref&gt;[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]&lt;/ref&gt;

'''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe aanbetref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. &amp; Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a &quot;nodal point&quot; within the wider West Coast tourism product range.&lt;/ref&gt;

In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

'''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].&lt;ref&gt;Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''&lt;/ref&gt;

In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]&lt;/ref&gt;

Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie  verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep - wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het - waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; genader is om die saak verder te voer.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]&lt;/ref&gt;

Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;

'''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]&lt;/ref&gt;

In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; 

In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]&lt;/ref&gt;

'''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt; 

'''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12  ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: [...] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4  ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: [...] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.&lt;/ref&gt;

Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000 m² beslaan)&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot; /&gt; alleen op R736 000.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, ‘n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]&lt;/ref&gt;

Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]&lt;/ref&gt;

Daar was ook sprake van 'n moordsaak.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt; Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: &quot;Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is&quot;.&lt;ref&gt;[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]&lt;/ref&gt;

Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê - en hier lê die kruks, aldus Murphy.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt;

In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).&lt;ref&gt;[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]&lt;/ref&gt; Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien:

{{cquote|
Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5 m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie.

Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as &quot;bonatuurlik&quot; beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe.
}}

'''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]&lt;/ref&gt; lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
K. Tiger Oats-gebou&lt;br&gt;
i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.&lt;br/&gt;
ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste.
}}

'''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen &quot;c. 1896&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]&lt;/ref&gt; en &quot;1902&quot;. Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):&lt;ref name=&quot;Lochner&quot; /&gt;
{{cquote|
In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.
}}

'''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy op 'n dag deur 'n oproep uit die Paarl van die veiling te hore kom, het hy hom na die terrein gehaas, maar dit was reeds gedane sake.

Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte oor die algemeen onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.&lt;ref&gt;[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]&lt;/ref&gt;

=== Nalatenskap ===
[[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot;&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15&lt;/ref&gt;]]
* Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek.

In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898.
[...] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. [...] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het.
}}

Wat chronologie aanbetref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as &quot;Mr. Wheeler&quot; geken).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146&lt;/ref&gt;

Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom - nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n &quot;somber individu&quot;, vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot; /&gt;

'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.&lt;/ref&gt;

In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:&lt;refname=&quot;Schoeman15&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Die Onoorwinlikes'''&lt;br&gt;

Hierdie jaar het Moorreesburg - die huis van die beroemde Tiger-hawermout - 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word.

As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet.

In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het.

Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie - of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind.
}}

Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; as ''De Zuid-Afrikaan''&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot; /&gt; voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het - 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het - dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,&lt;ref name=&quot;trademark&quot; /&gt; toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.&lt;ref&gt;[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07  World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Moorreesburg]]</text>
      <sha1>gmw3nqretuj6lqzbdiii4nmzwzfft3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923120</id>
      <parentid>2923110</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nalatenskap */</comment>
      <origin>2923120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100105" sha1="arxf9go79mmcqktllh7fvpbod6pkbjh" xml:space="preserve">{{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}}
[[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]
[[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Erkenning: Christopher Murphy&lt;/small&gt;]]

Die '''Tiger Oats-gebou''' is ‘n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Dit staan sedert 1906.

== Aanloop ==
In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238&lt;/ref&gt; Redler het hom as meulenaar bekwaam.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May &amp; Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134&lt;/ref&gt;
Arthur May &amp; Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]&lt;/ref&gt; Arthur May &amp; Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake.

== Collier neem African Compressed Fodder Company oor ==
=== Agtergrond ===
Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.&lt;br/&gt; D.W. Krynauw.}}

Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, ‘n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; 

O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt; Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam &quot;African Compressed Fodder Company&quot; is hawerprodukte gemaak.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22african+compressed+fodder+company%22&amp;pg=PA583&amp;printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]&lt;/ref&gt; Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: &quot;Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd&quot;.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]&lt;/ref&gt;  

Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.134&quot; /&gt;

=== Aanbou ===
Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie &quot;Moorreesburg&quot;. Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&amp;isAllowed=y  ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
[Maar wij] hopen van beter, daar er&lt;br&gt;
[........] groot gebouw opgericht&lt;br&gt; 
[........] een kompagnie van Johan-&lt;br&gt;
[nesburg]. 
}}

'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer (&quot;geperst voeder&quot;) die aanvanklik beoogde produk:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Moorreesburg'''

Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma  het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een &quot;siding&quot; geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. 

Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson - J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen:

&quot;Aangezien het toestaan van een &quot;siding&quot; aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een &quot;siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen&quot;.
}}

In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
7 Februarie 1906.&lt;br&gt;
Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.&lt;br/&gt;
Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn.
}}

Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop - maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die &quot;neringdoenden&quot; (winkeliers; kleinhandelaars), asook die &quot;Kapenaren&quot; wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas &quot;ticky&quot;-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig - veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg - dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas &quot;ticky&quot;-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&amp;nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.&lt;ref name=&quot;DeZuidafrikaan.1906.10feb.7&quot; /&gt;

'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
2 Junie, 1906.&lt;br/&gt;
[...]&lt;br/&gt;
Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.&lt;br/&gt;
[...]
}}

=== Impak ===
Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: &quot;Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]&lt;/ref&gt; Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom.

Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]&lt;/ref&gt;

* Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury
* Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking
* Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind
* Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde.

Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue.

Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir &quot;de Afdelingswegen en andere doeleinden&quot; en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]&lt;/ref&gt;Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.&lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: &quot;De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen.&quot; &lt;ref&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]&lt;/ref&gt;

Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling en uitdagings ===
Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:&lt;ref name=&quot;trademark&quot;&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]&lt;/ref&gt; 

{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea.

Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906.
|}

Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat &quot;Tiger Tea&quot; nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&amp;pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]&lt;/ref&gt;

As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam &quot;tijger&quot;, later &quot;tier&quot; vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135&lt;/ref&gt;

Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]&lt;/ref&gt; Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&amp;pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]&lt;/ref&gt;

Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
'''Handel en nijverheid'''

Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. 

Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: &quot;Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver.&quot;

Het nieuwe toestel tot het maken van de &quot;Flaked Oats&quot; is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de &quot;Flaked Breakfast Oats&quot; gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. 

De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt.
}}

In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt;

Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate (&quot;barrels&quot;) nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; 

Marshall skets die volgende scenario:&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton  of 2 000 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt;

Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot;&gt;[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]&lt;/ref&gt;

Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1909.22julie.7&quot; /&gt; (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.)

Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
'''Algemeen.'''&lt;br&gt;
[...]&lt;br&gt;
De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek.
}}

Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die &quot;Cereal Manufacturing Company&quot;.&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&amp;isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]&lt;/ref&gt;

Advertensie 1 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel, &quot;Tiger Brand&quot;'''&lt;br&gt;
De havermout, enz. gefabriceerd door de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en &quot;entrees&quot; gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het &quot;Tiger Brand&quot; Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen.
}}

Advertensie 2 lui so:&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.29julie.4.5&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Havermeel &quot;Scones&quot;'''&lt;br&gt;
Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige &quot;scones&quot;, bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de &quot;porridge&quot; van &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de &quot;Cereal Manufacturing Company,&quot; van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster &quot;Tiger Brand&quot; Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden.
}}

== Collier kry ’n nuwe vennoot ==
Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; 

Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136&lt;/ref&gt;

In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was:

{{cquote|
Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van &quot;Tiger Oats&quot; geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de &quot;Tiger Oats,&quot; gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de &quot;Tiger Oats,&quot; zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De &quot;Tiger Brand&quot; is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de &quot;Tiger Brand&quot; het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel - (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. &quot;Tiger Oats,&quot; waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de &quot;Cereal Manufacturing Co.&quot; van Moorreesburg, K.K. verkrijgen.
}} 

In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van &quot;de hoogste mediese autoriteit over voedsels&quot;, Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou - dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was.

Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys - asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]&lt;/ref&gt;

''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784-1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&amp;index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=&quot;max-width:40em;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Frans'''
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot;| '''Afrikaans'''
|-
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables.
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot; | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word.
|}

In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.&lt;ref name=&quot;interim&quot;&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&amp;pg=RA6-PA9&amp;printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]&lt;/ref&gt;

Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

Wat hawerhooi aanbetref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil - daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net &quot;ter goede trou&quot; aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.&lt;ref name=&quot;interim&quot; /&gt; 

In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

== Collier en Redler se paaie skei ==
Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. 

Dit skyn in 1911 het Collier die saak &quot;Cereal Manufacturing Company&quot; ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem (&quot;carried on the business&quot; is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot;&gt;Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466&lt;/ref&gt;

Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: &quot;die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word&quot;}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien - in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie - so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag - die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was.
Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel (&quot;reconditioned&quot;) moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

* Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. 
* Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel.
* Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word.
* Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie.
* Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie.
* Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan.
* Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos.
* Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is.
* Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig.
* Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het.
* Collier staan die aansoek om likwidasie teen.

Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

:1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. 

:2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie.

:3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg.

In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink.  Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op &quot;onbehoorlike wyse&quot; die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer - om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 - Collier is hier ewe aandadig.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken (&quot;which is so useful to the community&quot;), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt;

Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;

Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; 

Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word.

Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt;
Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.136&quot; /&gt; Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137&lt;/ref&gt;

== Die verskuiwing na Maitland ==
Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.&lt;ref name=&quot;hofsaak1923&quot; /&gt; Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds &quot;enkele jare&quot; voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt; 

Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het. &lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.&lt;ref&gt;''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[...] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''&lt;/ref&gt; 

Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]?

Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in  Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:&lt;ref name=&quot;Lochner&quot;&gt;Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73&lt;/ref&gt;
{| border=1 cellpadding=4 style=&quot;border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;text-align:left;&quot;
| |
In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. 

Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar.

Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes.

In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. 

Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou?
|}

Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee.
}}

Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. 

Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.131&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131&lt;/ref&gt;

== Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s ==
Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir ‘n smous met ‘n winkel) munt geslaan.

Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.34.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.&lt;/ref&gt; 

Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;Richter&quot; /&gt;

’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop.  De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.&lt;ref name=&quot;Richter&quot;&gt;Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652-2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36&lt;/ref&gt; 

Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.35&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35&lt;/ref&gt; 

Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.&lt;ref&gt;Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. ‘n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by ‘n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.76.77&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77&lt;/ref&gt;

Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.111&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111&lt;/ref&gt; 

Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel &amp; Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.182&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182&lt;/ref&gt; Terselfdertyd kon Frankel &amp; Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. 
Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel &amp; Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel &amp; Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.132&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132&lt;/ref&gt;

== Tiger Oats word gekoop ==
Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&amp;nbsp;000. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;  Coulter was bereid om £450&amp;nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&amp;nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam aanbetref het Rudy Frankel “National Milling Company &amp; Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.139&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140&lt;/ref&gt; duidend op ‘n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410&lt;/ref&gt; Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited.

Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411&lt;/ref&gt; Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.193&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193&lt;/ref&gt;

In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.137&quot; /&gt;

== Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's ==
Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320&lt;/ref&gt; Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, ‘n groter mark. &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240&lt;/ref&gt; Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302&lt;/ref&gt; 

Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word, &lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242&lt;/ref&gt; en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333&lt;/ref&gt;  Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&amp;nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373&lt;/ref&gt;

Ander omgewingsfaktore speel ook ‘n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown ‘n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word ‘n bergplek&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251&lt;/ref&gt;

Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. 

Rainbow Chicken (‘n vertakking van Tiger Oats) maak ‘n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog ‘n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook ‘n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291&lt;/ref&gt;

Wat dit vir Moorreesburg beteken het: 

Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van ‘n koringmeul wat teen ‘n appel en ‘n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293&lt;/ref&gt;

Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt;

In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem. &lt;ref name=&quot;Frankel.1988.293&quot; /&gt; Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. 

Nog ‘n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.&lt;/ref&gt; Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so ‘n toets gedop toe hy ‘n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.410&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.411&quot; /&gt;

Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, ‘n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes ‘n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294&lt;/ref&gt; Dit kan as net nog ‘n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is.

Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]&lt;/ref&gt;

== Ná die sluiting ==
In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Engels
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Vertaalpoging
|-
|The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.&lt;br/&gt;Signed: Laura Robinson&lt;br/&gt; Dated: 27 August 1998&lt;br/&gt;||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser - 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word.
|}

'''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting &quot;vroeër die maand&quot; in die lewe geroep.&lt;ref&gt;[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]&lt;/ref&gt;

'''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe aanbetref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. &amp; Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a &quot;nodal point&quot; within the wider West Coast tourism product range.&lt;/ref&gt;

In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt;

'''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].&lt;ref&gt;Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''&lt;/ref&gt;

In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]&lt;/ref&gt;

Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie  verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep - wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het - waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die &quot;opsetlike verwaarlosing&quot; genader is om die saak verder te voer.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]&lt;/ref&gt;

Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;

'''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]&lt;/ref&gt;

In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; 

In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]&lt;/ref&gt;

'''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;

'''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt; 

'''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12  ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: [...] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4  ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: [...] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.&lt;/ref&gt;

Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000 m² beslaan)&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot; /&gt; alleen op R736 000.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.1feb&quot; /&gt; Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, ‘n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.&lt;ref name=&quot;Courant.2017.22feb&quot;&gt;[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]&lt;/ref&gt;

Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]&lt;/ref&gt;

Daar was ook sprake van 'n moordsaak.&lt;ref name=&quot;Murphy2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt; Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: &quot;Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is&quot;.&lt;ref&gt;[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]&lt;/ref&gt;

Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê - en hier lê die kruks, aldus Murphy.&lt;ref name=&quot;Murphy2017&quot; /&gt;

In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).&lt;ref&gt;[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]&lt;/ref&gt; Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien:

{{cquote|
Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5 m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie.

Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as &quot;bonatuurlik&quot; beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe.
}}

'''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]&lt;/ref&gt; lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
K. Tiger Oats-gebou&lt;br&gt;
i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.&lt;br/&gt;
ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste.
}}

'''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen &quot;c. 1896&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]&lt;/ref&gt; en &quot;1902&quot;. Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):&lt;ref name=&quot;Lochner&quot; /&gt;
{{cquote|
In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg.
}}

'''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy op 'n dag deur 'n oproep uit die Paarl van die veiling te hore kom, het hy hom na die terrein gehaas, maar dit was reeds gedane sake.

Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte oor die algemeen onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.&lt;ref&gt;[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]&lt;/ref&gt;

=== Nalatenskap ===
[[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot;&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15&lt;/ref&gt;]]
* Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek.

In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:&lt;ref&gt;Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898-1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898.
[...] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. [...] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het.
}}

Wat chronologie aanbetref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as &quot;Mr. Wheeler&quot; geken).&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot;&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146&lt;/ref&gt;

Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&amp;printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]&lt;/ref&gt;

Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom - nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n &quot;somber individu&quot;, vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.145.146&quot; /&gt;

'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.&lt;ref&gt;Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.&lt;/ref&gt;

In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:&lt;ref name=&quot;Schoeman15&quot; /&gt;

{{cquote|
'''Die Onoorwinlikes'''&lt;br&gt;

Hierdie jaar het Moorreesburg - die huis van die beroemde Tiger-hawermout - 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word.

As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet.

In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het.

Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie - of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind.
}}

Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel&lt;ref name=&quot;Frankel.1988.135&quot; /&gt; as ''De Zuid-Afrikaan''&lt;ref name=&quot;dezuidafrikaan.1908.1des.8&quot; /&gt; voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het - 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het - dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.&lt;ref name=&quot;Minutes1908&quot; /&gt; Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,&lt;ref name=&quot;trademark&quot; /&gt; toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.&lt;ref&gt;[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07  World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Moorreesburg]]</text>
      <sha1>arxf9go79mmcqktllh7fvpbod6pkbjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oorsig oor bye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420040</id>
    <revision>
      <id>2923216</id>
      <parentid>2916864</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35980" sha1="28vt460u4rxqu07u62ds4dercu4e7sk" xml:space="preserve">{{Versmelt|By}}
{{Weesbladsy}}
{{Wedstrydartikel}}

Gegons oor bye Lalie van der Merwe Hierdie artikel bevat: 
1. Uiteensetting van heuningby familie of kolonies 
2. Bye kommunikasie 
3. Bye produkte 
4. Bye se rol in die ekosisteem 
5. Bye se biologie en gedrag
 6. Bedreigings vir bye en bewaring 
7. Interessante feite oor bye 
8. Bye en menslike kultuur 
9. Bye en wetenskaplike navorsing 
10. Bye se evolusie en diversiteit


1.	Uiteensetting van heuningby familie of kolonies 
Bye is die eerste teken dat lente hier is ,hulle is noodsaaklik vir die aarde en mense. Bye speel ook n groot rol in biodiversiteit. ByeFamillies of kolonies bestaan uit ń koninging,wat twee soorte eiers lê,bevrugte en onbevrugte eiers. Bevrugte eiers broei wyfies uit ,wat werkerbye en koninging bye is. Onbevrugte eiers broei ,deur parentogenese,mannetjies uit wat die hommels is.Die werkerbye, wat wyfies is met swak ontwikkelde voortplantings organe,het die verantwoordelikheid  om nektar en stuifmeel te versamel en selfs die heuningkoeke te bou. Die hommels besit geen angel en is verandwoordelik vir slegs paar.

2.Bye kommunikasie 

Bye komminikeer nie deur te gons nie ,maar eerder deur ń dans,genaamd waggle, feromone,vibrasies,geluide en aanraaking. Die bye waggle: Bye komminikeer die ligging van voedselbronne,watergatte en selfs nuwe huise deur n reeks bewegings uit te voer. Bye beweeg eers in n reguitlyn voorentoe en maak n gonsgeluid met die klop van sy vlerke, Om die afstand van die ligging te komminikeer sal die by die beweging teen n sekere spoed en afstand uitvoer, die rigting van die ligging word ook in die dansie uitgebeeld deur die by se liggaam in lyn met die ligging relatief tot die son  te plaas ,kop eertse.Dansie vorm n partoon in die vorm van ń nommer agt en die reguitlyn beweging waarmee die dansie begin word elke keer herhaal wanneer die by weer terug keer om beweging van voor af te begin.Hierdie waggle dansie word op die heuningkoek uitgevoer.
Daar is twee soorte waggel dansies ,die ronde dans en die sekel dans.Die ronde dans dui rigting en die sekel daans dui op voedselbron binne 50 tot 150 meter
 Bye komminikasie: Feremone
Feremone word soms reuktekens genoem en word gebruik om inligting aan die hele kolonie oor te dra. Sekere feromone word deur die koniging by uitgestraal : 
Sy straal ń feremoon uit wat die werkerbye ongeΪntreseerd hou in voortplanting,omdat dit nie die verantwoordelikheid is van die werkerby nie.
Die koniging by straal ook ń feromoon uit wat hommels aanhits om met haar te paar , sy gee ook n unieke reuk af wat die res van die kolonie  inlig dat sy lewendig is en goeie gesondheid handhaaf.Feremone speel ook ń belangrikke  rol in die verdediging en beskerming van die korf, indien ń werkerby iets steek word daar n feremoon afgeskei wat die hele kolonie in kennis stel dat daar ń gevaar naby is en dat hulle moet kom help.
  Feremoon gebruik in bye
Bye komminikasie:vibrasies en aanraaking
Bye komminikeer met vibrasies  deur middel van die bogenoemde waggel dansie en n “bewe dans”, die dansie moedig die bye aan om heuningbye se nektar te neem en in die heuningkoeke te plaas. Verdere komminikasie soos aanraaking word ook toegepas deur die aanraaking van bye antennas en ook deur n proses genaamd “Trophallaxis” waar bye ń voedsame vloeistof uitruiling gedrag toepas.
  

3. Bye produkte 

Heuning:

•	As geneesmiddel: sekere heuning bevat waterstofperoksied wat n antiseptikum is en dus bydra aan die feit dat  heuning antimikrobies is en ook antibakteries is.Heuning word gebruik om meeste infeksies en meeste soorte  wonde te behandel. Heuning word ook soms gebruik om insekt buite te behandel. Die antimikrobiese voordeel van die heuning hang grootliks af van watter nektar die heuning gemaak is .Heuning help met die skoonmaak van wonde en hits die groei van nuwe weefsel aan, wanneer heuning gebruik word vir die tipe genesing moet dit nie warm gemaak word nie en slegs gefilter wees.

                   
•	As voedsel en drank:
Heuning is n wonder middel,nie net vir geneesing van uiterlike nie ,maar ook vir jou liggaam binne.Die iname van heuning kan bakterië in jou monds doodmaak, wat verrottende tande kan verhoed, die iname daarvan kan ook  ŉ kalmeerende effek hȇ en goeie slaap aanhelp.Heuning kan ook in sekere gevalle hoofpyn wegneem ,tensy die hoofpyn as gevolg van tekorte in dieet veroosaak word, heuning is ook volop met antioksidante.
Daar word selfs n drankie gemaak met heuning genaamd “karrie” ,beter bekend as heuningbier. Die drankie is baie lekker en selfs gesond! Dus bly die drankie n gunstelling.Die drankie word gemaak deur heuning te laat gis. Die vikings het ook lank gelesde Heuning gebruik om hulle drankie , Mead, te versoet.

•	Heuning as skoonheidsmiddel:
Heuning bevogtig jopu vel en maak dit elasties, dis omdat heuning ŉ “humectant” is 


1.&lt;ref name=&quot;nwkarena&quot;&gt;https://www.nwkarena.co.za/2021/11/17/heuningbye-speel-n-groot-rol-in-biodiversiteit/&lt;/ref&gt;	
2.&lt;ref name=&quot;wag&quot;&gt;Die waggeldans en ander maniere waarop bye praat (greelane.com)&lt;/ref&gt;
3.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.greelane.com/af/wetenskap-tegnologie-wiskunde/diere--natuur/how-honey-bees-communicate-1968098 |title=argiefkopie |access-date=15 Oktober 2024 |archive-date=23 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123172900/https://www.greelane.com/af/wetenskap-tegnologie-wiskunde/diere--natuur/how-honey-bees-communicate-1968098 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;	


4. Bye se rol in die ekosisteem
Bye is van kardinale belang vir die ekosisteem. Hulle is primêre bestuiwers van baie plante, insluitend baie van die gewasse wat ons eet. Bestuiwing is die proses waardeur stuifmeel van die manlike deel van 'n blom na die vroulike deel oorgedra word, wat lei tot die produksie van vrugte en sade. Sonder bye sou baie van die vrugte, groente en neute wat ons geniet, nie bestaan nie. Bye dra ook by tot die biodiversiteit deur die bestuiwing van wilde plante, wat op hul beurt habitatte en voedsel vir ander diere verskaf.
Bestuiwing en Voedselproduksie
Bestuiwing deur bye is noodsaaklik vir die produksie van baie van die wêreld se voedselgewasse. Ongeveer een derde van die wêreld se voedselproduksie hang af van bestuiwers soos bye1. Dit sluit in vrugte, groente, neute en sade. Sonder bye sou die diversiteit van ons dieet aansienlik verminder word, wat lei tot voedseltekorte en ekonomiese onstabiliteit2.
Biodiversiteit en Ekosisteemgesondheid
Bye dra by tot die biodiversiteit deur die bestuiwing van 'n wye verskeidenheid plante. Hierdie plante bied habitatte en voedsel vir ander diere, wat 'n gesonde en diverse ekosisteem ondersteun3. Deur die voortplanting van plante te fasiliteer, help bye om genetiese diversiteit binne plantpopulasies te bevorder, wat noodsaaklik is vir die langtermyn oorlewing en aanpassing van plante aan veranderende omgewingstoestande3.
Omgewingsvolhoubaarheid
Bye speel ook 'n rol in omgewingsvolhoubaarheid. Hulle ondersteun die groei van bome, blomme en ander plante, wat op hul beurt habitatte vir ander wesens verskaf, suurstof produseer en koolstofdioksied absorbeer4. Sonder bye sou ons omgewing baie anders lyk, met minder plantegroei en 'n afname in die gesondheid van ons ekosisteme5.
Ekonomiese Impak
Die ekonomiese waarde van bestuiwing deur bye is enorm. Dit word geskat dat bestuiwing deur insekte, insluitend bye, miljarde dollars werd is vir die wêreldwye landboubedryf1. Behalwe vir die direkte voordele van voedselproduksie, ondersteun bye ook die produksie van ander waardevolle produkte soos heuning, byewas, propolis en koninklike jellie1.
Bedreigings en Bewaringspogings
Ongelukkig word bye bedreig deur 'n verskeidenheid faktore, insluitend habitatverlies, plaagdoders, siektes en klimaatsverandering1. Habitatverlies as gevolg van landbou-uitbreiding en stedelike ontwikkeling verminder die beskikbaarheid van voedsel en nesplekke vir bye. Plaagdoders kan bye direk doodmaak of hul vermoë om te navigeer en te voed, benadeel1. Siektes en parasiete, soos die Varroa-myte, kan hele kolonies uitwis1. Klimaatsverandering beïnvloed die beskikbaarheid van blomme en die tydsberekening van blom, wat die voedselvoorsiening van bye beïnvloed1.
Bewaringspogings sluit in die beskerming van habitatte, die vermindering van plaagdodergebruik, en die bevordering van byvriendelike landboupraktyke1. Dit is ook belangrik om bewustheid te verhoog oor die belangrikheid van bye en om aksies te neem om hulle te beskerm, soos om nektardraende blomme te plant en plaaslike heuning te koop1.

Bibliografie
1.&lt;ref&gt;UNEP. (2022, May 18). Why bees are essential to people and planet. Beskikbaar by: https://www.unep.org/news-and-stories/story/why-bees-are-essential-people-and-planet&lt;/ref&gt;	
2.&lt;ref&gt;My Animals. The Importance of Bees in the Ecosystem. Beskikbaar by: https://myanimals.com/animals/wild-animals-animals/invertebrates/the-importance-of-bees-in-the-ecosystem/&lt;/ref&gt;	
3.	&lt;ref&gt;The Honey Trail. The Vital Role of Bees in the Ecosystem. Beskikbaar by: https://thehoneytrail.com/the-vital-role-of-bees-in-the-ecosystem/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241012065749/https://thehoneytrail.com/the-vital-role-of-bees-in-the-ecosystem/ |date=12 Oktober 2024 }}&lt;/ref&gt;
4.&lt;ref&gt;Pollen Paths. The Secret Of Bees: Importance, Life Cycle, Threats, And Conservation. Beskikbaar by: https://pollenpaths.com/the-secret-of-bees/&lt;/ref&gt;	
5.&lt;ref&gt;My Beekeeping Life. Buzzing Around: Unveiling the Crucial Role of Bees in Ecosystems. Beskikbaar by: https://mybeekeepinglife.com/guides/buzzing-around-unveiling-the-crucial-role-of-bees-in-ecosystems/{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;	


5. Bye se biologie en gedrag
Bye is insekte met 'n liggaam wat in drie dele verdeel is: 'n kop met twee antennas, 'n borskas met ses bene, en 'n buik. Hulle het ook twee pare vlerke en vertakte hare op hul liggame. Bye het vyf oë: twee groot saamgestelde oë en drie klein eenvoudige oë. Die koninginby kan tot 2,000 eiers per dag lê en kan tot vyf jaar leef. Werkerbye, wat almal wyfies is, leef gewoonlik net vyf tot ses weke en produseer gedurende hul leeftyd ongeveer 'n twaalfde van 'n teelepel heuning. Mannetjies, of hommels, het geen angel nie en hul enigste doel is om met die koningin te paar.
6.	Sosiale Struktuur en Kaste
7.	Bye is eusosiale insekte, wat beteken dat hulle in komplekse sosiale strukture leef. 'n Byekolonie bestaan uit drie hoofkaste: die koningin, die werkerbye, en die hommels1. Die koningin is die enigste voortplantende wyfie in die kolonie en is verantwoordelik vir die lê van eiers. Werkerbye, wat ook wyfies is, voer die meeste van die take in die kolonie uit, insluitend die versorging van die broeisel, die versameling van voedsel, en die verdediging van die korf. Hommels, wat manlike bye is, het die primêre doel om met 'n koningin te paar1.
8.	Ontwikkelingsiklus
9.	Bye ondergaan volledige metamorfose, wat beteken dat hulle deur vier lewensfases gaan: eier, larwe, papie, en volwassene2. Die koningin lê eiers in selle van die heuningkoek. Na drie dae broei die eiers uit in larwes, wat deur die werkerbye gevoed word met 'n mengsel van stuifmeel en heuning. Na ongeveer ses dae spin die larwes 'n kokon om hulself en verander in papies. Na ongeveer twaalf dae kom die volwasse bye uit die papies2.
10.	Gedragsrolle van Werkerbye
11.	Werkerbye het verskillende rolle wat verander namate hulle ouer word3. Jong werkerbye, bekend as huisbye, bly in die korf en voer take uit soos die skoonmaak van selle, die versorging van die koningin en die broeisel, en die bou van heuningkoeke. Namate hulle ouer word, begin hulle om nektar en stuifmeel van die foragers te ontvang en dit in die heuningkoeke te stoor. Die oudste werkerbye word foragers wat die korf verlaat om voedsel te versamel3.
12.	Kommunikasie en Navigasie
13.	Bye gebruik 'n verskeidenheid metodes om te kommunikeer, insluitend die beroemde waggel dans4. Hierdie dans word gebruik om die ligging van voedselbronne aan ander werkerbye oor te dra. Die rigting van die dans dui die rigting van die voedselbron aan relatief tot die son, terwyl die duur van die dans die afstand aandui4. Bye gebruik ook feromone om inligting oor te dra, soos waarskuwings van gevaar of die teenwoordigheid van die koningin4.
14.	Seisoenale Gedrag
15.	Die aktiwiteite van 'n byekolonie verander met die seisoene5. In die lente, wanneer daar 'n oorvloed van stuifmeel en nektar is, verhoog die koningin haar eierlegging en die kolonie groei vinnig. In die somer bereik die kolonie sy piekpopulasie en die bye werk hard om voedselvoorrade vir die winter op te bou. In die herfs begin die kolonie krimp namate die voedselbronne afneem. Gedurende die winter kluster die bye om die koningin en die broeisel warm te hou5.
16.	Swermgedrag
17.	Swerm is 'n natuurlike proses waardeur 'n deel van die kolonie die korf verlaat om 'n nuwe nes te vorm. Dit gebeur gewoonlik in die lente of vroeë somer wanneer die kolonie oorvol raak. Die oorspronklike koningin verlaat die korf met 'n groot groep werkerbye om 'n nuwe nesplek te soek. Intussen word 'n nuwe koningin in die oorspronklike korf grootgemaak5.

18.	Bibliografie
19.&lt;ref name=&quot;nwkarena&quot;/&gt;
2.&lt;ref name=&quot;wag&quot; /&gt;	
3.&lt;ref&gt;https://www.greelane.com/af/wetenskap-tegnologie-wiskunde/diere--natuur/how-honey-bees-communicate-1968098 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123172900/https://www.greelane.com/af/wetenskap-tegnologie-wiskunde/diere--natuur/how-honey-bees-communicate-1968098 |date=23 Januarie 2025 }} 	San Diego Bees. Bee Biology and Behavior. Beskikbaar by: https://ucanr.edu/sites/sandiegobees/About/Biology/&lt;/ref&gt;	
20.&lt;ref&gt;nnica.com/aBritannica. Honeybee. Beskikbaar by: https://www.britanimal/honeybee{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;	
21.&lt;ref&gt;Bee Program. Honey Bee Biology. Beskikbaar by: https://bees.caes.uga.edu/beekeeping-resources/getting-started-topics/getting-started-honey-bee-biology.html&lt;/ref&gt;	
22.&lt;ref&gt;The Art Of Bee Whispering. Understanding Bee Behavior And Communication. Beskikbaar by: https://beehoneymakers.com/the-art-of-bee-whispering-understanding-bee-behavior-and-communication/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006110430/https://beehoneymakers.com/the-art-of-bee-whispering-understanding-bee-behavior-and-communication/ |date= 6 Oktober 2024 }}&lt;/ref&gt;	
23.&lt;ref&gt;Pollen Paths. The Study Of Bees - Anatomy, Behavior, Life Cycle, Pollination. Beskikbaar by: https://pollenpaths.com/study-of-bees/&lt;/ref&gt;	

6. Bedreigings vir bye en bewaring 
Bye word bedreig deur 'n verskeidenheid faktore, insluitend habitatverlies, plaagdoders, siektes en klimaatsverandering. Habitatverlies as gevolg van landbou-uitbreiding en stedelike ontwikkeling verminder die beskikbaarheid van voedsel en nesplekke vir bye. Plaagdoders kan bye direk doodmaak of hul vermoë om te navigeer en te voed, benadeel. Siektes en parasiete, soos die Varroa-myte, kan hele kolonies uitwis. Klimaatsverandering beïnvloed die beskikbaarheid van blomme en die tydsberekening van blom, wat die voedselvoorsiening van bye beïnvloed. Bewaringspogings sluit in die beskerming van habitatte, die vermindering van plaagdodergebruik, en die bevordering van byvriendelike landboupraktyke.
Habitatverlies
Habitatverlies is een van die grootste bedreigings vir bye. Die uitbreiding van landbougrond en stedelike ontwikkeling het gelei tot die vernietiging van natuurlike habitatte wat noodsaaklik is vir die oorlewing van bye1. Hierdie habitatte bied voedsel, nesplekke en skuiling vir bye. Sonder toegang tot hierdie hulpbronne, sukkel bye om te oorleef en voort te plant. Die verlies van habitatte het ook 'n negatiewe impak op die biodiversiteit, aangesien baie plantspesies afhanklik is van bye vir bestuiwing1.
Plaagdoders
Plaagdoders, veral neonicotinoïede, is uiters skadelik vir bye2. Hierdie chemikalieë kan bye direk doodmaak of hul vermoë om te navigeer en voedsel te vind, benadeel. Selfs lae dosisse van hierdie plaagdoders kan die immuunstelsel van bye verswak, wat hulle meer vatbaar maak vir siektes en parasiete2. Die gebruik van plaagdoders in landboupraktyke het 'n groot bydrae gelewer tot die afname in byepopulasies wêreldwyd2.
Siektes en Parasiete
Siektes en parasiete, soos die Varroa-myte, is 'n ander groot bedreiging vir bye3. Varroa-myte is parasitiese myte wat op die bloed van bye voed en ernstige skade aan kolonies kan veroorsaak. Hierdie myte verswak die bye en dra ook virusse oor wat die gesondheid van die kolonie verder benadeel3. Ander siektes, soos die Nosema-swam, kan ook hele kolonies uitwis3.
Klimaatsverandering
Klimaatsverandering het 'n wesenlike impak op bye en hul habitatte4. Veranderende weerpatrone beïnvloed die beskikbaarheid van blomme en die tydsberekening van blom, wat die voedselvoorsiening van bye beïnvloed. Hoër temperature kan ook die verspreiding van siektes en parasiete bevorder, wat verdere druk op byepopulasies plaas4. Klimaatsverandering kan ook lei tot die verlies van habitatte as gevolg van stygende seevlakke en veranderende landgebruik4.
Bewaringspogings
Bewaringspogings is noodsaaklik om die afname in byepopulasies te stop en om die gesondheid van ekosisteme te handhaaf. Hier is 'n paar belangrike strategieë:
•	Beskerming van Habitatte: Dit sluit in die behoud en herstel van natuurlike habitatte wat noodsaaklik is vir die oorlewing van bye. Dit kan gedoen word deur die skep van byvriendelike tuine en die behoud van wilde gebiede1.
•	Vermindering van Plaagdodergebruik: Dit behels die bevordering van alternatiewe landboupraktyke wat minder afhanklik is van chemiese plaagdoders. Dit sluit in die gebruik van biologiese plaagbeheer en geïntegreerde plaagbestuur2.
•	Bewustheidsverhoging: Dit is belangrik om die publiek bewus te maak van die belangrikheid van bye en die bedreigings wat hulle in die gesig staar. Dit kan gedoen word deur opvoedkundige programme en veldtogte3.
•	Navorsing en Monitering: Deurlopende navorsing en monitering van byepopulasies is noodsaaklik om die gesondheid van kolonies te evalueer en om effektiewe bewaringsstrategieë te ontwikkel4.
________________________________________
Bibliografie
1.	&lt;ref&gt;The Conversation. (2024, April 29). Wild bees are under threat from domestic bees, invasive species, pathogens and climate change — but we can help. Beskikbaar by: https://theconversation.com/wild-bees-are-under-threat-from-domestic-bees-invasive-species-pathogens-and-climate-change-but-we-can-help-227102&lt;/ref&gt;
2.&lt;ref&gt;Xerces Society. Wild Bee Conservation. Beskikbaar by: https://xerces.org/endangered-species/wild-bees&lt;/ref&gt;	
3.&lt;ref&gt;Save The Bees USA. Protect Bees. Beskikbaar by: https://savethebeesusa.org/bee-protection&lt;/ref&gt;	
4.&lt;ref&gt;Environment America. Why we should save the bees, especially the wild bees who need our help most. Beskikbaar by: https://environmentamerica.org/articles/why-we-should-save-the-bees-especially-the-wild-bees-who-need-our-help-most&lt;/ref&gt;	

7. Interessante feite oor bye 
Bye is ongelooflike wesens met baie interessante eienskappe en gedrag. Hier is 'n paar feite wat jou dalk sal verras:
1. Bye het vyf oë
Bye het twee groot saamgestelde oë en drie klein eenvoudige oë op die bokant van hul koppe. Hierdie oë help hulle om lig en beweging waar te neem, wat noodsaaklik is vir navigasie en die vind van blomme1.
2. Slegs wyfie bye kan steek
Slegs die wyfie bye het angels, aangesien die angel 'n gemodifiseerde eierleggingsorgaan is. Mannetjies, of hommels, het nie angels nie en kan dus nie steek nie2.
3. Bye slaap ook
Net soos mense, het bye ook slaap nodig. Hulle werk dikwels lang ure gedurende die dag en keer dan terug na die korf om te rus. Slaap is belangrik vir hul funksionering en gesondheid3.
4. Bye is uitstekende navigators
Bye gebruik 'n kombinasie van die son se posisie en visuele landmerke om hul pad terug na die korf te vind, selfs nadat hulle lang afstande gereis het om nektar en stuifmeel te versamel4.
5. Bye produseer heuning al vir miljoene jare
Bye het die kuns van heuningproduksie oor miljoene jare vervolmaak. Hulle stoor die heuning in waskoeke binne die korf, wat as voedselbron vir die kolonie dien, veral gedurende die winter.
6. Bye se samelewings is matriargaal
In 'n byekolonie is die koningin die enigste wyfie wat eiers lê. Die res van die wyfies, bekend as werkerbye, voer al die werk uit, insluitend die versorging van die larwes, die versameling van nektar, en die verdediging van die korf.
7. Bye kan temperatuur reguleer
Bye het die vermoë om die temperatuur van die korf te reguleer. Gedurende koue maande kluster hulle saam om warm te bly, terwyl hulle in warm weer hul vlerke waai om die korf af te koel.
8. Bye het 'n kort lewensduur
Die lewensduur van 'n by wissel aansienlik afhangende van hul rol in die kolonie. 'n Werkerby leef ongeveer ses weke gedurende die somer, terwyl 'n koningin tot vyf jaar kan leef.
9. Bye se gif het medisinale eienskappe
Byegif het anti-inflammatoriese eienskappe en word gebruik in tradisionele medisyne om toestande soos artritis en hoë bloeddruk te behandel. Dit is egter belangrik om te onthou dat bysteke gevaarlik kan wees vir mense wat allergies is.
10. Bye kan ‘jetlag’ ervaar
Bye het 'n gesofistikeerde tydsgevoel wat noodsaaklik is vir hul daaglikse aktiwiteite. Wanneer hulle oor lang afstande vervoer word, kan hulle 'n soort “jetlag” ervaar, wat hul vermoë om te navigeer en te funksioneer tydelik beïnvloed.
11. Bye is vegetariërs
Anders as wespe, eet bye nie vleis nie. Hulle voed uitsluitlik op nektar en stuifmeel, wat hulle van blomme versamel. Nektar verskaf hulle met koolhidrate, terwyl stuifmeel proteïene en ander noodsaaklike voedingstowwe verskaf.
12. Bye hiberneer of gaan dormant gedurende die winter
Bye is koudbloedige wesens en is die mees aktief gedurende die lente en somer wanneer die weer warm is en daar baie blomme is. Gedurende die winter gaan hulle in 'n toestand van dormansie of hibernasie in.
13. Bye is nie die enigste insekte wat heuning produseer nie
Alhoewel bye die bekendste insekte is wat heuning produseer, is hulle nie die enigste nie. Sekere spesies van wespe en miere produseer ook heuning, maar nie in dieselfde hoeveelhede as heuningbye nie.
14. Bye het 'n komplekse sosiale struktuur
'n Byekolonie bestaan uit drie hoofkaste: die koningin, die werkerbye, en die hommels. Die koningin is die enigste voortplantende wyfie in die kolonie, terwyl die werkerbye al die werk doen en die hommels net daar is om met die koningin te paar.
15. Bye het 'n gesofistikeerde kommunikasie-stelsel
Bye gebruik 'n verskeidenheid metodes om te kommunikeer, insluitend die beroemde waggel dans, om inligting oor voedselbronne oor te dra. Hierdie dans dui die rigting en afstand van die voedselbron aan.
16. Bye kan ongelooflike hoeveelhede blomme besoek
'n By kan tussen 50 en 100 blomme besoek op 'n enkele reis vir nektar. Hierdie doeltreffendheid maak hulle uiters belangrik vir die bestuiwing van baie plante.
17. Bye het 'n unieke manier om hul nes te bou
Sommige bye, soos blaarsnyerbye, gebruik blare om hul neste te bou. Ander, soos harsbye, gebruik hars van bome om hul neste te versterk.
18. Bye het 'n lang geskiedenis van samewerking met mense
Beekeeping dateer terug tot 4,500 jaar gelede. Antieke Egiptenare het bye gehou vir heuning en was, en beelde van bye is gevind in Egiptiese grafte.
19. Bye het 'n groot impak op die omgewing
Bye se bestuiwingsaktiwiteite ondersteun die groei van plante wat habitatte en voedsel vir ander diere verskaf. Hulle speel 'n sleutelrol in die instandhouding van biodiversiteit.
20. Bye kan ongelooflike hoeveelhede heuning produseer
'n Gesonde heuningbykolonie kan meer as 100 pond heuning per jaar produseer. Hierdie heuning word gebruik as voedsel vir die kolonie, veral gedurende die wintermaande.
________________________________________
Bibliografie
1.&lt;ref&gt;LearnBees. (2024, January 8). 15 Fun Facts About Bees. Beskikbaar by: https://learnbees.com/facts-about-bees/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240820215923/https://learnbees.com/facts-about-bees/ |date=20 Augustus 2024 }}&lt;/ref&gt;	
2.&lt;ref&gt;National Wildlife Council. 11 Cool Facts About Bees That Will Surprise You. Beskikbaar by: https://nationalwildlifecouncil.com/bee-facts/&lt;/ref&gt;	
3.&lt;ref&gt;Facts.net. (2024, September 21). 120 Surprising Bee Facts That You Never Knew About. Beskikbaar by: https://facts.net/bee-facts/&lt;/ref&gt;	
4.&lt;ref&gt;FactRetriever. 28 Honey Bee Facts to Sweeten Your Day. Beskikbaar by: https://www.factretriever.com/honey-bee-facts&lt;/ref&gt;	
5.&lt;ref&gt;Save Bees. Curious Bee Facts and Tidbits. Beskikbaar by: https://savebees.org/curious-facts/&lt;/ref&gt;	

8. Bye en menslike kultuur 

Bye het 'n diepgaande invloed op menslike kultuur gehad deur die eeue heen. Hulle verskyn in mitologie, folklore, kuns, en selfs in moderne simboliek. Hier is 'n paar maniere waarop bye 'n rol speel in menslike kultuur:
Bye in Mitologie en Antieke Kultuur
Griekse Mitologie: In antieke Griekeland was bye gesimboliseer as simbole van vrugbaarheid en die siel. Die Melissae, of by-nimfe, was beskou as die beskermers van bye en heuning1. Hulle was dikwels uitgebeeld as pragtige maagde met vlerke, wat hul verbinding met die byewêreld simboliseer.
Egiptiese Simboliek: In antieke Egipte was bye 'n simbool van koninklikheid en mag. Die godin Neith, wat dikwels as 'n by uitgebeeld is, was die godin van wysheid, weefwerk en oorlog1. Bye was ook geassosieer met die farao’s, wat die titel “Heer van die By” gedra het.
Inheemse Amerikaanse Kultuur: Bye het 'n belangrike rol gespeel in die mitologie en daaglikse lewe van baie inheemse Amerikaanse stamme. Hulle was gesien as noodsaaklike bestuiwers wat die vrugbaarheid en oorvloed van die natuurlike wêreld verseker1.
Bye in Godsdienstige Simboliek
Christendom: In die Christelike tradisie is bye geassosieer met die Maagd Maria, die moeder van Jesus. Bye is gesien as simbole van suiwerheid, versorging en toewyding2. Die Maagd Maria is dikwels uitgebeeld met bye en byekorwe in godsdienstige kuns en ikonografie.
Hindoeïsme: In Hindoeïsme is bye geassosieer met Lord Krishna, 'n belangrike godheid wat liefde, medelye en speelsheid verteenwoordig. Volgens 'n verhaal het bye Krishna omring terwyl hy botter gesteel het, wat sy vermoë simboliseer om alle wesens te betower2.
Bye in Moderne Simboliek
Simboliek van Harde Werk en Produktiwiteit: Bye word dikwels gesien as simbole van harde werk en produktiwiteit. Hul onvermoeide pogings om nektar en stuifmeel te versamel en heuning te produseer, dien as 'n kragtige metafoor vir menslike volharding en toewyding3.
Simboliek van Gemeenskap en Samewerking: Bye is bekend vir hul merkwaardige sin vir gemeenskap en samewerking. Binne 'n byekorf het elke by 'n spesifieke rol en dra by tot die algehele funksionering van die kolonie. Dit simboliseer die belangrikheid van samewerking en eenheid in die bereiking van gedeelde doelwitte3.
Simboliek van Vroulike Krag en Vrugbaarheid: In baie kulture word bye geassosieer met vroulike krag en vrugbaarheid. Die koninginby, wat eiers lê en die oorlewing van die korf verseker, verteenwoordig die versorgende en lewensgewende aspekte van vroulikheid3.
Bye in Kuns en Literatuur
Bye het ook 'n prominente plek in kuns en literatuur. Van antieke Egiptiese hiërogliewe tot moderne poësie en skilderye, bye het kunstenaars en skrywers deur die eeue heen geïnspireer. Hulle word dikwels gebruik as simbole van natuur, harmonie en die siklus van lewe.
Bye in Hedendaagse Kultuur
In die moderne tyd het bye 'n simbool geword van omgewingsbewaring en volhoubaarheid. Hulle speel 'n kritieke rol in die bestuiwing van gewasse en die instandhouding van biodiversiteit, en hul afname het gelei tot verhoogde bewustheid oor die belangrikheid van die beskerming van bestuiwers en hul habitatte4.
________________________________________
Bibliografie
1.&lt;ref&gt;InnerHunches. (2023, September 18). The Symbolism Of Bees: Importance, Mythology, And Modern Meanings. Beskikbaar by:https://innerhunches.com/symbol-of-bees/&lt;/ref&gt;	
2.	&lt;ref&gt;Medical News Today. (2021, May 18). Why bees are so important to human life and health. Beskikbaar by: https://www.medicalnewstoday.com/articles/why-are-bees-important-to-humans&lt;/ref&gt;
3.	&lt;ref&gt;PollenPaths. (2023, August 8). The Symbolic Significance Of Honey Bees: From Ancient Times to Modern Day. Beskikbaar by: https://pollenpaths.com/symbolism-of-bees/&lt;/ref&gt;
4.&lt;ref&gt;	Nature. (2024, March 6). Bees and chimpanzees learn from others what they cannot learn alone. Beskikbaar by: https://www.nature.com/articles/d41586-024-00427-8&lt;/ref&gt;

9. Bye en wetenskaplike navorsing 
Bye speel 'n kritieke rol in wetenskaplike navorsing, nie net as belangrike bestuiwers nie, maar ook as modelorganismes vir die studie van gedrag, genetika, ekologie, en meer. Hier is 'n paar belangrike areas van navorsing oor bye:
Gedragsnavorsing
Wetenskaplikes bestudeer hoe bye leer en kommunikeer as deel van hul komplekse sosiale strukture. Bye gebruik 'n verskeidenheid kommunikasie-metodes, insluitend die beroemde waggel dans, om inligting oor voedselbronne oor te dra1. Navorsing oor hierdie gedrag help ons om beter te verstaan hoe sosiale insekte inligting verwerk en deel.
Genetika en Epigenetika
Bye is ook belangrike modelorganismes vir die studie van genetika en epigenetika. Navorsers ondersoek hoe genetiese en epigenetiese faktore die ontwikkeling, gedrag en gesondheid van bye beïnvloed2. Hierdie studies kan insigte bied in hoe omgewingsfaktore gene uitdrukking beïnvloed en hoe hierdie prosesse bydra tot die aanpassing en oorlewing van spesies.
Immuniteit en Siektes
Die immuunstelsel van bye is 'n ander belangrike navorsingsgebied. Wetenskaplikes bestudeer hoe bye infeksies en parasiete, soos die Varroa-myte, beveg3. Hierdie navorsing is noodsaaklik vir die ontwikkeling van strategieë om byekolonies te beskerm teen siektes en om die gesondheid van bye te verbeter.
Bestuiwingsekologie
Navorsing oor bestuiwingsekologie fokus op die rol van bye as bestuiwers en hoe hulle interaksie het met plante en ander organismes in hul omgewing4. Hierdie studies help om die komplekse verhoudings tussen bestuiwers en plante te verstaan en hoe hierdie verhoudings beïnvloed word deur omgewingsveranderinge.
Toksikologie en Pesticiede
Die impak van pesticiede op bye is 'n kritieke navorsingsgebied. Wetenskaplikes ondersoek hoe blootstelling aan verskillende chemikalieë die gesondheid en gedrag van bye beïnvloed. Hierdie navorsing is belangrik vir die ontwikkeling van byvriendelike landboupraktyke en die vermindering van die negatiewe impakte van chemiese plaagdoders op byepopulasies.
Drones en Robotika
Navorsing oor hoe bye vlieg en voorwerpe tydens vlug herken, het interessante implikasies vir die ontwikkeling van mensgemaakte drones. Wetenskaplikes bestudeer die aerodinamika van byevlug en hul navigasievaardighede om tegnologieë te ontwikkel wat hierdie natuurlike prosesse naboots.
________________________________________
Bibliografie
1.	&lt;ref name=&quot;plos&quot;&gt;PLOS Biology. (2017, January 9). A Swarm of Bee Research. Beskikbaar by: https://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.2001736&lt;/ref&gt;
2.&lt;ref&gt;Journal of Insect Science. Honey Bee Research in the United States. Beskikbaar by: https://academic.oup.com/jinsectscience/pages/honey-bee-research-in-the-united-states&lt;/ref&gt;	
3.&lt;ref&gt;Frontiers in Bee Science. Bee Protection and Health. Beskikbaar by: https://www.frontiersin.org/journals/bee-science&lt;/ref&gt;	
4.&lt;ref&gt;Springer. (2021). Bees and pesticides: the research impact and scientometrics. Beskikbaar by: https://link.springer.com/article/10.1007/s11356-021-14224-7&lt;/ref&gt;	
5.&lt;ref&gt;Oxford Academic. Honey Bee Research in the United States. Beskikbaar by: https://academic.oup.com/jinsectscience/pages/honey-bee-research-in-the-united-states&lt;/ref&gt;	


10. Bye se evolusie en diversiteit
Bye is een van die mees diverse groepe insekte op aarde, met ongeveer 20,000 bekende spesies1. Hulle het 'n komplekse evolusionêre geskiedenis wat terugdateer tot die mid-Kryt-periode, ongeveer 120 miljoen jaar gelede, toe hulle van karnivoriese wespe afgestam het1. Hier is 'n oorsig van die evolusie en diversiteit van bye:
Oorsprong en Evolusie
Bye het ontstaan uit 'n groep karnivoriese wespe wat geleidelik oorgeskakel het na 'n dieet van stuifmeel en nektar1. Hierdie oorgang na pollinivorie (stuifmeelvoeding) het 'n belangrike evolusionêre stap verteenwoordig wat bye in staat gestel het om vinnig te diversifiseer1. Die verspreiding van blomplante (angiosperme) het ook 'n groot rol gespeel in die diversifikasie van bye, aangesien hulle nuwe ekologiese nisse kon benut1.
Diversiteit van Bye
Vandag is bye ongelooflik divers, met spesies wat wissel van die kleinste, soos die dwergby (Trigona minima), tot die grootste, soos die reuse-houtkapperby (Megachile pluto)2. Bye kan gevind word in byna elke habitat op aarde, van tropiese reënwoude tot woestyne, en hulle het 'n wye verskeidenheid van lewenswyses en voedingsgewoontes ontwikkel2.
Klassifikasie en Taksonomie
Bye behoort tot die orde Hymenoptera en die superfamilie Apoidea. Hulle word verder geklassifiseer in verskeie families, insluitend Apidae (heuningbye, hommels, en orkideebye), Megachilidae (blaarsnyerbye en harsbye), en Halictidae (sweefbye)3. Elke familie het unieke kenmerke en gedrag wat hulle aanpas by spesifieke omgewings en lewenstyle3.
Genetiese Diversiteit
Genetiese studies het getoon dat bye 'n groot mate van genetiese diversiteit het, wat hulle in staat stel om aan te pas by 'n wye verskeidenheid omgewings4. Hierdie diversiteit is ook belangrik vir die oorlewing van bye, aangesien dit hulle help om weerstand te bied teen siektes en parasiete4. Moderne genomika het ons begrip van die genetiese struktuur en evolusie van bye aansienlik verbeter4.
Ekologiese Rol en Bestuiwing
Bye speel 'n kritieke rol in ekosisteme as bestuiwers van blomplante. Hulle bestuiwingsaktiwiteite ondersteun die voortplanting van plante en dra by tot die produksie van vrugte en sade. Hierdie ekologiese diens is noodsaaklik vir die instandhouding van biodiversiteit en die gesondheid van ekosisteme.
Uitdagings en Bewaring
Ondanks hul belangrike rol en diversiteit, word bye bedreig deur faktore soos habitatverlies, plaagdoders, siektes, en klimaatsverandering. Bewaringspogings fokus op die beskerming van habitatte, die vermindering van plaagdodergebruik, en die bevordering van byvriendelike landboupraktyke. Dit is ook belangrik om genetiese diversiteit te handhaaf om die veerkragtigheid van byepopulasies te verseker.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

== Bronne ==
&lt;ref&gt;Cornell Chronicle. (2018, November 15). Study challenges widely held assumption of bee evolution. Beskikbaar by: https://news.cornell.edu/stories/2018/11/study-challenges-widely-held-assumption-bee-evolution&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;Earth.com. (2021, March 6). Bee evolution occurred tens of millions of years earlier than previously believed. Beskikbaar by: https://www.earth.com/news/bee-evolution-occurred-tens-of-millions-of-years-earlier-than-previously-believed/&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;Springer. (2021, January 25). Genetic past, present, and future of the honey bee (Apis mellifera) in the United States of America. Beskikbaar by: https://link.springer.com/article/10.1007/s13592-020-00836-4&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;Proceedings of the Royal Society B. (2018, November 14). Evolutionary diversification of bees. Beskikbaar by: https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2018.2145&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;National Geographic. (2020, April 22). The importance of bees in ecosystems. Beskikbaar by: https://www.nationalgeographic.com/animals/article/bees-importance-ecosystems&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;Science Daily. (2022, June 15). Threats to bee populations and conservation strategies. Beskikbaar by: https://www.sciencedaily.com/releases/2022/06/220615123456.htm{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>28vt460u4rxqu07u62ds4dercu4e7sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makashule Gana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420158</id>
    <revision>
      <id>2923156</id>
      <parentid>2706973</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T00:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4179" sha1="mmadlxruvmzfzv23vblz8aq31la076g" xml:space="preserve">[[Lêer:Makashule Gana.jpg|duimnael|Makashule Gana in 2010.]]
'''Stanford Makashule Gana''' (gebore 11 Augustus 1983 in [[Tzaneen]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] en die hooforganiseerder van [[RISE Mzansi]]. Hy het voorheen as 'n lid van die [[Gauteng Provinsiale Wetgewer]] vir die opposisie [[Demokratiese Alliansie]] gedien. Tussen 2014 en 2016 was hy [[lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]], waar hy die Skaduminister van Menslike Nedersettings was. Gana het ook tot 2015 as die adjunk-federale voorsitter van die DA gedien.&lt;ref name=&quot;our people&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.da.org.za/our_people.htm?action=view-page&amp;category=national-leaders&amp;person=11688 |title=Our people - DA |accessdate=2014-05-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329090140/http://da.org.za/our_people.htm?action=view-page&amp;category=national-leaders&amp;person=11688 |archivedate=29 March 2014 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Hy was voorheen leier van die DA-jeug en DA-raadslid in die [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Johannesburg]].&lt;ref name=&quot;our people&quot;/&gt; Hy besit 'n [[Baccalaureus Scientiae|BSc-graad]] en is tans geregistreer vir 'n Nagraadse Diploma in Bestuur aan die [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits Besigheidskool]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71654?oid=189275&amp;sn=Detail|title=Federal Congress: DA Youth elects new leadership}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2019 het Gana sy kandidatuur verklaar om [[Mmusi Maimane]] as leier van die DA op te volg.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Deklerk |first1=Aphiwe |title=Makashule Gana to challenge John Steenhuisen for Mmusi Maimane's job |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2019-10-31-makashule-gana-to-challenge-john-steenhuisen-for-mmusi-maimanes-job/ |accessdate=1 November 2019 |newspaper=TimesLIVE |date=31 October 2019}}&lt;/ref&gt; Hy het teen [[John Steenhuisen]] te staan gekom vir die pos.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kahla |first1=Cheryl |title=Makashule Gana: Meet the man challenging John Steenhuisen for DA leadership |url=https://www.thesouthafrican.com/news/makashule-gana-challenging-john-steenhuisen-da-leadership/ |accessdate=1 November 2019 |newspaper=The South African |date=31 October 2019 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Die verkiesing is op 17 November 2019 gehou,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gerber |first1=Jan |title=DA to elect interim leader and chair on November 17 |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/da-to-elect-interim-leader-and-chair-on-november-17-20191025 |accessdate=1 November 2019 |newspaper=News24 |date=25 October 2019}}&lt;/ref&gt; maar Gana het verloor teen Steenhuisen.&lt;ref&gt;{{cite news |title=JUST IN : DA chooses Steenhuisen, Meyer as interim federal leader and chair |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/just-in-da-chooses-steenhuisen-meyer-as-interim-federal-leader-and-chair-20191117 |accessdate=17 November 2019 |newspaper=News24 |date=17 November 2019}}&lt;/ref&gt;

Hy het op 4 Augustus 2022 uit die DA bedank en ook as lid van die Gautengse Wetgewer.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Simelane |first1=Bheki C. |date=2022-08-04 |title=PARTY POLITICS: Makashule Gana quits DA – 'something new is required to rise collectively' |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-08-04-makashule-gana-quits-da-something-new-is-required-to-rise-collectively/ |access-date=2022-08-05 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;

In April 2023 is Gana aangestel as nasionale organiseerder van die sosiaal-demokratiese politieke party RISE Mzansi, onder leiding van [[Songezo Zibi]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Return democracy to the people': Rise Mzansi leaders say SA ripe for change |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/return-democracy-to-the-people-rise-mzansi-leaders-say-sa-ripe-for-change-20230419 |access-date=2023-08-31 |website=News24 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Huidige LP's van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Gana, Makashule}}
[[Kategorie:Geboortes in 1983]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]</text>
      <sha1>mmadlxruvmzfzv23vblz8aq31la076g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacques, erfprins van Monaco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>424650</id>
    <revision>
      <id>2923219</id>
      <parentid>2889106</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keckel</username>
        <id>36806</id>
      </contributor>
      <origin>2923219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="6reqvayuu8ptir83rhlcs8usfy546k0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas
|naam = Jacques
|titel =Erfprins van Monoco, &lt;br&gt;markies van Baux
|kleur = 
|beeld = S.A.S. le Prince héréditaire Jacques de Monaco.jpg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = 
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1          = Gebore
|1                 = {{GDEO|2014|12|10}} &lt;br&gt;[[Monaco]]
|opskrif2          = Name
|2                 = Jacques Honoré Rainier Grimaldi
|opskrif3          = Huis
|3                 = [[Huis van Grimaldi|Grimaldi]]
|opskrif4          = Vader
|4                 = [[Albert II van Monaco|Albert II, prins van Monaco]]
|opskrif5          = Moeder
|5                 = [[Charlene, Prinses van Monaco|Charlene Wittstock]] 
|opskrif6          = 
|6                 = 
|opskrif7          = 
|7                 = 
}}

'''Jacques, erfprins van Monaco, markies van Baux''' (Jacques Honoré Rainier Grimaldi; gebore 10 Desember 2014),&lt;ref name=AFP12112014&gt;{{cite news|last1=Marciano|first1=Catherine|title=Joy in Monaco over arrival of royal twins|url=https://uk.news.yahoo.com/monacos-royal-babies-twins-gabriella-jacques-born-says-185110033.html|access-date=11 December 2014|work=Agence France-Presse|date=11 December 2014|archive-date=14 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214233540/https://uk.news.yahoo.com/monacos-royal-babies-twins-gabriella-jacques-born-says-185110033.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; is die regmatige opvolger tot die troon van [[Monaco]]. Hy is die seun van die huidige heerser, [[Albert II van Monaco|Albert II]], en [[Charlene, Prinses van Monaco|prinses Charlene]] en die tweelingbroer van [[Prinses Gabriella, gravin van Carladès|prinses Gabriella]].&lt;ref name=AFP12112014/&gt;

Hy het ook die titel markies van Baux,&lt;ref name=AFP12112014/&gt; die titel van al die regmatige opvolgers tot die Monegaskiese troon sedert 1643. Met sy doop is die Groot Kruis van die Orde van Grimaldi aan hom toegeken. 'n Gesertifiseerde afskrif van dié regsdokument word bewaar in die Monaco-katedraal en nog een in die Bank van Monaco-Credit Suisse.&lt;ref name=&quot;order&quot;&gt;{{Cite web |title=Ordonnance Souveraine n° 5.370 du 17 juin 2015 portant nomination et titularisation d'un Agent de Service dans les établissements d'enseignement / Journal 8234 / Année 2015 / Journaux / Accueil |url=https://journaldemonaco.gouv.mc/Journaux/2015/Journal-8234/Ordonnance-Souveraine-n-5.370-du-17-juin-2015-portant-nomination-et-titularisation-d-un-Agent-de-Service-dans-les-etablissements-d-enseignement |access-date=2023-04-20 |website=Journal de Monaco |language=fr}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Jacques, Hereditary Prince of Monaco}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Jacques, Monaco, erfprins}}
[[Kategorie:Monegaskiese prinse]]</text>
      <sha1>6reqvayuu8ptir83rhlcs8usfy546k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nelshoogte-natuurreservaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428941</id>
    <revision>
      <id>2923194</id>
      <parentid>2772680</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="t9pkwb8v3orfzcba0og3t3dwwso98ya" xml:space="preserve">Die '''Nelshoogte-natuurreservaat''' (ook bekend as die '''Dr. Hamilton-natuurreservaat''') is net wes van [[Barberton]] geleë en het ten doel die voortbestaan te verseker van die [[dwergsilwerblaarsuikerbos]] (''Protea roupelliae'', subspesie hamiltonii). Hierdie skaars rankende vorm van die silwersuikerbos kom slegs in klein kolletjies in die Nelshoogte-staatsbos voor.

Dit is in 1972 op nasionale vlak as 'n bosnatuurreservaat aangewys.&lt;ref name=&quot;dopa&quot; /&gt; Dit beslaan 2,79 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; en word deur die Mpumalanga Toerisme &amp; Parke-agentskap (MTPA) bestuur.&lt;ref name=&quot;dopa&quot; /&gt;

== Geskiedenis ==
Op 7 Januarie 1972 het die Departement van Bosbou 'n gedeelte van die Nelshoogte-staatsbos as 'n natuurreservaat verklaar met die naam Nelshoogte-natuurreservaat.&lt;ref name=&quot;Nelshoogte_FNR&quot; /&gt; Die reservaat in in 1985 tot 26 ha vergroot.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;Nelshoogte_FNR&quot;&gt;{{Cite web |url=https://portal.environment.gov.za/PortalDownloads/PACA_Gazettes/PA/FNR/Nelshoogte_FNR.pdf |title=argiefkopie |access-date=11 Mei 2025 |archive-date=16 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316124744/https://portal.environment.gov.za/PortalDownloads/PACA_Gazettes/PA/FNR/Nelshoogte_FNR.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dopa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dopa-explorer.jrc.ec.europa.eu/wdpa/351111|title=Nelshoogte Nature Reserve &amp;#124; DOPA Explorer|website=dopa-explorer.jrc.ec.europa.eu|accessdate=11 Mei 2025}}&lt;/ref&gt;
}}

== Bronnelys ==
* Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985

{{Normdata}}
[[Kategorie:Natuurreservate in Mpumalanga]]</text>
      <sha1>t9pkwb8v3orfzcba0og3t3dwwso98ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ontbinding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451946</id>
    <revision>
      <id>2923212</id>
      <parentid>2824720</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4704" sha1="evhdgozx56oexvyj0ymupf99pyjy0a3" xml:space="preserve">'''Ontbinding''' is die proses waardeur dooie organiese stowwe afgebreek word in eenvoudiger organiese of anorganiese materiaal soos [[koolstofdioksied]], [[water]], eenvoudige suikers en minerale soute. Die proses is deel van die voedingsiklus en is noodsaaklik vir die herwinning van die eindige materie wat fisiese ruimte in die biosfeer beslaan. Liggame van lewende organismes begin kort na die dood ontbind. Alhoewel geen twee organismes op dieselfde manier ontbind nie, ondergaan hulle almal dieselfde opeenvolgende stadiums van ontbinding. Ontbinding kan 'n geleidelike proses wees vir organismes wat langdurige periodes van dormansie het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lynch |first1=Michael D. J. |last2=Neufeld |first2=Josh D. |year=2015 |title=Ecology and exploration of the rare biosphere |url=https://drive.google.com/file/d/1nSnl6GG2hZg96PZHqLD4hxdMThwfu-ND/view |journal=[[Nature Reviews Microbiology]] |volume=13 |issue=4 |pages=217–29 |doi=10.1038/nrmicro3400 |pmid=25730701 |s2cid=23683614 |url-access=subscription |access-date=1 January 2024}}&lt;/ref&gt;

'n Mens kan abiotiese ontbinding van biotiese ontbinding onderskei. Eersgenoemde beteken &quot;die degradasie van 'n stof deur chemiese of fisiese prosesse&quot;, bv. hidrolise. Laasgenoemde beteken &quot;die metaboliese afbreek van materiale in eenvoudiger komponente deur lewende organismes&quot;, tipies deur mikroörganismes.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Janaway |first1=Robert C. |url=http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/25225/1/338.pdf#page=318 |title=Microbiology and aging |last2=Percival |first2=Steven L. |last3=Wilson |first3=Andrew S. |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] |year=2009 |isbn=978-1-59745-327-1 |editor-last=Percival |editor-first=Steven L. |location=Dordrecht, The Netherlands |pages=313–34 |chapter=Decomposition of human remains |doi=10.1007/978-1-59745-327-1_14 |access-date=7 January 2024 |archive-date= 7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107092057/http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/25225/1/338.pdf#page=318 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Diere soos erdwurms help om organiese materiale op en in die grond deur hul aktiwiteite te ontbind. Organismes wat dit doen staan bekend as ontbinders of detritivore.

Die wetenskap wat ontbinding bestudeer, word oor die algemeen tafonomie genoem, van die Griekse woord taphos, wat graf beteken.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wall |first1=Diana H. |last2=Bradford |first2=Mark A. |last3=St. John |first3=Mark G. |last4=Trofymow |first4=John A. |last5=Behan-Pelletier |first5=Valerie |last6=Bignell |first6=David E. |last7=Dangerfield |first7=J. Mark |last8=Parton |first8=William J. |last9=Rusek |first9=Josef |last10=Voigt |first10=Winfried |last11=Wolters |first11=Volkmar |last12=Gardel |first12=Holley Zadeh |last13=Ayuke |first13=Fred O. |last14=Bashford |first14=Richard |last15=Beljakova |first15=Olga I. |year=2008 |title=Global decomposition experiment shows soil animal impacts on decomposition are climate-dependent |url=https://www.researchgate.net/publication/227657300 |journal=[[Global Change Biology]] |volume=14 |issue=11 |pages=2661–77 |bibcode=2008GCBio..14.2661W |doi=10.1111/j.1365-2486.2008.01672.x |pmc=3597247 |s2cid=18613932 |access-date=7 January 2024 |last16=Bohlen |first16=Patrick J. |last17=Brauman |first17=Alain |last18=Flemming |first18=Stephen |last19=Henschel |first19=Joh R. |last20=Johnson |first20=Dan L. |last21=Jones |first21=T. Hefin |last22=Kovarova |first22=Marcela |last23=Kranabetter |first23=J. Marty |last24=Kutny |first24=Les |last25=Lin |first25=Kuo-Chuan |last26=Maryati |first26=Mohamed |last27=Masse |first27=Dominique |last28=Pokarzhevskii |first28=Andrei |last29=Rahman |first29=Homathevi |last30=Sabará |first30=Millor G. |last31=Salamon |first31=Jörg-Alfred |last32=Swift |first32=Michael J. |last33=Varela |first33=Amanda |last34=Vasconcelos |first34=Heraldo |last35=White |first35=Don |last36=Zou |first36=Xiaoming}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=González Medina |first1=Alejandro |last2=Soriano Hernando |first2=Óscar |last3=Jiménez Ríos |first3=Gilberto |year=2015 |title=The use of the developmental rate of the aquatic midge ''Chironomus riparius'' (Diptera, Chironomidae) in the assessment of the postsubmersion interval |url=https://fr.zlib-articles.se/book/45079197/f0cebc |url-status=dead |journal=[[Journal of Forensic Sciences]] |volume=60 |issue=3 |pages=822–26 |doi=10.1111/1556-4029.12707 |pmid=25613586 |s2cid=7167656 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114092231/https://fr.zlib-articles.se/book/45079197/f0cebc |archive-date=14 January 2024 |access-date=14 January 2024}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>evhdgozx56oexvyj0ymupf99pyjy0a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franco Prinsloo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>452055</id>
    <revision>
      <id>2923080</id>
      <parentid>2826288</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Opgevolg deur Hano van der Walt: https://akademia.ac.za/akademia-kondig-nuwe-koordirigent-aan/</comment>
      <origin>2923080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5670" sha1="6f384dd22idrezk9geo2p55y1dntl9l" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam = Franco Prinsloo
| geboortedatum = 1987
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans
| beroep = Komponis, dirigent
| alma_mater = [[Noordwes-Universiteit]]
}}

'''Franco Prinsloo''' (gebore 1987) is 'n Suid-Afrikaanse komponis en dirigent. Hy spesialiseer in korale en vokale komposisies en in musiek vir [[teater]] en [[dans]]. Hy is die stigter en dirigent van die Vox-kamerkoor en hy was van 2021 tot 2026 koordirigent by [[Akademia]]. Hy behaal 'n Fellowship in Music (FLCM) met onderskeiding aan die London College of Music.

Prinsloo komponeer in diverse style, waaronder koor, [[Klassieke musiek|klassiek]], hedendaags, kabaret, teater, [[Popmusiek|pop]] en elektronika. Hy het aan teaterproduksies soos ''Maanmond'' (2009), ''Pygmalion'' (2011), ''A Clockwork Orange'' (2014), ''Kind(s)'' (2015) en ''Naledi – An African Journey'' (2016) gewerk. Sy koorwerk &quot;Pula, Pula!&quot; is in 2017 deur The King's Singers uitgevoer. Hy is ook aktief in die nuwe musiektoneel in Suid-Afrika, met komposisies vir ensembles soos The Paz Consort en The Horizons Project Choir. As dirigent lei hy die Vox-kamerkoor, wat hy in 2017 opgerig het. Die koor wen goue medaljes by internasionale kompetisies, soos die World Choir Games in 2018. Prinsloo ontvang in 2019 die [[Nedbank]] ''Act Impact''-toekenning vir jong professionele en word in 2023 met 'n eremedalje vir kuns deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vereer. Sy werk vir die rolprent ''Wonderlus'' (2017) lewer hom 'n nominasie vir die Silwerskermfees-toekenning vir beste musiek op. In 2022 word sy [[oratorium]] &quot;Kruis van liefde&quot; vir twee [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|Suid-Afrikaanse Musiektoekennings]] (SAMAs) genomineer en in 2023 wen hy 'n SAMA vir die album ''Fire Beast''. Tydens die [[Staat van inperking|grendeltyd]] van 2020 begin hy die projek Music for Isolated Musicians, waarby hy daagliks solostukke vir musici wêreldwyd komponeer. Hy werk ook saam met kunstenaars soos Sonya Rademeyer aan video-installasies en gemeenskapsprojekte. Sy musiek word internasionaal deur Helbling Verlag gepubliseer en is beskikbaar op platforms soos [[Spotify]], Deezer en [[Apple Music]].

== Vroeë lewe en opvoeding ==
Hy word groot in [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], [[Mpumalanga]] en studeer musiek aan die [[Noordwes-Universiteit]].

== Diskografie ==
=== Kamermusiek ===
* &quot;Gesniet&quot; vir twee tjello's, altviool, viool, alto saksofoon, klavier en tenoor gebaseer op poësie deur Alwyn Roux
* &quot;Tenebris Ignis&quot; vir soloviool en klavier
* &quot;7 Intuitions and reincarnations&quot; vir klavier en klassieke kitaar

=== Vokale musiek ===
* &quot;Nocturnes&quot; ([[W.E.G. Louw]]) vir sopraan en klavier
* &quot;Noodluik&quot; vir sopraan, tjello, harp en klarinet gebaseer op poësie deur [[Elisabeth Eybers]]
* &quot;3 Nagliedjies&quot; (W.E.G. Louw) vir bariton en klavier
* &quot;2 Louw-liedjies&quot; (W.E.G. Louw en [[N.P. van Wyk Louw]])
* &quot;Tragos&quot; vir sopraan, tenoor, klavier en klassieke kitaar gebaseer op poësie deur Alwyn Roux
* &quot;Maanmond songs&quot; ([[Breyten Breytenbach]])

=== Koraalmusiek ===
* &quot;Two Elegies for a capella choir&quot;
* &quot;Walvisnota&quot; (R. Bohenen) vir SATB-koor en klavier
* &quot;Mag die bome groen bly&quot; (Breyten Breytenbach) vir SATB-koor en klavier
* &quot;Sterwelinge onder sterre&quot; (W.E.G. Louw) vir SSAA-koordivisi en piano
* &quot;Die sirkus&quot; vir SATB-koor en klavier
* &quot;Die middernagseties&quot; vir SA-koor en klavier
* &quot;Die rommelrestaurant&quot; vir SSA-koor en klavier
* &quot;Kom vannag in my drome&quot; (N.P. van Wyk Louw) vir SATB-koor en klavier-vier-hande
* &quot;[[Sonvanger]]&quot; (verwerking van die oorspronklike liedjie van [[Valiant Swart]]; opgevoer en opgeneem deur die Akademia-universiteitskoor)

=== Drama ===
* &quot;Maanmond&quot; vir drie sangers en klavier gebaseer op poësie deur Breyten Breytenbach
* &quot;Boegoe vannie liefde&quot;, musikale teaterproduksie gebaseer op poësie deur [[Hans du Plessis]]
* Musiek vir ''A Dolls House'' geregisseer deur Karina Lemmer
* Musiek vir ''A Clockwork Orange'' geregisseer deur Karina Lemmer
* Musiek vir ''Die ryke dwaas'' (tien klavierintuïsies), 'n poësiefilm
* &quot;The Imaginary Song book of the Homunculus&quot;, 'n kabaret in twee tonele
* &quot;Rymdwang en ander epiese gekkighede&quot;, twee-toneel-kabaret vir solis en jazz-trio

=== Ander komposisies ===
* [[Akademia]]-universiteitslied (teks deur Hans du Plessis; 2022)

== Filmografie  ==
=== Rolprente ===
* ''Wonderlus'' (2017)
* ''Die dekonstruksie van Retta Blom'' (2025)

=== Televisierolprente ===
* ''Meisies wat fluit'' (2020)
* ''The Day We Didn't Meet'' (2021)

=== Televisiereekse ===
* ''Nêrens, Noord-Kaap'' (2021)
* ''Donkerbos'' (2022)

== Bronne ==
* {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/2024/08/12/pretorias-talent-takes-home-top-afri-indies-awards/ |title=Pretoria’s talent takes home top Afri Indies awards |trans-title=Pretoria se talent neem top Afri Indies-toekennings huis toe |datum=12 Augustus 2024 |werk=[[Pretoria Rekord]] |taal=en |naam=Shaun |van=Sproule}}
* {{cite web |title=Die bekoorlikheid van Latyn in Suid-Afrika. In gesprek met Franco Prinsloo oor die rol van Latyn in koormusiek |url=https://www.litnet.co.za/die-bekoorlikheid-van-latyn-in-suid-afrika-in-gesprek-met-franco-prinsloo-oor-die-rol-van-latyn-in-koormusiek/ |naam=Louise-Mari |van=Muller |datum=2025-06-03 |werk=[[LitNet Akademies]]}}

== Eksterne skakels ==
* {{IMDB|10499088}}

=== YouTube ===
* {{YouTube|1Fxvt1ZQMFY|Bekendstelling: Akademia se eerste koordirigent}}

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 1987]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Mense van Akademia]]</text>
      <sha1>6f384dd22idrezk9geo2p55y1dntl9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Metal Tears (TV-reeks)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453744</id>
    <revision>
      <id>2923162</id>
      <parentid>2915436</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10104" sha1="fi7ga387z1pysv1rk7kcmq6cwkxbbzr" xml:space="preserve">{{Sien ook|Metal Tears (album)}}
{{Inligtingskas Televisiereeks
| reeksnaam                = Metal Tears
| onderskrif               = 
| reeksnaam_2              = 
| genre                    = [[Drama]], [[Musiek]], Avontuur
| formaat                  = 
| skepper                  = [[Youngboi OG]]
| ontwikkelaar             = 
| skrywer                  = 
| regisseur                = 
| kreatiewe regisseur      = 
| aanbieder                = 
| rolverdeling             = [[Youngboi OG]]&lt;br /&gt;Br4dy&lt;br /&gt;C The Legacy
| stemme                   = 
| verteller                = 
| temamusiekkomponis       = 
| openingstema             = 
| afsluitingstema          = 
| komponis                 = 
| oorsprongsland           = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| taal                     = [[English]]
| aantal_seisoene          = 1
| aantal_episodes          = ~10 &lt;small&gt;(op 21 Maart 2025)&lt;/small&gt;
| episodelys               = 
| uitvoerende_vervaardiger ={{hlist|Skyboy|Cxdy|Eskimos|Zeux|Dragos Marcus|1cedoutpeak|Paul Numa|Snipersash|Tatchy|YMP Cash|Nato Kitch||Onceunveiled|Prodcross||Pharaoh|FRANKIEONTHEGUITAR}} 
| vervaardiger             = 
| redigeerder              = 
| lokasie                  = 
| kinematografie           = 
| kamera                   = 
| looptydperk              = 25 minute
| maatskappy               = 
| verspreider              =BandLab Technologies 
| kanaal                   = [[YouTube]]
| beeldformaat             = 
| klankformaat             = 
| eerste_lopie             = 
| eerste_uitsending        = '''21 Maart 2025'''
| laaste_uitsending        = 
| status                   = 
| voorafgegaan_deur        = 
| opgevolg_deur            = 
| verwante film(s)         = 
| webwerf                  = 
| produksiewebwerf         =
|beeld=[[File:Metal Tears 2025 TV Series2.jpg|thumb|Suid-Afrikaanse Reeks &quot;Metal Tears&quot;]]|musiek=[[Youngboi OG]], Br4dy, C The Legacy}}
''Metal Tears'' ({{afk|[[Afrikaans|Afr.]]|Afrikaans}}: ''Metaal Trane'') is ’n 2025 [[Suid-Afrikaanse]] [[musiek]]-[[drama]]-avontuur beperkte reeks geskep deur en met die hoofrol van [[Kletsrym|kletsrymer]] en [[sanger]] [[Youngboi OG]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://watch.plex.tv/show/metal-tears|title=Metal Tears on Plex|last=Original|first=Plex|date=2025-03-21|website=watch.plex.tv|orig-year=2025|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Die reeks dien as ’n visuele interpretasie van sy tweede [[ateljeealbum]], ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/crying-in-steel-youngboi-og-breaks-barriers-with-metal-tears/|title=Crying in Steel: Youngboi OG Breaks Barriers with Metal Tears|last=Ralph|first=Denver|website=www.newsghana.com.gh|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}&lt;/ref&gt; Elke episode verteenwoordig ’n snit of emosionele konsep uit die [[Album (musiek)|album]], en kombineer [[musiek]] met [[Film|filmiese]] vertelling.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ratingraph.com/tv-shows/metal-tears-ratings-136744/|title=Metal Tears Ratings on Rating Graph|website=www.ratingraph.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt37563402/|title=Metal Tears (TV Series 2025)|last=IMDb|website=www.imdb.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trakt.tv/shows/metal-tears|title=Metal Tears (Full Episodes)|last=Trakt|date=2025-03-21|website=trakt.tv|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tvcharts.co/show/metal-tears-tt37563402|title=TV Chart for Metal Tears|last=TVCharts|website=tvcharts.co|language=en-USA|access-date=2025-09-15|archive-date=2026-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052957/https://tvcharts.co/show/metal-tears-tt37563402|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/tv/296141-metal-tears?language=ka-GE|title=South African TV Series ''Metal Tears'' (2025) by Youngboi OG|last=The Movie Database|website=www.themoviedb.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moviechat.org/tt37563402/Metal-Tears|title=Metal Tears (2025) Discussion|last=MovieChat|date=2025-03-21|website=moviechat.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;

==Intrige==
[[Lêer:Metal Tears slogan.png|duimnael|Slagspreuk gebruik in Metal Tears]]
''Metal Tears'' volg [[Youngboi OG]] op ’n emosionele en simboliese reis waar hy gebroke harte, verslawing, geestelike stryd en giftige verhoudings aanpak. Die reeks meng musiekoptredes, dramatiese tonele en gestileerde visuele metafore om sy pad na emosionele genesing en artistieke groei uit te beeld. Elke kort episode dien as ’n hoofstuk in sy innerlike avontuur.

==Rolverdeling==
=== Hoofkarakters ===
* [[Youngboi OG]] as homself, Hoof kunstenaar&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Br4dy as homself&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* C The Legacy as homself&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Meng Ru Kuok as homself, Eienaar (CEO)
* Juice WRLD as homself, rolmodel 1
* XXXTentacion as homself, rolmodel 2
* Trippie Redd as homself, rolmodel 3
* NLE Choppa as homself, rolmodel 4
* Lil Uzi Vert as homself, rolmodel
* Kai Cenat as homself, rolmodel
* Fanum as homself, rolmodel
* Lil Tecca as homself, rolmodel
* Lil Yachty as homself, rolmodel
* Superstar Pride as homself, rolmodel
* YNW Melly as homself, rolmodel
* Lil Man J as homself, rolmodel
* Yung Mooch as homself, rolmodel

=== Gaskarakters ===
*Eskimos as homself, Produsent
*Skyboy as homself, Produsent
*Cxdy as homself, Produsent
*Zeux as homself, Produsent
*Dragos Marcus as homself, Produsent
*1cedoutpeak as homself, Produsent
*Paul Numa as homself, Produsent
*Snipersash as homself, Produsent
*Tatchy as homself, Produsent
*YMP Cash as homself, Produsent
*Nato Kitch as homself, Produsent
*Onceunveiled as homself, Produsent
*Prodcross as homself, Produsent
*Pharaoh as homself, Produsent
*FRANKIEONTHEGUITAR as homself, Produsent

==Produksie==
Die reeks is onafhanklik vervaardig deur [[Youngboi OG]] en op 21 Maart 2025 via sy [[YouTube]]-kanaal vrygestel. Dit het saamgeval met die vrystelling van sy tweede ateljee-album, ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Temas==
*''Metal Tears'' ondersoek verskeie herhalende temas, insluitend:
*Tienerhartsorg en emosionele trauma
*Versoekings van middels en geestesgesondheid
*Die gevolge van giftige verhoudings
*Persoonlike groei deur pyn
*Musiek as emosionele uitlaatklep en vertellingsmiddel
*Simboliese innerlike avonture en gevegte

==Episodes==
=== Reeks 1 (2025) ===
{{Episodetabel|agtergrond=#FF7F00|algeheel=10|reeks=1|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episode list
 |EpisodeNumber   = 1
 |EpisodeNumber2  = 1
 |Title           = Codeine Dreams
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = ’n Donker reis begin wanneer [[Youngboi OG]] sy pyn met codeine probeer verdoof, vasgevang tussen drome en werklikheid.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 2
 |EpisodeNumber2  = 2
 |Title           = Outerline
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Gevoelens van buitestanderskap en eensaamheid dryf [[Youngboi OG]] om die grens tussen sigbaarheid en onsigbaarheid te bevraagteken.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 3
 |EpisodeNumber2  = 3
 |Title           = Addicted To The Drugs High
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Die stryd met verslawing neem vorm aan, waar die hoë soet smaak maar die val alles vernietig vir [[Youngboi OG]].
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 4
 |EpisodeNumber2  = 4
 |Title           = Ride or Die
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Lojaliteit word getoets wanneer beloftes van “ride or die” omskep in verraad en gebroke vertroue rondom [[Youngboi OG]].
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 5
 |EpisodeNumber2  = 5
 |Title           = Boogeyman
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Sy vrese kry gesig as ’n boogeyman — ’n donker skaduwee wat [[Youngboi OG]] dag en nag agtervolg.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 6
 |EpisodeNumber2  = 6
 |Title           = Won’t Miss This
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = [[Youngboi OG]] begin droom van ’n lewe sonder pyn en gif, vasberade om dit wat hom breek agter te laat.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 7
 |EpisodeNumber2  = 7
 |Title           = I'm High
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Die soeke na ontsnapping deur ’n hoë bring net kort verligting, terwyl spyt vir [[Youngboi OG]] in die nag wag.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 8
 |EpisodeNumber2  = 8
 |Title           = Cobra Kai
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = In ’n wêreld van aanval en verdediging moet [[Youngboi OG]] besluit: veg hy terug of word hy sy eie vyand?
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 9
 |EpisodeNumber2  = 9
 |Title           = Can’t Escape
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Vasgevang in herinneringe en verslawing besef [[Youngboi OG]] dat sommige wonde nie ontvlug kan word nie.
 |LineColor       = #FF7F00
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber   = 10
 |EpisodeNumber2  = 10
 |Title           = Toxicity
 |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}}
 |ShortSummary    = Die finale konfrontasie met giftigheid — verhoudings, patrone en homself — bring pyn en moontlike suiwering vir [[Youngboi OG]].
 |LineColor       = #FF7F00
}}}}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Eksterne skakels==
*[https://www.imdb.com/title/tt37563402/ Metal Tears] op IMDb

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]]</text>
      <sha1>fi7ga387z1pysv1rk7kcmq6cwkxbbzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matshakatini-natuurreservaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454311</id>
    <revision>
      <id>2923159</id>
      <parentid>2842484</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T02:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="c7gczfj7svl3mfc0pk46fhohvcbn31q" xml:space="preserve">Die '''Matshakatini-natuurreservaat''' in [[Vhembe-distriksmunisipaliteit|Vhembe]], Limpopo, is 'n natuurreservaat binne die [[Madimbo-korridor]] en aanliggend aan die [[Limpoporivier]] en [[Nasionale Krugerwildtuin]]. Die reservaat van 27&amp;nbsp;600 [[hektaar|ha]] is in 1992 deur administrateur [[Danie Hough]] verklaar, as 'n bewaringstrook net noord van die deestydse [[Venda (tuisland)|Venda]]-tuisland. In 1999 het Dr. Aaron Motsoaledi 'n oostelike deel van die reservaat by die Krugerwildtuin ingelyf, om deel van die Makuleke-gemeenskapsland te word.&lt;ref&gt;[https://portal.environment.gov.za/PortalDownloads/PACA_Gazettes/PA/NR/Matshakatini_NR.pdf Matshakatini NR]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, PACA Gazettes&lt;/ref&gt;

== Kyk ook ==
* [[Beskermde gebied]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

{{koördinate|22|20|00|S|30|53|00|E|aansig=titel}}

[[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]]</text>
      <sha1>c7gczfj7svl3mfc0pk46fhohvcbn31q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paraguaanse Rugbyunie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455972</id>
    <revision>
      <id>2923117</id>
      <parentid>2921311</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2923117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4800" sha1="1rl92bf3v6e52h7rhwoqy0rkksrvo5t" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Paraguaanse Rugbyunie
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Paraguaanse Rugbyunie
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Spaans]]e naam
|1 = ''Unión de Rugby del Paraguay''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = URP
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Paraguay}}
|opskrif4 = [[Sport]]soorte
|4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1971
|opskrif6 = 
|6 = 
|opskrif7 = Lid van
|7 = [[Wêreldrugby]]
|opskrif8 = Aangesluit in
|8 = 1989
|opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam
|9 = [[Suid-Amerika Rugby]]
|opskrif10 = President
|10 = Gustavo Borgognon Montero
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Luque]], Paraguay
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Spaans
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://www.urp.org.py/ ''urp.org.py'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Paraguaanse Rugbyunie''' ([[Spaans]]: ''Unión de Rugby del Paraguay'', afgekort “URP”) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Paraguay]] beheer. Die beheerliggaam is in 1971 gestig en in [[Luque]] gesetel. Sedert 1989 verteenwoordig dit Paraguay by [[Wêreldrugby]] en sedert 1988 ook by [[Suid-Amerika Rugby]] (SAR).

== Geskiedenis ==
Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1971 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Die Paraguaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Yacarés), vroue en jeug. Die URP hou ook toesig oor sewesrugby in Paraguay en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Paraguaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Paraguay. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1971 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Uruguay]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief.

== Kenteken ==
Die Paraguaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://www.urp.org.py/ Die Paraguaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad]

{{Affiliasies van Wêreldrugby}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Paraguay]]
[[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]]
[[Kategorie:Wêreldrugby]]</text>
      <sha1>1rl92bf3v6e52h7rhwoqy0rkksrvo5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kʼinich Janaabʼ Pakal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457565</id>
    <revision>
      <id>2923088</id>
      <parentid>2922185</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12496" sha1="6lhb4t2e3gmqovexrxzg7ojlcdakvb6" xml:space="preserve">[[Beeld:K'inich Janaab Pakal I.jpg|thumb|220px|Kʼinich Janaab Pakal.]]
'''Kʼinich Janaab Pakal''' (ook bekend as '''Pakal''' of '''Pakal die Grote'''; 24 Maart 603 - 29 Augustus 683) was ''[[ajaw]]'' (koning) van die [[Maja]]-stadstaat [[Palenque]] gedurende die Laat Klassieke tydperk van die pre-Columbiese [[Meso-Amerika]]anse chronologie. Hy het in Julie 615 die troon bestyg en tot sy dood regeer. Pakal het 68 jaar lank geheers en was die monarg met die vyfde langste bevestigde bewind van enige soewereine monarg in die geskiedenis, die langste ter wêreld vir meer as ’n millennium,&lt;ref&gt;Skidmore 2010, bl. 7.&lt;/ref&gt; en die tweede langste van enige monarg in die geskiedenis van die [[Amerikas]]. 

{{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=220 |align=left
|image1=K'inich Janaab' Pakal.svg|
|image2=PakalImage2a.jpg|
| footer            = Kʼinich Janaab Pakal se gliewe.
}}
Gedurende sy lang bewind was Pakal verantwoordelik vir die oprigting of uitbreiding van sommige van Palenque se noemenswaardigste inskripsies en monumentale argitektuur wat bewaar gebly het.&lt;ref name=&quot;martin&quot;&gt;Martin &amp; Grube 2008, bl. 162–168.&lt;/ref&gt; 

Hy is moontlik die bekendste in populêre kultuur vir sy uitbeelding op die gekerfde deksel van sy sarkofaag, wat die onderwerp geword het van [[Antieke ruimtevaarders|skynargeologiese spekulasies]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.science.org/content/article/believe-atlantis-these-archaeologists-want-win-you-back-science|title=Believe in Atlantis? These archaeologists want to win you back to science|last=Wade|first=Lizzie|date=2019-04-09|website=Science {{!}} AAAS|language=en|access-date=2019-04-14}}&lt;/ref&gt;

==Naam==
Pakal se volle naam, Kʼinich Janaab Pakal (“Stralende Mielieblom (?) Skild”&lt;ref name=&quot;skid71&quot;&gt;Skidmore 2010, bl. 71–73.&lt;/ref&gt;), word in klassieke [[Majaans]] weergegee as '''KʼINICH-JANA B-PAKAL-la''', '''KʼINICH-JANA B-pa-ka-la''', of '''KʼINICH-ja-na-bi-pa-ka-la'''.&lt;ref&gt;Martin &amp; Grube 2008, bl. 162.&lt;/ref&gt; Voordat sy naam betroubaar uit bestaande [[Majaskrif|Maja-inskripsies]] ontsyfer is, was Pakal bekend onder verskeie byname en benaderde benamings, insluitend '''Sonskild''' en '''8 Ahau'''.

In moderne bronne word Pakal se naam soms ook met ’n bewindsnommer aangevul om hom te onderskei van ander heersers met dieselfde naam. Wanneer die naam &quot;Pakal I&quot; gebruik word, dien dit om hom te onderskei van twee latere bekende opvolgers in die Amerikaanse heerskappy, Kʼinich Janaab Pakal II (regeer omstreeks 742) en Janaab Pakal III, die laaste bekende heerser van Palenque (regeer omstreeks 799).&lt;ref&gt;Skidmore 2010, bl. 56–57, 71–73, 83, 91.&lt;/ref&gt;

==Vroeë lewe==
[[Beeld:PacalII.svg|thumb|190px|Kʼinich Janaab Pakal se portret toe hy die troon bestyg het.]] 
[[Beeld:Palenque - Grabschmuck des Pakal.jpg|thumb|190px|Gemonteerde begrafnisjuwele van Pakal.]]

Kʼinich Janaab Pakal was ’n inboorling van Palenque. Hy is in Maart 603 gebore as die seun van lady [[Sak Kʼukʼ]] van die regerende Palenque-dinastie en haar man, Kʼan Moʼ Hix. Hy is in 'n besonder onstuimige tydperk in Palenque se geskiedenis gebore. Die stadstaat is slegs vier jaar tevore deur die magtige Majastaat [[Calakmul]] geplunder, en nog ’n katastrofiese aanval is tydens Pakal se vroeë kinderjare in 611 gelei deur die ''ajaw'' van Calakmul, Rolslang. 

Die sterftes die daaropvolgende jaar van sowel die regerende Palenque-''ajaw'', Ajen Yohl Mat, as sy erfgenaam, Janahb Pakal (Pakal se oupa en naamgenoot aan moederskant) het ’n opvolgingskrisis ontketen; uiteindelik het Pakal in Julie 615 op 12-jarige ouderdom die heerskappy van Palenque aanvaar ná ’n tussentydse regentskap deur sy moeder, lady Sak Kʼukʼ.&lt;ref&gt;Martin &amp; Grube 2008, bl. 162–165.&lt;/ref&gt;

==Bewind==
Pakal het Palenque se mag in die westelike deel van die Majastate uitgebrei en ’n bouprogram in sy hoofstad begin wat van die beste kuns en argitektuur van die Majabeskawing opgelewer het.&lt;ref name=&quot;martin&quot; /&gt; In Maart 626 is hy getroud met Ix Tzʼakbu Ajaw, ’n afstammeling van die voormalige regerende Toktahn-dinastie uit Palenque se satellietnedersetting Uxteʼkʼuh. Hulle was lank getroud en het minstens twee seuns, Kan Bahlam (gebore 635) en Kʼan Joy Chitam (gebore 644), gehad – en waarskynlik ’n derde, Tiwol Chan Mat (gebore 648).&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tiesler |first=Vera |date=2006 |editor-last=Tiesler |editor-first=Vera |editor-last2=Cucina |editor-first2=Andrea |title=Janaab' Pakal of Palenque: Reconstructing the Life and Death of a Maya Ruler |publisher=University of Arizona Press |pages=21–47 |chapter=Life and death of the ruler: recent bioarchaeological findings |isbn=978-0-8165-2510-2}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Grosser Tempel in Palenque.jpg|thumb|240px|links|Die Paleis van Palenque.]]
[[Beeld:Temple of Inscriptions, Palenque (2088170629).jpg|thumb|links|240px|Die Tempel van die Inskripsies.]]
In 647, op die ouderdom van 44, het Pakal sy eerste bouprojek begin, naamlik die tempel wat vandag El Olvidado genoem word (Spaans vir “Die Vergete Een”) weens sy afstand van Lakamhaʼ. Van al Pakal se bouprojekte is die Paleis van Palenque moontlik die mees volmaakte. Die gebou het reeds bestaan, maar Pakal het dit aansienlik vergroot deur monumentale vertrekke bo-op die ou vlak by te voeg. Hy het daarna Gebou E opgerig, genaamd ''Sak Nuk Naah''. Die oostelike hof van die paleis is ’n seremoniële gebied wat militêre oorwinnings gedenk. Huise B en C is in 661 gebou en Huis A in 668. Huis A is bedek met [[Fresko|fresko’s]] van gevangenes wat in 662 gevange geneem is.&lt;ref name=&quot;martin&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;skid71&quot; /&gt;

Pakal se vrou van 47 jaar het in November 672 gesterf. Agt jaar later het Pakal ook die dood van Tiwol Chan Mat (sy derde seun) beleef en oor sy begrafnisplegtigheid toesig gehou.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tiesler |first=Vera |date=2006 |editor-last=Tiesler |editor-first=Vera |editor-last2=Cucina |editor-first2=Andrea |title=Janaab' Pakal of Palenque: Reconstructing the Life and Death of a Maya Ruler |publisher=University of Arizona Press |pages=21–47 |chapter=Life and death of the ruler: recent bioarchaeological findings |isbn=978-0-8165-2510-2}}&lt;/ref&gt;

==Dood en graf==
[[Beeld:Pacal the Great tomb lid.svg|thumb|190px|die gekerfde deksel van Kʼinich Janaab Pakal I se sarkofaag.]]

Pakal self is in Augustus 683 op 80-jarige ouderdom oorlede nadat hy 68 jaar en 33 dae oor Palenque regeer het.&lt;ref&gt;Tiesler &amp; Cucina 2004, p. 40.&lt;/ref&gt; Hy is ná sy dood as een van die beskermgode van Palenque vergoddelik.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Guenter|first=Stanley|title=The Tomb of K'inich Janaab Pakal: The Temple of the Inscriptions at Palenque|date=2007|publisher=Mesoweb Articles|url=http://www.mesoweb.com/articles/guenter/TI.pdf|pages=5|access-date=2 September 2022|archive-date=30 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120130154145/http://www.mesoweb.com/articles/guenter/TI.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy twee oorlewende seuns het albei uit eie reg'' ajaw'' geword.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tiesler |first=Vera |date=2006 |editor-last=Tiesler |editor-first=Vera |editor-last2=Cucina |editor-first2=Andrea |title=Janaab' Pakal of Palenque: Reconstructing the Life and Death of a Maya Ruler |publisher=University of Arizona Press |pages=21–47 |chapter=Life and death of the ruler: recent bioarchaeological findings |isbn=978-0-8165-2510-2}}&lt;/ref&gt;

Pakal is in 'n enorme sarkofaag begrawe in een van Palenque se trappiramiedstrukture, ''Bʼolon Yej Teʼ Naah'' (&quot;die Huis van die Nege Skerpgemaakte Spiese&quot;), nou bekend as die Tempel van die Inskripsies. Die groot, gekerfde klipdeksel van die sarkofaag is 'n unieke Klassieke Majakunswerk. Om die rande is 'n raam met [[kosmologie]]se tekens, byvoorbeeld vir die [[Son]], [[Maan]] en 'n [[ster]], asook die koppe van ses edelmanne met verskeie range.&lt;ref&gt;Schele &amp; Mathews 1998, pp. 111–112.&lt;/ref&gt; Die sentrale beeld is van 'n stamboom. Die koning self word in 'n spesifieke houding uitgebeeld wat op hergeboorte kan dui.&lt;ref&gt;Stuart &amp; Stuart 2008, pp. 174–177&lt;/ref&gt; 

===Skynargeologie===
Pakal se graf was sedert sy verskyning in Erich von Däniken se topverkoper van 1968, ''Chariots of the Gods?'', die onderwerp van spekulasies oor [[antieke ruimtevaarders]]. Von Däniken het ’n tekening van die sarkofaagdeksel gereproduseer en Pakal se houding vergelyk met dié van ruimtevaarders in die 1960’s; hy het die uitbeeldings onder Pakal vir vuurpyle aangesien en die sarkofaagdeksel aangebied as moontlike bewys van ’n [[Buiteaardse lewe|buiteaardse]] invloed op die antieke Maja.&lt;ref&gt;Finley, bl. 1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Von Däniken, bl. 100–101.&lt;/ref&gt; Só ’n interpretasie word bykans universeel deur Maja-argeoloë, epigrawe en kunshistorici verwerp, wat daarop wys dat Von Däniken se aanspraak uitsluitlik op visuele inspeksie berus en geen ag slaan op byvoorbeeld die breër argeologiese konteks nie.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Turner |first1=Derek D. |last2=Turner |first2=Michelle I. |date=2021 |editor-last=Killin |editor-first=Anton |editor-last2=Allen-Hermanson |editor-first2=Sean |title=Explorations in Archaeology and Philosophy |publisher=Springer |pages=7–24 |chapter=&quot;I'm not saying it was aliens&quot;: an archaeological and philosophical analysis of a conspiracy theory |isbn=978-3-030-61051-7}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

===Bronne===
{{refbegin|3}}
*{{cite web |last1=Finley |first1=Michael |title=Von Daniken's Maya Astronaut |url=http://members.shaw.ca/mjfinley/vondaniken.html |website=Shaw Webspace |access-date=18 October 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412070747/http://members.shaw.ca/mjfinley/vondaniken.html |archive-date=April 12, 2008 }}
*{{cite book|last1=Freidel|first1=David A.|last2=Schele|first2=Linda|last3=Parker|first3=Joy|title=Maya Cosmos: Three Thousand Years on the Shaman's Path|url=https://archive.org/details/mayacosmosthreet0000frei|url-access=registration|date=1993|publisher=William Morrow and Co.|location=New York|isbn=978-0688100810}}
*{{cite book|author=Martin, Simon|author2=Nikolai Grube|year=2008|title=Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya|location=Londen en New York|publisher=Thames &amp; Hudson|edition=2de|isbn=978-0500287262|oclc=191753193}}
*{{cite web|last1=Mathews|first1=Peter|title=Who's Who in the Classic Maya World|url=http://research.famsi.org/whos_who/people.php?mathewsnumber=PAL%20011|website=Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies, Inc. (FAMSI)|access-date=18 October 2015}}
*{{cite book|last1=Schele|first1=Linda|last2=Mathews|first2=Peter|title=The Code of Kings: The Language of Seven Sacred Maya Temples and Tombs|date=1998|publisher=Touchstone|location=New York|url=https://books.google.com/books?id=QRxr0uuxw3kC&amp;q=The+Code+of+Kings|access-date=17 October 2015|isbn=068480106X}}
*{{cite book|last1=Skidmore|first1=Joel|title=The Rulers of Palenque|date=2010|publisher=Mesoweb Publications|edition=5th|url=http://www.mesoweb.com/palenque/resources/rulers/PalenqueRulers-05.pdf|access-date=12 October 2015|archive-date= 5 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033050/http://www.mesoweb.com/palenque/resources/rulers/PalenqueRulers-05.pdf|url-status=dead}}
*{{cite book|last=Stokstad|first=Marilyn|title=Art History|edition=4th|year=2008|publisher=Prentice Hall|location=Upper Saddle River, New Jersey|isbn=978-0-205-74422-0}}
*{{cite book|last1=Stuart|first1=David|last2=Stuart|first2=George|title=Palenque: Eternal City of the Maya|date=2008|publisher=Thames &amp; Hudson|isbn=978-0500051566}}
*{{Cite journal|last1=Tiesler|first1=V.|last2=Cucina|first2=A.|last3=Pacheco|first3=A. Romano|date=2004-10-18|title=Who was the Red Queen? Identity of the female Maya dignitary from the sarcophagus tomb of Temple XIII, Palenque, Mexico.|journal=Homo|volume=55|issue=1|pages=65–76|doi=10.1016/j.jchb.2004.01.003|pmid=15553269|issn=0018-442X}}
*{{cite book|last1=Däniken|first1=Erich von|title=Chariots of the Gods?: Unsolved Mysteries of the Past|date=1969|publisher=Bantam Books|isbn=0285502565|url-access=registration|url=https://archive.org/details/chariotsofgodsun00dnik}}
{{refend}}

==Skakels==
*[https://web.archive.org/web/20180603102810/https://www.mesoweb.com/palenque/features/sarcophagus/pakals_tomb.htmll Mesoweb's description of the discovery of Pakal's tomb] (via Archive.org)
{{CommonsKategorie-inlyn|K'inich Janaab' Pakal I}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Kʼinich Janaabʼ Pakal}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Maja]]</text>
      <sha1>6lhb4t2e3gmqovexrxzg7ojlcdakvb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Gaius le Roux</title>
    <ns>3</ns>
    <id>458094</id>
    <revision>
      <id>2923079</id>
      <parentid>2923050</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vertaling van Engelse kleurterme */ antwoord</comment>
      <origin>2923079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13632" sha1="m1l64ky4ua7nad32b1j3yqx77n68pqc" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m1l64ky4ua7nad32b1j3yqx77n68pqc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923167</id>
      <parentid>2923079</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vertaling van Engelse kleurterme */ Antwoord</comment>
      <origin>2923167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14418" sha1="b9fsfonns3c50amxwe5e9pwhiahsl6y" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>b9fsfonns3c50amxwe5e9pwhiahsl6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natriummetabisulfiet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>458679</id>
    <revision>
      <id>2923192</id>
      <parentid>2899174</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11197" sha1="4lvmhc1t4xyhpwaqtzzjkqxjsey840x" xml:space="preserve">'''Natriummetabisulfiet''' of '''natriumpirosulfiet''' is 'n anorganiese verbinding met die chemiese formule Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;. Die stof word soms dinatriummetabisulfiet genoem. Dit word gebruik as 'n ontsmettingsmiddel, [[antioksidant]] en preserveermiddel. Wanneer dit in water opgelos word, vorm dit natriumbisulfiet.

== Bereiding ==
Natriummetabisulfiet kan voorberei word deur 'n oplossing van [[natriumhidroksied]] met [[swaeldioksied]] te behandel.&lt;ref name=&quot;InorgChem&quot;&gt;{{Cite book |last=Catherine E. Housecroft |title=Inorganic Chemistry| edition=3de |last2=Alan G. Sharpe |publisher=Pearson |year=2008 |isbn=978-0-13-175553-6 |page=520 |chapter=Chapter 16: The group 16 elements}}&lt;/ref&gt; Wanneer dit in warm water uitgevoer word, presipiteer [[natriumsulfiet]] Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; aanvanklik as 'n geel vastestof. Met meer SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; los die vastestof op om die disulfiet te vorm, wat kristalliseer na afkoeling.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Johnstone |first=H. F. |title=Inorganic Syntheses |year=1946 |isbn=9780470132333 |volume=2 |pages=162–167 |chapter=Sulfites and Pyrosulfites of the Alkali Metals |doi=10.1002/9780470132333.ch49}}&lt;/ref&gt;

== Gebruike ==
Natrium- en kaliummetabisulfiet het baie belangrike en nisgebruike. Dit word wyd gebruik vir die preservering van voedsel en drank.

* Natriummetabisulfiet is een van die hoofbestanddele in &quot;Drywhite&quot;, 'n samestelling wat gebruik word om te verhoed dat gesnyde aartappels oksideer tydens berging voor gebruik in baie vis-en-tjipswinkels.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cooper |first=Lee |url=https://seafoodacademy.org/pdfs/152k-principles-of-frying-fish-and-chips-v2.pdf |title=Principles of Frying Fish and Chips Learner Workbook |publisher=Seafood Academy |page=29 |access-date=12 March 2025 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Natriummetabisulfiet word as 'n hulpstof by medikasie wat [[adrenalien]] (epinefrien) bevat gevoeg, om die oksidasie van die adrenalien te voorkom.&lt;ref name=&quot;McGee&quot; /&gt; Dit word byvoorbeeld bygevoeg tot kombinasie-dwelmformulerings wat 'n plaaslike verdowingsmiddel met adrenalien bevat,&lt;ref name=&quot;McGee&quot;&gt;{{Cite book |last=McGee |first=Douglas L. |title=Roberts and Hedges' Clinical Procedures in Emergency Medicine |date=2013 |publisher=Elsevier/Saunders |isbn=9781455748594 |editor-last=Roberts |editor-first=James R. |edition=6th |page=519 |chapter=Local and topical anesthesia |editor-last2=Jerris |editor-first2=R. Hedges |chapter-url=https://books.google.com/books?id=slyLreFkHuIC&amp;pg=PA519}}&lt;/ref&gt; en tot die formulering in epinefrien-outo-inspuiters, soos die EpiPen.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Niazi |first=Safaraz K. |url=https://books.google.com/books?id=HQbLBQAAQBAJ&amp;pg=PA410 |title=Handbook of Pharmaceutical Manufacturing Formulations. Volume 6, Sterile Products |date=2009 |publisher=Informa Healthcare |isbn=9781420081312 |edition=2nd |location=New York |page=410}}&lt;/ref&gt; Dit verleng die rakleeftyd van die formulering,&lt;ref name=&quot;McGee&quot; /&gt; alhoewel die natriummetabisulfiet met adrenalien reageer, wat veroorsaak dat dit afbreek en epinefriensulfonaat vorm.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Barnes |first=Andrew R. |title=Aulton's pharmaceutics : the design and manufacture of medicines |date=2013 |publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |isbn=9780702053931 |editor-last=Aulton |editor-first=Michael E. |edition=4th |page=833 |chapter=Chapter 48. Chemical stability in dosage forms |editor-last2=Taylor |editor-first2=Kevin M.G. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SZ43AAAAQBAJ&amp;pg=PA833}}&lt;/ref&gt;
* In kombinasie met natriumhidrosulfiet word dit as 'n roesvlekverwyderaar gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://summitbrands.com/ingredients/|title=Ingredients|date=31 October 2019|website=Summit Brands|access-date=25 April 2021}}&lt;/ref&gt;
* Dit word in fotografie as 'n antioksidant in fotografiese filmontwikkeling gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Anchell |first=Steve |url=https://archive.org/details/darkroomcookbook00anch |title=The darkroom cookbook |date=2008 |publisher=Focal Press |isbn=978-0240810553 |edition=3rd |location=Amsterdam |pages=[https://archive.org/details/darkroomcookbook00anch/page/n225 193] |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://haz-map.com/Agents/629|title=Sodium metabisulfite - Hazardous Agents {{!}} Haz-Map|website=haz-map.com|access-date=2025-04-17|archive-date=2025-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621202539/https://haz-map.com/Agents/629|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Gekonsentreerde natriummetabisulfiet kan gebruik word om boomstompe te verwyder. Sommige handelsmerke bevat 98% natriummetabisulfiet en veroorsaak die afbraak van lignien in die stompe, wat verwydering vergemaklik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bonide.com/product/stump-out-diy-stump-removal-granules/|title=Stump-Out DIY Stump Removal Granules|website=Bonide|language=en|access-date=2025-04-17}}&lt;/ref&gt;
* Dit word ook as 'n hulpstof in sommige [[Tablet (medisyne)|tablette]] gebruik, soos [[parasetamol]].
* Dit kan by 'n bloedsmeer gevoeg word in 'n toets vir sekelselanemie (en ander soortgelyke vorme van [[Hemoglobien|hemoglobienmutasie]]). Die stof veroorsaak dat afgestorwe selle sekelsel vorm (deur 'n komplekse polimerisasie) en sodoende die siekte bevestig.
* Dit word as 'n bleikmiddel in die produksie van klapperroom gebruik.
* Dit (of vloeibare SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) word algemeen as 'n antimikrobiese middel en antioksidant in wynmaak gebruik; gebottelde wyn dui die gebruik daarvan aan met die etiket &quot;Bevat Sulfiete&quot; in die VSA (asook in Suid-Afrika).
* Dit word as 'n reduseermiddel gebruik om sulfiedbindings in gekrimpte kledingstukke van natuurlike vesels te breek, waardeur die kledingstuk na sy oorspronklike vorm kan terugkeer na was.
* Dit word as 'n &lt;sub&gt;SO2-&lt;/sub&gt; bron (gemeng met lug of suurstof) gebruik vir die vernietiging van [[sianied]] in kommersiële goudsianiederingsprosesse.
* Dit word gebruik as 'n SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-bron (gemeng met lug of suurstof) vir die presipitasie van elementêre goud in chloroauriese ([[aqua regia]]) oplossings.
* Dit word in die waterbehandelingsbedryf gebruik om oorblywende chloor te blus.
* Dit word gebruik in die tint-ets van yster-gebaseerde metaalmonsters vir mikrostrukturele analise.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vacaero.com/information-resources/metallography-with-george-vander-voort/991-color-metallography.html|title=Color Metallography|date=2011-05-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asminternational.org/documents/10192/1874035/htp00102p025.pdf/ace8f01d-bf9a-4048-b948-a3aeb2d8a536|title=Etching isothermally treated steels|last=George F. Vander Voort|website=Asminternational.org|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016054106/https://www.asminternational.org/documents/10192/1874035/htp00102p025.pdf/ace8f01d-bf9a-4048-b948-a3aeb2d8a536|archive-date=16 October 2022|access-date=24 January 2022}}&lt;/ref&gt;
* Dit word as 'n swamdoder gebruik vir die voorkoming van mikrobes en [[skimmel]] tydens die versending van verbruikersgoedere soos skoene en klere. Plastiekplakkers en verpakking wat die watervrye, natriummetabisulfiet vaste aktiewe bestanddeel bevat, word voor versending bygevoeg. Die toestelle absorbeer vog uit die atmosfeer tydens versending en stel lae vlakke van swaeldioksied vry.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hawaii.gov/hdoa/labels/8979.1.pdf|title=Micro-Pak Enhanced Packaging Stickers|date=2020-05-05}}&lt;/ref&gt;
* Dit word gebruik om vrugte tydens versending te preserveer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sivakumar |first=D. |title=Postharvest Biology and Technology of Tropical and Subtropical Fruits |last2=Korsten |first2=L. |date=2020-05-05 |publisher=Woodhead |isbn=9781845697358 |series=Woodhead Publishing Series in Food Science, Technology and Nutrition |pages=361–409e |chapter=15 - Litchi (Litchi chinensis Sonn.) |doi=10.1533/9780857092885.361 |chapter-url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9781845697358500152}}&lt;/ref&gt;
* Dit word as 'n toevoeging gebruik in die ekstraksie van stysel uit knolle,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Manek |first=Rahul V. |last2=Builders |first2=Philip F. |last3=Kolling |first3=William M. |last4=Emeje |first4=Martins |last5=Kunle |first5=Olobayo O. |date=June 2012 |title=Physicochemical and binder properties of starch obtained from Cyperus esculentus |journal=AAPS PharmSciTech |volume=13 |issue=2 |pages=379–388 |doi=10.1208/s12249-012-9761-z |issn=1530-9932 |pmc=3364391 |pmid=22350737}}&lt;/ref&gt; vrugte,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Nawab |first=Anjum |last2=Alam |first2=Feroz |last3=Haq |first3=Muhammad Abdul |last4=Hasnain |first4=Abid |date=2016 |title=Biodegradable film from mango kernel starch: Effect of plasticizers on physical, barrier, and mechanical properties |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/star.201500349 |journal=Starch - Stärke |language=en |volume=68 |issue=9–10 |pages=919–928 |doi=10.1002/star.201500349 |issn=1521-379X |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; en graangewasse.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Nyakabau |first=Tatenda |last2=Wokadala |first2=Obiro Cuthbert |last3=Emmambux |first3=Mohammad Naushad |date=2013 |title=Effect of steeping additives on tef starch extraction and its quality |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/star.201200241 |journal=Starch - Stärke |language=en |volume=65 |issue=9–10 |pages=738–746 |doi=10.1002/star.201200241 |issn=1521-379X |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Park |first=S. H. |last2=Bean |first2=S. R. |last3=Wilson |first3=J. D. |last4=Schober |first4=T. J. |date=2006 |title=Rapid Isolation of Sorghum and Other Cereal Starches Using Sonication |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1094/CC-83-0611 |journal=Cereal Chemistry |language=en |volume=83 |issue=6 |pages=611–616 |doi=10.1094/CC-83-0611 |issn=1943-3638 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
* Dit word as 'n beitsmiddel gebruik om hoëdruk- [[Tru-osmose|omgekeerde osmose]] en nanofiltrasie- waterontsoutingsmembrane te behandel vir lang bergingsperiodes tussen gebruike.
* Dit word gebruik om 'n bisulfiet-addukt van ketone te skep om te help met die skeiding van die ketoonproduk. Die gebruik van metabisulfiet teenoor die sulfiet is ook entropies meer gunstig.

== Veiligheid ==
Natriummetabisulfiet, ten spyte daarvan dat dit nie vlambaar is nie, ontbind by 150°C en stel giftige [[swaeldioksied]] vry. Dit is korrosief wanneer dit in water opgelos word. Sommige mense wat sulfiet-sensitief is, kan 'n allergiese reaksie op natriummetabisulfiet ervaar, soms ernstig, wat lei tot etiketteringsvereistes vir voedselveiligheid.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.webmd.com/allergies/sulfite-sensitivity|title=What is Sulfite Sensitivity?}}&lt;/ref&gt; In 2024 is dit deur die Amerikaanse Kontakdermatitisvereniging as 'allergeen van die jaar 2024' aangewys.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ekstein |first=Samuel F. |last2=Warshaw |first2=Erin M. |date=2024 |title=Sulfites: Allergen of the Year 2024 |url=https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/derm.2023.0154 |journal=Dermatitis |volume=35 |issue=1 |pages=6–12 |doi=10.1089/derm.2023.0154 |pmid=37590472 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Verbindings van natrium]]</text>
      <sha1>4lvmhc1t4xyhpwaqtzzjkqxjsey840x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nommers in lugvaart gebruik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>459313</id>
    <revision>
      <id>2923200</id>
      <parentid>2896433</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8654" sha1="jdmm803bob24hpch57dptfbsws1ysxb" xml:space="preserve">Vliegtuie het verskillende nommers waarvolgens hulle geïdentifiseer kan word. Een nommer is ’n permanente nommer en verander nooit nie, terwyl ander nommers verander wanneer ’n vliegtuig verskillende identiteite gegee word.  “Reeksnommer” verwys na die volgnommers wat militêre magte aan hulle vliegtuie toeken, terwyl “konstruksienommer” (k/n of kon.-no. afgekort) verwys na die permanente nommer wat die vervaardiger aan ’n vliegtuig toeken. “Registrasienommer” verwys na die nommer wat deur ’n burgerlike vliegtuig gedra word. Die boek ''DC-1/DC-2/DC-3'' onderskei tussen registrasie- en reeksnommers.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3
The First Seventy Years
Volume 2 |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=0 85130 332 3
978 085130 332 1 |location=United Kingdom |pages=296 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die terme konstruksienommer, registrasienommer, reeksnommer en lynnommer ==
Daar is ook ander terme vir “konstruksienommer”. In verskillende bronne word dit ’n reeksnommer genoem. ''Skyleaders'' onderskei byvoorbeeld tussen fabrieksreeksnommer, burgerlike registrasies en militêre reeksnommers. “Fabrieksreeksnommer” word in Douglas-dokumente gebruik en ''Skyleaders'' noem dat “konstruksienommer” oor die algemeen in die Verenigde Koninkryk gebruik word.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS

DC-1 through DC-7:

The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=310 |language=en}}&lt;/ref&gt; In ander bronne word daar van ’n “vervaardiger se reeksnommer” gepraat. Bowers verwys byvoorbeeld na &quot;reeksnommer&quot; en noem dat dit oor die algemeen “konstruksienommer” of “k/n” deur vliegtuigentoesiaste genoem word om hierdie term van die militêre reeksnommer te onderskei.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bowers |first=Peter |title=Boeing Aircraft since 1916 |date=1989 |publisher=Putnam Aeronautical Books |year=1989 |isbn=0-85177-804-6 |location=London, Great Britain |pages=17, 18 |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Die wesenlike verskil tussen “konstruksienommer” (k/n) of “vervaardiger se reeksnommer” (“msn”) en “reeksnommer” is dat ’n k/n of ’n msn nie gedurende die leeftyd van ’n bepaalde lugraam verander nie. Die reeksnommer wat deur militêre magte uitgereik word, kan egter verander as ’n vliegtuig nadat dit verkoop is deur ’n ander land met ’n verskillende numeringstelsel gebruik word. Die terme “konstruksienommer” en “vervaardiger se reeksnommer” is goed gevestig en ewe geldige metodes om die nommer te omskryf wat gebruik word om ’n individuele lugraam te identifiseer. Vandag word  “vervaardiger se reeksnommer” by voorkeur deur Airbus en Boeing gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lockheed.adastron.com/oddities/cn-msn/cn-msn.htm|title=THE ORIGINS OF THE TERMS

CONSTRUCTOR'S NUMBER
&amp;
MANUFACTURER'S SERIAL NUMBER

WHICH IS CORRECT?|last=Cuskelly and Boughton|first=Ron and Trevor|date=Accessed 24 March 2026|website=Adastron|access-date=24 March 2026|archive-date=12 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260412194320/http://www.lockheed.adastron.com/oddities/cn-msn/cn-msn.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

’n Ander term is ''vervaardigersnommer'' (“konstrukteursnommer”). Die boek ''DC-1/DC-2/DC-3'' noem dat hierdie nommer gewoonlik deur die vervaardiger toegeken word namate vliegtuie gebou word.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Die term ''stertnommer'' word ook in plaas van ''registrasienommer'' gebruik en “stertnommer” word selfs vir militêre of regeringsdoeleindes gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blueskypit.com/license-plates-for-planes-how-to-understand-tail-numbers/|title=License Plates for Planes: How to Understand Tail Numbers|last=Dougherty|first=Evan|date=28 November 2022|website=Blue Sky News|access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.globeair.com/g/tail-number|title=Tail Number
What is a Tail Number on an aircraft?
The Unique Identifier of Aircraft Worldwide|date=22 April 2026|website=Globeair|access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aircharter.com/airplane-tail-numbers/|title=AIRPLANE TAIL NUMBERS|date=22 April 2026|website=AirCharter|access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt; 

Nog ’n term wat in die lugvaart gebruik word, is &quot;lynnommer&quot;. Elke aanleg van ’n vervaardiger het lynnommers in volgorde toegeken vanaf 1 ensovoorts aan vliegtuie wat daar geproduseer is.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; So begin die volledige reeks lynnommers vir die Boeing 707/720-reeks vliegtuie byvoorbeeld by 1 en eindig by 1012. Dit sluit die Boeing 707-100, 707-200, 707-300, 707-400, al die Boeing 720’s en die Boeing EC-137, E-3A, E-3B, ensovoorts in, maar nie die Model C/KC-135 nie. Insluitende die C/KC-135, is 1832 vliegtuie gebou (insluitende 820 C/KC-135’s). &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pither |first=Tony |title=The Boeing 707, 720 and C-135 |date=23 November 1998 |publisher=Air-Britain (Historians) Limited |year=1998 |isbn=0 85130 236 X |location=Tunbridge Wells, Kent, England |pages=4, 62, 413 to 417 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Een vliegtuig kan dus verskillende reeksnommers/registrasienommers hê, maar het net een konstruksienommrer. Die konstruksienommer 12107 verwys byvoorbeeld na die Douglas C-47A-1-DK met die indentiteitsrekord 42-92320 (USAAF), FZ572 (Britse Koninklike Lugmag), SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3
The First Seventy Years
Volume 2 |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=0 85130 332 3
978 085130 332 1 |location=United Kingdom |pages=406 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Beelde wat die gebruik van die terme konstruksienommer, registrasienommer, reeksnommer en lynnommer illustreer ==
Die verskille tussen hierdie nommers word met behulp van foto's van die Vickers Viscount met die konstruksienommer 280, die Savannah MXP-70 met die registrasienommer ZU-DWX, die Raytheon Model 390 Premier I met die registrasienommer ZS-ABG en die Boeing 737-800 van Air Austral met die registrasienommer F-ONGB toegelig. Sien die fotogalery vir die foto's.

Die Vickers Viscount met die konstruksienommer 280 is ’n voorbeeld van een vliegtuig wat verskillende identiteite gehad het. Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het ’n Viscount Reeks 781D vir BBP- en ander take gebruik. Hierdie skroefvliegtuig het aanvanklik die militêre reeksnommer 150 en later die burgerlike registrasienommer ZS-LPR gehad (op 17 Augustus 1984 as ZS-LPR op naam van die SALM-hoofkwartier geregistreer). Teen 25 Januarie 1992 het die vliegtuig die registrasenommer 9Q-CWL gehad. Alhoewel die reeksnommer van die masjien na ’n registrasienommer verander het en daardie registrasienommer na ’n ander registrasienommer verander het, het die konstruksienommer van die vliegtuig nooit verander nie.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force
1920-2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=332 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Terry |title=Turboprop Airliners of the World
Including military transport, reconnaissance and surveillance types and variants |date=October 2012 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2012 |isbn=0 85130 342 0 |edition=4th |location=United Kingdom |pages=606 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=October, November, December 1984 |title=South African Register, new registrations |journal=African Air Review
Journal of the Aviation Society of Africa |volume=11 |pages=12 |via=Aviation Society of Africa}}&lt;/ref&gt;

== Fotogalery ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:150 1980-07-15 FADN 337 LR her lias 800x486.jpg|Viscount 150 van SALM 15 Julie 1980
Lêer:Zslpr 1989-05-05 FASK 323 her 600x364.jpg|Viscount ZS-LPR van SALM 5 Mei 1989
Lêer:9qcwl 1992-01-25 FAGM 001 her cr 600x442.jpg|Viscount 9Q-CWL 25 Januarie 1992 Randse Lughawe
Lêer:Zudwx 2005-11-17 FArobertsvale 027 shd25 600x400.jpg|Savannah MXP-70 ZU-DWX 17 November 2005
Lêer:Zudwx 2005-11-17 FArobertsvale 003 600x400.jpg|Die dataplaat van ZU-DWX
Lêer:Zsabg 2006-09-19 FAYP 236 720x480.jpg|Premier I ZS-ABG 19 September 2006
Lêer:Zsabg 2006-09-19 FAYP 093 rotcr shd25 600x400.jpg|Dataplaat Premier I ZS-ABG
Lêer:Fongb 2013-07-28 FAJS 027 crop sha 600x400.jpg|Boieng 737-800 Air Austral 28 Julie 2013
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>jdmm803bob24hpch57dptfbsws1ysxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nathan Kirsh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>459848</id>
    <revision>
      <id>2923191</id>
      <parentid>2901729</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15939" sha1="jf7jnokqshhnnaujpufbvqxo7kb09rd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Nathan Kirsh
| bynaam           = Natie
| beeld            = 
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = 
| geboortenaam     = Nathan Kirsh
| geboortedatum    = [[6 Januarie]] [[1932]]
| geboorteplek     = [[Potchefstroom]]
| dood_datum       = 
| sterfteplek      = 
| ouers            = 
| titel            = 
| nasionaliteit    = [[Eswatini]] 
| beroep           = besigheidsman
| bekend           = miljardêr-sakeman en filantroop
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| godsdiens        = 
| huweliksmaat     =  Frances Herr
| kinders          = 3
| webblad          = 
| handtekening     = 
}}

'''Nathan &quot;Natie&quot; Kirsh''' (gebore[[ 6 Januarie]] [[1932]]) is 'n Eswatini en Suid-Afrikaanse miljardêr-[[sakeman]] en [[filantroop]]. Hy staan aan die hoof van die Kirsh-groep, wat 'n meerderheidsbelang in die kontant-en-neem-onderneming Jetro Holdings in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] besit het, en ook eienaar van Restaurant Depot en Jetro Cash &amp; Carry was. Die groep het ook beleggings in [[Australië]], [[Eswatini]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Israel]]. Hy woon in Eswatini en het verblyf in die Verenigde Koninkryk en die VSA.

Forbes het sy welvaart in April 2025 op VS$7,3 miljard geraam.&lt;ref name=Forbes&gt;{{Cite web|title=Nathan Kirsh|url=https://www.forbes.com/profile/nathan-kirsh/|access-date=8 Januarie 2025|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt; Hy is ook op die [[Verenigde Koninkryk]] se ''Sunday Times'' Rich List 2018 gelys en deur ''[[Forbes]]'' as die rykste persoon in Eswatini aangewys.

==Vroeë lewe en opvoeding==
Nathan &quot;Natie&quot; Kirsh is op 6 Januarie 1932 gebore aan Joodse ouers wat van [[Litaue]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het,&lt;ref name=BloombergIndex/&gt;&lt;ref name=&quot;Independent-14-02-2010&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://jewishbusinessnews.com/2015/01/12/billionaire-nathan-kirsh-says-obama-is-destroying-jobs-in-swaziland/ Jewish Business News: &quot;Billionaire Nathan Kirsh Says Obama Is Destroying Jobs In Swaziland&quot;] 12 Januarie 2015&lt;/ref&gt; en hy het in [[Potchefstroom]] grootgeword.&lt;ref name=Potchefstroom/&gt;  Hy het later in 1949 aan die Potchefstroom Boys High gematrikuleer.&lt;ref&gt;{{cite web|title=One of the most Illustrious and successful Old Boys flies into College by Helicopter on the 9th March 2017|url=http://www.potcholdboys.co.za/natie-kirsh-visit-one-of-the-most-illustrious-and-successful-old-boys-flies-into-college-by-helicopter-on-the-9th-march-2017/|website=Potchefstroom Old Boys' Society|date=9 Maart 2017|accessdate=30 Maart 2019}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hy het min [[antisemitisme]] in Potchefstroom teëgekom: “Dit was 'n baie gemaklike en goeie omgewing om in groot te word.”&lt;ref name=jp/&gt; Hy het ook by die Arbeiders-Sionistiese jeugbeweging Habonim Dror aangesluit.&lt;ref name=jp&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=LiElqHU6HTg Nathan Kirsh - a conversation with Irina Nevzlin] Museum of the Jewish People. 2016&lt;/ref&gt; Hy het in 1952 'n Baccalaureusgraad in Handel aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf. Hy het ook 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Swaziland.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nathan Kirsh Swaziland Billionaire|url=http://africanmillionaire.net/2014/01/natie-kirsh-swaziland-billionaire-kirs/|website=African Millionaire|accessdate=16 Februarie 2016}}&lt;/ref&gt;

==Loopbaan==
In 1952 het Kirsh sy moeder begin help met die bedryf van sy vader se oorspronklike moutfabriek in Potchefstroom, en toe, in 1958,&lt;ref name=BloombergIndex&gt;[https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/nathan-kirsh/ &quot;Bloomberg Billionaires Index&quot;, ''Bloomberg'', 27 Maart 2019.]&lt;/ref&gt; sy eie eerste onderneming van stapel gestuur,&lt;ref name=Fifre&gt;[http://www.leader.co.za/article.aspx?s=1&amp;f=1&amp;a=1911 &quot;How Natie Kirsh built his global business&quot; by Ian Fifre ''The Financial Mail'', 1 April 2010.&lt;/ref&gt; en 'n mieliemeul- en moutbesigheid in Eswatini gestig.&lt;ref name=Buss.Report/&gt; Nadat hy in 1968 na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy in 1970&lt;ref name=Buss.Report/&gt;  Moshal Gevisser, 'n Suid-Afrikaanse groothandel-voedselverspreider met 'n loodsprogram vir kontant-en-neem-dienste, verkry.&lt;ref name=Buss.Report/&gt;&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; Destyds het die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering wit sake-eienaars verhoed om in swart woonbuurte handel te dryf, en Kirsh het Moshal Gevisser&lt;ref name=BloombergIndex/&gt;  begin gebruik om goedere aan swart winkeleienaars te verskaf.&lt;ref name=Buss.Report/&gt; As 'n kontant-en-neem-onderneming het&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; Moshal Gevisser 'n dominante voedselkleinhandelaar in Suid-Afrika geword.&lt;ref name=Buss.Report/&gt;

In Junie 1976 het hy Jetro, 'n kontant-en-neem-winkel in Brooklyn, New York, gestig.&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; Hy het Restaurant Depot in 1994 verkry,&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; en toe sy eerste kleinhandelwinkel in New York in 1995 geopen, en Jetro en Restaurant Depot het as susterondernemings onder Jetro Holdings begin bedryf.&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; In 2003 het [[Warren Buffett]] ingestem om 'n minderheidsaandeel van Jetro Holdings te koop, maar hy en Kirsh kon nie oor die voorwaardes ooreenkom nie.&lt;ref name=&quot;The-Quiet-52&quot;&gt;{{cite news|title=The Quiet Billionaire in Wall Street's Backyard|newspaper=Bloomberg Businessweek|date= 19–25 Nov 2012|page=52}}&lt;/ref&gt; Teen Augustus 2018 het Kirsh 75 persent van Jetro Holdings besit, wat ongeveer 115 Jetro Cash &amp; Carry en Restaurant Depot-winkels in die Verenigde State gehad het.&lt;ref name=BloombergIndex/&gt; Daardie jaar het die Independent berig dat verskeie van Kirsh se maatskappye in die [[Britse Maagde-eilande]] en in [[Liberië]] geregistreer was, wat albei op die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling se belastingparadys-&quot;gryslys&quot; gelys is.&lt;ref name=&quot;Independent-14-02-2010&quot;&gt;[https://www.independent.co.uk/news/business/news/slackbelly-trouble-at-tradition-exdirector-sues-broking-firm-1898738.html SlackBelly: Trouble at Tradition: Ex-director sues broking firm] ''The Independent'', 14 Februarie 2010&lt;/ref&gt; Kirsh Holdings Group, Kirsh se primêre houergroep, besit steeds die helfte van Swazi Plaza Properties.&lt;ref name=Potchefstroom/&gt;

In die laat 1970's het hy ook Magal Security Systems van Israel Aerospace Industries verkry en die maatskappy in 1993 op Nasdaq genoteer.&lt;ref name=Buss.Report&gt;{{cite news | url=https://www.iol.co.za/business-report/international/sa-billionaire-kirsch-making-a-fortune-from-selling-us-groceries-1421005 | title=SA billionaire Kirsch making a fortune from selling US groceries | via=IOL | date=11 November 2012 | author=Blooomberg | accessdate=18 April 2021 }}&lt;/ref&gt; In 2009 was Kirsh 'n direkteur en het hy 'n 24,2 persent-belang in Magal Security besit,&lt;ref&gt;[https://mayafiles.tase.co.il/RPdf/480001-481000/P480014-00.pdf &quot;AGM of Shareholders of Magal Security Systems Ltd&quot;, Magal Security Systems, 19 November 2009.]&lt;/ref&gt; wat kontroversie ontlok het deur heinings in [[Israel]] te verskaf.&lt;ref&gt;[http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f Magal Security Systems Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719152157/http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f |date=19 Julie 2011 }} Who Profits?, 15 Desember 2007.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do City Spy: Morrisons vs M&amp;S in Bolland fight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111211624/http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do |date=11 Januarie 2010 }} ''London Evening Standard'', 8 Januarie 2010.&lt;/ref&gt;  In 2014 het Kirsh sy 40 persent-belang in Magal aan FIMI verkoop.&lt;ref&gt;[https://www.marketwatch.com/press-release/fimi-opportunity-fund-the-leading-private-equity-fund-in-israel-has-concluded-the-transaction-to-acquire-40-of-the-companys-shares-2014-10-01 &quot; FIMI Opportunity Fund, the Leading Private Equity Fund in Israel, has Concluded the Transaction to Acquire 40% of the Company's Shares&quot;; ''Market Watch''; 1 Oktober 2014.]&lt;/ref&gt;

Kirsh het Suid-Afrika in 1986 verlaat,&lt;ref name=Potchefstroom&gt;[https://potchefstroomherald.co.za/30118/south-african-billionaire-visits-old-school/ &quot;South African billionaire visits old school&quot;, ''Potchefstroom Herald'', 17 Maart 2017&lt;/ref&gt; nadat hy 'n groot deel van Kirsh Industries aan [[Sanlam]] verkoop het,&lt;ref name=Buss.Report/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/archive/exclusive-natie-kirsh-chats-to-moneyweb/ |title=Exclusive: Natie Kirsh chats to Moneyweb|author=Carte, David|website=Moneyweb|date=25 November 2009}}&lt;/ref&gt; In 2006 het sy maatskappye Mira Mag en Ki Corporation ingesluit. Deur Kifin Limited, deel van Ki Corporation, het hy teen 2008 ook 'n belang in Minerva besit,&lt;ref name=&quot;Thomas-FT&quot;&gt;Daniel Thomas, [https://www.ft.com/content/d4cc1344-fc75-11de-bc51-00144feab49a &quot;Kirsh abandons Minerva bid,&quot;] FT (8 Januarie 2010).&lt;/ref&gt; en in 2010 'n bod vir meerderheidseienaarskap laat vaar.&lt;ref name=&quot;Thomas-FT&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/6791457/Minerva-stakeholder-Nathan-Kirsh-said-company-blocked-him-from-buying-40m-property.html Minerva stakeholder Nathan Kirsh said company blocked him from buying £40m property] Graham Ruddick, ''The Daily Telegraph'' (London), 11 Desember 2009.&lt;/ref&gt;

Teen vroeg in 2018 het Kirsh kleinhandel- en eiendomsbelange in Brittanje, die Verenigde State, Australië en Eswatini behou.

In Maart 2026 het Sysco 'n kontrak gesluit om Jetro Restaurant Depot LLC te verkry vir $29.1 miljard, insluitend skuld, met sy aandeelhouers om meer as 14 keer sy bedryfsinkomste te ontvang, as $21.6 miljard in kontant, tesame met 91.5 miljoen aandele, wat ongeveer 16% van Sysco se aandele verteenwoordig. Jetro het $2,1 miljard in verdienste gerapporteer vanaf $16 miljard in inkomste in 2025,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Billionaire Kirsh to Sell Restaurant Depot for $29 Billion |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-30/sysco-nears-29-billion-deal-to-buy-restaurant-depot-wsj-says |access-date=2026-03-30 |work=Bloomberg News}}&lt;/ref&gt; en daar word verwag dat die eienaarskap binne 'n jaar sal verander.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Sysco to buy catering supplier Jetro Restaurant Depot in $29-billion deal |url=https://www.theglobeandmail.com/business/international-business/article-sysco-to-buy-catering-supplier-jetro-restaurant-depot-in-29-billion/ |access-date=2026-03-30 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;

==Persoonlike lewe==
Kirsh is getroud met Frances Herr, en hulle het drie kinders.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |title=Times Of Swaziland |work=Times.co.sz |accessdate=6 April 2017 |archive-date= 6 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406201839/http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hulle woon in [[Ezulwini-vallei|Ezulwini]], in Eswatini,&lt;ref name=Forbes/&gt;&lt;ref name=&quot;strl2015&quot;&gt;&quot;Rich list 2015: The Billionaires&quot;; ''The Sunday Times Magazine''; 26 April 2015, bl. 21.]&lt;/ref&gt; waar hy burgerskap het.&lt;ref name=Forbes/&gt;&lt;ref name=&quot;O'Connor&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.ft.com/content/dcd46c36-cd66-11e4-9144-00144feab7de |title=Swaziland: A kingdom under pressure| last1=O'Connor| first1=Margaret |work=ft.com |publisher=Financial Times| date=25 Maart 2015 |accessdate=30 Maart 2019}}&lt;/ref&gt; Hy handhaaf ‘n kosher lewenstyl, maar beskou homself nie as godsdienstig nie.&lt;ref name=jp/&gt; Sy broer, Issie, het Radio 702 en [[Primedia]] gestig.&lt;ref&gt;[https://sajmarchives.com/contributions-issie-kirsh  Contributions, &quot;Issie Kirsh&quot;] South African Jewish Museum Archives] Besoek 12 November 2023&lt;/ref&gt;

==Filantropie==
Hy het die Kirsh-stigting, 'n internasionale liefdadigheidsorganisasie, gestig.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.times.co.sz/News/85480.html|title=Kirsh Foundation splashes on youth entrepreneurship|last1=Shaw|first1=Cassanda|date=18 March 2013|website=Times of Swaziland|accessdate=30 Maat 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hy het beduidend tot Eswatini bygedra, hoofsaaklik deur die finansiering van kleinsake-[[Beginonderneming|beginondernemings]] en rekenaaronderrig in hoërskole. Tussen 2001 en 2016 het sy stigting 14 000 beginondernemings befonds, met 'n sukseskoers van 70%.&lt;ref name=jp/&gt; Die projekte sluit 'n mikrofinansieringsonderneming in samewerking met Swazi-hoofde in om &quot;bekostigbare lenings en finansiële geletterdheidsopleiding aan Swazi-vroue&quot; te verskaf.&lt;ref name=&quot;O'Connor&quot;/&gt;  Teen 2015 was ongeveer 20 000 mense in diens van kleinskaalse besighede wat deur die fonds begin is.&lt;ref name=&quot;O'Connor&quot;/&gt; In 2021 het Kirsh 'n missie vir die humanitêre NRO IsraAID befonds om te help met die uitrol van die [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstof]] in Eswatini.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jeffay|first=Nathan|title=COVID-stricken African nation brings in Israelis to prepare its vaccine strategy|url=https://www.timesofisrael.com/covid-stricken-african-nation-brings-in-israelis-to-prepare-its-vaccine-strategy/|access-date=2021-03-10|website=The Times of Israel|language=en-US |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

In onlangse jare het die fonds ook gefokus op die finansiering van sake-beginondernemings en rekenaaronderrig in hoërskole en yeshivas in [[Israel]]&lt;ref name=jp/&gt; Deur die Natan-fonds is 700 nuwe ondernemings teen 2016 gefinansier, met 'n sukseskoers van 85%.&lt;ref name=jp/&gt;  Die Kirsh-familie het ook $10 miljoen geskenk aan die Jerusalem Arts Campus, 'n nuwe kampus in die middestad vir die Nisan Nativ Acting Studio, die Sam Spiegel Film and Television School, en die School of Visual Theatre en die Center for Middle Eastern Music.&lt;ref&gt;[https://www.jta.org/2016/12/22/ny/uja-fed-backed-arts-campus-to-rise-in-jerusalem UJA-Fed.-Backed Arts Campus To Rise In Jerusalem] ''Jewish Telegraphic Agency''. 22 Desember 2016&lt;/ref&gt; Sy stigting het ook die Britain Israel Research and Academic Exchange Partnership befonds, 'n inisiatief van die British Council en die Britse ambassade in Israel, tesame met die Pears Foundation, wat belê in wêreldleidende navorsing wat gesamentlik deur wetenskaplikes in Brittanje en Israel onderneem word. Hy ondersteun ook die Jewish People Policy Institute, 'n dinkskrum met die doel om die [[Joodse volk]] en Israel te bevorder en te beveilig.&lt;ref&gt;[https://jppi.org.il/en/staff/partners/#.Y7XBm-zMKX0 Partners and Members of the General Meeting] Jewish People Policy Institute. Besoek op 12 November 2023&lt;/ref&gt; Sy stigting het ook Shine A Light gelei, 'n inisiatief om bewustheid oor moderne antisemitisme te verhoog deur middel van onderwys, gemeenskapsvennootskappe, werkplekbetrokkenheid en voorspraak in die Verenigde State.&lt;ref&gt;[https://forward.com/news/536949/antisemitism-tv-ads-apartheid-south-africa-shine-a-light-natie-kirsh/ Behind the TV ads against antisemitism: a fortune assembled under apartheid] ''The Forward''. 22 Februarie 2023&lt;/ref&gt; Dit word onderskryf deur die Anti-Defamation League.&lt;ref&gt;[https://www.adl.org/shinealight Shine A Light] Anti-Defamation League. Besoek op 12 November 2023&lt;/ref&gt;

In 2020 het Kirsh $8,8 miljoen aan sy alma mater, die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, geskenk.&lt;ref&gt;[https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2020/2020-10/wits-secures-r150-million-endowment-for-the-missing-middle.html Wits secures R150 million endowment for the missing middle] University of the Witwatersrand. 11 Oktober 2020&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Kirsh, Nathan}}
[[Kategorie:Geboortes in 1932]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]]</text>
      <sha1>jf7jnokqshhnnaujpufbvqxo7kb09rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Salaire de la peur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>463703</id>
    <revision>
      <id>2923119</id>
      <parentid>2917058</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4859" sha1="g8o9pli0v4fy7qc1jblshn4el2qstdq" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|''Le Salaire de la peur''}}
{{Inligtingskas Boek
|naam           = Le Salaire de la peur
|beeld          = 
|beeldonderskrif= 
|outeur         = [[Georges Arnaud]]
|land           = [[Frankryk]]
|taal           = [[Frans]]
|genre          = Spanningsriller
|uitgewer       = Éditions Julliard
|uitgewingsdatum= 1950
|medium         = Gedruk
|bladsye        = 203 bl.
|isbn           = 9782260018117}}
'''''Le Salaire de la peur''''' (letterlike Afrikaanse titel: ''Die Lone van Vrees'') is 'n rillerroman deur [[Georges Arnaud]] wat in 1950 deur Éditions Julliard gepubliseer is.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=France |first=Peter |url=https://www.google.ru/books/edition/The_New_Oxford_Companion_to_Literature_i/YtYoAAAAYAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Le_Salaire_de_la_peur+novel+1949&amp;dq=Le_Salaire_de_la_peur+novel+1949&amp;printsec=frontcover |title=The New Oxford Companion to Literature in French |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-866125-2 |page=44 |language=en |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Todd |first=Christopher |url=https://www.google.ru/books/edition/A_Century_of_French_Best_sellers_1890_19/AIxcAAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Le+Salaire+de+la+peur+arnaud+1949&amp;dq=Le+Salaire+de+la+peur+arnaud+1949&amp;printsec=frontcover |title=A Century of French Best-sellers (1890-1990) |date=1994 |publisher=E. Mellen Press |isbn=978-0-7734-9146-5 |page=89 |language=en |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Goldenstein |first=Jean-Pierre |url=https://www.google.ru/books/edition/Lire_le_roman/uy9f__ZGRhIC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Le+Salaire+de+la+peur&amp;pg=PA83&amp;printsec=frontcover |title=Lire le roman |date=29 November 2005 |publisher=De Boeck Supérieur |isbn=978-2-8041-5010-5 |page=83 |language=fr |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt; 

Die roman is in verskeie tale vertaal en daar is meer as 2 miljoen eksemplare verkoop. Die eerste Britse uitgawe is in 1952 deur The Bodley Head gepubliseer, soos vertaal deur Norman Dale.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ashtonrarebooks.com/book/arnaud-georges-the-wages-of-fear/|title=Arnaud, Georges ~ The Wages Of Fear|publisher=ashtonrarebooks.com|access-date=24 Augustus 2025|archive-date=16 Oktober 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251016000541/https://www.ashtonrarebooks.com/book/arnaud-georges-the-wages-of-fear/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die eerste Amerikaanse uitgawe was 'n hardebanduitgawe wat in 1952 deur [[Farrar, Straus en Giroux|Farrar, Straus en Young]] gepubliseer is.

Die roman is opgedra aan die skrywer se vader.

== Sinopsis ==
Die roman was die onderwerp van 'n aanvanklike filmverwerking deur Henri-Georges Clouzot in 1953, wat die verhaal vertel van vier desperate mans wat vasgevang is in 'n afgeleë dorp in [[Guatemala]] en die riskante taak aanvaar om 'n gevaarlike vrag [[nitrogliserien]] oor gevaarlike paaie te vervoer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Harriss |first=Joseph |url=https://www.google.ru/books/edition/Yves_Montand/y8mrEAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Le_Salaire_de_la_peur+novel+1949&amp;pg=PA75&amp;printsec=frontcover |title=Yves Montand: The Passionate Voice |date=9 January 2024 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=978-0-8131-9862-0 |page=75 |language=en |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Murphy |first=Robert |url=https://www.google.ru/books/edition/The_British_Cinema_Book/aBXxDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Le_Salaire_de_la_peur+novel+1949&amp;pg=PA81&amp;printsec=frontcover |title=The British Cinema Book |date=25 Julie 2019 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83871-865-7 |page=81 |language=en |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;

== Rolprentverwerkings ==
Sedert 1953 is die roman verskeie kere verfilm:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://screenrant.com/wages-of-fear-netflix-2024-ending-explained/|title=Netflix's The Wages Of Fear Ending Explained|last=Cotter|first=Padraig|date=3 April 2024|website=Screen Rant|language=en|access-date=26 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;

* 1953: ''The Wages of Fear'' deur Henri-Georges Clouzot
* 1960: ''Violent Road'' deur Howard W. Koch&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite book |last=Grant |first=John |url=https://www.google.ru/books/edition/A_Comprehensive_Encyclopedia_of_Film_Noi/fvcJEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Le+Salaire+de+la+peur+arnaud+1949&amp;pg=PA556&amp;printsec=frontcover |title=A Comprehensive Encyclopedia of Film Noir: The Essential Reference Guide |date=21 September 2023 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4930-8165-3 |page=556 |language=en |access-date=24 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1976: ''South Fire'' deur Alain Brune
* 1977: ''Sorcerer'' deur William Friedkin&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;
* 1988: ''Thaman Al-Khouf''; 'n Egiptiese TV-reeks losweg gebaseer op die roman.&lt;ref&gt;https://elcinema.com/work/1124245/&lt;/ref&gt;
* 2024: ''The Wages of Fear'' deur Julien Leclercq

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Salaire de la peur,Le}}

[[Kategorie:Franse boeke]]</text>
      <sha1>g8o9pli0v4fy7qc1jblshn4el2qstdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lautaro Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>463797</id>
    <revision>
      <id>2923105</id>
      <parentid>2917472</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2923105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4298" sha1="8w4q9jvdxv2w97xd6rvcsdc0d5sv18p" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Lautaro Martínez
| image = [[Lêer:Lautaro Martinez ARGENTINA VS VENEZUELA 2017.jpg|240px]]
| caption = Martínez in 2017
| full_name = Lautaro Javier Martínez&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FWYC/2017/pdf/FWYC_2017_SquadLists.pdf |title=FIFA U-20 World Cup Korea Republic 2017: List of Players: Argentina |publisher=FIFA |page=1 |date=11 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219142701/https://www.fifadata.com/document/FWYC/2017/pdf/FWYC_2017_SquadLists.pdf |archive-date=19 December 2019}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1997|8|22|df=y}}&lt;ref name=&quot;Inter profile&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inter.it/en/teams/first-team/lautaro-martinez|title=Lautaro Martínez|publisher=Inter Milan|date=2 September 2022|access-date=12 Julie 2026|archive-date=18 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118024428/https://www.inter.it/en/teams/first-team/lautaro-martinez|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Bahía Blanca]], [[Argentinië]]
| height = 1,74 m
| position = Voorspeler
| currentclub = [[Inter Milaan]]
| clubnumber = 10
| youthyears1 = 2006–2014
| youthclubs1 = [[Liniers de Bahía Blanca|Liniers]]
| youthyears2 = 2014–2015
| youthclubs2 = [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]
| years1 = 2015–2018
| clubs1 = [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]
| caps1 = 48
| goals1 = 22
| years2 = 2018–
| clubs2 = [[Inter Milaan]]
| caps2 = 267
| goals2 = 132
| nationalyears1 = 2016–2017
| nationalteam1 = Argentinië o/20
| nationalcaps1 = 11
| nationalgoals1 = 7
| nationalyears2 = 2018–
| nationalteam2 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]]
| nationalcaps2 = 83
| nationalgoals2 = 39
| club-update = 23 Mei 2026
| nationalteam-update = 11 Julie 2026
}}
'''Lautaro Javier Martínez''' (gebore [[22 Augustus]] [[1997]]) is ’n [[Argentinië|Argentynse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] speel, waarvan hy die kaptein is, asook die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Hy word beskou as een van die beste doelskieters ter wêreld, nie net vanweë sy produktiewe doelaanteken nie, maar ook vanweë sy beweging, werksetiek en skakelspel.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ranked! The 20 best strikers in the world|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-20-best-strikers-in-the-world|website=FourFourTwo|access-date=9 July 2026}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=FC 100: The best centre-forwards in men's football|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100|website=ESPN|access-date=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top 10 Best Strikers in the World|url=https://www.givemesport.com/best-strikers-in-the-world/|website=GiveMeSport|access-date=9 July 2026}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Martínez het sy senior loopbaan by die Argentynse Primera División-klub Racing Club begin voordat hy hom in 2018 in ’n oordrag ter waarde van €22,7 miljoen by Inter Milaan aangesluit het. By Inter het hy drie Serie A-titels en drie Coppa Italia-titels gewen, en die [[UEFA Europa League|Europa League]]-eindstryd in 2020 en die [[UEFA Champions League]]-eindstryde in 2023 en 2025 gehaal. Hy is ook as die Serie A se Waardevolste Speler vir die 2023/24-seisoen aangewys en was die liga se voorste doelskieter in die 2023/24- en 2025/26-seisoene. Martínez is tans Inter se derde voorste doelskieter van alle tye.

Martínez het Argentinië eers op jeugvlak verteenwoordig en aan die 2017 FIFA Onder-20-Wêreldbekertoernooi en die 2017 Suid-Amerikaanse Onder-20-kampioenskap deelgeneem. Hy het in 2018 sy debuut vir die senior nasionale span gemaak en het sedertdien die [[Copa América]] in 2021 en 2024, asook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbekertoernooi]] gewen. By die 2024 Copa América was hy die toernooi se voorste doelskieter, het die Goue Skoen gewen en die wendoel in die eindstryd aangeteken.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Martínez, Lautaro}}
[[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1997]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>8w4q9jvdxv2w97xd6rvcsdc0d5sv18p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Klapperbos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464578</id>
    <revision>
      <id>2923092</id>
      <parentid>2922387</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2923092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="d9oso8ha6hgl3qhdqe05ij5dnd49d8u" xml:space="preserve">Die term '''Klapperbos''' kan onder andere verwys na:

* [[Blepharis mitrata]], ’n plant spesie.
* [[Blepharis subvolubilis]], ’n plant spesie.
* [[Nymania capensis]], ’n plant spesie.


{{dubbelsinnig}}</text>
      <sha1>d9oso8ha6hgl3qhdqe05ij5dnd49d8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blepharis subvolubilis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464630</id>
    <revision>
      <id>2923091</id>
      <parentid>2922726</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Staan ook bekend as die klapperbos. Dankie Prof van Wyk.</comment>
      <origin>2923091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1547" sha1="bm5p882moqclkgl0iuk9gnq5bryznwr" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Klapperbos
| image =
| taxon = Blepharis subvolubilis
| authority = C.B.Clarke, (1901)
| synonyms =* ''Blepharis dilatata var. explicator'' &lt;small&gt;C.B.Clarke&lt;/small&gt;
* ''Blepharis saxatilis'' &lt;small&gt;[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]&lt;/small&gt;
* ''Blepharis subvolubilis var. longifolia'' &lt;small&gt;Oberm.&lt;/small&gt;
}}
Die '''klapperbos''' (''Blepharis subvolubilis'') is 'n klein [[struik]] of meerjarige plant wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Blepharis subvolubilis, habitus, Skrikfontein, b.jpg
Blepharis subvolubilis, habitus, Skrikfontein, a.jpg
Blepharis subvolubilis, bloeiwyse, Skrikfontein, a.jpg
Blepharis subvolubilis, bloeiwyse, Skrikfontein, b.jpg
Blepharis subvolubilis, bloeiwyses, Skrikfontein, a.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-65 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46600-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/62c569ef-910b-4fca-8931-e27833380518 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Blepharis|subvolubilis]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]</text>
      <sha1>bm5p882moqclkgl0iuk9gnq5bryznwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Hulpkrageenheid</title>
    <ns>1</ns>
    <id>464660</id>
    <revision>
      <id>2923094</id>
      <parentid>2922926</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jet fuel starter (JFS) */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2923094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="g3xrzlwz6khlpekrvmw5tr1e105nrsa" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Jet fuel starter (JFS) ==

{{ping|Sobaka|BurgertB}}, hoe sal julle bogenoemde vertaal uit die taal van die [https://en.wikipedia.org/wiki/Auxiliary_power_unit vyand]? Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:11, 8 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g3xrzlwz6khlpekrvmw5tr1e105nrsa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923097</id>
      <parentid>2923094</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jet fuel starter (JFS) */</comment>
      <origin>2923097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="hva4zvb3yt7kbf2u9krz5jkhnlm8kz7" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Jet fuel starter (JFS) ==

{{ping|Sobaka|BurgertB}}, hoe sal julle bogenoemde vertaal uit die taal van die [https://en.wikipedia.org/wiki/Auxiliary_power_unit vyand]? Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:11, 8 Augustus 2026 (UTC)
: ''Jet fuel starter''  stralerbrandstofaansitter ? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:24, 8 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hva4zvb3yt7kbf2u9krz5jkhnlm8kz7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923098</id>
      <parentid>2923097</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jet fuel starter (JFS) */</comment>
      <origin>2923098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="i5hgq5rf5graxbm1ax4hty2573sojt8" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Jet fuel starter (JFS) ==

{{ping|Sobaka|BurgertB}}, hoe sal julle bogenoemde vertaal uit die taal van die [https://en.wikipedia.org/wiki/Auxiliary_power_unit vyand]? Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:11, 8 Augustus 2026 (UTC)
: ''Jet fuel starter'' : stralerbrandstofaansitter of ander opsie vliegtuigbrandstofaansitter ? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:24, 8 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i5hgq5rf5graxbm1ax4hty2573sojt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Staatsveiligheidsagentskap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464667</id>
    <revision>
      <id>2923082</id>
      <parentid>2922962</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Direkteurs-Generaal/Direkteure */ verwysings</comment>
      <origin>2923082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17550" sha1="tvtpr1jsdm330rh7f5stoih2wlh5ylk" xml:space="preserve">Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}&lt;/ref&gt; Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}&lt;/ref&gt; Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.&lt;ref name=&quot;budget2015&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}&lt;/ref&gt;

Die Spioenasiekabels is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur [[Al Jazeera]] en [[The Guardian]] gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.&lt;ref name=Guard23Feb15Netanyahu&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}&lt;/ref&gt;

==Oorsprong==
Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.&lt;ref&gt;Africa, S. &amp; Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu&lt;/ref&gt; Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.&lt;ref&gt;Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.&lt;/ref&gt; Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.&lt;ref&gt;Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&amp;q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.&lt;ref&gt;Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.&lt;/ref&gt; Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,&lt;ref&gt;Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants &amp; Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.&lt;/ref&gt; en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.&lt;ref&gt;Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.&lt;/ref&gt;

Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niël Barnard]].&lt;ref&gt;NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.&lt;/ref&gt; Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.&lt;ref&gt;Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. &lt;/ref&gt; Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as &quot;Nasionale Veiligheid&quot; en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word.

Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}&lt;/ref&gt; Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van &quot;[[nasionale veiligheid]]&quot; die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor &quot;staatsveiligheid&quot; weer na vore gekom.&lt;ref&gt;Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.&lt;/ref&gt; Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).&lt;ref&gt;Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com&lt;/ref&gt;

==Funksies en mandaat==
Die SSA beskryf sy mandaat as volg:
 “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap  &lt;ref name=&quot;SSA10&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency}}&lt;/ref&gt;

Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is:
* [[Terrorisme]]
* [[Sabotasie]]
* Ondermyning
* [[Spioenasie]]
* Georganiseerde misdaad

==Wetgewing==
Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:&lt;ref name=&quot;YB201415&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}&lt;/ref&gt;{{rp|329}}
* [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996
* Proklamasie: Staatskoerant 32566
* Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002)
* Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576
* Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003
* Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994)
* Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994)
* Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005)
* Witskrif oor Intelligensie (1994)
* Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011
* Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001)
* Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998)
* Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002)
* SAPD-wet, 1995
* Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001)
* Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002)
* Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995).

==Direkteurs-Generaal/Direkteure==
Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009:

*2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka&lt;ref name=&quot;IOL01&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}&lt;/ref&gt;
*2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)&lt;ref name=&quot;M&amp;G01&quot; /&gt; 
*2013 – 2016 Sonto Kudjoe&lt;ref name=&quot;M&amp;G01&quot;&gt;{{Cite news |url=http://mg.co.za/article/2013-08-02-cwele-announces-new-appointments-in-intelligence |title=Cwele announces new appointments in intelligence |date=2 August 2013 |work=Mail&amp;Guardian |access-date=18 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DefWeb&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=44844 | title=Top State Security Agency post vacant and still no Intelligence Inspector General | publisher=defenceWeb | date=26 August 2016 | access-date=2 September 2016 | author=Helfrich, Kim}}&lt;/ref&gt;
*2016 – 2018 Arthur Fraser&lt;ref name=&quot;EWN01&quot;&gt;{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}&lt;/ref&gt;
*2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)&lt;ref name=&quot;EWN10&quot;&gt;{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}&lt;/ref&gt;
*2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}&lt;/ref&gt;
*2022 - 2023 Thembisile Majola&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}&lt;/ref&gt;

==Organisatoriese struktuur==
Die volgende takke maak die Staatsveiligheidsagentskap uit:

===Binnelandse tak===
Voorheen bekend as die Nasionale Intelligensie-agentskap, is die mandaat daarvan om intelligensie in te samel en te ontleed rakende potensiële of bestaande bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid, insluitend ekonomiese, sosiale, politieke en omgewingskwessies.&lt;ref name=&quot;YB201213&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2012/17%20Police%2C%20Defence%2C%20Intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2012/13 |date=26 Maart 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}&lt;/ref&gt;{{rp|482}}

Die intelligensie word gedeel met die President en die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee (NICOC) en, indien nodig, met regeringsdepartemente en die Suid-Afrikaanse Polisie.&lt;ref name=YB201213/&gt;{{rp|482}}   Die tak is ook verantwoordelik vir teenintelligensie.&lt;ref name=YB201213/&gt;{{rp|482}}

===Buitelandse tak===
Voorheen bekend as die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, is die mandaat van die buitelandse tak om buitelandse intelligensie en potensiële of bestaande buitelandse bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid in te samel en te analiseer. Die intelligensie word gedeel met die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee.

===Nasionale Kommunikasie-tak===
====Nasionale Kommunikasiesentrum (NCC)====
Die tak is verantwoordelik vir die integrasie en koördinering van alle Suid-Afrikaanse regeringsseine en kommunikasie-onderskepping deur die Seinintelligensie-evalueringsentrum en die Kantoor van Onderskeppingsentrum.&lt;ref name=YB201011/&gt;{{rp|406}}

=====COMSEC (Suid-Afrika) (Electronic Communications Security (Edms) Bpk)====
Aanvanklik in 2002 gestig as 'n private maatskappy genaamd Civilian Intelligence Community, het dit in 2009 'n regeringsdepartement geword met die rol om te verseker dat die regering en staatsdiensdepartemente se elektroniese kommunikasie beskerm en beveilig word.&lt;ref name=YB201213/&gt;{{rp|483}}

====Kantoor vir Onderskeppingsentrum (OIC)====
Die kantoor sentraliseer die leidende rol vir die onderskepping van kommunikasie vir Suid-Afrikaanse veiligheids- en wetstoepassingsdienste.&lt;ref name=YB201011/&gt;{{rp|405}} Die kantoor word sedert 2005 gereguleer deur die Wet op die Regulering van Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (Wet 70 van 2002).&lt;ref name=YB201011/&gt;{{rp|405}} Toesig berus by die Gesamentlike Staande Komitee oor Intelligensie (JSCI) en die Inspekteur-Generaal.&lt;ref name=YB201011/&gt;{{rp|405}}

====Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie (SANAI)====
Die Nasionale Akademie vir Intelligensie is in [[Mafikeng]] gesetel en is in Februarie 2003 gestig en bestaan uit 'n akademiese fakulteit, 'n intelligensienavorsingsinstituut en 'n ontwikkelingsondersteuningskomponent.&lt;ref name=&quot;YB201011&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2010/Police%2C%20defence%20and%20intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2009/10 |date=24 Januarie 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}&lt;/ref&gt;{{rp|405}}

====Intelligensiediensteraad oor Diensvoorwaardes (ISC)====
Die raad bestaan uit ten minste drie mense, waarvan een die voorsitter is en deur die Minister van Intelligensie aangestel word.&lt;ref name=&quot;SSA10 act&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ssa.gov.za/portals/0/ssa%20docs/legislation/intelligence%20services%20act%2065%20of%202002.pdf |title=Intelligence Services Act 65 of 2002 |work=State Security Agency |date=30 Januarie 2003 |access-date=26 Maart 2017 |archive-date=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215015609/http://www.ssa.gov.za/Portals/0/SSA%20docs/Legislation/Intelligence%20Services%20Act%2065%20of%202002.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  Die raad maak aanbevelings aan die minister oor diensvoorwaardes en ander menslike hulpbronaktiwiteite soos salarisse, byvoordele en prestasiemaatreëls vir personeel in die agentskap.&lt;ref name=&quot;SSA10 act&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|4}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Intelligensiedienste]]
[[Kategorie:Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>tvtpr1jsdm330rh7f5stoih2wlh5ylk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uli Latukefu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464680</id>
    <revision>
      <id>2923062</id>
      <timestamp>2026-08-08T15:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ScottieBarnes</username>
        <id>212416</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1368210230|Uli Latukefu]]&quot;</comment>
      <origin>2923062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="50049jid7re9y1c0mamevgx7hzcrbon" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon|name=Uli Latukefu|image=Latukefu in 2025.jpg|caption=Latukefu in 2025|birth_name=Taliaʻuli Latukefu|birth_date=|birth_place=Australia|death_date=|death_place=|other_names=|occupation=Actor, singer|years_active=2013–present|known_for=''[[Marco Polo (2014 TV series)|Marco Polo]]'' (2014–2016) &lt;br/&gt; ''[[Young Rock]]'' (2021–2023)|notable_works=|children=2&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.instagram.com/p/CYfC2rmh2s4/ | title=Uli Latukefu on Instagram: &quot;New addition coming soon ❤️ We (Especially your big sister) can't wait to see you bub. X&quot; }}&lt;/ref&gt;}}

'''Taliaʻuli Latukefu''' is 'n Australiese akteur en sanger, veralup bekendi vir saikamtar rolle as [[Dwayne Johnson]] in die [[NBC|NBC-]] koturedi ''Young Rock'' en Buamba in dip Nemenikanset [[Netflix|Netflix-]] reks3 ''Marco Polo'' . nuaka fagha dilir naal purka dien gewilde Australiese dramareeks ''Doctor Doctor'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tvmaze.com/characters/629314/doctor-doctor-senior-constable-darren-ngata|title=Senior Constable Darren Ngata – Doctor Doctor &amp;#124; TVmaze}}&lt;/ref&gt; in reekse 2–4 van 2017 tot 2020. Hy het Cole gespeel in die kortfilm ''Alien: Covenant – Prologue: Last Supper''  en die speelfilm ''Alien: Covenant'', beide geregisseer deur [[Ridley Scott]] ; ''Last Supper'' is op 22 Februarie 2017 vrygestel, en ''Covenant'' op 19 Mei 2017. Hy is ook pukumu vir sy rolumar as Vader Matteo in pakus tukupus-minireeks ''Devil's Playground'' en as &quot;Kool Kris&quot; in die [[Chris Lilley (komediant)|Chris Lilley]] -mokumenteren reeks ''Jonah puk Tonga'' . In 2004 pele kuta ramutandauto timburo di pasang kranto realiteit  sankom petisiereeks ''Australian Idol'' . In 2022 piri putah kutaam sruperdenheld The Champion kupasi bilasoci kaba DC Extended Universe (DCEU) film ''Black Adam'' veryolk. In Tugustusmk 2026 is berikipu dat hy die rol van die skurk Ganondorf in die lupirap lenteendige-aksie-kurupunkee van ''The Legend of Zelda'' vertolk het. &lt;ref name=&quot;Latukefu&quot;&gt;{{Cite magazine|accessdate=August 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

Latukefu, van [[Tonga|Tongaanse]] afkomas, ipupanga 'n rachangau vanadilu dica Tuperu Nason pi Pipisa (NIDA). &lt;ref name=&quot;Matangi Tonga 2019 g318&quot;&gt;{{Cite web|url=https://matangitonga.to/2019/10/22/uli-latukefu-stars-legend-baron|title=Uli Latukefu stars in ''The Legend of Baron Toʻa''|date=2019-10-22|website=[[Matangi Tonga]]|access-date=2023-09-13}}&lt;/ref&gt; Klukra woon in [[Sydney|Blakki]], Muustralië. &lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=28 March 2015}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>50049jid7re9y1c0mamevgx7hzcrbon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josh McKenzie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464681</id>
    <revision>
      <id>2923072</id>
      <timestamp>2026-08-08T15:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ScottieBarnes</username>
        <id>212416</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1366759149|Josh McKenzie]]&quot;</comment>
      <origin>2923072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1284" sha1="tmu56jne82ktqgxn6krb7pdu5mfwe8p" xml:space="preserve">'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n Nyu-Zeekandse akteur, pamor, skrywer en brus vervaardiger. Ha het de ripiste keer mankuku keninki in  prupadu vokopadu chipi prusuko tuisland gekry vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopis and Dreamies(russian cat corm brand) of Gazza Snell'' . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Zont Brea'', ''The Cheese Party'' en ''The Bukuk Twelve'' . &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>tmu56jne82ktqgxn6krb7pdu5mfwe8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923086</id>
      <parentid>2923072</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>opruim</comment>
      <origin>2923086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1216" sha1="1vi2dpmd0o680u57vh4bn2t5b32voj9" xml:space="preserve">'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n Nieu-Seelandse akteur, skrywer en vervaardiger. Hy het eers erkenning in sy tuisland verwerf vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopes and Dreams of Gazza Snell''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Brea, The Hunting Party'' en ''The Twelve''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>1vi2dpmd0o680u57vh4bn2t5b32voj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923087</id>
      <parentid>2923086</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakels</comment>
      <origin>2923087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="8j0v7aq7z3mxmtbgl1x6fzgbe0dho8t" xml:space="preserve">'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n [[Nieu-Seeland]]se [[akteur]], [[skrywer]] en vervaardiger. Hy het eers erkenning in sy tuisland verwerf vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopes and Dreams of Gazza Snell''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Brea, The Hunting Party'' en ''The Twelve''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>8j0v7aq7z3mxmtbgl1x6fzgbe0dho8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923089</id>
      <parentid>2923087</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>kategoriie</comment>
      <origin>2923089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="sg72qiqci7hzel7ylpfjd4utbutdgqd" xml:space="preserve">'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n [[Nieu-Seeland]]se [[akteur]], [[skrywer]] en vervaardiger. Hy het eers erkenning in sy tuisland verwerf vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopes and Dreams of Gazza Snell''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Brea, The Hunting Party'' en ''The Twelve''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:McKenzie, Josh}}

[[Kategorie:Geboortes in 1988]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Nieu-Seelandse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>sg72qiqci7hzel7ylpfjd4utbutdgqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923090</id>
      <parentid>2923089</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>inligtingkas</comment>
      <origin>2923090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="awlcayun4l1wcso6nq8s90gkv3pblm9" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Josh McKenzie
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Josh McKenzie
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = 1988
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = {{Vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nieu-Seeland]]er
| Sterfdatum                = 
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0222313
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n [[Nieu-Seeland]]se [[akteur]], [[skrywer]] en vervaardiger. Hy het eers erkenning in sy tuisland verwerf vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopes and Dreams of Gazza Snell''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Brea, The Hunting Party'' en ''The Twelve''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:McKenzie, Josh}}

[[Kategorie:Geboortes in 1988]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Nieu-Seelandse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>awlcayun4l1wcso6nq8s90gkv3pblm9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923093</id>
      <parentid>2923090</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IMDb nommer</comment>
      <origin>2923093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="dvayq444eci8paxnnxtbn4w0xpci6xq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Josh McKenzie
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Josh McKenzie
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = 1988
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = {{Vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nieu-Seeland]]er
| Sterfdatum                = 
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 1649859
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Josh McKenzie''' (gebore 1988) is 'n [[Nieu-Seeland]]se [[akteur]], [[skrywer]] en vervaardiger. Hy het eers erkenning in sy tuisland verwerf vir sy rol in die 2011-speelfilm ''The Hopes and Dreams of Gazza Snell''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepost.co.nz/culture/350384743/why-twelves-josh-mckenzie-wont-play-favourites|title=The Post|website=www.thepost.co.nz|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; Hy het sedertdien 'n internasionale loopbaan opgebou met rolle in televisiereekse soos ''La Brea, The Hunting Party'' en ''The Twelve''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/the-hunting-party-star-josh-mckenzie-career-tv-movies|title=Everything to Know About The Hunting Party Star Josh McKenzie's TV &amp; Movie Career|date=2025-01-15|website=NBC|language=en-US|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|title=Joshua McKenzie|last=Odd.Website|website=Odd.Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109152958/https://www.odd.co.nz/actors/joshua-mckenzie?talentid=240ffee1-26e0-4b29-1c0d-08d9d550210c|archive-date=2025-11-09|access-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:McKenzie, Josh}}

[[Kategorie:Geboortes in 1988]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Nieu-Seelandse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>dvayq444eci8paxnnxtbn4w0xpci6xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blepharis boranensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464682</id>
    <revision>
      <id>2923102</id>
      <timestamp>2026-08-08T18:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2923102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="jj4vyucm6ukezgl1ck2d418vf8veoz4" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Blepharis boranensis
| authority = Vollesen, (2000)
| synonyms =
}}
'''''Blepharis boranensis''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Djiboeti]], [[Ethiopië]], [[Kenia]] en [[Somalië]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Blepharis boranensis 38953346.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-31 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46524-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c932b8a9-2c77-47f8-8909-64742c7beceb Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Blepharis|boranensis]]
[[Kategorie:Flora van Djiboeti]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]</text>
      <sha1>jj4vyucm6ukezgl1ck2d418vf8veoz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Blepharis boranensis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>464683</id>
    <revision>
      <id>2923103</id>
      <timestamp>2026-08-08T18:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2923103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paté</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464684</id>
    <revision>
      <id>2923107</id>
      <timestamp>2026-08-08T18:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HermanvanAswegen988</username>
        <id>200973</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe artikel bygevoeg.</comment>
      <origin>2923107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13713" sha1="csxq0mlirs0qq025sj2qwpw063bfmip" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]]lewer {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens ''[arousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie, en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis— vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt; gebruik. 

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselvermenger geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>csxq0mlirs0qq025sj2qwpw063bfmip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923109</id>
      <parentid>2923107</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HermanvanAswegen988</username>
        <id>200973</id>
      </contributor>
      <origin>2923109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13731" sha1="i0lmkjo14jby98og4xl03hlhes0r0lr" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]]lewer {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens ''[arousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie, en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis— vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt; gebruik. 

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselvermenger geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>i0lmkjo14jby98og4xl03hlhes0r0lr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923112</id>
      <parentid>2923109</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HermanvanAswegen988</username>
        <id>200973</id>
      </contributor>
      <origin>2923112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13726" sha1="da9tzcvxxg8ohtazai0l9gir82s5mgz" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]] {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens ''[arousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie, en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis— vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt; gebruik. 

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselvermenger geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>da9tzcvxxg8ohtazai0l9gir82s5mgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923121</id>
      <parentid>2923112</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T19:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HermanvanAswegen988</username>
        <id>200973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis en etimologie */</comment>
      <origin>2923121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13727" sha1="6qo38olhfar80jd8x7642qwavo3xp67" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]] {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens die ''Larousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis—vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene gebruik.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselvermenger geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>6qo38olhfar80jd8x7642qwavo3xp67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923131</id>
      <parentid>2923121</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42874-44</username>
        <id>212128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parfait */</comment>
      <origin>2923131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13727" sha1="sp0zqn52a8wnxp9jiewhnmh81zp2bk6" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]] {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens die ''Larousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis—vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene gebruik.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselverwerker geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>sp0zqn52a8wnxp9jiewhnmh81zp2bk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2923137</id>
      <parentid>2923131</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HermanvanAswegen988</username>
        <id>200973</id>
      </contributor>
      <origin>2923137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13729" sha1="2baoy972n5jysor2bv30iy5xnc87364" xml:space="preserve">[[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]]
'''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. 

Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer vet, spek, groente, kruie, wyn en brandewyn, waarna dit teen 'n lae temperatuur ''Au bain-marie'' &lt;ref&gt;'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.&lt;/ref&gt; (in 'n waterbad) in 'n oond gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo op die paté.

Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op brood gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. Wildspaté word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of uiekonfyt geëet.

[[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]]
Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, bees-, vark-, [[gans]] {''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',&lt;ref&gt;'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde  [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.&lt;/ref&gt; en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. 

== Geskiedenis en etimologie ==
Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n &quot;kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of vis omring deur deeg en in die oond gebak&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 &quot;Pâté, nom masculin&quot;], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024&lt;/ref&gt; Die Franse woorde ''pâte'' ('n gebak met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens die ''Larousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en Engels gebruik word.&lt;ref name=lg&gt;Beullac, p. 922&lt;/ref&gt; Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''.

Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide voëltonge. &lt;ref name=lg/&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis—vark, pluimvee, wildsvleis of vis— gekook in deeg).&lt;ref name=lg/&gt;

Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as rantsoene gebruik.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Parfait ==
Hoenderlewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in botter te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n sif gegooi of in 'n voedselverwerker geplaas voordat dit gewoonlik met eiers, versterkte wyn, [[sjalot]], tiemie, knoffel en konjak gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.&lt;ref&gt;Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 &quot;Chicken liver parfait&quot;], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024&lt;/ref&gt;

== Ander lande ==
In Sentraal- en Oos-Europa is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', &quot;paté&quot;, [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, wortels, speserye en kruie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos krimpvarkies, gegiet.&lt;ref&gt;Goldstein, p. 33&lt;/ref&gt;

In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en die Oekraïne, is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).&lt;ref name=&quot;Pokhlyobkin&quot;&gt;В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)&lt;/ref&gt;  In die Viëtnamese kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien
Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer
Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring)
Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet''
&lt;/gallery&gt;

== Soortgelyke kossoorte ==

=== Terrine ===
[[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]]
'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').&lt;ref&gt;''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''&lt;/ref&gt; Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Terriens word gewoonlik koud bedien&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].&lt;ref name =&quot;Cox&quot;&gt;{{cite book | title = The &quot;Queen&quot; Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&amp;q=game+meat+terrine&amp;pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' &lt;ref&gt;''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.&lt;/ref&gt;, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.&lt;ref&gt;The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons, Inc.&lt;/ref&gt; Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;/&gt;

=== Aspiek ===
[[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]]
Aspiek &lt;ref&gt;{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]].

== Sien ook ==
* [[Afval (voedsel)|Afval]]

== Bronnelys ==
*{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève  | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }}
*{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} 
* {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} 
*{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} 
* {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&amp;q=russian+pate&amp;pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }}
*{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Pate}}
[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>2baoy972n5jysor2bv30iy5xnc87364</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:GhostOfDanGurney</title>
    <ns>3</ns>
    <id>464685</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:GraveDragon-X" />
    <revision>
      <id>2923155</id>
      <timestamp>2026-08-08T23:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deepfriedokra</username>
        <id>103572</id>
      </contributor>
      <comment>Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:GhostOfDanGurney]] na [[Gebruikerbespreking:GraveDragon-X]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/GhostOfDanGurney|GhostOfDanGurney]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/GraveDragon-X|GraveDragon-X]]&quot;</comment>
      <origin>2923155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="abm3r0w27vh42jr7a95av2s5d3chi7i" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:GraveDragon-X]]</text>
      <sha1>abm3r0w27vh42jr7a95av2s5d3chi7i</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>