Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 278 2923303 2922459 2026-08-09T19:05:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923303 wikitext text/x-wiki : ''Die term “rugby” verwys hier na rugbyunie of “Rugby Union” soos wat die gebruik in Suid-Afrika is. Vir [[Rugby League]], sien gerus daar, en vir die dorp, sien [[Rugby, Warwickshire]].'' [[Lêer:General Rugby Union backplay.JPG|duimnael|300px|’n Tipiese toneel tydens ’n rugbywedstryd]] [[Lêer:Rugby pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat rugby aandui]] '''Rugby''', soms ook ''rugbyunie'' (''Rugby Union'') of ''vyftienmanrugby'' genoem, is ’n [[Sport|volkontakbal- en spansport]], wat in die eerste helfte van die 19de eeu in [[Engeland]] ontstaan het. Dit is genoem na sy ontstaanplek, die Rugbyskool in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]. Dit is saam met [[Rugby League|Rugbyliga]] een van twee hoofvariante in die rugbyfamilie. ’n Wedstryd word gespeel tussen twee spanne met 15 spelers elk, wat op ’n reghoekige veld probeer om in 80 minute meer punte as hul opponent aan te teken. Spelers speel met ’n eiervormige bal wat hulle in hulle hande of arms dra en hulle mag die bal slegs agtertoe of sylangs oor die veld na mekaar aangee of dit dan vorentoe skop om in die doelgebied punte aan te teken. Die opponerende span poog om die baldraer se vordering te stuit deur hom te duik of fisiek met die liggaam te keer. Wanneer die baldraer geduik is, moet hy die bal los en vind daar ’n stryd ([[#Losgemaal|losgemaal]] of ’n [[#Losskrum|losskrum]]) plaas om balbesit. In 1845 het studente by die Rugbyskool die eerste stel reëls opgestel. Ander belangrike ontwikkelinge in die rugbysport se geskiedenis was in 1895 die afkeur van Die Voetbalvereniging se reëls en in 1895 die afstigting van Rugby League. In die verlede was rugby ’n suiwer amateursport, maar in 1995 is al die beperkinge rakende die spelers se betalings opgehef, waardeur die professionele tydperk op die hoogste vlak ingelui is. [[Wêreldrugby]] (tot in 2014 die Internasionale Rugbyraad, IRR) is in 1886 as die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR) gestig en publiseer ook die reëls van die spel. Vanuit Engeland het rugby oor ’n groot deel van die wêreld versprei. Dit word veral op die [[Britse Eilande]], in [[Frankryk]], [[Oseanië]], [[Suid-Afrika]], [[Argentinië]], [[Noord-Amerika]] en [[Japan]] gespeel. Terwyl die Britte dié sport veral in die lande van die [[Britse Ryk]] gevestig het, is die vastelandse Europa en groot dele van Afrika veral deur Frankryk beïnvloed. In lande soos Engeland, [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Namibië]], [[Nieu-Seeland]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], Suid-Afrika en [[Wallis]] word die een of ander rugbyvariant as ’n nasionale sport beskou. In die [[Cookeilande]], [[Fidji]], Nieu-Seeland, [[Samoa]], [[Tonga]] en Wallis is rugby die hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead}}</ref> In lande van die Britse Statebond met rugby as ’n tradisionele sport vir die [[winter]]maande soos Australië, Engeland, Ierland, Namibië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, dien [[krieket]] as ’n tradisionele sport vir die [[somer]]maande. Die eerste internasionale wedstryd is in 1871 op Raeburn Place in [[Edinburg]] tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis. Die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, wat in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] vir die eerste keer aangebied is, word al om die vier jaar beslis en is van die gewildste sportkompetisies wêreldwyd. Die [[Sesnasies-toernooi]] ([[Noordelike Halfrond]]) en [[Die Rugbykampioenskap]] ([[Suidelike Halfrond]]) is ander bekende internasionale toernooie wat jaarliks beslis word. Van die vernaamste nasionale toernooie is die Premierskap in Engeland, die Top 14 in Frankryk, die Mitre 10-beker in Nieu-Seeland, die [[Japan Rugby League One]] en die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika. Belangrike transnasionale klubtoernooie sluit in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] met spanne uit Ierland, Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, asook [[Superrugby]] (tans slegs in Oseanië). Rugbywedstryde is al tydens internasionale sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]], die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] en die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in Parys beslis. [[Sewesrugby]] is in 1998 by die program van die [[Statebondspele]] opgeneem en vorm sedertdien deel van dié toernooi. Sewesrugby behoort ook sedert die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]] tot die Olimpiese sportsoorte en is ook tydens die [[Olimpiese Somerspele 2020]] in [[Tokio]] en die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys aangebied. == Spanne en posisies == {{Hoofartikel|Spelerposisies in rugby}} Elke span begin die wedstryd met 15 spelers op die veld en sewe of agt plaasvervangers.<ref name="span">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/3 |title=Span |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Span bevat agt voor- en sewe agterspelers. Vir elke posisie word daar verskillende fisiese en tegniese vaardighede benodig, waarvolgens na rugby soms as ’n spel vir alle “liggaamsvorms en -groottes” verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |title=The positions |werk=A Beginner's Guide to Rugby Union |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=25 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825234502/https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |archive-date=25 Augustus 2019}}</ref> [[Lêer:09-09-07 112.jpg|duimnael|Die voorspelers is in die skrum, terwyl die agterspelers oor die veld versprei is]] {{Spelerposisies in rugby}} === Voorspelers === Die hoofrol van die voorspelers is om balbesit te wen en vir die span te behou. Hulle het ’n belangrike rol tydens die duik van opponente en in die losskrum. Die spelers op die posisies is meestal groter en kragtiger as al die ander; hulle is by die skrum en die lynstaan betrokke.<ref name="pos">{{en}} {{cite web |url=https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |title=Who plays where in a rugby union team: the positions |publisher=Offload |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705033215/https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |url-status=dead }}</ref> Hulle word dikwels pak genoem, veral in ’n skrum.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/97263.html |title=Rugby glossary |publisher=ESPNscrum |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die voorryspelers bestaan uit twee [[stut]]te en die [[haker]]. Die stutte se rol is om die spanmaats in die skrum en die lynstaan te ondersteun en die losskrum met hul krag vorentoe aan te beweeg. Die haker vervul ’n sleutelposisie in die aanvallende en verdedigende spel; hy herwin die bal in ’n skrum en gooi die bal tydens ’n lynstaan in. Die tweederyspelers bestaan uit twee [[Slot (rugby)|slotte]], die grootste spelers in die span. Hulle hoofrol is om tydens ’n lynstaan na die bal te spring – dikwels ondersteun deur die ander voorspelers – en dan die gegooide bal te vang of dit vir die eie span te wen. Hulle het ook ’n belangrike taak in die skrum, aangesien hulle by die voorryspelers inskakel en die skrum vorentoe aanstoot.<ref name="pos" /> Die [[losvoorspeler]]s bestaan uit twee flanke en die [[agsteman]]. Die vleuelposisies vorm in die skrum die derde ry en hulle is oor die algemeen die vinnigste voorspelers in die spel. Hul hoofrol is om balbesit te wen. Die agsteman staan tussen die twee flanke in die agterste ry van die skrum. Sy rol is dit om die bal vas te maak, nadat dit deur die voorry agtertoe gegooi is, en tydens die aanvallende fases dien hy as ’n skakel tussen die voor- en die agterspelers.<ref name="pos" /> === Agterspelers === Die rol van die agterspelers is om moontlikhede vir die aantekening van punte te skep en uit te buit. Hulle is oor die algemeen kleiner, vinniger en ratser as die voorspelers. Van hulle word ook beter vaardighede wat betref skoppe en die hantering van die bal verwag.<ref name="pos" /> Die [[skrumskakel]] en die [[losskakel]] vorm die skakelpaar. Die skrumskakel is as ’n skakel tussen die voor- en agterspelers dikwels in die middelpunt van die spel. Hy vorm meestal die eerste agterlyn en staan agter elke skrum om die bal vir sy span te wen. Die losskakel is deurslaggewend vir ’n span se wedstrydplan en hy vorm die span se beheersentrum. Hy moet beslissend kan optree en oor leierseienskappe beskik. Baie spelers op dié posisie doen vry- en strafskoppe.<ref name="pos" /> Die driekwartlyn behels vier spelers. Die [[senter]]s probeer om aanvallende spelers te stuit, terwyl hulle gedurende aanvallende spel hulle op hul spoed en krag staatmaak om die opponent se verdediging te klop. Die [[vleuel]]s staan veral weerskante die agterlyn. Hulle is oor die algemeen die spelers wat skuiwe afsluit en [[Drie (sport)|drieë]] druk. Hulle is oor die algemeen die vinnigste spelers in die span en kan derhalwe duikslae ontwyk. Die [[heelagter]] staan meters agter die agterlyn. Hy ontvang enige diep opposisieskoppe en begin teenaanvalle. Hy moet oor goeie vangvermoë en akkurate skopvermoë beskik.<ref name="pos" /> == Reëls van die spel == === Speelveld === [[Lêer:Rugby field.svg|duimnael|Diagram van ’n rugbyveld met merke en afstande (in meter)]] Die speelperk bestaan uit die speelveld, die aan weerskante aansluitende doelgebied en die omringende area. Die speelveld en die doelgebied vorm saam die speelgebied. ’n Tipiese speelgebied is 100&nbsp;m lank en 70&nbsp;m breed. Afhangende van die spesifieke terrein se vereistes kan die lengte ook net 94&nbsp;m en die breedte 68&nbsp;m wees.<ref name="veld">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/1 |title=Die veld |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Hierdie buigsaamheid maak dit moontlik om byvoorbeeld [[sokker]]- of [[Rugby League]]-stadions in te span. Die speelgebied word deur ’n soliede middellyn in twee gedeel, wat loodreg na die kantlyne loop. ’n 50&nbsp;cm-lyn sny die middellyn loodreg en merk die gebied, waarvandaan afgeskop word. Die gebied tussen die doelgebied en die middellyn word helftes genoem. Buitendien is daar twee soliede lyne loodreg na die kantlyne, wat 22&nbsp;m van albei doelgebiede weg is en 22-meter-lyne genoem word. Aan weerskante van die speelveld is ’n gebied, wat deur die kantlyne, die doellyn en die 22-meter-lyn omring word, maar dit nie insluit nie.<ref name="veld" /> In albei helftes is bykomende stippellyne met ’n lengte van vyf meter, wat elkeen ’n spesifieke gebied makeer: * 10-meter-lyne: Stippellyne tien meter weerskante die middellyn en parallel met dié gee die minimumafstand wat ’n span teenoor die ander, wat die afskop uitvoer, moet inneem.<ref name="skoppe">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/12 |title=Afskoppe en skoppe om spel te hervat |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * 5-meter-lyne: Stippellyne wat vyf meter die speelveld inkom en parallel met die middellyn loop. ’n Skrum mag nie nader as by dié lyn na die doelgebied beweeg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |title=Referee terms |publisher=[[VSA Rugby]] |pages=3 |format=PDF, 371&nbsp;kB |accessdate=16 Junie 2022 |archive-date=27 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227173318/https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |url-status=dead }}</ref> * 15-meter-lyne: Stippellyne 15 meter weerskante die middellyn en parallel met dié makeer saam met die 5-meter-lyne die gebied, waar die spelers die lynstaan moet vorm.<ref name="lynstaan">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/18 |title=Grens, vinnige ingooi en lynstaan |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * Buitendien word die gebied tussen die twee loodregte 5-meter-lyne (d.w.s. vyf meter van albei kantlyne en vyf meter van albei doellyne) skrumsone genoem. As ’n strafbare handeling buite die gebied plaasvind en die ander span wil skrum, verskuif die skeidsregter die skrum na die gebied.<ref name="veld" /><ref name="skrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/19 |title=Skrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Anders as in sokker, waar advertensies op die speelveld streng verbode is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theifab.com/laws/latest/the-field-of-play/#the-goal-area |title=Law 1: The field of play |publisher=Internasionale Sokkerverenigingsraad |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> word borgkentekens op die grasoppervlak toegelaat. Klubs, professionele ligas en toernooie gebruik dié moontlikheid as ’n bykomende bron van inkomste, veral tydens televisie-uitsendings. Om die oppervlak te spaar, verfkoste te besnoei en om verfvlekke op die spelers se truie en vel te voorkom word die [[toegevoegde werklikheid]]-tegnologie al hoe meer pleks van die verf van die oppervlak ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/au/rugby/news/bledisloe-cup-wallabies-all-blacks-advertising-japan-world-cup/8x1jomcfxdha1iptpif43uvl6 |title=Bledisloe Cup 2018: 'Annoying' on-field advertising causes major distraction for television viewers |publisher=The Sporting News |author=Michael Di Lonardo |date=27 Oktober 2018 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Doelgebied en omringende area === [[Lêer:Rugby Posts at Guildford Rugby Club.jpg|duimnael|Doelpale met opgestopte kussings]] Die doelgebiede is agter die doellyne en stem ooreen met die doelgebied in [[Amerikaanse voetbal]]. Hulle moet tussen 6 en 22&nbsp;m diep wees en oor die speelveld se hele breedte strek.<ref name="veld" /> ’n Bal wat deur ’n aanvallende speler in die gebied onder beheer gedruk word, word as ’n drie [[Drie (sport)|drie]] erken, tensy voor die proses ’n reël oortree is of die speler die kantlyn geraak het, terwyl hy in balbesit was.<ref name="punte" /> Die omringende area, wat die speelveld en die doelgebied omring, is die uit. Wanneer die bal of ’n speler die kantlyn raak, word aan die opponent op die punt van die kantlyn, waar hy uit is, ’n lynstaan toegeken. ’n Uitsondering is, as die bal nie van die speeloppervlak gehop het nie, voordat dit uit is. In dié geval vind ook ’n lynstaan plaas, maar parallel met die skopplek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/jan/14/sixnations2005.sixnations |title=Rugby jargon-buster |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Jones |date=14 Januarie 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die omringende area moet ten minste vyf meter van die speelgebied af vry wees van struikelblokke en swaar, soliede voorwerpe wat ’n gevaar vir spelers kan inhou.<ref name="veld" /> In die omringende area is daar 14 vlagpale, elkeen met ’n minimumhoogte van 1,2&nbsp;m. Vlagpale is by elke snypunt van sekere lyne of makeer ander bepaalde afstande. Die doelpale (soms met ’n vlaggie bo-op) staan op ’n geveerde of andersins sagte basis en is met ’n skuimkussing gepolster.<ref name="veld" /> === Doelpale === Die doelpale is H-vormig en in die middel van die doellyne weerskante die speelveld. Dit bestaan uit twee vertikale pale, dié is gemaak van staal of ’n ander metaal, soms ook hout of plastiek, 5,6&nbsp;m uitmekaar en word deur ’n dwarsbalk drie meter bo die grond verbind. Die pale het ’n minimumhoogte van 3,4&nbsp;m (hoewel baie hoër pale algemeen is). Die pale se onderkant is meestal van pasgemaakte stoffering voorsien om spelers teen beserings te beskerm wanneer hulle in aanraking kom met die pale.<ref name="veld" /> === Aanteken van punte === [[Lêer:ST vs CAB - 15h00.38-4.jpg|duimnael|’n Drie word gedruk]] Punte kan aangeteken word deur ’n [[Drie (sport)|drie]], ’n daaropvolgende doelskop, ’n strafskop of ’n skepdoel. Die daarby aangetekende aantal punte is oor die dekades heen herhaaldelik aangepas, mees onlangs in 1992. In dié proses het die belangrikheid van drieë teenoor die ander moontlikhede vir die aanteken van punte steeds toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/scoring.htm |title=Scoring through the ages |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Drie word gedruk wanneer die bal in die opponent se doelgebied (op of agter die doellyn) se grond gedruk word. Die uitvoerende speler moet die bal in sy hande hou, wanneer hy dit onder beheer op die grond druk (een hand is voldoende). Om die bal op die grond te gooi is egter nie genoeg nie en word nie erken nie. As die [[skeidsregter]] meen dat vuilspel deur die opponent ’n waarskynlike drie verhinder het, mag hy aan die aanvallende span ’n strafdrie toeken. Deur ’n suksesvol gedrukte drie word vyf punte aangeteken.<ref name="punte">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/8 |title=Aanteken van punte |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wanneer ’n speler die bal in sy span se doelgebied druk word dit “doodgedruk” (geneutraliseer) en die opponent kry geen punte nie. Trouens is daar geen “[[eie doel]]” nie.<ref name="skoppe" /> Ná die suksesvolle druk van ’n drie mag vir ’n doelskop van nog twee punte gemik word. Hiervoor moet die bal oor die dwarsbalk tussen die twee pale geskop word. Die doelskop word van binne die speelveld op ’n lyn deur die plek waar die drie aangeteken is, parallel met die kantlyne geneem. Vir die skop word die bal op die grond gestel. Die skopper het vir die uitvoering van die skop 90 sekondes tyd.<ref name="punte" /> Vir ’n skepdoel tussen die pale in oop speel word drie punte toegeken.<ref name="punte" /> Ten slote kan die skeidsregter ná ’n oortreding aan die opponent ’n strafskop toeken. Die span wat skop mag die bal óf na die omringende area skop vir ’n gebiedsvoordeel óf poog om met ’n geplaaste skop drie punte aan te teken. Indien die bal geskop sal word, word dit effens skuins op ’n skopring gestel om dit te stabiliseer.<ref name="punte" /> === Die spel === [[Lêer:USO - Saracens - 20151213 - Owen Farrell 4.jpg|duimnael|’n Strafskop word uitgevoer]] Wedstryde word in twee helftes van 40 minute elk verdeel, met ’n rustyd van 15 minute tussenin. Ná die rustyd verander die spanne van kante. Onderbrekings vir die versorging van spelerbeserings of ’n dissiplinêre optrede deur die skeidsregter tel nie as speeltyd nie, waarvolgens die tydsverloop oor die algemeen meer as 80 minute is. Die skeidsregter hou die tyd, maar hy word veral by die meeste professionele toernooie deur ’n amptelike tydhouer ondersteun. As die tyd uitloop terwyl die bal nog in spel is, sal die spel voortgaan totdat die bal “dood” is (d.w.s. ’n situasie ontstaan waar ’n fase andersins herskeduleer sou word). Hieronder tel die aantekening van punte, ’n oortreding of die doodskop van die bal. Eers daarna blas die skeidsregter die eindfluitjie en beëindig die halftyd of die wedstryd. As hy ’n straf- of vryskop toeken word die spel voortgesit.<ref name="tyd">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/5 |title=Tyd |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan die begin van die wedstryd gooi die spankapteins en die skeidsregter ’n munt om te bepaal watter span die wedstryd afskop. Die wedstryd begin met ’n skepskop, waarna die spelers die bal in die opponent se gebied naloop, terwyl die ander span poog om die bal te wen en aan te speel. Vir ’n skepskop moet die bal voor die skop met die voet van die grond hop. As die bal nie die 10-meter-lyn bereik nie het die opponent twee moontlikhede: ’n verdere afskop of ’n skrum in die middel van die middellyn.<ref name="skoppe" /> Gedurende uitklopfases van sekere toernooie is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] vir tien minute elk (met ’n rustyd van vyf minute tussenin), as daar na tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is. As daar dan steeds geen wenner is nie word daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte aan te teken wen. As daar steeds nie ’n wenner is na 120 minute nie word die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="tyd" /> === Aangee en skop === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101b1.jpg|duimnael|Aangee van die bal]] Die bal mag net sywaarts of agtertoe aangegee word, maar nie vorentoe nie. Die bal mag op drie maniere vorentoe beweeg word: deur dit te skop, deur ’n speler wat met die bal in die hand hardloop of in ’n skrum of losgemaal. Net die baldraer mag geduik of met die liggaam gekeer word. Indien ’n speler die bal aanslaan, word die wedstryd op die plek met ’n skrum voortgesit. Dit is ook die geval, as die aanslaan nie doelbewus gebeur het nie, byvoorbeeld as die bal die liggaam tref.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/11 |title=Aanslaan of vorentoe aangee |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Elke speler mag die bal vorentoe skop vir ’n gebiedsvoordeel. As ’n speler êrens in die speelveld die bal indirek doodskop, nadat dit van die speeloppervlak gehop het, vorm die lynstaan by die plek waar die bal uit is. As die speler die bal binne sy eie 22-meter-lyn direk doodskop (sonder dat dit gehop het), het die opponent die lynstaan by die plek, waar die bal uit is. As die bal van ’n speler buite sy eie 22-meter-lyn direk doodgeskop word, vorm die lynstaan by die plek, waarvandaan die speler geskop het.<ref name="lynstaan" /> === Die bal onderskep === [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|duimnael|upright|’n Rugbyspeler ontsnap ’n duikslag tydens ’n rugbywedstryd in Wilmington, VSA]] Die verdedigende span beoog om die baldraer te stuit, deur hom grond toe te bring (met ’n duikslag, dikwels gevolg deur ’n losskrum) of om vir die bal te kompeteer, terwyl die baldraer op sy voete is. Dit word 'n afbreek genoem en hiervoor is sekere reëls van toepassing. ’n Speler mag ’n baldraende opponent duik, deur hom vas te hou, terwyl hy hom grond toe bring. ’n Speler wat grond toe is mag nie die bal vashou nie en hy moet dit vrygee, waarna dit deur ’n ander speler opgetel kan word.<ref name="vuilspel">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/9 |title=Vuilspel |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losgemaal (sien ondertoe) vorm as ’n opponent ’n baldraer vashou, maar die baldraer op sy voete bly staan. Sodra minstens een speler van elke span saambind, word dit ’n losgemaal genoem.<ref name="losgemaal">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/16 |title=Losgemaal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losskrum is soortgelyk aan die losgemaal, maar in dié geval is die bal grond toe gebring en minstens drie aanvallende spelers het op die grond gebind om die bal te verower.<ref name="losskrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/15 |title=Losskrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tussen die eie 22-meter-lyn en die doellyn mag ’n speler, wat ’n skop deur die opponent skoonvang, sonder dat dit ná die skop die grond geraak het, ’n vryskop vir sy eie span opeis deur “merk!” te roep.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/17 |title=Skoonvang |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Vastespel === Verskeie vorme van vastespel vind plaas, hoofsaaklik: ==== Afskoppe ==== [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland in die Sesnasies-toernooi. Let op na die Italiaanse spelers agter hul skopper]] Aan die begin van die twee wedstrydhelftes skop een span die bal af. Daar word met die gooi van ’n muntstuk bepaal wie eerste gaan afskop. Die afskop vind plaas wanneer ’n speler van die een span ’n skepskop vanaf die middellyn neem. Die reëls bepaal dat die bal ten minste tien meter ver moet trek voordat dit die grond raak. ’n Algemene taktiek van die span wat afskop is om die bal so hoog as moontlik te skop en dit nét oor die tien-meter stippellyn te laat val. Dit gee dan vir die skoppende span ’n kans om vir die bal te kompeteer of om dit te vang voordat die verdedigers dit kan vang. ’n Alternatiewe strategie is dikwels om die bal diep in die opponente se gebied in te skop, om sodoende soveel moontlik gebiedsvoordeel te verkry. ’n Kwartlynafskop kan ook plaasvind. Dit word toegeken wanneer die aanvallende span die bal in die doelgebied inskop en die verdedigende span die bal dooddruk. Indien die bal deur die aanvallers oor die doellyn geskop word en dit hou aan rol tot oor die doodlyn, het die verdedigende span die keuse van ’n kwartlynafskop of ’n skrum op die plek vanwaar die aanvallende span die bal geskop het. Die kwartlynafskop mag vanaf enige punt op (of agter) die kwartlyn waargeneem word. Nota: In rugby, anders as sokker, word die wit kantlyne op die speelveld geag as buite spel te wees. As ’n speler dus op die lyn staan of daaraan raak sonder om daarbuite te trap word daar steeds bepaal dat hy uitgetrap het. ==== Duik ==== [[Lêer:Schoolkids doing a rugby tackle.jpg|duimnael|’n Rugbyduik: duikslae moet onder die nek wees met die doel om die baldraende speler te belemmer of grond toe te bring]] ’n Speler mag ’n opponent duik wat die bal dra deur hom vas te hou terwyl hy hom grond toe dwing. As ’n baldraer deur ’n opponent vasgehou word maar steeds voorwaartse momentum het, mag hy vorentoe oor die doellyn gly om ’n drie aan te teken. As ’n speler se knie of die bal die grond raak is dit genoeg om die speler as geduik te ag. ’n Geduikte speler moet die bal los en die speler wat die duikslag uitgevoer het moet hom ook uitlos en wegbeweeg om sodoende die bal beskikbaar te stel sodat ’n losskrum kan plaasvind. Indien ’n baldraer vasgehou word maar nie op die grond vasgehou word nie, word dit nie as ’n duikslag beskou nie en word daar normaalweg ’n [[#Losgemaal|losgemaal]] gevorm. Spelers sal dikwels doelbewus grond toe gaan eerder as om toe te laat dat daar ’n losgemaal vorm om voordeel te trek uit die reëls wat losskrums en losgemale beheer. Wanneer ’n speler grond toe gegaan het en daar ten minste twee ander spelers is, wat oor die bal stoot (gewoonlik deur aanmekaar by die skouers te bind in ’n poging om die bal te wen) word dit as ’n losskrum geag. Geen speler mag verby die agterste voet van hul spanlede beweeg tensy hulle aan die losskrum gebind is nie. As ’n speler dit doen en aan die spel deelneem deur byvoorbeeld aan die bal te raak, word hy as onkant geag. Die losskrum word gewoonlik beëindig wanneer ’n speler in die losskrum ’n houvas op die bal kan kry om selfs daarmee te hardloop of dit uit te gee (of as die skrumskakel dit onder die voete van die agterste spelers in die losskrum kan optel). Die span wat nie balbesit het nie word toegelaat om aktief mee te ding in ’n losgemaal om balbesit deur dit uit die baldraer se hande uit te ruk. Dit is daarom gewoonlik makliker om balbesit in ’n losskrum te behou (waar die opponente nie aan die bal mag raak nie) as in ’n losgemaal. ’n Losskrum laat ’n span ook gewoonlik toe om die bal vinniger te wen en dan weer daarmee te beweeg en sodoende weer ’n volgende aanval te loods voordat hulle opponente tyd het om te herorganiseer. Daar is ’n aantal reëls wat bepaal hoe ’n duikslag uitgevoer mag word, die mees noemenswaardige daarvan is dat ’n speler nie toegelaat word om iemand bo die skouers vas te vat nie (die nek en kop is buite die reëls) en verder moet die duiker ’n poging aanwend om sy arms om die speler te vou om sy duikslag te voltooi. Dit is onwettig om ’n speler met die voet of ’n been te pootjie, maar hande mag ingespan word (in die algemene taal na verwys as skaapvang of ’n skapie). ’n Speler wat die bal dra, mag nie deur ’n verdediger met ’n boorvat grond toe gebring word nie, met ander woorde, jy mag nie jou opponent gevaarlik omdop grond toe nie.<ref name="vuilspel" /> ==== Losskrum ==== [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations scrum (cropped).jpg|duimnael|’n Losskrum tydens die wedstryd van Italië teen Frankryk tydens die Sesnasies-toernooi in 2011]] ’n Losskrum is ’n stryd om balbesit. Wanneer ’n speler geduik word, moet hy asook die duiker die bal laat gaan en poog om uit die pad te beweeg. Die eerste speler(s) wat by die los bal aankom van watter span ook al mag dan die bal optel; sodra daar egter meer as een speler aanmekaar gebind het met die bal by hul voete word dit beskou as ’n losskrum en mag ander spelers slegs aan die spel deelneem as hulle dit vanuit hul eie gebied doen. In ’n losskrum mag geen speler sy hande gebruik om die bal te wen nie, maar moet elke span probeer om die ander span terug te stoot en die bal met hulle voete na hulle kant toe terug te hak waar dit dan deur die skrumskakel of agterste speler in die losskrum (mag nie meer gebind wees nie) opgetel kan word. Spelers in ’n losskrum mag nie doelbewus gaan lê nie. Indien die bal vassteek in die losskrum ken die skeidsregter die vaste skrum toe aan die span wat vorentoe beweeg het.<ref name="losskrum" /> Die meeste oortredings kom normaalweg in die losskrums voor. Spelers probeer dikwels die terugwen van die bal deur die opponente te vertraag of om dit vinniger vir hulself te wen deur onwettiglik van hulle hande gebruik te maak, op die bal te lê, of deur doelbewus te gaan lê. Sulke oortredings word dan deur die toekenning van ’n strafskop aan die ander span gestraf.<ref name="losskrum" /> As die aanvallende span op ’n wettige wyse balbesit sou verloor hetsy deurdat die aanvallende speler die bal laat val het of deur die toedoen van ’n verdedigende speler wat die bal by hom afneem dan word daar gesê dat die balbesit “omgekeer” is. Ná die omgekeerde balbesit hou die spel weer aan behalwe dat die aanvaller/verdediger rolle van die spanne nou verander het.<ref name="losskrum" /> ==== Losgemaal ==== [[Lêer:All Black maul vs Springboks Tri nations 2011-07-30.JPG|duimnael|Die All Blacks se losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011]] ’n Losgemaal vorm as die baldraer vasgehou word en ’n speler van beide kante aan hom bind. Die opponent probeer om die bal by hom weg te raap en sy medespeler sal probeer om hom vorentoe te stoot. Wanneer ’n losskrum eers gevorm het mag ander spelers ook aansluit by die losgemaal maar moet hulle, net soos in die geval van ’n losskrum, dit vanaf hulle eie kant doen. As die losgemaal ophou om vorentoe te beweeg, ken die skeidsregter ’n skrum toe aan die span wat nie in balbesit was toe die losgemaal begin het. ’n Taktiek wat dikwels hier gebruik word om gebiedsvoordeel te verkry sonder om balbesit te verloor deurdat die losgemaal tot stilstand gedwing word, is om die bal in die losgemaal agtertoe aan te gee tot in die hande van ’n speler agter in die losgemaal, hy sal dan om die kant van die losgemaal rol om ’n nuwe losgemaal aan die gang te sit. Dit is teen die reëls (om veiligheidsredes) om die losgemaal af te trek grond toe. Skeidsregters is bewus daarvan dat baie spanne sal probeer om ’n losgemaal te stop deur dit doelbewus te laat val en hulle hou daarom die beweging met valkoë dop.<ref name="losgemaal" /> ==== Lynstaan ==== [[Lêer:ST vs LOU - 21.jpg|duimnael|’n Lynstaan]] Wanneer die bal uit is ken die skeidsregter ’n lynstaan teen die span aan, wat die bal laaste geraak het. Die voorspelers van elke span staan dan in twee lyne ’n meter uitmekaar, 5 tot 15 meter vanaf die kantlyn. Die bal word van die kantlyn in die lynstaan tussen die voorspelers wat opgery het ingegooi deur ’n speler van die span wat die span nie uit gespeel het nie. As die bal vanaf ’n strafskop uit is, word die ingooi aan die span wat geskop het toegeken, indien nie, word die ingooi aan die ander span toegeken.<ref name="lynstaan" /> Albei spanne poog om die bal te herwin en die spelers mag spelers ’n spanmaat lig of ondersteun. ’n Springer kan eers geduik word as hy weer veilig geland het. Hierby is net kontak van skouer tot skouer wettig; ’n opsetlike oortreding word as ’n gevaarlike spel beskou en gestraf met ’n strafskop.<ref name="lynstaan" /> ==== Skrum ==== [[Lêer:December 1, 2012 Stade toulousain vs ASM 1899.JPG|duimnael|’n Skrum]] ’n Skrum is ’n manier om die spel na ’n kleiner oortreding veilig en billik voort te sit. Skeidsregters ken gewoonlik skrums toe vir aanslane, waar ’n speler die bal vorentoe laat val het, of vir oortredings wat nie doelbewus gepleeg word nie, wanneer ’n speler die bal in sy eie doelgebied dooddruk, wanneer ’n speler speelkant (aan- of onkant) is of die bal in ’n losskrum of losgemaal gevang word en daar geen realistiese kans is om dit te herwin nie. As ’n strafskop toegeken word vir ’n ernstiger oortreding, kan die span waaraan dit toegeken is, kies om eerder die skrum as die strafskop te neem. Dit word dan gewoonlik gedoen wanneer die aanvallende span naby die opponent se doellyn is en wil probeer om die opponent se voorspelers almal op een punt bymekaar te trek om hulle agterlyn meer spasie te gee of as hulle glo dat hulle, hul opponent oor die doellyn kan stoot om sodoende ’n “oorstootdrie” aan te teken.<ref name="skrum" /> ’n Skrum word gevorm deur die agt voorspelers van elke span wat hurk en in drie lyne opry, voordat hulle by die opponent inskakel. Die voorry bestaan uit twee stutte weerskante die haker.<ref name="skrum" /> Die tweede ry bestaan uit elk twee slotte en twee flanke. Die agsteman vorm die agterry. Na hierdie opstelling word as ’n 3-4-1-formasie verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rules_and_equipment/4205334.stm |title=Forming a scrum |publisher=[[BBC]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Sodra die skrum gevorm het, gooi die skrumskakel van die nieoortredende span die bal in die spasie tussen die twee voorrye in, die sogenaamde “tonnel”. Die twee hakers kompeteer dan om die bal deur die bal met die voete agterna te haak, terwyl albei spanne poog om die opponent agterna te stoot om die bal te wen. Die span wat die bal verower kan die bal óf onder hul voete hou en die opponent vir meer gebiedsvoordeel verder stoot óf die bal na die agterry beweeg, waar dit deur die agsteman of die skrumskakel opgetel word.<ref name="skrum" /> === Wedstrydbeamptes en oortredings === [[Lêer:Ben O'Keeffe.jpg|duimnael|upright|’n Skeidsregter wys ’n 10-minute-tydstraf]] Daar is drie wedstrydbeamptes, die skeidsregter op die speelgebied en twee assistente of grensregters weerskante die veld. Laasgenoemde is veral verantwoordelik om aan te dui wanneer die bal of die spel in die grens of doelgrens beweeg, en die sukses al dan nie van skoppe na die pale. Hulle rol is uitgebrei en hulle ondersteun die skeidsregter op verskeie terreine, byvoorbeeld by die rapportering van vuilspel en speelkant van spelers.<ref name="wedstrydbeamptes">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/6 |title=Wedstrydbeamptes |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers word verwag dat hulle die skeidsregter se beslissings respekteer. Onbeskoftheid, weerspreking en pakvorming, soos dit in ander sportsoorte gebeur, word afgekeur en konsekwent gestraf, met die laaste middel die uitsluiting van spelers. Slegs die spankaptein mag die skeidsregter toespreek; die skeidsregter kan die aard van die oortreding aan hom verduidelik, maar hy is nie verplig nie. Die skeidsregter let veral op die korrekte uitvoering van die skrum en die losgemaal en hy gee die spelers toepaslike instruksies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbydome.com/why-are-rugby-referees-respected-and-called-sir/ |title=Why Are Rugby Referees Respected? (And Called Sir) |publisher=Rugby Dome |author=John Winter |date=20 Januarie 2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Gedurende wedstryde by hoëvlakkompetisies word dikwels ’n bykomende televisiewedstrydbeampte (TMO of videoskeidsregter) ingespan, wat draadloos met die skeidsregter kan kommunikeer. Hy kan die skeidsregter in die besluitnemingsproses oor omstrede gebeurtenisse ondersteun of vuilspel rapporteer.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Die skeidsregters en assistente het ’n gevestigde stel handseine om hul besluitnemings aan te dui.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Algemene oortredings sluit in ’n duik bo die skouer, die ineenstorting van ’n skrum, ’n losskrum of losgemaal, om die bal nie te los nie nadat die speler grond toe geneem is, of speelkant van ’n speler. Die nieoortredende span het verskeie opsies as aan hulle ’n strafskop toegeken word: ’n kort afskop deur die bal uit ’n kort afstand uit die hand te skop sodat die skopper die bal weer kan vat en hardloop; ’n afskop deur die bal uit ’n langer afstand uit die hand te skop vir ’n lynstaan; ’n geplaaste skop deur ’n doel aan te teken; of ’n skrum. Ná herhaalde oortredings kan ’n speler vir die oorblywende wedstryd geskors (’n rooi kaart) of vir tien minute van die veld gesit word (’n geel kaart).<ref name="vuilspel" /> Soms word oortredings gedurende die wedstryd deur die skeidsregter, sy assistente of die televisiewedstrydbeampte nie raakgesien nie. Spelers kan dan in die nadraai deur ’n onafhanklike, deur die organiseerder aangewese kommissaris aanspreeklik gehou en gestraf word – tot skorsings vir sekere weke.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.world.rugby/match-day-staff/citing-commissioner-training/role-description/ |title=Citing commissioner – role description |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Plaasvervangers === Gedurende ’n wedstryd kan spelers weens beserings of om taktiese redes vervang word. ’n Vervangde speler mag slegs by die wedstryd heraansluit as hy tydelik vervang is om ’n bloeding te stop. ’n Vervangde speler mag tydelik terugkeer om ’n speler met ’n bloed- of kopbesering te vervang, of permanent as hy ’n voorryspeler vervang. Vir internasionale wedstryde mag agt plaasvervangers genomineer word; vir ander wedstryde besluit die wedstrydorganiseerder hoeveel plaasvervangers genomineer mag word (tot ’n maksimum van agt). Hiervan moet drie behoorlik afgerig wees en oor die nodige ervaring beskik om die drie voorryposisies te beklee.<ref name="span" /> == Toerusting == [[Lêer:Gilbert Rugby Union ball 02.jpg|duimnael|’n Moderne rugbybal]] [[Lêer:Tim Davidson.jpg|duimnael|upright|’n Speler met ’n kappie]] Die basiese toerusting bestaan uit bal, trui, kortbroeke, sokkies en stewels. Die rugbybal het die vorm van ’n prolate [[sferoïde]]. Oorspronklik is dit vervaardig uit ’n opgestopte varkblaas, wat met vier [[Leer (stof)|leerpanele]] van dieselfde vorm toegedraai en aanmekaargewerk is. Moderne balle bestaan uit ’n opblaasbare [[rubber]]- of poliësterblaas, terwyl die oppervlak teen einde van ’n beter hantering oor klein knoppe beskik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsrec.com/12682374/why-are-soccer-balls-made-of-hexagons |title=What Are Rugby Balls Made Of? |publisher=SportsRec |author=Craig Berman |date=4 September 2009 |accessdate=19 Januarie 2022 |archive-date=22 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222153415/https://www.sportsrec.com/12682374/why-are-soccer-balls-made-of-hexagons |url-status=dead }}</ref> Vir die gebruik op ’n professionele vlak is sekere parameters van toepassing: Die balle weeg van tussen 410 tot 460&nbsp;gram, is 280 tot 300&nbsp;mm lank en het ’n omtrek van 740 tot 770&nbsp;mm by die hoofas. Kleiner balle mag vir wedstryde tussen jonger spelers gebruik word.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/2 |title=Bal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Truie is vervaardig uit [[sintetiese vesels]] soos poliëster, het kort moue en is oor die algemeen kraagloos om ’n potensiële aanvaller minder aanvalsoppervlak te bied (hoewel sulke optrede gedurende spel buite die reëls is). Tot die draai van die millennium is tradisionele rugbytruie vervaardig uit [[katoen]] en het ’n kraag gehad soortgelyk aan ’n [[polohemp]] (maar meestal stywer). ’n Patroon wat gereeld gebruik word is ’n reeks horisontale strepe afwisselend in kleur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |title=Rugby Shirts |publisher=Rugby15 |date=2007 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928045333/http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |archive-date=28 September 2007}}</ref> Kortbroeke mag nie opgestop wees nie; enige items wat gespes, knippies, ringe, skarniere, ritssluiters, skroewe, boute of onbuigsame materiaal of uitsteeksels bevat word ook nie toegelaat nie.<ref name="clothing">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/4 |title=Spelers se kleredrag |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Rugbystewels het tradisioneel ver bo die enkel afgesluit. Oor die jare heen het dié soort stewels skaars geword, hoewel baie spelers steeds halfhoë stewels dra, wat net bokant die enkel afsluit. ’n Bykomende enkelondersteuning word as gepas beskou, veral gegewe die stres van aanvallende spel en die baie liggaamskontak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyboots.net/forwards.html |title=Forwards Rugby Boots |publisher=Rugby Boot Reviews |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Moderne stewels gemaak met klampe van rubber of aluminium is baie soortgelyk aan sokkerskoene; hulle is effens breër en het effens hoër hakskoene. Hul laer snit bied minder enkelondersteuning, maar maksimale buigsaamheid by minimumgewig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.footy.com/blog/boots/football-boots-vs-rugby-boots-explaining-the-main-differences |title=Football boots vs rugby boots: Explaining the main differences |publisher=footy.com |author=Daniel Tyler |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beskermende toerusting is opsioneel en streng gereguleer. Die algemeenste is die mondskerm wat deur byna al die spelers gedra word en in sommige lande selfs verpligtend is.<ref>{{en}} {{cite book |author=D. J. Chalmers |title=Mouthguards. Protection for the mouth in rugby union |work=Sports medicine |edition=25ste |series=5 |date=Mei 1998 |pages=339–349 |doi=10.2165/00007256-199825050-00006 |pmid=9629613 | issn=0112-1642 }}</ref> Dun kappies word ook toegelaat (om blomkoolore te voorkom), dun en buigsame skouerkussings onder die trui en skerms vir die skeenbeen wat onder die sokkies gedra word. Verbande, wonddekkings of dun pleisters mag gedra word om beseerde dele te ondersteun of te beskerm; sommige spelers dra verbande om hul koppe ter beskerming van hul ore in ’n skrum. Vroue mag ook ’n dun borsskut onder hul trui dra. Sommige soorte vingerlose handskoene word toegelaat as ’n gryphulp. Dit is die verantwoordelikheid van die wedstrydbeamptes om klere en toerusting voor die wedstryd na te gaan om te verseker dat dit aan die reëls voldoen.<ref name="clothing" /> Gedurende afrigting word sekere gespesialiseerde voorwerpe ingespan. ’n Duiksak is ’n langwerpige opgestopte rubbersak waarmee ’n speler duike kan oefen sonder dat ’n tweede speler betrokke is. Hierdie sakke staan op die grond en word deur ’n ander persoon gelig, sodat die speler ’n volledige duik kan uitvoer. ’n Variant hiervan is die rukskild vir die oefen van die losskrum. Die afrigter of ’n spanmaat hou dit in die hand en die speler kan sodoende op ’n veilige manier die persoon wat die skild hou stoot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbycoachweekly.net/rugby-drills-and-skills/rucking-mauling/tips-for-rugby-rucking-with-tackle-bags-and-shields/ |title=Tips for rugby rucking with tackle bags and shields |publisher=Rugby Coach Weekly |author=Dan Cottrell |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan ’n skrummasjien kan ’n aantal spelers gelyktydig skrums oefen. Hierdie masjien is ’n swaar opgestopte toestel op wiele wat ’n konstante teendruk genereer.<ref>{{en}} {{YouTube|SbHvW1Eln7Y|title=Rhino Rugby Dictator Scrum Machine with Mark Regan}}</ref> == Beserings == [[Lêer:Rugby DVIDS1076792.jpg|duimnael|upright|’n Speler word behandel vir ’n bloeding]] Rugby word beskou as ’n fisies kwaai sportsoort wat dikwels tot beserings lei. Volgens ’n opname deur die Australiese sportdokters se beheerliggaam is sowat meer as die aangemelde beserings minimaal of lig, waardeur die spelers nie ’n wedstryd misloop nie. Die liggaamsdele wat die meeste geraak word is [[Skouergordel|skouers]] (18% van al die beserings), [[knieë]] (13%), [[heup]]e (12%) en [[enkel]]s (12%). Verstuitings en spannings vorm sowat 58% van alle beserings, met oormatige inspanning en oorbelasting wat ook dikwels voorkom. Die algemeenste oorsaak van beserings is duikslae, maar dit is ook die belangrikste skuif. Volgens statistieke doen die speler wat in balbesit is in vergelyking met die aanvallende speler twee keer meer beserings op.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sma.org.au/resources-advice/rubgy-union/ |title=Rugby Union Fact Sheet |publisher=Sports Medicine Australia |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Beserings aan die kruisbande veroorsaak van die langste hersteltye, aangesien ’n terapie oor maande streek. Dit word nie net deur kontak met ’n opponent veroorsaak nie, maar ook deur ’n kronkeling van die knie. Om sulke beserings te voorkom is ’n liggaamlike fiksheid noodsaaklik.<ref>{{en}} {{cite book |author=C. Montgomery, J. Blackburn, D. Withers |title=Mechanisms of ACL injury in professional rugby union: a systematic video analysis of 36 cases |work=British Journal of Sports Medicine |volume=52 |edition=15 |publisher=[[Universiteit van Leeds]] |location=Leeds |year=2018 |pages=994–1001 |ISSN=0306-3674 |DOI=10.1136/bjsports-2016-096425}}</ref> Bloedings kom as gevolg van die baie stote reëlmatig voor. ’n Speler met ’n bloeding moet van die speelveld verwyder en met ’n verband behandel word. Die span mag hom hiervoor maksimaal 15 minute vervang.<ref name="span" /> Traumatiese breinbeserings geniet ’n besondere aandag. In 2012 het die wêreldbeheerliggaam ’n “traumatiese breinbeseringprotokol” ingestel, wat sekere maatreëls insluit, waarmee die risiko van kopbeserings ná ’n impak verminder sal word. Dit sluit in voorseisoentoetse om ’n verwysingsbalans van kwesbaarheid in te win.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70796 |title=Head injury assessment adopted into law |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=15 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarbenewens word tydens die wedstryd sekere maatreëls ingespan, waartydens die speler van die speelveld geneem word en saam die dokter ’n stel vra invul. Buitendien moet die speler ná herhaaldelike breinbeserings ’n neuroloog sal besoek, voordat hy weer mag speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby//the-game/player-welfare/medical/concussion/concussion-guidelines |title=Concussion Guidance |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Beheerliggame == [[Lêer:World Rugby member unions and associates.svg|duimnael|400px|Lidlande van [[Wêreldrugby]] volgens status: {{sleutel|#008000|Volle lede}} {{sleutel|#00FF00|Geassosieerde unies}} {{sleutel|#cccccc|Nielidlande}}]] Die internasionale beheerliggaam vir rugby en daaruit afgeleide variante is [[Wêreldrugby]] met sy hoofkantoor in [[Dublin]]. Dit is in 1886 as Internasionale Rugbyraad (IRR) gestig en bevat 120 nasionale beheerliggame as lede, van wie 102 volle lede en 18 geassosieerde unies.<ref name="wr">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership |title=Member Unions |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wêreldrugby is verantwoordelik vir die opstel en verandering van die reëls en die organisering van die belangrikste internasionale toernooie. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Rugbywêreldbeker|rugbywêreldbeker vir mans]] en [[Vrouerugbywêreldbeker|vroue]], Sewesrugbywêreldbeker, Wêreldrugbysewesreeks vir mans en vroue, [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]], [[Wêreldrugby o/20-trofee]], Nasiesbeker en die Stille Oseaan Nasiesbeker.<ref name="wr" /> Sedert 2006 vereer die beheerliggaam uitstekende spelers en afrigters sowel as besonder verdiensvolle beamptes met inskrywing in die Wêreldrugby se Heldesaal. Ses vastelandse beheerliggame, wat ook lede van Wêreldrugby is, vorm die daaropvolgende vlak. Hulle is Rugby Afrika, Asië Rugby, Rugby Amerikas Noord, Rugby Europa, Oseanië Rugby en Suid-Amerika Rugby. Hierdie beheerliggame is veral verantwoordelik vir die aanbieding van vastelandse toernooie. Die nasionale beheerliggame reël toernooie in hul onderskeie lande en is verbonde aan Wêreldrugby asook ’n sekere vastelandse beheerliggaam. ’n Besondere geval is [[SANZAAR]], ’n gesamentlike onderneming deur die beheerliggame van [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]], [[Rugby Australia|Australië]] en [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], wat die [[Superrugby]]- en [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskap]]-toernooie aanbied. Terwyl die drie eersgenoemdes sedert 1995 daaraan behoort (aanvanklik onder die naam SANZAR), het die Argentynse beheerliggaam in 2016 aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/18/sports/rugby/super-rugby-faces-a-major-overhaul.html?referrer=&_r=1 |title=Super Rugby Faces a Major Overhaul |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=17 April 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Geskiedenis == === Ontstaan van rugby === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]] (1806–1872) word dikwels as “vader van rugby” beskou]] [[Lêer:Giovanni-Stradano-Gioco-del-calcio-in-piazza-Santa-Maria-Novella-1561-62-1024x721.jpg|duimnael|’n [[Calcio storico fiorentino]]-wedstryd op die Piazza Santa Maria Novella in [[Florence]], [[Italië]], geskilder deur Jan Van der Straet, 1561]] [[Lêer:Rugby School 06.jpg|duimnael|Die [[Rugby-skool]] in die Engelse dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]]] Op die [[Britse Eilande]] word sedert die [[Middeleeue]] sokkeragtige spele gespeel wat onder die sambreelterme “volksvoetbal” of “gepeupelsokker” saamgevat word. Van hulle is oor die algemeen tussen naburige stede en dorpe beslis, waarby ’n onbeperkte aantal spelers teen mekaar te staan gekom het om op enige moontlike manier ’n opgestopte varkblaas na die merke aan weerskante van ’n dorp te beweeg. Voorbeelde hiervoor is ''Shrovetide football'' in [[Engeland]], ''Caid'' in [[Ierland]], ''Ba’ game'' in [[Skotland]] en ''Cnapan'' in [[Wallis]]. Die eerste gedokumenteerde ''Shrovetide''-wedstryd is in 1175 in [[Londen]] gehou. Aangesien sulke spele dikwels in gewelddadige uitspattighede met beserings en selfs sterftes ontaard het, het die owerhede gereeld gepoog om hulle te verbied en die volk sodoende te dissiplineer. Die oudste bekende verbod is in 1314 deur die Londense burgemeester afgekondig.<ref name="origin">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die wilde, onbeheerde spele kon egter eers in die middel-19de eeu uitgeskakel word.<ref name="fussball">{{de}} {{cite book |author=Christoph Bausenwein |title=Fußballbuch |publisher=Tessloff |location=Neurenberg |year=2008 |isbn=978-3-7886-1489-8 |pages=10–11}}</ref> In ander lande is soortgelyke spele uitgeoefen. ''Soule'' was wydverspreid in Noord-Frankryk; ’n verbod deur koning [[Filips V van Frankryk]] het bewaar gebly.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Jean-Jules Jusserand |url=http://agora.qc.ca/documents/Football--Le_sport_et_les_jeux_dexercice_dans_lancienne_France__La_soule_par_Jean-Jules_Jusserand |title=La soule |publisher=Encyclopédie de l’Agora |date=2 September 2004 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Ander bekende voorbeelde sluit in ''[[Calcio storico fiorentino]]'' in [[Italië]] en ''[[Lelo burti]]'' in [[Georgië]]. Vanaf die 15de eeu het die openbare skole nieamptelike reëls vir sokkeragtige spele ontwikkel en oor die algemeen die aantal deelnemers beperk. Hierdie proses het vir eeue voortgeduur en elkeen van hierdie skole het sy eie stel reëls opgestel. Byvoorbeeld dateer die [[Eton-kollege]] se ''Wall Game'' uit die jaar 1717.<ref name="fussball" /> Teen die middel-17de eeu was ook aan die [[Rugby-skool]] in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]] (graafskap [[Warwickshire]]) ’n soortgelyke spel bekend. Volgens ’n oorlewering het die student [[William Webb Ellis]] tydens ’n wedstryd in 1823 die bal eerste opgetel en begin hardloop om ’n punt aan te teken. Hoewel dié bewering nie deur bewyse gestaaf kan word nie, is dit so wydverspreid en gewild, dat die Rugbywêreldbekertrofee na hom [[Webb Ellis-beker]] genoem is. Die baldra en -gooi was by die Rugby-skool aanvanklik buite die reëls, maar vanaf 1838 is dit geduld en het uiteindelik ’n vaste bestanddeel in die stel reëls geword wat deur studente in Augustus 1845 uitgevaardig is.<ref name="origin" /> Danksy die hoë opvoedkundige reputasies van rektor Thomas Arnold het die rugbyreëls ook vinnig by ander skole gevestig. Voormalige studente van die Rugby-skool het in 1843 die eerste klub by Londen se Guy’s-hospitaal gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pitchero.com/clubs/guyshospitalrfc/news/welcome-1681125.html |title=An Introduction to Guy's Hospital Rugby Football Club |publisher=pitchero.com |author=Mide Ololade |date=6 September 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Albert Pell]], ’n latere Britse Laerhuis-lid, het die rugbyspel rondom 1840 by die [[Universiteit van Cambridge]] ingevoer. Daar het die studente ná enkele jare verkies om die bal te skop pleks om dit te gooi. Hulle het in 1848 die kompeterende Cambridge-reëls uitgevaardig. Ondanks teenstrydige reëls word albei variante voetbal genoem, wat soms tot geskille in die interpretasie van die reëls gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsity.co.uk/sport/20294 |title=The Cambridge Rules, 170 years on |publisher=varsity.co.uk |author=Jack Wadding |date=29 Desember 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In 1862 het Richard Lindon, ’n leerwerker wat in die dorp Rugby werksaam was, balle uit rubberblase wat met leer toegedraai is, bekendgestel. As gevolg van die rubber se buigsaamheid kon balle met ’n duidelike eierform vervaardig word. Hierdie was vir rugby meer geskik as ronde balle, aangesien die spel meer en meer op hantering pleks van dribbel gefokus het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/richard-lindon-rugbys-forgotten-innovator |title=Richard Lindon: Rugby's Forgotten Innovator |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Onderskeiding van sokker en rugbyliga === [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] Aangesien daar nog baie ruimte vir interpretasies was, het op 26 Oktober 1863 verteenwoordigers van elf klubs en openbare skole by die Londense ''Freemasons’ Tavern'' vergader en [[Die Voetbalvereniging]] gestig. In vyf verdere vergaderings het hulle op basis van die Cambridge-reëls die eerste vaste stel reëls vir moderne [[sokker]] uitgevaardig. Die [[Blackheath FC]] het die idee verwerp dat die hou en gooi van die bal met die hande nou verbode sou wees, aangesien dit die spel se karakter heeltemal sou verander. Derhalwe het hulle na net vyf weke die beheerliggaam weer verlaat en voortgegaan om volgens die rugbyreëls te speel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10}}</ref> Die Blackheath FC en die [[Richmond FC]] het op 4 Desember 1870 ’n brief in die tydskrif ''[[The Times]]'' gepubliseer, waarin hulle alle klubs, wat “belangstel om sokker in rugbystyl te speel”, vir ’n vergadering genooi het. 21 het dié oproep nagekom en op 26 Januarie 1871 in die Londense ''Pall Mall Restaurant'' ’n eie beheerliggaam gestig, die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU). Dit het in Junie dieselfde jaar sy eie stel reëls gepubliseer, waarmee rugbyvoetbal en sokker uiteindelik geskei is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric Dunning, Kenneth Sheard |title=Barbarians, Gentlemen and Players: A Sociological Study of the Development of Rugby Football |edition=2de |publisher=Psychology Press |location=Hove |year=2005 |isbn=978-0-7146-5353-2 |pages=105–106}}</ref> Intussen is op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]] die eerste internasionale wedstryd tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis en deur die gasheer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://therugbymagazine.com/six-nations/1871-the-first-international |title=1871: The first international |publisher=The Rugby Magazine |author=Edward Kerr |date=10 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aanvanklik het die RFU homself nie net as ’n verteenwoordiger van Engeland beskou nie, maar as beheerliggaam van die hele [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]], maar binne die daaropvolgende dekade is ook beheerliggame in die drie ander Tuisnasies ([[Skotse Rugbyunie|Skotland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) gestig. In 1883 het hulle saam die eerste jaarlikse Tuisnasies-toernooi (die latere Vyfnasies- en huidige [[Sesnasies-toernooi]]) aangebied. In 1884 het die Engelse ’n meningsverskil met die Skotte gehad oor ’n [[Drie (sport)|drie]] wat deur die Ierse skeidsregter nie erken is nie. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsnasie” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die ander drie beheerliggame het nie saamgestem nie en in 1886 ’n beheerliggaam, die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR, nou Wêreldrugby) gestig, wat aanspraak gemaak het op die uitsluitlike besluitnemingsbevoegdheid oor die stel reëls. Die RFU het aanvanklik geweier om aan te sluit en die toernooie in 1888 en 1889 geboikot. In 1890 het die RFU uiteindelik aangesluit, nadat ’n onafhanklike Arbitrasieraad met die IRR saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Toe rugby vanaf die laat 1870’s in ’n toenemende mate by die werkersklas gewildheid verwerf het, was daar herhaaldelik kontroversiële debatte oor die kwessie, of vergoedings vir die vrystelling van werkers toegelaat sou word al dan nie. Veral in die sterk geïndustrialiseerde Noord-Engeland het baie spelers weens hul professionele verpligtinge wedstryde misgeloop of moes hul salaris laat vaar indien hulle wel wou uitdraf. Die RFU was op sy beurt bekommerd dat sulke vergoeding die weg na professionele sport sou kon baan. In 1893 het [[Yorkshire]]-klubs beswaar aangeteken dat die deur die hoër- en middelklas beïnvloede klubs van die suide, wat suiwer amateurisme bevorder het, in die RFU-komitee glo oorverteenwoordig was. Net so is vergaderings in Londen teen tye gehou wat dit vir noordelike lede dikwels bemoeilik het om daaraan deel te neem. Daarmee was die beheerliggamstrukture glo teen nadeel van die noordelike klubs, hoewel hulle in die meerderheid was. Op 29 August 1895 het die verteenwoordigers van 20 klubs uit die graafskappe [[Cheshire]], [[Lancashire]] en Yorkshire in [[Huddersfield]] vergader, waar hulle op hul uittrede uit die RFU en die stigting van die Noordelike Rugbyvoetbalunie (nou Rugbyvoetballeague) besluit het. Aanvanklik het hulle volgens die RFU-reëls gespeel, maar vanaf die eerste volledige 1895/96-seisoen het hulle sekere veranderinge begin implementeer, waarvolgens die aparte variant [[Rugby League]] ontstaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Verdediging van amateurstatus === Gedurende die dekades sonder kommersiële lugvervoer het nasionale spanne van verskeie vastelande selde teen mekaar te staan gekom. Dit het plaasgevind tydens uitgestrekte toere, wat as gevolg van die noodsaaklike skeepsreise soms langer as ’n halfjaar geneem het. Toerende spanne het nie net toetswedstryde teen nasionale spanne gespeel nie, maar ook ’n aantal wedstryde teen plaaslike keurspanne en klubs. Die eerste twee toere is in 1888 gereël: ’n Britse keurspan (later die [[Britse en Ierse Leeus]] genoem) het [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] besoek,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/1888lions.html |title=The 1888 Tour – In their own words |publisher=The Rugby History Society |author=Howard Peacock |date=2013 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=16 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816020315/http://therugbyhistorysociety.co.uk/1888lions.html |url-status=dead }}</ref> terwyl ’n Nieu-Seelandse [[Maori's|Maori-keurspan]] deur die [[Noordelike Halfrond]] getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/the-new-zealand-natives-rugby-tour/nz-natives-rugby-tour |title=Natives' Rugby Tour, 1888–89 |publisher=New Zealand History |date=2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Twee dekades later het al die drie groot rugbylande in die Suidelike Halfrond hul nasionale spanne na Europa gestuur: [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in 1905, gevolg deur [[Springbokke|Suid-Afrika]] in 1906 en [[Wallabies|Australië]] in 1908. Hulle het nuwe spelstyle en taktieke saamgeneem en was baie meer suksesvol as oorspronklik verwag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=18}}</ref> Tydens hul 1905-toer het die Nieu-Seelanders vir die verbaasde publiek voor elke wedstryd ’n ''[[Haka]]'', die Maori’-oorlogsdans, opgevoer. Die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en die gehoor in [[Cardiff]] het met die Walliese volkslied – ''Hen Wlad Fy Nhadau'' (“Land van my vaders”) – geantwoord. Dit was die eerste keer wat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eddie Ryan |title=The Little Book of Rugby Facts |publisher=Mercier Press |location=Cork |year=2015 |isbn=978-1-78117-327-5 |pages=13–14}}</ref> Tot in 1987 het die RFU die invoering van ’n gereguleerde kampioenskapbedryf teëgestaan, omdat hulle gevrees het dat die sport anders die pad van suiwer amateurisme sou verlaat het. Van die klubs het net plaaslike toernooie teen mekaar georganiseer. ’n Aantal koerante het gepoog om met statistieke opnames die klubs se individuelle sterkte te bepaal, maar dit was slegs skattings. Skotland het ’n soortgelyke konserwatiewe standpunt ingeneem. Daar is sedert 1865/66 ’n nieamptelike kampioenskap beslis, maar die beheerliggaam het dit vir meer as ’n eeu heeltemal geïgnoreer. In ander lande het die beheerliggame minder beperkend opgetree. Frankryk was die mees liberale, waar sedert 1892 ’n nasionale klubkampioenskap bestaan het. Maar teen 1930 het die berigte oor versteekte professionalisme deur samespanning toegeneem, wat die IRR in ’n toenemende mate omgekrap het. Toe die situasie ondanks herhaaldelike waarskuwings nie verbeter het nie, is Frankryk as ’n nielid van die IRR van 1932 tot 1947 uit die jaarlikse Vyfnasies-toernooi geskors.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764 |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Onder leiding van die Franse beheerliggaam is in 1934 die kompeterende wêreldbeheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA) gestig, wat lande verteenwoordig het wat nie aan die eksklusiewe IRR behoort het nie. Die FIRA het aansienlik daartoe bygedra om die rugbysport buite die Engelstalige lande te vestig. Eers 60 jaar later het dit ingestem om hom ondergeskik aan die IRR te stel en die rol van ’n Europese vastelandse beheerliggaam in te neem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1 |pages=27}}</ref> [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Anti-apartheidsaktiviste storm die veld in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Nieu-Seeland]] (1981)]] Die rassistiese [[Suid-Afrika]]anse [[apartheid]]sbeleid het baie kontroversies tot gevolg gehad. “Niewit” spelers is vir ’n lang tyd verbied om vir die [[Springbokke]] te speel en die Maori's onder die Nieu-Seelanders is tot in 1970 nie toegelaat om aan wedstryde in Suid-Afrika deel te neem nie. Teen sulke diskriminasies het in die 1960’s ’n invloedryke internasionale protesbeweging ontstaan. Net so is die Suid-Afrikaanse toere na die Verenigde Koninkryk en Ierland in 1969/70 en Australië in 1971 deur talle betogings en stakings vergesel. Die vanaf sy begin omstrede All Blacks se 1976-toer het daartoe gelei dat baie Afrikalande die [[Olimpiese Somerspele 1976]] in [[Montreal]] geboikot het, hoewel rugby destyds geen Olimpiese sportsoort was nie. Dienooreenkomstig het die [[Britse Statebond]]-lidlande in 1977 die Gleneagles-ooreenkoms onderteken, wat daarop gemik was om Suid-Afrika heeltemal van die sportwêreld te isoleer. Nietemin het die Suid-Afrikaners in 1981 deur Nieu-Seeland getoer, vergesel deur massiewe en soms gewelddadige betogings wat die hele land geraak het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, David Black |title=Sport at the Center of Power: Rugby in South Africa During Apartheid |work=Sport History Review |edition=29 |series=2 |publisher=Human Kinetics Publishers |year=1996 |pages=192–211 |doi=10.1123/shr.29.2.192}}</ref> Nietemin was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam gedurende die hele apartheidstydperk ’n volle IRR-lid en het in 1985 vir die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] gestem, hoewel die nasionale span weens die sportboikot nie in aanmerking gekom het nie. Die beslissende stemming in die uitvoerende raad was met 10–6 stemme redelik naelskraap; konserwatiewe rugbykringe het hulle kommer uitgespreek dat so ’n toernooi die druk op amateurisme verder sou verhoog. In 1987 het Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2015/sep/11/rugby-union-world-cup-1987-never-happened |title=We take the Rugby World Cup for granted but it nearly didn't exist |publisher=[[The Guardian]] |author=Steven Pye |date=11 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Drie jaar ná die einde van apartheid kon Suid-Afrika die [[Rugbywêreldbeker 1995]] aanbied en het tydens sy eerste deelname ook die trofee ingepalm. Die oorhandiging van die beker deur president [[Nelson Mandela]] aan die spankaptein [[Francois Pienaar]] word as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis en die geboorte van die “reënboognasie” beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=[[The Irish Times]] |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Professionele tydperk === Vir sowat ’n honderd jaar het die beheerliggame alle aanvalle op die suiwer amateurstatus suksesvol weerstaan en ’n kompromislose houding jeens al dié ingeneem, wat enige soort verbintenis met die professionele variant Rugby League gehandhaaf het. Een enkele League-wedstryd, al was dit sonder vergoeding, was genoeg om ’n speler lewenslang uit rugby te skors. Die beheerliggame het ook van hul invloed in hoë posisies gebruik gemaak om Rugby League uit talle onderwysinstellings en die gewapende magte te verban. Maar selfs hierdie drakoniese maatreëls kon nie verhoed dat weer en weer hoëklaspelers om ekonomiese redes na Rugby League oorgeskakel het nie, veral sedert die 1980’s.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, Charles Parrish |title=Sports Around the World: History, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-301-9 |pages=173}}</ref> Met toenemende [[globalisering]] het die druk uiteindelik te groot geword. Die aand voor die 1995-eindstryd het die beheerliggame van [[Rugby Australia|Australië]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]] bekend gemaak, dat hulle met [[Rupert Murdoch]] se ''News Corporation'' ’n kontrak oor tien jaar ter waarde van $550&nbsp;miljoen rakende die televisieregte vir twee nuwe toernooie aangegaan het, naamlik [[Die Rugbykampioenskap]] tussen die drie nasionale spanne en die internasionale toernooi [[Superrugby|Super 12]]. ’n Ander Australiese media-entrepreneur, [[Kerry Packer]], het verdere onrus veroorsaak, aangesien hy ’n wêreldwye liga met die naam “Wêreldrugbykampioenskap” met 30 spanne beplan het. Dit het nie tot stand gekom nie, maar die IRR se uitvoerende raad het op sy vergadering op 26 Augustus 1995 geen ander keuse gehad om al die beperkinge rakende die spelers se betalings op te hef en daarmee die rugbyspel te professionalisier. Sonder dié eenparige besluit sou rugby heeltemal gemarginaliseer gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582543 |title=An open game: The story of how rugby union turned professional |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Aansienlike voordeel van professionaliteit was, dat rugbyspelers nie meer konstant oorskakel nie, omdat hulle deur die inkomste by die Australiese en Engelse Rugby League-klubs gelok word. Die destydse verantwoordelikes het ook gehoop, dat die borge en toeskouers se belangstelling op langtermyn van Rugby League na die meer internasionale rugby sou verskuif. Aangesien albei variante oor die lang dekades van aparte bestaan verskillend ontwikkel het in beide kultuur- en spelaspekte het op die ou end net relatief min Rugby League-spelers oorgeskakel. Aan die ander kant het rugby sedert 1995 ’n ongekende groei gesien, hetsy in die aantal gelisensieerde spelers, die aantal lidverenigings of die belangstelling van toeskouers. Byvoorbeeld word die Rugbywêreldbeker nou as die derde grootste sportgebeurtenis beskou. Buitendien het die beheerliggame suksesvolle pogings aangewend om rugby ook onder vroue te vestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582164/bill-beaumont-25-years-professional-rugby-anniversary |title=Bill Beaumont on 25 years of professional rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom (met uitsondering van die Britse en Ierse Leeus-toere al om die vier jaar). Dit is deur nuwe toernooie en twee tydstippe vir toetswedstryde in Junie en November vervang. == Wêreldwye verspreiding == Die verspreiding van rugby as ’n wêreldwye sport het sy oorsprong in die uitvoer deur Britse emigrante en militêre personeel, asook studente wat na die buiteland terugkeer.<ref name="facts">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=11}}</ref> Dit word in sewe lande as nasionale sport beskou, naamlik [[Fidji]], [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/rugby-is-the-national-sport-of-which-countries/ |title=Rugby Is The National Sport Of Which Countries? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oseanië === {{Sien ook|All Blacks|Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Samoaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse nasionale rugbyspan|Wallabies}} [[Lêer:2017.08.19.21.39.10-Folau try-0002 (36316206660).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Nieu-Seeland en Australië (2017)]] In 1863 is in [[Sydney]] die eerste rugbyklub in Australië gestig. Die [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]] het as eerste span buite die moederland Groot-Brittanje die stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik en twee jaar later die eerste amptelike wedstryd gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Die invoering van rugby in Nieu-Seeland word toegeskryf aan Charles Monro wat die spel as ’n student in [[Londen]] leer ken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Blacks magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=21 Oktober 2008 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en dit in 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] aan die plaaslike sokkerklub bekendgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |title=New Zealand's first rugby club |publisher=The Prow |author=Sean Davies |date=2009 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=18 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818131926/http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |url-status=dead }}</ref> ’n Aantal [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]] het rugby aangegryp. Britte, Nieu-Seelanders en inheemse [[polisie]]magte het in 1884 vir die eerste keer rugby by Ba op die hoofeiland [[Viti Levu]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=74}}</ref> In Samoa het rugby ná die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Nieu-Seelandse mandaatbestuur baie gewildheid verwerf, waarby die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] orde van die Maristebroers van kardinale belang was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |title=Brief history of Marist Brothers primary school Mulivai |publisher=Marist Brothers Old Pupils Association |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205150402/https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |url-status=dead }}</ref> In Tonga het rugby vanaf 1900 goed gevestig, veral danksy adellikes wat van hul opleiding in Australië teruggekeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> In ander eilandstate in die Stille Oseaan soos die [[Cookeilande]], [[Frans-Polinesië]], [[Niue]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] en die [[Salomonseilande]] is rugby ook bekend, maar nie naastenby so belangrik soos in Fidji, Samoa en Tonga nie. === Noord-Amerika === {{Sien ook|Kanadese nasionale rugbyspan|Verenigde State se nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Union Point Sports Complex 6.jpg|duimnael|’n [[Major League Rugby]]-wedstryd in 2021]] In 1868 is in [[Montreal]] die eerste rugbyklub in [[Kanada]] gestig. Dié stad het ook ’n rol by die sport se invoering in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gespeel, toe in 1874 studente van die [[McGill Universiteit]] teen ’n span van die [[Harvard-universiteit]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10–11}}</ref> Die twee hoofvariante van Gridiron-voetbal – [[Kanadese voetbal]] en in ’n mindere mate [[Amerikaanse voetbal]] – is eens as variante van rugby beskou, maar na hulle word vandag selde as sodanig verwys. Die Kanadese voetbal se beheerliggaam het tot in 1967 die naam Kanadese Rugbyunie gedra, meer as vyftig jaar ná dié sportsoort se skeiding van die gevestigde rugbyreëls. Die Grey-beker, die trofee vir Kanadese voetbal se kampioen, is oorspronklik aan die rugbykampioen oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cfhof.ca/history-of-the-grey-cup/ |title=History of the Grey Cup |publisher=Kanadese voetbal Heldesaal |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl die Kanadese rugbysport veral in die provinsie [[Brits-Columbië]] uitgeoefen word, het dit in die Verenigde State oor baie dekades heen amper verdwyn, voordat dit vanaf die 1960’s ’n herlewing ondergaan het. Vandag word rugby in die Verenigde State as die snelsgroeiende sportsoort beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |title=Rugby: Fastest growing sport in the U.S. also one of the oldest |publisher=Global Sport Matters |author=Wendell Bernhouse |date=19 Julie 2018 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101215006/https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |url-status=dead }}</ref> Sedert 2019 word die Kanadees-Amerikaanse professionele liga [[Major League Rugby]] uitgespeel. === Europa === {{Sien ook|Belgiese nasionale rugbyspan|Duitse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale rugbyspan|Franse nasionale rugbyspan|Georgiese nasionale rugbyspan|Ierse nasionale rugbyspan|Italiaanse nasionale rugbyspan|Nederlandse nasionale rugbyspan|Portugese nasionale rugbyspan|Roemeense nasionale rugbyspan|Russiese nasionale rugbyspan|Skotse nasionale rugbyspan|Spaanse nasionale rugbyspan|Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|[[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] tydens die Europese [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering in 2006]] Britse immigrante het in 1872 die eerste rugbyklub in Frankryk gestig, waar dit veral in die suide van die land gevestig het. Daarna was dit veral Franse wat rugby na ander Europese lande versprei het. Dit veral omdat die Internasionale Rugbyraad se lede in die Tuisnasies aanvanklik veral teen mekaar gespeel het en later teen spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika). Frankryk is vir die Vyfnasies-toernooi (nou die [[Sesnasies-toernooi]]) genooi, maar was geen IRR-lid nie. Dit was ook die enigste skakel na die res van Europa, wat andersins grootliks aan sy eie lot oorgelaat en deur die Tuisnasies geïgnoreer is. Dienooreenkomstig was die ontwikkeling in deelnemers en toeskouers taamlik beskeie. Nadat Frankryk in 1932 ná bewerings van skynamateurisme tydelik uit die Vyfnasies-toernooi geskors is, het hulle weens die gebrek aan internasionale kompetisies die enigste Europese topspan geword wat gereeld teen ander Europese lande gespeel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=79–94}}</ref> Vanaf 1947 het Frankryk weer aan die Vyfnasies deelgeneem. In 1978 het die [[Franse Rugbyfederasie]] as eerste beheerliggaam van ’n nie-Engelstalige land by die IRR aangesluit, maar gelyktydig aan die FIRA verbonde gebly en só rugby in ander lande help vestig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764/ |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Met die aansluiting van [[Italië]] in 2000 het die Vyfnasies die huidige Sesnasies geword. Die belangrikste Europese rugbylande buite die Sesnasies is [[België]], [[Duitsland]], [[Georgië]], [[Nederland]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Rusland]] en [[Spanje]]. === Suid-Amerika === {{Sien ook|Argentynse nasionale rugbyspan|Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Chileense nasionale rugbyspan|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|[[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die Suid-Amerikaanse kampioenskap 1951 in [[Buenos Aires]]]] [[Argentinië]] is die vernaamste Suid-Amerikaanse rugbyland en by verre die suksesvolste. Die eerste wedstryd daar is in 1873 gespeel en die beheerliggaam is in 1899 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8362870.stm |title=Puma power: Argentinian rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=16 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Nietemin beskik sekere lande op die vasteland oor ’n lang rugbytradisie. Rugby word in [[Brasilië]] sedert die 19de eeu gespeel, maar eers sedert 1926, toe [[São Paulo]] teen [[Santos]] geseëvier het, is daar gereelde toernooie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=48}}</ref> In [[Uruguay]] was daar verskeie mislukte pogings nodig om rugby te vestig, veral danksy die [[Montevideo-krieketklub]] se moeite. In 1951 het hulle met die stigting van ’n nasionale Liga uiteindelik daarin geslaag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=166}}</ref> In [[Chili]] en [[Paraguay]] is daar ook genoegsame ondersteuning vir ’n gereelde speelbedryf, met die beheerliggame wat onderskeidelik in 1948 en 1970 gestig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=58}}</ref><ref name="facts2">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=127}}</ref> === Asië === {{Sien ook|Hongkongse nasionale rugbyspan|Japannese nasionale rugbyspan|Koreaanse nasionale rugbyspan|Thaise nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Topleague09-10final.JPG|duimnael|Openingseremonie van die [[Japan Rugby League One|Top League]] se 2009–10-eindstryd]] Talle Asiatiese lande se rugbytradisies dateer uit die tydperk van die [[Britse Ryk]]. In die vroeë 1870’s het Britse emigrante die rugbysport in [[Indië]] gevestig en in 1873 is in [[Kolkata]] die eerste klub gestig. Met die onttrekking van ’n gestasioneerde weermagregiment het die belangstelling skielik gedaal; die verdere ontwikkeling het tot stilstand gekom en is deur [[krieket]] permanent oorskadu.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=92}}</ref> Die eerste klub in Ceylon (nou [[Sri Lanka]]) is in 1879 gestig; ook hier was veral Britte betrokke.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=152}}</ref> Asië se voorste rugbyland is [[Japan]]. In 1866 het rugby in dié land gevestig en in teenstelling met die [[Indiese subkontinent]] het die sport vanaf die laat 1890’s ook onder die inheemse bevolking meer en meer gewildheid verwerf.<ref name="facts2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=105}}</ref> In [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] het Japan die eerste Asiatiese land geword wat ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi aangebied het. Van die ander vername Asiatiese rugbylande sluit in die [[Volksrepubliek China]], [[Maleisië]], [[Filippyne]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]]. Die voormalige Britse kroonkolonie [[Hongkong]] het ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die variant [[sewesrugby]] gespeel, veral met die aanbieding van die Hongkong Sewesrugbytoernooi sedert 1976.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hksevens.com/about-us/the-hong-kong-sevens |title=The Hong Kong Sevens |publisher=Hongkong Sewes |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die rugbygeskiedenis in die [[Nabye Ooste]] en die [[Persiese Golfstate]] het begin in die 1950’s met die stigting van klubs deur Britse en Franse soldate wat ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die streek gestasioneer was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=42}}</ref> Toe hulle onttrek is, het jong werknemers, meestal Europeërs wat in daardie lande werksaam is, hierdie spanne aan die gang gehou. Tot vandag toe kon egter net min belangstelling onder die inheemse bevolking gekweek word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=126}}</ref> === Afrika === {{Sien ook|Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Keniaanse nasionale rugbyspan|Namibiese nasionale rugbyspan|Springbokke|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|[[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoriaanse nasionale span]] voor die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringswedstryd teen Zambië]] In [[Kaapstad]] gestasioneerde Britse soldate het in 1875 die rugbysport in [[Suid-Afrika]] gevestig.<ref name="facts" /> Die sport het vinnig oor die hele land en die aangrensende [[Rhodesië]] (nou [[Zimbabwe]]) versprei. Suid-Afrikaanse setlaars het die spel ook na [[Namibië]] saamgeneem en in Brits-Oos-Afrika teen Britse beamptes te staan gekom. Rondom die eeuwisseling het die beeld verstewig dat rugby ’n spel vir “wit” spelers sou wees, waarvolgens dit byvoorbeeld ook deur die Boere van [[Nederland]]se afkoms aangegryp is, maar min deur die inheemse “swart” bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=wesclark.com |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Veral sedert die einde van die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid het die sport ook na ander Afrikalande versprei, byvoorbeeld [[Ivoorkus]] en [[Madagaskar]] (waar gedurende kampioenskapwedstryde tot 40&nbsp;000 toeskouers saamdrom).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4471650.stm |title=Madagascar rugby inspires new passion |publisher=[[BBC]] |author=Tim Cocks |date=26 November 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Kenia]] op sy beurt is veral in sewesrugby suksesvol. As FIRA-lede het die Noord-Afrikaanse lande [[Marokko]] en [[Tunisië]] tot in 1999 gereeld aan Europese toernooie deelgeneem. In 2000 het die IRR as deel van die beheerliggame se herordening egter daarop aangedring dat hulle oorskakel na die Afrikabeker, om dié kompetisie se mededingendheid te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2000 |title=European Nations Cup 2000 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Belangrike toernooie == === Rugbywêreldbeker === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker}} [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL lineout.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tussen Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is die belangrikste trofeë in Rugby en word al om die vier jaar tydens die [[Rugbywêreldbeker]] uitgespeel]] Die belangrikste toernooi is die Rugbywêreldbekertoernooi wat sedert sy eerste aanbieding in 1987 al om die vier jaar beslis word. [[Springbokke|Südafrika]] is die huidige Rugbywêreldkampioen, nadat hulle [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in die eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk geklop en sodoende hul vierde titel ná [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ingepalm het. Nieu-Seeland is ’n driemalige wêreldkampioen (in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]). [[Wallabies|Australië]] het twee keer geseëvier (in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] eenkeer (in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]]). Daarmee is Engeland tot dusver die enigste span van die Noordelike Halfrond wat ’n eindstryd gewen het, terwyl [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] drie keer as naaswenner geëindig het (in 1987, 1999 en 2011).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-winners-96759 |title=Rugby World Cup Winners |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=2 November 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Rugbywêreldbeker het sedert sy invoering bestendig gegroei. Die eerste toernooi is in 17 lande uitgesaai en het altesaam 230&nbsp;miljoen televisiekykers bereik. In die poelfase en eindstryd kon die teiken van een miljoen verkope kaartjies nie gehaal word nie. 94 lande het aan die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk en die voorafgaande kwalifisering deelgeneem, vir die poel- en uitklopfase het die organiseerders 3,85 miljoen verkope kaartjies getel. Dié toernooi se kumulatiewe televisiekykertal, wat in meer as 200 lande uitgesaai is, het 4,2 miljard beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165%5fpdf.pdf |title=Year in review 2010 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2010 |accessdate=3 November 2011 |pages=74 |format=PDF, 6,3&nbsp;MB |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103163846/http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165_pdf.pdf |archive-date=3 November 2011}}</ref> === Internasionale toernooie === [[Lêer:Scotland vs Wales 2015 Six Nations.jpg|duimnael|Sesnasies-toernooi 2015: Skotland teen Wallis]] Beide die [[Sesnasies-toernooi]] en [[Die Rugbykampioenskap]] word verreweg as die belangrikste en taaiste jaarlikse toernooie beskou. Die Sesnasies-toernooi word deur Engeland, Frankryk, [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] uitgespeel. Dit is in 1883 vir die eerste keer as die Tuisnasies-toernooi aangebied, toe die vier Tuisnasies die voorheen sporadiese vriendskaplike wedstryde in ’n toernooi saamgesnoer het. In 1910 het Frankryk vir die eerste keer deelgeneem, wat toe die Vyfnasies-toernooi geword het. Ná bewerings van skynamateurisme en vrese van geweld op die speelveld is Frankryk in 1931 tydelik uit die toernooi gesit, wat vanaf 1947 weer kon deelneem. Sedert Italië se aansluiting in 2000 word die toernooi tussen ses spanne uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |title=History |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601150855/https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |url-status=dead }}</ref> [[Die Rugbykampioenskap]] is die jaarlikse toernooi tussen die vier beste nasionale spanne in die Suidelike Halfrond – [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Vanaf sy invoering in 1996 tot in 2011 is die toernooi as die Drienasiesreeks uitgespeel, aangesien net Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika daaraan deelgeneem het. In die toernooi se eerste jare het die drie spanne elk twee keer teen mekaar te staan gekom, vanaf 2006 was dit elk drie keer (met uitsondering van jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi). Sedert Argentinië se aansluiting in 2012 neem vier spanne aan die toernooi deel met elk twee wedstryde teen mekaar; in jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi is daar net een wedstryd elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/about-trc/ |title=About The Rugby Championship |publisher=[[Die Rugbykampioenskap]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Al die nasionale spanne word in een van drie vlakke ingedeel. In die eerste vlak is die deelnemers aan die Sesnasies-toernooi en Die Rugbykampioenskap, asook [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], ’n verdere twaalf nasionale spanne vorm die tweede vlak en al die oorblywende spanne die derde vlak. Die idee daaragter is, dat dit elke span se spelvlak weerspieël en nasionale spanne van omtrent dieselfde vlak teen mekaar te staan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tier2rugby.blogspot.com/2014/05/who-is-officially-tier-2-nation.html |title=Who is officially classified as a “Tier 2” nation? |publisher=Tier 2 Rugby |date=12 Mei 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die praktyk word spanne van die eerste sterkteklas egter bevoordeel, aangesien hulle meer gereeld finansieel aantreklike wedstryde teen mekaar kan speel en sodoende aansienlik hoër inkomste vir hul beheerliggaam kan genereer. Dienooreenkomstig kan hierdie beheerliggame meer belê, waarvolgens die afstand teenoor die spanne van die tweede en derde vlak ondanks toelaes deur die wêreldbeheerliggaam nie minder word nie. Kritici kla dat dié stelsel te rigied is en die ontwikkeling van rugby eerder kniehalter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2019/09/13/the-tier-system-is-holding-back-international-rugby/ |title=The tier system is holding back international rugby |publisher=The Roar |date=12 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Dit het ook tot gevolg dat nie een enkele span van die eerste vlak aan vastelandse toernooie deelneem nie. === Multisportbyeenkomste === [[Lêer:Match olympique États-Unis - France au stade d'Anvers en 1920.jpg|duimnael|[[Olimpiese Somerspele 1920]]: Verenigde State teen Frankryk]] Rugbytoernooie is tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]], [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]], [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]] en [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]] aangebied – onder andere ook omdat [[Pierre de Coubertin]], die president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) – ’n ywerige rugbyspeler en -aanhanger was. Aangesien hulle nie soewereine lande is nie en die beheerliggame nie ’n gesamentlike span opgestel het nie, is ingevolge die Olimpiese reëls Skotland, Wallis en Engeland nie toegelaat om op hul eie deel te neem nie. In 1900 het die gasheer Frankryk die goue medalje ingepalm en in 1908 Australië. Sowel in 1920 as in 1924 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die eindstryd verrassend teen die gunsteling Frankryk geseëvier. Ná Coubertin se aftrede het rugby in die IOK aan ondersteuning verloor en is uit die Olimpiese program verwyder. In die vroeë 1990’s het die Internasionale Rugbyraad (nou Wêreldrugby) hom begin beywer vir die herinstelling van rugby as ’n Olimpiese sportsoort. Die jare se pogings is uiteindelik beloon, toe die IOK op die herinstelling besluit het – al is dit die [[sewesrugby]]variant, wie se reëls op dié van rugby gebaseer is. Die eerste Olimpiese sewestoernooi vir mans en vroue is tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/history |title=History of rugby in the Olympics |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl sedert die [[Statebondspele]] 1998 in [[Kuala Lumpur]] sewesrugby deel van die Statebondspele se program is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/commonwealth_games/delhi_2010/9031959.stm |title=Commonwealth Games 2010: Form guide – rugby sevens |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> is tydens die Asiatiese Spele in 1998 en 2002 elk ’n sewes- en rugbytoernooi beslis. Sedert 2006 vorm slegs sewesrugby deel van die Asiatiese Spele se program (sedert 2010 ook vir vroue). === Nasionale en internasionale kampioenskappe === [[Lêer:MHR-CO finale top 14 2017-2018- occasion for try OEPCO.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die Franse kampioenskap in 2018]] [[Lêer:The Currie Cup1.jpg|duimnael|upright|Die Curriebekertrofee word tydens Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie uitgespeel en dateer terug na 1889]] Die vernaamste nasionale kampioenskappe is dié van Frankryk en Engeland. Die Franse professionele liga [[Top 14]] behels 14 klubspanne; dit word namens die [[Franse Rugbyfederasie]] en die departement van sport gereël deur die organisasie ''Ligue nationale de rugby'' (LNR) wat verantwoordelik is vir toesig, ontwikkeling, finansies, bevordering van professionele rugby en advies aan die betrokke klubs. Die LNR is ook verantwoordelik vir die tweede hoogste professionele liga [[Pro D2]] met 16 spanne.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lnr.fr/ligue-nationale-rugby/qui-sommes-nous |title=Qui sommes-nous? |publisher=Ligue nationale de rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoogste Engelse liga, die Premierskap met twaalf spanne, word deur die maatskappy ''Premiership Rugby'' gereël, waarby die klubs en ’n belegger betrokke is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/about-premiership-rugby/ |title=About Premiershp Rugby |publisher=Premiership Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] is direk verantwoordelik vir die reëling van die tweede hoogste professionele liga, die RFU-kampioenskap wat ook twaalf spanne behels. Die [[Japan Rugby League One]] het homself as die derde vernaamste nasionale professionele liga in die Noordelike Halfrond gevestig; al die twaalf deelnemende spanne is sonder uitsondering in besit van groot maatskappye. Konsessies speel ’n besondere rol in professionele rugby. Óf verskeie vooraanstaande klubs in ’n streek sluit saam om ’n soort samewerkingsgemeenskap te vorm en ’n gesamentlike keurspan saam te stel, óf verskeie provinsiale beheerliggame stel ’n span saam uit die beskikbare spelers in hul gebied. Die verskeie klubs en provinsiale beheerliggame neem ook deel aan die onderskeidelike nasionale kampioenskappe. Die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] behels 16 konsessies uit Italië, Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. Dit was aanvanklik ’n suiwer Europese toernooi met die naam ''Pro12'' en is in onderskeidelik 2017 en 2021 met twee Suid-Afrikaanse spanne elk aangevul.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |date=29 September 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die oorskakeling was die gevolg van geskille met die [[Superrugby]]liga. Dit het oorspronklik uit 18 konsessies uit Argentinië, Australië, Japan, Nieu-Seeland en Suid-Afrika bestaan. Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het ook Argentinië en Japan uitgeval, waarvolgens Superrugby tans uit twaalf Australiese en Nieu-Seelandse konsessies elk bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format revealed |publisher=[[Superrugby]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |url-status=dead }}</ref> Major League Rugby, wat in 2017 gestig en waaraan 13 konsessies deelneem, begin hom in Kanada en die Verenigde State vestig. Ander belangrike nasionale kampioenskappe met deels halfprofessionele spanne sluit in die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika, die [[Nasionale Rugbykampioenskap]] in Australië, die [[Mitre 10-beker]] in Nieu-Seeland, die [[Top10]] in Italië, die [[Skotse Premierskap]] in Skotland en die [[Walliese Premierafdeling]] in Wallis. Europa beskik met die [[Europese Rugbykampioenbeker]] en die [[Europese RugbyUitdaagbeker]] oor twee gesogte Europese Bekerkompetisies vir professionele klubspanne en konsessies. == Vrouerugby == Die eerste bekende verwysings omtrent vrouerugby dateer uit die laat 19de eeu. ’n Groep vroue het tydens ’n toer in [[somer]] 1881 deur Skotland en Noord-England ’n aantal “voetbal”-wedstryde gespeel, van wie die meeste wedstryde volgens die Voetbalvereniging se reëls gespeel is. ’n Uitsondering was ’n wedstryd op 25 Junie 1881 in [[Liverpool]], wat volgens rugbyreëls gespeel is. Hierdie wedstryde het groot gehore gelok, al was die berigte in die plaaslike koerante selde vleiend. Die toeskouers se houding was alles behalwe positief en sekere wedstryde moes weens onluste op en buite die veld afgelas word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=Women's rugby in 1881 |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=Desember 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste vroulike rugbyspeler wat by naam bekend is, was Emily Valentine, wat in 1887 vir die Portora Royal-skool se rugbyspan in die Noord-Ierse dorp Enniskillen gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=The remarkable Emily Valentine |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=17 Januarie 2010 |accessdate=19 Januarie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste gedokumenteerde poging om ’n suiwer vrouespan te skep, dateer uit 1891, toe ’n beplande toer deur [[Nieu-Seeland]] weens die openbare verontwaardiging afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Shona Thompson |title=Women and Sport in New Zealand |editor=Ilse Hartmann-Tews, Gertrud Pfister |work=Sport and Women: Social Issues in International Perspective |publisher=Routledge |location=Londen |year=2003 |isbn=978-0-203-98708-7 |pages=253}}</ref> Die daaropvolgende wedstryd, waaroor in die media verslag gedoen is, is eers op 16 Desember 1917 geskeduleer, toe tydens ’n liefdadigheidsgeleentheid in die Walliese [[Cardiff]] twee keurspanne uit die stede Cardiff en [[Newport, Wallis|Newport]] teen mekaar te staan gekom het (die gasvroue het met 6–0 geseëvier).<ref>{{en}} {{cite book |author=D. E. Davies |title=Cardiff Rugby Club, History and Statistics 1876–1975 |publisher=The Starling Press |location=Risca |year=1975 |isbn=0-9504421-0-0 |pages=70–71}}</ref> [[Lêer:2014 Women's Six Nations Championship - France Italy (117).jpg|duimnael|Sesnasies-vrouetoernooi in 2014: Frankryk teen Italië]] In die 1930’s was daar ’n poging om ’n vrouerugbyliga in Australië te vestig, maar dit was eers drie dekades later wat die sport geleidelik kon vestig, aanvanklik veral by sekere Europese universiteite. Die eerste gedokumenteerde kampioenskapwedstryd tussen twee vrouespanne is op 1 Mei 1968 in [[Toulouse]] voor “duisende toeskouers” gespeel. Dié sukses het twee jaar later gelei tot die stigting van die eerste vrouerugbyfederasie.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |title=Histoire du rugby féminin |publisher=Comité Rugby de la Haute-Garonne |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153818/https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |url-status=dead }}</ref> Die eerste vrouetoetswedstryd is op 13 Junie 1982 in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] aangebied, toe die nasionale vrouespanne van [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] en [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] teen mekaar te staan gekom het; Frankryk het met 4–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.women.rugby/news/570629 |title=The story behind the first-ever women's international |publisher=Women Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814114744/https://www.women.rugby/news/570629 |url-status=dead }}</ref> In 1991 is in Wallis die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|eerste Vrouerugbywêreldbeker]] aangebied wat deur die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] gewen is. Die [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|tweede toernooi het in 1994]] gevolg en is daarvandaan tot in 2014 al om die vier jaar gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2021/news/269111 |title=Women's Rugby World Cup: The story so far |publisher=Rugby World Cup |date=4 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarna het Wêreldrugby die daaropvolgende toernooi na 2017 uitgestel, waarmee ’n nuwe vierjaarlikse siklus begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70650 |title=Ireland to host Women’s Rugby World Cup 2017 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die mees suksesvolle span is [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] met ses titels, waarvan vier agtereenvolgende van 1998 tot 2010. Naas die Rugbywêreldbeker is daar ander gereelde toernooie, onder meer die Sesnasies, wat ná die manskompetisie plaasvind. Dit is in 1996 vir die eerste keer aangebied en aanvanklik deur [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] oorheers, maar later het ook Frankryk en [[Ierse nasionale vrouerugbyspan|Ierland]] ’n aantal titels ingepalm. == Variante == [[Lêer:Spielszene BK.jpg|duimnael|Strandrugby]] Uit rugby het sekere variante voortgespruit met ’n kleiner aantal spelers en minder fisiese kontak as die hoofverskille. Die verreweg oudste en mees verspreide variant is [[sewesrugby]], wat in 1883 in die Skotse dorp [[Melrose]] ontstaan het. Op ’n rugbyveld met dieselfde grootte speel spanne van sewe spelers elk teen mekaar oor twee helftes van sewe minute elk. Sewesrugby word byna geheel en al in ’n toernooiformaat gespeel, waarby elke deelnemende span binne een of twee dae ’n aantal opeenvolgende wedstryde moet speel. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Hongkong Sewes]] en die [[Doebai Sewes]]. Altwee vorm deel van die [[Wêreldrugby Sewesreeks]] wat sedert 1999 jaarliks tussen baie nasionale spanne uitgespeel word. Sedert 1993 word al om die vier jaar ’n eie Sewesrugbywêreldbeker aangebied en sedert 2016 is sewesrugby ’n Olimpiese sportsoort (voorheen was dit van 2001 tot 2013 deel van die [[Wêreldspele]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-7s.htm |title=Rugby Sevens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tiensrugby het in die 1960’s in [[Maleisië]] ontstaan en is veral in Oos-Asiatiese lande gewild. Albei spanne bestaan uit tien spelers elk en ’n wedstryd bestaan uit twee helftes met tien minute elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tens.htm |title=Rugby Tens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ''Touch'', waar duikslae uitgevoer word deur bloot met albei hande aan die baldraer te raak, is geskik as ’n oefenspel, maar ook vir spanne van gemengde geslag, en word deur beide kinders en volwassenes gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-touch.htm |title=Touch Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Ander variante met minder fisiese kontak is ontwikkel om kinders nader aan die sport te bring. Wydverspreid is minirugby, wat in die 1970’s in Engeland ontstaan het en waarin kinders geleidelik in drie ouderdomsgroepe aan die meer komplekse skuiwe van rugby bekend gestel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-mini.htm |title=Mini Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In tagrugby dra elke speler ’n gordel met twee klittenbande. Die verdedigende spelers moet aan een van hierdie bande trek om die baldraer te dwing om die bal aan te gee; andersins is die sport oorwegend kontakloos. ’n In die Verenigde State gewilde variant hiervan is vlagrugby; ook hier word veral daarop gemik om kinders geleidelik aan die meer komplekse skuiwe van rugby bloot te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tag.htm |title=Tag Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Strand- en sneeurugby is veral geskik vir ontspanningsdoeleindes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-beach.htm |title=Beach Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-snow.htm |title=Snow Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Rolstoelrugby|Rolstoel]]- en onderwaterrugby het net die naam met rugby ingemeen. == Verskille tussen rugby en Rugby League == Sedert die skeiding van rugby en [[Rugby League]] in 1895 was daar reëlveranderinge in albei variante, sodat hulle ondanks die steeds sigbare baie ooreenkomste twee verskillende balsportsoorte is. Terwyl by rugby 15 spelers per span op die speelveld is, is dit in Rugby League net 13. ’n League-spelveld is twee meter smaller as ’n unieveld. Met ’n drie word in Rugby League vier pleks van vyf punte aangeteken, met ’n skepdoel een pleks van drie punte en met ’n strafskop twee pleks van drie punte. Die balle is amper gelyk in grotte, maar die punte van die Rugby-League-balle is meer spits.<ref name="diff">{{en}} {{cite web |url=https://sqaf.club/rugby-league-union-differences/ |title=Rugby League vs Union: What’s the Difference? |publisher=Sports Quotes and Facts |author=Matthew Chandler |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoofverskille in die stel reëls gaan veral om die verandering in balbesit. Ná ’n duikslag word nie om die balbesit gekompeteer nie, maar die baldraende span ontvang dit weer terug; eers ná die sesde duikslag verander die balbesit. Aangesien die bal net tydens ’n een-teen-een-duikslag weggegryp kan word, is daar minder moontlikhede as in rugby om die balbesit te wen. Oor die algemeen het dit ’n meer gebalanseerde balbesit tot gevolg. In Rugby League is daar geen lynstaan, pleks daarvan vind ’n skrum plaas. Afgesien van dié situasie is ’n skrum minder belangrik, net só is daar geen losskrum of losgemaal nie. Pleks daarvan moet in Rugby League ’n geduikte speler die bal met sy voete agternarol, waarna spelers van albei spanne om die rollende bal kompeteer.<ref name="diff" /> Terwyl die spelaksie in rugby meer oor die wen en hou van balbesit gaan, gaan Rugby League meer oor direkte individuelle konfrontasies tussen enkele spelers. Gepaard met die minder aantal spelers en die effens nouer speelveld is taktiese fynighede minder belangrik. Dienooreenkomstig word Rugby League beskou as die vinniger en taaier van die twee variante.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyleagueoralhistory.co.uk/subjects/view/rule-changes/ |title=Rule changes |publisher=Rugby League oral history |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Oor die algemeen word rugby sedert sy professionalisering in tegniese en taktiese opsig meer deur Rugby League beïnvloed. In die teenoorgestelde rigting is daar ook ’n invloed, maar dit is minder oënskynlik.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Taylor & Francis |location=Londen |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7 |pages=154}}</ref> == Invloed op ander sportsoorte == [[Lêer:Tom Wills 1857.jpg|duimnael|upright|[[Australiese voetbal]] is deur [[Tom Wills]] bedink]] Beide [[Amerikaanse voetbal]] [[Kanadese voetbal]] het ontwikkel uit ’n vroeë variant van rugby, toe Rugby League nog nie bestaan het nie. ’n Belangrike verskil is die vorentoe aangee van die bal vir ’n speler verder vooruit in die aanvallende rigting, wat in rugby buite die reëls is. Die Noord-Amerikaanse spele fokus baie meer daarop om deur gebiedsvoordele die aanvalsreg te behou. Buitendien lei die spel wat uit selfstandige fases bestaan tot talle onderbrekings, terwyl rugby meer deur ’n konstante, min onderbroke vloeiende spel (soos in sokker) gekenmerk word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.diffen.com/difference/American_Football_vs_Rugby |title=American Football vs. Rugby |publisher=diffen.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Ander sportsoort wat uit rugby ontstaan het, is [[Australiese voetbal]], waar die skop van die bal baie meer belangrik is as die aangee en hardloop; boonop is die speelveld ovaal pleks van reghoekig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/what-is-the-difference-between-rugby-and-australian-rules-football/ |title=What Is The Difference Between Rugby And Australian Rules Football? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dié sportsoort is glo bedink deur [[Tom Wills]] wat by die Rugby-skool ’n vroeë variant van rugby leer ken en dit in Australië aangepas het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/tom-wills-rugby-school-australian-sporting-pioneer |title=Tom Wills – From Rugby School to Australian Sporting Pioneer |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[James Naismith]] het aspekte van sekere sportsoorte, waaronder rugby, geneem om [[basketbal]] te bedink. Die mees oënskynlike ooreenkomste is dié van die hopbal met die ingooi by die lynstaan en die onderhandse skoot, wat die sport in die eerste jare gekenmerk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://springfield.edu/where-basketball-was-invented-the-birthplace-of-basketball |title=Where Basketball was Invented: The History of Basketball |publisher=Springfield College |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Sweedse sokker]] ([[Sweeds]]: ''Svensk fotboll''), wat tussen die 1870’s en 1890’s in Swede gespeel is, was ’n mengsel aan sokker- en rugbyreëls.<ref>{{sv}} {{cite book |author=Åke Jönsson |title=Fotboll: hur världens största sport växte fram |publisher=Historiska media |location=Lund |year=2006 |isbn=91-85377-48-1 |pages=203}}</ref> == Statistieke en rekords == [[Lêer:Alun Wyn Jones 2008 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde]] Volgens ’n verslag deur die [[Coventry-universiteit]] se Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid het in 2011 meer as vyf miljoen mense rugby of een van sy variante gespeel, gelykstaande aan ’n groei van 19% teenoor die 2007-verslag. Vervolgens het die deelname in Afrika met 33% toegeneem, in Suid-Amerika met 22% en in Asië asook Noord-Amerika met 18%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |title=Economic impact report on global Rugby – Part III: Strategic and emerging markets |publisher=Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid |date=5 April 2011 |accessdate=26 Junie 2011 |pages=2 |format=PDF, 613&nbsp;kB |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626220118/http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |archive-date=26 Junie 2011}}</ref> In 2014 het die IRR ’n wêreldwye opname oor die algehele aantal speler gepubliseer. Destyds was daar 6,6 miljoen se spelers, van wie 2,36 miljoen se gelisensieerde lede wat vir ’n klub gespeel het wat by hul land se beheerliggaam geaffilieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyredefined.files.wordpress.com/2014/05/irb-dev-glob-map.pdf |title=119 countries… 6.6 million players |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2014 |format=PDF, 745&nbsp;kB |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Volgens die Wêreldrugby-jaarverslag 2016 was daar 8,5 miljoen se spelers, van wie 3,2 se miljoen geregistreerde beheerliggaamspelers en 1,9 miljoen geregistreerde klubspelers; die aandeel vroue was 22%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://publications.worldrugby.org/yearinreview2016/en/44-1 |title=Year in revies 2016 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde; teen Februarie 2022 het hy 149 keer vir die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en twaalf keer vir die keurspan [[Britse en Ierse Leeus]] uitgedraf. Die Nieu-Seelander [[Dan Carter]] hou met 1&nbsp;598 punte tussen 2003 en 2015 die rekord vir die meeste aangetekende punte. Twee nasionale spanne deel die rekord vir die langste onoorwonne wenstreep in die eerste vlak met 18 opeenvolgende oorwinnings elk, naamlik [[All Blacks|Nieu-Seeland]] van Augustus 2015 tot Oktober 2016 en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] van Oktober 2015 tot Maart 2017.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |date=2020 |accessdate=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108091322/stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |archive-date=8 November 2020}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n rugbywedstryd is 109&nbsp;874 wat op 15 Julie 2000 op die [[ANZ-stadion]] in [[Sydney]] opgestel is, toe Nieu-Seeland [[Australië|Wallabies]] met 39–35 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/tri-nations-review-16-years-of-the-wallabies/ |title=Tri-Nations review – 16 years of the Wallabies |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Maart 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n ligawedstryd is 99&nbsp;124, toe [[Racing 92]] op 24 Junie 2016 op [[Camp Nou]] in [[Barcelona]] in die eindstryd van die Franse liga [[Top 14]] [[RC Toulon]] verslaan het; dié wedstryd is weens skeduleringskonflikte met die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] van sy gewone plek, die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis]], verskuif.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/En-battant-toulon-le-racing-92-est-sacre-champion-de-france/698977 |title=En battant Toulon, le Racing 92 est sacré champion de France |publisher=[[L’Équipe]] |author=Romain Bergogne |date=25 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Spel- en aanhangerkultuur == [[Lêer:Walers Japan Rugby World Cup 2007 09 20 supporters1.jpg|duimnael|[[Japan]]nese en [[Wallis|Walliese]] ondersteuners tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] ’n Engelse [[spreekwoord]] lui: “Sokker is ’n herespel wat deur rampokkers gespeel word en rugby is ’n rampokkerspel wat deur here gespeel word.” (''Football is a gentleman’s game played by hooligans, and rugby is a hooligan’s game played by gentlemen.'') Dit is bedoel om die ironie van die feit te illustreer, dat ’n fisies harde en gevaarlike spel soos rugby gespeel word deur beskaafde en welgemanierde “here” wat die skeidsregter respekteer, terwyl sokker, ’n volgens bewerings minder taaie spel, in ’n meer aggressiewe omgewing gespeel word (of dit nou op die veld, tussen die spelers, teenoor die skeidsregters of onder die ondersteuners is). Sedert die professionalisering is die spreekwoord egter nie meer in dié absoluutheid van toepassing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saintsandheathens.wordpress.com/2013/09/30/rugby-hooligans-gentlemen/ |title=Rugby vs Football: Gentleman’s game played by hooligans, or a hooligans’ game played by gentlemen? |publisher=Saints and heathens |author=Sam Fagan |date=30 September 2013 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 9 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409102257/https://saintsandheathens.wordpress.com/2013/09/30/rugby-hooligans-gentlemen/ |url-status=dead }}</ref> Die veral in sokker bekende verskynsel van rampokkery is in rugby oor die algemeen onbekend. Die respek wat die spelers vir mekaar en teenoor die skeidsregter toon sluit ook die toeskouers in. Tuis- en wegondersteuners word nie streng van mekaar geskei en aan spesifieke sektore in die stadion toegewys nie; hulle sit eerder dikwels saam in die pawiljoen. Dienooreenkomstig is die polisieteenwoordigheid aansienlik minder as by sokkerwedstryde en die speelvelde word nie deur versperrings beskerm nie. Mededingende aanhangers word selfs aangemoedig om in kontak te tree en saam te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/do-rugby-fans-sit-together/ |title=Do Rugby Fans Sit Together? |publisher=Fluent Rugby |author=Alexander Wolf |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aan die ander kant respekteer die ondersteuners die opponerende span se spelers deur kalm te bly wanneer hulle ’n doel- of strafskop neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |title=Fan Etiquette Tips for Watching Rugby in Britain |publisher=Yahoo Sports |date=1 Oktober 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153816/https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |url-status=dead }}</ref> ’n Tradisie wat in die verlede baie gereeld onder die spelers gehandhaaf is, was die gesamentlike lekker vieringe deur die spelers en ondersteuners van albei spanne in die “derde helfte” ná die eindfluitjie; Sedert professionalisering in die middel-1990’s het die bereidwilligheid vir sulke vieringe onder die spelers egter aansienlik minder geword.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Pierre Sansot |title=Le rugby est une fête, le tennis non plus |publisher=Payot |location=Parys |year=2002 |isbn=2-228-89509-1 |pages=164}}</ref> == Rugby in die kuns == [[Lêer:Henri Rousseau - The Football Players.jpg|duimnael|upright|[[Henri Rousseau]]: ''Les joueurs de foot-ball'' (1908)]] [[Lêer:Cadell The Rugby Player.jpg|duimnael|upright|[[Francis Cadell]]: ''The Rugby Player'' (ca. 1920)]] Die sportsoort rugby en sy spelers het talle kunstenaars geïnspireer. Die [[roman]] ''Tom Brown’s School Days'' (“Tom Brown se skooljare”), geskryf in 1857 deur [[Thomas Hughes]], is gebaseer op die skrywer se ervarings by die [[Rugby-skool]] en bevat die beskrywing van ’n wedstryd. Die bekendste verfilming van dié roman is in 1940 uitgereik, met [[Robert Stevenson (regisseur)|Robert Stevenson]] as regisseur en [[Cedric Hardwicke]] in die hoofrol. [[James Joyce]] verwys onder andere in sy werke ''[[Ulysses]]'' (1922) en ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) na die Ierse klub [[Bective Rangers]]; in die halfoutobiografies werk ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' (1916) word ook die Ierse nasionale speler [[James Magee]] genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://peterchrisp.blogspot.com/2014/03/james-joyce-rugby-fan.html |title=James Joyce, rugby fan |publisher=From Swerve of Shore to Bend of Bay |date=4 Maart 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In ''The Adventure of the Sussex Vampire'', ’n [[Sherlock Holmes]]-verhaal uit 1924 deur [[Arthur Conan Doyle]], word berig dat die fiktiewe karakter ''Dr. Watson'' in sy jeug rugby vir die Blackheath FC gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cult/vampires/classicstory/sussexvampire_p1.shtml |title=The Adventure of the Sussex Vampire |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die skildery ''Les joueurs de foot-ball'' (“Die voetbalspelers”) deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Henri Rousseau]] uit 1908 toon twee rugbyspelers elk wat teen mekaar speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Henri Rousseau |publisher=[[Solomon R. Guggenheim Museum]] |date=2010 |accessdate=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429080822/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |archive-date=29 April 2011}}</ref> Ander Franse kunstenaars wat die sport in hul werke geskilder het, sluit in [[Albert Gleizes]] (''Les Joueurs de football'' [“Die voetbalspelers”], 1912), [[Robert Delaunay]] (''Football. L’Équipe de Cardiff'' [“Voetbal. Die span van Cardiff”], 1916) en [[André Lhote]] (''Partie de Rugby'' [“Rugbywedstryd”], 1917).<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=19}}</ref> [[Francis Cadell]], ’n verteenwoordiger van die Skotse koloriste, het omstreeks 1920 die skildery ''The Rugby Player'' geskilder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.paintingmania.com/rugby-player-214_30441.html |title=Francis Cadell: The Rugby Player |publisher=Painting mania |accessdate=25 Julie 2022}}</ref> Tydens die kunskompetisie gedurende die [[Olimpiese Somerspele 1928]] in [[Amsterdam]] het die Luxemburgse [[Jean Jacoby]] met die werk ''Rugby'' die goue medalje in die kategorie tekeninge en waterverf ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Olympic Art Competition 1928 Amsterdam |publisher=[[Olimpiese Museum]] |accessdate=1 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501132439/http://www.olympic-museum.de/art/1928.htm |archive-date=1 Mei 2008}}</ref> In die 1949-komedierolprent ''A Run for Your Money'' deur [[Ealing Studios]] en die 1979-rolprent ''Grand Slam'' deur BBC Wallis draai die plot om ondersteuners wat ’n rugbywedstryd bywoon.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Berry |title=Wales and Cinema, The First Hundred Years |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |year=1996 |isbn=0-7083-1370-1 |pages=215}}</ref> Rolprente, wat meer op die sport fokus, sluit in die onafhanklike werke ''Old Scores'' (1991) en ''Forever Strong'' (2008). Die Uruguaanse rugbyspan ''Old Christian’s Club'' se oorlewingstryd ná die vliegongeluk van Fuerza-Aérea-Uruguaya-vlug 571 in 1972 word in die 1993-rolprent ''Alive'' uitgelig. Die glo bekendste rugbyrolprent is ''Invictus'' deur die regisseur [[Clint Eastwood]] (2009) wat op die boek ''Playing the Enemy'' deur [[John Carlin]] geskoei is. Dié rolprent handel oor die gebeurtenisse rondom die [[Rugbywêreldbeker 1995]] en [[Nelson Mandela]] se moeite om die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe na [[apartheid]] deur middel van rugby te versoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://truesportsmovies.com/other-sports/invictus-mandela-1995-rugby-world-cup/ |title=Invictus – Mandela and the 1995 Rugby World Cup |publisher=True Sports Movies |date=9 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8406647.stm |title=South Africa 'rugby unity': Fact and fiction |publisher=[[BBC]] |author=Pumza Fihlani |date=11 Desember 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' vertel, hoe Suid-Afrikaanse krygsgevangenes tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in die kamp op die eiland [[Sint Helena]] rugby leer ken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |title=Review: Modder en Bloed (Blood and Glory) |publisher=The Writing Studio |author=Daniel Dercksen |date=11 April 2016 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 2 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082901/https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse televisiereeks [[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]] is vir die eerste keer in 2009 uitgesaai en deur die Britse televisiereeks ''Footballers’ Wives'' geïnspireer.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://kyknet.dstv.com/program/getroud-met-rugby |title=Getroud met rugby |publisher=[[kykNET]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Strokiesverhaal|Strokiesverhale]] omtrent rugby is veral gewild in Frankryk. Voorbeelde sluit in die reekse ''Rubipèdes'' deur [[Michel Iturria]] en ''Les Rugbymen'' deur [[Poupard]] en [[Béka]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |title=La Coupe du monde de Rugby se joue aussi en bande dessinée |publisher=actuabd.com |date=19 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004142006/https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |url-status=dead }}</ref> In “Asterix in Brittannié”, ’n uitgawe van die ook in [[Afrikaans]] beskikbare [[Asterix]]-reeks deur [[Albert Uderzo]] en [[René Goscinny]], besoek die hoofkarakter op soek na ’n towerdoepa ’n rugbywedstryd tussen [[Camulodunum]] en [[Durovernum Cantiacorum|Durovernum]]. Na rugby word ook in die gelyknamige rolprent en in die rolprent ''Asterix & Obelix – In diens van haar majesteit'' verwys.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.comedix.de/lexikon/db/kuerbis.php |title=Kürbis |publisher=Duitse Asterix-argief |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die openbare en die beeldhoukuns is daar talle werke wat aan rugby gewy is. In die [[Twickenham-stadion]] staan ’n 8,2&nbsp;m hoë bronsbeeld deur die kunstenaar [[Gerald Laing]] wat ’n lynstaan uitbeeld<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.yourlocalguardian.co.uk/news/8196778.rfu-unveils-iconic-bronze-of-rugby-line-out-by-sculptor-gerald-laing/ |title=RFU unveils iconic bronze of rugby line-out by sculptor Gerald Laing |publisher=Sutton & Croydon Guardian |date=2 Junie 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en in die [[Millennium-stadion]] ’n standbeeld van die beampte [[Tasker Watkins]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_east/8360513.stm |title=Statue of Sir Tasker is unveiled |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers wat met standbeelde vereer is, sluit in [[Gareth Edwards]] (in [[Cardiff]]) en [[Danie Craven]] (in [[Stellenbosch]]).<ref>{{en}} {{cite book |url=http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |title=Craven of Craven Week |publisher=rugby365.com |date=27 Junie 2010 |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719053209/http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |archive-date=19 Julie 2011}}</ref> In die dorp [[Larrivière-Saint-Savin]] in Suidwes-Frankryk is die Notre-Dame-du-Rugby geleë; dit is nie aan ’n [[heilige]] gewy nie, maar aan rugby.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |titel=Église Saint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |publisher=Observatoire du patrimoine réligieux |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170304/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Lys van internasionale rugbyspanne]] * [[Rugbywoordelys]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * {{af}} {{cite web |url=https://live.laws.api.worldrugby.org/document/World_Rugby_Laws_2022_DE |title=Reëls van die Spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |format=PDF, 7,4&nbsp;MB |accessdate=24 Julie 2022}} * {{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0}} * {{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World – A Global History of Rugby |edition=2de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2016 |isbn=978-1-4088-3157-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Williams, John McKittrick |title=Rugby Skills, Tactics and Rules |edition=4de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2015 |isbn=978-1-4729-1372-2}} * {{en}} {{cite book |author=Cick Cain, Greg Growden |title=Rugby Union for Dummies |edition=3de |publisher=Wiley & Sons |location=Hoboken |year=2011 |isbn=978-1-119-99092-5}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans – The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rugby union|Rugby}} {{Wikt|rugby}} * {{en}} [https://www.world.rugby/ Wêreldrugby] (wêreldbeheerliggaam) * {{en}} [https://www.planetrugby.com/ Planet Rugby] (nuuswebwerf) * {{en}} [https://www.espn.com/rugby/ ESPNscrum] (nuuswebwerf) * {{en}} [http://www.rugbyarchive.net/ The Rugby Archive] (wêreldwye uitslagdatabasis) * {{en}} [http://www.rugbyfootballhistory.com/ Rugbygeskiedenis] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/rugby|title=Rugby|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Julie 2022}} {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Superrugby}} {{Navigasie Curriebeker}} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby| 1]] [[Kategorie:Voormalige Olimpiese sportsoorte]] odlj2c3d25n2au040yy8q4bicv2epos 0 463 2923458 2909609 2026-08-10T09:06:33Z Sobaka 328 /* Geboortes */ bywerk 2923458 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|teks=De Klerk en Mandela in [[Davos]]}} Die '''jaar 1990''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 90ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[16 Januarie]] – In [[Pretoria]] vermoor die pedofiel [[Gert van Rooyen]] sy houvrou Joey Haarhoff en pleeg daarna selfmoord. Hy is deur die polisie gesoek in verband die verdwyning van vyf meisies tussen 1988 en 1990. * [[2 Februarie]] – President [[Frederik Willem de Klerk]] van [[Suid-Afrika]] ontban die [[African National Congress]] en onderneem om [[Nelson Mandela]] te bevry. * [[7 Februarie]] – Die Sentrale Komitee van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] stem daartoe in om sy magsmonopolie te laat vaar. * [[11 Februarie]] – Nelson Mandela word vrygelaat uit die [[Victor Verster-gevangenis]], naby [[Paarl]], Suid-Afrika, ná 27 jaar in gevangenisskap. * [[27 Februarie]] – Die Exxonmaatskappy word aan vyf kriminele aanklagte skuldig bevind oor hul rol in die oliebesoedelingsinsident in [[Alaska]]. * [[11 Maart]] – [[Litaue]] word van die [[Sowjetunie]] onafhanklik. * [[20 Maart]] – 'n [[Tornado]] tref [[Welkom]] en meer as 800 huisgesinne in Flamingopark, Rheederpark en [[Riebeeckstad]] word dakloos gelaat, twee mense sterf en 98 word beseer. * [[21 Maart]] – Die voormalige [[Suidwes-Afrika]], nou [[Namibië]], verkry [[onafhanklikheid]] van [[Suid-Afrika]], met [[Sam Nujoma]] as eerste [[President]]. * [[1 April]] – [[Transnet]] word gestig. * [[17 April]] – Die Sowjetunie stel 'n ekonomiese blokkade teen [[Litaue]] in. * [[23 April]] – [[Namibië]] sluit aan by die [[Verenigde Nasies]]. * [[24 April]] – Die [[Hubble-ruimteteleskoop]] word vanuit die ''[[Ruimtependeltuig Discovery]]'' ontplooi. * 24 April – [[Gruinard-eiland]] amptelik vry verklaar van [[antraks]] na 48 jaar van kwarantyn. * [[25 April]] – Tydens 'n verkiesingsvergadering in [[Keulen]] word Oskar Lafontaine, die bondskanselierkandidaat van die [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]], deur 'n geestesieke vrou aangeval en met 'n mes gesteek. * [[22 Mei]] – Hereniging van Noord-Jemen en Suid-Jemen tot [[Jemen]]. * [[8 Junie]]-[[8 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|14de FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Italië]] gespeel, wat deur [[Wes-Duitsland]] gewen word. * [[2 Augustus]] – [[Irak]] val [[Koeweit]] binne, wat aanleiding gee tot die [[Golfoorlog]]. * [[10 Augustus]] – Die [[Magellanruimtetuig]] bereik [[Venus (planeet)|Venus]] na 'n 15-maande reis. * [[2 September]] – [[Transnistrië]] verklaar eensydig sy onafhanklikheid van die [[Sowjetunie]]. * [[3 Oktober]] – Hereniging van die Bondsrepubliek [[Duitsland]] (BRD; [[Wes-Duitsland]]) en die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR; Oos-Duitsland): Die deelstate van die DDR sluit by die BRD aan. * [[5 November]] – Rabbi Meir Kahane, stigter van die verregse Kach-beweging word doodgeskiet na 'n toespraak in 'n hotel in [[New York Stad]]. * [[11 Desember]] – [[Albanië]] kondig aan dat hy die stigting van onafhanklike politiese partye sal toelaat. * [[23 Desember]] – Die Republiek [[Slowenië]] stem om weg te breek van die Sosialistiese Federale Republiek van [[Joegoeslawië]]. == Geboortes == * [[4 Januarie]] – [[Louis Fouché]], [[Suid-Afrika]]anse [[rugby]]speler. * 4 Januarie – [[Marizanne Kapp]], Suid-Afrikaanse internasionale [[krieket]]speler * [[26 Januarie]] – [[Sergio Pérez]], [[Meksikaanse]] [[Formule Een]]renjaer. * [[1 Februarie]] – [[Moseline Daniels]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler. * [[5 Februarie]] – [[Charlbi Dean]], Suid-Afrikaanse aktrise en model († [[2022]]). * [[7 Februarie]] – [[Keshav Maharaj]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler. * [[28 Februarie]] – [[Georgina Leonidas]], Britse aktrise. * [[3 Maart]] – [[Gerda Steyn]], Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. * [[12 Maart]] – [[Karla Pretorius]], Suid-Afrikaanse netbalspeelster. * [[16 Maart]] – [[Ionut Silaghi de Oas]], [[Roemenië|Roemeense]] sanger en liedjieskrywer. * [[23 Maart]] – [[Prinses Eugenie van York]], Britse koninklike en jongste dogter van [[prins Andrew, Hertog van York|prins Andrew]], en [[Sarah, Hertogin van York|Sarah Ferguson]]. * [[9 April]] – [[Kristen Stewart]], Amerikaanse aktrise en regisseuse. * [[10 April]] – [[Andile Jali]], Suid-Afrikaanse sokkerspeler. * [[15 April]] – [[Emma Watson]], Britse aktrise. * [[25 April]] – [[Jean-Éric Vergne]], Franse renjaer. * [[11 Mei]] – [[Richard Gadd]], 'n Skotse akteur, skrywer en komediant. * [[18 Mei]] – [[Simoné Nortmann]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[21 Mei]] – [[Scotty Leavenworth]], Amerikaanse akteur en komponis. * [[8 Junie]] – [[Beuran Hendricks]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[2 Julie]] – [[Margot Robbie]], Australiese aktrise en vervaardiger. * [[4 Julie]] – [[David Kroß]], Duitse akteur. * [[8 Julie]] – [[Kermit Erasmus]], Suid-Afrikaanse sokkerspeler. * [[11 Julie]] – [[Connor Paolo]], Amerikaanse akteur. * [[20 Julie]] – [[Xiaoma|Arieh Smith]], Amerikaanse YouTuber bekend vir sy veeltaligheid. * [[1 Augustus]] – [[Elton Jantjies]], [[Springbokrugbyspeler]]. * [[10 Augustus]] – [[Lucas Till]], [[Amerika|Amerikaanse]] akteur. * [[2 September]] – [[Marcus Ericsson]], [[Swede|Sweedse]] renjaer. * [[17 Oktober]] – [[Patrick Lambie]], Springbokrugbyspeler. * [[24 Oktober]] – [[Marcel van der Merwe]], Springbokrugbyspeler. * [[26 November]] – [[Rita Ora]], Britse sangeres, aktrise en liedjieskrywer. == Sterftes == * [[5 Januarie]] – [[S. Ignatius Mocke]], Afrikaanse digter en skrywer, joernalis en redakteur (* [[1912]]). * [[7 Januarie]] – [[Virginia Lee]], Suid-Afrikaanse sangeres van ligte musiek (* [[1927]]). * [[20 Januarie]] – [[Barbara Stanwyck]], Amerikaanse aktrise (* [[1907]]). * [[25 Januarie]] – [[Ava Gardner]], Amerikaanse aktrise (* [[1922]]). * [[26 Januarie]] – [[Johannes du Plessis Scholtz]], Suid-Afrikaanse skrywer, taalhistorikus en kunsversamelaar (* [[1900]]). * [[22 Februarie]] – [[Thomas Ochse Honiball]], Suid-Afrikaanse spot- en strokiesprentkunstenaar (* [[1905]]). * [[24 Februarie]] – [[Johnnie Ray]], Amerikaanse akteur (* [[1927]]). * [[7 Maart]] – [[Koos Strauss]], leier van die [[Verenigde Party]] en kabinetsminister (* [[1900]]). * [[3 April]] – [[Bernard Glemser]], skrywer van fiksie-, niefiksie- en kinderboeke (* [[1908]]). * [[7 April]] – [[Nadezhda Sergeevna Kalugina]], Russiese [[entomoloog]] (* [[1930]]). * [[15 April]] – [[Greta Garbo]], Sweedse aktrise (* [[18 September]] 1905). * [[17 April]] – [[Jeff Masemola]], [[Apartheid]]saktivis, sterf in motorongeluk (* [[1931]]). * [[20 April]] – [[Hannah du Plessis]], Afrikaanse skrywer van liefdes[[roman]]s (* [[1920]]). * [[23 April]] – [[Paulette Goddard]], Amerikaanse aktrise (* [[1910]]). * [[25 April]] – [[Dexter Gordon]], Amerikaanse jazz-musikant (* [[1923]]). * [[18 Mei]] – [[Jill Ireland]], Britse aktrise (* [[1936]]). * [[19 Mei]] – [[Albie Venter]], Suid-Afrikaanse rolprentregisseur en -vervaardiger (* [[1940]]). * [[29 Mei]] – [[Hussein Onn]], [[Maleisië|Maleisiese]] [[Eerste Minister]] 1976–1981 (* [[1922]]). * [[2 Junie]] – [[Rex Harrison]], 'n [[Brittanje|Britse]] verhoog- en rolprentakteur (* [[1908]]). * [[24 Junie]] – [[Pierre de Wet]], Afrikaanse rolprentregisseur, vervaardiger en skrywer (* [[1909]]). * [[8 Julie]] – [[Hans Faverey]], Nederlandse digter van Surinaamse afkoms (* [[1933]]). * [[27 Augustus]] – [[Stevie Ray Vaughan]], Amerikaanse kitaarspeler (* [[1954]]). * [[30 September]] – [[Patrick White]], Australiese skrywer (* [[1912]]). * [[12 Oktober]] – [[Peter Zapffe]], Noorse metafisikus, skrywer, kunstenaar, prokureur en bergklimmer (* 1899). * [[14 Oktober]] – [[Leonard Bernstein]], Amerikaanse dirigent en komponis (* [[1918]]). * [[15 Oktober]] – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse (* [[1932]]). * [[16 Oktober]] – [[Jorge Bolet]], Kubaans-gebore Amerikaanse virtuoos pianis (* [[1914]]). * [[3 November]] – [[Mary Martin]], Amerikaanse aktrise (* [[1913]]). * [[7 November]] – [[Lawrence Durrell]], Indies-Britse outeur, digter en dramaturg (* [[1912]]). * [[8 November]] – [[Wolfgang Schmieder]], Duitse bibliotekaris en musiekkundige (* [[1901]]). * [[12 November]] – [[Eve Arden]], Amerikaanse aktrise (* [[1908]]). * [[23 November]] – [[Roald Dahl]], [[Wallis|Walliese]] kinderverhaalskrywer (* [[1916]]). * [[28 November]] – [[Anders Birger Bohlin]], [[Swede|Sweedse]] [[paleontoloog]] (* [[1898]]). * [[4 Desember]] – [[Edward Binns]], Amerikaanse akteur (* 1916). * [[5 Desember]] – [[Peter Blum]], Afrikaanse digter (* [[1925]]). * [[10 Desember]] – [[Daan Retief]], Suid-Afrikaanse akteur, radio-omroeper, rolprentregisseur. Bekend as ''Staal Burger'' in sy vervolgreekse (* [[1921]]). * [[31 Desember]] – [[Dalton Cathey]], Amerikaanse [[akteur]] (* [[1946]]). [[Kategorie:1990| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 960gxn3oo1jy43dlnjvqmtjmifeww3t 0 523 2923264 2919622 2026-08-09T16:49:53Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2923264 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Charles Lindbergh 3c11742u head.jpg|teks=Charles Lindbergh}} Die '''jaar 1927''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 27ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[20 Mei]] – Teen 7:52 vm vertrek [[Charles Lindbergh]] vanaf Roosevelt veld in [[Long Island]], [[New York]] op die wêreld se eerste solo ononderbroke vlug oor die [[Atlantiese Oseaan]] (hy land by Le Bourget-vliegveld in [[Parys]] teen 10:22&nbsp;nm die volgende dag). * [[29 Junie]] – Die eerste toetslopie van Wallace Turnbull se verstelbare-hellingshoekskroef vind plaas. * Die moderne Italiaanse koffiemaatskappy, [[Lavazza]], word gestig. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Maurice Béjart]], Franse choreograaf († [[2007]]). * [[10 Januarie]] – [[Johnnie Ray]], Amerikaanse akteur († [[1990]]). * [[13 Januarie]] – [[Sydney Brenner]], Suid-Afrikaanse molekulêre bioloog († [[2019]]). * [[17 Januarie]] – [[Eartha Kitt]], Amerikaanse sangeres, danseres en aktrise († [[2008]]). * 17 Januarie – [[Solly Ozrovech]], skrywer van [[Christelik]]e boeke en afgetrede predikant († [[2015]]). * [[20 Januarie]] – [[Helen Elliot]], Skotse [[tafeltennis]]speler († [[2013]]). * [[21 Januarie]] – [[Johan de Ridder]], Suid-Afrikaanse argitek, ontwerper van vele geboue († [[2013]]). * [[25 Januarie]] – [[Antônio Carlos Jobim]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] liedjieskrywer, komponis, sanger en pianis († [[1994]]). * [[20 Februarie]] – [[Sidney Poitier]], Amerikaansgebore akteur, regisseur, skrywer en diplomaat († [[2022]]). * [[25 Februarie]] – [[Carol Brewster]], Amerikaanse aktrise († [[2013]]). * [[1 Maart]] – [[Basie Vivier]], [[Suid-Afrika]] se vier-en-twintigste [[Springbokkaptein]] († [[2009]]). * [[6 Maart]] – [[Gabriel García Márquez]], [[Colombia]]anse skrywer († [[2014]]). * [[7 Maart]] – [[James Broderick]], Amerikaanse akteur († [[1982]]). * [[15 Maart]] – [[Ian Player]], Suid-Afrikaanse natuurbewaarder en broer van die gholflegende [[Gary Player]] († 2014). * [[16 Maart]] – [[Wladimir Komarof]], [[Rusland|Russiese]] [[ruimtevaarder]] aanboord [[Soyuz 1]] († [[1967]]). * [[20 Maart]] – [[John Joubert (komponis)|John Joubert]], Suid-Afrikaanse komponis en akademikus († 2019). * [[21 Maart]] – [[Hans-Dietrich Genscher]], Duitse politikus († [[2016]]). * [[27 Maart]] – [[Mstislav Rostropovich]], Russiese musikus († [[2007]]). * [[16 April]] – [[Joseph Alois Ratzinger]] (later [[Pous Benedictus XVI]]), 265ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[2022]]). * 16 April – [[Edie Adams]], Amerikaanse sangeres en aktrise († 1927). * [[17 April]] – [[Margot Honecker]], Duitse politikus († 2016). * [[19 April]] – [[Cora Sue Collins]], Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * [[20 April]] – [[Chris Heunis]], Suid-Afrikaanse regter, politikus en lid van die [[Nasionale Party]] († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Albert Uderzo]], Franse strokiesprentkunstenaar en skepper van [[Asterix]] († [[2020]]). * [[27 April]] – Coretta King, [[burgerregte]]aktivis en weduwee van die prediker [[Martin Luther King]]. * [[5 Mei]] – [[Pat Carroll (aktrise)|Pat Carroll]], Amerikaanse aktrise († [[2022]]). * [[25 Mei]] – [[Robert Ludlum]], Amerikaanse outeur van rillerromans, bes bekend as skepper van Jason Bourne in die ''Bourne Trilogy''reeks († [[2001]]). * [[8 Junie]] – [[Jerry Stiller]], Amerikaanse akteur († [[2020]]). * [[26 Junie]] – [[Ben Turok]], professor in ekonomie, ANC-aktivis en parlementslid († 2019). * 27 Junie – [[Virginia Lee]], Suid-Afrikaanse sangeres van ligte musiek († [[1990]]). * [[4 Julie]] – [[Gina Lollobrigida]], Italiaanse aktrise en fotojoernalis († [[2023]]). * [[6 Julie]] – [[Janet Leigh]], Amerikaanse aktrise († [[2004]]). * [[11 Julie]] – [[Herbert Blomstedt]], Sweedse dirigent. * [[13 Julie]] – [[Simone Veil]], Franse en Europese staatsvrou († [[2017]]). * [[18 Julie]] – [[Kurt Masur]], Duitse dirigent († 2015). * [[29 Julie]] – [[Harry Mulisch]], Nederlandse skrywer († [[2010]]). * [[4 Augustus]] – [[Jean Lodge]], Engelse aktrise († [[2026]]). * [[10 Augustus]] – [[Vittorio Gregotti]], Italiaanse argitek († [[2020]]). * [[15 Augustus]] – [[John Cranko]], Suid-Afrikaanse balletdanser, choreograaf, regisseur en balletleier († [[1973]]). * [[18 Augustus]] – [[Rosalynn Carter]], die Verenigde State se [[Eerste Dame]] tussen 1977 en 1981 († [[2023]]). * 18 Augustus – [[Victor Edouard d'Assonville]], Suid-Afrikaanse teoloog, historikus en skrywer († [[2022]]). * [[23 Augustus]] – [[Dick Bruna]], Nederlandse grafiese ontwerper, tekenaar en skrywer van kinderboeke († 2017). * [[23 Augustus]] – [[Hans Zanotelli]], Duitse dirigent († [[1993]]). * [[25 September]] – [[Colin Davis]], [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[dirigent]] († 2013). * [[27 September]] – [[Eli Louw]], Suid-Afrikaanse minister van vervoer en tot 1994 Suid-Afrika se laaste wit speaker († 2016). * [[14 Oktober]] – [[Roger Moore]], Engelse akteur († 2017). * [[16 Oktober]] – [[Günter Grass]], Duitse skrywer, beeldhouer, skilder en grafiese kunstenaar († 2015). * [[22 Oktober]] – [[Allan Hendrickse]], Suid-Afrikaanse politikus, prediker en onderwyser († [[2005]]). * [[24 Oktober]] – [[Gilbert Bécaud]], Franse sanger, komponis, pianis en akteur († [[2001]]). * [[31 Oktober]] – [[Roger Kahn]], Amerikaanse skrywer van veral boeke wat handel oor [[bofbal]] († [[2020]]). * [[9 November]] – [[Carel Boshoff]], stigter van [[Orania]] († [[2011]]). * [[15 November]] – [[George Bizos]], [[Grieke|Grieks]]-Suid-Afrikaanse menseregte- en anti-apartheidsadvokaat († [[2020]]). * [[30 November]] – [[Robert Guillaume]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger († [[2017]]). * [[5 Desember]] – [[Bhumibol Adulyadej]], koning van [[Thailand]] († 2016). * [[6 Desember]] – [[Gé Korsten]], Suid-Afrikaanse sanger († [[1999]]). * [[19 Desember]] – [[Dirk Kotzé]], Suid-Afrikaanse geskiedkundige († [[1992]]). * [[20 Desember]] – [[Kim Young-sam]], [[Suid-Korea]]anse politikus en sewende president van dié land († 2015). * [[25 Desember]] – [[Ram Narayan]], Indiese musikant († [[2024]]). * 25 Desember – [[Jan Pickard]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[1998]]). == Sterftes == * [[21 Januarie]] – [[Charles Warren]], Wallieseer en Britse kryger (* [[1840]]) * [[26 Mei]] – [[Annie Visser]], Suid-Afrikaanse mezzo-sopraan (* [[1876]]) * [[22 Junie]] – Sir [[John Fraser]], 'n Suid-Afrikaanse staatsman (* 1840) * [[15 Augustus]] – [[B.B. Comer]], Amerikaanse saaiboer, entrepreneur en Demokratiese politikus (* [[1848]]) * [[25 Augustus]] – [[Elizabeth Maria Molteno]], Suid-Afrikaanse kampvegter vir burger- en vroueregte (* [[24 September]] [[1852]]) * [[14 September]] – [[Isadora Duncan]], Amerikaanse danseres en choreograaf (* [[1877]]) * [[15 September]] – [[Herman Gorter]], Nederlandse digter. (* [[1864]]) * [[2 Oktober]] – [[Svante Arrhenius]], [[Swede|Sweedse]] [[chemikus]], [[fisikus]] en [[Nobelprys vir Chemie|Nobelpryswenner]] (* [[1859]]). * [[10 Oktober]] – [[Gustave Whitehead]], Amerikaanse lugvaartpionier (* [[1874]]). * [[4 November]] – [[Valli Valli]], Engelse aktrise († [[1882]]) * [[10 November]] – [[Cornelis van Boeschoten]],'n Nederlands-Transvaalse onderwyser en [[staatsman]] (* [[1845]]). [[Kategorie:1927| ]] 9kqvkgj6xfq6fmcxebxgvapdua2ifsh 0 2347 2923457 2834238 2026-08-10T09:05:38Z Sobaka 328 /* Geboortes */ bywerk 2923457 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''20 Julie''' is die 201ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (202de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 164 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[514]] – [[Pous Hormisdas]] volg [[Pous Simmachus]] op. * [[1230]] – Verdrag van San Germano: Vrede tussen [[Pous Gregorius IX]] en keiser Frederik II. * [[1847]] – Sonderbund-oorlog: Die [[Switserland|Switserse]] Bondgenoodskap besluit om die Spesiale Bondgenootskap van Katolieke Kantone (“Sonderbund”) binne Switserland eensydig te ontbind. * [[1871]] – [[Brits-Columbië]] word 'n [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]] van die [[Kanada|Kanadese Konfederasie]]. * [[1900]] – Op die plaas Blesbokfontein tussen [[Lindley]] en [[Heilbron]] vra [[Piet de Wet]] sy broer, genl. [[Christiaan de Wet]], of hy regtig dink dit het enige nut om met die [[Anglo-Boereoorlog]] voort te gaan. Die broers is ná die rusie nooit versoen nie. * [[1933]] – [[Pous Pius XI]] sluit 'n konkordaat met [[Duitsland]]. * [[1944]] – [[Adolf Hitler]] oorleef die 20 Julie Komplot, 'n sluipmoordpoging gelei deur [[Claus von Stauffenberg]]. * [[1960]] – [[Sri Lanka|Ceylon]] verkies [[Sirimavo Bandaranaike]] as Eerste Minister, die wêreld se eerste verkose vroulike regeringsleier. * 1960 – Die kernaangedrewe [[duikboot]] ''[[USS George Washington (SSBN-598)|USS George Washington]]'' lanseer die eerste ballistiese [[missiel]]. * [[1969]] – Die [[Apollo 11]]-[[Apollo-maanmodule|tuig]] [[Maanlanding|land op die maan]] en [[Neil Armstrong]] word die eerste mens wat op die [[maan]] loop. * [[1976]] – ''[[Viking 1]]'' land op [[Mars (planeet)|Mars]], en teken die eerste besoek vanaf die [[Aarde]] aan die [[planeet]] aan. * [[1987]] – [[Apartheid]]: Die groep [[Afrikaans]]e [[Suid-Afrika]]ners wat tydens die [[Dakar-beraad]] met die [[ANC]] vergader het word deur die [[AWB]] op [[Jan Smuts Lughawe]] vyandig ingewag. * [[1989]] – Die [[Mianmar]]ese menseregteaktivis, [[Aung San Suu Kyi]], word deur die regering onder huisarres geplaas. * [[1993]] – Die vyfde [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Engeland]]. == Geboortes == * [[1304]] – [[Francesco Petrarca]] Italiaanse digter en prosaïs († [[1374]]). * [[1519]] – [[Giovanni Antonio Facchinetti]] (later [[Pous Innocentius IX]]) († [[1591]]). * [[1822]] – [[Gregor Mendel]], Oostenrykse bioloog en ontdekker van die [[Wette van Mendel|grondslag van die genetika]] († [[1884]]). * [[1826]] – [[Bernhard Riemann]], Duitse [[wiskundige]] († [[1866]]). * [[1905]] – [[Stephanus du Toit]], predikant en hoogleraar van die Gereformeerde Kerk († [[1982]]). * [[1913]] – [[Francois Krige]], Suid-Afrikaanse kunstenaar. Broer van die skrywer [[Uys Krige]] († [[1994]]). * [[1914]] – [[John Phillips (akteur)|John Phillips]], Engelse akteur († [[1995]]). * [[1919]] – Sir [[Edmund Hillary]], [[Nieu-Seeland]], eerste persoon wat [[Everest]] suksesvol geklim het († [[2008]]). * [[1924]] – [[Lola Albright]], [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] aktrise († [[2017]]). * 1924 – [[Hans Lodeizen]], Nederlandse digter († [[1950]]). * [[1925]] – [[Jacques Delors]], Franse politikus.(† [[1950]]). * [[1929]] – [[Jean Baudrillard]], Franse sosioloog en filosoof († [[2007]]). * [[1933]] – [[Cormac McCarthy]], Amerikaanse skrywer. * [[1938]] – [[Margaret van der Post]], Suid-Afrikaanse musiekonderwyser en sopraan. * 1938 – [[Natalie Wood]] (Natasha Zakharenko), Amerikaanse filmaktrise († [[1981]]). * 1938 – [[Diana Rigg]], Engelse aktrise. († [[2020]]). * [[1943]] – [[Wendy Richard]], Engelse aktrise († [[2009]]). * [[1953]] – [[Thomas Friedman]], Amerikaanse politieke kommentator en skrywer. * [[1964]] – [[Deon Lotz]], Suid-Afrikaanse [[akteur]]. * [[1974]] – [[Simon Rex]], Amerikaanse akteur. * [[1978]] – [[Charlie Korsmo]], Amerikaanse akteur. * 1978 – [[Maria Alexandrova]], Russiese balletdanser. * [[1980]] – [[Gisele Bündchen]], Brasiliaanse fotomodel en aktrise. * [[1983]] – [[Phumzile van Damme]], uitgetrede DA-politikus. * [[1990]] – [[Xiaoma|Arieh Smith]], Amerikaanse YouTuber bekend vir sy veeltaligheid. * [[1993]] – [[Alycia Debnam-Carey]], [[Australië|Australiese]] aktrise. == Sterftes == * [[985]] – [[Teenpous Bonifatius VII]] (* onbekend). * [[1160]] – [[Petrus Lombardus]], [[middeleeuse]] [[teoloog]] en skolastikus (* [[1096]]). * [[1866]] – [[Bernhard Riemann]], Duitse [[wiskundige]] (* [[1826]]). * [[1901]] – [[Gezina Kruger]], tweede vrou van pres. [[Paul Kruger]] (* [[1831]]). * [[1903]] – [[Pous Leo XIII]], die 256ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1810]]). * [[1926]] – [[Feliks Dzerzjinski]], Russiese rewolusionêr en amptenaar (* [[1877]]). * [[1937]] – [[Guglielmo Marconi]], Italiaanse natuurkundige en uitvinder (* [[1874]]). * [[1944]] – [[Ludwig Beck]], Duitse generaal (* [[1880]]). * [[1944]] – Ds. [[David Wilcocks]], Afrikaanse predikant wat tronkstraf uitgedien het vir dankgebede ná Boereoorwinnings by [[Colenso]] en [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] (* [[1861]]). * [[1973]] – [[Bruce Lee]] (32), Chinees-Amerikaanse filmakteur, bekend vir sy Oosterse gevegskuns (* [[1940]]). * [[2005]] – [[James Doohan]], Kanadese akteur (Montgomery Scott of "Scotty") in die TV-reeks ''[[Star Trek]]'' (* [[1920]]). * [[2007]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse sangeres (* [[1942]]). * [[2021]] – [[Rosa Smit]], [[Afrikaans]]e [[digter]] en wenner van die [[Ingrid Jonkerprys]] vir haar [[poësie]] (* [[1945]]). * [[2024]] – [[Jan Groenewald]], Suid-Afrikaans akteur, televisieredakteur en dramaturg (* [[1946]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[1810]] – [[Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Colombia]]''' {{commonskat|20 July}} [[Kategorie:Julie]] m4fi43ugy4u9bvtv5r319pa0zqcm9co 0 2362 2923263 2836809 2026-08-09T16:49:15Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2923263 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''4 Augustus''' is die 216de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (217de in [[Skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 149 dae in die jaar. == Gebeure == * [[1496]] – Die [[Spanje|Spanjaarde]] onder leiding van Bartholomew Columbus, die broer van [[Christophorus Columbus]], stig [[Santo Domingo]], die oudste [[Europa|Europese]] nedersetting in die [[Amerikas]] en tans hoofstad van die [[Dominikaanse Republiek]]. * [[1578]] – [[Marokko|Marokkaanse]] magte verslaan [[Portugal|Portugese]] troepe in die Slag van Alcazarquivir. * [[1609]] – 'n Orkaan, wat oor [[Nieu-Engeland]] woed en waardeur 'n [[skip]] naby [[Bermuda]] vergaan, lewer die inspirasie vir [[William Shakespeare]] se toneelstuk ''The Tempest''. * [[1690]] – [[Pous Alexander VIII]] veroordeel die Galliese Vryhede. * [[1693]] – Die tradisionele datum vir die uitvinding van [[sjampanje]] deur Dom Perignon. * [[1704]] – Brits-Nederlandse troepe beset [[Gibraltar]]. * [[1730]] – [[Pous Clemens XII]] stel sy neef Neri Maria Corsini, apostoliese protonotarius, aan as kardinaal. * [[1782]] – [[Wolfgang Amadeus Mozart]] trou met Constanze Weber. * 1782 – Die ''[[Grosvenor]]'' strand sowat 50&nbsp;km noord van [[Port St. Johns]]. * [[1821]] – [[Francesco Saverio Castiglioni]] (later [[Pous Pius VIII]]) word groot-penitentiarius van die Kurie en biskop van Frascati. * [[1903]] – [[Pous Pius X]] volg [[Pous Leo XIII]] op as 257ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1912]] – Die 53-jarige [[Noorweë|Noorweegse]] skrywer Knut Hamsun voltooi sy romantrilogie ''Die swerwer''. * [[1914]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: [[Duitsland|Duitse]] troepe val [[België]] binne. Die [[Verenigde Koninkryk]] verklaar oorlog teen Duitsland en die [[VSA]] verklaar neutraliteit. * [[1916]] – Die [[VSA]] koop die [[Maagde-eilande]] (in die oostelike deel van die [[Karibiese see]]) vir $25 miljoen van [[Denemarke]]. * [[1931]] – Kurt Tucholsky se beroemde stelling "Soldate is moordenaars''"'' verskyn in die tydskrif ''Die Weltbühne''. * [[1944]] – 'n [[Nederland]]se informant lei die [[Gestapo]] na waar [[Anne Frank]] en haar familie gevind word. * [[1954]] – Nooiensvlug van [[Brittanje]] se eerste supersoniese vegvliegtuig, die P-1 [[English Electric Lightning]]. * [[1964]] – [[FBI]]-agente ontdek die lyke van drie vermiste burgerregtewerkers by 'n [[dam]] naby [[Philadelphia]], [[Mississippi]]. * 1964 – Die [[Amerikaanse Lugmag]] begin met die bombardering van Noord-Viëtnam. * [[1983]] – Thomas Sankara word President van [[Bo-Volta]]. * [[1984]] – Bo-Volta wysig sy naam na [[Burkina Faso]]. * [[1990]] – Vir die eerste keer sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] land 'n [[Lufthansa]]-vliegtuig op die [[Oos-Berlyn]]se Schönefeld-lughawe. * [[1991]] – Die [[Griekeland|Griekse]] [[plesierboot]] die ''[[Oceanos (skip)|Oceanos]]'' vergaan langs die kus van [[Suid-Afrika]]. * [[1996]] – [[Josia Thugwane]] word die eerste swart Suid-Afrikaanse atleet om 'n goue Olimpiese medalje te verower - tydens die [[Olimpiese Somerspele 1996|Atlanta Olimpiese Spele]] in die marathon. * [[2010]] – [[Kenia]]anse kiesers stem in 'n referendum ten gunste van 'n nuwe grondwet wat onder meer die [[president]] se bevoegdhede beperk. * [[2020]] – ‘n Brand en verskeie ontploffings gevolg deur ‘n reuse[[Ontploffing in die Beiroet-hawe in 2020| ontploffing]] ruk die hawe van [[Beiroet]] in [[Libanon]]. == Geboortes == * [[1521]] – [[Giambattista Catagna]] (later [[Pous Urbanus VII]]), die 228ste [[pous]] van die Rooms-Katolieke Kerk († [[1590]]). * [[1859]] – [[Knut Hamsun]], [[Noorweë|Noorweegse]] romanskrywer, [[Nobelprys]]wenner vir Letterkunde in [[1920]] († [[1952]]). * [[1900]] – [[Elizabeth Bowes-Lyon]], voormalige Britse koningin († [[2002]]). * [[1901]] – [[Louis Armstrong]], [[VSA|Amerikaanse]] [[jazz]]-trompetspeler en -sanger († [[1971]]). * [[1904]] – [[Helen Kane]], Amerikaanse sangeres en aktrise († [[1966]]). * [[1927]] – [[Jean Lodge]], Engelse aktrise († [[2026]]). * [[1934]] – [[Rutger Kopland]], Nederlandse digter († 2012). * [[1935]] – [[Ian Fleming (chemikus)|Ian Fleming]], Engelse organiese chemikus. * [[1937]] – [[Koos van der Merwe]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2024]]). * [[1938]] – [[John Gainsford]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2015]]). * 1938 – [[David Lange]], 32ste [[Eerste Minister]] van [[Nieu-Seeland]] († [[2005]]). * [[1955]] – [[Moya Brennan]], Ierse sangeres. * [[1955]] – [[Billy Bob Thornton]], Amerikaanse akteur. * [[1955]] – [[Gerrie Coetzee]], [[Suid-Afrikaanse]] [[boks]]er en wêreld[[swaargewig]]bokskampioen. * [[1958]] – [[Steve Kekana]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer († [[2021]]). * [[1961]] – [[Barack Obama]], 44ste [[President van die Verenigde State van Amerika]]. * [[1971]] – [[Jeff Gordon]], [[VSA|Amerikaanse]] NASCAR-motorrenjaer. * [[1981]] – [[Meghan, Hertogin van Sussex]], Amerikaanse oud-aktrise en uitgetrede lid van die Britse koninklike familie. * [[1994]] - Greg Joseph, Suid-Afrikaanse-Amerikaanse voetbalspeler. * [[1995]] – [[Jessica Sanchez]], Amerikaanse sanger-liedjieskrywer. == Sterftes == * [[1060]] – Koning Henry I van Frankryk (* [[1008]]). * [[1875]] – [[Hans Christian Andersen]], 'n Deense feëverhaalskrywer en digter (* [[1805]]). * [[1938]] – [[Pearl White]], Amerikaanse aktrise (* [[1889]]). * [[1953]] – [[Herman van Broekhuizen]], Suid-Afrikaanse predikant en Volksraadslid (* [[1871]]). * [[1962]] – [[Marilyn Monroe]], Amerikaanse aktrise en sangeres (* [[1926]]). * [[1981]] – [[Melvyn Douglas]], Amerikaanse akteur (* [[1901]]). * [[1997]] – Jeanne Calment op 122, sover bekend die oudste mens ooit. * [[1999]] – [[Victor Mature]], Amerikaanse akteur (* [[1913]]). * [[2007]] – [[Lee Hazlewood]], Amerikaanse sanger-liedjieskrywer en platevervaardiger (* [[1929]]). * [[2011]] – [[Naoki Matsuda]], Japannese sokkerspeler (* [[1977]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * [[Kategorie:Augustus]] ezlovo277e21kuuv5p3eyvt1a34xebo 0 2363 2923266 2922010 2026-08-09T16:51:05Z Oesjaar 7467 /* Sterftes */ Verbeter 2923266 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''5 Augustus''' is die 217de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (218de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 148 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1087]] – Pouslike troepe, gestuur deur [[Pous Victor III]] verower El Mahadia in Oos-Tunesië. * [[1305]] – [[William Wallace]], leier van die [[Skotland|Skotse]] weerstand teen [[Engeland]], word gevangene geneem naby [[Glasgow]] en na [[Londen]] vervoer vir verhoor en teregstelling. * [[1523]] – [[Pous Adrianus VI]] word dodelik siek. * [[1669]] – [[Pous Clemens IX]] stel twee nuwe kardinale aan waaronder Emmanuel Théodose de la Tour d'Auvergne de Bouillon. * [[1858]] – Cyrus West Field en sy kollegas voltooi die eerste transatlantiese telegraafkabel. * [[1884]] – Stigting van die [[Nieuwe Republiek]] met [[Vryheid, KwaZulu-Natal|Vryheid]] as die hoofstad. * [[1914]] – Die eerste elektriese verkeerslig word in [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Ohio]] geïnstalleer. * [[1960]] – [[Burkina Faso]] word van [[Frankryk]] onafhanklik. * [[1962]] – [[Marilyn Monroe]] word dood in haar [[bed]] aangetref met 'n leë botteltjie slaappille aan haar sy. * [[1966]] - [[Augrabies- Nasionale Park]] word geproklameer. * [[1973]] – Arabiese gewapende mans brand los op 'n stampvol vertreksaal by die [[Athene Internasionale Lughawe]] in [[Griekeland]] met drie sterfgevalle en 55 beserings tot gevolg. * [[1983]] – Lede van die [[Ierse Republikeinse Leër]] word tot gesamentlik tot meer as 4&nbsp;000 jaar gevangenisstraf gevonnis na een van [[Noord-Ierland]] se grootste massa-verhore. * 1983 – Die [[olietenkskip]] [[Castillo de Bellver (skip)|''Castillo de Bellver'']] slaan aan die brand en veroorsaak 'n groot oliebesoedelingsramp aan die Suid-Afrikaanse [[Weskus]]. * [[2013]] – ''Radio Rippel'' se naam verander na [[Groot FM]]. == Geboortes == * [[1681]] – [[Vitus Bering]], Deense ontdekkingsreisiger († [[1741]]). * [[1753]] – [[Laurynas Gucevičius]], [[Litaue|Litause]] argitek († [[1798]]) * [[1802]] – [[Niels Henrik Abel]], Noorweegse wiskundige († [[1829]]). * [[1827]] – [[Deodoro da Fonseca]], Brasiliaanse veldmaarskalk en politikus, 1ste President van [[Brasilië]] († [[1892]]). * [[1850]] – [[Guy de Maupassant]], Franse skrywer en digter († [[1893]]). * [[1860]] – [[Louis Wain]], Engelse skilder wat veral bekend is vir sy skilderye van vermenslikte katte en katjies († [[1939]]). * [[1870]] – [[Edward Alexander Newell Arber]], Engelse [[plantkundige]] en [[paleontoloog]] († [[1918]]). * [[1887]] – [[Reginald Owen]], Engels-Amerikaanse akteur en sanger († [[1972]]). * [[1906]] – [[Joan Hickson]], Amerikaanse aktrise († [[1998]]). * 1906 – [[John Huston]], Amerikaanse akteur, regisseur en skrywer († [[1987]]). * [[1914]] – [[Parley Baer]], Amerikaanse akteur († [[2002]]). * [[1918]] – [[Tom Drake]], Amerikaanse akteur en sanger († [[1982]]). * [[1921]] – Ds. [[Pieter du Toit]], predikant van die [[NG gemeente Drieankerbaai]] († [[1989]]). * 1921 – [[Terry Becker]], Amerikaanse akteur, regisseur en vervaardiger († [[2014]]). * [[1924]] – [[Sarel Hayward]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1999]]). * [[1930]] – [[Neil Armstrong]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2012]]). * 1930 – [[Damita Jo DeBlanc]], Amerikaanse komediant, aktrise en sangeres († [[1998]]). * [[1932]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[1934]] – [[Cammie King]], Amerikaanse aktrise († [[2010]]). * [[1936]] – [[John Saxon]], Amerikaanse akteur († 2020). * [[1946]] – [[Loni Anderson]], Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * 1946 – [[Erika Slezak]], Amerikaanse aktrise. * [[1947]] – [[Angus Buchan]], Zambiesgebore Suid-Afrikaanse evangelis. * [[1952]] – [[Hun Sen]] Kambodjaanse politikus, sedert 1985 premier van Kambodja. * [[1956]] – [[Maureen McCormick]], Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger. * [[1957]] – [[Faith Prince]], Amerikaanse aktrise en sangeres. * [[1961]] – [[Janet McTeer]], Engelse aktrise. * [[1964]] – [[Annesu de Vos]], Suid-Afrikaansgebore Kanadese skryfster. * [[1966]] – [[Jonathan Silverman]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[1968]] – [[Marine Le Pen]] (Marion Anne Perrine Le Pen), advokaat en Franse politikus. * [[1972]] – [[Darren Shahlavi]], Engels-Amerikaanse akteur († [[2015]]). * [[1977]] – [[Pieter Heerma]], Nederlandse politikus. * [[1991]] – [[Esteban Gutiérrez]], [[Meksiko|Meksikaanse]] F1-motorrenjaer. * [[1997]] – [[Olivia Holt]], Amerikaanse aktrise en sanger. * [[1998]] – [[Mimi Keene]], Engelse aktrise. == Sterftes == * [[1895]] – [[Friedrich Engels]], Duitse filosoof -(* [[1820]]). * [[1907]] – [[Gentil Theodoor Antheunis]], Vlaamse digter (* [[1840]]). * [[1946]] – [[Wilhelm Marx]], Duitse politikus en rykskanselier (* [[1863]]). * [[1955]] – [[Carmen Miranda]], Brasiliaanse sangeres (* [[1909]]). * [[1962]] – [[Marilyn Monroe]], Amerikaanse aktrise (* [[1926]]). * [[1970]] – [[Wollie Bronkhorst]], SA argitek van kerkgeboue, sendinghospitale, weeshuise en ouetehuise (* [[1901]]). * [[1976]] – [[Adriaan Roland Holst]], [[Nederlands]]e [[digter]] (* [[1888]]). * [[1984]] – [[Richard Burton]], Britse akteur (* [[1925]]). * [[2000]] – [[Alec Guinness]], Engelse akteur (* [[1914]]) * [[2011]] – [[Francesco Quinn]], Italiaans-Amerikaanse akteur (* [[1963]]). * [[2014]] – [[Marilyn Burns]], Amerikaanse aktrise (* [[1949]]). * [[2018]] – [[Charlotte Rae]], Amerikaanse aktrise (* [[1926]]). * [[2019]] – [[Toni Morrison]], Amerikaanse romanskryfster (* [[1931]]). * [[2022]] – [[Werner Nel]], Suid-Afrikaans bariton (* [[1941]]). * [[2023]] – [[Mark Margolis]], Amerikaanse akteur (* [[1939]]). * [[2026]] – [[Jean Lodge]], Engelse aktrise (* [[1927]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == *Feesdag van [[Pous Anterus]] in die [[Ortodokse Kerk]]. *Feesdag van [[Pous Fabianus]] in die Ortodokse Kerk. * [[Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Burkina Faso]]''' ([[1960]]). {{commonskat|5 August}} [[Kategorie:Augustus]] joy24718agnmtel4og6pezvrtso2oly 0 5825 2923245 2922867 2026-08-09T15:01:17Z ~2026-43417-26 212339 meer inligting en n gestruktureerde opsomming 2923245 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Willem de Klerk [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]] | beeld = F. W. de Klerk 2012.jpg | beeldonderskrif = | orde = 7de [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend) | termynaanvang = [[15 Augustus]] [[1989]] | termyneinde = [[9 Mei]] [[1994]] | voorganger = [[Pieter Willem Botha]] | opvolger = [[Nelson Mandela]]<br />{{nowrap|as [[president van Suid-Afrika]]}} | geboortedatum = {{geboortedatum|1936|3|18|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2021|11|11|1936|3|18|df=y}} | sterfteplek = [[Fresnaye]], [[Kaapstad]] | party = [[Nasionale Party]] | orde2 = [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]'' | termynaanvang2 = [[10 Mei]] [[1994]] | termyneinde2 = [[30 Junie]] [[1996]] | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = ''Amp geskep''<br />[[Alwyn Schlebusch]]<br />''as adjunk-staatspresident van Suid-Afrika, 1981–1984'' | opvolger2 = [[Thabo Mbeki]] (alleenlik)<br />[[Jacob Zuma]] | ouers = [[Jan de Klerk]] (vader) | eggenoot = [[Marike de Klerk|Marike Willemse]] (1959–1998 geskei)<br />Elita Georgiadis (1998–2021 sy dood) | kinders = Jan de Klerk, Willem de Klerk, Susan de Klerk | alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O.]] | religie = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]] | handtekening = FW DeKlerk sign.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = [[Nobelprys vir Vrede]] (1993) }} '''Frederik Willem de Klerk''' ([[18 Maart]] [[1936]], [[Johannesburg]] – [[11 November]] [[2021]], [[Kaapstad]])<ref name=“death”> {{cite news|url=https://www.news24.com/amp/news24/southafrica/news/breaking-former-president-fw-de-klerk-85-has-died-20211111|title=Former President FW de Klerk (85) has died|date=11 November 2021}}</ref> was die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] vanaf September [[1989]] tot April [[1994]], en vanaf Februarie 1989 tot September [[1997]] ook leier van die [[Nasionale Party]], wat later die [[Nuwe Nasionale Party]] geword het. Hy is veral bekend vir sy politieke rolvervulling in die beëindiging van [[apartheid]] en die transformasie van [[Suid-Afrika]] na 'n demokrasie, deur aan die land se meerderheidsbevolking (swart mense) stemreg toe te ken. == Herkoms == Die familienaam ''De Klerk'', in Nederlands letterlik ''die klerk'', is afkomstig van ''Le Clerc'' / ''De Clercq'', en is van [[Franse Hugenote]]-oorsprong, soos ook menige ander [[Afrikaans]]e familiename. Sy oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die PUK vir CHO van 1923 tot 1928. F.W. de Klerk se broer, dr. [[Willem de Klerk]], was 'n akademikus en koerantredakteur. De Klerk kom uit 'n politiek georiënteerde gesin en is in [[Mayfair, Gauteng|Mayfair]], 'n voorstad van [[Johannesburg]] gebore, as die seun van voormalige senator en minister in die Suid-Afrikaanse regering [[Jan de Klerk]]. Sy moeder was [[Corrie de Klerk|Corrie Coetzer]] en sy tante [[Susan Strijdom]] was getroud met adv. [[Hans Strijdom]] ([[eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste minister]], 1954–1958). Sy ouma aan vaderskant was [[Aletta de Klerk]], 'n kleindogter van die stamouers van die familie van Rooy in Suid-Afrika en tweede vrou van ds. [[Willem Johannes de Klerk]]. .Demokrasie is 'n regeringsvorm waar die burgers van 'n land die mag het om hul eie leiers deur vrye verkiesings te kies. Dit is belangrik omdat dit menseregte beskerm, vryheid van spraak verseker, en verhoed dat leiers te veel mag kry. '''GESKIEDENIS''' FW. de klerk was president aan bewind die laaste paar jaar van apartheid en het onderhandel met die anc en saamgewerk met Nelson Mandela om apartheid te begin. FW de Klerk is op 18 Maart 1936 in Johannesburg, Transvaal,Mayfair, gebore Hy het uit 'n uiters politiek-georiënteerde gesin gekomSy vader was Jan de Klerk, 'n voormalige senator en kabinetminister wat ook vir 'n kort rukkie as staatspresident waargeneem het. Sy moeder was Corrie Coetzer Sy oom (getroud met sy tante Susan) was advokaat Hans Strijdom, wat van 1954 tot 1958 Eerste Minister was De Klerk het sewe keer binne sewe jaar van skool verander. Hy het uiteindelik aan die Hoërskool Monument in Krugersdorp gematrikuleer, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. De Klerk is in 1959 getroud met Marike Willemse, wat hy op universiteit ontmoet het. Hulle het drie kinders aangeneem: Jan, Willem en Susan.Hulle is in 1998 ná 'n huwelik van 38 jaar geskei, waarna De Klerk met Elita.Georgiadis getroud is.Die moord op Marike de Klerk in 2001 het veroorsaak dat hy slegte kritiek kry   == Studie == [[Beeld:Marike Willemse en FW de Klerk op universiteit.jpg|duimnael|links|220px|[[Marike de Klerk|Marike Willemse]] en haar aanstaande, FW de Klerk, verkoop ''Pukkies'' op universiteit, omstreeks 1956.]] Die de Klerk-gesin het gedurende sy kinderjare oor die land rondgetrek, en hy het sewe keer oor sewe jaar van skool verander.<ref name="Willem"/> Hy het uiteindelik 'n koshuisinwoner by die Hoërskool Monument in Krugersdorp geword, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. Hy was nietemin teleurgesteld om nie die vier onderskeidings te kry waarop hy gehoop het nie.<ref name="Willem"/> Hierna verwerf De Klerk die grade [[B.A.-graad|B.A.]] en LL.B. (''cum laude'') in [[1958]] aan die [[Potchefstroomse Universiteit]].<ref name="Willem">{{Cite book|author=De Klerk, Willem |year=1991| title=F.W. de Klerk: The Man in his Time.|location=Johannesburg|publisher= Jonathan Ball Publishers|pages=149-150|isbn= 978-0-947464-36-3}}.</ref> {{sfn|Glad|Blanton|1997|p=579}} Hy het later opgemerk dat hy tydens hierdie regsopleiding "gewoond geraak het om in terme van regsbeginsels te dink".{{sfn|de Klerk|1991|p=26}} Terwyl hy daar studeer het, word hy redakteur van die studentekoerant, ondervoorsitter van die studenteraad, en lid van die [[Afrikaanse Studentebond]] se nasionale uitvoerende raad.<ref name="Willem"/> Op universiteit is hy ingewy by die Broederbond, 'n geheime vereniging vir die Afrikaner sosiale elite.{{sfn|Glad|Blanton|1997|p=567}} Hierna sluit hy aan by 'n prokureursfirma in [[Vereeniging]] ([[Transvaal]]). Tussendeur sy regsloopbaan raak hy aktief in die politiek. Hy wys in [[1972]] 'n aanbod van sy alma mater van die hand om 'n professoraat in die regsfakulteit te aanvaar omdat hy toe reeds as Nasionale Party-lid vir Vereeniging in die parlement gedien het. In [[1969]] trou hy met [[Marike de Klerk|Marike Willemse]], die egpaar het twee seuns en 'n dogter gehad. == Politieke loopbaan == "FW", soos hy algemeen bekend staan, word op [[29 November]] [[1972]] tot volksraadslid verkies nadat hy 'n tussenverkiesing in [[Vereeniging (kiesafdeling)|Vereeniging]] gewen het, wat gehou is ná die uittrede van [[Blaar Coetzee]], wat die kiesafdeling vir die Nasionale Party verteenwoordig het van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|die 1958-verkiesing]] af. Hy het met 'n meerderheid van 2&nbsp;078 oor die VP se T. Roos geseëvier, terwyl die [[Herstigte Nasionale Party|HNP]]-kandidaat net 326 stemme gekry en dié van die [[Progressiewe Party|PP]] 192. De Klerk is in 1974 onbestrede verkies. In 1978 sluit die eerste minister, adv. [[John Vorster]], hom in die [[kabinet]] in. As [[minister]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en *Maatskaplike Welsyn en Pensioene onder premier [[John Vorster]] Onder Eerste minister [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en Sport en Ontspanning * Mynwese, Energie en Omgewingsbeplanning * Mineraal- en Energiesake * Binnelandse Sake * Nasionale Onderwys en Beplanning As minister van Nasionale Onderwys ondersteun De Klerk 'n beleid van segregasie op universiteitsvlak. Ná sy verkiesing in [[1982]] as leier van die Nasionale Party in Transvaal, handhaaf hy 'n konserwatiewe siening en is daar geen sprake dat hy voorspraak maak vir hervorming nie. Dit is egter bekend dat De Klerk 'n uitgesproke voorstander was van gelyke befondsing vir skoolopleiding. Ná verloop van 'n lang politieke loopbaan met 'n sterk konserwatiewe reputasie, plaas hy homself in 1989 aan die hoof van die ''verligte'' kamp binne die regerende party. In Februarie 1989 word De Klerk tot hoofleier van die Nasionale Party verkies, en uiteindelik tot Staatspresident op 14 September 1989, toe hy P.W. Botha deur 'n bloedlose magsoorname vervang het, ná die [[beroerte]] van Botha. De Klerk was van mening dat Botha psigies en fisies nie meer in staat was om die land te regeer nie. In sy eerste toespraak na aanvaarding van die Nasionale Party-leierskap spreek De Klerk hom uit ten gunste van 'n nierassige Suid-Afrika en onderhandeling omtrent verandering in die politieke toekoms van die land. [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|links|220px|De Klerk en Mandela skud hande tydens die jaarlikse byeenkoms van die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], 1992.]] Onder sy leiding word die verbanning van die [[African National Congress|ANC]] en ander linkse organisasies in Februarie [[1990]] opgehef en word die weg gebaan vir onderhandelinge wat lei tot die einde van [[apartheid]] en blanke minderheidsregering. Op [[10 Februarie]] [[1990]] kondig De Klerk aan dat [[Nelson Mandela]] die volgende dag uit die [[Victor Verster-gevangenis]] vrygelaat sal word. Hiermee is die weg gebaan vir 'n Grondwet vir Suid-Afrika ingevolge waarvan die grondslag van ''een mens, een stem'' aanvaar is. In 1990 het De Klerk opdrag gegee dat die kernwapenprogram waarmee Suid-Afrika besig was, beëindig moes word, wat in [[1991]] plaasgevind het. De Klerk en Mandela word in [[1993]] gesamentlik vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem vir hulle aandeel in die vreedsame beëindiging van apartheid.<ref>{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1993 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |access-date=6 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630194228/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mandela was egter nie gelukkig daarmee om die prys met De Klerk te deel nie. In April 1994 word 'n veelrassige verkiesing vir die eerste keer gehou. De Klerk het vooraf 'n grotendeels seremoniële en nie-mededingende presidensiële veldtog geveg, waarna Mandela onbetwisbaar verkies is as [[President van Suid-Afrika]]. De Klerk dien vir twee jaar as mede-uitvoerende Adjunkpresident in Mandela se regering, maar onttrek in Junie [[1996]] van die [[Regering van Nasionale Eenheid]] omdat sy rol (volgens hom) uitgespeel was. Sy aftrede uit aktiewe politiek volg in Augustus 1997, waarna hy hom sou distansieer van regeringsbeleid. In [[1999]] publiseer hy sy biografie onder die titel ''Die Laaste Trek – 'n Nuwe begin''. In [[2004]] kondig De Klerk aan dat hy die [[Nuwe Nasionale Party]] verlaat en 'n nuwe politieke tuiste gaan soek nadat die NNP sy samesmelting met die regerende [[ANC]] aangekondig het. == Kritiek op die beleid van De Klerk == [[Lêer:Secretary Clinton Meets With Former South African President F.W. de Klerk.jpg|duimnael|regs|280px|FW de Klerk en [[Hillary Clinton]] op sy besoek aan [[Washington, DC]].]] Benewens positiewe kritiek op die beleid en optrede van De Klerk is daar ook negatiewe kritiek. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy nie ’n federale staatsvorm gebaseer op taal en etnisiteit vir Suid-Afrika voorgestaan het nie. Dit was immers die bedoeling van sy voorganger [[P.W. Botha]] om Suid-Afrika in ’n [[federasie]] of [[konfederasie]] te omskep op basis van taal en etnisiteit, volgens die Switserse staatsmodel. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy in 1990 die destydse Suidwes-Afrika, wat deel van Suid-Afrika was, weggeskenk het sonder ’n mandaat van die kiesers. Dit terwyl duisende Suid-Afrikaners met hulle lewens moes betaal in grensoorloë. * Op 17 Maart [[1992]] is ’n referendum onder die kieserspubliek gehou oor die vraag of die regering moes voortgaan met onderhandelinge met die [[ANC]] al dan nie. Volgens De Klerk sou daar na afloop van die onderhandelinge ’n tweede referendum wees om die toekomstige staatsbestel goed/af te keur. De Klerk word daarvan beskuldig dat hy sy belofte oor ’n tweede referendum nie nagekom het nie en ’n oorgawe aan die ANC beklink het sonder 'n mandaat van die kiesers. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy binne 5 jaar na sy aanstelling, gedoen het wat geen een van sy voorgangers ooit sou waag nie (politieke- en militêre oorgawe), waarna hy vinnig die politieke toneel verlaat het. * De Klerk word daarvan beskuldig dat sy 'onderhandelinge' met die ANC niks anders as 'n 'oorgawe' was nie. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die eens magtige [[Nasionale Party]] na sy ondergang gelei het, want die kiesers het na die verkiesing van 1994 die party verwerp. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die oorsaak daarvan is dat reeds byna ’n miljoen blankes die land permanent verlaat het en dat hy verantwoordelik is vir die politieke chaos en die hoë vlakke van kriminaliteit in die land. * Die rede vir die agteruitgang van Afrikaans as amptelike taal, bestuurstaal, regstaal en onderwystaal word voor die voete van De Klerk gelê. * De Klerk word verder daarvan beskuldig dat, terwyl hy sy land se belange by die onderhandelingstafel moes verteenwoordig, sy aandag verdeeld was, en dat hy meer aandag aan 'n ander man se vrou gegee het, as aan sy rol as president van sy land (sien hieronder). == Egskeiding en latere lewe == Ook op sy privaat lewe was daar kritiek. Die sensasionele [[vervreemding]] en uiteindelike egskeiding van sy vrou [[Marike de Klerk|Marike]] in Oktober [[1998]], na 'n huwelik van 38 jaar, gevolg deur sy daaropvolgende skielike troue met [[Elita Georgiades]], was vir baie mense 'n skok. Laasgenoemde was die vrou van 'n [[Griekeland|Griekse]] skeepsmagnaat wat na bewering die Nasionale Party finansieel gesteun het. De Klerk het as gas van die magnaat met Elita bevriend geraak tydens funksies en 'n liefdesverhouding het ontstaan. Nog groter was die skok met die bekendmaking op 4 Desember [[2001]] van die moord op Marike de Klerk deur die sekuriteitswag Luyanda Mboniswa op 3 Desember 2001. Hiervoor is Mboniswa op 15 Mei 2003 twee keer lewenslank gevonnis. In [[2006]] beleef de Klerk se gesondheid 'n terugslag met die verwydering van 'n kwaadaardige gewas in die kolon wat ontdek is tydens 'n mediese ondersoek op [[3 Junie]]. Sy toestand het verder versleg en hy het asemhalingsprobleme ontwikkel as gevolg van infeksie. De Klerk het egter goed herstel en daarna talle wêreldreise onderneem en tientalle toesprake gelewer. De Klerk het gereeld kritiek gelewer op die beleid van die huidige Suid-Afrikaanse regering. Hy het dit veral gehad oor regstellende aksie en ook die hoë vlakke van misdaad. Hy was ook in Desember 2008 van mening dat Suid-Afrika militêr moes ingryp teen die bewind van pres. [[Robert Mugabe]] in [[Zimbabwe]], weens menseregte-vergrype en omdat Mugabe nie wou uittree nie. De Klerk was voorsitter van die F.W. de Klerk-stigting vir vrede en 'n erelid van die "Klub van Rome". == Herinnering == De Klerk sal onthou word as die man wat 'n omwenteling teweeggebring het in die Suid-Afrikaanse politieke landskap. De Klerk sal ook onthou word as die man wat aanvanklik konserwatief was en vir wie die beskerming van groepskulture in Suid-Afrika baie belangrik was. Aanvanklik het de Klerk ook met die ANC onderhandel oor die beskerming van hierdie groepskulture, maar hy is deur die ANC die mond gesnoer. In 1990 het niemand verwag dat De Klerk so ver sou gaan in sy 'onderhandeling' met die ANC nie. Hy is daarom ná die verkiesing van 1994 deur die blanke kieserspubliek verwerp en uit die politieke toneel verstoot. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == {{Refbegin|33em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allen |first=John |title=Rabble-Rouser for Peace: The Authorised Biography of Desmond Tutu |year=2006 |publisher=Rider |location=London |isbn=978-1-84604-064-1 }} *{{cite book |last=de Klerk |first=Willem |year=1991 |title=F. W. de Klerk: The Man in his Time |location=Johannesburg |publisher=Jonathan Ball Publishers |isbn=978-0-947464-36-3 }} *{{cite journal |last1=Glad |first1=Betty |last2=Blanton |first2=Robert |title=F. W. de Klerk and Nelson Mandela: A Study in Cooperative Transformational Leadership |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1997 |volume=27 |issue=3 |pages=565–590 |jstor=27551769 }} *{{Cite book|last=Sampson |first=Anthony |title=Mandela: The Authorised Biography |publisher=HarperCollins |location=London |year=2011 |orig-year=1999 |isbn=978-0-00-743797-9 }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend)|voor=[[Pieter Willem Botha]]|na=[[Nelson Mandela]]<br />''as [[president van Suid-Afrika]]''|jare=1989–1994}} {{opvolgboks|titel=[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Thabo Mbeki]]|jare=1994–1996<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]}} {{eindboks}} {{Presidente van Suid-Afrika}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Klerk, Frederik Willem}} [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van sport en ontspanning]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] ouhjk8qyw82v5i6agd3b9muhflyrrbl 2923246 2923245 2026-08-09T15:02:29Z ~2026-43417-26 212339 maak spelfoute reg 2923246 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Willem de Klerk [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]] | beeld = F. W. de Klerk 2012.jpg | beeldonderskrif = | orde = 7de [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend) | termynaanvang = [[15 Augustus]] [[1989]] | termyneinde = [[9 Mei]] [[1994]] | voorganger = [[Pieter Willem Botha]] | opvolger = [[Nelson Mandela]]<br />{{nowrap|as [[president van Suid-Afrika]]}} | geboortedatum = {{geboortedatum|1936|3|18|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2021|11|11|1936|3|18|df=y}} | sterfteplek = [[Fresnaye]], [[Kaapstad]] | party = [[Nasionale Party]] | orde2 = [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]'' | termynaanvang2 = [[10 Mei]] [[1994]] | termyneinde2 = [[30 Junie]] [[1996]] | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = ''Amp geskep''<br />[[Alwyn Schlebusch]]<br />''as adjunk-staatspresident van Suid-Afrika, 1981–1984'' | opvolger2 = [[Thabo Mbeki]] (alleenlik)<br />[[Jacob Zuma]] | ouers = [[Jan de Klerk]] (vader) | eggenoot = [[Marike de Klerk|Marike Willemse]] (1959–1998 geskei)<br />Elita Georgiadis (1998–2021 sy dood) | kinders = Jan de Klerk, Willem de Klerk, Susan de Klerk | alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O.]] | religie = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]] | handtekening = FW DeKlerk sign.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = [[Nobelprys vir Vrede]] (1993) }} '''Frederik Willem de Klerk''' ([[18 Maart]] [[1936]], [[Johannesburg]] – [[11 November]] [[2021]], [[Kaapstad]])<ref name=“death”> {{cite news|url=https://www.news24.com/amp/news24/southafrica/news/breaking-former-president-fw-de-klerk-85-has-died-20211111|title=Former President FW de Klerk (85) has died|date=11 November 2021}}</ref> was die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] vanaf September [[1989]] tot April [[1994]], en vanaf Februarie 1989 tot September [[1997]] ook leier van die [[Nasionale Party]], wat later die [[Nuwe Nasionale Party]] geword het. Hy is veral bekend vir sy politieke rolvervulling in die beëindiging van [[apartheid]] en die transformasie van [[Suid-Afrika]] na 'n demokrasie, deur aan die land se meerderheidsbevolking (swart mense) stemreg toe te ken. == Herkoms == Die familienaam ''De Klerk'', in Nederlands letterlik ''die klerk'', is afkomstig van ''Le Clerc'' / ''De Clercq'', en is van [[Franse Hugenote]]-oorsprong, soos ook menige ander [[Afrikaans]]e familiename. Sy oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die PUK vir CHO van 1923 tot 1928. F.W. de Klerk se broer, dr. [[Willem de Klerk]], was 'n akademikus en koerantredakteur. De Klerk kom uit 'n politiek georiënteerde gesin en is in [[Mayfair, Gauteng|Mayfair]], 'n voorstad van [[Johannesburg]] gebore, as die seun van voormalige senator en minister in die Suid-Afrikaanse regering [[Jan de Klerk]]. Sy moeder was [[Corrie de Klerk|Corrie Coetzer]] en sy tante [[Susan Strijdom]] was getroud met adv. [[Hans Strijdom]] ([[eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste minister]], 1954–1958). Sy ouma aan vaderskant was [[Aletta de Klerk]], 'n kleindogter van die stamouers van die familie van Rooy in Suid-Afrika en tweede vrou van ds. [[Willem Johannes de Klerk]]. .Demokrasie is 'n regeringsvorm waar die burgers van 'n land die mag het om hul eie leiers deur vrye verkiesings te kies. Dit is belangrik omdat dit menseregte beskerm, vryheid van spraak verseker, en verhoed dat leiers te veel mag kry. '''<big>GESKIEDENIS</big>''' FW. de klerk was president aan bewind die laaste paar jaar van apartheid en het onderhandel met die anc en saamgewerk met Nelson Mandela om apartheid te begin. FW de Klerk is op 18 Maart 1936 in Johannesburg, Transvaal,Mayfair, gebore Hy het uit 'n uiters politiek-georiënteerde gesin gekomSy vader was Jan de Klerk, 'n voormalige senator en kabinetminister wat ook vir 'n kort rukkie as staatspresident waargeneem het. Sy moeder was Corrie Coetzer Sy oom (getroud met sy tante Susan) was advokaat Hans Strijdom, wat van 1954 tot 1958 Eerste Minister was De Klerk het sewe keer binne sewe jaar van skool verander. Hy het uiteindelik aan die Hoërskool Monument in Krugersdorp gematrikuleer, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. De Klerk is in 1959 getroud met Marike Willemse, wat hy op universiteit ontmoet het. Hulle het drie kinders aangeneem: Jan, Willem en Susan.Hulle is in 1998 ná 'n huwelik van 38 jaar geskei, waarna De Klerk met Elita.Georgiadis getroud is.Die moord op Marike de Klerk in 2001 het veroorsaak dat hy slegte kritiek kry   == Studie == [[Beeld:Marike Willemse en FW de Klerk op universiteit.jpg|duimnael|links|220px|[[Marike de Klerk|Marike Willemse]] en haar aanstaande, FW de Klerk, verkoop ''Pukkies'' op universiteit, omstreeks 1956.]] Die de Klerk-gesin het gedurende sy kinderjare oor die land rondgetrek, en hy het sewe keer oor sewe jaar van skool verander.<ref name="Willem"/> Hy het uiteindelik 'n koshuisinwoner by die Hoërskool Monument in Krugersdorp geword, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. Hy was nietemin teleurgesteld om nie die vier onderskeidings te kry waarop hy gehoop het nie.<ref name="Willem"/> Hierna verwerf De Klerk die grade [[B.A.-graad|B.A.]] en LL.B. (''cum laude'') in [[1958]] aan die [[Potchefstroomse Universiteit]].<ref name="Willem">{{Cite book|author=De Klerk, Willem |year=1991| title=F.W. de Klerk: The Man in his Time.|location=Johannesburg|publisher= Jonathan Ball Publishers|pages=149-150|isbn= 978-0-947464-36-3}}.</ref> {{sfn|Glad|Blanton|1997|p=579}} Hy het later opgemerk dat hy tydens hierdie regsopleiding "gewoond geraak het om in terme van regsbeginsels te dink".{{sfn|de Klerk|1991|p=26}} Terwyl hy daar studeer het, word hy redakteur van die studentekoerant, ondervoorsitter van die studenteraad, en lid van die [[Afrikaanse Studentebond]] se nasionale uitvoerende raad.<ref name="Willem"/> Op universiteit is hy ingewy by die Broederbond, 'n geheime vereniging vir die Afrikaner sosiale elite.{{sfn|Glad|Blanton|1997|p=567}} Hierna sluit hy aan by 'n prokureursfirma in [[Vereeniging]] ([[Transvaal]]). Tussendeur sy regsloopbaan raak hy aktief in die politiek. Hy wys in [[1972]] 'n aanbod van sy alma mater van die hand om 'n professoraat in die regsfakulteit te aanvaar omdat hy toe reeds as Nasionale Party-lid vir Vereeniging in die parlement gedien het. In [[1969]] trou hy met [[Marike de Klerk|Marike Willemse]], die egpaar het twee seuns en 'n dogter gehad. == Politieke loopbaan == "FW", soos hy algemeen bekend staan, word op [[29 November]] [[1972]] tot volksraadslid verkies nadat hy 'n tussenverkiesing in [[Vereeniging (kiesafdeling)|Vereeniging]] gewen het, wat gehou is ná die uittrede van [[Blaar Coetzee]], wat die kiesafdeling vir die Nasionale Party verteenwoordig het van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|die 1958-verkiesing]] af. Hy het met 'n meerderheid van 2&nbsp;078 oor die VP se T. Roos geseëvier, terwyl die [[Herstigte Nasionale Party|HNP]]-kandidaat net 326 stemme gekry en dié van die [[Progressiewe Party|PP]] 192. De Klerk is in 1974 onbestrede verkies. In 1978 sluit die eerste minister, adv. [[John Vorster]], hom in die [[kabinet]] in. As [[minister]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en *Maatskaplike Welsyn en Pensioene onder premier [[John Vorster]] Onder Eerste minister [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en Sport en Ontspanning * Mynwese, Energie en Omgewingsbeplanning * Mineraal- en Energiesake * Binnelandse Sake * Nasionale Onderwys en Beplanning As minister van Nasionale Onderwys ondersteun De Klerk 'n beleid van segregasie op universiteitsvlak. Ná sy verkiesing in [[1982]] as leier van die Nasionale Party in Transvaal, handhaaf hy 'n konserwatiewe siening en is daar geen sprake dat hy voorspraak maak vir hervorming nie. Dit is egter bekend dat De Klerk 'n uitgesproke voorstander was van gelyke befondsing vir skoolopleiding. Ná verloop van 'n lang politieke loopbaan met 'n sterk konserwatiewe reputasie, plaas hy homself in 1989 aan die hoof van die ''verligte'' kamp binne die regerende party. In Februarie 1989 word De Klerk tot hoofleier van die Nasionale Party verkies, en uiteindelik tot Staatspresident op 14 September 1989, toe hy P.W. Botha deur 'n bloedlose magsoorname vervang het, ná die [[beroerte]] van Botha. De Klerk was van mening dat Botha psigies en fisies nie meer in staat was om die land te regeer nie. In sy eerste toespraak na aanvaarding van die Nasionale Party-leierskap spreek De Klerk hom uit ten gunste van 'n nierassige Suid-Afrika en onderhandeling omtrent verandering in die politieke toekoms van die land. [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|links|220px|De Klerk en Mandela skud hande tydens die jaarlikse byeenkoms van die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], 1992.]] Onder sy leiding word die verbanning van die [[African National Congress|ANC]] en ander linkse organisasies in Februarie [[1990]] opgehef en word die weg gebaan vir onderhandelinge wat lei tot die einde van [[apartheid]] en blanke minderheidsregering. Op [[10 Februarie]] [[1990]] kondig De Klerk aan dat [[Nelson Mandela]] die volgende dag uit die [[Victor Verster-gevangenis]] vrygelaat sal word. Hiermee is die weg gebaan vir 'n Grondwet vir Suid-Afrika ingevolge waarvan die grondslag van ''een mens, een stem'' aanvaar is. In 1990 het De Klerk opdrag gegee dat die kernwapenprogram waarmee Suid-Afrika besig was, beëindig moes word, wat in [[1991]] plaasgevind het. De Klerk en Mandela word in [[1993]] gesamentlik vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem vir hulle aandeel in die vreedsame beëindiging van apartheid.<ref>{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1993 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |access-date=6 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630194228/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mandela was egter nie gelukkig daarmee om die prys met De Klerk te deel nie. In April 1994 word 'n veelrassige verkiesing vir die eerste keer gehou. De Klerk het vooraf 'n grotendeels seremoniële en nie-mededingende presidensiële veldtog geveg, waarna Mandela onbetwisbaar verkies is as [[President van Suid-Afrika]]. De Klerk dien vir twee jaar as mede-uitvoerende Adjunkpresident in Mandela se regering, maar onttrek in Junie [[1996]] van die [[Regering van Nasionale Eenheid]] omdat sy rol (volgens hom) uitgespeel was. Sy aftrede uit aktiewe politiek volg in Augustus 1997, waarna hy hom sou distansieer van regeringsbeleid. In [[1999]] publiseer hy sy biografie onder die titel ''Die Laaste Trek – 'n Nuwe begin''. In [[2004]] kondig De Klerk aan dat hy die [[Nuwe Nasionale Party]] verlaat en 'n nuwe politieke tuiste gaan soek nadat die NNP sy samesmelting met die regerende [[ANC]] aangekondig het. == Kritiek op die beleid van De Klerk == [[Lêer:Secretary Clinton Meets With Former South African President F.W. de Klerk.jpg|duimnael|regs|280px|FW de Klerk en [[Hillary Clinton]] op sy besoek aan [[Washington, DC]].]] Benewens positiewe kritiek op die beleid en optrede van De Klerk is daar ook negatiewe kritiek. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy nie ’n federale staatsvorm gebaseer op taal en etnisiteit vir Suid-Afrika voorgestaan het nie. Dit was immers die bedoeling van sy voorganger [[P.W. Botha]] om Suid-Afrika in ’n [[federasie]] of [[konfederasie]] te omskep op basis van taal en etnisiteit, volgens die Switserse staatsmodel. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy in 1990 die destydse Suidwes-Afrika, wat deel van Suid-Afrika was, weggeskenk het sonder ’n mandaat van die kiesers. Dit terwyl duisende Suid-Afrikaners met hulle lewens moes betaal in grensoorloë. * Op 17 Maart [[1992]] is ’n referendum onder die kieserspubliek gehou oor die vraag of die regering moes voortgaan met onderhandelinge met die [[ANC]] al dan nie. Volgens De Klerk sou daar na afloop van die onderhandelinge ’n tweede referendum wees om die toekomstige staatsbestel goed/af te keur. De Klerk word daarvan beskuldig dat hy sy belofte oor ’n tweede referendum nie nagekom het nie en ’n oorgawe aan die ANC beklink het sonder 'n mandaat van die kiesers. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy binne 5 jaar na sy aanstelling, gedoen het wat geen een van sy voorgangers ooit sou waag nie (politieke- en militêre oorgawe), waarna hy vinnig die politieke toneel verlaat het. * De Klerk word daarvan beskuldig dat sy 'onderhandelinge' met die ANC niks anders as 'n 'oorgawe' was nie. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die eens magtige [[Nasionale Party]] na sy ondergang gelei het, want die kiesers het na die verkiesing van 1994 die party verwerp. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die oorsaak daarvan is dat reeds byna ’n miljoen blankes die land permanent verlaat het en dat hy verantwoordelik is vir die politieke chaos en die hoë vlakke van kriminaliteit in die land. * Die rede vir die agteruitgang van Afrikaans as amptelike taal, bestuurstaal, regstaal en onderwystaal word voor die voete van De Klerk gelê. * De Klerk word verder daarvan beskuldig dat, terwyl hy sy land se belange by die onderhandelingstafel moes verteenwoordig, sy aandag verdeeld was, en dat hy meer aandag aan 'n ander man se vrou gegee het, as aan sy rol as president van sy land (sien hieronder). == Egskeiding en latere lewe == Ook op sy privaat lewe was daar kritiek. Die sensasionele [[vervreemding]] en uiteindelike egskeiding van sy vrou [[Marike de Klerk|Marike]] in Oktober [[1998]], na 'n huwelik van 38 jaar, gevolg deur sy daaropvolgende skielike troue met [[Elita Georgiades]], was vir baie mense 'n skok. Laasgenoemde was die vrou van 'n [[Griekeland|Griekse]] skeepsmagnaat wat na bewering die Nasionale Party finansieel gesteun het. De Klerk het as gas van die magnaat met Elita bevriend geraak tydens funksies en 'n liefdesverhouding het ontstaan. Nog groter was die skok met die bekendmaking op 4 Desember [[2001]] van die moord op Marike de Klerk deur die sekuriteitswag Luyanda Mboniswa op 3 Desember 2001. Hiervoor is Mboniswa op 15 Mei 2003 twee keer lewenslank gevonnis. In [[2006]] beleef de Klerk se gesondheid 'n terugslag met die verwydering van 'n kwaadaardige gewas in die kolon wat ontdek is tydens 'n mediese ondersoek op [[3 Junie]]. Sy toestand het verder versleg en hy het asemhalingsprobleme ontwikkel as gevolg van infeksie. De Klerk het egter goed herstel en daarna talle wêreldreise onderneem en tientalle toesprake gelewer. De Klerk het gereeld kritiek gelewer op die beleid van die huidige Suid-Afrikaanse regering. Hy het dit veral gehad oor regstellende aksie en ook die hoë vlakke van misdaad. Hy was ook in Desember 2008 van mening dat Suid-Afrika militêr moes ingryp teen die bewind van pres. [[Robert Mugabe]] in [[Zimbabwe]], weens menseregte-vergrype en omdat Mugabe nie wou uittree nie. De Klerk was voorsitter van die F.W. de Klerk-stigting vir vrede en 'n erelid van die "Klub van Rome". == Herinnering == De Klerk sal onthou word as die man wat 'n omwenteling teweeggebring het in die Suid-Afrikaanse politieke landskap. De Klerk sal ook onthou word as die man wat aanvanklik konserwatief was en vir wie die beskerming van groepskulture in Suid-Afrika baie belangrik was. Aanvanklik het de Klerk ook met die ANC onderhandel oor die beskerming van hierdie groepskulture, maar hy is deur die ANC die mond gesnoer. In 1990 het niemand verwag dat De Klerk so ver sou gaan in sy 'onderhandeling' met die ANC nie. Hy is daarom ná die verkiesing van 1994 deur die blanke kieserspubliek verwerp en uit die politieke toneel verstoot. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == {{Refbegin|33em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allen |first=John |title=Rabble-Rouser for Peace: The Authorised Biography of Desmond Tutu |year=2006 |publisher=Rider |location=London |isbn=978-1-84604-064-1 }} *{{cite book |last=de Klerk |first=Willem |year=1991 |title=F. W. de Klerk: The Man in his Time |location=Johannesburg |publisher=Jonathan Ball Publishers |isbn=978-0-947464-36-3 }} *{{cite journal |last1=Glad |first1=Betty |last2=Blanton |first2=Robert |title=F. W. de Klerk and Nelson Mandela: A Study in Cooperative Transformational Leadership |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1997 |volume=27 |issue=3 |pages=565–590 |jstor=27551769 }} *{{Cite book|last=Sampson |first=Anthony |title=Mandela: The Authorised Biography |publisher=HarperCollins |location=London |year=2011 |orig-year=1999 |isbn=978-0-00-743797-9 }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend)|voor=[[Pieter Willem Botha]]|na=[[Nelson Mandela]]<br />''as [[president van Suid-Afrika]]''|jare=1989–1994}} {{opvolgboks|titel=[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Thabo Mbeki]]|jare=1994–1996<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]}} {{eindboks}} {{Presidente van Suid-Afrika}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Klerk, Frederik Willem}} [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van sport en ontspanning]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] 6clowg07wvq5p16vwnfruvtuq5q6fcp 2923247 2923246 2026-08-09T15:05:06Z 기나ㅏㄴ 145451 Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-43417-26|~2026-43417-26]] ([[User talk:~2026-43417-26|talk]]) to last version by SpesBona: reverting vandalism 2815907 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Willem de Klerk [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]] | beeld = F. W. de Klerk 2012.jpg | beeldonderskrif = | orde = 7de [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend) | termynaanvang = [[15 Augustus]] [[1989]] | termyneinde = [[9 Mei]] [[1994]] | voorganger = [[Pieter Willem Botha]] | opvolger = [[Nelson Mandela]]<br />{{nowrap|as [[president van Suid-Afrika]]}} | geboortedatum = {{geboortedatum|1936|3|18|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2021|11|11|1936|3|18|df=y}} | sterfteplek = [[Fresnaye]], [[Kaapstad]] | party = [[Nasionale Party]] | orde2 = [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]'' | termynaanvang2 = [[10 Mei]] [[1994]] | termyneinde2 = [[30 Junie]] [[1996]] | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = ''Amp geskep''<br />[[Alwyn Schlebusch]]<br />''as adjunk-staatspresident van Suid-Afrika, 1981–1984'' | opvolger2 = [[Thabo Mbeki]] (alleenlik)<br />[[Jacob Zuma]] | ouers = [[Jan de Klerk]] (vader) | eggenoot = [[Marike de Klerk|Marike Willemse]] (1959–1998 geskei)<br />Elita Georgiadis (1998–2021 sy dood) | kinders = Jan de Klerk, Willem de Klerk, Susan de Klerk | alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O.]] | religie = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]] | handtekening = FW DeKlerk sign.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = [[Nobelprys vir Vrede]] (1993) }} '''Frederik Willem de Klerk''' ([[18 Maart]] [[1936]], [[Johannesburg]] – [[11 November]] [[2021]], [[Kaapstad]])<ref name=“death”> {{cite news|url=https://www.news24.com/amp/news24/southafrica/news/breaking-former-president-fw-de-klerk-85-has-died-20211111|title=Former President FW de Klerk (85) has died|date=11 November 2021}}</ref> was die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] vanaf September [[1989]] tot April [[1994]], en vanaf Februarie 1989 tot September [[1997]] ook leier van die [[Nasionale Party]], wat later die [[Nuwe Nasionale Party]] geword het. Hy is veral bekend vir sy politieke rolvervulling in die beëindiging van [[apartheid]] en die transformasie van [[Suid-Afrika]] na 'n demokrasie, deur aan die land se meerderheidsbevolking (swart mense) stemreg toe te ken. == Herkoms == Die familienaam ''De Klerk'', in Nederlands letterlik ''die klerk'', is afkomstig van ''Le Clerc'' / ''De Clercq'', en is van [[Franse Hugenote]]-oorsprong, soos ook menige ander [[Afrikaans]]e familiename. Sy oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die PUK vir CHO van 1923 tot 1928. F.W. de Klerk se broer, dr. [[Willem de Klerk]], was 'n akademikus en koerantredakteur. De Klerk kom uit 'n politiek georiënteerde gesin en is in [[Mayfair, Gauteng|Mayfair]], 'n voorstad van [[Johannesburg]] gebore, as die seun van voormalige senator en minister in die Suid-Afrikaanse regering [[Jan de Klerk]]. Sy moeder was [[Corrie de Klerk|Corrie Coetzer]] en sy tante [[Susan Strijdom]] was getroud met adv. [[Hans Strijdom]] ([[eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste minister]], 1954–1958). Sy ouma aan vaderskant was [[Aletta de Klerk]], 'n kleindogter van die stamouers van die familie van Rooy in Suid-Afrika en tweede vrou van ds. [[Willem Johannes de Klerk]]. == Studie == [[Beeld:Marike Willemse en FW de Klerk op universiteit.jpg|duimnael|links|220px|[[Marike de Klerk|Marike Willemse]] en haar aanstaande, FW de Klerk, verkoop ''Pukkies'' op universiteit, omstreeks 1956.]] Die de Klerk-gesin het gedurende sy kinderjare oor die land rondgetrek, en hy het sewe keer oor sewe jaar van skool verander.<ref name="Willem"/> Hy het uiteindelik 'n koshuisinwoner by die Hoërskool Monument in Krugersdorp geword, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. Hy was nietemin teleurgesteld om nie die vier onderskeidings te kry waarop hy gehoop het nie.<ref name="Willem"/> Hierna verwerf De Klerk die grade [[B.A.-graad|B.A.]] en LL.B. (''cum laude'') in [[1958]] aan die [[Potchefstroomse Universiteit]].<ref name="Willem">{{Cite book|author=De Klerk, Willem |year=1991| title=F.W. de Klerk: The Man in his Time.|location=Johannesburg|publisher= Jonathan Ball Publishers|pages=149-150|isbn= 978-0-947464-36-3}}.</ref> {{sfn|Glad|Blanton|1997|p=579}} Hy het later opgemerk dat hy tydens hierdie regsopleiding "gewoond geraak het om in terme van regsbeginsels te dink".{{sfn|de Klerk|1991|p=26}} Terwyl hy daar studeer het, word hy redakteur van die studentekoerant, ondervoorsitter van die studenteraad, en lid van die [[Afrikaanse Studentebond]] se nasionale uitvoerende raad.<ref name="Willem"/> Op universiteit is hy ingewy by die Broederbond, 'n geheime vereniging vir die Afrikaner sosiale elite.{{sfn|Glad|Blanton|1997|p=567}} Hierna sluit hy aan by 'n prokureursfirma in [[Vereeniging]] ([[Transvaal]]). Tussendeur sy regsloopbaan raak hy aktief in die politiek. Hy wys in [[1972]] 'n aanbod van sy alma mater van die hand om 'n professoraat in die regsfakulteit te aanvaar omdat hy toe reeds as Nasionale Party-lid vir Vereeniging in die parlement gedien het. In [[1969]] trou hy met [[Marike de Klerk|Marike Willemse]], die egpaar het twee seuns en 'n dogter gehad. == Politieke loopbaan == "FW", soos hy algemeen bekend staan, word op [[29 November]] [[1972]] tot volksraadslid verkies nadat hy 'n tussenverkiesing in [[Vereeniging (kiesafdeling)|Vereeniging]] gewen het, wat gehou is ná die uittrede van [[Blaar Coetzee]], wat die kiesafdeling vir die Nasionale Party verteenwoordig het van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|die 1958-verkiesing]] af. Hy het met 'n meerderheid van 2&nbsp;078 oor die VP se T. Roos geseëvier, terwyl die [[Herstigte Nasionale Party|HNP]]-kandidaat net 326 stemme gekry en dié van die [[Progressiewe Party|PP]] 192. De Klerk is in 1974 onbestrede verkies. In 1978 sluit die eerste minister, adv. [[John Vorster]], hom in die [[kabinet]] in. As [[minister]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en *Maatskaplike Welsyn en Pensioene onder premier [[John Vorster]] Onder Eerste minister [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en Sport en Ontspanning * Mynwese, Energie en Omgewingsbeplanning * Mineraal- en Energiesake * Binnelandse Sake * Nasionale Onderwys en Beplanning As minister van Nasionale Onderwys ondersteun De Klerk 'n beleid van segregasie op universiteitsvlak. Ná sy verkiesing in [[1982]] as leier van die Nasionale Party in Transvaal, handhaaf hy 'n konserwatiewe siening en is daar geen sprake dat hy voorspraak maak vir hervorming nie. Dit is egter bekend dat De Klerk 'n uitgesproke voorstander was van gelyke befondsing vir skoolopleiding. Ná verloop van 'n lang politieke loopbaan met 'n sterk konserwatiewe reputasie, plaas hy homself in 1989 aan die hoof van die ''verligte'' kamp binne die regerende party. In Februarie 1989 word De Klerk tot hoofleier van die Nasionale Party verkies, en uiteindelik tot Staatspresident op 14 September 1989, toe hy P.W. Botha deur 'n bloedlose magsoorname vervang het, ná die [[beroerte]] van Botha. De Klerk was van mening dat Botha psigies en fisies nie meer in staat was om die land te regeer nie. In sy eerste toespraak na aanvaarding van die Nasionale Party-leierskap spreek De Klerk hom uit ten gunste van 'n nierassige Suid-Afrika en onderhandeling omtrent verandering in die politieke toekoms van die land. [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|links|220px|De Klerk en Mandela skud hande tydens die jaarlikse byeenkoms van die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], 1992.]] Onder sy leiding word die verbanning van die [[African National Congress|ANC]] en ander linkse organisasies in Februarie [[1990]] opgehef en word die weg gebaan vir onderhandelinge wat lei tot die einde van [[apartheid]] en blanke minderheidsregering. Op [[10 Februarie]] [[1990]] kondig De Klerk aan dat [[Nelson Mandela]] die volgende dag uit die [[Victor Verster-gevangenis]] vrygelaat sal word. Hiermee is die weg gebaan vir 'n Grondwet vir Suid-Afrika ingevolge waarvan die grondslag van ''een mens, een stem'' aanvaar is. In 1990 het De Klerk opdrag gegee dat die kernwapenprogram waarmee Suid-Afrika besig was, beëindig moes word, wat in [[1991]] plaasgevind het. De Klerk en Mandela word in [[1993]] gesamentlik vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem vir hulle aandeel in die vreedsame beëindiging van apartheid.<ref>{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1993 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |access-date=6 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630194228/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mandela was egter nie gelukkig daarmee om die prys met De Klerk te deel nie. In April 1994 word 'n veelrassige verkiesing vir die eerste keer gehou. De Klerk het vooraf 'n grotendeels seremoniële en nie-mededingende presidensiële veldtog geveg, waarna Mandela onbetwisbaar verkies is as [[President van Suid-Afrika]]. De Klerk dien vir twee jaar as mede-uitvoerende Adjunkpresident in Mandela se regering, maar onttrek in Junie [[1996]] van die [[Regering van Nasionale Eenheid]] omdat sy rol (volgens hom) uitgespeel was. Sy aftrede uit aktiewe politiek volg in Augustus 1997, waarna hy hom sou distansieer van regeringsbeleid. In [[1999]] publiseer hy sy biografie onder die titel ''Die Laaste Trek – 'n Nuwe begin''. In [[2004]] kondig De Klerk aan dat hy die [[Nuwe Nasionale Party]] verlaat en 'n nuwe politieke tuiste gaan soek nadat die NNP sy samesmelting met die regerende [[ANC]] aangekondig het. == Kritiek op die beleid van De Klerk == [[Lêer:Secretary Clinton Meets With Former South African President F.W. de Klerk.jpg|duimnael|regs|280px|FW de Klerk en [[Hillary Clinton]] op sy besoek aan [[Washington, DC]].]] Benewens positiewe kritiek op die beleid en optrede van De Klerk is daar ook negatiewe kritiek. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy nie ’n federale staatsvorm gebaseer op taal en etnisiteit vir Suid-Afrika voorgestaan het nie. Dit was immers die bedoeling van sy voorganger [[P.W. Botha]] om Suid-Afrika in ’n [[federasie]] of [[konfederasie]] te omskep op basis van taal en etnisiteit, volgens die Switserse staatsmodel. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy in 1990 die destydse Suidwes-Afrika, wat deel van Suid-Afrika was, weggeskenk het sonder ’n mandaat van die kiesers. Dit terwyl duisende Suid-Afrikaners met hulle lewens moes betaal in grensoorloë. * Op 17 Maart [[1992]] is ’n referendum onder die kieserspubliek gehou oor die vraag of die regering moes voortgaan met onderhandelinge met die [[ANC]] al dan nie. Volgens De Klerk sou daar na afloop van die onderhandelinge ’n tweede referendum wees om die toekomstige staatsbestel goed/af te keur. De Klerk word daarvan beskuldig dat hy sy belofte oor ’n tweede referendum nie nagekom het nie en ’n oorgawe aan die ANC beklink het sonder 'n mandaat van die kiesers. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy binne 5 jaar na sy aanstelling, gedoen het wat geen een van sy voorgangers ooit sou waag nie (politieke- en militêre oorgawe), waarna hy vinnig die politieke toneel verlaat het. * De Klerk word daarvan beskuldig dat sy 'onderhandelinge' met die ANC niks anders as 'n 'oorgawe' was nie. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die eens magtige [[Nasionale Party]] na sy ondergang gelei het, want die kiesers het na die verkiesing van 1994 die party verwerp. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die oorsaak daarvan is dat reeds byna ’n miljoen blankes die land permanent verlaat het en dat hy verantwoordelik is vir die politieke chaos en die hoë vlakke van kriminaliteit in die land. * Die rede vir die agteruitgang van Afrikaans as amptelike taal, bestuurstaal, regstaal en onderwystaal word voor die voete van De Klerk gelê. * De Klerk word verder daarvan beskuldig dat, terwyl hy sy land se belange by die onderhandelingstafel moes verteenwoordig, sy aandag verdeeld was, en dat hy meer aandag aan 'n ander man se vrou gegee het, as aan sy rol as president van sy land (sien hieronder). == Egskeiding en latere lewe == Ook op sy privaat lewe was daar kritiek. Die sensasionele [[vervreemding]] en uiteindelike egskeiding van sy vrou [[Marike de Klerk|Marike]] in Oktober [[1998]], na 'n huwelik van 38 jaar, gevolg deur sy daaropvolgende skielike troue met [[Elita Georgiades]], was vir baie mense 'n skok. Laasgenoemde was die vrou van 'n [[Griekeland|Griekse]] skeepsmagnaat wat na bewering die Nasionale Party finansieel gesteun het. De Klerk het as gas van die magnaat met Elita bevriend geraak tydens funksies en 'n liefdesverhouding het ontstaan. Nog groter was die skok met die bekendmaking op 4 Desember [[2001]] van die moord op Marike de Klerk deur die sekuriteitswag Luyanda Mboniswa op 3 Desember 2001. Hiervoor is Mboniswa op 15 Mei 2003 twee keer lewenslank gevonnis. In [[2006]] beleef de Klerk se gesondheid 'n terugslag met die verwydering van 'n kwaadaardige gewas in die kolon wat ontdek is tydens 'n mediese ondersoek op [[3 Junie]]. Sy toestand het verder versleg en hy het asemhalingsprobleme ontwikkel as gevolg van infeksie. De Klerk het egter goed herstel en daarna talle wêreldreise onderneem en tientalle toesprake gelewer. De Klerk het gereeld kritiek gelewer op die beleid van die huidige Suid-Afrikaanse regering. Hy het dit veral gehad oor regstellende aksie en ook die hoë vlakke van misdaad. Hy was ook in Desember 2008 van mening dat Suid-Afrika militêr moes ingryp teen die bewind van pres. [[Robert Mugabe]] in [[Zimbabwe]], weens menseregte-vergrype en omdat Mugabe nie wou uittree nie. De Klerk was voorsitter van die F.W. de Klerk-stigting vir vrede en 'n erelid van die "Klub van Rome". == Herinnering == De Klerk sal onthou word as die man wat 'n omwenteling teweeggebring het in die Suid-Afrikaanse politieke landskap. De Klerk sal ook onthou word as die man wat aanvanklik konserwatief was en vir wie die beskerming van groepskulture in Suid-Afrika baie belangrik was. Aanvanklik het de Klerk ook met die ANC onderhandel oor die beskerming van hierdie groepskulture, maar hy is deur die ANC die mond gesnoer. In 1990 het niemand verwag dat De Klerk so ver sou gaan in sy 'onderhandeling' met die ANC nie. Hy is daarom ná die verkiesing van 1994 deur die blanke kieserspubliek verwerp en uit die politieke toneel verstoot. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == {{Refbegin|33em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allen |first=John |title=Rabble-Rouser for Peace: The Authorised Biography of Desmond Tutu |year=2006 |publisher=Rider |location=London |isbn=978-1-84604-064-1 }} *{{cite book |last=de Klerk |first=Willem |year=1991 |title=F. W. de Klerk: The Man in his Time |location=Johannesburg |publisher=Jonathan Ball Publishers |isbn=978-0-947464-36-3 }} *{{cite journal |last1=Glad |first1=Betty |last2=Blanton |first2=Robert |title=F. W. de Klerk and Nelson Mandela: A Study in Cooperative Transformational Leadership |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1997 |volume=27 |issue=3 |pages=565–590 |jstor=27551769 }} *{{Cite book|last=Sampson |first=Anthony |title=Mandela: The Authorised Biography |publisher=HarperCollins |location=London |year=2011 |orig-year=1999 |isbn=978-0-00-743797-9 }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend)|voor=[[Pieter Willem Botha]]|na=[[Nelson Mandela]]<br />''as [[president van Suid-Afrika]]''|jare=1989–1994}} {{opvolgboks|titel=[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Thabo Mbeki]]|jare=1994–1996<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]}} {{eindboks}} {{Presidente van Suid-Afrika}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Klerk, Frederik Willem}} [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van sport en ontspanning]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] nppb4eksu7lqc3zd2vcabnxboyfarky 14 6033 2923319 2911422 2026-08-09T19:37:14Z SpesBona 2720 Spogartikels in hierdie afdeling hersien 2923319 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ __NOTOC__ <div style="padding: 5px; border:solid 1px #2a83e0; background-color:#fafafe;"> <div style="padding: 3px; text-align: justify; vertical-align: baseline;"> <div style="background:#fafafe; color:#1a53a0; font-family:Arial; letter-spacing: 4px; word-spacing: 3px; border-bottom: 1px solid #aaa; font-size: 22pt; padding:5x; padding-bottom: 4px; padding:10px;">'''Sterrekunde'''</div> <div style="position: relative; top: -75px;">[[Lêer:Crystal Project konquest.png|regs|200px]]</div> '''[[Sterrekunde]]''' (ook genoem "astronomie") is die wetenskaplike studie van hemelliggame (soos [[ster]]re, [[planeet|planete]], [[komeet|komete]] en [[sterrestelsel]]s) en ander verskynsels buite die [[Aarde se atmosfeer]]. Dit konsentreer op die evolusie, [[fisika]], [[chemie]], weerkunde en beweging van hemelliggame, asook die vorming en ontwikkeling van die heelal. Hierdie kategorie bevat al die artikels op Wikipedia wat verwant is aan sterrekunde: reg onder vind u die subkategorieë met verwante artikels en onderaan artikels wat nie tot enige subkategorie behoort nie. : {{Hoofartikel}} <div style="padding:3px; font-size:13pt; font-family:Georgia; font-weight:bold; border-bottom: 1px dashed #000000">[[Lêer:Cscr-featured.svg|20px]] Spogartikels in hierdie afdeling</div> <div style="font-size: 8pt; padding:1em;"> [[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Reusebotsingshipotese]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]]</div> {{CommonsKategorie-inlyn|Astronomy|Sterrekunde}} </div> </div> [[Kategorie:Natuurwetenskap]] carw803jybj07y5jbendutw24gd5wx3 0 7549 2923486 2136859 2026-08-10T10:36:19Z Sobaka 328 Nie meer wees nie 2923486 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Monsieur Ibrahim | beeld = | regisseur = [[François Dupeyron]] | produksieleier = | vervaardiger = [[Laurent Pétin]]<br />[[Michèle Pétin]] | geskryf_deur = François Dupeyron<br />'''Draaiboek en Roman:'''<br />[[Éric-Emmanuel Schmitt]] | verteller = | met = [[Omar Sharif]]<br />[[Pierre Boulanger]]<br />[[Gilbert Melki]]<br />[[Isabelle Renauld]]<br />[[Lola Naymark]]<br />[[Isabelle Adjani]] | musiek = | kinematografie = [[Rémy Chevrin]] | redigeerder = [[Dominique Faysse]] | ateljee = | verspreider = [[Sony Pictures Classics]] (VSA) | vrygestel = 17 September 2003 | speeltyd = 94 min | land = [[Frankryk]] | taal = [[Frans]] | begroting = $11,576,431 <ref>http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monsieuribrahim.htm</ref> | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0329388 }} '''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran''' (2003, Afrikaans '''Meneer Ibrahim en die blomme van die Koraan''') is op die gelyknamige boek deur die Franse skrywer [[Éric-Emmanuel Schmitt]] gebaseer. Die regisseur [[François Dupeyron]] skep met sy film 'n pleidooi vir verdraagsaamheid en 'n inleiding tot die filosofie van die [[soefisme]]. [[Omar Sharif]] ontvang vir sy rol die toekenning [[César]] en die prys vir die beste hoofrolspeler by die filmfees van [[Venesië]]. {{Pretbederwer}} Moïses (genoem Momo, [[Pierre Boulanger]]) is 'n jong Joodse seun wat teen die einde van die vyftigerjare in die agterbuurte van die [[Parys]]e Bloustraat grootword. Die seun kry hoegenaamd geen liefde van sy depressiewe vader nie, en sy enigste vermaak is om met die prostitute van sy straat te vry. Om dit te kan bekostig, steel hy gereeld iets in die kruidenierswinkel van Meneer Ibrahim ([[Omar Sharif]]), 'n Turkse immigrant wat as die "Arabier" bekend staan. Ibrahim duld die diefstalle stilletjies en begin om die seun iets oor die geheime van geluk te leer. Momo leer dinge soos hoe om aan [[Brigitte Bardot]] 'n peperduur botteltjie sodawater te verkoop of wat 'n glimlag kan bewerkstellig. <!--Dink ek is wat jy wou sê?--> Vir Meneer Ibrahim is die [[Koran]] 'n bron van geluk en wysheid. Ná die selfmoord van Momo se vader, neem Ibrahim Momo as sy seun aan. Hy koop 'n sportkar en Momo vergesel hom dwarsdeur [[Europa]] sodat Meneer Ibrahim nog 'n keer sy Turkse vaderland kan sien. == Eksterne skakels == *[http://www.imdb.com/title/tt0329388/ Meneer Ibrahim en die blomme van die Koran] by die [http://www.imdb.com/ ''Internet Movie Database''] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Dramarolprente]] [[Kategorie:Franse rolprente]] 6m1sukzl7twp7i2slys2ik2ejchk5tj 2923489 2923486 2026-08-10T10:48:53Z Sobaka 328 kursief 2923489 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Monsieur Ibrahim | beeld = | regisseur = [[François Dupeyron]] | produksieleier = | vervaardiger = [[Laurent Pétin]]<br />[[Michèle Pétin]] | geskryf_deur = François Dupeyron<br />'''Draaiboek en Roman:'''<br />[[Éric-Emmanuel Schmitt]] | verteller = | met = [[Omar Sharif]]<br />[[Pierre Boulanger]]<br />[[Gilbert Melki]]<br />[[Isabelle Renauld]]<br />[[Lola Naymark]]<br />[[Isabelle Adjani]] | musiek = | kinematografie = [[Rémy Chevrin]] | redigeerder = [[Dominique Faysse]] | ateljee = | verspreider = [[Sony Pictures Classics]] (VSA) | vrygestel = 17 September 2003 | speeltyd = 94 min | land = [[Frankryk]] | taal = [[Frans]] | begroting = $11,576,431 <ref>http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monsieuribrahim.htm</ref> | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0329388 }} '''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran''' (2003, Afrikaans '''Meneer Ibrahim en die blomme van die Koraan''') is op die gelyknamige boek deur die Franse skrywer [[Éric-Emmanuel Schmitt]] gebaseer. Die regisseur [[François Dupeyron]] skep met sy film 'n pleidooi vir verdraagsaamheid en 'n inleiding tot die filosofie van die [[soefisme]]. [[Omar Sharif]] ontvang vir sy rol die toekenning [[César]] en die prys vir die beste hoofrolspeler by die filmfees van [[Venesië]]. {{Pretbederwer}} Moïses (genoem Momo, [[Pierre Boulanger]]) is 'n jong Joodse seun wat teen die einde van die vyftigerjare in die agterbuurte van die [[Parys]]e Bloustraat grootword. Die seun kry hoegenaamd geen liefde van sy depressiewe vader nie, en sy enigste vermaak is om met die prostitute van sy straat te vry. Om dit te kan bekostig, steel hy gereeld iets in die kruidenierswinkel van Meneer Ibrahim ([[Omar Sharif]]), 'n Turkse immigrant wat as die "Arabier" bekend staan. Ibrahim duld die diefstalle stilletjies en begin om die seun iets oor die geheime van geluk te leer. Momo leer dinge soos hoe om aan [[Brigitte Bardot]] 'n peperduur botteltjie sodawater te verkoop of wat 'n glimlag kan bewerkstellig. <!--Dink ek is wat jy wou sê?--> Vir Meneer Ibrahim is die [[Koran]] 'n bron van geluk en wysheid. Ná die selfmoord van Momo se vader, neem Ibrahim Momo as sy seun aan. Hy koop 'n sportkar en Momo vergesel hom dwarsdeur [[Europa]] sodat Meneer Ibrahim nog 'n keer sy Turkse vaderland kan sien. == Eksterne skakels == *[http://www.imdb.com/title/tt0329388/ Meneer Ibrahim en die blomme van die Koran] by die [http://www.imdb.com/ ''Internet Movie Database''] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Dramarolprente]] [[Kategorie:Franse rolprente]] 3mptayv6h1hy40axapqxmg8xyzhoxsi 0 7632 2923355 2915886 2026-08-09T20:43:07Z Pynappel 70858 /* Drankmisbruik en gesondheidsprobleme */ 2923355 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = D.J. Opperman | bynaam = | beeld = DJ Opperman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = D.J. Opperman omstreeks 1960. | geboortenaam = Diederik Johannes Opperman | geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|9|29}} | geboorteplek = [[Dundee]], [[Natal (provinsie)|Natal]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|9|29|1985|9|22}} | sterfteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Digter en dramaturg | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1947, 1956, 1969 en 1980)<br />[[Hofmeyrprys]] (1954, 1956, 1966 en 1980)<br />[[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys vir Letterkunde]] (1964 en 1980)<br />Drie-Eeue Stigting-prys (1956)<br />Louis Luyt-prys (1980)<br />Gustav Preller-prys vir literêre kritiek (1985) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Diederik Johannes Opperman''' (1914–1985) was 'n professor in [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. As [[Afrikaanse Digters|Afrikaanse digter]] en [[dramaturg]] verower hy die [[Hertzogprys]] vir beide [[poësie]] en [[drama]].<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Opperman,_Diederik_Johannes{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:DJ Opperman 1960 Universiteit van Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|D.J. Opperman aanvaar in 1960 die professoraat in Afrikaanse letterkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hier hou hy op 26 Februarie daardie jaar die lesing "Kolporteur en kunstenaar", sy eerste openbare optrede in sy nuwe hoedanigheid.]] Diederik Johannes Opperman is op [[29 September]] [[1914]] op die familieplaas Geduld nr. 2 naby Dannhauser in die distrik [[Dundee]] in [[Natal (provinsie)|Natal]] gebore.<ref>Kannemeyer, J.C. “D.J. Opperman: ’n Biografie” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986</ref><ref name=":0">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/opperman.html</ref> Hy is die oudste van agt kinders, vyf seuns en drie dogters (van wie een vroeg oorlede is), van Diederik Johannes Opperman ([[5 Junie]] [[1891]] – [[20 Mei]] [[1943]]) en Heila Susanna Magdalena Botha ([[13 November]] [[1892]] – [[27 Augustus]] [[1956]]). Sy broers was Hermanus Lambertus (Maans) (gebore 1917), Louis Petrus (1923), Christiaan Christoffel (Chris) (1926) en Jacobus Abraham (Koos) (1930) en sy susters was Elizabeth Margaretha (Liz) (1918), Louisa Petronella (1920–1921) en Violetta Susanna (Vi) (1921). Sy vader slaag slegs standerd ses, maar was ’n skrander man wat weens gebrek aan geleerdheid nooit sy volle potensiaal verwesenlik het nie. Hy is aanvanklik boer op die familieplaas en later spoorwegwerker en versekeringsagent van beroep, maar was geïnteresseerd in die Oosterse wysbegeerte en die spiritisme en het in sy vrye tyd geskilder. Die gesin verhuis gereeld as gevolg van die vader se beroepsveranderinge. Dirk se eerste lewensjare bring hy op sy grootvader se plaas Stedham deur, naby die sendingstasie [[Glückstad]] in die distrik [[Vryheid]] in [[Natal]]. Weens die gesukkel om ’n lewe as boer te maak, verhuis die gesin in 1917 na [[Ladysmith]], waar sy vader se broer Chris reeds as spoorwegamptenaar werk en sy vader ook in hierdie amp by hom aansluit. In 1918 verhuis hulle na sy moeder se familiedorp [[Memel, Vrystaat|Memel]] in die [[Vrystaat]], waar die vader as [[grofsmid]] werk. Vanaf 1921 bly hulle op New Formosa, ’n klein spoorweghalte naby [[Estcourt]] in Natal, waar sy vader stasievoorman is. Aanvanklik gaan Dirk in Engels skool op Estcourt, en in 1922 verhuis die gesin na Hart’s Hill naby [[Colenso]], waar hy hier ook in Engels sy skoolopleiding voortsit. In 1923 verhuis hulle na Colenso self, waar sy pa steeds in diens van die spoorweë staan. Reeds as jong kind kom Dirk in aanraking met die taal en kultuur van die [[Zoeloes]] en [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]], en leer hy hul leefwyse en wêreld intiem ken. Op elfjarige ouderdom word hy ernstig siek aan maagkoors en draai by die dood om. Hy bring etlike maande in die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] hospitaal in [[Pietermaritzburg]] deur. Weens ’n hartkwaal is sy vader in 1926 verplig om sy werk by die spoorweë op te sê en om die huis in Colenso te verkoop. Die gesin verhuis dan na Estcourt, waar sy vader as versekeringsagent begin werk en Dirk sy standerd ses voltooi. In 1929 verhuis hulle na [[Frere]], waar sy vader sy versekeringswerk voortsit. Dirk word as gevolg van die depressie toestande gedwing om sy skoolopleiding te onderbreek en ’n tyd saam met sy broer Maans op ’n kleinhoewe in die dorp met koeie, hoenders en groente te “boer”. Aan die einde van 1930 verhuis die gesin na Vryheid in Natal, waar sy vader op ’n kommissiebasis as ’n agent vir African Homes Trust werk. Vanaf 1931 gaan Dirk dan as ryper leerling na die dubbelmedium Hoërskool Vryheid waar [[P.C. Schoonees]] die skoolhoof is en hy vir die eerste keer gedeeltelike onderrig in Afrikaans ontvang. Schoonees word sy Afrikaans onderwyser, wat sy leerlinge se insig in die letterkunde verdiep en só ’n liefde daarvoor by hulle aankweek. Dirk begin reeds op Colenso om gediggies in Engels te skryf, maar op Vryheid begin hy meer ernstig dig en skryf verskeie gedigte in Afrikaans. Gerard (Koos) Boonstra gee onderrig in [[Wetenskap]] op Vryheid. Boonstra het ’n uitgesproke Darwinistiese oortuiging, skeptiese en kritiese ingesteldheid teenoor die Kerk en opstandige gesindheid teenoor die Regering. Hierdie eienskappe oefen groot invloed uit op die ontwikkeling van Dirk se rasionele denke en hy begin belangstel in die deterministiese denke van die evolusieleer. Aangesien die Oppermangesin dit altyd maar skraps gehad het, staan Boonstra hom later finansieel by met sy studies vir sy meestersgraad. Aan die einde van 1934 lê hy die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van Suid-Afrika]] af en behaal die beste uitslag in die Hoër Taalbondeksamen, wat aan hom ’n onderwyslening besorg waarmee hy sy studies kon voortsit. === Verdere studie en begin van loopbaan === [[Lêer:P du P Grobler.jpg|duimnael|regs|180px|Die letterkundige kritikus [[P. du P. Grobler]].]] In 1935 gaan Dirk na die [[Natalse Universiteitskollege]] in Pietermaritzburg waar hy aanvanklik in die University Lodge koshuis tuisgaan en in sy derde jaar privaat loseer. Aan hierdie universiteit het [[G.S. Nienaber]] as dosent ’n stimulerende invloed op hom en moedig hom as digter aan. Hy is ook bevriend met Jan Scannell, [[C.J.M. Nienaber]], [[Sheila Cussons]], P. du P. Grobler en [[M.J. Harris]]. Tydens universiteitsvakansies werk hy as [[vragmotorbestuurder]] van die klipbrekers by die munisipale gruisgat. Vanaf 1936 dien hy in die redaksie en in 1938 is hy redakteur van ''Natal University College Magazine'', terwyl hy in 1936 ook stigter en sekretaris en in 1937 voorsitter is van die Afrikaanse Kultuurklub. Dirk behaal in 1937 die B.A.-graad met [[Hollands]] (soos Afrikaans-Nederlands in daardie tyd bekend was), [[Geskiedenis]] en [[Sielkunde]] as hoofvakke. In 1938 studeer hy aan sy Hoër Onderwysdiploma, wat hy die einde van die jaar met onderskeiding verwerf, en skryf ook reeds in vir sy meestersgraad opleiding. Reeds aan die einde van 1938 slaag hy die eksamengedeelte (vandag die B.A. Honneurs) van sy M.A.-graad met onderskeiding en aan die einde van 1939 behaal hy die M.A.-graad onder leiding van G.S. Nienaber met onderskeiding met ’n verhandeling oor ''Die Afrikaanse letterkundige kritiek tot 1922''. Onder die skuilnaam Arnold Benadi behartig hy in die jare 1938 en 1939 die boekerubriek van ''Die Natalse Afrikaner'' en plaas dan ook van sy skeppende werk in hierdie publikasie. Deur bemiddeling van G.S. Nienaber raak hy ook betrokke by die Natalse radio-omroep, waar hy boekbesprekings waarneem en ook aan ander programme deelneem. Na aanleiding van sy besondere prestasie met sy Onderwysdiploma en die eksamen vir sy M.A.-graad word die Victoria-beurs vir oorsese studie reeds einde 1938 aan hom toegeken, waarmee hy van plan was om vanaf September 1939 in [[Nederland]] te studeer. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] verongeluk egter hierdie planne. Tydens sy universiteitsjare het hy ernstige verhoudings met Marie Theron en die model Olga Ardell. In Mei 1938 kom hy weer in aanraking met sy latere eggenote, Marié van Reenen, wat saam met hom op skool was, toe sy as sekretaresse en hy as voorsitter van die oudskolierebond van die Hoërskool Vryheid ’n reünie reël. Hulle begin hierna met ’n ernstige verhouding. === Loopbaan as onderwyser en troue === Dirk gee vanaf 1940 tot middel 1945 onderwys aan die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg, wat beide laer en hoër klasse gehuisves het en ook die enigste Afrikaanse skool in die stad was. Nadat hy aanvanklik betrokke was by die laer klasse, skuif hy vanaf 1941 oor na die hoër klasse en doseer veral Afrikaans, maar ook Geskiedenis, Engels en per geleentheid ook [[Rekenkunde]]. Hy skryf in 1944 die skoollied vir hierdie skool en is afrigter van een van die rugbyspanne, atletiek en skyfskiet, terwyl hy ook leiding neem met kulturele bedrywighede soos die toneelvereniging en die kunswedstryde. Van 1940 tot 1944 is hy ook redakteur van die skooljaarblad. Terselfdertyd werk hy aan ’n doktorale verhandeling oor die natuurbeelding in die letterkunde, wat hy nooit voltooi nie. In hierdie tyd verskyn verskeie van sy gedigte in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en hy lewer ook boekbesprekings vir hierdie tydskrif en vir ''Ons eie boek''. Op 2 April 1942 trou hy met Marié van Reenen, wat vanaf 1941 ook onderwys gee by die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg. Onder haar getroude van verwerf sy later bekendheid vir haar kinderverhale en gedigte, optekening en oorvertelling van inboorlingsprokies en vertaling van ''Versamelde sprokies van Hans Christian Andersen''. Die egpaar het drie dogters, [[Trienke Laurie|Catherina Elizabeth (Trienke)]] (gebore 10 Mei 1946), Heila Marié (gebore 1 November 1947) en Diederi Joanne (gebore 10 April 1956). Trienke word later self ’n bekende digteres onder haar getroude van, [[Trienke Laurie]], en sy is ook ’n behendige skilderes.<ref>Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/333 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409131807/http://tafelberg.com/Authors/333 |date= 9 April 2016 }}</ref> Om die gesin se inkomste aan te vul is Dirk nasiener van Hollandse vraestelle aan die Natalse Universiteitskollege en bied hy buitemuurse lesings aan, terwyl hy ook buitemuurse lektor is by die Tegniese Kollege. Vanaf Julie 1945 aanvaar Dirk ’n betrekking aan die Helpmekaar Hoërskool in Johannesburg, waarheen sy ouers reeds in 1938 verhuis het en sy vader op 20 Mei 1943 oorlede is. Hier leer hy die grootstadlewe van fabriek en myn beter ken. Die gevare wat hierdie omgewing inhou, word geïllustreer deur die feit dat sy broer Louis in die versoeking kom om geld te verduister en kort voor Dirk se aankoms in Johannesburg gevang en later tot drie jaar tronkstraf gevonnis is. Hierdie gebeurtenis vind neerslag in sy poësie, veral ''Ballade van die grysland''. In hierdie tyd raak Dirk ook bevriend met [[Elisabeth Eybers]], [[H.A. Mulder]], [[Fritz Steyn]], [[Olga Kirsch]] en [[M.P.O. Burgers]]. === Loopbaan as joernalis en skrywer en begin van akademiese loopbaan === Reeds sedert 1939 verskyn van sy gedigte en boekbesprekings in ''Die Huisgenoot'' en as die hoofredakteur Markus Viljoen hom aan die einde van 1945 ’n betrekking aanbied, verhuis hy in Januarie 1946 na Kaapstad. Hier geniet hy die stimulerende vriendskap van onder andere [[Fred le Roux]], I.W. van der Merwe ([[Boerneef]]), [[N.P. van Wyk Louw]], [[Jan Greshoff]], [[W.A. de Klerk]] en [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]], met [[Elsa Joubert]] wat op dieselfde dag as hy ook nuut by ''Die Huisgenoot'' begin werk. In [[Kaapstad]] woon die gesin eers ’n kort ruk in beknopte akkommodasie in [[Seepunt]] en in Kloofnekweg, waarna hulle in 1947 na ’n woonstel in [[Drieankerbaai]] trek. Hier woon hulle tot Julie 1954 en betrek dan hulle eerste huis in [[Tamboerskloof]], steeds in Kaapstad. Die jare in Kaapstad lei tot ’n kreatiewe opbloei in Opperman se lewe. Uit hierdie tyd dateer van sy belangrikste poësie en dramas en skryf hy sy deeglike kritiese opstelle. Hy stel ook sy indrukwekkende reeks verseboeke saam en werk mee aan ''Wêreldletterkunde'', ''Die Moderne Ensiklopedie'' en ''Die Skatkis''. In 1947 tree hy toe tot die redaksie van ''Standpunte'', maar as gevolg van sy werk by ''Die Huisgenoot'' (wat hy aan die einde van Januarie 1949 bedank) en die moontlike besware wat daar teen sy aandeel aan ’n ander tydskrif kon kom, word sy naam eers vanaf April 1949 by die paneel gevoeg. Op 1 Maart 1949 aanvaar hy ’n tydelike lektoraat by die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy hoofsaaklik die Middeleeuse en sewentiende eeuse Nederlandse literatuur doseer. Vir die eenjaarkursus doseer hy die Geskiedenis van die Taalbewegings en die Literatuur voor 1900, terwyl hy ook twee kursusse vir die Departement Drama aanbied. Dirk word in [[1950]] tot permanente lektor en in November 1954 tot senior lektor aan die universiteit bevorder. Nadat probleme rondom die aard en winsdeling van ''Standpunte'' met [[W.E.G. Louw]] tot ’n spits gedryf word, neem Dirk die sekretariaat van hierdie tydskrif in 1950 oor en sorg tot 1955 vir die hoë peil wat hierdie tydskrif handhaaf. Hy is in hierdie tyd en geruime tyd daarna ook die vernaamste keurder vir nuwe letterkundige publikasies by Nasionale Boekhandel. In 1951 word hy uitgenooi tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in April 1952 word hy ook op aanbeveling van W.J. du P. Erlank ([[Eitemal]]) verkies tot lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], nadat ’n soortgelyke aanbeveling van Erlank in 1950 afgewys is. In Desember 1952 behaal hy onder leiding van J. du P. Scholtz die D.Litt.-graad met sy opspraakwekkende proefskrif, ''Die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie'', wat die volgende jaar as ''[[Digters van Dertig]]'' gepubliseer word. Wanneer hy ’n eksemplaar van hierdie boek aan Van Wyk Louw in Nederland stuur met die versoek om kommentaar, reageer Louw negatief oor sy metodes en sy gebruikmaking van persoonlike inligting wat hy te goeder trou aan Opperman genoem het. Hierdie korrespondensie en die repliek lei tot ’n breuk in hulle vriendskapsverhouding, hoewel beide steeds groot waardering vir die ander se kreatiewe werk toon. === Reise === Einde 1956 vertrek Dirk en sy vrou met ’n Rembrandt-beurs op ’n uitgebreide Europese reis, ’n ervaring wat later in sy poësie neerslag sal vind. Hulle vertrek op 7 Desember 1956 per boot vanaf Kaapstad na [[Southampton]] in [[Engeland]] en daarvandaan na [[Londen]] en [[Amsterdam]]. Hier besoek hulle vir N.P. van Wyk Louw, wat daardie tyd in Nederland woonagtig was, en Dirk ontmoet ook verskeie Nederlandse skrywers en digters soos Simon Vinkenoog, A. Roland Holst en Gerrit Achterberg. Die besoek sluit ook [[Duitsland]], [[België]] (waar hulle Hugo Claus ontmoet), [[Italië]], [[Griekeland]], Engeland, [[Frankryk]] en [[Spanje]] in. Fred le Roux en sy vrou Ria sluit in Europa by hulle aan vir ses weke van die toer. Tydens die besoek sien Opperman bykans vyftig teateropvoerings en besoek talle katedrale en plekke van historiese belang. Die terugkeer begin op 27 Junie 1957, weer per boot. Tydens die Julievakansie van 1958 besoek die gesin Natal, waar hulle die familie en jeugplekke opsoek. In November 1958 betrek hy sy vakansiehuis van hout gebou in Franskraal aan die Suid-Kaapse kus, wat ook ’n invloedsfeer is vir van sy latere gedigte en waar hy gereeld gaan uitspan. Hy koop later nog ’n erf op Franskraal en laat ’n dubbelverdiepinghuis daarop bou, wat die gesin vroeg in 1965 kon betrek. In 1968 neem hy vir ses maande verlof en onderneem tydens die April-skoolvakansie ’n uitgebreide reis per motor deur die hele Suid-Afrika en [[Botswana]]. Onderweg doen hy by verskeie letterkundiges en skrywers aan, insluitende [[M.E.R.|M.E.R]]. op [[Swellendam]], [[Rob Antonissen]] op [[Grahamstad]], [[A.P. Grové]] in [[Pretoria]], [[Gerrit Dekker]] in [[Potchefstroom]] en [[Etienne Leroux]] op [[Koffiefontein]]. === Stellenbosch periode === Aan die begin van 1960 word Dirk hoogleraar in die [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/D.J._Opperman</ref> en die gesin trek reeds in November 1959 na [[Stellenbosch]], waar hulle in ’n huis in Thibaultstraat bly wat Opperman Kiepersol noem. In sy Stellenbosse periode gaan hy voort met sy werk as digter en dramaturg, al is sy produksie in hierdie jare kleiner in omvang. As hoogleraar lewer hy ’n groot bydrae deur die opleiding van letterkundiges soos [[J.C. Kannemeyer]], D.F. Spangenberg, J.P. Smuts, [[Leon Strydom]] en Gerrit Olivier. Hy stig ook die Letterkundige Laboratorium waarin aspirant digters hulle eie skeppende werk ontleed en waardevolle advies van hom ontvang. Hierdie advies aan digters (waaronder [[Lina Spies]], [[Leon Strydom]], [[Fanie Olivier]], [[André le Roux]], [[Rika Cilliers]], [[Charles Fryer]], [[Etienne van Heerden]], [[Joan Hambidge]] en [[Marlene van Niekerk]]), is ’n voortsetting van die hulp wat hy op persoonlike vlak en as uitgewerskeurder aan talle digters sedert die veertigerjare gee. Hy is vanaf 1962 direkteur van die firma [[Human & Rousseau|Human en Rousseau]] en het ’n belangrike aandeel aan die beplanning van heelparty publikasies, terwyl hy vir die kinderafdeling van hierdie uitgewer Sunny B. Warner se ''Tobias en sy groot rooi tas'' vertaal. Periodiek skryf hy boekverslae vir die uitgewers [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]], HAUM en [[Perskor]]. By geleentheid tree hy ook op as keurder by die toekenning van literêre pryse, soos die C.N.A.-prys, die Reina Prinsen Geerligs-prys en die Afrikaanse Persboekhandel-prys. Hy tree ook op as redakteur van die reeks ''Blokboeke oor die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde'', as adviseur vir die ''[[Kennis Ensiklopedie]]'' en as ereredakteur in die redaksie van die Vlaamse letterkundige tydskrif ''Ons Erfdeel''. === Teenkanting van die sensuurwet === Weens sy prominente posisie as vooraanstaande kunstenaar en akademikus is hy ook in die sestiger- en sewentigerjare in die brandpunt sover dit die toenemende staatsinmenging in en [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur]] van die letterkunde betref. Reeds in ’n brief aan ''[[Die Burger]]'' van 20 Maart 1963 spreek hy hom teen die beoogde sensuurwet uit. Daarna sou hy, hoofsaaklik deur middel van private gesprekke eerder as vertoë in die openbaar, hom beywer vir ’n bevredigender bedeling wat die beheer oor publikasies betref. [[W.A. de Klerk]] en Mary Renault (met medewerking van N.P. van Wyk Louw) stel ’n credo oor die wetsontwerp op waarin hulle wys op die gevare van sensuur van letterkundige werke, wat Dirk onderteken. Hy het verder gereeld indringende gesprekke met [[Merwe Scholtz]] en A.P. Grové, wat albei in die Sensuurraad gedien het, terwyl hy op Franskraal gereeld geleentheid het om hierdie aangeleentheid met Volksraadslede te bespreek. In hierdie tye het hy ook ’n meningsverskil met mnr. [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]], na aanleiding van die Eerste Minister dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kritiek op Van Wyk Louw se ''Die pluimsaad waai ver''. Botha stel onder andere voor dat Opperman op ’n rots moet gaan sit en ’n ode aan die volk en vaderland te skryf, waarop Opperman antwoord dat die eerste rymwoord met “rots” waaraan hy dink, “kots” is. Later verskil hy ook met die Eerste Minister mnr. [[John Vorster]] oor die bekroning van [[Breyten Breytenbach]] se ''Die huis van die dowe''. Vorster dring onder andere daarop aan dat Opperman hom moet kom spreek oor Breytenbach se bundel en die implikasies van ’n bekroning, waarop Opperman vir Vorster inlig dat hy ’n leek is op die gebied van die letterkunde en dat hy daarop aandring om Vorster eers voldoende vir so ’n gesprek op te lei. Na die verbod op ''Kennis van die aand'' van [[André P. Brink]] reageer Opperman in ’n openbare toespraak skerp wanneer die sensuurwetgewing verander word en nou selfs strenger en meer drakonies is. Hy lewer ook getuienis ten gunste van die opheffing van die verbod op ''Kennis van die Aand'' en Etienne Leroux se ''Magersfontein, O Magersfontein'''!''''' === Drankmisbruik en gesondheidsprobleme === Reeds in die sestigerjare maar veral na 1970 raak Dirk lewensmoeg en toenemend depressief oor sy afname in skeppingskrag en produktiwiteit. Ook die dood van N.P. van Wyk Louw in 1970 raak hom diep, aangesien hy sy kreatiewe werk altyd teen Louw gemeet het en nou nie meer ’n waardige teenstander het nie. In al groter mate wend hy hom tot drank as reddingsmiddel en drink nou tot ses bottels rooiwyn per dag. Hierdie drankmisbruik lei tot groter neerslagtigheid en depressiwiteit, wat hom nog meer laat drink, sodat hy in ’n bose kringloop verval. Tydens die vakansie op [[Franskraalstrand|Franskraal]] aan die einde van 1975 word hy siek en in Januarie 1976 word hy in die Tygerberg hospitaal in [[Bellville]] opgeneem as gevolg van lewerversaking. Binne tien dae verloor hy beheer oor sy funksies en verval hy in ’n komatose toestand. Daar word herhaaldelik vir sy lewe gevrees en hy spandeer feitlik die gehele 1976 in die hospitaal.<ref name=":0" /> Sy vrou laat hom later oorplaas na die Stellenbosch Hospitaal, waar sy behandeling verander is. Sy kollegas, vriende en kennisse was oortuig dat hy sou sterf en sy dokters huldig ook hierdie mening. As jarelange vriend word die joernalis [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk Pienaar]] gevra om ’n doodsberig te skryf wat as hoofartikel in ''Die Burger'' geplaas sou word, terwyl [[Ernst van Heerden]] op versoek van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] ’n lykrede vir die televisie en [[Meyer de Villiers]] een vir die radio opgeneem het. Dirk herstel egter merkwaardig en kan in 1977 sy werk as hoogleraar voortsit, tot met sy aftrede aan die einde van 1979. In hierdie tyd voltooi hy werk aan die merkwaardige digbundel ''Komas uit ʼn'' ''bamboesstok'' wat deur vele kenners as die beste digbundel in Afrikaans beskou word. Daarna behartig hy as [[buitengewone professor]] tot einde 1980 nog die Letterkundige Laboratorium aan die Universiteit van Stellenbosch. === Laaste jare === Sedert 1977 word sy dokumente aan die Universiteit van Stellenbosch bewaar. Hierdie versameling bestaan uit die manuskripte van sy dramas en gedigte, aantekeninge vir ''Digters van Dertig'', werk aan die verseboeke, materiaal oor ''Die Huisgenoot'' en ''Standpunte'', outobiografiese gegewens, koerantuitknipsels, dagboeke, manuskripte van ander digters en skrywers (onder andere [[C. Louis Leipoldt]], [[Boerneef]], [[Eitemal]], [[Uys Krige]], Elisabeth Eybers, Van Wyk Louw, Ina Rousseau, [[Peter Blum]], M.E.R., Lina Spies en [[Leon Strydom]]) en sy uitgebreide korrespondensie, dikwels met kladkopieë van sy eie briewe aan baie digters en kritici (onder meer W.E.G. Louw, N.P. van Wyk Louw, G.A. Watermeyer, [[Rob Antonissen]] en [[A.P. Grové]]). In Augustus 1980 het hy ’n ligte [[Beroerte|beroerte-aanval]] in ’n tyd wat sy vrou in die hospitaal opgeneem is vir ’n operasie, maar hy herstel gou weer hiervan. Met die geld wat hy met die Louis Luyt-prys wen onderneem hy in Maart en April 1981 ’n reis na [[Malawi]] om navorsing te doen vir sy nuwe digbundel. Op 22 Junie 1981 kry hy ’n ernstige beroerte-aanval terwyl hy druk besig is met sy nuwe bundel en word hy eers in die hospitaal en later tuis verpleeg. Dit is egter duidelik dat die beroerte gepaard gegaan het met breinskade. In September 1982 word hy oorgeplaas na die Geluksoord-tehuis vir verswakte bejaardes, waar hy tot met sy dood versorg word. Op Sondag, 22 September 1985 is D.J. Opperman na ’n lang siekbed in die Geluksoord-tehuis op [[Stellenbosch]] oorlede. Sy weduwee, Marié, is op 24 Augustus 1999 aan hartversaking oorlede.<ref>Korrespondent “Hartversaking eis Opperman se vrou” “Plus” 27 Augustus 1999</ref> == Skryfwerk == Reeds op laerskool skryf Dirk gedigte in Engels en van sy gedigte verskyn later in die skooljaarblaaie. Nog voor die einde van sy matriekjaar stel hy ’n manuskrip saam van gedigte wat hy tot in daardie stadium geskryf het. Hy neem dit vroeg in 1935 na [[G.S. Nienaber]] vir kommentaar, wat die gedigte vriendelik bespreek en hom aanmoedig om voort te gaan. Op [[7 September]] [[1934]] verskyn sy eerste gepubliseerde stuk in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Dit is ’n kortverhaal wat teen ’n [[Zoeloe]]-agtergrond afspeel, getiteld ''Die reënoffer'', wat hy skryf in sy skooljare te [[Vryheid]]. Sy eerste gepubliseerde gedig, ''Seepbelle blaas'', verskyn in 1935 in die ''Natal University College Magazine'' en hy verower hiermee die prys as beste bydrae van ’n eerstejaar. Ander verse soos ''My boeke'', ''Daeraad'', ''Die sweet des aanskyns'', ''Stadsaand'', ''Die vallei'', ''Eros'', ''Somerreëns'', ''Bacchanalieë'', ''Drif'' en ''In die tuin'' verskyn ook in hierdie tydskrif, asook ’n opstel oor ''Die broers Karamazov: Dostojevski''. Verder publiseer hy bydraes in ''The Natal Witness'' en ''Die Saamwerk'' (onder redaksie van G.S. Nienaber) en die prysbekroonde gedig ''Soekend'' verskyn in Junie 1936 onder die skuilnaam Soeker in laasgenoemde publikasie. Ander gedigte in ''Die Saamwerk'' sluit in ''Op die rivier'' en ''Gemis'', terwyl hy ook boekresensies en artikels soos ''Letterkundige kritiek'' hierin publiseer. Later werk hy ook mee aan ''Die Natalse Afrikaner'' en lewer vir hierdie publikasie gedigte soos ''Plantasie-lied'', ''Die maan oor die see'' en ''Na-doodse gebed'', die kortverhaal ''Die maalklip'' en die transkripsie van ’n aantal minnebriewe van Zoeloes. Reeds in 1937 voltooi hy onder aanmoediging van G.S. Nienaber sy eerste bundel gedigte, ''Opwaartse drif'', maar dit word deur die Volksblad-boekhandel vir publikasie afgekeur. Nog ’n manuskrip gedigte word deur J.L. van Schaik afgekeur. In hierdie jare word sy gedigte toenemend ook in ''Die Huisgenoot'' geplaas, terwyl hy ook publiseer in die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. === Poësie === In 1943 lê Dirk ’n bundel onder die titel ''Grensgeveg'' vir publikasie aan die [[Naspers|Nasionale Pers]] voor, maar dit word aan hom teruggestuur weens die papierskaarste tydens die oorlog. Deur bemiddeling van Fred le Roux en Markus Viljoen van ''Die Huisgenoot'' word ’n gewysigde manuskrip daarna voorgelê aan die uitgewersredakteur [[Gerrit Dekker]]. Hy keur publikasie aanvanklik af, maar ná verdere hersiening en verwerking word die bundel vir publikasie aanbeveel. Uiteindelik word ''Heilige beeste'' dan in 1945 gepubliseer. Dit is baie duidelik dat dit ’n besondere talent is wat hier aan die werk is. Hoewel hy ouderdomsgewys ’n tydgenoot is van [[Dertigers]] soos [[N.P. van Wyk Louw]], [[W.E.G. Louw]], [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], is daar van meet af aan ’n ander klem in sy poësie. Sodoende word hy die leier van die [[Veertigers]]. Tematies is hy in sy eerste bundel sterk [[Afrika]]-gerig, met die Natalse ruimte en die Zoeloekultuur as geografiese agtergrond. Die titel van die bundel (en ook grootliks die struktuur daarvan) is dan ook ontleen aan die kulturele agtergrond rondom die titelgedig, waar die drie drifte rondom die beeste beskryf word as die aardse, die vrou en die Groot-Groot-Gees (of God). Die daaglikse wei van die beeste in die veld verbind hulle met die aardse; daar word hoofsaaklik met beeste lobola betaal voordat daar vrou geneem word, wat hulle sterk met liefde verbind; en die beeste is ook afstammelinge van die (heilige) voorvaders se kuddes. Hierdie drie temas word dan in aparte afdelings verder ondersoek. Tegnies maak Opperman in hierdie bundel baie meer gebruik van die “gewone” of “wetenskaplike” woord, eerder as die “mooi” woord wat die werk van die Dertigers kenmerk.<ref>Mulder, H.A. “Standpunte” Reeks 1, no.2 1945</ref> Die [[Hertzogprys]] word in 1947 aan ''Heilige beeste'' toegeken. In ''Negester oor Ninevé'' dui “negester” (nege sterre, ’n fiktiewe sterrekonstellasie) op die oorheersende tema van vrugbaarheid en groei, veral met verwysing na die swanger vrou en die kind in haar buik. Hierdie swangerskap duur natuurlik nege maande met die ster wat ook Christus se geboorte aangekondig het, waardeur dit aansluiting vind by die sterk Bybelse inslag in die temas van verskeie gedigte in hierdie bundel. ’n Groot deel van die bundel is ook ’n besinning oor die naderende vaderskap en die taak wat daar op die man in dié verband wag. Die Ninevé in die titel is die sondige Bybelse stad, die bose vrou wat met die meedoënloosheid van die eise wat die stadslewe stel, die wonder van die geboorte wil vernietig.<ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 29, Junie 1960</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte” Jaargang 4, no.2, 1949</ref> Die epos ''Joernaal van Jorik'' kan op verskeie vlakke gelees word. Dit is oënskynlik die verslag van ’n spioen wat in oorlogstyd per duikboot aan die kus van Suid-Afrika afgelaai word, met die opdrag om verslag te doen oor alles wat hy waarneem en meemaak in hierdie vreemde land (wat natuurlik ook die lewenstaak van ’n digter is). Hierdeur word ’n spanningselement in die verloop van die gedig ingebou. Jorik leer die land en sy mense ken en word vasgevang in die politieke situasie en lewenswyse binne Suid-Afrika. Sy makkers moet hom aan die einde met geweld per duikboot wegvoer na sy eintlike vaderland, want hy voel hom een met die land en sy mense. Die Jorik van die titel is afgelei van die digter se eie name (Diederik Johannes), wat ’n outobiografiese element suggereer, terwyl die figuur ook gesien kan word as ’n soort “alleman”. Die ervarings van Jorik kan dus teen die universele agtergrond gesien word as onder andere die verhaal van die [[Afrikaners|Afrikaner]], gevorm deur sy eie en die wêreldgeskiedenis. Daar is ook ’n moontlike universele lesing, waar die epos die lewensloop van die mens uitbeeld soos hy in die gang van eeue sy verskyning maak, deel word van die aarde en eindelik na die apokalips weggevoer word vir rekenskap. Sy sendinggewer is onsigbaar, maar Jorik (of die mens) sal tog eindelik rekenskap van hulle aktiwiteite moet gee, wat sterk simbolies is van die Christelike sending aan die mens op aarde. Ook die [[psigoanalise]] vind neerslag na aanleiding van veral Jung se kollektiewe bewussyn. Die gedig word eindelik ’n grootse visie van die Suid-Afrika van die veertigerjare van die vorige eeu, met die komplekse interaksies tussen man en vrou en politieke groeperings geskilder teen die agtergrond van die geskiedenis en geografie van die land en die wêreld. Dit alles bereik Opperman deur middel van konkrete en elementêre woordgebruik en die gebruik van ’n eenvoudige heffingsvers, in kwatryne gerangskik. Die verhaal van Jorik word in vyf afdelings vertel.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Standpunte” No. 21, Oktober 1951</ref> Soos Van Wyk Louw se ''Raka'' is ''Joernaal van Jorik'' in [[Russies]] vertaal en deur professor John Harvey ook in [[Engels]]. In 1989 bewerk Roelof Temmingh die werk ook musikaal, waar die teks in sy geheel voorgelees word teen die agtergrond van ’n nuut gekomponeerde klankbaan. ’n Bandopname van die enigste uitvoering word in [[2012]] in ’n CD omskep. Ten tye van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n faksimilee-uitgawe van ''Joernaal van Jorik'' onder die titel ''Galeie van Jorik'' uitgegee, waarin die ontstaan van hierdie belangrike werk uiteengesit word in verskillende weergawes en kritiese kommentaar van kollegas en vriende.<ref>Brink, André P. “Rapport” 27 Januarie 1980</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref><ref>Van Rensburg, F.I.J. “Beeld” 29 Oktober 1979</ref> In ''Engel uit die klip'' poog die digter om die religieuse (die “engel”) uit die harde en ongenaakbare werklikheid (die “klip”) te voorskyn te laat tree, soos ’n kunstenaar ’n beeld uit marmer kap. Die verlossende werking van kuns is dus ’n sentrale motief. Dit impliseer verder die uitverkorenheid van die geroepene wat hierdie taak moet vervul, asook die belangrikheid van sy getuienis en belydenis, wat in die bundel tot sy reg kom. Die titel suggereer ook reeds die verlossingsmotief en die religieuse, wat sentraal staan in die bundel.<ref name="ant" /> Die tema van rasseverhoudinge word verder geneem in ''Blom en baaierd'', waar die blom in die titel die skoonheid en ordelike simboliseer en staan teenoor die baaierd, wat dui op vormloosheid, chaos en warboel.<ref name="ant15">Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 15, Desember1956-Januarie 1957</ref><ref name="ant63">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte”, “Januarie/Februarie 1958</ref> ''Blom en baaierd'' word in 1956 met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] bekroon. ''Astrak'' is ’n eie keuse uit sy poësie, waar die titel verwys na ’n uittreksel of kondensaat.<ref name="ant63" /><ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 32, Desember 1960</ref> Voorheen ongebundelde gedigte word ook hier ingesluit, wat later in ''Dolosse'' opgeneem sal word. Opperman maak hier dikwels geringe tekswysigings aan voorheen gepubliseerde gedigte, wat meestal nie in latere uitgawes van die afsonderlike bundels gevolg word nie. In 1960 stel [[Merwe Scholtz]] vir die Nederlandse mark ’n bundel uit sy gedigte saam onder die titel ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'', wat deur die Nederlandse uitgewer G.A. van Oorschot uitgegee word en goed ontvang word in Nederland.<ref>Britz, E.C. “The Argus” 22 Januarie 1987</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Suid-Afrikaan” Lente 1987</ref><ref>Roos, Henriette “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref> ''Dolosse'' se titel kan verwys na dierlike bene (met ’n toespeling van towery en waarsêery) of as simbool van dood en vernietiging in die verlede, maar ook na hoofsaaklik somber boodskappe en profesieë oor die toekoms en hierdie betekenismoontlikhede vind weerklank regdeur die bundel. Dit is gedeeltelik die digterlike weergawe van Opperman se uitgebreide oorsese reis in die vyftigerjare, waardeur die Afrika-agtergrond van sy eerste verse geografies verruim word.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die C.N.A.-prys word in 1963 en die W.A. Hofmeyr-prys in 1965 aan ''Dolosse'' toegeken. Die bundel is in 1965 ook ’n sterk aanspraakmaker op die Hertzogprys met heelwat steun in die keurpaneel, maar later word voorkeur gegee aan ''Tristia'' van N.P. van Wyk Louw. ''Kuns-mis'' (wat by geleentheid van Opperman se vyftigste verjaarsdag verskyn) se titel dui reeds aan dat hier met ’n ligter aanslag gewerk word, aangesien die produkte nie heeltemal as kuns gesien word nie, dit mis die teiken as kuns óf is meer kunsmatig. Die titel verwys ook na kunsmis, wat suggereer dat die gedigte eerder as voedingsbron vir die poësie gesien moet word as die finale produk. In die eerste afdeling is ’n groot aantal van die verse geskryf na aanleiding van literêre gebeurtenisse. Die bundel word afgesluit met ’n afdeling van kritiese selfportrette, wat ook vir die eerste keer die tema van die digter se drankverslaafdheid aanraak, veral in die twee ''Dylan Thomas''-gedigte.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> ''Kort reis na Carrara'' is ’n bundel met ’n beperkte oplaag waarin [[A.P. Grové]] ’n keuse uit Opperman se gedigte maak om saam te val met sy vyftigste verjaarsdag. ''Edms. Bpk.'' het as agtergrond die see en omgewing van Franskraal, waar die digter se strandhuis is, en behandel die beperktheid van menslike besit en dus in geestelike sin ook die tydelikheid van sy verblyf op aarde. Gemeet teen sy vorige bundels is dit ’n baie kleiner doek waarteen die wêreld in hierdie bundel geskilder word en hierdie verskraling vind ook uiting in die tematiek. Die digter sien die tydelikheid van alles en die liggaamlike aftakeling, siekte en dreigende naderende dood, welke tema hy met groot verskeidenheid aanbied. Die mens word geteken as die slagoffer van bonatuurlike magte waaroor hy nie beheer het nie, maar ook as selfvernietiger. Die bundel word in drie afdelings verdeel, met die ongetitelde eerste afdeling wat verse oor beperktheid en aftakeling bevat. Die treffende titelgedig proklameer eers die digter se besitneming van sy erf, met daarna die Janfiskaal (simbool van die dood) wat hierdie gebied doodluiters as syne toe-eien en die slang (simbool van die duiwel) wat daarna alles as sy eiendom proklameer. Daardeur word Dirk se erf se beperktheid treffend geïllustreer in kontras met die wydte van die voël en slang se gebied.<ref>Brink, André P. “Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cilliers, Rika “Standpunte” Nuwe reeks 119, Junie 1975</ref> Na sy merkwaardige herstel verskyn ''Komas uit ’n bamboesstok'' met die subtitel ''die mirakelagtige terugkeer ná lewerversaking van ene Marco Polo'', wat as ’n soort herbegin beskou kan word. Die “komas” in die titel verwys na die digter se siektetoestand, maar sinspeel ook op die benaming vir ’n sywurm se papies wat in die ooste in ’n bamboesstok gesmokkel is. So word dit met “bamboesstok” verbind, wat verband hou met Christus, die reisiger se wandelstok en ook kan verwys na die manlike seksorgaan. Op hierdie wyse word dood, vrugbaarheid en voortplanting alles binne die titel saamgevat. Die bundel word verdeel in sewe rolle met ’n proloog en epiloog, wat deur die digter in die opdraggedig verduidelik word as verwysend na die nege maande-siklus van die fetus en sy eie sewe maande siekte.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Junie 1979</ref><ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 20 no. 2, Junie 1980</ref><ref>Lindenberg, Ernst “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Die toonaard van die bundel is baie ligter as in ''Dolosse'' en ''Edms. Bpk. Komas uit ’n bamboesstok''” word in 1979 met die C.N.A.-prys en in 1980 met die Hertzogprys, die W.A. Hofmeyr-prys en die Louis Luyt-prys bekroon. Ná sy dood word ’n faksimilee-uitgawe van sy onvoltooide bundel gedigte as ''Sonklong oor Afrika'' uitgegee, waarin hy die vele fasette van Afrika en ook sy ontwikkeling sou verken, van die prehistoriese tot die moderne tyd. Die gedigte is kennelik steeds onafgewerk, sodat dit nie soseer as digbundel beoordeel kan word nie. Hierdie boek het dus grotendeels nut om die digter se werkwyse te bestudeer.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 30 Oktober 2000</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 17 Desember 2000</ref> ==== Versamelbundels en ander gepubliseerde gedigte ==== Sy gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, insluitende ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Junior verseboek'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Faune'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digterstemme'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en ''Goudaar''. Deur die jare publiseer hy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende ''Die Huisgenoot'', ''Standpunte'' en ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. A.P. Grové is redakteur van Opperman se ''Versamelde poësie'', wat na sy dood gepubliseer word en waarin al sy bundels in een band opgeneem word. Drie vroeë gedigte (''Daeraad'', ''Die vallei'' en ''Stadsaand'') wat in die ''Natal University College Magazine'' gepubliseer is en nie in hierdie bundel opgeneem is nie, word deur Amanda Botha op die Versindaba webwerf gepubliseer.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |title=argiefkopie |access-date= 2 November 2016 |archive-date=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113121421/http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |url-status=dead }}</ref> Baie van sy gedigte word vertaal, onder andere in [[Duits]] deur Helmut Erbe, in [[Frans]] deur André Piot, in [[Engels]] deur C.J.D. Harvey, [[Guy Butler]], Anthony Delius en William en Jean Branford, in [[Russies]] deur Jewgeni Witkowski, in [[Italiaans]] deur Giacomo Prampolini en in [[Sweeds]] deur Britt G. Hallqvist. As samesteller van bloemlesings lewer hy ’n onskatbare bydrae,<ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |date= 2 April 2016 }}</ref> veral met die samestelling van ''Groot Verseboek'', wat ’n verteenwoordigende oorsig van die beste Afrikaanse poësie bied en die gesaghebbende standaardwerk op hierdie gebied word.<ref>Huisamen, Tim “Rapport” 7 Mei 1976</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Burger” 12 Januarie 1984</ref><ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 1 Mei 1978</ref> Vir laerskole stel hy ''Klein verseboek'' en ''Junior verseboek'' saam en vir hoërskole ''Senior verseboek'', terwyl ''Kleuterverseboek'' op ’n selfs jonger mark gerig is.<ref>Loots, Sonja “Rapport” 9 Oktober 2005</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> ''Lied van die land'' bevat gedigte wat die skoonheid van Suid-Afrika besing, waarin Opperman in 'n inleiding op die ou Hollandse reisjoernale en vroeë Nederlandse verse oor die Kaap wys. Saam met [[C.J.M. Nienaber]] stel hy die versamelbundel ''Dubbelloop'' saam uit die Nederlandse en Afrikaanse poësie. === Drama === Ook op dramagebied maak hy ’n wesenlike bydrae met sy drie versdramas. Met ''Periandros van Korinthe'' neem hy uit die werke van [[Herodotos|Herodotus]] die geskiedenis van Periandros, die alleenheerser van die stad [[Korinthe]] in die tyd voor Christus.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 4, 1955</ref><ref name="ant63" /><ref>Botha, Elize “Standpunte” Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><ref>Elferink, Rita “Die Burger” 19 Augustus 1987</ref> ''Periandros van Korinthe'' word reeds op [[29 Oktober]] [[1954]] oor die radio uitgesaai en in Mei en Junie 1955 in Stellenbosch en Kaapstad opgevoer. Die drama word in 1955 met die W.A. Hofmeyr-prys en in 1956 met die Hertzogprys bekroon, terwyl dit in 1956 ook ’n prys van die Drie Eeue-Stigting verwerf. ''Vergelegen'' vertel die geskiedenis van die bewind van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]] aan die Kaap. Sy droom is om die Kaap se produkte wêreldwyd te bemark, maar hy bevorder homself en sy amptenary deur voorkeur aan hulle produkte te gee. Dit bring hom in botsing met die Vryburgers, wat ekonomies sukkel om te oorleef aangesien hulle nie afsetpunte vir hulle produkte kry nie. Hierdie botsing tussen die amptenare en Vryburgers vorm die spanningslyn in die drama, waar die amptenare selfversekerd begin teenoor die verdeelde Vryburgers, maar later al hoe meer verdeeld raak, terwyl die Vryburgers groei tot ’n nuwe nasie.<ref name="ant15" /><ref name="ant63" /> ''Vergelegen'' word vir die eerste keer in Augustus [[1964]] in Kaapstad opgevoer om saam te val met Opperman se vyftigste verjaarsdag en word ook later oor die radio uitgesaai. Die struktuur van sy derde drama, ''Voëlvry'' (''kroniekspel van ’n voortrek''), is heelwat losser van aard en maak gebruik van die vrye vers. Die titel verwys na die trekkers wat aan die een kant vry soos voëls is, aan geen gebied gekoppel nie, en aan die ander kant na mense wat voëlvry verklaar is en dus op sig uitgedelg kan word. Die drama is gebaseer op die dagboek van die Voortrekkerleier [[Louis Tregardt|Louis Tregard]], waarin die ontberinge van die Trek, die kleinlike rusies en persoonlike verskille uitgebeeld word. Sodoende vorm hulle ’n mikrokosmos van die volk, verteenwoordigend van die menslike maatskappy in ’n onherbergsame wêreld.<ref>Van der Walt, P.D. “Standpunte” Nuwe reeks 79, Oktober 1968</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> Hierdie drama is in opdrag van [[Kruik|KRUIK]] vir die Republiekfees van [[1966]] geskryf en beleef sy eerste opvoering in April 1967 in die H.B. Thom-teater op Stellenbosch. Later word dit ook oor die radio uitgesaai. ''Voëlvry'' word in [[1969]] met die Hertzogprys vir drama bekroon. === Prosa === ==== Kortverhale ==== Die eerste kortverhaal wat hy publiseer is ''Die reënoffer'', wat op [[7 September]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Hierin word ’n menslike offer gemaak om die droogte te breek. Die verhaal getuig van ’n intieme kennis van die veld en van die Zoeloekultuur. [[Daniel Hugo]] neem hierdie kortverhaal op in die versamelbundel ''Tydskrif 2''. Hierna volg die kortverhaal ''Die maalklip'', wat in ''Die Natalse Afrikaner'' verskyn. Sover bekend is dit die enigste kortverhale wat hy publiseer. ==== Werk as kritikus ==== Met sy werk as kritikus lewer Opperman ’n baie belangrike bydrae. In ''Die Natalse Afrikaner'' publiseer hy in die jare 1938–1939 ’n rubriek oor boeke en kuns, waaronder agt artikels oor “gebrokenheid” en die digters van die dertigerjare, wat ’n voorstudie is vir sy latere doktorale proefskrif. In ''Die Natalse Afrikaner'' van [[1 Augustus]] [[1938]] publiseer hy ook die belangwekkende opstel ''Wanneer begin die Afrikaanse letterkunde?'' wat op [[3 Februarie]] [[1939]] in ''Die Huisgenoot'' oorgedruk word en sy lang verbintenis met hierdie tydskrif inlei. Sy doktorale proefskrif word as ''Digters van Dertig'' gepubliseer en is die standaardwerk wat hierdie belangrike vernuwing in ons digkuns ontleed en uiteensit. Hierin maak hy op toeganklike wyse die digters se invloede vir die leser oop, terwyl hy indringende kommentaar lewer op die figure en hulle digterskap. Sy oordeel oor die digters van Dertig se werk het na publikasie van sy proefskrif besondere impak op die algemene waardeoordeel wat daar oor hierdie<ref>Gilfillan, F.R. “Standpunte” Nuwe reeks 140, April 1979</ref> digters gevel word.<ref name="ant63" /> Benewens sy bydrae as keurder vir uitgewers, skryf hy in tydskrifte soos ''Die Huisgenoot'', ''Ons eie boek'' en ''Standpunte'' verskeie resensies en letterkundige opstelle, wat in die bundels ''Wiggelstok'' en ''Naaldekoker'' byeengebring word. In ''Wiggelstok'' word ’n wye verskeidenheid van onderwerpe aangetref, waaronder resensies oor ouer Nederlandse en Afrikaanse werke tesame met nuwer werk, literêr-sosiologiese en literêr-historiese essays, asook boeiende teoretiese besinnings oor die kwatryn en die versdrama. Die opstel “''Kuns is boos!''” is ’n boeiende uiteensetting van sy besinning oor die taak van die kunstenaar en hy wys onder andere op die wyse waarop die kunstenaar geheel en al onpartydig staan teenoor die held en die skurk en in ’n groot mate dus selfs amoreel is deur sy onpartydigheid. As die mens die kunstenaar oorwin, word kuns eensydig en didakties, terwyl die kunstenaar as oorwinnaar sorg vir estetiek. ''Naaldekoker'' bevat stukke (artikels en toesprake) wat hoofsaaklik in die sestigerjare ontstaan.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> ''Verspreide opstelle'' word deur [[J.C. Kannemeyer]] versorg en bundel die ongebundelde resensies en opstelle van Opperman wat nie in sy ander bundels verskyn nie. Daar is drie afdelings, waarvan die eerste besprekings van spesifieke werke is, die tweede geleentheidswerk is wat hy op versoek geskryf het en die derde sy voordrag by die aanvaarding van die C.N.A.-prys vir die digbundel ''Dolosse'' en ’n opstel met sy toekomsblik op die Afrikaanse geesteslewe bevat.<ref>Brink, André P. “Rapport” 25 September 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Die Transvaler” 27 Augustus 1977</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> Hy lewer ook bydraes tot boeke, onder andere die lang gedig oor ''Shaka'' vir die bloemlesing ''Tuinprovinsie Natal'' onder redaksie van C.J.M. Nienaber.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> Opperman lewer as samesteller ook ’n belangrike bydrae, veral met sy samestelling van [[Gustav Preller|Gustav S. Preller]] se ''Eerstelinge'', waardeur Preller as eerste belangrike letterkundige kritikus in Afrikaans se verspreide opstelle byeengebring word, en H.A. Mulder se ''Laaste opstelle'', waarin hierdie besonder belangrike kritikus uit die tyd van die digterlike opbloei in die dertiger- en veertigerjare se werk bewaar word. ’n Keur uit die beskouings van P.C. Schoonees stel hy as ''Die tweede verdieping'' saam uit verspreide bundels van hierdie skrywer en literator. As redakteur en met die medewerking van vyftien vakkundiges op verskillende gebiede ondersoek hy die wynkultuur vanaf sy oorsprong in die geskiedenis, die verspreiding daarvan na Suid-Afrika, die neerslag in die kuns en literatuur en die omgang en gebruik van wyn, wat uitloop op die publikasie van ''Gees van die wingerd'', wat ook in Engels uitgegee word. == Eerbewyse == Benewens die talle pryse vir sy boeke word sy persoon en werk by herhaling bekroon. By geleentheid van sy vyftigste verjaarsdag in 1964 stel A.P. Grové die bloemlesing ''Kort reis na Carrara'' uit sy werk saam. Die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] in 1968, die Universiteit van Stellenbosch in 1976, die [[Universiteit van Kaapstad]] in 1980 en die [[Universiteit van Pretoria]] in 1982 ken eredoktorate aan hom toe. In 1970 ontvang hy vir sy redigering van ''Gees van die Wingerd'' die Franse Diplome d’Honneur du Prix de la Propagande en in Februarie 1980 ’n [[KWV]]-toekenning, terwyl hy in 1970 ook met erelidmaatskap van die Stellenbosse Boere- en Wynproewersvereniging vereer word en in 1980 met erelidmaatskap van die KWV. In [[1971]] word hy buitelandse erelid van die [[Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren|Koninklijke Vlaamsche Academie voor Nederlandsche Taal en Letterkunde]]. Tydens die viering van sy sestigste verjaarsdag in 1974 word hy gehuldig met die verskyning van verskeie bundels. ''Woord en wederwoord'', saamgestel deur Merwe Scholtz, is ’n bundel opstelle oor sy werk en hom as persoon; ''D.J. Opperman: dolosgooier van die woord'', saamgestel deur A.P. Grové, bevat besprekings van sy poësie; en ''Verse vir Opperman'' bevat verse van 24 vooraanstaande Suid-Afrikaanse digters wat hulle gedigte elkeen met die hand op spesiale papier geskryf het. Sy studente bied in [[1974]] ’n huldigingsprogram met voordragte uit sy werk aan. In 1977 word hy vereer met die diploma van die Uniso Brasileira de Escritores van Manaus, [[Brasilië]]. Op [[9 Augustus]] [[1978]] ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring tydens ’n byeenkoms op Stellenbosch. Ter geleentheid van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n hele uitgawe van ''Standpunte'' (Nuwe reeks 143, September 1979) aan hom en sy werk gewy, terwyl J.C. Kannemeyer die uitgawe van ''Galeie van Jorik'' behartig, waarin die geskrewe manuskrip van ''Joernaal van Jorik'' opgeneem word tesame met redaksionele aantekeninge en ’n inleiding. In [[1983]] word hy verkies tot ’n erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en in [[1984]] word hy vereer met die Staatspresident se Dekorasie vir Voortreflike Diens. In 1985 ken die Akademie die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap aan hom toe vir sy literêre kritiek. Na sy dood kondig die Universiteit van Stellenbosch aan dat ’n nagraadse beurs (geborg deur Nasionale Boekhandel) en ’n jaarlikse prestige-gedenklesing (geborg deur die Fynproewersgilde van Stellenbosch) ter ere van sy gedagtenis by die universiteit ingestel word. Sy gedigte word vertaal in onder andere Engels, Duits en Nederlands en verskeie doktorale proefskrifte word oor sy werk, veral sy digkuns, geskryf. J.C. Kannemeyer skryf ’n omvattende biografie oor sy lewe onder die titel ''D.J. Opperman: ’n biografie'' en stel later ook die fotoboek oor sy lewe onder die titel ''Die bonkige Zoeloelander'' saam.<ref>Botha, Johann “Die Burger” 30 November 1994</ref><ref>Grové, A.P. “Insig” November 1994</ref> Lina Spies publiseer ''Kolonnade'' in [[1993]], ’n studie van Opperman se poësie. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1945 |''Heilige beeste'' |- |1947 |''Negester oor Ninevé'' |- |1949 |''Joernaal van Jorik'' |- |1950 |''Engel uit die klip'' |- |1953 |''Digters van Dertig'' |- |1954 |''Periandros van Korinthe'' |- |1956 |''Blom en baaierd'' ''Vergelegen'' |- |1959 |''Wiggelstok'' |- |1960 |''Astrak'' ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'' |- |1963 |''Dolosse'' |- |1964 |''Kort reis na Carrara'' ''Kuns-Mis'' |- |1968 |''Voëlvry'' |- |1970 |''Edms. Bpk.'' |- |1974 |''Naaldekoker'' |- |1977 |''Verspreide opstelle'' |- |1979 |''Die galeie van Jorik'' ''Komas uit ’n bamboesstok'' |- |1987 |''Versamelde poësie'' |- |2000 |''Sonklong oor Afrika'' |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1946 |''Stiebeuel'' (saam met F.J. le Roux) |- |1951 |''Groot verseboek'' ''Junior verseboek'' ''Senior verseboek'' |- |1954 |''Lied van die land'' |- |1957 |''Kleuterverseboek'' |- |1958 |''Klankies vir kleuters'' (saam met H.J. van Zyl) ''Verseboek vir standerd VI'' (saam met J.A. Heyl) ''Verseboek vir standerds VII en VIII'' (saam met J.A. Heyl |- |1959 |''Afrikaanse digkuns'' (saam met H.J. van Zyl) ''Klein verseboek'' |- |1960 |''My Afrikaanse verseboek'' (saam met M.A. Basson en E. Stumpf) |- |1961 |''Eerstelinge'' – Gustav S. Preller ''Laaste opstelle'' – H.A. Mulder ''My eerste verseboek. Standerd I'' (saam met C.B. Linder) ''My tweede verseboek. Standerd II'' (saam met C.B. Linder) ''My derde verseboek. Standerd III'' (saam met C.B. Linder) ''My vierde verseboek. Standerd IV'' (saam met C.B. Linder) ''My vyfde verseboek. Standerd V'' (saam met C.B. Linder) |- |1962 |''Die tweede verdieping'' – P.C. Schoonees |- |1965 |''Stiebeuel 2'' (saam met F.J. le Roux) |- |1966 |''Dubbelloop'' (saam met C.J.M. Nienaber) |- |1967 |''Kinderkeur uit A.G. Visser'' ''Klankies vir kleintjies'' (saam met H.J. van Zyl) |- |1968 |''Gees van die wingerd'' ''Spirit of the vine'' |- |1976 |Diere-maniere: vrolike rympies oor goeie maniere |- |1979 |''Jonger verseboek vir hoërskole'' (saam met J.A. Heyl) |- |1980 |''Poësie vir plesier'' ''Verseboek vir die jeug'' (saam met J.A. Heyl) |- |1981 |Nuwe klein verseboek |- |1985 |''Skakering'' (saam met G.H.J. Coetzee) |} === Vertaling === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1964 |''Tobias en sy groot rooi tas'' – Sunny B. Warner |- |1982 |''101 rympies'' (saam met E.P. du Plessis, Elizabeth van der Merwe, P.W. Grobbelaar en Leon Rousseau) |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Oordeel en besinning” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Grobler, P. du P. “Verkenning” Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. “Dagsoom” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. (red.) “D.J. Opperman – Dolosgooier van die woord” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974 * Grové, A.P. “Die duister digter” Universiteitspers, Natal Pietermaritzburg en Durban 1949 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “D.J. Opperman” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-BoekhandelJohannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * HAUM “Stellenbosse Galery” HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Kroniek van klip en ster” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die dokumente van Dertig” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Eerste druk 1990 * Kannemeyer, J.C. “Die bonkige Zoeloelander” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1994 * Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys “Die naamlose muse” Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Weegskaal” Human & Rousseau Kaapstad, Pretoria en Johannesburg Eerste uitgawe 1982 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, C.J.M. (redakteur) “Tuinprovinsie Natal” Tafelberg Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Scholtz, J. du P. “Oor skilders en skrywers” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Scholtz, Merwe “Die teken as teiken” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Scholtz, Merwe (samesteller) “Woord en wederwoord” Human & Rousseau Pretoria en Kaapstad 1974 * Spies, Lina “Kolonnade” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg 1992 * Spies, Lina “Ontmoetings” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Vuuren, Helize “D.J. Opperman (1914–1985)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007 === Vakkundige artikels === *Barnard-Naudé, Jaco. 2012. Die denker as digter, die digter as denker- D.J. Opperman, N.P. Van Wyk Louw en die digkuns:filosofie-debat in die Afrikaanse letterkunde (Deel 1). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Barnes, LA. 1979. Op weg na 'n interpretasie van Opperman se Spermutasie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cloete, TT. 1980. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2011. Sigbare en minder sigbare verhale in Komas uit ’n bamboesstok (D.J. Opperman) en Bres (Leonard Nolens). ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Franzen, Riel. 2013. Die funksionaliteit van voëlverwysings in twee verse-inwording uit D.J. Opperman se onvoltooide bundel Sonklong oor Afrika. ''Stilet.'' *Grové, AP. 1980. Stad in die mis, draaikewers, nagwag (D.J. Opperman) grense, winter (NP van Wyk Louw). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, AP. 1990. Die simboliseringsproses by D.J. Opperman. ''Literator.'' *Hambidge, Joan. 2014. Opperman se “Ballade van die grysland” as representasie van digterlike vrees. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hambidge, Joan. 2022. Die afwesige dog aanwesige mentor - D.J. Opperman en kreatiewe skryfwerk. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hugo, DJ. 1981. "Bontokoe" en "Aanraaklied" van D.J. Opperman as "Imitatio Christi". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Jordaan, D.J.. 1993. Op soek na die paradys- paradigma-ondermyning as leesstrategie toegepas op ‘Vrees van die arbeider’ (Heilige beeste) deur DJ. Opperman. ''Literator.'' *Krog, Antjie. 2010. Die verkleurmannetjie(s) op Shaka- ’n Vergelyking tussen DJ Opperman en Thomas Mofolo . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Marais, GF. 1983. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Meihuizen, E.. 2003. Aspekte van die genetiese proses by Opperman soos afgelei uit ’n variantestudie van 'Gedagtes by ’n sarkofaag'. ''Literator.'' *Meuhuizen, Elsa. 2008. Oor Opperman, die toekoms van die Afrikaner en die skeppingsproses - "Hotnot - God" en die "Boek van die B's?. ''Stilet.'' *Muller, Martie. 1987. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Olivier, Gerrit. 1989. JC Kannemeyer, D.J. Opperman en die tradisie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Potgleter, S. 1986. Koerant en Konteks in Opperman se Poësie. ''Literator.'' *Prins, MJ. 1997. Joernaal van Jorik (D.J. Opperman) - 'n bespreking. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Reddy, Vasu. 2017. Antropologiese aantekeninge by DJ Opperman se “Ringdans van die Hamerkoppe”. ''Stilet.'' *Rust, Melinda. 2004. DJ Opperman se teaterkwatryn. ''Stilet.'' *Smuts, JP. 1993. Die tortels van die modder - "Paddas" van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1995. Twee digte(r) Opperman-tekste "Man met flits" en "Digter". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Snyman, NJ. 1985. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 1994. Die tortels van die modder - Digter tussen slym en ster in die poesie van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2018. Die vleesgeworde Woord by Martinus Nijhoff en DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Hannes. 1997. Saam met Dirk Opperman in Malawi. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Vuuren, Helize. 2014. D.J. Opperman se laatwerk. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Zyl, Ia. 1987. Periandros van Korithe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Hein. 1980. Verskeidenheid en samehang in DJ Opperman se Komas. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 2018. Kreolisering van die wêreldletterkunde by DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1993. Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se "Kaapse skeepswerf". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Opperman word 68” “Die Burger” 29 September 1982 * Anoniem “Opperman ‘te laat’ vereer” “Die Burger” 29 Junie 1985 * Anoniem “Opperman het op alle gebiede pas aangegee” “Die Burger” 23 September 1985 * Anoniem “Ryk, vrugbare lewe” “Die Burger” 23 September 1985 * Barnes, L.A. “Op weg na ’n interpretasie van Opperman se ‘Spermutasie’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979 * Botha, Amanda “D.J. Opperman gehuldig” “Die Transvaler” 29 September 1979 * Botha, Amanda “’n Natalse vriendekring wat ver gereik het” “Boekewêreld” 17 November 1999 * Breytenbach, Jan “Opperman vonkel, koek in oond” “Rapport” 12 Junie 1977 * Breytenbach, Jan “‘Deur die blare’ uit dood terug” “Rapport” 10 Junie 1979 * Breytenbach, Jan “Sonklong Opperman se son sit laag” “Rapport” 10 Oktober 1982 * Brink, André P. “Nog eens die newelkoppe e.d.m. (bpk?)” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Astrak van ‘Trekkerswee’ in ‘Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969 * Cloete, T.T. “Ritme en klank as veraanskoulikingsmiddele in D.J. Opperman se ‘Blom en Baaierd’” “Standpunte” Nuwe reeks 103, Oktober 1972 * Cloete, T.T. “Bifokaal sien en koggel” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Cloete, T.T. “’n Oeuvrestudie van Opperman se werk” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Huldiging aan D.J. Opperman (1913–1985)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Crafford, Albert “Dirk maak probleem vir jou ’n plesier” “Rapport” 30 Desember 1979 * De Vos, Annesu “Viva, Oom Dirk!” “Bylae by Die Burger” September 2000 * De Vries, Willem “Jorik se musiek uitgereik” “Beeld” 2 Maart 2013 * Eksteen, L.C. “Spermutasie: Ontginning van ’n woord” “Standpunte” Nuwe reeks 67, Oktober 1966 * Gilfillan, F.R. “Die beeste kom uit soutgebrek: Antonissen en Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 116, Desember 1974 * Grobler, P. du P. en Lindenberg, E. “Dirk Opperman: 50 jaar – twee waarderings” “Lantern” Jaargang XIV no. 2, Desember 1964 * Grové, A.P. “Aantekeninge by ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Grové, A.P. “’Stad in die mis’, ‘Draaikewers’, ‘Nagwag’ (D.J. Opperman) en ‘Grense’, Winter’ (N.P. van Wyk Louw)” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Grové, A.P. “Dirk Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Grütter, Wilhelm “Artikel werp nuwe lig op Opperman se siekte” “Die Burger” 4 Junie 1992 * Hambidge, Joan “Sy digterskap bly nou nog groot inspirasie” “Beeld” 27 Desember 2010 * Hooggeregshofverslaggewer “Digter laat R0,8m na” “Die Burger” 28 Junie 1986 * Hugo, Daniel “Laboratorium van die woord” “Rapport” 23 Augustus 2015 * Hugo, D.J. “Die ‘Kroniek van Kristien’ – Enkele genetiese aantekeninge” “Standpunte” Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Hugo, D.J. “‘Bontekoe’ en ‘Aanraaklied’ van D.J. Opperman as ‘Imitatio Christi’” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Hugo, D.J. “’n Literêre boa: Die ‘Brandaan’-siklus van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981 * Hugo, D.J. “Die limerick-vorm by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Hugo, D.J. “’Komas uit ’n bamboesstok’ as verslag aan ’n Akademie” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Hugo, D.J. “Opperman en die Persiese kwatryn” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Hugo, D.J. “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1985 * Human, J.J. “D.J. Opperman en die uitgewersbedryf” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979Kaapstadse redaksie “Dirk weer bieblebom ná sy beroerte” “Rapport” 13 Desember 1981 * Kannemeyer, J.C. “’Vergelegen’ as dualiteitsdrama” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969 * Kannemeyer, J.C. “Opperman leef ‘altyd’” “Die Burger” 23 September 1985 * Kannemeyer, J.C. “Toe die politici ’n digter wou leer dig…” “Rapport” 19 Oktober 1986 * Kannemeyer, J.C. “Hy en die ‘duvel’ van drank” “Rapport” 26 Oktober 1986 * Kantoor “Opperman na tehuis vir verswaktes” “Die Burger” 27 November 1982 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (1)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 1, Maart 1993 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (2)”” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 2, Junie 1993 * Le Roux, André “Intieme sy van Opperman in biografie onthul” “Die Burger” 23 Oktober 1986 * Le Roux, André “Opperman se Jorik praat Engels” “Die Burger” 5 Januarie 1991 * Malan, Regina “Genre-intertekstualiteit: ‘Komas uit ’n bamboesstok as volksboek’” “Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 26, no. 4 November 1989 * Marais, G.F. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983 * Massyn, P.J. “Teks en interteks: gedig en tradisie” “Standpunte” Nuwe reeks 182, April 1986 * Muller, Martie “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 3, Augustus 1987 * Nienaber, C.J.M. “‘Dennebol’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 43, Oktober 1962 * Nienaber-Luitingh, M. “’n Moderne Nebukadneser” “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979 * Nieuwoudt, Stephanie “D.J. se handskrif wys beroerte was op pad” “Plus” 11 Oktober 2000 * Nolte, Elsa “Vergelegen en die geskiedenis: Die religieuse implikasies van die drama” “Standpunte” Nuwe reeks 88, April 1970 * Nolte, Elsa “Vergelegen se Adam Tas en Opperman se siening van die kunstenaarskap” “Standpunte” * Nuwe reeks 93, Februarie 1971 * Nolte, Elsa “Geure en kle(u)re in ‘Periandros van Korinthe’ (D.J. Opperman), ‘Haar naam was Hanna’ en ‘Wie onthou vir Kinna?’ (Henriette Grové)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Pieterse, Henning “Voorgeskrewe poësie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Pretorius, S.J. “Die simboliek in “Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 81, Februarie 1969 * Prins, M.J. “Die funksie van die s-herhaling in ‘Joernaal van Jorik’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 27, no. 3 Augustus 1989 * Prins, M.J. “’Joernaal van Jorik’: ’n Bespreking” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie1997 * Prinsloo, A.F. “Dirk se dinge (Taalkundige en woordfrekwensie aspekte van die substantiewe in die werke van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 32 no. 2, Junie 1992 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (1)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 14 no. 4, November 1976 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (2)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977 * Smuts, J.P. “Die tortels van die modder: ‘Paddas’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 4, November 1993 * Smuts, Ria “Binne ’n ligblou Middeleeuse nag” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Smuts, Ria “Twee digte(r) Opperman-tekste: ‘Man met flits’ en ‘Digter’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995 * Snyman, Henning “Aspekte van die simbool-metafoor verhouding in D.J. Opperman se ‘Komas uit ’n bamboesstok” “Standpunte” Nuwe reeks 156, Desember 1981 * Spies, Lina “Skuld en verlossing” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Spies, Lina “Tot digterskap gedrewe: Van ‘Negester oor Ninevé’ tot ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrifvir Letterkunde”, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Spies, Lina “Siekte en herstel in ‘Komas uit ’n bamboesstok’: ’n proses van devolusie en evolusie: ‘mineralies, vegetaties en dieraties’” “Standpunte” Nuwe reeks 160, Augustus 1982 * Spies, Lina “Mens en digter was onlosmaaklik” “Die Burger” 23 September 1985 * Spies, Lina “D.J. Opperman: Dirk-der-duisende” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986 * Spies, Lina “Die tortels van die modder: Digter tussen slym en ster in die poësie van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Spies, Lina “Heildronk op die sonklong” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Steenberg, D.H. “’Gedagtes by ’n sarkofaag’ as Credogedig van ‘Dolosse’” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Steenberg, D.H. “Die skeppingsmotief in Opperman se ‘Dolosse’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 8 no. 1, Februarie 1970 * Strydom, Leon “D.J. Opperman se Poësie-Laboratorium” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 1, Maart 1983 * Strydom, S. “Aantekeninge by ‘Sondag van ’n kind’ van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Van der Merwe, Hannes “Saam met Dirk Opperman in Malawi” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997 * Van der Merwe, Peet “Die teruggesnoeide digter in D.J. Opperman se ‘Kanarie’” “Standpunte” Nuwereeks 178, Augustus 1985 * Van der Merwe, P.P. “Die simboliese in ‘Paddas’ van Dirk Opperman” “Standpunte”, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Van der Westhuizen, Betsie “Van Sien tot Lewensiening in ‘Komas uit ’n bamboesstok’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Van Eetveldt, H. “Aspekte van die rymvariant in ‘Meriba’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Van Heerden, Ernst “Die wordende Jorik” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Van Heerden, Ernst “Twee vuurstelers” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Van Heerden, Ernst “Jorik en die ou seevaarder” “Standpunte” Nuwe reeks 167, Oktober 1983 * Van Heerden, Ernst “Dirk-der-duisende, ma uit een stuk” “Die Burger” 23 September 1985 * Van Heerden, Ernst “Kilroy was hier” “Insig” Oktober 1988 * Van Rensburg, F.I.J. “’n Opvallende taalkonstruksie by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 63, Februarie 1966 * Van Zyl, Ia “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Van Zyl, Wium “Van ‘Djokjakarta’ tot ‘Die ballade van die onwaarskynlike seun’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Viljoen, Louise “D.J. Opperman se aandeel aan ‘Standpunte’” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979 * Viljoen, Louise “Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se ‘Kaapse skeepswerf’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Wessels, Louis “‘My nooi is in ’n nartjie’, het Dirk onthou” “Die Burger” 24 September 1985 * Willemse, Hein “Die Afrikaanse gedig: ‘Kaapse skeepswerf’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 34 no. 1, Maart 1994 ===  Internet === * Botha, Amanda Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064818/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/25/10/2.html * Brümmer, Willemien Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201143000/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Die Burger Hoofartikel: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/30/10/11.html * Grütter, Wilhelm Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/06/04/6/5.html * Hambidge, Joan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/05/07/BY/06/02.html * Hambidge, Joan Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/12/21/VB/12/boekmerk_1441.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/5/2/12.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203085237/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html |date= 3 Februarie 2014 }} * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/08/20/4/19.html * Kannemeyer, J.C. Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201110039/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/09/04/4/11.html * Smith, Charles Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201134359/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204055059/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html |date= 4 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Opperman, D.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] ojvhowmiqbkwufbburc1o7uh4pkhkq2 3 9503 2923223 2913173 2026-08-09T12:10:46Z SpesBona 2720 /* Wikimania 2026 */ nuwe afdeling 2923223 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2005-09|2005-09]] | argief2 = [[/argief2017-20|2017-20]] | argief3 = [[/argief2021|2021-2024]] }} == Running an edit working at NWU == Hi Sobaka, we're running an edit-a-thon at the North West University. I noticed you blocked some editors. Kindly lift ban (They're newbies). re-user [[Spesiaal:Bydraes/LovingYellow|LovingYellow]]. Kindly see [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/SADiLaR-Wikipedia-PanSALB/SWiP_Phase_2_-_NWU_Workshop_(2025)/students/articles/LovingYellow dashboard]. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:13, 24 Julie 2025 (UTC) :Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], how are you? Some of the newbies are overwriting existing articles with machine translated content. E.g. [[William Kentridge]] was reduced with '''−10 114''' to just '''835 bytes'''. Other articles ([[Leeudoringstad]]) were overwritten with poor language usage ("Mengels"). Please only let them test with new articles. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:25, 24 Julie 2025 (UTC) ::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] I'll definitely let them know to fix this. I would be super glad if you can join us by the way. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:31, 24 Julie 2025 (UTC) :::Sorry [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], it's me SpesBona in Germany. ;) I protected the articles which obviously got the attraction of the newbies and were edited twice or more. All the Best with the edit-a-thon. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 24 Julie 2025 (UTC) ::::Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], I am well. I lifted the block on LovingYellow. We now understand what was happening, the surge of basic articles (which obviously need much work) from a multitude of newly created users looked highly suspicious. Please just indicate in the future on the “Geselshoekie” the date that such edit-a-thon will take place, so that we give them some slack. We do sometimes experience especially foreign users spamming us with poorly translated articles. All of the best with the activities. We welcome new contributors. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 24 Julie 2025 (UTC) == [[Loopbaan]] == Ek dink dit het gewerk, Sobaka. Jou artikel kry nou besoek van die Jaco Jacobs-hulle [https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Jaco_Jacobs|Loopbaan lyk dit] Kliek gerus die logaritmiese skaal om beter te sien wat ek bedoel. Skoolkinders, dink ek. Nog baie dankie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 09:18, 25 Augustus 2025 (UTC) :Plesier [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], ja loopbaan se lesers is nog min maar ek sien die korrelasie en dit sal seker toeneem. Nietemin dink dit is 'n belangrike onderwerp. Laat weet maar as jy ander temas idenbtifiseer. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:31, 25 Augustus 2025 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] == {{Gebruikervoorblad|Suid-Afrikaanse Lugmag}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Het jy dalk tyd om ook die een of ander Suid-Afrikaanse takke by te werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 26 Oktober 2025 (UTC) :Dankie Sören sal daaroor dink! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 26 Oktober 2025 (UTC) ::Geluk Sobaka! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:09, 26 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie Aliwal! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:38, 27 Oktober 2025 (UTC) == Besoeke == {{ping|Sobaka}}, seker te maak jy kyk hierna vir jou radiogespreke... [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Besoeke]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 4 November 2025 (UTC) :Maak so! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:55, 4 November 2025 (UTC) == Verwysings verander by [[Soli Philander]] == Hi Rian, ek sien jy verwyder al die http-skakels in die verwysings en vervang hulle met wat in Engels "Bare referencing" ("no linking") genoem word. Sover ek verstaan moet lg. vermy word, ten gunste van die internet-verwysings, wat elkeen direk opgespoor kan word, net deur daarop te klik. Jou kommentaar hierop? Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:48, 5 Maart 2026 (UTC) : Hi Gert. My tegniese kennis is maar beperk. Ek wou net die direkte skakels in die teks verwyder en ek dink jy het dit toe al reeds reggestel toe ek daar uitkom. Aangesien direkte skakels in die Internet met 'n spoed vergaan (skakelverortting), het ek net gedink dit sou tog goed wees om die bron tog op 'n manier in die verwysing s gedeelte te reflekteer. Wees asb vry om dit te verander volgens wat die gebruik en vereistes is, dan leer ek ook. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:57, 5 Maart 2026 (UTC) == [[Grokipedia]] == {{ping|Sobaka}}, gaan jy dit nomineer vir die voorblad? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 6 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}}, sien daar is ekstra informasie by die Engelse weergawe ingevoeg. Sal dit oorbring en dit dan nomineer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:20, 6 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Sobaka}}, goeie stukkie werk! Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:24, 6 Maart 2026 (UTC) == Inligtingskas Kriptogeldeenheid == Maak asseblief hierdie Sjabloon reg as jy kan. Dit sal baie nuttig wees: https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Inligtingskas_Kriptogeldeenheid [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 02:05, 12 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] My programmeringskennis is beperk. Het 'n "vibe"-kodering poging aangewend maar dit het nie suksesvol gelyk nie, dink @[[Gebruiker:Rooiratel]] sal kan help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:21, 12 Maart 2026 (UTC) ::Hallo julle. Die is 'n groot taak. Ek sal dit bekyk wanner ek tyd kry. ::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] sal jy dalk hierna kyk as jy voor my 'n kans kry? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:15, 12 Maart 2026 (UTC) :::Hallo, dit lyk of dit nou werk. Sien [[Sjabloon:Inligtingskas Kriptogeldeenheid/doc]]. Belangrik om te onthou is dat die Engelse [[:en:Template:Infobox]] dieselfde is as ons [[Sjabloon:Inligtingskas4]]. Ons [[Sjabloon:Inligtingskas]] is 'n ouer weergawe wat nie werk as jy inligtingskaste van enwiki hierheen kopieer nie. Dalk kan ons 'n nota hiervan iewers maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:13, 12 Maart 2026 (UTC) :::: Dankie [[Gebruiker:Pynappel]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:19, 12 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{Gebruikervoorblad|Georges Méliès}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die inleiding pas baie goed op ons voorblad. Ek het nog 'n bronnelys en eksterne skakels bygevoeg, dit sluit die artikel mooi en netjies af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:58, 26 April 2026 (UTC) : Dankie Sören. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:01, 26 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Geluk! == Baie geluk met jou eerste prys. So 'n artikel verdien dit. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:52, 22 Junie 2026 (UTC) : Baie dankie Burgert, waardeer dit baie.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:54, 22 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Goeiemiddag Sobaka, jy kan iets skep soos [[:de:Benutzer:SpesBona/Wikimania 2018]]. Dié is my terugvoer oor die Wikimania 2018 in Kaapstad. Lekker tyd daardie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:10, 9 Augustus 2026 (UTC) cb8dkjmwjmi5dymaklzz1n0k6ehh31t 2923232 2923223 2026-08-09T12:50:21Z Sobaka 328 /* Wikimania 2026 */ 2923232 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2005-09|2005-09]] | argief2 = [[/argief2017-20|2017-20]] | argief3 = [[/argief2021|2021-2024]] }} == Running an edit working at NWU == Hi Sobaka, we're running an edit-a-thon at the North West University. I noticed you blocked some editors. Kindly lift ban (They're newbies). re-user [[Spesiaal:Bydraes/LovingYellow|LovingYellow]]. Kindly see [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/SADiLaR-Wikipedia-PanSALB/SWiP_Phase_2_-_NWU_Workshop_(2025)/students/articles/LovingYellow dashboard]. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:13, 24 Julie 2025 (UTC) :Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], how are you? Some of the newbies are overwriting existing articles with machine translated content. E.g. [[William Kentridge]] was reduced with '''−10 114''' to just '''835 bytes'''. Other articles ([[Leeudoringstad]]) were overwritten with poor language usage ("Mengels"). Please only let them test with new articles. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:25, 24 Julie 2025 (UTC) ::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] I'll definitely let them know to fix this. I would be super glad if you can join us by the way. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:31, 24 Julie 2025 (UTC) :::Sorry [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], it's me SpesBona in Germany. ;) I protected the articles which obviously got the attraction of the newbies and were edited twice or more. All the Best with the edit-a-thon. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 24 Julie 2025 (UTC) ::::Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], I am well. I lifted the block on LovingYellow. We now understand what was happening, the surge of basic articles (which obviously need much work) from a multitude of newly created users looked highly suspicious. Please just indicate in the future on the “Geselshoekie” the date that such edit-a-thon will take place, so that we give them some slack. We do sometimes experience especially foreign users spamming us with poorly translated articles. All of the best with the activities. We welcome new contributors. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 24 Julie 2025 (UTC) == [[Loopbaan]] == Ek dink dit het gewerk, Sobaka. Jou artikel kry nou besoek van die Jaco Jacobs-hulle [https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Jaco_Jacobs|Loopbaan lyk dit] Kliek gerus die logaritmiese skaal om beter te sien wat ek bedoel. Skoolkinders, dink ek. Nog baie dankie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 09:18, 25 Augustus 2025 (UTC) :Plesier [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], ja loopbaan se lesers is nog min maar ek sien die korrelasie en dit sal seker toeneem. Nietemin dink dit is 'n belangrike onderwerp. Laat weet maar as jy ander temas idenbtifiseer. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:31, 25 Augustus 2025 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] == {{Gebruikervoorblad|Suid-Afrikaanse Lugmag}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Het jy dalk tyd om ook die een of ander Suid-Afrikaanse takke by te werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 26 Oktober 2025 (UTC) :Dankie Sören sal daaroor dink! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 26 Oktober 2025 (UTC) ::Geluk Sobaka! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:09, 26 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie Aliwal! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:38, 27 Oktober 2025 (UTC) == Besoeke == {{ping|Sobaka}}, seker te maak jy kyk hierna vir jou radiogespreke... [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Besoeke]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 4 November 2025 (UTC) :Maak so! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:55, 4 November 2025 (UTC) == Verwysings verander by [[Soli Philander]] == Hi Rian, ek sien jy verwyder al die http-skakels in die verwysings en vervang hulle met wat in Engels "Bare referencing" ("no linking") genoem word. Sover ek verstaan moet lg. vermy word, ten gunste van die internet-verwysings, wat elkeen direk opgespoor kan word, net deur daarop te klik. Jou kommentaar hierop? Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:48, 5 Maart 2026 (UTC) : Hi Gert. My tegniese kennis is maar beperk. Ek wou net die direkte skakels in die teks verwyder en ek dink jy het dit toe al reeds reggestel toe ek daar uitkom. Aangesien direkte skakels in die Internet met 'n spoed vergaan (skakelverortting), het ek net gedink dit sou tog goed wees om die bron tog op 'n manier in die verwysing s gedeelte te reflekteer. Wees asb vry om dit te verander volgens wat die gebruik en vereistes is, dan leer ek ook. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:57, 5 Maart 2026 (UTC) == [[Grokipedia]] == {{ping|Sobaka}}, gaan jy dit nomineer vir die voorblad? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 6 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}}, sien daar is ekstra informasie by die Engelse weergawe ingevoeg. Sal dit oorbring en dit dan nomineer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:20, 6 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Sobaka}}, goeie stukkie werk! Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:24, 6 Maart 2026 (UTC) == Inligtingskas Kriptogeldeenheid == Maak asseblief hierdie Sjabloon reg as jy kan. Dit sal baie nuttig wees: https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Inligtingskas_Kriptogeldeenheid [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 02:05, 12 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] My programmeringskennis is beperk. Het 'n "vibe"-kodering poging aangewend maar dit het nie suksesvol gelyk nie, dink @[[Gebruiker:Rooiratel]] sal kan help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:21, 12 Maart 2026 (UTC) ::Hallo julle. Die is 'n groot taak. Ek sal dit bekyk wanner ek tyd kry. ::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] sal jy dalk hierna kyk as jy voor my 'n kans kry? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:15, 12 Maart 2026 (UTC) :::Hallo, dit lyk of dit nou werk. Sien [[Sjabloon:Inligtingskas Kriptogeldeenheid/doc]]. Belangrik om te onthou is dat die Engelse [[:en:Template:Infobox]] dieselfde is as ons [[Sjabloon:Inligtingskas4]]. Ons [[Sjabloon:Inligtingskas]] is 'n ouer weergawe wat nie werk as jy inligtingskaste van enwiki hierheen kopieer nie. Dalk kan ons 'n nota hiervan iewers maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:13, 12 Maart 2026 (UTC) :::: Dankie [[Gebruiker:Pynappel]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:19, 12 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{Gebruikervoorblad|Georges Méliès}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die inleiding pas baie goed op ons voorblad. Ek het nog 'n bronnelys en eksterne skakels bygevoeg, dit sluit die artikel mooi en netjies af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:58, 26 April 2026 (UTC) : Dankie Sören. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:01, 26 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Geluk! == Baie geluk met jou eerste prys. So 'n artikel verdien dit. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:52, 22 Junie 2026 (UTC) : Baie dankie Burgert, waardeer dit baie.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:54, 22 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Goeiemiddag Sobaka, jy kan iets skep soos [[:de:Benutzer:SpesBona/Wikimania 2018]]. Dié is my terugvoer oor die Wikimania 2018 in Kaapstad. Lekker tyd daardie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:10, 9 Augustus 2026 (UTC) :Middag Sören. Dankie goeie idee, het nie eers aan die moontlikheid gedink nie. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 9 Augustus 2026 (UTC) h6mk3boxu00tuc2j4g0uwrg9jui684p 4 9774 2923227 2691664 2026-08-09T12:20:51Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Australië (1903) 2923227 wikitext text/x-wiki '''[[3 September]]''': [[Vlag van Australië|Vlagdag]] in [[Australië]] ([[1903]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Katar]] ([[1971]]). [[Lêer:Flag of San Marino.svg|border|regs|180px|Vlag van San Marino]] * [[301]] – Die stigting van '''[[San Marino]]''', een van die kleinste [[land]]e in die wêreld en die oudste [[republiek]] wat steeds bestaan. * [[1901]] – [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]]: Die 31-jarige [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] lei 'n kommando oor die [[Oranjerivier]] in 'n aanval op die [[Verenigde Koninkryk|Brits beheerde]] [[Kaapkolonie]]. * [[1939]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Frankryk]] verklaar oorlog teen [[Duitsland]] (weens die Duitse [[inval van Pole]]) en die "skemeroorlog" aan die Duits-Franse grens begin. * [[1976]] – Die [[Viking 2]]-ruimtetuig land op [[Mars]] en neem die eerste foto's van die [[planeet]] se oppervlak van naby af. * [[1979]] – [[Colin Eglin]] word deur [[Frederik Van Zyl Slabbert]] opgevolg as leier van die [[Progressiewe Federale Party]]. <!-- [[Lêer:Viking lander model.jpg|duimnael|regs|125px|Viking-landingstuigmodel]] * [[1934]] – [[Habib Ali Bourguiba]] en die leiers van die [[Neo Destour]]-party in [[Tunisië]] word in huisarres geplaas. * [[1969]] – [[Ho Chi Minh]] sterf op 79-jarige ouderdom in [[Hanoi]], [[Viëtnam]]. * [[1987]] – President [[Jean-Baptiste Bagaza]] van [[Burundi]] word deur 'n militêre [[staatsgreep]] afgesit. [[Pierre Buyoya]] vervang hom as hoof van die Militêre Komitee vir Nasionale Redding. * [[1783]] – Die ondertekening van die '''[[Verdrag van Parys (1783)|Verdrag van Parys]]''' beëindig die [[Amerikaanse Revolusionêre Oorlog]]. --> jq8680p8jrd5821y4l568z86882j9g2 4 10890 2923317 2921317 2026-08-09T19:36:25Z SpesBona 2720 + [[Reusebotsingshipotese]] 2923317 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- | colspan="2" | <h2 style="font-size:16pt">Voorbladartikels: die beste van Wikipedia</h2> [[Lêer:Cscr-featured.svg|links|50px|]] Hier by die Afrikaanse Wikipedia poog ons om spogartikels voor te berei om op die voorblad te pryk. Hierdie artikels verteenwoordig van die beste skryfwerk en is vooraf gekies deur die gemeenskapslede. Dit beteken egter nie dat die artikels nie verder verbeter kan word nie, maar bloot dat dit al reeds meer aandag geniet het. Tans is daar '''{{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}''' artikels wat voorbladstatus behaal het, uit 'n totaal van {{NUMBEROFARTICLES}}. Dus verskyn een uit elke {{rondaf|{{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / {{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}}} }} artikels op die onderstaande lys. Nomineer gerus potensiële artikels by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad|''Kandidaatartikels vir voorblad'']] of bespreek ander gebruikers se nominasies. <div align="center"><br /> <p style="font-variant: small-caps; text-align: center; font-size: 100%;">[[#Aardrykskunde|Aardrykskunde]] • [[#Biologie|Biologie]] • [[#Geskiedenis|Geskiedenis]] • [[#Kultuur en samelewing|Kultuur en samelewing]] • [[#Sport|Sport]] • [[#Taal- en letterkunde|Taal- en letterkunde]] • [[#Die Kunste|Die Kunste]] • [[#Sterrekunde en ruimtevaart|Sterrekunde en ruimtevaart]] • [[#Wetenskap en tegnologie|Wetenskap en tegnologie]]</p> </div> |- | colspan="2" | {| width="100%" |[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Nuwe toevoegings === </div> |} |-valign="top" | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}} | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} -1 }} {{CURRENTYEAR}}}} |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Purple geography icon.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geografie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Aardrykskunde === </div> |} [[Lêer:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|100px|regs|Japan]] [[Aarde]] - [[Alabama]] - [[Alaska]] - [[Alexandrië]] - [[Alpe]] - [[Amsterdam]] - [[Andorra]] - [[Antarktika]] - [[Argentinië]] - [[Arktiese Oseaan]] - [[Arles]] - [[Armenië]] - [[Australië]] - [[Azerbeidjan]] - [[Belfast]] - [[België]] - [[Berg Athos]] - [[Berlyn]] - [[Bergen]] - [[Bernau bei Berlin]] - [[Bieszczady]] - [[Bloemfontein]] - [[Bordeaux]] - [[Botswana]] - [[Brandenburg]] - [[Brasilië]] - [[Bredasdorp]] - [[Bremen]] - [[Bretagne]] - [[Brussel]] - [[Buenos Aires]] - [[Bulgarye]] - [[Carcassonne]] - [[Chicago]] - [[Chili]] - [[Costa Rica]] - [[Darmstadt]] - [[Denemarke]] - [[Duitsland]] - [[Durban]] - [[Estland]] - [[Ethiopië]] - [[Faroëreilande]] - [[Finland]] - [[Frankfurt am Main]] - [[Frankryk]] - [[Frans-Guyana]] - [[Genua]] - [[Georgië]] - [[Glasgow]] - [[Gotenburg]] - [[Gqeberha]] - [[Hamburg]] - [[Harlem]] - [[Hawaii]] - [[Helsinki]] - [[Hesse]] - [[Republiek Ierland|Ierland]] - [[Iran]] - [[Istanboel]] - [[Italië]] - [[Japan]] - [[Johannesburg]] - [[Kaaimanseilande]] - [[Kaapse Plooigordel]] - [[Kaapstad]] - [[Kalifornië]] - [[Kaliningrad]] - [[Kambodja]] - [[Kamtsjatka-skiereiland]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Keulen]] - [[Kimberley]] - [[Krim]] - [[Krugerwildtuin]] - [[Leiden]] - [[Letland]] - [[Libië]] - [[Litaue]] - [[Londen]] - [[Los Angeles]] - [[Madagaskar]] - [[Malawi]] - [[Malta]] - [[Meksiko]] - [[Miami]] - [[Milwaukee]] - [[Moldowa]] - [[Monaco]] - [[Mont-Saint-Michel]] - [[Montreal]] - [[Montreux]] - [[Moskou]] - [[Namibië]] - [[Nederland]] - [[Nedersakse]] - [[Nieu-Seeland]] - [[Noord-Ierland]] - [[Noord-Masedonië]] - [[Noorweë]] - [[Normandië]] - [[Nyldelta]] - [[Oekraïne]] - [[Oostenryk]] - [[Paaseiland]] - [[Papoea-Nieu-Guinee]] - [[Parys]] - [[Perth]] - [[Pireneë]] - [[Pole]] - [[Portugal]] - [[Potsdam]] - [[Pretoria]] - [[Provence]] - [[Quebec]] - [[Republiek China]] - [[Réunion]] - [[Reykjavik]] - [[Riga]] - [[Rio de Janeiro]] - [[Roemenië]] - [[Rusland]] - [[Sachalin]] - [[São Paulo]] - [[Seegolf]] - [[Senegal]] - [[Shanghai]] - [[Siberië]] - [[Singapoer]] - [[Skerryvore]] - [[Skotland]] - [[Slowakye]] - [[Spanje]] - [[Straatsburg]] - [[Suid-Afrika]] - [[Suid-Korea]] - [[Svalbard]] - [[Swartwoud]] - [[Swede]] - [[Switserland]] - [[Sydney]] - [[Tafelberg]] - [[Tahiti]] - [[Thailand]] - [[Tirus]] - [[Tornado]] - [[Treviso]] - [[Tsjeggië]] - [[Tsoenami]] - [[Turyn]] - [[Uruguay]] - [[Valencia, Spanje|Valencia]] - [[Venesië]] - [[Verenigde Koninkryk]] - [[Verenigde State van Amerika]] - [[Vermont]] - [[Vilnius]] - [[Vulkaan]] - [[Waalse Gewes]] - [[Wallis]] - [[Warskou]] - [[Washington, D.C.]] - [[Wes-Australië]] - [[Windhoek]] - [[Ysland]] - [[Zambië]] - [[Zürich]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P history.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geskiedenis}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Geskiedenis === </div> |} [[Lêer:B-29s dropping bombs.jpg|100px|regs|Bomwerpers oor Japan tydens die Tweede Wêreldoorlog]] [[2de eeu v.C.]] - [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]] - [[Akkadiese Ryk]] - [[Alcatraz-gevangenis]] - [[Amerikaanse Rewolusie]] - [[Andries Pretorius]] - [[Anne Frank]] - [[Antieke Egipte]] - [[Antieke Hawaii]] - [[Apartheid]] - [[Asjantiryk]] - [[Assirië]] - [[Berlynse Lugbrug]] - [[Bloedlaster]] - [[Boeing B-17 Flying Fortress]] - [[Boerekrygsgevangenes]] - [[Centurion (tenk)|Centurion]] - [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]] - [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] - [[Choefoe]] - [[Cicero]] - [[Cité de Carcassonne]] - [[Cleopatra VII]] - [[Consolidated B-24 Liberator]] - [[Djengis Khan]] - [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] - [[Dooie See-rolle]] - [[Duitse Demokratiese Republiek]] - [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] - [[Etruskers]] - [[Fenisië]] - [[Francis William Reitz]] - [[Fritz Joubert Duquesne]] - [[Gallië]] - [[George V van die Verenigde Koninkryk]] - [[Geskiedenis van Spanje]] - [[Goelag]] - [[Groot Sfinks van Giza]] - [[Groot Trek]] - [[Grootvorstedom Moskou]] - [[Heinz Guderian]] - [[Helios]] - [[Hetiete]] - [[Homeros]] - [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] - [[Indusvalleibeskawing]] - [[Iwan die Verskriklike]] - [[Jan Christian Smuts]] - [[Jesus van Nasaret]] - [[Johanna van Arkel]] - [[Jura]] - [[Kanaän]] - [[Kathaar]] - [[Khmer-ryk]] - [[Kiëf-Roes]] - [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] - [[Koninkryk Juda]] - [[Kosakke]] - [[Koue Oorlog]] - [[Koesj]] - [[Kruistog]] - [[Kulturele Rewolusie]] - [[Kwartêre Ystydperk]] - [[Legendariese Sweedse konings]] - [[Li Bai]] - [[Memphis (Egipte)|Memphis]] - [[Mesopotamië]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Militêre geskiedenis van Suid-Afrika]] - [[Mongoolse Ryk]] - [[Bernard Montgomery]] - [[Moord op die Romanofs]] - [[Adriaan Moorrees]] - [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] - [[Fridtjof Nansen]] - [[Natalse Regeringspoorweë]] - [[Neanderdaller]] - [[Nebukadnesar II]] - [[Neolitiese Omwenteling]] - [[Nikolaas II van Rusland]] - [[Nineve]] - [[Nyabêla]] - [[Operasie Entebbe]] - [[Opstand in die Warskou-ghetto]] - [[Paleolitikum]] - [[Palmyra]] - [[Partiese Ryk]] - [[Perikles]] - [[Pieter I van Rusland]] - [[Pitia]] - [[Plinius die ouere]] - [[Pous Pius IX]] - [[Pous Silvester II]] - [[Ramses II]] - [[Rosettasteen]] - [[Russies-Japannese Oorlog]] - [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie 1917]] - [[Sargon van Akkad]] - [[William Philip Schreiner]] - [[Seerowery]] - [[Sesdaagse Oorlog]] - [[Sherman Firefly]] - [[Slag van Magersfontein]] - [[Slag van Stalingrad]] - [[Sowjetunie]] - [[Hendrik Spoorbek]] - [[Stonewall-onluste]] - [[Hans Strijdom]] - [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] - [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] - [[Helen Suzman]] - [[Terracottaleër]] - [[Tiger I-tenk]] - [[Tiglat-Pileser III]] - [[Toetankamen]] - [[Trojaanse Oorlog]] - [[Tweede Wêreldoorlog]] - [[USS Constitution]] - [[USS Franklin (CV-13)]] - [[USS Maryland (BB-46)]] - [[Vallei van die Konings]] - [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlad Dracula]] - [[Voorlaaier (geweer)|Voorlaaier]] - [[Wêreldgeskiedenis]] - [[Winteroorlog]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P culture.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kultuur}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Kultuur en samelewing === </div> |} [[Lêer:Red Wine Glass.jpg|100px|regs|'n Glas rooiwyn]] [[3D-rolprent]] - [[Afrikaanse kerkbou in die Karoo]] - [[Alter Bridge]] - [[Androginie]] - [[Antinoös]] - [[Hennie Aucamp]] - [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] - [[Barnsteen]] - [[Simone de Beauvoir]] - [[Bewussyn]] - [[Christiaan Frederik Beyers]] - [[Boeddhisme]] - [[Borsjt]] - [[Breyten Breytenbach]] - [[André P. Brink]] - [[Ted Bundy]] - [[Byeboerdery]] - [[Petrus Coetzee]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]] - [[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] - [[Joachim Nikolaus von Dessin]] - [[Marie Koopmans-de Wet]] - [[Reza de Wet]] - [[Die Transvaler]] - [[Die Vaderland]] - [[Egiptiese mitologie]] - [[Ekonomie van Suid-Afrika]] - [[Eleusiniese misterieë]] - [[Fietsryrewolusie]] - [[Frans Engelenburg]] - [[Ganesja]] - [[Geestesteuring]] - [[Gereformeerde kerk Humpata]] - [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] - [[Groot Markplein van Brussel]] - [[Hadj]] - [[Carl Otto Hager]] - [[Hiernamaals]] - [[Hindoeïsme]] - [[Adriaan Hofmeyr]] - [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] - [[Jannie Hofmeyr]] - [[Anthony Hopkins]] - [[Interseks]] - [[Islamitiese seksualiteitswette]] - [[Jode in Suid-Afrika]] - [[Ingrid Jonker]] - [[Elsa Joubert]] - [[Kaas]] - [[Kleurlingstemregvraagstuk]] - [[Uys Krige]] - [[Kruiskleding]] - [[C. Louis Leipoldt]] - [[Etienne Leroux]] - [[N.P. van Wyk Louw]] - [[Mabel Malherbe]] - [[Charles Manson]] - [[Maori-kultuur]] - [[Eugène Marais]] - [[Johannes Meintjes]] - [[Georges Méliès]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Andrew Murray]] - [[Nederduits (skoolvak)]] - [[NG gemeente Fordsburg]] - [[NG gemeente Rondebosch]] - [[Oktoberfest]] - [[Oosters-Ortodokse Kerk]] - [[D.J. Opperman]] - [[Ougelowiges]] - [[Outisme]] - [[Paryse Metro]] - [[Pasta]] - [[Plafon van die Sixtynse kapel]] - [[Wladimir Poetin]] - [[Posseël]] - [[Dirk Postma]] - [[Ptolemeus]] - [[Jan Rabie]] - [[Reinheitsgebot]] - [[Rooiplein]] - [[P.D. Rossouw]] - [[Maria Elizabeth Rothmann]] - [[Jean-Jacques Rousseau]] - [[SACS]] - [[Satan]] - [[Arnold Schoenberg]] - [[Seks]] - [[Seksualiteit in antieke Rome]] - [[Seksuele oriëntasie]] - [[Sider]] - [[Sisiliaanse Mafia]] - [[Slawiese mitologie]] - [[Dan Sleigh]] - [[Sodiakmoordenaar]] - [[Speelkaart]] - [[Meryl Streep]] - [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies: 2003-]] - [[Swabies-Alemanniese Karnaval]] - [[Swastika]] - [[Tarotwaarsêery‎]] - [[Tatoeëermerk]] - [[Elizabeth Taylor]] - [[Anton Tsjechof]] - [[Herman van Broekhuizen]] - [[Verenigde Party]] - [[Vermaak]] - [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] - [[Mary Walker]] - [[Webjoernaal]] - [[Westerse filosofie]] - [[Wyn]] - [[Wysheid]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P sport.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Sport}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sport === </div> |} [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|100px|regs|'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër]] [[Afghaanse nasionale krieketspan]] - [[All Blacks]] - [[Fernando Alonso]] - [[Argentynse nasionale rugbyspan]] - [[Australiese nasionale krieketspan]] - [[Belgiese nasionale rugbyspan]] - [[Bengaalse nasionale krieketspan]] - [[Bermudaanse nasionale krieketspan]] - [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] - [[Britse en Ierse Leeus]] - [[Jenson Button]] - [[Chileense nasionale rugbyspan]] - [[David Coulthard]] - [[Duitse nasionale krieketspan]] - [[Duitse nasionale rugbyspan]] - [[Engelse nasionale krieketspan]] - [[Engelse nasionale rugbyspan]] - [[Roger Federer]] - [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Franse nasionale rugbyspan]] - [[Pierre Gasly]] - [[Georgiese nasionale rugbyspan]] - [[Lewis Hamilton]] - [[Hongkongse nasionale krieketspan]] - [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] - [[Ierse nasionale krieketspan]] - [[Ierse nasionale rugbyspan]] - [[Indiese nasionale krieketspan]] - [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] - [[Japannese nasionale rugbyspan]] - [[Kampioenetrofee 2025]] - [[Kanadese nasionale krieketspan]] - [[Kanadese nasionale rugbyspan]] - [[Keniaanse nasionale krieketspan]] - [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] - [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] - [[Krieket]] - [[Krieketwêreldbeker 2003]] - [[Krieketwêreldbeker 2007]] - [[Krieketwêreldbeker 2011]] - [[Krieketwêreldbeker 2015]] - [[Krieketwêreldbeker 2019]] - [[Krieketwêreldbeker 2023]] - [[Niki Lauda]] - [[Namibiese nasionale krieketspan]] - [[Namibiese nasionale rugbyspan]] - [[Nederlandse nasionale krieketspan]] - [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] - [[Nepalese nasionale krieketspan]] - [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] - [[Olimpiese Somerspele 2008]] - [[Olimpiese Somerspele 2012]] - [[Omaanse nasionale krieketspan]] - [[Pakistanse nasionale krieketspan]] - [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] - [[Paralimpiese Somerspele 2008]] - [[Nelson Piquet]] - [[Portugese nasionale rugbyspan]] - [[Proteas]] - [[Roemeense nasionale rugbyspan]] - [[Rugby]] - [[Rugbywêreldbeker 2003]] - [[Rugbywêreldbeker 2007]] - [[Rugbywêreldbeker 2011]] - [[Rugbywêreldbeker 2015]] - [[Rugbywêreldbeker 2019]] - [[Rugbywêreldbeker 2023]] - [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] - [[Skaak]] - [[Skotse nasionale krieketspan]] - [[Skotse nasionale rugbyspan]] - [[Spaanse nasionale rugbyspan]] - [[Springbokke]] - [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] - [[T20I-wêreldbeker 2016]] - [[T20I-wêreldbeker 2021]] - [[T20I-wêreldbeker 2022]] - [[T20I-wêreldbeker 2024]] - [[Tafeltennis]] - [[Tongaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ugandese nasionale krieketspan]] - [[Uruguaanse nasionale rugbyspan]] - [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] - [[Wallabies]] - [[Walliese nasionale rugbyspan]] - [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] {| width="100%" | {{klik|Afbeelding=P biology.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Biologie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Biologie === </div> |} [[Lêer:Hippopotame 0003.jpg|100px|regs|Seekoei]] [[Afrika-rotsluislang]] - [[Berghaan]] - [[Blouwalvis]] - [[Bonobo]] - [[Buffel]] - [[Diabetes]] - [[Dier]] - [[Dinosourus]] - [[Fotosintese]] - [[Gewone luislang]] - [[Gordeldier]] - [[Hidroponika]] - [[Homo erectus]] - [[Homo ergaster]] - [[Jagluiperd]] - [[Javaanse tier]] - [[Kaapse luiperd]] - [[Kambriese ontploffing]] - [[Kat]] - [[Koraal]] - [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] - [[Leeu]] - [[Lewensiklus van die tier]] - [[Mens]] - [[Menslike evolusie]] - [[Mos]] - [[Oorsprong van voëls]] - [[Pikkewyn]] - [[Plesiosauria]] - [[Poema]] - [[Pterosauria]] - [[Pylsterteend]] - [[Rot]] - [[Saffraan]] - [[Seekoei]] - [[Sekretarisvoël]] - [[Senuweestelsel]] - [[Sesam]] - [[Slaap]] - [[Swangerskap]] - [[Tierluislang]] - [[Velociraptor]] - [[Veroudering]] - [[Wolf]] - [[Ysbeer]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P linguistics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Taal}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Taal- en letterkunde === </div> |} [[Lêer:Betws y coed.jpg|100px|regs|Padteken in Wallies]] [[Afrikaans]] - [[Fins]] - [[Frans]] - [[Hamlet]] - [[Henry James]] - [[Inferno (Dante)]] - [[Italiaans]] - [[Mabel Jansen]] - [[Adam Mickiewicz]] - [[Misdaad en Straf]] - [[Nederlands]] - [[William Shakespeare]] - [[Sweeds]] - [[Taal]] - [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] - [[Wallies]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P art.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kuns}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Die Kunste === </div> |} [[Lêer:Little nemo the walking bed.jpg|100px|regs|'n Strokiesverhaal]] [[Ingmar Bergman]] - [[Bucchero]] - [[Samuel Cronwright]] - [[Salvador Dalí]] - [[Marlene Dietrich]] - [[documenta]] - [[Mia Farrow]] - [[Frankenstein]] - [[Paul Gauguin]] - [[Katedraal van Petrus en Paulus]] - [[Katedraal van Vilnius]] - [[Klooster]] - [[Krugerstandbeeld]] - [[Kuns]] - [[Leonardo da Vinci]] - [[Modernisme]] - [[Marita Napier]] - [[Oscar Niemeyer]] - [[Jacobus Hendrik Pierneef]] - [[Johan de Ridder]] - [[Leni Riefenstahl]] - [[Auguste Rodin]] - [[Jack Sparrow]] - [[Steven Spielberg]] - [[Staafkerk van Borgund]] - [[Sosialistiese realisme]] - [[Spider-Man]] - [[Strokiesverhaal]] - [[Topkapi-paleis]] - [[Tuin van Wellus]] - [[Rembrandt van Rijn]] - [[Leonore Veenemans]] - [[Andy Warhol]] - [[Wat Phra Kaew]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Q space.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geesteswetenskappe}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sterrekunde en ruimtevaart === </div> |} [[Lêer:Saturn (planet) large.jpg|100px|regs|Saturnus]] [[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Reusebotsingshipotese]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P physics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Wetenskap}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Wetenskap en tegnologie === </div> |} [[Lêer:Wankel-1.jpg|100px|regs|Wankelenjin]] [[Aardverwarming]] - [[Airbus A380]] - [[Anonymous (kollektief)]] - [[Apple Inc.]] - [[Binnebrandenjin]] - [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] - [[Concorde]] - [[Delta Air Lines]] - [[Differensiaalrekening]] - [[Doebai Internasionale Lughawe]] - [[Galileo Galilei]] - [[Gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] - [[Geskiedenis van die Aarde]] - [[Glas]] - [[Maria Goeppert-Mayer]] - [[Goud]] - [[Hardeskyf]] - [[Hernubare energie]] - [[Infrarooi]] - [[Ivy Mike- kerntoets]] - [[Jaar]] - [[Kalium]] - [[Kamera]] - [[Karoo-supergroep]] - [[Kunsmatige algemene intelligensie]] - [[Laser]] - [[Manhattan-projek]] - [[Miami Internasionale Lughawe]] - [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] - [[Parasetamol]] - [[Patent]] - [[Pi]] - [[Poolkoördinatestelsel]] - [[Portland Internasionale Lughawe]] - [[Qantas]] - [[James Randi]] - [[San Francisco Internasionale Lughawe]] - [[Ignaz Semmelweis]] - [[TGV]] - [[Tegnesium]] - [[Edward Teller]] - [[Tempelhof-lughawe]] - [[Toekoms van die Aarde]] - [[Turboskroef]] - [[Uraan]] - [[Virgin Australia]] - [[Wankelenjin]] - [[Waterstof]] - [[Wright-broers]] - [[Yster]] |- | colspan="2" | |} __NOTOC____NOEDITSECTION__ <center>[[Wikipedia:Voorbladartikels 2005|Voorbladartikels 2005]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2006|Voorbladartikels 2006]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2007|Voorbladartikels 2007]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2008|Voorbladartikels 2008]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2009|Voorbladartikels 2009]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2010|Voorbladartikels 2010]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2011|Voorbladartikels 2011]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2012|Voorbladartikels 2012]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2013|Voorbladartikels 2013]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2014|Voorbladartikels 2014]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2015|Voorbladartikels 2015]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2016|Voorbladartikels 2016]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2017|Voorbladartikels 2017]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2018|Voorbladartikels 2018]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2019|Voorbladartikels 2019]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2020|Voorbladartikels 2020]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2021|Voorbladartikels 2021]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2022|Voorbladartikels 2022]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2023|Voorbladartikels 2023]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2024|Voorbladartikels 2024]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2025|Voorbladartikels 2025]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026|Voorbladartikels 2026]]</center> <br /> <hr> <br /> Indien die voorblad nie verfris word met die nuwe week se artikel nie, of indien die geskiedkundige herdenkings steeds die vorige dag se inskrywings vertoon, kan u gerus [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} hier] klik sodat dit verfris word. [[Kategorie:Voorblad]] cgb3yypu6w11cnur3y6p12puurkbkk9 4 10973 2923226 2717139 2026-08-09T12:20:36Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Brasilië (1889) 2923226 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time * [[1794]] – Die [[VSA]] en die [[Verenigde Koninkryk|Koninkryk van Groot-Brittanje]] sluit die '''[[Jay Verdrag]]'''. * [[1863]] – [[VSA]]-[[President]] [[Abraham Lincoln]] voer die '''[[Gettysburg Rede]]'''. --> '''[[19 November]]''': [[Internasionale Mannedag]]; Wêreldtoiletdag; [[Vlag van Brasilië|Vlagdag]] in [[Brasilië]] ([[1889]]); Bevrydingsdag in [[Mali]] ([[1968]]). [[Lêer:Anwar Sadat cropped.jpg|border|regs|125px|Anwar Sadat]] * [[1493]] – [[Christophorus Columbus]] word die eerste [[Europa|Europeër]] wat op [[Puerto Rico]], 'n [[eiland]] wat hy ''San Juan Bautista'' noem, land. * [[1846]] – [[Lucas Johannes Meyer]], president van die kortstondige [[Nieuwe Republiek]] en Boeregeneraal in die [[Tweede Vryheidsoorlog]], word gebore. * [[1917]] – [[Indira Gandhi]], eertydse [[Eerste Minister]] van [[Indië]], word in [[Prayagraj|Allahabad]] gebore. * [[1942]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Sowjetunie|Sowjetmagte]] onder generaal [[Georgi Zjoekof]] begin ''Operasie Uranus'' – die omsingeling by die [[Slag van Stalingrad]] – wat 'n ommekeer bring aan die verloop van die slag ten gunste van die [[Sowjetunie]]. * [[1977]] – Die [[Egipte|Egiptiese]] [[president]] '''[[Anwar Sadat]]''' word die eerste [[Arabies]]e leier wat 'n amptelike besoek aan [[Israel]] aflê. 9tfed82nafu7t6nxpmp78bbh9ysquml 4 12338 2923224 1321309 2026-08-09T12:15:12Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Meksiko (1821) 2923224 wikitext text/x-wiki <!-- * [[1999]] - [[Arizona]] executed [[Germany|German]] national [[LaGrand case|Karl LaGrand]]. * [[303]] – [[Lys van Romeinse keisers|Romeinse keiser]] [[Galerius]] begin die vervolging van die [[Christendom|Christenne]]. * [[1848]] - [[Louis-Philippe van France|Louis-Philippe]], die [[Orleanis|Orléanis]] [[Lys van Franse monarge|Koning van die Franse]], abdikeer en vlug na [[Engeland]]. --> '''[[24 Februarie]]''': [[Vlag van Meksiko|Vlagdag]] in [[Meksiko]] ([[1821]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Estland]] ([[1918]]). [[Lêer:Pope Gregory XIII.jpg|border|regs|125px|Pous Gregorius XIII]] * [[1582]] – '''[[Pous Gregorius XIII]]''' vaardig die bul ''Inter gravissimas'' uit om die [[Gregoriaanse kalender]] te promulgeer, ’n aanpassing van die [[Juliaanse kalender]] wat sedert [[45 v.C.]] in gebruik was. * [[1917]] – 'n Spontane volksopstand begin in [[Moskou]] nadat [[tsaar]] [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] [[Rusland]] in die [[Eerste Wêreldoorlog]] betrek. * [[1918]] – [[Estland]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Rusland]]. * [[1946]] – Kolonel [[Juan Perón]] word vir sy eerste termyn as president van [[Argentinië]] verkies. * [[2005]] – Die krytrotsformasie ''Wissower Klinken'' naby [[Rügen]], wat in [[1818]] deur die [[Duitsland|Duitse]] landskapskilder [[Caspar David Friedrich]] geskilder is, verbrokkel as gevolg van verwering en stort in die see. kv1isse9y6mtajupujds18fuuzg4lam 0 12674 2923332 2905240 2026-08-09T19:59:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923332 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" |+style="font-size:large; padding:0.5em;" | ''Land Rheinland-Pfalz'' <small>([[Duits]])</small><br />Deelstaat Rynland-Palts ! Landsvlag ! Landswapen |---- | align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Lêer:Flag of Rhineland-Palatinate.svg|150px]] | align="center" bgcolor="#FFFFFF" | [[Lêer:Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg|100px]] |- style="background: #ffffff;" align="center" | ([[Vlag van Rynland-Palts|Besonderhede]]) | ([[Wapen van Rynland-Palts|Besonderhede]]) |---- ! colspan="2" | Basiese gegewens |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Amptelike taal|Ampstaal]]: || [[Duits]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Hoofstad]]: || [[Mainz]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Gestig op: || [[30 Augustus]] [[1946]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Volkslied]] (''Landeshymne''): || ''geen'' |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Oppervlakte]]: || 19&nbsp;858&nbsp;km²<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/154868/umfrage/flaeche-der-deutschen-bundeslaender/ |title=Fläche der deutschen Bundesländer im Jahr 2024 |publisher=Statista |date=Desember 2024 |accessdate=18 Mei 2026}}</ref> <small>(9de)<br />''(31 Desember 2024)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Bevolking: || 4&nbsp;122&nbsp;500<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik.rlp.de/nachrichten/nachichtendetailseite/nahezu-stagnierende-bevoelkerungszahl-in-2025 |title=Nahezu stagnierende Bevölkerungszahl in 2025 |publisher=Statistik Rheinland-Pfalz |date=31 Desember 2025 |accessdate=18 Mei 2026}}</ref> <small>(5de)<br />''(31 Desember 2024)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bevolkingsdigtheid]]: || 208 inwoners / km² <small>(9de)</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bruto binnelandse produk|BBP]]<br />&nbsp;- Totaal <small>(11de)</small><br />&nbsp;- % Verandering teenoor vorige jaar<br />&nbsp;- per inwoner | 2024<br />184,043&nbsp;miljard&nbsp;€<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/5025/umfrage/entwicklung-des-bruttoinlandsprodukts-von-rheinland-pfalz-seit-1970/ |title=Bruttoinlandsprodukt von Rheinland-Pfalz von 1970 bis 2024 |publisher=Statista |date=13 Mei 2026 |accessdate=18 Mei 2026}}</ref><br />1,9% (2023)<br />44&nbsp;644&nbsp;€ |---- bgcolor="#FFFFFF" | Totale skuldlas: || 28,319&nbsp;miljard&nbsp;€<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/157124/umfrage/schuldenstand-der-bundeslaender-2010/ |title=Schulden der Bundesländer¹ in Deutschland am 31. März 2025 |publisher=Statista |date=31 Maart 2025 |accessdate=18 Mei 2026}}</ref><br /><small>(8ste) ''(31 Maart 2025)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Skuldlas per inwoner: || 6&nbsp;869&nbsp;€ <small>''(31 Maart 2025)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Werkloosheidsyfer: || 5,6%<ref>{{de}} {{cite web |url=https://statistik.arbeitsagentur.de/DE/Navigation/Statistiken/Statistiken-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur-Nav.html |title=Arbeitslosenquoten im April 2026 – Länder und Kreise |publisher=Statistik der Bundesagentur für Arbeit |date=April 2026 |accessdate=18 Mei 2026}}</ref> <small>''(April 2026)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[ISO 3166-2:DE|ISO 3166-2]]: || <code>DE-RP</code> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Amptelike webwerf: || [https://www.rlp.de/ www.rlp.de] |---- ! colspan="2" | Politiek |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Eerste minister]]: || Gordon Schnieder ([[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]])<br />''<small>(sedert 18 Mei 2026)</small>'' |---- bgcolor="#FFFFFF" | President van die ''[[Landtag]]'': || Matthias Lammert (CDU) |---- bgcolor="#FFFFFF" | Regerende partye: || [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]] en CDU |---- bgcolor="#FFFFFF" | Setels in die parlement (''Landtag'')<br />(105 setels) <small>(2021: 101 setels)</small>: | CDU 39 <small>(2021: 31)</small><br />SPD 32 <small>(39)</small><br />[[Alternative für Deutschland|AfD]] 24 <small>(9)</small><br />[[Alliansie 90/Die Groenes|Grüne]] 10 <small>(10)</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Laaste verkiesing: || 22 Maart 2026 |---- bgcolor="#FFFFFF" | Volgende verkiesing: || Maart 2031 |---- align="center" bgcolor="#FFFFFF" |---- ! colspan="2" | Parlementêre verteenwoordiging |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stemme in die Federale Raad (''Bundesrat''): || 4 (van 69) |---- ! colspan="2" | Kaart |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Lêer:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|250px|senter]] |} '''Rynland-Palts''' ([[Duits]]: ''Rheinland-Pfalz'', [ˈʁaɪ̯nlantˈp͡falt͡s], {{Audio|De-Rheinland-Pfalz.ogg|luister}}), amptelik die '''Deelstaat Rynland-Palts''' (''Land Rheinland-Pfalz'', afkorting: RP of RPL), is 'n [[Deelstate van Duitsland|deelstaat]] in die suidweste van [[Duitsland]]. [[Mainz]] is met 'n bevolking van 206&nbsp;991 die grootste stad en [[hoofstad]] van Rynland-Palts. Die deelstaat word begrens deur [[Noordryn-Wesfale]] in die noorde, [[Hesse]] in die noordooste, [[Baden-Württemberg]] in die suidooste en [[Saarland]] in die suide, asook [[Frankryk]] in die suide, [[Luxemburg]] in die suidweste en [[België]] in die weste. == Administratiewe distrikte (''Landkreise'') == [[Lêer:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|duimnael|links|Distrikte van Rynland-Palts]] Die administratiewe distrikte van die deelstaat (Duits: ''Landkreise'') is (die area-afkortings word tussen hakies gegee): {| | width="400" valign="top" | # [[Landkreis Ahrweiler|Ahrweiler]] (AW) # [[Landkreis Altenkirchen|Altenkirchen]] (AK) # [[Landkreis Alzey-Worms|Alzey-Worms]] (AZ) # [[Landkreis Bad Dürkheim|Bad Dürkheim]] (DÜW) # [[Landkreis Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]] (KH) # [[Landkreis Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]] (WIL) # [[Landkreis Birkenfeld|Birkenfeld]] (BIR) # [[Landkreis Bitburg-Prüm|Bitburg-Prüm]] (BIT) # [[Landkreis Cochem-Zell|Cochem-Zell]] (COC) # [[Landkreis Daun|Daun]] (DAU) # [[Donnersbergkreis]] (KIB) # [[Landkreis Germersheim|Germersheim]] (GER) # [[Landkreis Kaiserslautern|Kaiserslautern]] (KL) # [[Landkreis Kusel|Kusel]] (KUS) # [[Rhein-Pfalz-Kreis]] (RP) # [[Landkreis Mainz-Bingen|Mainz-Bingen]] (MZ) # [[Landkreis Mayen-Koblenz|Mayen-Koblenz]] (MYK) # [[Landkreis Neuwied|Neuwied]] (NR) # [[Rhein-Hunsrück-Kreis]] (SIM) # [[Rhein-Lahn-Kreis]] (EMS) # [[Landkreis Südliche Weinstraße|Südliche Weinstraße]] (SÜW) # [[Landkreis Südwestpfalz|Südwestpfalz]] (PS) # [[Landkreis Trier-Saarburg|Trier-Saarburg]] (TR) # [[Westerwaldkreis]] (WW) </ol> |} == Politiek == === Regering === [[Lêer:Mainz Deutschhaus BW 2012-08-18 13-28-02.jpg|duimnael|Die parlementsgebou in Mainz]] Die [[eerste minister]] (Duits: ''Ministerpräsident'') is die hoof van die deelstaatsregering van Rynland-Palts, wat uit [[minister]]s en staatsekretarisse bestaan. Al die eerste ministers sedert 1946: * 1946–1947: Wilhelm Boden (CDU) * 1947–1969: Peter Altmeier (CDU) * 1969–1976: [[Helmut Kohl]] (CDU) * 1976–1988: Bernhard Vogel (CDU) * 1988–1991: Carl-Ludwig Wagner (CDU) * 1991–1994: Rudolf Scharping (SPD) * 1994–2013: Kurt Beck (SPD) * 2013–2024: Malu Dreyer (SPD) * 2024–2026: Alexander Schweitzer (SPD) * 2026–''hede'': Gordon Schnieder (CDU) === Susterstreke === {| class="wikitable" ! class="hintergrundfarbe5" colspan="5" | Susterstreke van Rynland-Palts<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.lpb.rlp.de/themen/unser-land/partnerschaften |title=Partnerschaften |publisher=Landeszentrale Politische Bildung, Rheinland-Pfalz |accessdate=18 Mei 2026 |archive-date=26 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226165702/https://www.lpb.rlp.de/themen/unser-land/partnerschaften |url-status=dead }}</ref> |- | [[Lêer:Flag of the region Bourgogne-Franche-Comté.svg|20px|Vlag van Boergondië-Franche-Comté]] || [[Boergondië-Franche-Comté]] || {{vlagland|Frankryk}} |- | colspan="3" style="text-align:center;" | {{vlagland|Rwanda}} |- | [[Lêer:POL województwo opolskie flag.svg|20px|Vlag van die Woiwodskap Opole]] || [[Woiwodskap Opole|Opole]] || {{vlagland|Pole}} |- | [[Lêer:Fujian in China (+all claims hatched).svg|20px|Ligging van Fujian in die Volksrepubliek China]] || [[Fujian]] || {{vlagland|Volksrepubliek China}} |- | [[Lêer:Flag of South Carolina.svg|20px|Vlag van Suid-Carolina]] || [[Suid-Carolina]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- | [[Lêer:Flag of Iwate Prefecture.svg|20px|Vlag van die Iwate-prefektuur]] || [[Iwate-prefektuur|Iwate]] || {{vlagland|Japan}} |- | [[Lêer:Flag of Central Bohemian Region.svg|20px|Vlag van Sentraal-Boheme]] || [[Sentraal-Boheme]] || {{vlagland|Tsjeggië}} |- | [[Lêer:Flag of the German Community in Belgium.svg|20px|Vlag van die Duitse Gemeenskap van België]] || [[Duitse Gemeenskap van België]] || {{vlagland|België}} |} === Embleme === <gallery> Lêer:Landessiegel Rheinland Pfalz.svg|Groot seël Lêer:Rheinland-Pfalz Logo.svg|Kenteken Lêer:Zeichen de-rheinland pfalz.png|Heraldiese embleem </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rhineland-Palatinate|Rynland-Palts}} * {{en}} {{Wikivoyage|Rhineland-Palatinate|Rynland-Palts}} * {{de}} [https://www.rlp.de/ Amptelike webwerf] * {{de}} [https://www.stadtplandienst.de/rheinlandpfalz.asp ''Stadplandienst Rheinland-Pfalz''] * {{de}} [https://www.wahlen.rlp.de/ Verkiesings in Rynland-Palts] * {{de}} [https://www.lvermgeo.rlp.de/ ''Landesamt für Vermessung und Geobasisinformation''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Rhineland-Palatinate|title=Rhineland-Palatinate|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2026}} {{Deelstate van Duitsland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rynland-Palts| ]] kuobbx9mc7k59j6tylj7hnxj903fqal 0 14393 2923369 2918134 2026-08-09T20:48:24Z Pynappel 70858 2923369 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Friedrich Schelling | beeld = Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling.png | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = Friedrich Wilhelm Joseph Schelling | geboortedatum = [[27 Januarie]] [[1775]] | geboorteplek = Leonberg, Württemberg, [[Heilige Romeinse Ryk]] | sterftedatum = {{SDEO|1775|1|27|1854|8|20}} | sterfteplek = Bad Ragaz, [[Switserland]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = natuurlike filosofie, natuurwetenskap, estetika, metafisika, epistemologie, filosofie van godsdiens | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = [[Plato]], Böhme, [[Baruch Spinoza]], Leibniz, Kant, Jacobi, Herder, Goethe, Hölderlin, Fichte, Kielmeyer | invloed op = Hegel, Coleridge, Ast, Kierkegaard, Jung, Heidegger, Tillich, Peirce, Goethe, Fackenheim, [[Slavoj Žižek]] , Secrétan, I. Bernays, Krause, Ravaisson, Cousin, Grant, Hâjdeu | toekennings = | handtekening = Unterschrift Friedrich Wilhelm Joseph Schelling deutscher Philosoph.svg | webblad = | voetnotas = }} '''Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling''' ([[27 Januarie]] [[1775]] – [[20 Augustus]] [[1854]]) was 'n Duitse [[filosoof]]. Historici plaas Schelling in die middel van die [[Duitse idealisme]], êrens tussen [[Johann Gottlieb Fichte]], sy mentor voor 1800 en [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], sy vorige [[kamermaat]] en vriend. Om Schelling se filosofie te vertolk is nie 'n maklike taak nie, omdat hy op 'n tipiese proteaanse denkwyse gereeld van onderwerp verander het. Nogtans word hy as 'n belangrike denker in die opkoms van [[Idealisme]] beskou. Sy filosofie dek temas soos menslike vryheid, die absolute en die verhouding tussen mens en natuur. == Biografie == Schelling is gebore te Leonberg in Württemberg, [[Duitsland]]. Hy gaan eers skool in die klooster skool van Bebenhausen naby Tübingen, waar sy vader 'n kapelaan en 'n professor was. Daarna het hy ingeskryf by die Tübinger Stift (kweekskool van die Protestantse Kerk in Württemberg), waar hy met die filosowe Georg Hegel en Friedrich Hölderlin bevriend geraak het. In 1792 het hy het hy by die filosofiese fakulteit gegradueeer en in 1793 tot [[Heinrich Eberhard Gottlob Paulus]] se ''Memorabilien'' bygedra. In 1795 het hy die verhandeling vir die teologiese graad, ''De Marcione Paullinarum epistolarum emendatore'', voltooi. Intussen het hy ook begin om die werke van Immanuel Kant en Johann Gottlieb Fichte te bestudeer. Beide se werke sou hom inspireer en het sy eie werke beïnvloed. Na hy vir twee jaar twee jeugdige aristokrate onderrig het, is hy in die somer van 1789 op die ouderdom van 23 jaar as [[buitengewone professor]] aan die Universiteit van Jena aangestel. Hy het teen die tyd al verskeie artikels en resensies vir die Tydskrifte van Fichte en Friedrich Immanuel Niethammer bygedra, terwyl hy hom ook in die natuur- en mediese wetenskappe begin bestudeer het. In 1796 publiseer hy die ''Briefe über Dogmatismus und Kritizismus'', 'n kritiek op Kant se filosofiese stelsels. In 1797 publiseer hy die essay getiteld ''Neue Deduction des Naturrechts'' wat tot 'n mate Fichte se sieninge in ''Grundlage des Naturrechts'', gepubliseer in 1796, vooruitloop, maar nie voordat Schelling se essay ontvang is deur die redakteurs van die joernaal nie. Sy studies van die natuurwetenskap word uiteengesit in ''Ideen zu einer Philosophie der Natur'' (1797), en sy tesis ''Von der Weltseele'' (1798). == Bibliografie == * Über die Möglichkeit einer Form der Philosophie überhaupt (1794) (On the Possibility of an Absolute Form of Philosophy), Vom Ich als Prinzip der Philosophie oder über das Unbedingte im menschlichen Wissen (1795) (Of the I as the Principle of Philosophy or on the Unconditional in Human Knowledge), Philosophische Briefe über Dogmatismus und Kriticismus (1795) (Philosophical Letters on Dogmatism and Criticism) in The Unconditional in Human Knowledge: Four early essays 1794-6 (1980) translation and commentary by F. Marti, Lewisburg: Bucknell University Press. * Ideen zu einer Philosophie der Natur als Einleitung in das Studium dieser Wissenschaft (1797) Ideas for a Philosophy of Nature: as Introduction to the Study of this Science (1988) translated by E.E. Harris and P. Heath, introduction R. Stern, Cambridge: Cambridge University Press. * System des transcendentalen Idealismus (1800) System of Transcendental Idealism (1978) translated by P. Heath, introduction M. Vater, Charlottesville: University Press of Virginia. * Bruno oder über das göttliche und natürliche Prinzip der Dinge (1802) Bruno, or On the Natural and the Divine Principle of Things (1984) translated with an introduction by M. Vater, Albany: State University of New York Press. * Philosophie der Kunst (1802-3) The Philosophy of Art (1989) Minnesota: Minnesota University Press. * Vorlesungen über die Methode des akademischen Studiums (1803) On University Studies (1966) translated E.S. Morgan, edited N. Guterman, Athens, Ohio: Ohio University Press. * Philosophische Untersuchungen über das Wesen der menschlichen Freiheit und die damit zusammenhängenden Gegenstände (1809) Of Human Freedom (1936) a translation with critical introduction and notes by J. Gutmann, Chicago: Open Court. * Die Weltalter (1811-15). The Ages of the World (1967) translated with introduction and notes by F. de W. Bolman, jr., New York: Columbia University Press. The Abyss of Freedom/Ages of the World (1997), trans. Judith Norman, with an essay by [[Slavoj Žižek]], Anne Arbor: The University of Michigan Press * Über die Gottheiten von Samothrake (1815) Schelling's Treatise on ‘The Deities of Samothrace’ (1977) a translation and introduction by R.F. Brown, Missoula, Mont.: Scholars Press. * Zur Geschichte der neueren Philosophie (probably 1833-4) On the History of Modern Philosophy (1994) translation and introduction by A. Bowie, Cambridge: Cambridge University Press. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Friedrich Wilhelm Schelling}} * [http://plato.stanford.edu/entries/schelling/ Stanford Filosofie Ensiklopedie in Engels] * [http://www.class.uidaho.edu/mickelsen/Schelling.htm Skakel na tekse in Engels] * [http://radicalacademy.com/philschelling.htm Artikel oor Schelling in Engels] * [http://www.nndb.com/people/321/000094039/ Biografie van Schelling in Engels] {{Kontinentale filosofie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schelling, Friedrich}} [[Kategorie:Duitse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1775]] [[Kategorie:Sterftes in 1854]] 8y0ecvaf9cj0ooqrqkin2xjtwirg2b8 0 17181 2923251 2922199 2026-08-09T15:56:44Z Cromenio 204402 2923251 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Lissabon'''<br /><small>''Lisboa''</small><br /> [[Lêer:Lisbon Montage 2020.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LocalLisboa.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Lisbon.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Lisboa.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Portugal}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gewes (''Região'')''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Lissabon |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|38|43|N|09|08|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ~1200 v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 100,05 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0–227 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 545&nbsp;245 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;458/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;821&nbsp;876 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] ±0 (WET) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (WEST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fernando Medina (PS) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cm-lisboa.pt/ ''cm-lisboa.pt''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Lissabon''' ([[Portugees]]: ''Lisboa'', [liʒˈβoɐ], {{Audio|Pt-pt Lisboa FF.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] van [[Portugal]] en die gelyknamige distrik en administratiewe gewes. Die stad is aan die monding van die rivier [[Taag]] in die [[Atlantiese Oseaan]] in die uiterste suidweste van [[Europa]] en aan die weskus van die [[Iberiese Skiereiland]] geleë. [[Lêer:Merging into the mist, ponte Vasco da Gama.jpg|duimnael|links|Die misomhulde Vasco da Gama-brug oor die [[Taag]]]] [[Lêer:Lisbon (37019744435).jpg|duimnael|links|Uitsig oor die stadsdeel Belém, met die Italiaanse argitek [[Vittorio Gregotti]] se ''Centro Cultural de Belém'' aan die linker- en die jaghawe an die regterkant]] As die grootste stad van Portugal met sy belangrikste seehawe, die setel van die Portugese regering en talle nasionale owerhede, ses universiteite en die Portugese Akademie vir Wetenskap is Lissabon die politieke, ekonomiese en kulturele sentrum van die land. Lissabon is ook die setel van 'n aantal instellings van die [[Europese Unie]], waaronder die Europese Kontrolekantoor vir Dwelmmiddels en Dwelmverslaafdheid en die Europese Agentskap vir Veiligheid op See. Die stad huisves daarnaas ook die hoofkantoor van die Gemeenskap van Portugeessprekende Lande (CPLP). Lissabon het in 205 v.C. onder [[Romeinse Ryk|Romeinse heerskappy]] gekom. [[Julius Caesar|Gaius Iulius Caesar]] het die status van Romeinse ''municipium'' en die Latynse naam ''Felicitas Iulia'' aan die destydse nedersetting Olisipo toegeken. Die stad het vanaf die 5de eeu n.C. onder die gesag van verskillende [[Germane|Germaanse]] stamme gestaan en is in die 8ste eeu deur More verower. Sedert die Christelike herowering in 1147 deur kruisvaarders onder die bevel van Afonso Henriques het Lissabon tot die politieke, ekonomiese en kulturele sentrum van Portugal ontwikkel. In teenstelling met die meeste ander hoofstede het Lissabon sy status as hoofstad en regeringsetel nie aan enige statuut of ander geskrewe ooreenkoms te danke nie, maar fungeer danksy 'n grondwetlike konvensie as die [[de facto]]-hoofstad van Portugal. == Museums in Lissabon == Die Museum Calouste Gulbenkian het skilderye van [[Domenico Ghirlandaio]], [[Peter Paul Rubens]], [[Rembrandt van Rijn]], [[Frans Hals]], [[Auguste Renoir]], [[Antoon van Dyck]], [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Edgar Degas]], [[Édouard Manet]], [[Claude Monet]] en [[J.M.W. Turner]]. Die ''Museu Nacional de Arte Antiga'', die belangrikste kunstmuseum van Portugal het skilderye van [[Jheronimus Bosch]] en [[Albrecht Dürer]]. == Sport == Die [[Portugese nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die [[Estádio Universitário de Lisboa]] by die [[Universiteit van Lissabon]] se kampus. In die stad is ook die [[Portugese Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Lisbon}} * {{en}} {{Wikivoyage|Lisbon|Lissabon}} * {{pt}} [http://www.cm-lisboa.pt/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=http://www.britannica.com/place/Lisbon|title=Lisbon|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Maart 2019}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Lissabon| ]] 1v9xcelgifcf7romk20sdj4s9zvpt24 0 17567 2923275 2917173 2026-08-09T17:24:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923275 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land wat algemeen as Taiwan bekend staan. Vir die eiland wat die grootste deel van hierdie land uitmaak, sien [[Taiwan (eiland)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek China |volle_naam = <small>中華民國 ([[Chinees]])<br />''Zhōnghuá Mínguó'' ([[Mandaryns]])<br />''Tiong-hûa Bîn-kok'' ([[Taiwannees]])<br />''Cunghua Minkuo'' ([[Formosaanse tale|Formosaans]])<br />''Chûng-fà Mìn-koet'' ([[Hakka]])</small> |algemene_naam = die Republiek China |beeld_vlag = Flag of the Republic of China.svg |beeld_wapen = National Emblem of the Republic of China.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Locator map of the ROC Taiwan.svg |leuse = |volkslied = 中華民國國歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo gúogē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Nasionale volkslied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center><br />''Nasionale vlaglied'': 中華民國國旗歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo Gúoqígē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-kî-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-khì-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''(Afrikaans: "Nasionale vlaglied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:中華民國國旗歌 (演奏版).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Chinees]]-[[Mandaryns]] ''([[de facto]])'',<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |title=Taiwan mulling English as an official language, but is it ready? |publisher=Central News Agency |author=Shih Hsiu-chuan |date=27 Januarie 2018 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121084912/http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Formosaanse tale|Formosaans]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |title=President lauds efforts in transitional justice for indigenous people |publisher=Central News Agency |date=19 Julie 2017 |accessdate=14 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414020314/http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Taiwannees]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |title=Draft national language development act clears legislative floor |publisher=Central News Agency |date=25 Desember 2018 |accessdate=21 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921195525/http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Hakka]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |title=Hakka made an official language |publisher=Taipei Times |date=30 Desember 2017 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121173359/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Taipei]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/content2.php?p=29&c=48 |title=ROC Vital Information |publisher=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |date=31 Desember 2014 |accessdate=10 September 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |title=what languages are spoken in Taiwan |publisher=WorldAtlas |accessdate=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524013439/https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |archive-date=24 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|25|04|N|121|31|O}} |latd = 25 |latm = 04 |latNS = N |longd = 121 |longm = 31 |longEW = O |grootste_stad = [[Nieu-Taipei]] {{Koördinate|25|01|N|121|28|O}} |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• Adjunkpresident<br />• [[Eerste minister]]<br />• Adjunkpremier |leiername = [[Lai Ching-te]]<br />[[Hsiao Bi-khim]]<br />[[Cho Jung-tai]]<br />[[Cheng Li-chun]] |oppervlak_rang = 138^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 35&nbsp;980<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223447/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 13&nbsp;892 |persent_water = 10,34 |bevolking_skatting = 23&nbsp;595&nbsp;274<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 58^ste |bevolking_sensus = 23&nbsp;829&nbsp;897<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/464/relfile/10889/231350/e01.xlsx |title=Statistical tables of summary report |publisher=Nasionale Statistieke |date=17 Mei 2023 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2010 |bevolkingsdigtheid = 655,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;698,5 |bevolkingsdigtheidrang = 17^de |BBP_PPP = $1&nbsp;966&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=528,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Taiwan |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 20^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $84&nbsp;082<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 11^de |BBP = $804,889&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 21^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $34&nbsp;426<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 30^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Qing-dinastie|Qing-heerskappy]]<br />• [[Republiek van Formosa|Republiek Formosa]]<br />• [[Japannese Keiserryk|Japannese heerskappy]]<br />• Wuchang-opstand<br />• Xinhai-rewolusie<br />• Stigting van die<br />Republiek China<br />• Oorhandiging aan die<br />Republiek China<br />• Huidige grondwet<br />• Verskuiwing na<br />die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1683]]<br />[[1895]]<br />[[17 Oktober]] [[1895]]<br />[[10 Oktober]] [[1911]]<br />[[10 November]] [[1911]]<br /><br />[[1 Januarie]] [[1912]]<br /><br />[[25 Oktober]] [[1945]]<br />[[25 Desember]] [[1947]]<br /><br />[[7 Desember]] [[1949]] |MOI = {{wins}} 0,926<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/Download.ashx?u=LzAwMS9VcGxvYWQvMC9yZWxmaWxlLzExMDIwLzIyOTU5MS9iNDdhNmYyYy1jNjY2LTRjZDAtYmQ2Ni03OGEyYjMwMmM4MzkucGRm&n=TjExMTEwMTQucGRm&icon=.pdf |title=國情統計通報（第 195 號） |publisher=Direktoraat-generaal van Begroting, Rekeningkunde en Statistiek |date=14 Oktober 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |MOI_rang = 19^de |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#009900|baie hoog}} |Gini = 34,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/463/relfile/11530/231908/Year04.xls |title=Table 4. Percentage Share of Disposable Income by Quintile Group of Households and Income Inequality Indices |publisher=Statistieke Kantoor |accessdate=9 November 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Nuwe Taiwannese dollar|Dollar]] (NT$) |geldeenheid_kode = TWD |land_kode = TW |tydsone = NST |utc_afwyking = [[UTC+08:00|+8]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+08:00|+8]] |internet_domein = [[.tw]], .台灣, .台湾<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archive.icann.org/en/meetings/brussels2010/bitcache/Meeting%20of%20the%20ICANN%20Board-vid=13491&disposition=attachment&op=download.txt |title=ICANN Board Meeting Minutes |publisher=ICANN |date=25 Junie 2010 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |skakelkode = 886 |voetskrif = }} Die '''Republiek China''' ([[Chinees]]: 中華民國, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá Mínguó'', [ʈ͡ʂʊ́ŋxu̯ɑ̌ mǐnku̯ɔ̌]; [[Taiwannees]]: ''Tiong-hûa Bîn-kok''; [[Formosaanse tale|Formosaans]]: ''Cunghua Minkuo''; [[Hakka]]: ''Chûng-fà Mìn-koet''), soms ook '''Republiek China op Taiwan''', '''Nasionaal-China''' of dikwels net '''Taiwan''' genoem, is een van twee Chinese [[Staat|state]] wat daarop aanspraak maak dat hulle die regmatige verteenwoordiger van China is (die ander een is die [[Volksrepubliek China]]). Naas die hoofeiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] sluit die Republiek China se [[de facto]]-staatsgebied 'n reeks kleiner eilande soos Penghu, Kinmen, Matsu, Dongsha, Zhongsha en Nansha in. [[Lêer:Chiang Kai-shek memorial amk.jpg|duimnael|links|Die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal se naam is in laat 2007 gewysig tot Nasionale Gedenksaal van die Taiwan-demokrasie]] [[Lêer:Kaohsiung Taiwan Kaohsiung-Confucius-Temple-01.jpg|duimnael|links|[[Konfusius]]-tempel in Kaohsiung]] [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Gate e amk.jpg|duimnael|links|Ingangspoort tot die Chiang Kai-shek-gedenksaal in Taipei]] Die Republiek China het sy oorsprong in die Nasionaal-Chinese Republiek wat in 1912 uitgeroep is – as die eerste Asiatiese land met 'n demokratiese regeringstelsel.<ref>{{de}} [https://www.taiwantourismus.de/entdecken/land-und-leute/hintergrund/ueberblick/ ''www.taiwantourismus.de: Allgemeine Informationen. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> Tot in 1949 het hierdie republiek die hele China ingesluit, van 1945 af ook die eiland Taiwan wat tydelik deur [[Japannese Keiserryk|Japan]] beheer is en in daardie jaar aan die Republiek China oorhandig is. Nadat die Nasionaal-Chinese regering onder leiding van die [[Kuomintang]]-party in die [[Chinese Burgeroorlog]] tussen 1927 en 1949 'n nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China]] gely het, het die Kuomintang onder leiding van [[Chiang Kai-shek]] op 10 Desember na die [[eiland]] Taiwan uitgewyk, nadat die Kommuniste op die vasteland onder [[Mao Zedong|Mao]] reeds op 1 Oktober in [[Beijing]] die [[Volksrepubliek China]] geproklameer het. Na ramings het tussen 1,8 en twee miljoen Nasionaal-Chinese – Kuomintang-partylede, soldate, sakelui, grondbesitters en kleinboere, monnike, kunstenaars, intellektueles, maar ook krimineles – hulle binne enkele maande op Taiwan gevestig.<ref>{{en}} Christopher L. Salter: ''Taiwan''. Philadelphia: Chelsea House Publishers 2004, bl. 11</ref> Hulle het China se destydse [[goud]]reserwes en baie kunsskatte na Taiwan geneem. Ook gedurende die 1950's en 1960's het tienduisende vastelandse Chinese hulle op Taiwan gevestig, meestal vanuit [[Hongkong]] en Burma (nou [[Mianmar]]). Die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] in Junie 1950 het verseker dat Taiwan van groot strategiese belang vir die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geword het. Die Amerikaanse president [[Harry S. Truman|Truman]] het oorlogskepe na die [[Straat van Taiwan]] ontplooi om die eiland teen 'n moontlike kommunistiese inval te beskerm, terwyl die Nasionaal-Chinese regering ook finansieel deur Washington gesteun is. Die Republiek China het in die tweede helfte van die 20ste eeu ongekende vooruitgang op politieke en ekonomiese gebied beleef. Vinnige ekonomiese groei en tegnologiese vooruitgang het gepaard gegaan met politieke liberalisering. Die outoritêre polisiestaat het tot 'n veelparty-demokrasie met 'n verkose president as staatshoof en vrye media, gelykheid tussen die geslagte, en respek en agting vir [[menseregte]] ontwikkel wat onder die mees gevorderde [[nywerheid]]slande gereken word. Ondanks die groot skade, wat die eiland Taiwan gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] as gevolg van lugaanvalle gely het en ondanks die moeilike situasie ná die verlore Chinese Burgeroorlog op die vasteland, toe 'n nuwe regering in Taipei gevestig moes word, is sy ekonomiese geskiedenis dié van 'n onderontwikkelde land wat sy ekonomie binne enkele dekades herstruktureer en tot een van die welvarendste ter wêreld ontwikkel het. Nog in 1900 was die eiland Taiwan se bevolking slegs twee miljoen en in 1958 is sowat sestig persent van die land se uitvoerwaarde nog met [[suiker]] en [[rys]] verdien. Hierdie aandeel het reeds in 1972 tot slegs drie persent gedaal.<ref>{{de}} Schöller, Peter, Heiner Dürr en Eckart Dege (redakteurs): ''Fischer Länderkunde: Ostasien''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 1987, bl. 209</ref> Die [[bruto nasionale produk]] het van slegs $200 in die tydperk kort ná die Tweede Wêreldoorlog tot meer as $13&nbsp;000 in 1999 gestyg.<ref>{{en}} Denny Roy: ''Taiwan. A Political History''. Ithaca and London: Cornell University Press 2003, bl. 1</ref> Vandag is die land met sy bevolking van 23,6 miljoen een van die vernaamste produsente van [[inligtingstegnologie]] en ander [[elektronika]]. As eerste demokratiese en vrye Chinese samelewing het die eilandrepubliek nie net die kultuur en tradisies van China bewaar nie, maar ook sy eie nasionale kulturele identiteit ontwikkel waarin Chinese, Japannese, [[Weste]]rse en inheemse invloede op 'n wonderlike manier versmelt. Taiwan bied eersterangse Chinese kookkuns, sy bevolking vier tradisionele Chinese en inheemse feeste en bewaar 'n ryk erfenis van godsdienstige boukuns met sy groot verskeidenheid tempels.<ref>{{en}} [https://www.roughguides.com/destinations/asia/taiwan/ ''roughguides.com: Taiwan. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> == Etimologie == === Eilandname === [[Lêer:Taiwan (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Taiwan" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] In sy boek ''Daoyi Zhilüe'' (1349) het Wang Dayuan ''Liuqiu'' as 'n naam gebruik vir die hele eiland of 'n gedeelte daarvan naby aan Penghu.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=166}}</ref> Elders was dié naam gebruik vir die [[Ryukyu-eilande]] oor die algemeen of spesifiek die [[Okinawa-eilande]]; die naam ''Ryūkyū'' is die Japannese variant van ''Liúqiú''. Die naam het ook in die ''Boek van die Sui'' (636) en ander vroeë werke verskyn, maar geleerdes kan nie ooreenkom of hierdie verwysings op Ryukyu, Taiwan of selfs [[Luzon]] dui nie.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=163}}</ref> Die naam Formosa (福爾摩沙) dateer uit 1542, toe [[Portugese]] seevaarders dit op hul kaarte opgeteken het as ''Ilha Formosa'' ([[Portugees]] vir "mooi eiland").<ref>{{en}} {{cite book |chapter=Chapter 3: History |chapter-url=http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |title=The Republic of China Yearbook 2011 |year=2011 |publisher=Staatsinligtingskantoor, Republiek of China (Taiwan) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514004941/http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |archive-date=14 Mei 2012 |page=46}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Ilha Formosa: the Emergence of Taiwan on the World Scene in the 17th Century |url=https://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414002106/http://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-date=14 April 2018 |accessdate=12 April 2018 |publisher=Nasionale Paleismuseum}}</ref> Die naam ''Formosa'' het uiteindelik "al die ander in die Europese letterkunde vervang"<ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903|ol=6931635M |pages=10}}</ref> en was tot in die 20ste eeu algemeen onder Engelssprekendes.<ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Sketches from Formosa |year=1915 |publisher=Marshall Brothers |url=https://archive.org/stream/sketchesfromtaiw00camprich#page/278/mode/2up |ol=7051071M}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Formosa Under the Dutch: Described from Contemporary Records, with Explanatory Notes and a Bibliography of the Island |year=1903 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner |url=https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog |pages=[https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog/page/n185 6]–7 |isbn=978-957-638-083-9}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903 |ol=6931635M}}</ref> In 1603 het 'n Chinese ekspedisievloot geanker by 'n plek in Taiwan genaamd Dayuan, 'n variant van die naam "Taiwan".<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=178}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal|last=Jenco|first=Leigh K.|year=2020|title=Chen Di's Record of Formosa (1603) and an Alternative Chinese Imaginary of Otherness|journal=The Historical Journal|volume=64|pages=17–42|doi=10.1017/S0018246X1900061X|doi-access=free}}</ref><ref>{{zh}} {{cite web |url=https://tm.ncl.edu.tw/article?u=007_103_000069&lang=chn |title=閩海贈言 |publisher=Nasional Sentrale Bibliotek |pages=21–29 |accessdate=7 Januarie 2023}}</ref> In die vroeë 17de eeu het die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] 'n handelspos gestig by Fort Zeelandia (nou Anping) op 'n kussandbank genoem "Tayouan",<ref>{{en}} {{cite book |author=François Valentijn |chapter=History of the Dutch Trade |chapter-url=https://archive.org/stream/formosaunderdut01campgoog#page/n41/mode/1up |title=Formosa under the Dutch: described from contemporary records, with explanatory notes and a bibliography of the island |publisher=Kegan Paul |year=1903 |editor=William Campbell |isbn=978-957-638-083-9 |oclc=644323041 |orig-date=1724 |pages=52}}</ref> na hul [[etnoniem]] vir 'n nabye Taiwannese inheemse stam, moontlik die Taivoan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://pinyin.info/readings/mair/taiwanese.html |title=How to Forget Your Mother Tongue and Remember Your National Language |publisher=Pinyin |author=Victor H. Mair |date=2003}}</ref> Dié naam is ook opgeneem in die Chinese volksmond as die naam vir die sandbank en nabygeleë gebied ([[Tainan]]). Die moderne woord "Taiwan" is afgelei van hierdie gebruik en dit is in verskillende transliterasies geskryf (大員，大圓，大灣，臺員，臺圓 of 臺窩灣) in Chinese historiese optekeninge. Die gebied wat deur die hedendaagse Tainan beslaan word, was die eerste permanente nedersetting deur beide Europese koloniste en Chinese immigrante. Die nedersetting het gegroei tot die eiland se belangrikste handelsentrum en was tot in 1887 sy hoofstad. Die gebruik van die huidige Chinese naam (臺灣 / 台灣) het reeds in 1684 amptelik geword onder die [[Qing-dinastie]] met die stigting van die [[Taiwan-prefektuur]] met sy setel in die huidige Tainan. Deur sy vinnige ontwikkeling het die hele Taiwannese vasteland uiteindelik as "Taiwan" bekend geword.<ref>{{zh}} {{cite book |title=府城文史 |editor=蔡玉仙 |year=2007 |publisher=Tainanse Stadsregering |isbn=978-986-00-9434-3}}</ref><ref>{{zh}} {{cite book |editor=Shih Shou-chien |year=2003 |title=福爾摩沙 : 十七世紀的臺灣、荷蘭與東亞 |publisher=Nasionale Paleismuseum |location=Taipei |isbn=978-957-562-441-5}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Mitsutaka Kato |orig-date=1940 |year=2007 |title=昨日府城 明星台南: 發現日治下的老臺南 |publisher=臺南市文化資產保護協會 |isbn=978-957-28079-9-6}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Colonial Cities: Essays on Urbanism in a Colonial Context |editor1=Robert Ross |editor2=Gerard J. Telkamp |chapter=Zeelandia, a Dutch colonial city on Formosa (1624–1662) |author=J.L. Oosterhoff |pages=51–62 |publisher=Springer |year=1985 |isbn=978-90-247-2635-6}}</ref> === Name van die land en regsgebied === [[Lêer:ROC (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Republiek China" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] Die amptelike naam van die land in [[Afrikaans]] is "Republiek China". Kort ná die Republiek China se stigting in 1912, toe dit nog op die Chinese vasteland geleë was, het die regering om na homself te verwys die kortvorm "China" (''Zhōngguó'', 中國) gebruik, ontleen aan ''zhōng'' ("sentraal" of "middel") en ''guó'' ("staat, nasionale staat"). Die term het onder die [[Zhou-dinastie]] verander en na sy koninklike landboedels verwys en is onder die Oostelike Zhou toegepas op die gebied rondom Luoyi (nou [[Luoyang]]) en later op die Chinese Sentrale Vlakte, voordat dit onder die Qing 'n sinoniem geword het vir die staat.<ref>{{en}} {{citation |author=Endymion Wilkinson |title=Chinese History: A Manual |url=https://books.google.de/books?id=ERnrQq0bsPYC&redir_esc=y |year=2000|publisher=Harvard University Asia Center |series=Harvard-Yenching Institute Monograph No. 52 |page=132 |isbn=978-0-674-00249-4}}</ref> Die naam van die republiek was afkomstig uit die Tongmenghui se partymanifes in 1905, waarvolgens die vier doele van die Chinese rewolusie was "om die [[Mantsjoes|Mantsjoe]]-heersers te verdryf, ''Chunghwa'' te laat herleef, 'n republiek te stig en om grond gelykop te verdeel onder die mense." Die rewolusionêre leier [[Sun Yat-sen]] het die naam ''Chunghwa Minkuo'' voorgestel sodra die rewolusie sou slaag. Gedurende die 1950's en 1960's, nadat die Republikeinse regering na Taiwan ontwyk het, is daarna algemeen as "Nasionaal-China" (of "Vrye China") verwys om dit te onderskei van die "Kommunistiese China" (of "Rooi China").<ref>{{en}} {{cite book |author=John W. Garver |title=The Sino-American Alliance: Nationalist China and American Cold War Strategy in Asia |publisher=M.E. Sharp |date=April 1997 |isbn=978-0-7656-0025-7}}</ref> Oor die daaropvolgende dekades heen het die Republiek China na die hoofeiland algemeen bekend geword as "Taiwan". Om verwarring te voorkom het die Republiek China se regering in 2005 "Taiwan" langs sy amptelike naam begin plaas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/chinese/trad/hi/newsid_4730000/newsid_4730400/4730413.stm |title=論壇：台總統府網頁加注"台灣" |publisher=[[BBC]] 中文網 |date=29 Augustus 2005 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In staatspublikasies deur die Republiek China word die naam geskryf as "Republiek China (Taiwan)", "Republiek China/Taiwan" of soms "Taiwan (ROC)".<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.president.gov.tw/ |title=Office of President of the Republic of China (Taiwan) |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwan.gov.tw/about.php |title=About Taiwan |publisher=Regering van Taiwan |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/News/5962 |title=President Tsai interviewed by BBC |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |date=18 Januarie 2020 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese gebied" is gebruik om na die eiland Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu en ander gebiede onder beheer van die Republiek China te verwys<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010001 |title=Act Governing Relations between the People of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=8 Junie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> in kontras met "Vastelandse gebied" wat verwys na Republiek China-gebied buite die Taiwannese gebied en onder Chinese kommunistiese beheer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010002 |title=Enforcement Rules for the Act Governing Relations between Peoples of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=30 Mei 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China neem onder die naam "Chinese Taipei" deel aan die meeste internasionale forums en organisasies as 'n kompromie met die Volksrepubliek China (VRC). Byvoorbeeld is dit die naam waaronder dit deelneem aan [[Olimpiese Spele]] en die [[APEC]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/no-need-avoid-xi-apec-taiwan-envoy-says-after-rare-encounter-2022-11-21/ |title=No need to avoid Xi at APEC, Taiwan envoy says after rare encounter |publisher=[[Reuters]] |date=21 November 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese owerhede" word soms deur die Volksrepubliek China gebruik om na die regering op Taiwan te verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fmprc.gov.cn/ce/ceno/eng/ztxw/twwt/t110655.htm |title=White Paper—The One-China Principle and the Taiwan Issue |publisher=Ambassade van die Volksrepubliek China in die Koninkryk Noorweë |date=21 Februarie 2000 |accessdate=27 November 2021}}</ref> == Geografie == === Ligging en topografie === [[Lêer:Taiwan NASA Terra MODIS 23791.jpg|duimnael|[[Nasa]]-satellietbeeld van Taiwan]] Die Republiek China beslaan sedert 1949, toe op die Chinese vasteland 'n kommunistiese volksrepubliek uitgeroep is, 'n totale oppervlakte van 35&nbsp;980 [[vierkante kilometer]]. Die hoofeiland Taiwan, geleë in die Stille Oseaan, het 'n oppervlakte van 35&nbsp;801 vierkante kilometer, 'n maksimale lengte van 394 kilometer en 'n maksimale wydte van 144 kilometer. Sy vorm herinner aan 'n [[tabak]]blaar. Die Republiek China op Taiwan behels daarnaas die eilandgroepe Pescadores (Penghu), Matsu (Mazu) en Quemoy (Jinmen) in die [[Straat van Taiwan]] asook 'n aantal kleiner eilande wat onder meer in die [[Suid-Chinese See]] lê. Die kleiner eilande het ongerepte natuur. Die vulkaniese Groen Eiland, Ludao, staan bekend vir sy weelderige plantegroei en warm soutwaterbronne, maar word histories ook verbind as die eiland waar politieke gevangenes en ballinge gedurende die sogenaamde "Wit Terreur" van die 1950's aangehou is. Die Orgideë-eiland, ook bekend onder sy Chinese naam Lanyu, het 'n klein inheemse bevolking van 3&nbsp;000. Die plaaslike Tao is een van die mees geïsoleerde [[etniese groep]]e in die Republiek China wat eers in 1945 in aanraking gekom het met die moderne beskawing. Die Penghu-argipel, vroeër bekend as Pescadores-eilandgroep, bestaan uit 64 eilandjies. Taiwan word in die weste deur die Straat van Taiwan van die Chinese vasteland se suidooskus geskei en in die suide deur die [[Straat van Luzon]] van die [[Filippyne]]. In die ooste word Taiwan deur die Filippynse Bekken begrens. Die eiland grens in die noorde aan die [[Japan]]nese eilandgroep [[Ryukyu-eilande|Ryūkyū]] en die [[Oos-Chinese See]]. Sy ligging tussen [[Korea]] en Japan in die noorde en [[Hongkong]] en die Filippyne in die suide maak van Taiwan 'n belangrike tussenstop vir reise na en in Asië. Taiwan is 'n bergagtige eiland – byna twee derdes van sy oppervlakte word deur beboste berggebiede beslaan en slegs een derde is geskik vir [[landbou]]. Die Sentraalgebergte, wat oor 'n afstand van 270 kilometer in 'n noord-suidelike rigting strek, verdeel die eiland in twee hoofkuslandskappe met uitlopers van die groter bergreekse, terrasvormige vlaktes en kusvlaktes en -bekkens. Meer as eenhonderd pieke met hoogtes van meer as 3&nbsp;000&nbsp;m maak deel uit van die sentrale bergreeks. Die hoogste hiervan is die Jadeberg op 3&nbsp;952&nbsp;m bo seevlak. Taiwan se ooskus is betreklik steil, die noordkus word oorheers deur vulkaniese pieke met hoogtes van meer as 1&nbsp;000&nbsp;m, terwyl die suidkus deur talle sandstrande gekenmerk word. Die relatief plat weskusgebied is digbevolk. === Natuurwonders en tektoniek === [[Lêer:Hehuanshan, Taiwan (Unsplash aIiEOoEA5ps).jpg|duimnael|Die sterrehemel oor die bergpiek Hehuanshan in Sentraal-Taiwan]] Danksy sy groot verskeidenheid landskappe word na die eiland Taiwan dikwels verwys as die "Juweel van Asië".<ref>{{de}} [http://www.eu-asien.de/Taiwan/Reiseinformationen/Landschaften-Taiwan.html ''EU-Asien.de: Landschaften in Taiwan. Besoek op 7 Februarie 2018'']</ref> Besienswaardighede langs die ooskus aan die Stille Oseaan sluit kranse met [[reënwoud]], steil berge wat bo-oor die kuslyn verrys en ongerepte natuur in. 'n Gewilde toeristetrekpleister is die Taroko-ravyn wat sowat 19&nbsp;km van die kus af in die bergwêreld ingekerf lê. Hier het die Liwu-rivier diep in [[marmer]]gesteente gesny waarvan die ouderdom op tot vier miljoen jaar geraam word. Taroko is een van min marmerravyne op aarde en 'n eersterangse toonvenster vir Taiwan se [[geologie]]. Dit maak tans deel uit van die gelyknamige nasionale park. Weens Taiwan se ligging teen die rand van die Filippynse tektoniese plaat – die eiland maak deel uit van die geologiese "[[Ring van Vuur]]" wat die Stille Oseaan-bekken omsluit – word orals op die eiland spore van vulkaniese aktiwiteit uit die verlede soos 'n honderdtal warmbronne aangetref. Die bekendste warmbronne is in Yangmingshan en in die streek rondom Wulal naby Taipei geleë. Gedurende die blomtyd in die lente spog die digte reënwoud hier met 'n oordaad bloeisels, terwyl die lug met [[swawel]]geur deurtrek is. Taiwan word weens die eiland se tektoniek net soos Japan dikwels deur [[aardbewing]]s getref sodat geboue en [[infrastruktuur]] aan hoë veiligheidsstandaarde moet voldoen. Alishan, 'n landskap geleë by die [[Kreefskeerkring|noordelike keerkring]], word onder Asië se mees asemberowende natuurwonders gereken, onder meer danksy die sonsopgang oor 'n meer van wolke, wat in die oggendure gaandeweg in die warm sonstrale begin oplos om 'n uitsig oor die streek se groen bergpieke te bied. Alishan is ook die vertrekpunt vir toere na die Jadeberg (Yushan), die hoogste bergpiek in Noordoos-Asië wat 'n uitsig oor Taiwan se sentrale bergreeks bied. Noord van Alishan, in die Nantou-distrik, is Taiwan se bekende Son-maan-meer geleë, 'n gewilde fotomotief danksy die bergpieke van die omgewing wat op sy stille water weerkaats. == Klimaat == [[Lêer:Qingshui Cliffs.jpg|duimnael|Die Qingshui-kranse in die noorde van die Nasionale Taroko-park, naby Hualien, in die laat somer]] Noord-Taiwan maak deel uit van die subtropiese klimaatsone, terwyl die suide 'n tropiese klimaat het, met gemiddelde temperature tussen 28&nbsp;°C in Julie en 14&nbsp;°C in Januarie. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur varieer tussen 22&nbsp;°C in die noorde en 24&nbsp;°C in Suid-Taiwan. Die [[somer]]maande tussen Mei en September is gewoonlik baie warm en bedompig, met gemiddelde maksimale temperature tussen 27 en 35&nbsp;°C. Die [[winter]]seisoen tussen Desember en Februarie is betreklik kort met gematigde temperature – die kwik daal gewoonlik nie laer as tussen 12 en 16&nbsp;°C nie. [[Sneeu]]val bly beperk tot hoër geleë bergstreke. Neerslae varieer grootliks, afhangende van die seisoen, plek en hoogte bo seevlak. Taiwan kry baie [[reën]], met 'n jaarlikse gemiddeld van 2&nbsp;500&nbsp;mm. Jaarliks beweeg tussen drie en vier tifone – [[Tropiese sikloon|tropiese siklone]] – oor Taiwan, meestal tussen Junie en Augustus. Die hooftoeristeseisoene met aangename weer is die [[lente]] (tussen Maart en Mei) en die najaar (tussen September en November). Oktober met sy stabiele weerstoestande – warm, winderige en droë weer – is die beste tyd om 'n besoek aan die noorde van Taiwan te bring. == Geskiedenis == {{Sien ook|Taiwan (eiland)|Geskiedenis van China}} === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Bashian Caves 01.jpg|duimnael|links|Baxiandong: Grotte van Changbin]] [[Lêer:Fossil of Mandible of Penghu 1.JPG|duimnael|''[[Penghu 1]]'' (nou in die Nasionale Museum vir Natuurwetenskappe in [[Taichung]])]] [[Lêer:Taiwan Pleistozän.svg|duimnael|Vermoedelike kuslyn tydens die [[Pleistoseen]]<ref>{{en}} {{cite book |author=Tsang Cheng-hwa |title=The archaeology of Taiwan |publisher=Rat für Kulturangelegenheiten des Exekutiv-Yuans |edition=1 |location=Taipei |year=2000 |ISBN=957-02-4590-5 |pages=52}}</ref>]] Taiwan het sowat vyf miljoen jaar gelede ontstaan as gevolg van die [[Eurasiese Plaat]] se botsing met die Filippynse Plaat. Tydens die [[laaste glasiale tyd]] (110&nbsp;000 tot ca. 10&nbsp;000 jaar gelede) in die [[Laat Pleistoseen]] was die seevlak soms ietwat meer as 100&nbsp;m benede die huidige vlak, waardeur die eiland 'n landverbinding met die Asiatiese vasteland gehad het. Oor dié landverbinding het sowat 20&nbsp;000 jaar gelede die eerste anatomies moderne [[mens]]e (''Homo sapiens'') Taiwan bereik. Ook ander [[Hominini]] het tydens die Laat Pleistoseen vermoedelik oop die eiland voorgekom. In 2015 is 'n menslike onderkakebeen, wat naby die Penghu-eiland gevind is, wetenskaplik beskryf. Dié fossiel, [[Penghu 1]], is tot dusver slegs onakkuraat gedateer – dit is glo tussen 10&nbsp;000 tot 190&nbsp;000 jaar oud – en is óf van 'n ''Homo sapiens'' óf 'n ''[[Homo erectus]]''.<ref>{{en}} {{cite book |authors=C. H. Chang, Y. Kaifu, M. Takai, R. T. Kono, R. Grün, S. Matsu’ura, L. Kinsley, L. K. Lin |title=The first archaic ''Homo'' from Taiwan – Nat Commun |edition=6 |series=27 |date=Januarie 2015 |pages=6037 |DOI=10.1038/ncomms7037 |PMC=4316746 |PMID=25625212}}</ref> In 1972 is in die distrik Zuozhen (左鎮區) van [[Tainan]] menslike beenfragmente gevind, wat volgens datering sowat 20&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 jaar oud is.<ref>{{en}} {{cite book |authors=J. W. Olsen, S. Miller-Antoniio |title=The Palaeolithic in Southern China – Asian Perspectives |edition=2 |series=31 |publisher=University of Hawai’i Press |year=1992 |pages=129-160 |JSTOR=42929173}}</ref> Die oudste menslike artefakte is in grotte langs die ooskus gevind. Van 'n besondere belang is die vondsplek Baxiandong (八仙洞遺址) in die landelike gemeente Changbin. Die artefakte wat daar gevind is, is tot sowat 10&nbsp;000 jaar oud. Die kultuur wat daarmee verbind word, word ook "Changbin-kultuur" (長濱文化) genoem. Daaruit het later die Dabenkeng-kultuur ontwikkel. Dié kultuur is vermoedelik uit [[Suidoos-Asië]] afkomstig, miskien die in [[Viëtnam]] opgespoorde Hoa-Binh-kultuur wat langs die Chinese kus versprei het. ==== Neolitikum ==== [[Lêer:Neolithic china.svg|duimnael|links|Geografiese ligging van Neolitiese kulture in China]] Die [[Neolitikum]] is gekenmerk deur [[landbou]] en 'n [[megaliet]]kultuur, wat [[menhir]]s opgerig en steenkiste as grafte gebruik het. Dié mense was oorspronklik afkomstig uit die verder noord geleë Liangzhu- of Hemudu-kultuur wat van die 7de tot die 2de millenium in die Zhejiang-provinsie opgespoor is en neolities as besonder gevorderd beskou word, hoewel daar geen oorblyfsels van skrif ontdek is nie. Hul ekonomie was gebaseer op [[rys]], asook [[vark]]e en [[hond]]e as voedselbronne. Veral hul intensiewe hondeteling het die hele [[Stille Oseaan]] en die [[Indiane|inheemse Amerika]] sterk beïnvloed. Deesdae is dié A2-lyn in China baie skaars en het soos die [[Austronesiese tale]] van die vasteland verdwyn wat op vermenging dui.<ref>{{en}} Ancient DNA Evidence from China Reveals the Expansion of Pacific Dogs, Qiaomei Fu at al 2023, Mol. Biol. Evol. 37(5):1462–1469 [[doi:10.1093/molbev/msz311]]</ref><ref>{{en}} Early Mixed Farming of Millet and Rice 7800 Years Ago in the Middle Yellow River Region, China. Zhang J, Lu H, Gu W, Wu N, Zhou K, Hu Y, et al. (2012) PLoS ONE 7(12): e52146. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0052146</ref> Die hele A2-lyn se basale voorouer (waarna in die studie nog as A1b verwys is) is 'n sowat 7&nbsp;000 jaar oue hond van die vroegste Hemudu-kultuur, met sy afstammelinge wat oor Taiwan tot die [[Australië (kontinent)|Australiese]] [[dingo]]'s en die [[Polinesië]]rs se talle uitgestorwe honde insluit, wat 'n verspreiding van Taiwan tot [[Nieu-Guinee]] en saam met die Lapita-kultuur na die Stille Oseaan se eilande staaf. Teen 3250 v.C. het dingo's saam met mense van Nieu-Guinee af Australië bereik. Onlangse navorsings dui daarop dat Taiwan die oorspronklike tuisland was van die Austronesiërs, wat ook die Polinesiërs insluit.<ref>{{en}} Shaw, B., Hawkins, S., Becerra-Valdivia, L. et al. Frontier Lapita interaction with resident Papuan populations set the stage for initial peopling of the Pacific. Nat Ecol Evol 6, 802–812 (2022). https://doi.org/10.1038/s41559-022-01735-w</ref> Besonder noemenswaardig is die Polinesiërs se taalwetenskaplike en genetiese verwantskap met die inheemse volke van Taiwan. Miskien is die uitwyking van die Polinesiërs se voorsate veroorsaak deur die migrasie vanuit die Chinese vasteland – wat chronologies konsekwent sou wees. Daar was egter ook 'n noordwaartse verspreiding van die daaropvolgende Majiabang-kultuur, wat tot die [[Tsjoekotka-skiereiland]] en selfs so ver as [[Groenland]] gestrek het en 'n verspreiding oor die [[Ryukyu-eilande]], die [[Japannese Argipel]], die Russiese eiland [[Sachalin]] asook die [[Koerile]] na die [[Kamtsjatka-skiereiland]] en met die [[Inuïete]] in 'n oostelike rigting na Noord-Kanada is ook deur vondse bewys. Vroeë geometriese figure, asook [[jade]]verwerking en rysverbouing het hierdie kultuur gekenmerk, wat oënskynlik ook verreikende betrekkinge met kulture langs die [[Geelrivier]] gehad het. Dit is dus een van China se belangrikste kulture wat met die verowering deur die [[Zhou-dinastie]] beëindig is. Die daaropvolgende sogenoemde "geometriese" tydperk het op die vasteland reeds teen 1500 v.C. verskyn, maar op Taiwan eers teen 500 v.C. Die "geometriese kultuur" is op die vasteland rondom 700 v.C. deur die uit 'n oostelike rigting invallende Zhou-Chinese verdring en het die [[yster]]verwerking na Taiwan saamgebring. In die jare van 200 v.C. tot omtrent 200 n.C. het in talle golwe mense wat deur die [[Han-dinastie]] verdring is hulle op die eiland gevestig. Nog in die eerste helfte van die 1ste millenium het die kulture op die Chinese vasteland en dié op die aflandige eilande kulturele en taalkundige verwantskappe getoon. Ná die [[Sinifikasie]] van hierdie gebiede deur die Han-dinastie was daar vir 'n lang tydperk geen kulturele verbindings tussen China en Taiwan nie. Die Taiwannese inheemse volke het egter handelsbetrekkinge in 'n suidelike rigting onderhou, byvoorbeeld met die [[Filippyne]]. === Vroeë kontakte met die Chinese Keiserryk === Oor Taiwan se kontakte met die Chinese vasteland voor die aankoms van die Europeërs is daar skaars bronne. Die geskiedkundige werk ''Sui Shu'' ("Geskiedenis van die [[Sui-dinastie]]") beskryf 'n Chinese ekspedisie na 'n ''Liuqiu'' (琉球) genoemde eilandryk aan die begin van die 7de eeu. Party mense vermoed dat die genoemde plek Taiwan is, maar wetenskaplikes is dit nie eens nie, aangesien daar ook leidrade is dat ''Liuqiu'' ook na die Ryukyu-eilande kon verwys het.<ref>{{zh}} 柏楊 Bo Yang: 中國人史綱 Zhōngguórén shǐgāng. 同心出版 Tongxin-uitgewer, Beijing 2007, bl. 170.</ref> Tydens die [[Song-dinastie|Song-]] en [[Yuan-dinastie]]ë is die Penghu-eilande wes van Taiwan by die [[Chinese Keiserryk]] ingelyf en het deel geword van die [[Fujian]]-provinsie. In die aan die begin van die 18de eeu gepubliseerde werk "臺灣府志 ''Táiwānfǔ zhì'' ("Beskrywing van die Taiwan-prefektuur") word 'n 15de-eeuse reis deur die admiraal [[Zheng He]] as eerste Chinese ekspedisie na Taiwan genoem, oor wie se historiese korrektheid wetenskaplikes egter oneens is. Hoewel dit veronderstel kan word dat oor die tyd heen telkens Chinese vissermanne, handelaars of [[Seerowery|seerowers]] op Taiwan gebly het, het die eerste groot migrasiegolf en permanente vestiging vanuit China eers aan die begin van die 17de eeu onder die [[Nederland]]se heerskappy plaasgevind.<ref>{{en}} Tonio Andrade: ''How Taiwan Became Chinese: Dutch, Spanish, and Han Colonization in the Seventeenth Century''. Columbia University Press, New York 2008.</ref> === Europese magte op Taiwan === [[Lêer:Dutch and Spanish Taiwan de.svg|duimnael|Gebiede in die 17de eeu (vandag se gebiedsgrense word ook aangedui)]] [[Lêer:1640 Map of Formosa-Taiwan by Dutch 荷蘭人所繪福爾摩沙-臺灣.jpg|duimnael|Johannes Vingboons (1616/1617–1670): 'n Kaart van Formosa, ca. 1640]] [[Lêer:Zeelandia from Dutch.jpg|duimnael|Fort Zeelandia, ca. 1635]] In 1517 het die [[Portugese]] die eiland vir Europa ontdek en dit ''Ilha Formosa'' genoem – die "mooi eiland". In 1624 het Nederlandse seevaarders en die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] die eiland se suide beset en hul hoofstad het [[Tainan]] geword. In 1626 het [[Spanjaarde]] die noorde van die eiland beset en nedersettings by [[Keelung]] en [[Tamsui]] gestig, maar hulle is in 1642 deur die Nederlanders weer verdryf. Die Nederlandse koloniale administrasie se invloed op die inheemse volke se kultuur was aansienlik: Deur die implementering van hoofmanne by kulture met min of geen administrasie is die stamstrukture verander, deur die [[Christendom|Christelike]] kerstening is die mitologiese verbeeldings en tradisionele lewensvorms omgekeer. Daar het nuwe gedrags- en dinknorme, nuwe dorps- en magstrukture ontwikkel. Tussen 1624 en 1644 was daar nog migrasiegolwe deur [[Han-Chinese]]. === Koninkryk Dongning === Toe die [[Qing-dinastie|Mantsjoe]] op die Chinese vasteland al hoe meer veld gewen en die [[Ming-dinastie]] se einde nader gekom het, het in 1661 die Ming-lojalis [[Zheng Chenggong]] met 35&nbsp;000 soldate in 400 jonke na Taiwan gevlug. Daar het hy gehoop om 'n nuwe basis vir die herowering van China op te rig. Sy troepe het vir nege maande die Nederlandse hoofbasis [[Fort Zeelandia, Taiwan|Fort Zeelandia]] beleër. Hulle het in 1662 oorgegee, waardeur die Nederlandse koloniale bewind in Taiwan beëindig is. Die feodale staatstelsel wat daarna deur Zheng en sy volgelinge opgerig is, het die naam "Koninkryk Tungning" (of ''Dongning'') gekry. === Taiwan onder die Qing-dinastie === In 1682 is die Ming-lojaliste egter deur die Mantsjoe onderwerp. Hulle het die eiland vir die eerste keer onder gesag van die vastelandse China gebring en in 1684 is aan die eiland die status van 'n prefektuur binne die [[Fujian]]-provinsie gegee. Die aan die rand van die keiserryk geleë Taiwan was vir 'n lang tyd 'n minder belangrike besitting aan die buitewyke van China. Die "beskawing" van die inheemse volke wat deur die Europeërs begin is, is deur die Chinese voortgesit. In 1734 is 50 skole gestig, waar die kinders onderrig ontvang het in die Chinese taal en kultuur. In 1758 is 'n wet goedgekeur, waarvolgens die Taiwannese bevolking gedwing is om Mantsjoe-haarstyle en Chinese kleredrag te dra en Chinese name aan te neem. Die Han het veral die volke in die eiland se plattelandse gebiede gesiniseer, die as aggressief beskoue bergstamme met hul tradisionele [[koppesnellery]]-kultuur het onder die Chinese bewind min of meer onaangetas gebly. Onder die Chinese is [[Boeddhisme]] en [[Konfusianisme]] ingevoer, wat die deur die Nederlanders verspreide Christendom meerendeels verdring het. In die laaste dekades van die Qing-dinastie se heerskappy oor Taiwan in die tweede helfte van die 19de eeu het die eiland meer en meer aantreklik geword vir Europese koloniale magte en Japan. Die [[Koninkryk Pruise|Pruisiese]] Oos-Asië-ekspedisie van 1859 tot 1862 het ook die moontlikheid ondersoek om Formosa as 'n kolonie in besit te neem, maar weens 'n gebrek aan hulpbronne is dit nie werklik probeer nie.<ref>{{de}} {{cite book |author=Christian Richter |title=Auf dem Weg nach Deutsch-Formosa? Die preußische Ostasienexpedition und das deutsche Interesse an Formosa im 19. Jahrhundert |publisher=Languages, Literary Studies and International Studies (語文與國際研究) |edition=18 |location=Kaohsiung |date=1 Desember 2017 |ISSN=1811-4717 |pages=101–134 |url=https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |DOI=10.3966/181147172017120018006 |access-date= 8 Augustus 2024 |archive-date= 8 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808180012/https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |url-status=dead }}</ref> In onderskeidelik 1867 en 1874 is Amerikaanse en Japannese strafekspedisies na Formosa onderneem, nadat plaaslike inheemses gestrande skipbreukelinge vermoor het, sonder dat China iets teen die skending van sy grondgebied kon onderneem. Tydens die Chinees-Franse oorlog in 1884/1885 het Franse mariniers naby Keelung voet aan val gesit en dele van die eiland beset. Frankryk het dit ook oorweeg, om die hele eiland as 'n Franse kolonie te verower. Dit het egter nooit gebeur nie, omdat die Franse militêre operasies slegs beperkte sukses behaal het. In 1885 het die eerste Taiwannese koerant verskyn, ''Tâi-oân-hú-siâⁿ Kàu-hōe-pò'', uitgegee deur die [[Presbiteriaanse Kerk|Presbiteriaanse]] [[sendeling]] Thomas Barclay, in [[Taiwannees]] in die Pe̍h-ōe-jī-[[transliterasie]].<ref>{{de}} Willi Boehi: ''Vor 130 Jahren erste Zeitung Taiwans'', In: ''China heute'', jaargang 34 (2015), bl. 210.</ref> Dit word vandag nog gepubliseer. Op 19 Januarie 1886 is Taiwan van die Fujian-provinsie afgestig en het amptelik 'n Chinese provinsie op sy eie geword. Administratief is die provinsie in drie prefekture (Taipei, Taiwan en Tainan) ingedeel, wat op hul beurt uit elf wyke en ses distrikte bestaan het, wat direk aan die provinsiale administrasie ondergeskik was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hcc.gov.tw/english/index.php |title=History of the Council |publisher=Distriksraad van Hsinchu |accessdate=18 Augustus 2018}}</ref> === Taiwan as 'n Japannese kolonie === [[Lêer:Simplified Yellow Tiger Flag.svg|duimnael|links|Vlag van die [[Republiek van Formosa]]]] [[Lêer:Rukai chief.jpg|duimnael|upright|Die Rukai-hoofman tydens 'n besoek aan die Antropologiese Afdeling van die Keiserlike Universiteit van Tokio]] Ná die [[Eerste Chinees-Japannese Oorlog]] in 1894/95 moes die [[Chinese Keiserryk]] die eiland volgens die Verdrag van Shimonoseki aan die [[Japannese Keiserryk]] oorhandig. Die inheemse bevolking het teen dié verdrag protes aangeteken en die "[[Republiek van Formosa|Demokratiese Nasie Taiwan]]" gestig, 'n onafhanklike en Qing-lojale republiek. Die Japannese het dié eerste republiek ná 184 dae onderwerp en 50 jaar se koloniale heerskap begin (1895–1945). Hulle het Taiwan sistematies ekonomies ontwikkel. Die Japannese koloniale administrasie het ook die bergstamme onder sy beheer gebring en skole en polisiestasies is in hul dorpies opgerig. Hoewel die Japannese die inheemses etnologies en antropologies ondersoek het, het hulle hul koppesnellery en [[Sjamanisme]] verbied en ook met hervestigings hierdie stamme se kulture aan 'n diepgaande verandering onderwerp en daarmee hul kulturele praktyk verander. Die Japannese koloniale administrasie het op hul beurt probeer om [[Sjintoïsme]] in te voer. Hulle het aan die verowerde volke 'n "behoorlike leefwyse" opgedwing. Paaie en spoorweë is gebou om die land beter te ontwikkel. Ondanks al hierdie pogings het in 1930 die Wushe-insident plaasgevind, 'n bloedige opstand deur die Seediq-stam, waarop die Japannese met slagtings geantwoord het. Daarna het die koloniale administrasie 'n stelsel [[doringdraad]]omheinde reservate geïmplimenteer. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is mans van die Taiwannese inheemse stamme (veral van die [[Amis]]) vir die [[Keiserlike Japannese Weermag]] opgeroep, daarbenewens was die eiland 'n teiken van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] bomaanvalle. === Republiek China op Taiwan === ==== Chinese Burgeroorlog ==== {{Hoofartikel|Chinese Burgeroorlog}} [[Lêer:19451025 中國戰區臺灣省受降典禮後 臺灣省警備總司令部全體官兵合影.jpg|duimnael|Amptelike oorhandiging van Formosa deur Japan aan die Republiek China op 25 Oktober 1945]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die [[Kuomintang]] al die verdrae met Japan herroep en die herowering van Taiwan het 'n strategiese doelwit geword. Op die [[Kaïro-konferensie]] in 1943 het in die gesamentlike verklaring van 1 Desember 1943 die oorhandiging van Taiwan, [[Mantsjoerye]] en die Penghu-eilande aan die Republiek China ook 'n eis van die geallieerdes geword. Ná die Japannese oorgawe is die eiland Taiwan saam met die Penghu-eilande op 25 Oktober 1945 amptelik aan die Republiek China oorhandig en die Chinese generaal Chen Yi (陳儀) het die amp van goewerneur-generaal oorgeneem. Japan het egter eers in 1952 met die Verdrag van Taipei amptelik afstand gedoen van sy eis op Taiwan en die Penghu-eilande. Vervolgens het 25 Oktober as "Terugplasingsdag" (光復節, ''Guāngfù Jié'') 'n nieamptelike gedenkdag in die Republiek China op Taiwan geword. Ná die Japannese oorgawe het Kuomintangtroepe die eiland beset. Aangesien Taiwan tydens die Japannese bewind 'n groot ekonomiese opswaai beleef het, was die lewensomstandighede beter as dié op die oorloggeteisterde vasteland. Dit en die omstandighede dat baie Taiwannese in die Japannese Weermag geveg het, het in die Kuomintangadministrasie misverstande veroorsaak. Op Japannese besittings is beslag gelê en na die vasteland verskuif; die administrasie was korrup. Die ekonomiese toestande het dramaties agteruitgegaan, waarvolgens op die eiland 'n aktiewe [[sluikhandel]] ontstaan het, waarop die Kuomintang gereageer het met die oprigting van 'n monopoliekantoor. ; 28 Februarie-insident [[Lêer:228 Incident h.jpg|duimnael|Oproerige Taiwannese bestorm tydens die 28 Februarie-insident die Monopoliekantoor]] Nadat op die aand van 27 Februarie 1947 twee monopoliekantoorbeamptes 'n straathandelaar aangerand het, het menseskare gevorm. Die beamptes het op die skare begin skiet en een Taiwannese is dood. Op die daaropvolgende dag het 'n opstand losgebrand. Die oorlogsreg is verklaar. Die opstandiges het daarin geslaag om deels beheer oor te neem oor die eiland en 'n selfregering op te rig. Kuomintangtroepe het na sekere weke die opstand egter onderdruk en tydens die sogenoemde "Wit Terreur" (''Báisè Kǒngbù'') teen die Taiwannese bevolking is volgens huidige skattings sowat 30&nbsp;000 mense vermoor. In April 1947 is die militêre met 'n burgerlike regering vervang wat ook inheemses ingesluit het. ==== Vestiging op Taiwan en stigting van 'n nuwe staat ==== [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Hall Interior Side.JPG|duimnael|links|Binne die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal in Taipei]] [[Lêer:ROC1979-05 National Assembly Secretariat China Map.pdf|duimnael|'n Amptelike kaart van die Republiek China, uitgereik in Mei 1979 deur die Nasionale Vergadering se kantoor. Die eis op die Volksrepubliek China se gebied, maar ook ander gebiede, wat histories onder beheer was van die [[Qing-dinastie]] ([[Mongolië]], dele van [[Mianmar]], Noordoos-[[Indië]], [[Tiwa]] ens.), was vir 'n lang tyd formeel van krag.]] In 1949 het sowat 1,2 miljoen ondersteuners van die Kuomintang onder generalissimo [[Chiang Kai-shek]] ná hul nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China|Kommuniste]] onder leiding van [[Mao Zedong]], wie gevolglik die [[Volksrepubliek China]] uitgeroep het, na Taiwan uitgewyk. Daarmee het Taiwan, met talle kleiner eilande, die enigste grondgebied van die Republiek China geword. In Maart 1950 is [[Hainan]] van die Kommuniste verower, maar reeds een maand later kon die Kommuniste dié eiland herower. Weens die parlement se spesiale struktuur het die Kuomintang die land tot in 1992 as 'n eenheidsparty geregeer. Saam met honderdduisend soldate van die Kuomintangweermag het ook talle lede van die Republiek China se voormalige elite, waaronder baie wetenskaplikes, ingenieurs en intellektuelles, hulle op Taiwan gevestig. Hulle het die Taiwannese samelewing se nuwe elite gevorm en was 'n belangrike faktor tydens Taiwan se vinnige omwenteling van 'n arm agrariese land tot 'n moderne nywerheidsland in die daaropvolgende dekades. Ten spyte van die onderdrukkende politieke regime, wat deur die alomteenwoordige vrees vir 'n Kommunistiese omverwerping aangespoor is, het die Kuomintangregering belangrike ekonomiese en sosiale hervormings aangepak, wat die land se ontwikkeling bevorder het. Die vrouestemreg is in 1953 ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |ISBN=978-0-19-870684-7 |pages=438}}</ref> Van 1953 af het die eerste minister Chen Cheng 'n grondhervorming aangepak, waarmee tot in 1975 sowat 139&nbsp;&nbsp;[[Hektaar|ha]] grond onder 268&nbsp;000 kleinboere verdeel is, waardeur hulle vir die eerste keer eienaars geword het van die grond wat hulle voorheen gehuur het. Die rysoeste het van 1949 tot 1960 met 50% toegeneem en die boere se gemiddelde inkomste het verdriedubbel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.huffingtonpost.com/china-hands/remembering-1949-finding_b_6882332.html |title=Remembering 1949: Finding a New Home Across the Strait |publisher=The Huffington Post |author=Christian Rhally |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://taiwantoday.tw/news.php?unit=10,23,45,10&post=15716 |title=Land-to-the-tiller program transformed Taiwan |publisher=Taiwan Today |date=28 Augustus 2009 |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Anthony Y. C. Koo |title=Economic Consequences of Land Reform in Taiwan – Asian Survey |edition=6 |series=3 |publisher=University of California Press |date=Maart 1966 |pages=150-157 |DOI=10.2307/2642219 |JSTOR=2642219}}</ref> Terselfdertyd het die staat 'n sistematiese industrialisering van die land deurgevoer. Sedert die 1950's het Taiwan 'n lang tydperk van ekonomiese groei geniet en mettertyd toenemend komplekse goedere geproduseer. Aanvanklik was die industrieel vervaardigde uitvoergoedere [[tekstiel]] en eenvoudige [[plastiek]]produkte, later chemiese produkte, [[fiets]]e, ens. en uiteindelik hoogs komplekse produkte soos [[halfgeleier]]s en [[rekenaar]]toebehore.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://culture.teldap.tw/culture/index.php?option=com_content&view=article&id=1358:history-of-industrial-development-in-taiwan-part-i&catid=156:lives-and-cultures |title=History of Industrial Development in Taiwan (Part I) |publisher=Digital Taiwan – Culture and Nature |accessdate=20 Januarie 2018 |archive-date=21 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071634/http://culture.teldap.tw/culture/index.php?option=com_content&view=article&id=1358:history-of-industrial-development-in-taiwan-part-i&catid=156:lives-and-cultures |url-status=dead }}</ref> Dié ekonomiese opswaai het van die Republiek China een van die vier sogenoemde [[Vier Asiatiese Tiere]] gemaak, saam met [[Hongkong]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]].<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Day |first1=Dong-Ching |title=Four Asian Tigers' Political and Economic Development Revisited 1998–2017: From the Perspective of National Identity |journal=Asian Journal of Interdisciplinary Research |date=2021 |volume=4 |issue=4 |pages=54–61 |doi=10.54392/ajir2147 |doi-access=free}}</ref> Die onderwysstelsel is ook aansienlik uitgebrei en talle kolleges en universiteite is gestig. ==== Beginnende liberalisering en demokratisering ==== [[Lêer:Portrait of Chiang Ching-kuo.jpg|duimnael|upright|Chiang Ching-kuo as president]] Ná Chiang Kai-shek se dood in 1975 het sy seun [[Chiang Ching-kuo]] staatspresident geword. Die politieke stelsel is in 'n toenemende mate geliberaliseer en opposisie-eise vir 'n hervorming van die politieke stelsel het al hoe dringender geword (Betogings in Zhongli 1977, Kaohsiung-insident in 1979). Terselfdertyd het die staat in 'n ernstige buitelandse beleidskrisis verval, nadat die Republiek China as gevolg van die VN-resolusie 2758 in 1971 ten gunste van die Volksrepubliek China uit die [[Verenigde Nasies]] se organisasies uitgestoot is en in 1979 selfs die Verenigde State, Taiwan se langjarige beskermingsmag, diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China aangeknoop en sy amptelike diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het (''Taiwan Relations Act''). Die Kuomintangregering het die behoefte aan binnelandse hervormings erken. Die noodwette is geleidelik opgehef en in 1987 is ook die sedert 1949 aanhoudende noodtoestand beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nytimes.com/1987/07/15/world/taiwan-ends-4-decades-of-martial-law.html |title=Taiwan Ends 4 Decades of Martial Law |publisher=[[The New York Times]] |date=14 Julie 1987 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 1987 is ook die stigting van nuwe politieke partye gewettig. Die Demokratiese Progressiewe Party (DPP) het spoedig die belangrikste opposisieparty geword, 'n volledige demokratisering geëis en in teenstelling met die Kuomintang die herenigingsvereis met die Chinese vasteland verwerp. In 1988 is ook die verbod op die stigting van nuwe koerante gelig.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Ming-yeh Rawnsley, James Smyth, Jonathan Sullivan |title=Taiwanese Media Reform |publisher=Journal of the British Association for Chinese Studies |edition=6 |date=Desember 2016 |ISSN=2048-0601 |pages=66–80}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/07_taiwan_huang.pdf |title=The changing roles of the media in Taiwan’s democratization process |publisher=The Brookings Institution |author=Huang Ching-Lung |date=Julie 2009 |accessdate=30 Oktober 2018}}</ref> In 1991 is die sedert 1946 dienende, nog op die Chinese vasteland verkose parlementslede uit die Nasionale Vergadering afgedank en 'n nuwe Nasionale Vergadering demokraties verkies. In 1992 is die eerste vrye en algemene parlementsverkiesing in Taiwan gehou. Met 'n grondwetlike wysiging is die regstreekse presidentsverkiesing deur die volk pleks van die vorige verkiesing deur die Nasionale Vergadering ingevoer. In 1996 is die eerste regstreekse presidentsverkiesing gehou en deur die sittende president [[Lee Teng-hui]] (KMT) gewen. Die Volksrepubliek China het in die aanloop tot die verkiesing met militêre maneuvers in die [[Straat van Taiwan]] die verkiesing volgens hul wense probeer beïnvloed, waarmee hulle die [[Derde Straat van Taiwan-krisis]] geloods het. ==== Presidentskap van Chen Shui-bian (2000–2008) ==== [[Lêer:2000-ele-Chen-CC4.png|duimnael|upright|Chen Shui-bian, die eerste DPP-president]] In 2000 is met die Demokratiese Progressiewe Party se [[Chen Shui-bian]] vir die eerste keer 'n politikus tot president verkies wat nie 'n lid van die sedert 1945 regerende Kuomintang was nie. Sedertdien kan Taiwan beskryf word as 'n ten volle ontwikkelde demokrasie. Terselfdertyd is daar 'n ontwikkeling na 'n groeiende sterk Taiwannese identiteit met al hoe minder inwoners wat hulself primêr as Chinese beskou. Chen Shui-bian was die president van 'n hoogs gepolariseerde samelewing. Sy teenstanders het hom daarvan beskuldig dat hy nie oor 'n voldoende demokratiese legitimiteit beskik het nie, aangesien hy die presidentsverkiesing in 2000 met slegs 39,3% van die stemme gewen het. In die parlement, die Wetgewende-Yuan, het Chen met 'n meerderheid van die sogenoemde panblou-partye onder leiding van die Kuomintang te kampe gehad, wat sy beleid probeer blokker het. Aan die ander kant was hy nie in staat om die maksimale wense van die DPP-ondersteuners te vervul nie, wat 'n volledige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring en 'n amptelike afstanddoening van die herenigingvereiste met die vasteland geëis het, ook omdat hy sterk buitelandse druk in die gesig gestaar het van die Verenigde State, wat 'n konfrontasie met die Volksrepubliek China wou vermy. Chen het dus afstand gedoen van 'n amptelike onafhanklikheidsverklaring en slegs versigtige, meer simboliese stappe in hierdie rigting geneem. Tydens die presidentsverkiesing 2004 het Chen met sy adjunkpresidentskandidaat [[Annette Lu]] 'n naelskraapse oorwinning met 50,11% behaal oor die panblou-kandidate. Tydens sy tweede ampstermyn het Chen se betrokkenheid in 'n korrupsieskandaal aan die lig gekom en die president se reputasie het gedaal. Massabetogings ("Een miljoen stemme teen korrupsie, president Chen moet bedank") het die president se onmiddellike bedanking geëis, wie se regering as gevolg van die skandaal polities onbekwaam geword het. ==== Presidentskap van Ma Ying-jeou (2008–2016) ==== Vanweë Chen Shui-bian se groot ongewildheid het sy party, die DPP, tydens die Wetgewende-Yuan-verkiesing en die presidentsverkiesing 2008 swak nederlae gely. Die Kuomintang het 'n tweederdemeerderheid setels in die Wetgewende-Yuan gewen en die Kuomintang-kandidaat [[Ma Ying-jeou]] is met 'n groot meerderheid tot president verkies. Die voormalige president Chen Shui-bian is van korrupsie in die amp aangekla, skuldig bevind en lewenslank asook tot 'n hoë boete gevonnis. Die hofsaak was polities baie omstrede. Chen se ondersteuners het die Kuomintangregering van 'n politieke wraakveldtog verdink. Vanweë sy swak gesondheid is Chen in Januarie 2015 eindelik uit die tronk ontslaan. Tydens Ma se presidentskap was daar 'n verdere toenadering aan die Volksrepubliek China met 'n intensivering van ekonomiese en politieke betrekkinge. In 2012 is Ma herverkies. Tydens sy tweede ampstermyn was daar toenemende betogings, aangesien baie Taiwannese die toenadering aan die Volksrepubliek China as te omvangryk geag en 'n geleidelike verlies van die Taiwannese soewereiniteit gevrees het. Tydens die Sonneblombeweging in Maart/April 2014 het betogende studente die Wetgewende-Yuan-parlementsgebou beset en dit eers na toegewings deur die regering ontruim. Die meningspeilings van 2015 en 2016 het 'n toenemende stemming vir verandering getoon. ==== Presidentskap van Tsai Ing-wen (2016–2024) ==== Tydens die presidentsverkiesing 2016 het die DPP-kandidaat [[Tsai Ing-wen]] 'n duidelike oorwinning behaal. In die gelyktydige Wetgewende-Yuan-verkiesing het die DPP vir die eerste keer ook die meerderheid setels gewen, waarvolgens die daarna gevormde regering onder die nuwe president op 'n breë parlementêre steun kon leen. Die daaropvolgende jare is gekenmerk deur 'n toename in spanning met die Volksrepubliek China. Hulle het Taiwan verder probeer isoleer en het daarin geslaag dat verskeie lande hul vroeëre diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het ([[São Tomé en Príncipe]] in 2016, [[Panama]] in 2017, [[Dominikaanse Republiek]], [[Burkina Faso]] en [[El Salvador]] in 2018 asook [[Nicaragua]] in 2021). Tydens die presidentsverkiesing 2020 is Tsai herkies en haar party, die DPP, het ondanks 'n aansienlike verlies aan stemme weer die meerderheid setels gewen. == Ekonomie == === Industrialisering === [[Lêer:水湳經貿園區鳥瞰圖 (面台中港).jpg|duimnael|links|Die Ekonomiese en Handelspark Shuinan met sy sentrale lughawe]] [[Lêer:Kaohsiung 85 Sky Tower.JPG|duimnael|Die wolkekrabber ''85 Sky Tower'' en die uitstallingsterrein in die hawestad Kaohsiung]] 'n Belangrike kenmerk van die Republiek China se industrialisering is die gelykmatige verspreiding van die welvaartskepping; Samuel P.S. Ho het reeds in 1975 in sy ondersoek oor die industriële ontwikkeling van Taiwan opgemerk dat daar nouliks verskille tussen die inkomste van [[Stad|stedelike]] werkers en selfstandige plattelandse kleinboere was.<ref>{{en}} Ho, Samuel P.S.: ''Industrialization in Taiwan: Recent Trends and Problems''. In: Pacific Affairs (uitgegee deur die Universiteit van Brits-Kolombië), volume 48, nommer 1 (lente 1975), bl. 27-41. Aanlyn beskikbaar: [http://links.jstor.org/sici?sici=0030-851X(197521)48%3A1%3C27%3AIITRTA%3E2.0.CO%3B2-9 JSTOR aanlyn-argief]</ref> Wetenskaplikes het debat gevoer oor die rol wat die Taiwannese voorbeeld vir ander [[ontwikkelende land]]e kan speel. Daar is egter 'n aantal faktore wat moontlik daarop dui dat die Republiek China voordeel getrek het uit 'n voordelige konstellasie ten opsigte van sy eie sosio-ekonomiese hulpbronne en die Verenigde State se China-beleid in die dekades ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]: * Die relatief klein [[oppervlakte]] van die land het die modernisering van die vervoerstelsel, die motorisering van die bevolking en sodoende ook sy mobiliteit vergemaklik. * Die Republiek China se strategies gunstige ligging voor die Chinese vasteland en naby die seeroete tussen [[Japan]] en [[Europa]] het in die 20ste eeu die belangstelling van die [[groot moondheid|groot moondhede]] gewek: Japan het die eiland sowat vyftig jaar as koloniale moondheid oorheers en ten opsigte van die [[infrastruktuur]] en sosiaal-psigologiese ontwikkeling van die bevolking al vroeg die basis vir 'n vinnige ekonomiese ontwikkeling geskep. * Die Chinese Burgeroorlog op die vasteland het daartoe gelei dat China se ekonomiese en politieke elite hom ná die kommunistiese magsoorname in 1949 op die eiland gevestig en met sy wet-en-orde-beleid dekades lank die klimaat vir 'n geforseerde industriële ontwikkeling geskep het. * Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Verenigde State in ooreenstemming met hulle antikommunistiese China-beleid Taiwan tot 'n soort strategiese "vliegdekskip" net voor die kus van die kommunistiese vasteland uitgebou. Geeneen van hierdie redes sal op sigself 'n verklaring kan oplewer vir die ekonomiese opswaai van die land nie; maar hulle kombinasie gedurende die naoorlogse groeifase van die wêreldekonomie was sekerlik 'n voorvereiste vir die sukses van die Nasionaal-Chinese ontwikkelingsmodel. === Huidige kenmerke === [[Lêer:Taipei 101 view.jpg|duimnael|links|Die wolkekrabber Taipei 101 – magtige simbool van die vrye en demokratiese China]] [[Lêer:Asus UX301.jpg|duimnael|Die Republiek China is die belangrikste vervaardiger van skootrekenaars op die wêreldmark. Twee IT-reuse – Acer en ASUS – het hier hul hoofkwartiere]] [[Lêer:13-08-12-hongkong-by-RalfR-47.jpg|duimnael|Die nasionale Chinese lugredery China Airlines het – net soos [[Aeroflot]], [[Air France]], [[Delta Air Lines]], [[Korean Air]] en [[Aerolíneas Argentinas]] – aangesluit by ''Sky Team'', 'n vereniging van twintig internasionale lugrederye]] Die Republiek China beskik oor 'n hoogs ontwikkelde, uitvoergerigte markekonomie. Sy grootste uitdagings is die politieke isolasie, dreigende marginalisering as gevolg van toenemende bilaterale en streeksooreenkomste vir ekonomiese samewerking en vrye handel, en die moontlike verlies aan mededingendheid op die wêreldmark.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie. Besoek op 6 Februarie 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327000413/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 |date=27 Maart 2019}}</ref> Die land met 23,6 miljoen inwoners en 'n [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van $1&nbsp;966 miljard in 2025 ($84&nbsp;082 per capita) is die 20ste grootste nasionale ekonomie ter wêreld en die 15de grootste handelsnasie.<ref>{{de}} ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie''</ref> Een van die kenmerke van die Republiek China se ekonomie is sy stabiele ontwikkeling wat deur die globale ekonomiese en finansiële krisis van die jare 2008 en 2009 net tydelik onderbreek is. Die Republiek China word as 'n betroubare handelsvennoot beskou – met hoogs opgeleide en dinamiese mannekrag, 'n goeie vervoer-, kommunikasie- en IT-infrastruktuur, regssekerheid, 'n politieke en ekonomiese raamwerk wat beleggings en innovasies bevorder, 'n hoë lewensstandaard, en 'n binnelandse mark wat – alhoewel dit relatief klein is (met dieselfde bevolkingsgetal soos [[Australië]]) – deur 'n sterk vraag na handelsmerkprodukte gekenmerk word, 'n ideale geografiese ligging in die Asiatiese Stille Oseaan-streek en noue bande met die nabygeleë Volksrepubliek China gekenmerk word. Die Republiek China het as een van die sogenaamde "[[Vier Asiatiese Tiere]]" ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog 'n vinnige ekonomiese groei beleef wat aanvanklik op die uitvoer van landbouprodukte en later op dié van goedkoop nywerheidsgoedere berus het. Die huidige ekonomiese ontwikkeling word veral deur die inligtingstegnologiebedryf aangespoor – die land is hier reeds 'n wêreldmarkleier en verskaf veral OEM-komponente aan rekenaarvervaardigers. Tans word byvoorbeeld 98 persent van alle [[moederbord]]e, 83 persent van alle [[skootrekenaar]]s en 70 persent van alle [[vloeikristalskerm]]s deur maatskappye uit die Republiek China vervaardig.<ref name="aus">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Taiwan – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420133246/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html |date=20 April 2008}}</ref> Die land onderhou nou ekonomiese bande met die Volksrepubliek China en Taiwannese maatskappye het na ramings tussen 100 en 250 miljard VSA-$ op die Chinese vasteland belê waar ook 'n groot deel van die vervaardiging plaasvind. Aangesien loonkoste ook op die Chinese vasteland aan die styg is, belê steeds meer Nasionaal-Chinese maatskappye in [[Suidoos-Asië|Suidoos-Asiatiese]] lande soos [[Viëtnam]]. Vanweë sy hoë salaris- en loonvlak konsentreer die land hom tans op navorsing en ontwikkeling en hoëtegnologieë wat hoogs opgeleide mannekrag vereis.<ref name="aus" /> In 2008 het volgens skattings die [[landbou]]sektor 1,7, die [[nywerheid]]sektor 25,1 en die dienstesektor reeds 73,2 persent tot die land se bruto binnelandse produk bygedra. Die Republiek China het daarin geslaag om sy vinnige ekonomiese groei sonder sosio-ekonomiese oneweredighede te bemeester – lae werkloosheidsyfers en 'n hoë vlak aan geletterdheid (96 persent) het grootliks hiertoe bygedra. Eers as gevolg van die ekonomiese krisis het werkloosheid (5,31 persent in Januarie 2009) en ander sosiale vraagstukke sorgwekkend geword. Nogtans was die land se ekonomie vanweë die groot aandeel klein en middelgroot sakeondernemings in staat om buigsaam en vinnig op die krisis en sy uitdagings te reageer. === Handelsvennote === Die Republiek China se hoofuitvoervennote is die Volksrepubliek China 20%, die Verenigde State 17%, Hongkong 13%, Singapoer 9% en Japan 7% (in 2023). Die Republiek China se hoofuitvoere is [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]], masjienonderdele, uitsaaitoerusting, [[rekenaar]]s en plastiek. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun die Republiek China op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 21%, Japan 13%, die VSA 11%, Suid-Korea 9% en [[Australië]] 5% (ook in 2023). Die Republiek China se hoofinvoere is geïntegreerde stroombane, [[ruolie]], [[Masjien|masjinerie]], [[aardgas]] en [[steenkool]], asook ander grondstowwe vir sy industrieë. Die Republiek China se algehele grootste handelsvennote is die Volksrepubliek China en die Verenigde State.<ref name="CIA" /> == Politiek == === Internasionale erkenning === [[Lêer:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg|duimnael|links|Olimpiese vlag vir die Republiek China, "Chinese Taipei" (中華台北) genoem]] [[Lêer:Taiwanese Embassy in Mbabane.JPG|duimnael|Ambassade van die Republiek China in [[Mbabane]], [[Eswatini]]]] [[Lêer:Republik China-diplomatische Beziehungen.svg|duimnael|Internasionale erkenning van die Republiek China]] [[Lêer:Countries recognizing the Republic of China (Taiwan).svg|duimnael|links|Diplomatieke betrekkinge van die Republiek China (Taiwan): {{sleutel|black|Republiek China (Taiwan)}} {{sleutel|#007f00|Lande wat formele betrekkinge met die Republiek China (Taiwan) het}} {{sleutel|#8fbc8f|Lande wat formele betrekkinge met die Volksrepubliek China en informele betrekkinge met Republiek China (Taiwan) het}}]] [[Lêer:RC (Taiwan).png|duimnael|Lande wat verhoudings met die Republiek China onderhou: {{sleutel|#008000|Diplomatieke betrekkinge en ambassade in Taipei}} {{sleutel|#0080ff|Nieamptelike verhoudings}}]] Die Republiek China handhaaf diplomatieke bande met twaalf state in Sentraal- en Suid-Amerika, Afrika, in die Stille Oseaangebied en met die [[Vatikaanstad|Vatikaan]]. Al hierdie lande het as gevolg hiervan geen diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China nie. Die oorgrote meerderheid lande volg Beijing se "Een-China-beleid". Al het die Europese Unie se lidstate, die Verenigde State, Japan, die Russiese Federasie asook die [[ASEAN]]-lande geen diplomatieke betrekkinge met die Republiek China nie, handhaaf hulle nieamptelike bande deur middel van sogenaamde "institute" (VSA, [[Duitsland]]), "kantore" (''offices''; [[Verenigde Koninkryk]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]]), "handelskantore" (''trade offices''; [[Swede]], [[Finland]], EU-delegasie) of assosiasies (Japan, [[Indië]]). Altesaam 70 state het nieamptelike verteenwoordigers in die Republiek China, insluitende sestien EU-lidstate en die Europese Unie se Delegasie, asook [[Switserland]]). As een van die oorspronklike stigterlede is die Republiek China sedert 1971 geen amptelike lidstaat van die Verenigde Nasies meer nie. Sy plek is – met die aanvaarding van Resolusie 2758 deur die Verenigde Nasies – ook in alle spesiale VN-organisasies deur die Volksrepubliek China oorgeneem. As ''Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu (Chinese Taipei)'' het die Republiek China op 1 Januarie 2002 tot die [[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO) toegetree – 'n stap wat die eilandstaat meer speelruimte op die gebied van internasionale handelsbeleid gee. {|width=70% style="background:transparent" |-width=35% valign=top | '''[[Afrika]] (1 land)''' * {{vlagland|Eswatini}} (1968) <br />'''[[Europa]] (1 land)''' * {{vlagland|Vatikaanstad}} en [[Lêer:Emblem of the Holy See usual.svg|20px|Wapen van die Heilige Stoel]] ''[[Heilige Stoel]]'' (1942) <br />'''[[Oseanië]] (3 lande)''' * {{vlagland|Marshalleilande}} (1998) * {{vlagland|Palau}} (1999) * {{vlagland|Tuvalu}} (1979) |<br />'''[[Amerikas]] (7 lande)''' * {{vlagland|Belize}} (1989) * {{vlagland|Guatemala}} (1960) * {{vlagland|Haïti}} (1956) * {{vlagland|Paraguay}} (1957) * {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} (1983) * {{vlagland|Sint Lucia}} (1984–1997, 2007) * {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} (1981) |} {{Sienook|Amerikaanse Instituut in Taiwan}} === Betrekkinge met die Volksrepubliek China === [[Lêer:ROC vs PRC.svg|duimnael|'n Kaart wat die politieke verdelings soos opgetrek deur die Republiek China en die [[Volksrepubliek China]] wys]] [[Lêer:Parade of Taiwan independence.jpg|duimnael|links|Die onafhanklikheidsbeweging in die Republiek China verwerp die historiese China-sentrisme en spreek hom ten gunste van nasionale soewereiniteit buite Beijing-China uit, gebaseer op Taiwan se eie identiteit]] [[Lêer:Sea Oryx Missile Lanucher Display at MND Hall 20150815a.jpg|duimnael|Taiwannees-vervaardigde Sea Oryx-grond-na-lug-missiele word tydens die ''2015 Taipei Aerospace & Defense Technology Exhibition'' vertoon]] In die tydperk tussen 1912 en 1949 het die amptelike naam Republiek China na die staat verwys wat destyds min of meer die hele Chinese grondgebied beslaan het. Sedert die jaar 1949 is die magsgebied van die Republiek China egter beperk op die eiland Taiwan en 'n aantal eilandgroepe (Kinmen en Matsu) naby die Chinese vasteland en in die Suid-Chinese See (Pescadores-eilande). Volgens sy grondwet, wat sy historiese oorsprong in die eerste helfte van die 20ste eeu het, maak die Republiek China nog steeds aanspraak op die hele grondgebied van China, die gebied van die huidige [[Mongolië]] en 'n aantal eilande, wat tans deur Japan geadministreer word. Met die begin van die demokratisering van Taiwan in die negentigerjare het hierdie gebiedseise egter geen beduidende rol meer in dié land se buitelandse beleid gespeel nie. Die Taiwannese bevolking is verdeeld oor die vraag of hul land steeds deel uitmaak van China al dan nie. Pogings in 2006 om die republikeinse grondwet van Taiwan ten opsigte van die amptelike grense en soewereiniteit van die eiland te wysig, is veral vanweë die politieke druk van die Verenigde State nie verwesenlik nie, aangesien hierdie beleid as die eerste stap in die rigting van Taiwan se formele onafhanklikheidsverklaring beskou word – 'n stap wat deur Beijing as provokasie beskou sou kon word. Bewindhebbers op die vasteland het hul aanspraak op Taiwan in 'n wet verskans wat voorsiening maak vir militêre optrede in die geval van 'n eensydige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring. Ook het die Volksrepubliek reeds honderde ballistiese [[missiele]] teen Taiwan ontplooi. Tans beperk die twee partye hulself egter tot suiwer diplomatieke gevegte.<ref name="roy1">{{en}} Roy (2003), bl. 1</ref> Soms gaan die politieke dispuut oor die gebruik van sekere terme wat binne die gegewe konteks as polities gelaai beskou moet word. So mag Taiwannese politici na hulself verwys as ''Zhongguoren'' ("burgers van China"), 'n term wat byval in Beijing sal vind; of as ''Huaren'' – 'n term wat alle etniese Chinese insluit, dus ook lede van die oorsese Chinese diaspora wat nie onder Beijing se gesag val nie – en juis daar skerp kritiek sal uitlok.<ref name="roy1" /> Taiwan se politieke en staatkundige verhouding met die Volksrepubliek China bly een van die mees ingewikkelde vraagstukke van die internasionale politiek. Die meeste state ter wêreld het sedert 1971 die Volksrepubliek China in plaas van die Republiek China diplomaties erken. Internasionale organisasies verwys om politieke redes na die Republiek China as die "Chinese Taipei". Desondanks handhaaf Taiwan deur middel van sy handels- en ander kantore nou ekonomiese, kulturele en politieke bande met die res van die wêreld. En al het die Verenigde State diplomatieke bande met Taiwan in 1971 verbreek, wettig die Amerikaanse Kongres se Wet op Betrekkinge met Taiwan (''Taiwan Relations Act, TRA'') van dieselfde jaar die uitvoer van militêre toerusting na die Republiek China en bevestig dit die VSA se de facto-status as Taiwan se militêre bondgenoot. Volgens die TRA het die VSA hulle verbind tot die verkoop van militêre toerusting vir verdedigingsdoeleindes.<ref>{{en}} [http://focustaiwan.tw/news/aipl/201607190005.aspx ''Focus Taiwan, 19 Julie 2016: 'Six Assurances' to Taiwan included in Republican party platform'']</ref> === Betrekkinge met Japan === [[Lêer:1月3日(日)は東京タワーを台湾色にライトアップ 2.jpg|duimnael|Vriendksap met Japan: Die Tokiotoring in Japan verlig in die Republiek China se vlagkleure in 2021]] Taiwan was tussen 1895 en 1945 'n kolonie van die [[Japannese Keiserryk]]. Japan se kulturele invloed het tot in die 21ste eeu bewaar gebly.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/reisen/2013-01/Taiwan-Badekultur-Japan |title=Ein Land beruft sich auf japanische Quellen |publisher=Die Zeit |author=Björn Rosen |location=Hamburg |date=25 Januarie 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Ná die Kuomintang se nederlaag tydens die Chinese Burgeroorlog in 1949 het Japan die Republiek China op Taiwan tot in 1972 as die enigste wettige verteenwoordiger van China erken. Ná die erkenning van die Volksrepubliek China deur Japan is die betrekkinge met Taiwan op nieamptelike vlak voortgesit en ''de facto'' is Japan sedertdien saam met die Verenigde State die tweede belangrikste bondgenoot van Taiwan. As gevolg van Taiwan se geografiese ligging naby Japannese grondgebied (Ryukyu-eilande) is Taiwan se politieke status van groot belang vir Japan se sekuriteit. In die verlede het Japan soms 'n ambivalente houding getoon oor die vraag of dit die eiland sou verdedig in die geval van 'n militêre aanval deur die Volksrepubliek China, soortgelyk aan die standpunt van die VSA.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.kas.de/c/document_library/get_file?uuid=827d875a-0d44-b6ee-1b5b-56f7171bf528&groupId=252038 |title=Japans mutiges Bekenntnis |publisher=Konrad-Adenauer-Stiftung |accessdate=9 November 2025}}</ref> Met die toenemende spanning in die Straat van Taiwan het Japan sy verdedigingsgereedheid verhoog en homself al hoe duideliker ten gunste van Taiwan geposisioneer.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.freitag.de/autoren/michael-kraetke/in-bereitschaft-japan-stellt-sich-auf-den-militaerischen-konflikt-um-taiwan-ein |title=In Bereitschaft: Japan stellt sich auf den militärischen Konflikt um Taiwan ein |publisher=Der Freitag |author=Michael Krätke |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/warum-sich-japan-offen-zugunsten-taiwans-positioniert-17435728.html |title=Warum sich Japan offen zugunsten Taiwans positioniert |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Patrick Welter |date=13 Julie 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> === LGBTQ-regte === [[Lêer:Same-sex-marriage-taiwan.jpg|duimnael|links|'n Boeddhistiese selfdegeslaghuwelik in die Republiek China, 2012]] Op 24 Mei 2017 het die geregtelike Yuan beslis dat die destydse huwelikswet ongrondwetlik was, aangesien dit selfdegeslagpaartjies van hul reg om te trou ontneem het. Die geregtelike Yuan het ook beslis dat indien die wetgewende Yuan binne twee jaar nie voldoende wysigings aan die Taiwannese huwelikswet sou maak nie, in Taiwan [[selfdegeslaghuwelik]]e outomaties wettig sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-lgbt-marriage/taiwan-court-rules-in-favor-of-same-sex-marriage-first-in-asia-idUSKBN18K0UN |title=Taiwan court rules in favor of same-sex marriage, first in Asia |publisher=[[Reuters]] |author=J. R. Wu |date=24 Mei 2017 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 'n 2018-referendum het die kiesers egter met 'n groot meerderheid teenkanting teen selfdegeslaghuwelik uitgespreek en die verwydering van inhoud oor [[homoseksualiteit]] uit laerskoolboeke ondersteun. Volgens ''[[The New York Times]]'' was die vrae van die referendum onderworpe aan 'n "goed befondsde en hoogs georganiseerde veldtog gelei deur konserwatiewe Christene en ander groepe" en het die gebruik van waninligting behels.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/11/26/world/asia/taiwan-election.html |title=Taiwan Asked Voters 10 Questions. It Got Some Unexpected Answers. (Published 2018) |publisher=[[The New York Times]] |author=Chris Horton |date=26 November 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Nogtans het die stemming teen selfdegeslaghuwelike nie die hofbeslissing aangetas nie en op 17 Mei 2019 het Taiwan se wetgewende Yuan 'n wetsontwerp goedgekeur wat selfdegeslaghuwelike gewettig het en daarmee die eerste Asiatiese land geword om dit te doen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48305708 |title=Taiwan gay marriage: Parliament legalises same-sex unions |publisher=[[BBC]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/05/17/asia/taiwan-same-sex-marriage-intl/index.html |title=Taiwan legalizes same-sex marriage in historic first for Asia |publisher=[[CNN]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://qz.com/1621783/taiwan-becomes-first-country-in-asia-to-legalize-same-sex-marriage/ |title=In a first for Asia, Taiwan legalized same-sex marriage—with caveats |publisher=Quartz |author=Isabella Steger |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Taiwan beskik oor 'n jaarlikse ''Gay Pride Event'', die ''Taiwan Pride''. Dit hou tans die rekord vir die grootste [[LGBT]]-saamtrek in [[Oos-Asië]] en ding met die ''Tel Aviv Pride'' in [[Israel]] mee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/taiwan-hosts-biggest-person-lgbtq-pride-event-post-covid-2020-n1245610 |title=Taiwan hosts biggest in-person LGBTQ Pride event of post-Covid 2020 |publisher=[[NBC News]] |author=Louise Watt |date=31 Oktober 2020 |accessdate=24 Mei 2022}}</ref> Dié geleentheid lok jaarliks meer as 200&nbsp;000 mense.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2019/10/27/2003724735 |title=Thousands join Taiwan's 17th LGBT Pride parade |publisher=Taipei Times |author=Sean Lin |date=27 Oktober 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> == Sport == [[Lêer:11.27 總統觀賞「2021中華職棒總冠軍賽首戰」.jpg|duimnael|Die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) is die hoogste professionele [[bofbal]]liga in die Republiek China]] [[Lêer:Tai Tzu-ying at 2022 Taipei Open.jpg|duimnael|[[Tai Tzu-ying]] was die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys]] Die Republiek China is 'n lid van internasionale sportbeheerliggame en neem sedert die 1980's aan internasionale sporttoernooie deel onder die naam "Chinees Taipei" vanweë druk uit die Volksrepubliek China in die Taiwan-konflik. Die Republiek China neem ook aan Olimpiese Spele sedert 1984 onder die amptelike naam "Chinees Taipei" deel en mag nóg sy nasionale vlag wys nóg sy volkslied speel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/olympia-eroeffnung-ioc-zwingt-taiwan-zur-teilnahme-17771040.html |title=IOC zwingt Taiwan zur Teilnahme |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Friederike Böge |date=1 Februarie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Pleks daarvan word die Nasionale vlaglied gespeel.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://news.sina.com.tw/article/20090105/1249113.html |title=國旗歌歌詞遭篡改 蒙蔽26年? |date=5 Januarie 2009 |accessdate=8 Januarie 2009}} {{dooie skakel}}</ref> [[Bofbal]] word algemeen as die Republiek China se nasionale sport beskou en dit is ook 'n gewilde toeskouersport.<ref>{{en}} {{cite book|last1=Hwang|first1=Dong-Jhy|last2=Chiu|first2=Wei-Cheng|date=Oktober 2010|chapter=Sport and National Identity in Taiwan: Some Preliminary Thoughts|title=East Asian Sport Thoughts|volume=1|chapter-url=https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf|accessdate=20 Junie 2022|archive-date=20 Junie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620180556/https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf}}</ref> In 2022 kon die mansspan vyf medaljes op verskeie bofbalvlakke wen, insluitende o/12-, o/15-, o/18-, o/23- en Bofbal5-toernooie, die eerste span wat daarin kon slaag.<ref>{{zh}} {{cite web |last1=藍 |first1=宗標 |title=五人制世界盃奪下季軍 各級中華隊都進前3創紀錄 |url=https://udn.com/news/story/7002/6761348 |website=聯合新聞網 |date=13 November 2022 |publisher=聯合線上公司}}</ref> Die Republiek China se nasionale mansbofbalspan en vrouebofbalspan was in Maart 2023 onderskeidelik vierde en derde op die [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] (WBSC) se ranglys. Die Republiek China se Bofbal5-span het in Augustus 2023 die eerste rang beklee. Professionele bofbal het in die Republiek China 'n aanvang geneem met die stigting van die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) in 1989.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2022/03/13/2003774679 |title=Taiwan in Time: The beleaguered big league |publisher=Taipei Times |date=13 Maart 2022 |accessdate=13 Maart 2022}}</ref> In 2021 is die CPBL deur vyf spanne beslis met 'n gemiddelde bywoning van 4&nbsp;000 per wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.cpbl.com.tw/about/fans |title=About CPBL |publisher=Chinese Professionele Bofballiga |accessdate=20 Junie 2022}}</ref> Enkele elitespelers het kontrakte onderteken met oorsese professionele spanne in die [[Hoofligabofbal]] (MLB) of die [[Nippon Professional Baseball]] (NPB). In die MLB-seisoen 2022 was daar 16 Taiwannese MLB-spelers, insluitende die voormalige gooiers [[Chien-Ming Wang]] en [[Wei-Yin Chen]]. In ander bofbalvariante beskik die Republiek China ook oor 'n sterk vroue[[sagtebal]]span. Die nasionale vrousagtebalspan is tans in die derde plek op die WBSC-ranglys. Tydens die [[Wêreldspele]] 2022 se sagtebalitem kon hulle die bronsmedalje wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://focustaiwan.tw/sports/202207140006 |title=Taiwan women bag World Games softball bronze |publisher=Focus Taiwan |author=William Yen |date=14 Julie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023}}</ref> [[Basketbal]] is die Republiek China se ander hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |title=A Passion for Hoops |publisher=The Taiwan Review |author=Audrey Wang |date=1 Junie 2008 |accessdate=15 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215062917/http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |archive-date=15 Februarie 2012}}</ref> Die [[P. League+]] en [[T1 League]] is twee van die Republiek China se professionele basketballigas.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/02/14/2003752257 |title=New league a fresh start for pro basketball |publisher=Taipei Times |author1=Long Po-an |author2=William Yen |author3=Joseph Yeh |date=14 Februarie 2021 |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/11/29/2003768729 |title=Kaohsiung Aquas drop Herobears in thrilling T1 opener |publisher=Taipei Times |date=29 November 2021 |accessdate=29 November 2021}}</ref> Sedert 2003 word ook die halfprofessionele [[Super Basketball League]] (SBL) beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2023/01/06/2003792084 |title=SBL to tip off tomorrow for men's, women's teams |publisher=Taipei Times |date=6 Januarie 2023 |accessdate=6 Januarie 2023}}</ref> Van die ander gewilde spansportsoorte sluit in [[vlugbal]] en [[sokker]]. Die Republiek China is ook 'n vername mededinger [[korfbal]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890+08-Nov-2008+BW20081108 |title=Netherlands Retains World Youth Korfball Champion; Taiwan is on the Way to the World |publisher=[[Reuters]] |date=8 November 2008 |accessdate=3 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203071126/https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890%2B08-Nov-2008%2BBW20081108 |archive-date=3 Februarie 2012}}</ref> [[Rugby]] word ook in die Republiek China gespeel, maar die [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] kon tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Hulle ding in die Asiatiese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het tydens dié toernooi drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China het reeds verskeie sporttoernooie aangebied soos die Wêreldspele 2009 in Kaohsiung, asook die [[Dooflimpiese Spele]] 2009 en die [[Universiade]] 2017 in Taipei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |title=UNIVERSIADE: Foreign athletes praise Taipei's efforts as host city |publisher=Focus Taiwan |author=Christie Chen |date=30 Augustus 2017 |accessdate=25 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180525204459/http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |archive-date=25 Mei 2018}}</ref> Taipei en [[Nieu-Taipei]] het die [[Wêreldmeestersspele]] 2025 aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |title=2025 New Taipei & New Taipei City World Masters Games welcome you: Sports program released |publisher=Internasionale Wêreldmeestersspelevereniging (IMGA) |date=27 Junie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101175011/https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |archive-date=1 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hualien sal die [[Internasionale Kinderspele]] 2026 aanbied.<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://udn.com/news/story/7328/8101523?from=udn-ch1_breaknews-1-0-news |title=申辦成功！花蓮取得2026國際少年運動會主辦權 各國選手將齊聚 |publisher=United Daily News |author=燕華 王 |date=17 Julie 2024 |accessdate=18 Julie 2024}}</ref> Ander vername sportkompetisies wat jaarliks in die Republiek China aangebied word, sluit in [[Taipei-maraton]] ([[maraton]]), [[Nieu-Taipei Wan Jin Shi-maraton]] (maraton), [[Taipei-ope]] ([[pluimbal]]), o/12-Bofbalwêreldbeker (bofbal), [[William Jones-beker]] ([[basketbal]]) en [[Tour de Taiwan]] (padfietsren). [[Taekwondo]] is in 1966 in die Republiek China ingevoer vir militêre opleiding en dit het in 'n gevestigde [[vegkuns]] ontwikkel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |title=Fighting Adversity:Taiwan's Taekwondo Community Looks to Innovate |publisher=Taiwan Panorama |date=April 2011 |accessdate=28 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328170925/https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |archive-date=28 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste twee Olimpiese goue medaljes wat deur Taiwannese atlete gewen is was in dié sportsoort. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2004]] in [[Athene]] het [[Chen Shih-hsin]] en [[Chu Mu-yen]] goud gewen in onderskeidelik die vroue en mans se vlieggewig. Daaropvolgende taekwondodeelnemers het die Republiek China se taekwondokultuur versterk. Daar is talle uitstekende Taiwannese spelers in ander individuele sportsoorte soos [[pluimbal]], [[tennis]], [[tafeltennis]] en [[gholf]]. Die Republiek China se sterkte in pluimbal word onderstreep deur [[Tai Tzu-ying]], wie die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys was, en haar landsburgers op die [[BWF Wêreldtoer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/tai-tzu-ying-chinese-taipei-badminton-star |title=Meet Tai Tzu-ying, Chinese Taipei's badminton star |publisher=Olympic Channel Services S.L. |author=ZK Goh |date= 9 Desember 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://bwfbadminton.com/rankings/ |title=BWF World Rankings |publisher=Pluimbalwêreldfederasie |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China het ook 'n lang geskiedenis van groot internasionale prestasies in tafeltennis. Die vyfmalige Olimpiese deelnemer [[Chuang Chih-yuan]] het die meeste verskynings tydens Olimpiese Spele van enige Taiwannese atleet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympedia.org/statistics/participation |title=Participations by athlete |publisher=Olympedia |accessdate=9 November 2025}}</ref> [[Yani Tseng]] is die jongste gholfspeler ooit, manlik of vroulik, wat vyf hoofgholfkampioenskappe kon wen en was die nommer-een op die vrouewêreldgholfranglys vir 109 opeenvolgende weke van 2011 tot 2013.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2011/08/01/sports/golf/2011-womens-british-open-yani-tseng-wins-fifth-major.html |title=At Only 22, Tseng Wins Fifth Major |publisher=[[The New York Times]] |date=1 Augustus 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2011/02/14/2003495832 |title=Victorious Tseng takes No. 1 ranking |publisher=Taipei Times |date=14 Februarie 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/golf/story/_/id/9063564/stacy-lewis-wins-lpga-founders-cup-takes-world-no-1 |title=Stacy Lewis wins, now No. 1 in world |publisher=ESPN |date=17 Maart 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In tennis is [[Hsieh Su-wei]] die land se suksesvolste vroulike tennisspeler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/310053/su-wei-hsieh#rankingshistory |title=Su-Wei Hsieh |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/hsieh-peng-co-doubles-no1s |title=Hsieh & Peng: Co-Doubles No.1s |publisher=Women's Tennis Association |date=10 Mei 2014 |accessdate=10 Mei 2014}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Taiwan|title=Taiwan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 November 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025}} * Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 2, Desember 1975. ; Geskiedenis ---- * {{zh}} {{cite book |authors=陳正茂、林寶琮、林世宗 Chen Cheng-Mao, Lin Pao-Chung, Lin Shih-Tsung |title=新編台灣史 Xinbian Taiwan shi |publisher=New Wun Ching Developmental Publishing |location=Taipei |year=2008 |ISBN=978-986-150-983-9}} * {{zh}} {{cite book |author=周婉窈 Chou Wan-Yao |title=臺灣歷史圖說 Taiwan lishi tushuo |publisher=Linkingbooks |location=Taipei |year=2009 |ISBN=978-957-08-3489-5}} * {{en}} {{cite book |author=Murray A. Rubinstein |title=Taiwan – A New History |edition=Uitgebreide uitgawe |publisher=M.E. Sharpe |location=New York |year=2007}} * {{de}} {{cite book |author=Robert Storey |title=Taiwan |edition=4 |publisher=Lonely Planet Hong Kong |location=Hongkong |year=1998 |ISBN=0-86442-634-8}} * {{de}} {{cite book |author=Oskar Weggel |title=Die Geschichte Taiwans. Vom 17. Jahrhundert bis heute |publisher=Böhlau |location=Böhlau, Köln/ Weimar/ Wien |year=1991 |ISBN=3-412-02891-6}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1911–1949) |edition=1 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2009 |ISBN=978-3-938946-14-5}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1950–2011) |edition=2 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2011 |ISBN=978-3-938946-15-2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{Wikivoyage|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{zh}} [https://www.taiwan.gov.tw/ Amptelike webwerf van die regering] * {{en}} {{zh}} [https://www.president.gov.tw/ Amptelike webwerf van die president] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Republiek China}} | Noord = {{vlagland|Suid-Korea}} • [[Oos-Chinese See]] | Noordoos = [[Oos-Chinese See]] • {{vlagland|Japan}} | Oos = [[Ryukyu-eilande]] ({{vlagland|Japan}}) | Suidoos = [[Filippynse See]] | Suid = [[Straat van Luzon]] • {{vlagland|Filippyne}} | Suidwes = [[Suid-Chinese See]] | Wes = {{vlagland|Macau}} • {{vlagland|Hongkong}} ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] | Noordwes = ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] }} {{Lande van Asië}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Omstrede gebiede]] [[Kategorie:Republiek China| ]] nwsosl7vqsvkd8zfrgel6eu2jp21bz9 0 21198 2923285 2872854 2026-08-09T18:15:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923285 wikitext text/x-wiki {{Elementboks opskrif | getal=45 | simbool=Rh | naam=rodium | links=[[rutenium]] | regs=[[palladium]] | bo=[[kobalt|Co]] | onder=[[iridium|Ir]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks groepperiodeblok | groep=9 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks voorkoms beeld | Rh,45| silwerige wit metaal }} {{Elementboks atoommassa gpm | 102.90550 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93; 4d⁸ 5s¹ }} {{Elementboks eperskil | 2, 8, 18, 16, 1 }} {{Elementboks afdeling fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks digtheid gpcm3nkt | 12.41 }} {{Elementboks digtheidvl gpcm3sp | 10.7 }} {{Elementboks smeltpunt | k=2237 | c=1964 }} {{Elementboks kookpunt | k=3968 | c=3695 }} {{Elementboks smeltwarm kjpmol | 26.59 }} {{Elementboks verdampwarm kjpmol | 494 }} {{Elementboks warmtekap jpmolkteen25 | 24.98 }} {{Elementboks dampdruk katpa | 2288 | 2496 | 2749 | 3063 | 3405 | 3997 | kommentaar= }} {{Elementboks afdeling atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks kristalstruktuur | kubies vlakgesentreerd }} {{Elementboks ruimtegroep |ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m|nommer=225}} {{Elementboks Strukturbericht |A1}} {{Elementboks oksiedtoest | 2, 3, 4<br />([[amfoteries]]e oksied) }} {{Elementboks elektroneg pauling | 2.28 }} {{Elementboks ioonenergie3 | 719.7 | 1740 | 2997 }} {{Elementboks atoomradius pm | 135 }} {{Elementboks atoomradiusber pm | 173 }} {{Elementboks kovalenteradius pm | 135 }} {{Elementboks afdeling diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks magneties | geen data }} {{Elementboks eweerstand ohmmteen20 | 43.3 n}} {{Elementboks termiesegeleiding wpmkteen300k | 150 }} {{Elementboks termieseuitsetting umpmkteen25 | 8.2 }} {{Elementboks spoedvanklank staafmpsteen20 | 4700 }} {{Elementboks youngsemodulus gpa | 275 }} {{Elementboks skuifmodulus gpa | 150 }} {{Elementboks massamodulus gpa | 380 }} {{Elementboks poissonverhouding | 0.26 }} {{Elementboks mohsehardheid | 6.0 }} {{Elementboks vickershardheid mpa | 1246 }} {{Elementboks brinellhardheid mpa | 1100 }} {{Elementboks cas nommer | 7440-16-6 }} {{Elementboks isotope begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black | isotopevan=Rodium }} {{elementboks isotope verval2 | mg=99 | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=16.1 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=99 | ps1=[[rutenium|Ru]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.089, 0.353,<br />0.528 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks isotope verval3 | mg=101[[kernisomeer|m]] | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=4.34 d | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=101 | ps1=[[rutenium|Ru]] | vm2=[[Interne Omskakeling|IO]] | ve2=0.157 | pg2=101 | ps2=Rh | vm3=[[gammastraling|?]] | ve3=0.306, 0.545 | pg3= | ps3=- }} {{elementboks isotope verval2 | mg=101 | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.3 y | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=101 | ps1=[[rutenium|Ru]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.127, 0.198,<br />0.325 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks isotope verval2 | mg=102[[kernisomeer|m]] | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.9 [[jaar|j]] | vm1=e | ve1=- | pg1=102 | ps1=[[rutenium|Ru]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.475, 0.631,<br />0.697, 1.046 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks isotope verval4 | mg=102 | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=207 d | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=102 | ps1=[[rutenium|Ru]] | vm2=[[Positron uitstraling|ß⁺]] | ve2=0.826, 1.301 | pg2=102 | ps2=[[rutenium|Ru]] | vm3=[[Beta verval|ß^-]] | ve3=1.151 | pg3=102 | ps3=[[Palladium|Pd]] | vm4=[[gammastraling|?]] | ve4=0.475, 0.628 | pg4= | ps4=- }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=103 | sim=Rh | nv=100% | n=58 }} {{elementboks isotope verval2 | mg=105 | sim=Rh | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=35.36 [[uur|h]] | vm1=[[Beta verval|ß^-]] | ve1=0.247, 0.260,<br />0.566 | pg1=105 | ps1=[[Palladium|Pd]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.306, 0.318 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks isotope eindig}} {{Elementboks voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Rodium''' is 'n [[chemiese element]] met die simbool: '''Rh'''. Dit het 'n [[atoomgetal]] van 45. Die element is 'n skaars silwerwit, harde [[oorgangsmetaal]] en is 'n lid van die [[platinumgroep]]. Rodium word aangetref in platinumertse en word gebruik in [[legering]]s saam met platinum en ook as 'n [[katalisator]]. Dit is die duurste [[edelmetaal]].<ref>http://www.taxfreegold.co.uk/preciousmetalpricesindx.html</ref> == Kenmerkende eienskappe == Rodium is 'n silwerwit, harde, duursame metaal met 'n hoë [[weerkaatsingsvermoë]]. Rodium-metaal vorm nie normaalweg 'n [[oksied]] nie, selfs al word dit verhit. [[Suurstof]] word uit die [[atmosfeer]] geabsorbeer by die [[smeltpunt]] van rodium, maar wanneer dit stol word die suurstof weer vrygestel.<ref>Emsley, John; Nature's Building Blocks; Hardeband, eerste uitgawe; uitgewer = Oxford University Press; 2001; bladsy 363; {{ISBN|0-19-850340-7}}</ref> Rodium het 'n hoër smeltpunt en laer [[digtheid]] as [[platinum]]. Dit word nie deur [[suur|sure]] aangeval nie en is geheel en al onoplosbaar in [[salpetersuur]] en is net effe oplosbaar in [[aqua regia]]. Die volledige oplos van rodiumpoeier word slegs in [[swaelsuur]] vermag. Rodium kan in 'n oplosbare rodium(III)sulfaat omgesit word deur dit by 600°C saam te smelt met natrium- of kaliumwaterstofsulfaat. [[Platinum]], [[iridium]] en [[rutenium]] word hierdeur nie aangetas nie.<ref>{{cite book|authors=Renner, H., Schlamp, G., Kleinwächter, I., Drost, E., Lüschow, H.M., Tews, P., Panster, P., Diehl, M., Lang, J., Kreuzer, T., Knödler, A., Starz, K.A., Dermann, K., Rothaut, J., Drieselmann, R., Peter, C., Schiele, R., Coombes, J., Hosford, M. and Lupton, D.F. |year=2018|title= Platinum Group Metals and Compounds. In Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry.|doi=10.1002/9783527306732.a21_075.pub2}}</ref> == Gebruike == [[Lêer:Rhodium foil and wire.jpg|duimnael|links|Rodiumfoelie en -draad]] Die hoofgebruik van hierdie element is as legeringsmiddel vir die verharding van [[platinum]] en [[palladium]]. Hierdie legerings word gebruik in hoogoonde, vir glasveselproduksie, [[termokoppel]]-elemente, [[elektrode]]s vir vliegtuie se [[vonkprop]]pe en laboratoriumkroesies. Ander gebruik sluit in: * Dit word gebruik as 'n kontakmateriaal in [[skakelaar]]s vanweë sy lae [[elektriese weerstand]], lae en stabiele kontakweerstand en sy hoë [[korrosie]]bestandheid. * Geplateerde rodium wat deur [[elektroplatering]] of verdamping vervaardig word is uiters hard en word gebruik in optiese instrumente. * Die metaal word ook in [[juwele]] en vir versiering gebruik. Dit word op [[witgoud]] en platinum ge-elektroplateer en verleen daaraan 'n glansende wit oppervlak. Dit kan ook gebruik word om [[sterling silwer]] te bedek om te keer dat die metaal vlek vanweë die koper wat in die metaal gevind word. * Dit is ook 'n baie nuttige [[katalisator]] wat in 'n aantal nywerheidsprosesse gebruik word (veral die gebruik van katalitiese stelsels van voertuie se [[katalitiese omskakelaar]]s en vir die katalitiese karbonilasie van metanol om [[asynsuur]] te vervaardig in die [[Monsanto proses]]). Dit word gebruik in die katalitiese byvoeging van hidrosilane aan 'n dubbelverbinding, 'n proses wat baie belangrik is vir sekere silikonrubbers. * Die kompleksverbinding van 'n rodium-ioon met [[BINAP]] verskaf 'n algemeen gebruikte katalisator vir [[stereoselektiewe sintese]], soos in die geval van die sintese van [[mentol]]. * Dit word ook gebruik as 'n filter in [[mammografie]]se stelsels vanweë die kenmerklike [[x-strale]] wat dit laat ontstaan. == Geskiedenis == Rodium (Vanaf [[Grieks]]e ''rhodon'' wat "Roos" beteken) is in 1803 deur [[William Hyde Wollaston]],<ref>{{Cite web |url=http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rh/hist.html |title=WebElements – The History of Rhodium |access-date=21 Oktober 2007 |archive-date=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012052735/http://webelements.com/webelements/elements/text/Rh/hist.html |url-status=dead }}</ref> kort na die ontdekking van [[palladium]], ontdek. Hy het die ontdekking gedoen in [[Engeland]] deur gebruik te maak van [[platinum]]erts wat hy vermoedelik vanuit [[Suid-Amerika]] verkry het. Sy metode het die oplos van die erts in [[aqua regia]], met die daaropvolgende neutralisering van die suur met [[natriumhidroksied]] (NaOH) behels. Hy het die platinum dan as [[ammoniumchloroplatinaat]] laat neerslaan deur [[ammoniumchloried]] (NH₄Cl) by te voeg. Die element palladium is as [[palladiumsianied]] verwyder deur die oplossing met [[kwiksianied]] te behandel. Die oorblywende materiaal was 'n rooi [[rodium(III)chloried]]: rodium metaal is uit hierdie verbinding geïsoleer deur reduksie met [[waterstof]]gas. == Verspreiding == === Gewone mynbou === Die nywerheidsontginning van rodium is 'n ingewikkelde proses aangesien die metaal in ertse voorkom waar dit gemeng is met ander metale soos [[palladium]], [[silwer]], [[platinum]] en [[goud]]. Dit word aangetref in platinumertse en in die vrye toestand is dit 'n inerte wit metaal wat baie moeilik is om te smelt. Hoofbronne van hierdie erts word in [[Suid-Afrika]], in die riviersand van die [[Oeralgebergte]]s, in [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]] en ook in die [[koper]]-[[nikkel]]sulfied mynbougebied van [[Sudbury]], Ontario. Alhoewel die hoeveelhede te Sudbury baie min is, is die ontginning daarvan steeds kostedoeltreffend vanweë die groot hoeveelhede nikkelerts wat verwerk word. Die hoofuitvoerder van rodium is Suid-Afrika (>80%) met [[Rusland]] as die tweede grootste produsent. Die jaarlikse wêreldwye produksie van hierdie element is slegs ongeveer 25 [[ton]] en daar bestaan baie min rodiumbevattende [[mineraal|minerale]]. Dit is oor die algemeen baie moeilik om te bepaal of 'n rotsmonster platinumgroepelemente bevat. Met ingang Oktober 2007 is rodium se prys ongeveer agt keer soveel as dié van goud gewees, 450 duurder as silwer en 27 250 duurder as koper op 'n gewigsbasis. Rodium se prys is gewoonlik ongeveer R 6 500/fyn ons,<ref>{{Cite web |url=http://periodic.lanl.gov/elements/45.html |title=argiefkopie |access-date=21 Oktober 2007 |archive-date= 3 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203195616/http://periodic.lanl.gov/elements/45.html |url-status=dead }}</ref> maar daar was in die afgelope paar jaar skerp stygings wat die prys op ongeveer R 40 300/per fyn ons te staan laat kom het.<ref>{{Cite web |url=http://www.kitco.com/charts/rhodium.html |title=KITCO Rhodium Price Charts |access-date=21 Oktober 2007 |archive-date=10 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110091833/http://www.kitco.com/charts/rhodium.html |url-status=dead }}</ref> === As 'n fissieproduk === Dit is ook moontlik om rodium te ontgin vanuit verbruikte kernbrandstof wat rodium (1&nbsp;kg van die [[fissieproduk]]te van ²³⁵U bevat 13.3 gram ¹⁰³Rh. Aangesien gebruikte kernbrandstof ongeveer 3% fissieprodukte op 'n massabasis bevat sal dit ongeveer 400 gram rodium per ton kernafval bevat. Die radio-isotoop van rodium met die langste leeftyd is ^102mRh wat 'n halfleeftyd van 2.9 jaar het, terwyl die grondtoestand (¹⁰²Rh) 'n halfleeftyd van 207 dae het. Elke kilogram rodium vanuit kernfissie sal 6.62&nbsp;ng ¹⁰²Rh en 3.68&nbsp;ng ¹⁰²Rh bevat. Aangesien ¹⁰²Rh met 'n [[beta-verval]]meganisme na óf ¹⁰²Ru (80%) ('n mate van [[Betadeeltjie#β+-verval_(positronvrystelling)|Positronrystelling]] sal plaasvind) óf ¹⁰²Pd (20%) ([[gammastraal]]fotone met ongeveer 1 MeV word uitgestraal). As die fissiereaksie oombliklik plaasvind dan sal 13.3 gram rodium ongeveer 67.1 MBq of ¹⁰²Rh en 10.8 MBq ^102mRh bevat. Aangesien dit normale praktyk is om afval kernbrandstof vir sowat vyf jaar te laat staan voor herverwerking, sal baie van die aktiwiteit al weggeval het en net sowat 4.7 MBq ¹⁰²Rh en 5.0 MBq ^102mRh bevat. As die rodium-metaal dan vir 'n verdere 20 jaar laat staan word na die fissiereaksie sal die 13.3 gram rodium-metaal ongeveer 1.3 kBq ¹⁰²Rh en 500 kBq ^102mRh bevat. Op die eerste oogopslag sou dit voorkom asof die rodium waarde toevoeg tot die waarde van herverwerkte fissie-afval, maar die koste van die skeiding van rodium vanuit die ander metale behoort oorweeg te word. == Isotope == Rodium wat in die natuurlik voorkom bestaan slegs uit een [[isotoop]], ¹⁰³Rh. Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is ¹⁰¹Rh met 'n [[halfleeftyd]] van 3.3 jaar, ¹⁰²Rh met 'n [[halfleeftyd]] van 207 dae, ^102mRh met 'n halfleeftyd van 2.9 jaar en ⁹⁹Rh met 'n halfleeftyd van 16.1 dae. Twintig ander radio-isotope is al geëien met [[atoommassa]]s wat wissel tussen 92.926 tot 116.925. Die meeste hiervan het halfleeftye van minder as 'n uur behalwe vir ¹⁰⁰Rh (halfleeftyd: 20.8 uur) en ¹⁰⁵ (halfleeftyd: 35.36 uur). Daar is ook 'n hele aantal [[metatoestand]]e met die mees stabiele daarvan ^102mRh (0.141 MeV) met 'n halfleeftyd van ongeveer 207 dae en ^101mRh (0.157 MeV) met 'n halfleeftyd van 4.34 dae. Die primêre [[vervalmodus]] voor die enigste stabiele isotoop, ¹⁰³Rh, is [[elektronvangs]] en die primêre modus daarna is [[beta-emissie]]. Die primêre [[vervalproduk]] voor ¹⁰³Rh is [[rutenium]] en die primêre produk daarna is [[palladium]]. == Voorsorgmaatreëls == Rodium-metaal is 'n [[edelmetaal]] en daarom chemies inert. Wanneer rodium egter in verbindings voorkom is dit reaktief. Die meeste mense kom nie maklik met rodiumverbindings in aanraking nie maar dit behoort as uiters giftig en [[Karsinogeen|karsinogenies]] beskou te word. Die noodlottige inname (LD50) vir rotte is 12.6&nbsp;mg/kg rodiumchloried (RhCl₂. Rodiumverbindings kan die menslike vel baie kwaai vlek. Die element speel geen biologiese rol by die mens nie. Die onverbonde element kan as skadeloos beskou word. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rhodium}} {{Wikt|rodium}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rh/index.html WebElements.com –se artikel oor Rodium] * [http://www.kitco.com/market/ Huidige Rodiumprys] * [http://www.americanelements.com/rh.html Rhodium Technical and Safety Data] * [http://periodic.lanl.gov/elements/45.html Los Alamos National Laboratory – artikel oor Rodium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] iiegj3sqrh2n1z41gok4f5qy0i692gn 0 24801 2923405 2902123 2026-08-10T01:43:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923405 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Nuwelandstadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (138)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat tot vandag toe as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerstes geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in 1998, 2004 en 2009), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in 2019, 2024 en 2025). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 13 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam kon in Julie dieselfde jaar aansluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) en is sedertdien by verre die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle draf tydens internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] uit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en as “Gog’s Game” bekend gestaan het, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook die spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gevorm te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=29–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, gefinansieer deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref name=Lions1896>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref name=Lions1896 /> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling hiermee tot in 1956 nie weer ’n reeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou kouse.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag van die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en tans word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al die vier Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Vervolgens is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=tvnz.co.nz |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=192}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, insluitende ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=207}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne ooit. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, destyds die hoogste oorwinning ooit (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers van die speelveld gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/profile.asp?ABID=151 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/profile.asp?ABID=974 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=453;type=series |title=South Africa tour 1960/61 |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers ooit was. Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=368–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan. Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland vanaf Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie]] (NZRFU) het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |url-status=dead }}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/southafricatour/rugby/series/17586.html?template=results |title=South Africa tour 1969/70 |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906154745/http://en.espn.co.uk/southafricatour/rugby/series/17586.html?template=results |archive-date=6 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |url-status=dead }}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië vanaf Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]]te deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date= 7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |url-status=dead }}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande die uitsluiting van Nieu-Seeland by die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{en}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=74 |title=Match Centre – in South Africa |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1985 het voorbereidings vir ’n beplande All Black-toer na Suid-Afrika plaasgevind te midde van ondersteuning en teenkanting in die land. ’n Toerspan is gekies en sou oor vyf dae na Suid-Afrika vertrek toe die hooggeregshof in Nieu-Seeland op 21 Junie 1985 ’n interdik toegestaan het om die toer te stop. Die regters het beslis dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nieu-Seeland se eerste minister, David Lange, het verklaar dat die span nie as verteenwoordigers van die Nieu-Seelandse Rugbyunie kon toer nie maar dat spelers as “indiwidue” kon gaan. Spelers het ’n private toer gereël, maar dié is ook afgelas en ’n toer na Argentinië is pleks van die toer na Suid-Afrika gereël. Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Laat in 1985 vind ’n vergadering plaas in Hongkong tussen die Nieu-Seelanders Andy Haden, Andy Dalton, Ian Kirkpatrick, die Aucklandse sakeman Winston McDonald en ’n groep Suid-Afrikaners gelei deur Louis Luyt (voorsitter van die Transvaalse Rugbyunie) en Johan Claassen van Volkskas Bank, waarin reëlings vir ’n rebelletoer na Suid-Afrika getref is. ’n Toer deur ’n span wat as die Kavaliers bekend gestaan het, het in 1986 plaasgevind deur ’n span wat 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit het.<ref name="nzhistory">{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=The 'Cavaliers' and the 1987 rugby world cup |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Kavaliers het twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, insluitend vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref name="nzhistory" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n minitoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=The Rugby Archive |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor. As gevolg van die Boipatong-slagting twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[vlag van Suid-Afrika]] ([[Oranje, Blanje, Blou]]) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor. Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan. In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop gewen. Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar/pdf/memorias/1993.pdf |title=Memorias de la UAR 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=1994 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101072759/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1993.pdf |archive-date=1 November 2012 |format=PDF, 1,1&nbsp;MG |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Hierdie stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” uitgedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Tot vandag toe bestaan samesweringsteorië, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> SARFU se president Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee Wêreldbekers ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelneem. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het hierdie tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (met uitsondering van die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter Christie se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale Super 12 en in die Drienasiesreeks met Nieu-Seeland en Australië. Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het. Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag ooit op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het. Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat ooit geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm. In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken. Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit aangetoon dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong flank Schalk Burger as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke ’n rekordoorwinning oor Uruguay aangeteken: met 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle in die eindstryd teen die All Blacks verloor het. Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys. Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het in hulle eerste nederlaag teen dié span in Suid-Afrika. Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week. ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |url-status=dead }}</ref> === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was. Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke weer teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee van Engeland se Jonny Wilkinson. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=News24 |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning oor die Wallabies ooit aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle op die laaste plek van die toernooi geëindig. Hulle het egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan. Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het. Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur Frankryk en Ierland geklop is. Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek van die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=Super Sport |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=Sport24 |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus. In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop. Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel. Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken. Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit. Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop. Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het. Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het. Hulle het die jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit. Daarna het die vleuel Schalk Burger Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al sy drie wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag). Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het. Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in hul geskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is deur [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely. Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar. Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 is Rassie Erasmus opgevolg deur [[Jacques Nienaber]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |titel=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie. Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika Wallis en Skotland geklop, maar hulle het teen Engeland verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop. Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in hul geskiedenis toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |url-status=dead }}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waarby een span vir die eerste keer die vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde ooit het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland weer ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |url-status=dead }}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 359 van sy 570 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 62,98%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2025): {| class="sortable wikitable" ! Opponent ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 40 || 35 || 4 || 1 || 87,50 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 47 || 29 || 16 || 2 || 61,70 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 46 || 28 || 12 || 6 || 60,87 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 30 || 19 || 10 || 1 || 63,33 |- | {{ITAru}} || 18 || 17 || 1 || 0 || 94,44 |- | {{JPNru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 110 || 43 || 63 || 4 || 39,09 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 30 || 24 || 6 || 0 || 80,00 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 43 || 34 || 8 || 1 || 79,07 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 570 || 359 || 186 || 25 || 62,98 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag ooit toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstaander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraaiend” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die opponent, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || align=center | {{0}}40 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}19 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Leicester Tigers]] || align=center | {{0}}82 |- | [[Damian Willemse]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}89 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Ethan Hooker]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}80 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}26 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Tokyo Sungoliath]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}12 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 100 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 13 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[senter]] || 2023 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler|Flank]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler|Flank]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het drie Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007) en [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 69 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog 'n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te se. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020 }} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] ob4ajowj88rdbzwfctavabiexctkh64 0 25284 2923382 2921979 2026-08-09T21:00:15Z SpesBona 2720 Bygewerk 2923382 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Japannese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Japannese nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Japan | beeld = Kenteken van die Japannese nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] (JRFU) | bynaam = Kersiebloeisels, Sakura, Dapper Bloeisels | embleem = die Sakura | stadion = [[Chichibunomiya Rugbystadion]], [[Tokio]] | kapasiteit = 27&nbsp;188 | kaptein = [[Warner Dearns]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Japan}} [[Eddie Jones]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = _JpnRugby25left1 | patroon_b1 = _JpnRugby25body1 | patroon_ra1 = _JpnRugby25right1 | patroon_sh1 = _JpnRugby23shorts1 | patroon_so1 = _JpnRugby23socks1 | linkerarm1 = CC0000 | liggaam1 = CC0000 | regterarm1 = CC0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _JpnRugby25left2 | patroon_b2 = _JpnRugby25body2 | patroon_ra2 = _JpnRugby25right2 | patroon_sh2 = _JpnRugby23shorts2 | patroon_so2 = _JpnRugby23socks2 | linkerarm2 = 133CD0 | liggaam2 = 133CD0 | regterarm2 = 133CD0 | broek2 = 133CD0 | kouse2 = 133CD0 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Hitoshi Ono]] (98)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=23;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Ayumu Goromaru]] (708)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=23;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Daisuke Ohata]] (69)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=23;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{JPNru}} 9–8 [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] {{vlagikoon|Kanada|1921}}<br />([[Osaka]], [[Japan]]; 31 Januarie 1932) | grootwen = {{JPNru}} 155–3 {{TPEru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 1 Julie 2002) | grootverloor = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}<br />([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kwarteindrondte in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] | url = | unieurl = www.rugby-japan.jp }} Die '''Japannese nasionale rugbyspan''' ([[Japannees]]: ラグビー日本代表, ''Ragubī Nihon Daihyō''; ook bekend as '''Kersiebloeisels''', '''Sakura''' of die '''Dapper Bloeisels''') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Japan]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle word as die beste rugbyspan in [[Asië]] beskou en sedert Mei 2020 deur Wêreldrugby as ’n vlak een-span erken.<ref name="ult">{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/japan-set-to-become-a-tier-1-nation/626949 |title=Japan set to become a Tier 1 Nation |publisher=Ultimate Rugby |date=4 Mei 2020 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Rugby word in Japan geadministreer deur die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] ([[Engels]]: ''Japan Rugby Football Union'', JRFU; Japannees: 日本ラグビーフットボール協会, ''Nihon ragubī futtobōru kyōkai''), wat in 1926 gestig is.<ref name="jones">{{en}} {{cite book |authors=John R. Jones; Maurice Golesworthy |title=Encyclopedia of Rugby Union Football |publisher=Robert Hale |location=Londen |year=1976 |isbn=0-7091-5394-5 |pages=69}}</ref> Japan het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] op eie bodem vir die eerste keer die kwarteindrondte gehaal. Japannese rugby dateer terug na 1866, toe dit deur Britse matrose in die verdragshawens gespeel is. Die eerste plaaslike universiteitsspanne is in 1899 gestig en Japan het sy eerste toetswedstryd in 1932 teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gespeel. Die span neem aan die jaarlikse [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] deel, saam met [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]]. Tot in 2017 het Japan ook aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem en dié toernooi 25 keer gewen, by verre meer as enige ander span; net vyf keer het [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] met die titel weggestap. Twee voormalige Japannese rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Japan is tans (September 2025) 13de op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}</ref> Japan speel tradisioneel in rooi-wit-gestreepte truie wit broeke en wit sokkies met rooi strepe. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Japannese Rugbyvoetbalunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Japan is die Japannese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Japan Rugby Football Union'', JRFU; Japannees: 日本ラグビーフットボール協会, ''Nihon ragubī futtobōru kyōkai''). Die JRFU is op 30 November 1926 gestig<ref name="jones" /> en het in 1987 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/japan |title=Japan |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}</ref> Daarmee het die JRFU gelyktydig ’n setel by die wêreldbeheerligaam se uitvoerende raad ingeneem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=212}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=69}}</ref> Daarbenewens was die JRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/japan/ |title=Japan Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die [[Japan Rugby League One]], waaraan twaalf professionele spanne deelneem, is die belangrikste rugbyliga in Japan. Dit is in 2003 ten einde van die Japannese rugby se verdere ontwikkeling gestig. Sedertdien is die meeste spelers van die Japannese nasionale span uit dié liga afkomstig. Van 2016 tot 2020 het met die [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] ’n Japannese span deelgeneem aan die [[Superrugby]]toernooi, die [[Suidelike Halfrond]] se internasionale rugbyliga. Naas die amptelike nasionale span roep die Japannese Rugbyvoetbalunie ook ander keurspanne byeen. ''Junior Japan'' is die tweede nasionale span van Japan. Sedert 2013 neem hulle aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel, saam met die tweede spanne uit Fidji, Samoa en Tonga. Die ''Japan Sevens'' is die Japannese [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Net soos ander rugbylande beskik Japan oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Rugby football japan.jpg|duimnael|links|Afbeelding van ’n rugbywedstryd in Japan in ''Harpers Magazine'' in 1874]] [[Lêer:Ginnosuke Tanaka.jpg|duimnael|upright|Ginnosuke Tanaka, een van Japannese rugby se baanbrekers]] [[Lêer:Prince Chichibu2.jpg|duimnael|links|upright|Prins Chichibu, die jonger broer van keiser [[Hirohito]], was ’n ywerige sportman en het gehelp om rugby in Japan te bevorder]] Die voorheen in Japan wydverspreide balspel ''Kemari'', wat op die Chinese ''Cuju'' gebaseer was,<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Witzig |title=The Global Art of Soccer |publisher=Cusiboy Publishing |location=New Orleans |year=2006 |isbn=978-0-9776688-0-9 |pages=5}}</ref> het sekere ooreenkomste met die huidige [[sokker]] en in ’n mindere mate met rugby gehad. Die eerste verwysing dateer uit die jaar 644 tydens die Asuka-tydperk. Gedurende die 13de eeu het ’n stel reëls gevestig. Die doelwit van die speel was om ’n uit hertleer gemaakte bal so lank as moontlik in die lug te hou, waarby die spelers saamgewerk het.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Allen Guttmann, Lee-Austin Thompson |title=Japanese sports: a history |publisher=University of Hawaii Press |location=Honolulu |year=2001 |isbn=978-0-8248-2464-8 |pages=26–27}}</ref> Soos baie ander [[Weste]]rse gewoontes het ook die rugbysport na Japan gekom, nadat in 1854 die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Europa|Europese]] magte se Geweerbootbeleid die [[Sakoku|selfopgelegde isolasie]] van Japan beëindig het. In 1866 is met die Jokohama Voetbalklub die eerste rugbyklub gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49878877 |title=Rugby World Cup: One man's search into Japan's mysterious rugby past |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=1 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die reëlkommissie het uit gegradueerdes van die Rugby-skool, die Radley-kollege en die Winchester-kollege bestaan. Die bemanning van verskillende skepe wat in [[Jokohama]] voor anker geleë het, het hoofsaaklik teen mekaar gespeel, waarvoor hulle die terrein van die Britse garnisoen in die Yamate-distrik gebruik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/life/2014/03/15/lifestyle/1866-and-all-that-the-untold-early-history-of-rugby-in-japan/#.XfYHFT7QiUl |title=1866 and all that: the untold early history of rugby in Japan |publisher=The Japan Times |author=Mike Galbraith |date=15 Maart 2014 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In 1874 is die eerste amptelik gedokumenteerde wedstryd gespeel. In ander verdragshawens soos [[Kobe]] is ook rugbywedstryde tussen langtermyn-buitelandse inwoners en besoekende seevaarders en garnisoene gespeel, maar Japannese deelname was skaars.<ref name="richards99">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=99}}</ref> 1899 word as die jaar van [[Japanners]] se eerste bekende deelname aan rugbywedstryde beskou. Die in Jokohama gebore letterkundeprofessor Edward Bramwell Clarke het saam met Ginnosuke Tanaka – albei gegradueerdes van die [[Universiteit van Cambridge]] – die sportsoort aan sy studente by die Kei-universiteit bekend gestel, sodat hulle iets nuttigs in hul vrye tyd kon doen en nie „deur lekker rondsit die mooi herfsweer“ mors nie.<ref name="richards99" /> Vanaf Keio het rugby vinnig na ander universiteite versprei, wat almal tot vandag toe as vestings beskou word. Die rugbysport het op die hoogtepunt van die Anglo-Japannese alliansie spoedig gegroei; gedurende die 1920’s was daar amper 1&nbsp;500 rugbyklubs en meer as 60&nbsp;000 geregistreerde spelers. Ondanks hierdie indrukwekkende syfers was die Japannese rugby veral vir geografiese redes grootliks geïsoleer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> Organisatories het die land ook agter geraak met internasionale verwikkelinge. Die nasionale beheerliggaam [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] (日本ラグビーフットボール協会, ''Nihon Ragubi- Futtobo-ru Kyo-kai'') is eers op 30 November 1926 gestig.<ref name="Asië Rugby" /> Nogtans is die beheerliggaam vanaf sy stigting deur die keiserlike gesin, waaronder veral prins Chichibu, ondersteun. Hy het hom aktief vir die verspreiding van rugby beywer en was van 1947 tot en met sy dood erepresident van die beheerliggaam.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=130}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === Vier jaar ná sy stigting het die beheerliggaam die eerste nasionale span saamgestel wat in September 1930 ’n aantal wedstryde teen klubs en keurspanne in die [[Kanada|Kanadese]] provinsie [[Brits-Columbië]] gespeel het. Skaars een en ’n halwe jaar later het die [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanadese]] teenbesoek as deel van ’n regeringsbefondsde handelsafvaardiging gevolg. Op 31 Januarie 1932 is in Higashiōsaka die eerste amptelike toetswedstryd gespeel en het in ’n naelskraapse 9–8-oorwinning vir Japan geëindig. Elf dae later het die gasheer in [[Tokio]] met 38–5 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite book |author=Keith Young |title=Complete Rugby Union Compendium |chapter=Japan |publisher=Arena Sport |location=Edinburg |year=2015 |isbn=978-1-909715-34-9}}</ref> Die Kanadese het hul nederlae toegeskryf aan ’n „oormatige vermaak, te veel wedstryde in ’n kort tydperk en die geïnspireerde speelstyl van die Japanners voor die hoë adel“.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=143}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theglobeandmail.com/sports/more-sports/canadian-rugby-pioneer-pinkham-dies/article4330783/ |title=Canadian rugby pioneer Pinkham dies |publisher=The Globe and Mail |author=Ian Kennedy |date=31 Oktober 2010 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Vir die volgende meer as drie en ’n halwe dekades sou dit die enigste Japannese toetswedstryde wees. In 1934 en 1936 het keurspanne van [[Australië|Australiese]] en [[Nieu-Seeland]]se universiteite die [[eilandstaat]] besoek. Ná die uitbreek van die Stille Oseaan-oorlog het die [[Fascisme|fascistiese]] regime ten spyte van die voortgesette ondersteuning deur die keiserlike gesin ’n toenemend vyandelike houding jeens rugby ingeneem en dit as baie vreemd en „onjapannees“ beskou. Vervolgens is dit in ''tokyu'' herdoop, wat as „vegbal“ vertaal kan woord. Ondanks die oorlog se ontberinge kon die speelbedryf tot in 1943 aangaan, voordat militêre beheer van die speelvelde en die gebrek aan beskikbare spelers hul tol geëis het. Die rugbysport het tydens die [[Besetting van Japan|naoorloogse tydperk]], ten spyte van massiewe skade aan die infrastruktuur en die dood van baie spelers, spoedig herstel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=150}}</ref> Aan die einde van 1945 het die staal- en masjineriemaatskappy Kobe Steel van sy werknemers aangemoedig om rugby te speel en sodoende ’n presedent geskep vir die groot toewyding van Japannese maatskappye aan die rugbysport.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/japans-rugby-story-past-present-and-future/ |title=Japan’s rugby story: Past, present and future |publisher=Planet Rugby |date=23 Augustus 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In 1952 het die internasionale speelbedryf weer begin, nadat vername universiteitsspanne na Japan begin reis het, waaronder die Engelse universiteite [[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]. Ander lande se nasionale spanne het egter steeds weggeskram van die lang reis, waardeur die Japanners in 1958 met die ''Junior All Blacks'' (die tweede Nieu-Seelandse span) se besoek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=165}}</ref> Dié situasie het tot in die 1960’s aangehou. Die eerste Japannese oorsese toer ná meer as drie dekades was in 1963 na Brits-Columbië. Die belangrikste sukses gedurende hierdie tydperk, wat deur universiteitsspanne gekenmerk is, was op 3 Junie 1968 ’n 23–19-wegoorwinning oor die Junior All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], wat ook ’n opskudding in die Britse media veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ct89AAAAIBAJ&sjid=OEgMAAAAIBAJ&pg=4364%2C425310 |title=Japanese defeat N.Z. Under-23s |publisher=[[The Herald]] |date=4 Junie 1968 |accessdate=21 September 2025}}</ref> === Leidende posisie in Asië === In 1968 is op inisiatief van die Japannese Rugbyvoetbalunie die vastelandse beheerliggaam Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) gestig om die rugbysport in [[Asië]] te bevorder. Hulle het ook gehoop dat ’n meer mededingende omgewing die geografiese isolasie ten opsigte van ander groot rugbylande sou kon breek. In Maart 1969 was Japan gasheer van die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap. Met oorwinnings in hul eerste vier toetswedstryde sedert 1932 het hulle die toernooi oorheers en die titel gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |title=Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=3 November 2016 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Gedurende die eerste sewe toernooie tot in 1980 het Japan onoorwonne gebly en hul toenemende verskyning op internasionale vlak het tot ’n toenemende belangstelling van ander nasionale spanne gelei om teen Japan te speel (hoewel die meeste van hierdie wedstryde nie as toetswedstryde erken is nie). Onder andere het Japan in September 1971 [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] vir twee wedstryde verwelkom en albei net naelskraap verloor. Volgens die invloedryke rugbyborg Shigeru „Shiggy“ Konno was die Japanners se kleiner liggaamsgrootte ’n probleem; andersins was dit glo ook ’n voordeel, aangesien dit „makliker is om die bal op te tel, dieper in ’n skrum in te gaan en oor die algemeen vinniger te beweeg. Dit is ons krag en ons moet dit uitspeel.“<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=204}}</ref> Gedurende [[herfs]] 1973 het die Japanners vir elf wedstryde na Europa getoer. Ná nieamptelike wedstryde teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en die Engelse o/23-span het op 27 Oktober 1973 in [[Bordeaux]] die eerste toetswedstryd teen ’n vername Europese span gevolg, waarby die Japanners deur [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 30–18 geklop is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1974–75 |publisher=Queen Anne Press |year=1974 |isbn=0-362-00173-1 |pages=27–32}}</ref> In Augustus 1975 het Japan tydens sy Australiese toer in sy eerste twee wedstryde teen die [[Wallabies]] gespeel, wat ook as toetswedstryde erken is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1976–77 |publisher=Queen Anne Press |year=1976 |isbn=0-362-00281-9 |pages=40–43}}</ref> Die wedstryde in 1975 tuis teen Wallis, asook in 1976 weg en in 1977 tuis teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] het nie hierdie status geniet nie. Op 13 Mei 1979 was die Japanners in Higashiōsaka op die punt van ’n sensasie, nadat hulle teen Engeland net voor die eindfluitjie voorgeloop het, maar toe met 21–19 verslaan is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1980–81 |publisher=Queen Anne Press |year=1980 |isbn=0-362-02018-3 |pages=39–43}}</ref> Gedurende die 1980’s het die nasionale span gesukkel en hul leidende posisie in Asië tydelik kwytgeraak. Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1982, 1986, 1988 en 1990 is hulle in die eindstryd deur [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] verslaan. ’n Aantal vriendskaplike wedstryde sonder toetsstatus teen alle destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies-spanne]] het almal in nederlae geëindig. Nogtans was die Japanners in sekere van hierdie wedstryde in staat om mee te ding; onder andere is hulle op 22 Oktober 1983 in [[Cardiff]] deur Wallis net naelskraap met 29–24 verslaan.<ref>{{en}} {{cite book |title=Rothmans Rugby Yearbook 1984–85 |editor=Stephen Jones |publisher=Queen Anne Press |year=1984 |isbn=0-356-10448-6 |pages=47–51}}</ref> Die Trans-Stille-Oseaan-ontmoetings het ook toegeneem: In April 1982 het hulle ná 50 jaar weer teen Kanada te staan gekom en drie jaar later het die eerste wedstryd teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] gevolg. In Mei 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit, wat aanvanklik net ’n eksklusiewe toernooi vir die destydse IRVR-lede sou wees. Op druk deur die [[Franse Rugbyfederasie]] het die IRVR ingestem om ook ander nasionale spanne toe te laat.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |accessdate=21 September 2025}}</ref> Vervolgens het die Japannese Rugbyvoetbalunie voor die eerste toernooi by die IRVR aangesluit en die nasionale span is vir die [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Australië en Nieu-Seeland uitgenooi. In die groepfase was hulle sonder enige kans en is ná nederlae teen die Verenigde State, Engeland en Australië in die laaste plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In 1989 het tydens die Skotse Japantoer een van die mees opspraakwekkende suksesse in die amateurtydperk plaasgevind. In die finale wedstryd tussen albei nasionale spanne op 28 Mei 1989 in Tokio het die gasheer met 28–24 ’n verrassende oorwinning aangeteken. Die Skotte was sonder nege van hul sleutelspelers, wat destyds saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] op toer in Australië was, hul nederlaag word nogtans as een van die mees vernederende nederlaag in hul rugbygeskiedenis beskou. Vir die Japanners was dit die laaste wedstryd teen ’n „rugbymag“ waarvan toetsstatus geweier is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-world-cup/2019/10/12/scotlands-28-24-loss-japan-1989-still-ranks-one-humiliating/ |title=Scotland’s 28-24 loss to Japan in 1989 still ranks as one of the most humiliating days in Scottish rugby history |publisher=The Daily Telegraph |author=Richard Bath |date=13 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> === Geleidelike professionalisering === Vir ’n lank tydperk was die Japanners stoere ondersteuners van amateurisme in die rugbysport, veral weens die sterk verbintenis met die universiteitsport. In 1978 en veral aan die begin van die 1990’s het ’n aantal maatskappye begin om van hul werkspanne met oorsese spelers op te knap. Hulle het die nuwe spelers doelbewus as voorbeelde ingespan om jong Japanners vir die sport te wen. Buitelandse afrigters het nuwe metodes en taktieke ingevoer wat die speelgehalte positief beïnvloed het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=47–48}}</ref> Maar daarmee het ook beskuldigings van „skynamateurisme“ gepaard gegaan. Die Australiese nasionale speler Ian Williams, wat vyf jaar vir Kobe Steel se span gespeel het, het in 1994 geraam dat sowat honderd buitelanders by werkspanne gespeel het. Hulle het glo die dubbele salaris van ’n gewone werknemer ontvang en net ’n halwe dosyn het oor „regte werk“ beskik. Toe die IRVR in 1995 op internasionale vlak die tydperk van professionele tydperk van die rugbyspel ingelui het, het Shigeru Konno in ’n memorandum aan die wêreldbeheerliggaam geskryf, dat hy onseker is „dat ons instruksies [rakende professionaliteit] tot dusver gevolg is.“ Die tradisionaliste in die Japannese Rugbyvoetbalunie kon die ontwikkeling net enkele jare teenstaan en die maatskappye se toenemende invloed het in 2003 eindelik tot die invoering van die professionele [[Top League]] gelei.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=237}}</ref> Volgens die wêreldbeheerliggaam se bepalinge is in die rugbysport, om vir die nasionale span te speel, nie die burgerskap van die land verpligtend nie. In 1986 het die Japannese Rugbyvoetbalunie hierdie bepaling begin gebruik, toe hulle die twee [[Tonga]]anse spelers Hopoi Taione en Nofomuli Taumoefolau vir die Japannese nasionale span genomineer het. Sedertdien draf vir die nasionale span buitelandse spelers uit, waarvan baie later die Japannese burgerskap aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=104}}</ref> In 1990 het Japan aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem en met oorwinnings oor [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Suid-Korea, asook ’n nederlaag teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]], vir die toernooi gekwalifiseer. Aan die begin van 1991 het ’n teleurstellende [[Noord-Amerika]]anse toer met drie nederlae gevolg. Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 1991]] in die destydse Vyfnasies het Japan ná swak nederlae teen Skotland en Ierland, asook ’n uitstekende 52–8-oorwinning oor [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] in die derde groepplek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In 1992 het die Japanners ná agt jaar weer die Asiatiese Rugbykampioenskap gewen. In Mei 1993 het die eerste toetswedstryde teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] gevolg en in Oktober dieselfde jaar tydens ’n kort toer die eerste toetswedstryd teen Wallis. Met hul oorwinning tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994 het hulle vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gekwalifiseer. Ná ’n oortuigende 34–21-tuisoorwinning in hul eerste toetswedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] het die hoofafrigter Seiji Hirao gemeen, dat sy span tydens die Rugbywêreldbeker 1995 in Suid-Afrika in staat sou wees om tydens die groepfase „met baie toewyding alle verwagtinge te oortref en twee oorwinnings te behaal“.<ref name="wm1995">{{ja}} {{cite web |url=https://www.rugby-japan.jp/news/2015/08/04/11844 |title=過去のワールドカップ - 第3回大会 |publisher=[[Japannese Rugbyvoetbalunie]] |date=4 Augustus 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die toernooi het egter heeltemal teleurstellend verloop. Ná ’n 10–57-nederlaag teen Wallis en ’n 28–50-nederlaag teen Ierland kon hulle die laaste plek nie meer vermy nie. In hul laaste groepwedstryd is die Japanners deur die Nieu-Seelandse [[All Blacks]] met 145–17 afgeransel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Daarmee het hulle die ergste nederlaag gely wat ’n nasionale span tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit teëgekom het. Die Nieu-Seelander Kevin Schuler, wat later in Japan as speler en afrigter werksaam was, het gemeen: „Natuurlik wou ons aan die All Blacks-naam voldoen, en ons het voorbereid en op wag die wedstryd teen Japan betree. Die Japannese spelers het ons gerespekteer asof ons gode was. Ons het met hierdie houding aan die wedstryd deelgeneem, en daarom was die verskil in punte só groot. Ek dink egter daar is nie so ’n groot verskil in krag nie.“<ref name="wm1995" /> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe het weereens met Japannese oorwinnings geëindig, terwyl hulle in die eindstryd van die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] deur Suid-Korea verslaan is. In 1999 het Japan vir die eerste keer die Stille Oseaan-rugbykampioenskap gewen. Dié toernooi het as ’n voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1999]] in die destydse Vyfnasies gedien. Na die span is destyds soms as ''Cherry Blacks'' verwys, aangesien hulle vyf Nieu-Seelanders ingespan het; daarbenewens was Andrew McCormick die eerste spankaptein met ’n buitelandse herkoms. Sy tak was om die kollektiewe spangees, wat as ’n hindernis beskou is, te beëindig en sy spanmaats tot leierskapverantwoordelikheid en individuele besluite aan te moedig. Die Japanners het egter nie daarin geslag om aan die hoë verwagtinge te voldoen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=113–116}}</ref> Hulle is in alle drie hul groepwedstryde deur Samoa, Wallis en Argentinië verslaan, hoewel die nederlae minder swak was as vier jaar voorheen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Hirao het sy span na die Asiatiese Rugbykampioenskapstitel in 2000 geneem en aan die einde van die jaar afgetree. Hy is deur Shōgo Mukai opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2000/12/30/more-sports/mukai-named-new-japan-rugby-coach/#.UcnxAvnVDzk |title=Mukai named new Japan rugby coach |publisher=The Japan Times |date=30 Desember 2000 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Mukai se strategie het staat gemaak op vinnige aanvalle en ’n vloeiende speelstyl, wat meer geskik is vir die Japanners se liggaamsbou. Die beslissende maatstaf vir die keuse van buitelandse versterkingspelers was nie hul uitstaande individuele vaardighede nie, maar die vermoë, om die deur die afrigter voorafbepaalde konsep uit te voer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=117}}</ref> Hul teenstanders het daarop gereageer deur Japan se swakhede in standaardsituasies soos skrum of lynstaan konsekwent uit te buit. Verfolgens het hulle in die daaropvolgende drie jaar net twee oorwinnings oor nie-Asiatiese spanne aangeteken. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering het die Japanners op 5 Julie 2002 hulle hoogste oorwinning in dié tyd aangeteken, toe hulle die [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Republiek China]] met 155–3 verneder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2002/07/07/more-sports/japan-humbles-taiwan-in-qualifier-matches-record-with-155-3-victory/ |title=Japan humbles Taiwan in qualifier, matches record with 155–3 victory |publisher=The Japan Times |author=Richard Freeman |date=7 Julie 2002 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Tydens beide die Asiatiese Spele in 2002 en die Asiatiese Rugbykampioenskap dieselfde jaar is hulle in die eindstryd deur Suid-Korea verslaan. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië was Japan teen die heeltemal sterker spanne Skotland en Frankryk deels in staat om tred te hou, maar hulle is nogtans verslaan. Die wedstryde teen Fidji en die Verenigde State het ook in nederlae geëindig, waardeur Japan weer as laaste in hul groep uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.japantimes.co.jp/sports/2003/10/08/more-sports/carrying-asian-hopes/#.Ucn3UPnVDzl |title=Carrying Asian hopes |publisher=The Japan Times |author=Richard Freeman |date=8 Oktober 2003 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> === Aanhoudende stagnasie === [[Lêer:Japan v Tonga at Kitakyushu.JPG|duimnael|links|Japan teen Tonga op Honjo-stadion in [[Kitakyushu]], 4 Junie 2006]] [[Lêer:Yoshiro mori 2.jpg|duimnael|Die voormalige Japannese eerste minister [[Yoshirō Mori]] dien sedert 2005 as president van die Japannese Rugbyvoetbalunie]] [[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|links|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk]] [[Lêer:Japan v Australia A IRB Pac Nations 2008 June 8.JPG|duimnael|Japan teen Australië A op Level-5-stadion in [[Fukuoka]], 8 Junie 2008]] [[Lêer:John Kirwan press conference RWC 2011.jpg|duimnael|John Kirwan saam met die Japannese rugbyspeler Takashi Kikutani tydens ’n perskonferensie gedurende die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland]] Ná Mukai se aftrede is in Maart 2004 Mitsutake Hagimoto as nuwe hoofafrigter benoem. Nadat sy voorganger vir die keuring van baie nie-Japanners gekritiseer is, wou hy wegdoen met buitelandse versterkingsspelers en meer op opkomende spelers staat maak. Dié konsep het aanvanklik vrugte afgewerp, nadat hulle Kanada en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] verslaan en nog ’n Asiatiese Rugbykampioenskapstitel ingepalm het, waarmee hulle in dié toernooi ’n onoorwonne tydperk van 13 jaar ingelui het. Daarteenoor was die uitslae tydens die [[2004 eindjaarrugbytoetsreeks]] in November rampspoedig: Japan het met 8–100 teen Skotland, met 10–25 teen Roemenië en met 0–98 teen Wallis verloor. Sowel vir die Skotte<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4002983.stm |title=Scotland 100–8 Japan |publisher=[[BBC]] |date=13 November 2004 |accessdate=21 September 2025}}</ref> as vir die Walliesers was dit hul hoogste oorwinnings in hul rugbygeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4046731.stm |title=Wales 98–0 Japan |publisher=[[BBC]] |date=26 November 2004 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Hierdie in alle belange teleurstellende Europese tour het Hagimoto tot heroorweging gedwing, waarvolgens hy weer buitelanders vir die nasionale span gekeur het. Tydens die [[2005 midjaarrugbytoetsreeks]] het hulle egter weer erge nederlae teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], Argentinië en Ierland gely. In die algeheel was Hagimotos se wenrekord die ergste ooit. Hy is afgedank en in Julie 2005 deur sy assistent, die Fransman Jean-Pierre Élissalde, vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15381046/elissalde-takes-charge-japan |title=Elissalde takes charge of Japan |publisher=ESPNscrum |date=21 Julie 2005 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Élissalde was die eerste buitelandse hoofafrigter ooit en hy het ’n goeie begin met vier opeenvolgende oorwinnings gehad, waardeur die Japanners ’n verdere Asiatiese Rugbykampioenskapstitel ingepalm het. In hul eerste ontmoeting met [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] op 14 Mei 2006, wat Japan met 32–7 gewen het, het [[Daisuke Ōhata]] ’n nuwe wêreldrekord vir die meeste drieë in toetswedstryde aangeteken; hy het altesaam 65 drieë gedruk, een meer as die vorige rekordhouer [[David Campese]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2006/05/15/more-sports/ohata-sets-record-in-georgia-win/ |title=Ohata sets record in Georgia win |publisher=The Japan Times |date=15 Mei 2006 |accessdate=21 September 2025 |archive-date= 8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408000937/https://www.japantimes.co.jp/sports/2006/05/15/more-sports/ohata-sets-record-in-georgia-win/ |url-status=dead}}</ref> Daarop het vier swak nederlae teen Tonga, [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], Samoa en Fidji gevolg, wat die Japannese span se gebreke ontbloot het. Die beheerliggaam het Élissalde in Julie 2006 sy vertroue uitgespreek, maar hom drie maande later nogtans afgedank: Hy het die pos van sportbestuurder by die Franse klub Aviron Bayonnais aanvaar, sonder om die Japannese Rugbyvoetbalunie in te lig. Die spanbestuurder Osamu Ōta het toe die voorlopige afrigter geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5384774.stm |title=Elissalde sacked as Japan coach |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2006 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Met hom het Japan weereens vir die rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. Ōta het ook daarvoor gesorg, dat die Japannese Rugbyvoetbalunie op 25 Oktober 2006 die aansluiting van die rugbyster John Kirwan kon aankondig (dié Nieu-Seelander het voorheen saam met Ōta by NEC Green Rockets gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15393543/kirwan-named-new-japan-coach |title=Kirwan named new Japan coach |publisher=ESPNscrum |date=27 September 2006 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Aan die begin van 2007 het Kirwan die nuwe hoofafrigter geword. Hy was van voorneme om ’n Japannese rugbyspel in die „gees van die [[Samoerai]]“ te ontwikkel. Daarmee sou veral die span se reputasie herstel word, wat sedert die Rugbywêreldbeker 1995 in die openbaar agteruitgegaan en die verdere ontwikkeling van die rugbysport belemmer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/article/572080/cultivating-cherry-blossoms |title=Cultivating Cherry Blossoms |publisher=South China Morning Post |author=Alvin Sallay |date=19 November 2006 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In April 2007 het die nuus by NHK oor die span se oefenkamp berig, wat aan ’n groeiende belangstelling toegeskryf is. Die eerste toetswedstryd onder Kirwan het in ’n maklike 82–0-oorwinning oor Suid-Korea geëindig. Tydens die groepfase van die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk het hy op die derde plek gemik, waarmee hulle hul regstreekse kwalifisering vir die volgende toernooi kon inpalm. Vervolgens sou die sleutelspelers teen die „groot“ spanne gespaar word. As gevolg van hierdie strategie het die Japanners teen die Wallabies swak met 3–91 en teen die Walliesers met 18–72 verloor. Hulle is deur Fidji naelskraap met 35–31 verslaan, waardeur hulle hul doelwit nie meer kon bereik nie. Hul laaste groepwedstryd teen Kanada het met 12–12 gelykop geëindig. Nietemin het hulle ná 14 rugbywêreldbekerwedstryde ’n nederlaag vermy en vir die eerste keer nie in die laaste plek geëindig nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Hoewel hulle hul minimumdoelwit nie bereik het nie, het die Japannese Rugbyvoetbalunie met Kirwan voortgegaan en die kort voorbereidingstyd en die beserings van sekere spelers aangevoer. In 2008 het Japan die Asiatiese Rugbykampioenskap op ’n oortuigende manier beklink. Hulle het dié sukses in die volgende twee jaar herhaal. Die toekenning van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Julie 2009 aan Japan het tot groot entoesiasme gelei en aan die Japannese rugbysport ’n langtermyn-toekomsperspektief besorg.<ref name="Rugbywêreldbeker 2015" /> In 2011 het die Japanners tydens hul sesde deelname aan die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] dié toernooi gewen. Tonga het met ewe veel leerpunte die beter punteverskil gehad, maar Japan het as gevolg van die regstreekse ontmoeting met die titel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/31239/2011-japan-claim-first-pnc-crown |title=2011: Japan claim first PNC crown |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Desember 2011 |accessdate=30 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630110556/https://www.world.rugby/news/31239/2011-japan-claim-first-pnc-crown |archive-date=30 Junie 2021 |url-status=dead}}</ref> Ondanks hierdie belowende beginposisie het die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland teleurstellend verloop en hulle het die derde plek tydens die groepfase weereens misgeloop. Terwyl hulle in die eerste groepwedstryd teen Frankryk af en toe tred kon hou, is hulle deur Nieu-Seeland met 83–7 verslaan. Hulle is deur Tonga met 18–31 verslaan en die die wedstryd teen Kanada het met 23–23 gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Kirwan is ná die uitskakeling gekritiseer en hy het sy afdanking aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15319554/john-kirwan-step-japan-coach |title=Kirwan to step down as Japan coach |publisher=ESPNscrum |date=13 Oktober 2011 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Hoewel die nasionale span tydens die rugbywêreldbekertoernooi weer geen oorwinning aangeteken het nie, is Kirwan se wenrekord in die algeheel positief. Aan die einde van Desember 2011 het die Japannese Rugbyvoetbalunie Eddie Jones as nuwe hoofafrigter aangestel. Die Australiër met ’n Japannese herkoms was in 1996 hulpafrigter van die nasionale span en hy het voorheen vir drie jaar die klub Suntory Sungoliath afgerig. Hy was van voorneme om Japan se worsteling met standaardsituasies te beëindig, aangesien dit die enigste manier is hoe Japan met sterker nasionale spanne kan meeding.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/eddie-jones-appointed-coach-of-japan-20111226-1pa6c.html |title=Eddie Jones appointed coach of Japan |publisher=The Sydney Morning Herald |date=26 Desember 2011 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2012 het Jones op tien nuwelinge staat gemaak, nogtans het Japan die toernooi oorheers en sy 20ste titel ingepalm. Tydens die 106–3-oorwinning oor die [[Verenigde Arabiese Emirate]] op 5 Mai het die 18-jaarige Yoshikazu Fujita met ses drieë ’n nuwe Asiatiese rekord vir die meeste drieë in ’n toetswedstryd aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=694:fujita-in-line-for-historic-debut&catid=39:mens-15-a-side |title=Fujita in line for historic debut |publisher=[[Japannese Rugbyvoetbalunie]] |date=2 Mei 2012 |accessdate=10 Julie 2012 |archive-url=https://archive.is/20120710014004/http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=694:fujita-in-line-for-historic-debut&catid=39:mens-15-a-side |archive-date=10 Julie 2012 |url-status=dead}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2013 was alle teenstanders weereens sonder enige kans. Tydens die [[2013 midjaarrugbytoetsreeks]] het Japan die Walliesers vir twee toetswedstryde verwelkom. Terwyl hulle die eerste naelskraap met 18–22 verloor het, het hulle die tweede op 15 Junie met 23–8 gewen. Dit was Japan se eerste oorwinning oor dié span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22909676 |title=Japan record historic first win over Wales |publisher=[[BBC]] |date=15 Junie 2013 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Op 16 Oktober 2013 is Jones met ’n vermoedelike beroerte in die hospitaal opgeneem, maar hy is twee dae later ontslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-10-16/jones-suffers-suspected-stroke/5027204 |title=Eddie Jones hospitalised after Japan rugby coach suffers suspected stroke |publisher=ABC |date=16 Oktober 2013 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailytelegraph.com.au/sport/rugby/eddie-jones-released-from-intensive-care-after-stroke-but-will-miss-japans-test-with-all-blacks/news-story/2af7d19f2335d62c4e95d0e78c06b922 |title=Eddie Jones released from intensive care after stroke but will miss Japan's Test with All Blacks |publisher=The Daily Telegraph |date=18 Oktober 2013 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Hy het Japan se wedstryde tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] misgeloop en tydens sy herstel het sy Australiese assistent Scott Wisemantel vir hom ingestaan.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.japonrugby.net/scott-wisemantel-entraineur-par-interim-du-japon.php |title=Scott Wisemantel entraîneur par intérim du Japon |publisher=Japon Rugby |date=18 Oktober 2013 |accessdate=15 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215190015/http://www.japonrugby.net/scott-wisemantel-entraineur-par-interim-du-japon.php |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref> Met Jones terug in sy pos het Japan die Asiatiese Rugbykampioenskap 2014 oorheers en in dieselfde jaar sy tweede titel tydens die Stille Oseaan-nasiesbeker gewen. Daarbenewens het hulle tydens die [[2014 midjaarrugbytoetsreeks]] vir die eerste keer Italië geklop. Met hierdie tiende opeenvolgende toetswedstrydoorwinning was Japan vir die eerste keer onder die tien beste spanne op die wêreldranglys.<ref>{{ja}} {{cite web |url=https://sports.yahoo.co.jp/column/detail/201406240001-spnavi |title=日本代表のスクラムが強くなった理由 - 世界ランクは過去最高の１０位に |publisher=Yahoo Sports |date=14 Junie 2014 |accessdate=21 September 2025}}</ref> === Aansluiting by die wêreldklas === [[Lêer:ARC2016-Top3 Champions 20160529a.jpg|duimnael|Japan ná hul oorwinning tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2016]] [[Lêer:JPNxGEO rugby match-2018-06-23.jpg|duimnael|Georgië teen Japan op die Toyota-stadion in 2018]] Japan se titeloorwinning tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2015 was nooit in gevaar nie. Die finale wedstryd teen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] moes ná enkele minute afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag word, nadat sterk reën die speelveld oorstroom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/news/2015/05/japan-men-2015-asia-rugby-champions |title=Japan Men 2015 Asia Rugby Champions |publisher=[[Asië Rugby]] |date=25 Mei 2015 |accessdate=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175253/https://www.asiarugby.com/news/2015/05/japan-men-2015-asia-rugby-champions |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead}}</ref> Met hul vierde plek tydens die daaropvolgende Stille Oseaan-nasiesbeker 2015 het die Japanners nie aan hul hoë verwagtinge voldoen nie. Nogtans het hulle tydens die opwarmingswedstryde vir die rugbywêreldbekertoernooi twee maklike oorwinnings oor Uruguay en ’n naelskraapse oorwinning oor Georgië aangeteken. Vervolgens was die publiek se verwagtinge voor die begin van die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland beskeie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.therugbyblog.com/rugby-world-cup-2015-south-africa-vs-japan-prediction/ |title=Rugby World Cup 2015: South Africa vs Japan Prediction |publisher=The Rugby Blog |author=Andrew Daniel |date=18 September 2015 |accessdate=21 September 2025 |archive-date=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172322/https://www.therugbyblog.com/rugby-world-cup-2015-south-africa-vs-japan-prediction/ |url-status=dead}}</ref> Heeltemal onverwags en teenstrydig met alle voorspellings het die Japanners in hul eerste groepwedstryd in [[Brighton]] die groot gunsteling [[Springbokke|Suid-Afrika]] met 34–32 geklop. Dié sukses deur die as hopeloos geklassifiseerde buitestaander word as een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis beskou.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2020 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/19/south-africa-japan-rugby-world-cup-2015-match-report |title=Japan beat South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=19 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/09/22/sports/rugby/with-shocking-upset-japan-grabs-rugbys-attention-and-the-worlds.html?_r=0 |title=Rugby World Cup: Japan’s Shocking Upset Commands Attention |publisher=[[The New York Times]] |date=21 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275293.html |title=Japan pull off greatest shock in World Cup history |publisher=ESPNscrum |date=19 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> ’n Aantal rugbydeskundiges het dit met [[yshokkie]] se „wonderwerk op ys“ vergelyk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/34306779 |title=Rugby World Cup 2015: Japan's win over South Africa 'a miracle' |publisher=[[BBC]] |date=20 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Weens die kort hersteltydperk het die Japanners net vir een halftyd met die Skotte tred gehou en is met 45–10 verslaan. Aansluitend het hulle Samoa met 26–5 en die Verenigde State met 28–18 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492412 |title=Rugby World Cup 2015: Japan beat USA in final pool game |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Ondanks drie oorwinnings het Japan die kwarteindrondte misgeloop; daarmee is vir die eerste keer ’n span uitgeskakel wat drie wedstryde tydens die groepfase gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/11/usa-japan-rugby-world-cup-match-report |title=Japan sign off with third win of the tournament by beating the USA |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=11 Oktober 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Ná die rugbywêreldbekertoernooi het Jones op eie versoek bedank. Die Japannese Rugbyvoetbalunie het in Januarie 2016 die Nieu-Seelander Jamie Joseph as nuwe hoofafrigter aangestel, maar hy was nog tot in Augustus gebonde aan sy kontrak by die [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] in [[Dunedin]]. Totdat hy die pos kon oorneem was Ryūji Nakatake en Mark Hammett tussentydse afrigters.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/highlanders-jamie-joseph-confirmed-as-japan-coach-after-super-rugby-2016-season-20160121-gmakau.html |title=Highlanders' Jamie Joseph confirmed as Japan coach after Super Rugby 2016 season |publisher=The Sydney Morning Herald |date=21 Januarie 2016 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Sowel in 2016 as in 2017 het die Japanners die Asiatiese Rugbykampioenskap onoorwonne gewen. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het hulle nog ’n verrassende sukses aangeteken, nadat hulle teen die Franse weg met 23–23-gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/agony-as-missed-kick-leads-to-japan-draw-in-france-20171126-gzsyve.html |title=Agony as missed kick leads to Japan draw in France |publisher=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2017 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien; aangesien die Japanners as gasheer reeds vir die toernooi gekwalifiseer was, het hulle nie daaraan deelgeneem nie. In 2018 het hulle onder andere tuisoorwinnings oor Italië en Georgië aangeteken. In die daaropvolgende jaar het hulle die Stille Oseaan-nasiesbeker 2019 gewen, nadat hulle Fidji, Tonga en die Verenigde State verslaan het. In voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi op eie bodem het hulle twee weke voorheen Suid-Afrika verwelkom en hulle is maklik met 41–7 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49611537 |title=Japan 7-41 South Africa: Makazole Mapimpi scores hat-trick in World Cup warm-up |publisher=[[BBC]] |date=9 Junie 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 2019]], die eerste in Asië en buite die „tradisionele“ rugbylande, het alle verwagtinge oortref. Dit het ’n ware oplewing in die gasheerland veroorsaak, wat die beheerliggaam wil gebruik om die gewildheid van rugby op ’n langtermynbasis te verseker en ’n breë spelerpoel te skep.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/31/rugby-mania-japan-world-cup |title=Rugby mania has gripped Japan. Will it continue after the World Cup? |publisher=[[The Guardian]] |author=Justin McCurry |date=31 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die Japannese nasionale span se sukses het hierin ’n groot rol gespeel. Ná die verwagte 30–10-oorwinning in die openingswedstryd teen Rusland het hulle ’n verrassing aangeteken en Ierland in die tweede wedstryd met 19–12 verslaan. Die manier, hoe hulle die wêreldranglyseerstes oorheers het, het selfs deskundiges verras.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49863974 |title=Japan 19–12 Ireland: Shock victory 'will ignite Rugby World Cup' |publisher=[[BBC]] |date=28 September 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2019/sep/28/high-fives-and-cheeky-guinness-as-japan-celebrates-rugby-biggest-shock |title=High fives and Guinness as Japan celebrates latest rugby shock |publisher=[[The Guardian]] |authors=Justin McCurry; Jamie Doward |date=28 September 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-world-cup/2019/09/28/rugby-world-cup-2019-japan-vs-ireland-live-score-latest-updates/ |title=Sensation of Shizuoka: Japan shock Ireland with another historic Rugby World Cup upset |publisher=The Telegraph |authors=Tom Cary; Ali Stokes |date=28 September 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Ná die verwagte 38–19-sukses teen Samoa was daar tydelik vrese, dat die laaste groepwedstryd teen Skotland in [[Jokohama]] weens die tifoon Hagibis nie kon plaasvind nie. Dié wedstryd het egter soos beplan voortgegaan en in ’n 28–21-sukses vir die Japanners geëindig, wat vir die eerste keer onoorwonne tot die uitklopfase gevorder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50022086 |title=Japan 28–21 Scotland: Gregor Townsend's side out of Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=13 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/13/japan-scotland-rugby-world-cup-match-report |title=Japan hang on to reach Rugby World Cup last eight and send Scotland out |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=13 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In die kwarteindstryd is hulle deur die latere wêreldkampioen Suid-Afrika met 26–3 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50114773 |title=South Africa 26–3 Japan: Springboks through to Rugby World Cup semi-finals |publisher=[[BBC]] |date=20 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/520197 |title=Springboks 'push the right buttons' to end Japan’s party |publisher=Rugby World Cup |date=20 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/513241 |title=Joyous fans roar Japan to thrilling win and place in the knockouts |publisher=Rugby World Cup |date=13 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die span in 2020 as Laureus se “deurbraak van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=21 September 2025}}</ref> As gevolg van hierdie sukses het [[Wêreldrugby]] in Mei 2020 besluit om Japan as eerste Asiatiese land in die eerste sterkteklas (vlak een) op te neem. Hiermee gepaard gaan meer toetswedstryde teen die ander gevestigde rugbylande.<ref name="ult" /> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Japannese span in 2020 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. Tydens die [[Britse en Ierse Leeus]] se Suid-Afrikaanse 2021-toer het hulle vir die eerste keer teen die Britse en Ierse Leeus – die keurspan van die beste spelers uit Engeland, Ierland, Skotland en Wallis – te staan gekom en is met 28–10 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/preview/preview-the-british-irish-lions-v-japan/#report |title=The British & Irish Lions v Japan |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=26 Junie 2021 |accessdate=9 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209020330/https://www.lionsrugby.com/preview/preview-the-british-irish-lions-v-japan/#report |archive-date=9 Desember 2024 |url-status=dead}}</ref> Tydens die Stille Oseaan-nasiesbeker 2023 het die Japaners ná ’n oorwinning oor Tonga, maar ook nederlae teen Fidji en Samoa, die derde plek behaal. Vanweë die sukses tydens die rugbywêreldbeker op eie bodem het Japan regstreeks vir die daaropvolgende toernooi in Frankryk gekwalifiseer, waar hulle ná oorwinnings oor die nuweling [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] (met 42–12) en Samoa (met 28–22), maar ook nederlae teen Engeland (met 12–34) en Argentinië (met 27–39), die derde plek in hul groep behaal en regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2027|2027-toernooi]] in Australië gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/876972/japan-rugby-world-cup-2023-review |title=Japan: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Oktober 2023 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die Stille Oseaan-nasiesbeker 2024 het die Japanners ná ’n eindstrydnederlaag teen Fidji in die tweede plek afgesluit,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/pacific-nations-cup/en/news/959093/asahi-super-dry-pacific-nations-cup-final-recap |title=Asahi Super Dry Pacific Nations Cup: Brilliant Fiji claim sixth title |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=21 September 2024 |accessdate=21 September 2025}}</ref> sowel as tydens die Stille Oseaan-nasiesbekertoernooi 2025.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/pacific-nations-cup/en/news/1016505/asahi-super-dry-pacific-nations-cup-2025-final-fiji-v-japan |title=Asahi Super Dry Pacific Nations Cup 2025: 7-up for Fiji after epic final win over Japan |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=21 September 2025 |accessdate=21 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Walers Japan Rugby World Cup 2007 09 20 supporters1.jpg|duimnael|Japannese en Walliese ondersteuners tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] [[Lêer:Rugby World Cup Japan vs Russia 20190920a.jpg|duimnael|Japan in hul trui vir die Rugbywêreldbeker 2019 in Japan]] Japan speel tradisioneel in wit en rooi gestreepte truie (met ’n wit kraag en boeie) met ’n geborduurde Sakura (’n Japannese kersiebloeisel) op die bors, saam met ’n wit kortbroek en wit sokkies met rooi spatsels. Tussen 2003 en 2011 was die hemp hoofsaaklik wit met twee parallele wit hoepels op die bors met ’n wit aksent, soms saam met swart of donkerblou sokkies en broeke. Op Donderdag, 4 Julie 2019, het die Japannese Rugbyvoetbalunie die span se trui vir die Rugbywêreldbeker 2019 bekendgemaak, die hemp vertoon ’n samoeraihelmmotief (Kabuto) wat die tradisie van Japan se vegtergees voorstel. Die kombinasie van Samoerai en Sakura (kersiebloom) is lankal in die Japannese kultuur bekend.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2019/07/a66e4af3da3b-rugby-japans-world-cup-jersey-with-samurai-helmet-motif-unveiled.html |title=Rugby: Japan's World Cup jersey with samurai helmet motif unveiled |publisher=Kyodo News |date=4 Julie 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die wegtrui bestaan gewoonlik uit ’n donkerblou hemp, wit of donkerblou broeke en donkerblou sokkies, soms met ’n wit kraag of panele, of swart aksente. Sedert die 1960’s is die truiverskaffer Canterbury. Tans tree Lipovitan D (voorkant) en [[Toshiba]] (agterkant) as die trui se borge op. Tussen 1997 en 2000 was die hempborg Epson. Die Sakura-kenteken van die beheerliggaam en die nasionale span toon drie kersiebloeisels in volle blom. Met die stigting van die nasionale span in 1930 het die kenteken ’n knop, ’n blom wat oopgaan en ’n blom wat heeltemal oop is getoon. In 1952 was al drie Sakuras in volle blom. Wanneer en hoe hierdie verandering geïmplementeer is, kan nie meer bepaal word nie. Wat wel bekend is, is dat die oorspronklike ontwerp van die sportgoedhandelaar Ishi Fukui (1892–1993) kom. Sy het vanaf 1922 in [[Kioto]] ’n winkel bestuur, waar sy onder andere ingevoerde rugby-items verkoop het, en sy was bevriend met verskillende spelers en afrigters, waarvolgens sy in latere jare „rugby-ouma“ genoem is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2019/09/bc34ccc8fff4-rugby-grandma-designer-behind-japan-teams-cherry-blossom-emblem.html |title="Rugby Grandma": Designer behind Japan team's cherry blossom emblem |publisher=Kyodo News |date=20 September 2019 |accessdate=9 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109054038/https://english.kyodonews.net/news/2019/09/bc34ccc8fff4-rugby-grandma-designer-behind-japan-teams-cherry-blossom-emblem.html |archive-date=9 Januarie 2025 |url-status=dead}}</ref> Die nasionale span het in Japan oor dekades heen geen werklike bynaam gehad nie, terwyl hulle in die buiteland soms ''Sakuras'' of ''Cherry Blossoms'' („kersiebloeisels“) genoem is. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 was die Engelse joernalis Richard Freeman van Japan se buitengewoon sterk verdedigingsprestasie teen Skotland baie beïndruk, waarvolgens hy in artikels vir ''The Japan Times'' na hulle as ''Brave Blossoms'' („dapper blomme“) verwys het. Die Japannese Rugbyvoetbalunie het aanvanklik nie daarvan gehou nie, maar ná die oorwinning oor Suid-Afrika in 2015 het hulle van mening verander en die bynaam aktief begin bemark.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/509770 |title=How Cherry Blossoms became Brave Blossoms – against Scotland |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Oktober 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In [[Japannees]] word die [[Engels]]e term onveranderd gebruik, maar in die [[Katakana]]-skrif ブレイブ・ブロッサムズ geskryf, waarvan die uitspraak ''Bureibu burossamuzu'' afgelei is. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Summer Nations Series '23- Italia vs Giappone-45 (53148622315).jpg|duimnael|Japan in hul trui soos dit tydens die Rugbywêreldbeker 2023 in Frankryk gebruik is]] Sedert 1982 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable toptextcells" style="text-align:center;" ! colspan=2| Truiverskaffer ! colspan=2| Truiborg |- ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk ! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk |- |1982 |Suzuki Sports |rowspan="2"| – |1982 |- |1987–1995 |Sceptre |1987–1995 |- |rowspan="2"|sedert 1997 |rowspan="2"|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |[[SoftBank Telecom]] |1997–2001 |- |[[Lipovitan]] (voorkant) & [[Toshiba]] (agterkant) |hede |} == Tuisstadion == {{Hoofartikel|Chichibunomiya Rugbystadion}} [[Lêer:Chichibunomiya3.JPG|duimnael|Die Chichibunomiya Rugbystadion in Tokio, Japan se tradisionele tuisstadion]] Japan se tradisionele tuisstadion vir rugby is die Chichibunomiya Rugbystadion in Tokio, waar ook die Japannese Rugbyvoetbalunie se hoofkantoor gesetel is. Dié stadion is in 1947 opgerig en in 1953 na die oorlede Prins Chichibu, die jonger broer van die destydse [[Keiser van Japan|Tennō]] [[Hirohito]], genoem om sy groot ondersteuning vir rugby in Japan te herdenk. Hier is meer as die helfte van alle tuiswedstryde van die nasionale span aangebied. Van 2016 tot 2020 het dit saam met die [[Nasionale Stadion, Singapoer|Nasionale Stadion]], [[Singapoer]], as tuiste vir Japan se [[Superrugby]]span, die [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]], gedien. Die Chichibunomiya Rugbystadion is nie tydens die Rugbywêreldbeker 2019 gebruik nie en sal ná die [[Olimpiese Somerspele 2020]] in Tokio afgebreek en deur ’n [[bofbal]]stadion vervang word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/02/national/tokyo-to-rebuild-iconic-jingu-chichibunomiya-stadiums/#.XfYAID7QiUl |title=Tokyo to rebuild iconic Jingu, Chichibunomiya stadiums |publisher=The Japan Times |location=Tokio, Japan |date=2 April 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Gelyktydig sal die naburige [[Meiji-jingū Yakyūjō]] ook afgebreek en met ’n nuwe rugbystadion vervang word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/02/national/tokyo-to-rebuild-iconic-jingu-chichibunomiya-stadiums/ |title=Tokyo to rebuild iconic Jingu, Chichibunomiya stadiums |publisher=The Japan Times |date=2 April 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die naasmeeste toetswedstryde het op die Kintetsu-Hanazono-rugbystadion in [[Higashiōsaka]], ’n voorstad van [[Osaka]], plaasgevind. Dit is die Kintetsu Liners se tuisstadion en het ’n kapasiteit van 30&nbsp;000. In 1932 is hier die eerste toetswedstryd teen Kanada aangebied. Sedert die middel-1990’s let die Japannese Rugbyvoetbalunie daarop, dat wedstryde ook in ander streke aangebied word, waarvoor veral sokkerstadions gebruik word. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 2019}} [[Lêer:Yamazaki-nabisco-Cup final 2004.jpg|duimnael|links|Die Olimpiese Stadion in Tokio, kern van die Japannese bod, was nie betyds klaar vir die Rugbywêreldbeker 2019 nie]] [[Lêer:NISSANSTADIUM20080608.JPG|duimnael|Die Internasionale Stadion Jokohama was die hoofstadion van die Rugbywêreldbeker 2019 en het onder andere die eindstryd tussen Engeland en Suid-Afrika aangebied]] Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] is die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2015 aan [[Engeland]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=The Telegraph |date=28 Julie 2009 |accessdate=21 September 2025}}</ref><ref name="Rugbywêreldbeker 2015">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Japan het voorheen ook aangebied om die [[Rugbywêreldbeker 2011]] te huisves, maar dié toernooi is aan [[Nieu-Seeland]] toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4433818.stm |title=New Zealand handed 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die Internasionale Rugbyraad was destyds van mening dat Japan nie volle stadions kan waarborg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4447330.stm |title=Japan frustrated by 2011 decision |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Beide [[Hongkong]] en [[Singapoer]] het aangebied om van die wedstryde te huisves en het deel gevorm van die Japannese Rugbyvoetbalunie se oorspronklike suksesvolle gasheerbod,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/70702164/ |title=World Rugby to meet Japan's 2019 World Cup organisers over stadium scrapping |publisher=stuff.co.nz |date=30 Julie 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> maar albei was nie deel van die 14 plekke wat die organiseerders op 5 November 2014 amptelik as gasheerstede aangekondig het nie.<ref name="Rugbywêreldbeker 2015" /> Die kernpunt van die Japannese bod was die Olimpiese Stadion in Tokio, wat met die oog op die Olimpiese Somerspele 2020 deur [[Zaha Hadid]] ontwerp is. Met ’n beplande kapasiteit van 80&nbsp;000 sou dit die grootste stadion wees; dit was ook as plek vir die eindstryd en ander belangrike wedstryde beplan. Weens ’n massiewe koste-oorskryding het die destydse eerste minister [[Shinzō Abe]] op 17 Julie 2015 aangekondig dat dié projek geskrap en ’n nuwe aansoek ingedien sal word. As gevolg van hierdie vertraging was die nuwe Olimpiese Stadion nie vir die Rugbywêreldbeker 2019 beskikbaar nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.yahoo.com/japan-pm-orders-full-review-2020-olympic-stadium-070207621--spt.html |title=Japan rips up 2020 Olympic stadium plan |publisher=[[Yahoo!]] |date=15 Julie 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Op 28 September 2015 het Wêreldrugby ’n ooreenkoms met die reëlingskomitee oor ’n nuwe stadionkonsep bekend gemaak. Die belangrikste stadion was nou die Internasionale Stadion Jokohama, met die [[Ajinomoto-stadion]], in ’n voorstad van Tokio, [[Chōfu]], wat ook gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101763 |title=World Rugby approves revised Japan 2019 hosting roadmap |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 September 2015 |accessdate=21 September 2025}}</ref> Die twaalf Japannese rugbystadions wat tydens die Rugbywêreldbeker 2019 gebruik is, was soos volg: Die Ajinomoto-stadion in Chōfu, Internasionale Stadion Jokohama, Shizuoka-stadion in Fukuroi, Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion in Higashiosaka, Level-5-stadion in [[Fukuoka]], Toyota-stadion in [[Toyota, Aichi|Toyota]], Sapporo Dome in [[Sapporo]], Ōita Bank Dome in Ōita, Umakana Yokana-stadion in Kumamoto, Noevir Stadion Kobe in [[Kobe]], Kumagaya Atletiekstadion in Kumagaya en Kamaishi Recovery Memorial Stadion in Kamaishi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/venues |title=RWC 2019 Match Venues |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=7 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507140653/https://www.rugbyworldcup.com/venues |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=dead}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Japan IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Japan se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Japan het 215 van sy 369 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 58,27%. Japan se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=23;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Japan |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ARGru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,29 |- | {{AUSru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ENGru}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0,00 |- | {{FIJru}} || 21 || 4 || 17 || 0 || 19,05 |- | {{PHLru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 8 || 0 || 7 || 1 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00 |- | {{HKGru}} || 36 || 31 || 4 || 1 || 86,11 |- | {{IRLru}} || 11 || 1 || 10 || 0 || 9,09 |- | {{ITAru}} || 10 || 2 || 8 || 0 || 20,00 |- | {{CANru}} || 27 || 17 || 8 || 2 || 62,96 |- | {{KASru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 41 || 33 || 7 || 1 || 80,49 |- | {{MYSru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{TPEru}} || 17 || 17 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{RUSru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71 |- | {{SAMru}} || 20 || 7 || 13 || 0 || 35,00 |- | {{SGPru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 8 || 1 || 7 || 0 || 12,50 |- | {{ESPru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{LKAru}} || 10 || 10 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RSAru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{THAru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{TGAru}} || 20 || 11 || 9 || 0 || 55,00 |- | {{URUru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{WALru}} || 13 || 2 || 11 || 0 || 15,38 |- | {{UAEru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 26 || 12 || 13 || 1 || 46,15 |- | {{ZIMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | '''Algeheel''' || '''369''' || '''215''' || '''148''' || '''6''' || '''58,27''' |} Baie wedstryde van die nasionale span het nie oor amptelike toetswedstrydstatus beskik nie. Gedurende die eerste dekades was dit veral wedstryde teen Britse, Australiese en Nieu-Seelandse universiteitsspanne. Van die 1970’s af het ook wedstryde teen tradisionele nasionale rugbyspanne gevolg. Die Britse en Ierse Leeus se opwarmingswedstryd voor hul Suid-Afrikaanse 2021-toer teen Japan word deur die Leeus nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/featured/have-the-british-irish-lions-ever-played-in-the-uk-or-ireland-177414 |title=Have the British & Irish Lions ever played in the UK or Ireland? |publisher=Rugby World |author=Richard Edwards |date=20 Junie 2025 |accessdate=6 Oktober 2024}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Ajinomoto Stadium 190920a.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] teen Rusland in [[Chōfu]]]] Japan het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem. Met net een oorwinning oor [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en elk een gelykop teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] tydens die rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] was hul wenrekord tot die [[Rugbywêreldbeker 2015]] egter beskeie. In 2015 het Japan Suid-Afrika verrassend met 34–32 verslaan (hul eerste oorwinning sedert 1991), waarop oorwinnings oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] gevolg het. Japan was gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. Die nasionale span het die groepfase ná vier oorwinnings in die eerste plek afgesluit en hulle is in die kwarteindstryd deur die latere kampioen Suid-Afrika uit die toernooi geskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Japannese nasionale rugbyspan het van 1969 tot 2017 aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem en in hierdie tydperk 25 titels gewen, saam met vyf tweede plekke. Japan het tydens Asiatiese Rugbykampioenskappe elke keer in die eindstryd verskyn. Sedert 2018 het Japan nie meer aan die toernooi deelgeneem nie, waardeur dit in 2018 en 2022 as kwalifiserings vir die rugbywêreldbekertoernooie in 2019 en 2023 kon dien. * Toernooititels (25): 1969, 1970, 1972, 1974, 1976, 1978, 1980, 1984, 1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2004, 2006–07, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 === Stille Oseaan-nasiesbeker === Japan word gereeld vir die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] uitgenooi, die jaarlikse toernooi tussen die drie Stille Oseaan-rugbylande Fidji, Samoa en Tonga. Japan het reeds met drie toernooititels weggestap. * Toernooititels (3): 2011, 2014, 2019 Die vorige toernooi Stille Oseaanrand Rugbykampioenskap het die Japanners een keer gewen: * Toernooititel (1): 1999 === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] ingespan). Tydens albei toernooie het Japan met die silwermedalje weggestap. === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Japan deels maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het hulle ander nasionale spanne in Japan gehuisves. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Japan na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Japan as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Japan nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Spelerkeuring === Japan beskou homself gewoonlik as ’n staat met ’n baie homogene bevolking; sowat 98% van die bevolking is etniese [[Japanners]]. Die nasionale rugbyspan vorm ’n opvallende kontras hiermee en dien as ’n simbool van ’n andersins skaars bestaande diversiteit. Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 was die helfte van die span óf etniese nie-Japanners óf van ’n gemengde herkoms ''(Hafu)''. 16 van die 31 spanmaats was afkomstig van Nieu-Seeland, Samoa, Suid-Afrika, Suid-Korea of Tonga. Volgens Wêreldrugby se reëls hoef nasionale spelers nie die nasionale burgerskap van die land, wat hulle verteenwoordig, hê nie. Een ouer of grootouer gebore in die betrokke land<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/international/the-multiracialism-of-the-brave-blossoms/article29865184.ece |title=The multiracialism of the Brave Blossoms |publisher=The Hindu |author=Pallavi Aiyar |date=2 November 2019 |accessdate=21 September 2025}}</ref> of permanente verblyf vir vyf jaar is voldoende (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=21 September 2025}}</ref> In reaksie op die teleurstellende Rugbywêreldbeker 1987 het die Japannese Rugbyvoetbalunie veral die voorspan se posisies met buitelandse spelers begin versterk. Hiermee sou veral die Japanners se fisiese nadeel tydens skrums kompenseer word. Op die ander kant sou die gehalte van die inheemse spelers verhoog word, waardeur hulle met die heeltemal groter medespelers tred kon hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=105–106}}</ref> Vir ’n lang tyd was hierdie strategie onsuksesvol, aangesien inheemse en buitelandse spelers deur verskillende speelstyle gevorm is. Daarbenewens het die probleem bestaan dat buitelanders ’n duidelike voordeel in sekere posisies gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025 |pages=109–110}}</ref> Eers vanaf die laat 2000’s kon stadigaan ’n balans gevind word, waardeur hulle by die wêreldbestes aangesluit het. === Huidige span === Die volgende spelers het die Japannese span gevorm tydens die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] 2025:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.rugby-japan.jp/2025/08/14/brave-blossoms-2025-pnc-squad-announced |title=Brave Blossoms’ 2025 PNC Squad Announced |publisher=[[Japannese Rugbyvoetbalunie]] |date=14 Augustus 2025 |accessdate=21 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Shinobu Fujiwara]] || [[Skrumskakel]] || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Kenta Fukuda]] || Skrumskakel || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Shuntaro Kitamura]] || Skrumskakel || [[Shizuoka Blue Revs]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Sam Greene]] || [[Losskakel]] || [[Shizuoka Blue Revs]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Ichigo Nakakusu]] || Losskakel || [[Black Rams Tokyo]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Lee Seung-Sin]] || Losskakel || [[Kobelco Kobe Steelers|Kobe Steelers]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Yuki Ikeda]] || [[Senter]] || [[Black Rams Tokyo]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Shōgo Nakano]] || Senter || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Tomoki Osada]] || Senter || [[Panasonic Wild Knights]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Dylan Riley]] || Senter || [[Panasonic Wild Knights]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Siosaia Fifita]] || [[Vleuel]] || [[Toyota Verblitz]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Kippei Ishida]] || Vleuel || [[Yokohama Canon Eagles]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Haruto Kida]] || Vleuel || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Malo Tuitama]] || Vleuel || [[Shizuoka Blue Revs]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Jingo Takenoshita]] || [[Heelagter]] || [[Meiji-universiteit]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Hayate Era]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Mamoru Harada]] || Haker || [[Toshiba Brave Lupus Tokyo|Toshiba Brave Lupus]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Kenji Sato]] || Haker || [[Panasonic Wild Knights]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Yota Kamimori]] || [[Stut]] || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Sanshiro Kihara]] || Stut || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Sena Kimura]] || Stut || [[Toshiba Brave Lupus Tokyo|Toshiba Brave Lupus]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Kenta Kobayashi]] || Stut || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Shuhei Takeuchi]] || Stut || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Keijiro Tamefusa]] || Stut || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Jack Cornelsen]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Warner Dearns]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Toshiba Brave Lupus Tokyo|Toshiba Brave Lupus]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Shohei Ito]] || Slot || [[Toshiba Brave Lupus Tokyo|Toshiba Brave Lupus]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Waisake Raratubua]] || Slot || [[Kobelco Kobe Steelers|Kobe Steelers]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Epineri Uluviti]] || Slot || [[Mitsubishi Sagamihara DynaBoars|Sagamihara DynaBoars]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Tiennan Costley]] || [[Losvoorspeler]] || [[Kobelco Kobe Steelers|Kobe Steelers]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Amato Fakatava]] || Losvoorspeler || [[Black Rams Tokyo]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Ben Gunter]] || Losvoorspeler || [[Panasonic Wild Knights]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Faulua Makisi]] || Losvoorspeler || [[Kubota Spears Funabashi Tokyo Bay|Kubota Spears]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Akito Okui]] || Losvoorspeler || [[Toyota Verblitz]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Amanaki Saumaki]] || Losvoorspeler || [[Kobelco Kobe Steelers]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Kanji Shimokawa]] || Losvoorspeler || [[Tokyo Sungoliath]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Shu Yamamoto]] || Losvoorspeler || [[Black Rams Tokyo]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Daisuke Ohata IMG 2221r 20151220.JPG|duimnael|upright|Daisuke Ohata (2015)]] Twee voormalige Japannese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Yoshihiro Sakata]] || [[Vleuel]] || 2012 |- | [[Daisuke Ohata]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2016 |} Daarbenewens is Shigeru „Shiggy“ Konno (vir dekades se bevordering van rugby in Japan) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706692 |title=Shiggy Konno |work=World Rugby Hall of Fame |accessdate=21 September 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Yukio Motoki.jpg|duimnael|upright|Yukio Motoki (2013)]] [[Lêer:Fumiaki Tanaka 2014.jpg|duimnael|upright|Fumiaki Tanaka (2014)]] [[Lêer:Michael Leitch, 2014-06-21.jpg|duimnael|upright|Michael Leitch (2014)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Japan se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=23;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Hitoshi Ono]] || 2004–2016 || 98 |- | {{0}}2 || [[Michael Leitch]] * || 2008–2025 || 89 |- | {{0}}3 || [[Hirotoki Onozawa]] || 2001–2013 || 81 |- | {{0}}4 || [[Yukio Motoki]] || 1991–2005 || 79 |- | {{0}}5 || [[Kensuke Hatakeyama]] || 2008–2016 || 78 |- | {{0}}6 || [[Shota Horie]] || 2009–2023 || 76 |- | {{0}}7 || [[Fumiaki Tanaka]] || 2008–2019 || 75 |- | {{0}}8 || [[Luke Thompson]] || 2007–2019 || 71 |- | {{0}}9 || [[Yu Tamura]] || 2012–2022 || 70 |- | 10 || [[Takashi Kikutani]] || 2005–2014 || 68 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=23;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Takuro Miuchi]] || 2002–2008 || 45 |- | {{0}}2 || [[Michael Leitch]] * || 2014–2025 || 40 |- | {{0}}3 || [[Takashi Kikutani]] || 2008–2013 || 34 |- | {{0}}4 || [[Toshiaki Hirose]] || 2012–2013 || 18 |- | {{0}}5 || [[Masahiro Kunda]] || 1993–1998 || 14 |- | {{0}}6 || [[Yukio Motoki]] || 1996–1997 || 12 |- | {{0}}7 || [[Seiji Hirao]] || 1989–1991 || 11 |- | {{0}}8 || [[Toshiyuki Hayashi]] || 1986–1987 || 10 |- | {{0}}9 || [[Andrew McCormick]] || 1998–1999 || 10 |- | 10 || [[Akira Yokoi]] || 1970–1974 || 10 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=23;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Ayumu Goromaru]] || 2005–2015 || 708 |- | {{0}}2 || [[Keiji Hirose]] || 1994–2005 || 422 |- | {{0}}3 || [[Toru Kurihara]] || 2000–2003 || 347 |- | {{0}}4 || [[Daisuke Ohata]] || 1996–2006 || 345 |- | {{0}}5 || [[Yu Tamura]] || 2012–2022 || 303 |- | {{0}}6 || [[James Arlidge]] || 2007–2011 || 286 |- | {{0}}7 || [[Hirotoki Onozawa]] || 2001–2013 || 275 |- | {{0}}8 || [[Lee Seung-sin]] * || 2022–2025 || 224 |- | {{0}}9 || [[Shaun Webb]] || 2008–2011 || 198 |- | 10 || [[Ryan Nicholas]] || 2008–2012 || 193 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=23;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Daisuke Ohata]] || 1996–2006 || 69 |- | {{0}}2 || [[Hirotoki Onozawa]] || 2001–2013 || 55 |- | {{0}}3 || [[Takashi Kikutani]] || 2005–2014 || 32 |- | {{0}}4 || [[Terunori Masuho]] || 1991–2001 || 29 |- | {{0}}5 || [[Yoshikazu Fujita]] || 2012–2017 || 26 |- | {{0}}6 || [[Kenki Fukuoka]] || 2013–2019 || 25 |- | {{0}}7 || [[Kotaro Matsushima]] || 2014–2023 || 23 |- | {{0}}8 || [[Koliniasi Holani]] || 2008–2016 || 22 |- | {{0}}9 || [[Michael Leitch]] * || 2008–2025 || 22 |- | 10 || [[Alisi Tupuailei]] || 2009–2011 || 21 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Seiji Hirao 1.jpg|duimnael|upright|Seiji Hirao (2000)]] [[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]] [[Lêer:James Whitinui Joseph-1.jpg|duimnael|upright|Jamie Joseph (2018)]] In 1930 het die Japannese Rugbyvoetbalunie met Shigeru Kayama die eerste hoofafrigter benoem. Sedert 2024 dien die Australiër [[Eddie Jones]] as hoofafrigter. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Japan}} Shigeru Kayama || 1930–1934 |- | {{vlagikoon|Japan}} Chūji Kitajima || 1936, 1956 |- | {{vlagikoon|Japan}} Takenosuke Okumura || 1952–1953 |- | {{vlagikoon|Japan}} Kozo Nishino || 1958 |- | {{vlagikoon|Japan}} Tomoo Chiba || 1959 |- | {{vlagikoon|Japan}} Masao Wada || 1959 |- | {{vlagikoon|Japan}} Yasujiro Kasai || 1963 |- | {{vlagikoon|Japan}} Tetsunosuke Ōnishi || 1966–1971 |- | {{vlagikoon|Japan}} Hitoshi Oka || 1972, 1975, 1985–1986 |- | {{vlagikoon|Japan}} Hisashi Yokoi || 1972, 1976, 1978–1979 |- | {{vlagikoon|Japan}} Ryō Saitō || 1974, 1976–1978, 1980–1981 |- | {{vlagikoon|Japan}} Hiroshi Hibino || 1976, 1982–1984, 1987–1988 |- | {{vlagikoon|Japan}} Katsumi Miyaji || 1978, 1984, 1987 |- | {{vlagikoon|Japan}} Ryōzō Imazato || 1979 |- | {{vlagikoon|Japan}} Iwao Yamamoto || 1980, 1982, 1996 |- | {{vlagikoon|Japan}} Hiroaki Shukuzawa || 1989–1991 |- | {{vlagikoon|Japan}} Osamu Koyabu || 1992–1995 |- | {{vlagikoon|Japan}} Seiji Hirao || 1995–2000 |- | {{vlagikoon|Japan}} Shōgo Mukai || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Japan}} Mitsutake Hagimoto || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Jean-Pierre Élissalde || 2005–2006 |- | {{vlagikoon|Japan}} Osamu Ōta || 2006 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Kirwan || 2007–2011 |- | {{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Japan}} [[Eddie Jones]] || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Australië}} Scott Wisemantel || 2013 |- | {{vlagikoon|Japan}} Ryūji Nakatake || April/Mei 2016 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Hammett || Junie 2016 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}}{{vlagikoon|Japan}} Jamie Joseph || 2016–2023 |- | {{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Japan}} [[Eddie Jones]] || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Japannese nasionale sokkerspan]] * [[Japannese nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Alison Nish |title=Britain & Japan: Biographical Portraits |chapter=Britain's Contribution to the Development of Rugby Football in Japan 1874–1998 |edition=III |publisher=Japan Library |year=1999 |isbn=1-873410-89-1}} * {{en}} {{cite book |author=Keith Young |title=Complete Rugby Union Compendium |chapter=Japan |publisher=Arena Sport |location=Edinburg |year=2015 |isbn=978-1-909715-34-9}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite web |url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/2277 |title=The influence of foreign players on the transformation of Japanese rugby over the last three decades |publisher=Universiteit van Canterbury |author=Hiroshi Sakata |date=2004 |accessdate=21 September 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Japan national rugby union team|Japannese nasionale rugbyspan}} * {{en}} {{ja}} [https://www.rugby-japan.jp/ Amptelike webwerf van die Japannese Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/japan Japan by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/japan/ Japan by Planet Rugby] * {{fr}} [https://www.asierugby.com/blog/categories/japon Japan by Asie Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Japan]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] 5h3c7yma0c4qxeto54cp75dz8jazuw1 0 25889 2923399 2885987 2026-08-10T00:15:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923399 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Skotse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Skotse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Skotland | beeld = Kenteken van die Skotse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Skotse Rugbyunie]] (SRU) | bynaam = die XV van die dissel | embleem = Dissel | kaptein = [[Sione Tuipulotu]] | afrigter = {{vlagikoon|Skotland}} [[Gregor Townsend]] <small>(sedert 2017)</small> | stadion = [[Murrayfield-stadion]], [[Edinburg]] | kapasiteit = 67&nbsp;144 | patroon_la1 = _ScotlandRU2024la1 | patroon_b1 = _ScotlandRU2024b1 | patroon_ra1 = _ScotlandRU2024ra1 | patroon_sh1 = _ScotlandRU2024sh1 | patroon_so1 = _ScotlandRU2024so1 | linkerarm1 = 101d42 | liggaam1 = 101d42 | regterarm1 = 101d42 | broek1 = ffffff | kouse1 = 101d42 | patroon_la2 = _ScotlandRU2024la2 | patroon_b2 = _ScotlandRU2024b2 | patroon_ra2 = _ScotlandRU2024ra2 | patroon_sh2 = _ScotlandRU2024sh2 | patroon_so2 = _ScotlandRU2024so2 | linkerarm2 = cbe1fe | liggaam2 = cbe1fe | regterarm2 = cbe1fe | broek2 = 0073ec | kouse2 = ffffff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Ross Ford]] (110)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=2;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Chris Paterson]] (809)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=2;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Darcy Graham]] (37)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=2;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = (''ook die wêreld se eerste'')<br />{{SCOru}} 1–0 {{ENGru-r}}<br />([[Edinburg]], [[Skotland]]; 27 Maart 1871) | grootwen = {{SCOru}} 100–8 {{JPNru-r}}<br />([[Perth, Skotland|Perth]], Skotland; 13 November 2004) | grootverloor = {{SCOru}} 10–68 {{RSAru-r}}<br />(Edinburg, Skotland; 6 Desember 1997) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Vierde plek in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] | url = | unieurl = www.scottishrugby.org }} Die '''Skotse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Scotland national rugby union team''; [[Skots-Gaelies]]: ''Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Skotland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Skotland deur die [[Skotse Rugbyunie]] (''Scottish Rugby Union'', SRU) geadministreer. Skotland neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Skotland is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Skotland mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus. Skotland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] het die span aan al tien toernooie deelgeneem. Hulle beste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] toe Skotland die klein finale om die derde plek teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] verloor het. Skotse rugby dateer terug na 1871 toe Skotland Engeland in die eerste internasionale rugbywedstryd op Raeburn Place verslaan het. Sedert die voorganger van die Vyf- en Sesnasies-toernooi, die Tuisnasies, in 1883 ’n aanvang geneem het, is die span 15 keer as die kampioen gekroon – insluitend in die laaste Vyfnasies in 1999 – en het nog nege ander kere die titel gedeel. Sedert Italië in 2000 by die kompetisie aangesluit het om die Sesnasies te vorm, het Skotland nog nie ’n titel verower nie. Daar is nog altyd strawwe wedywering tussen Skotland en hul Britse buurland Engeland. Skotland ding as deel van die Sesnasies-toernooi met England om die Calcuttabeker mee, die oudste trofee in rugby. Skotse spelers dra tradisioneel donkerblou [[Hemp|truie]], wit broeke en blou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Skotland]] ontleen is. Die span se tuisstadion is [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] in [[Edinburg]] waar hulle vir die eerste keer in 1925 gespeel het. Veral tydens tuiswedstryde skep die Skotse aanhangers, ondersteun deur tradisionele [[doedelsak]]ke, ’n unieke atmosfeer wanneer hulle ''The Flower of Scotland'' sing. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Skotland as ’n vlak-een rugbynasie. Tien voormalige Skotse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Skotland is tans (Maart 2026) sewende op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Skotse Rugbyunie}} [[Lêer:Weststandmurrayfield.jpg|duimnael|Die wespawiljoen van Murrayfield toon die gewildheid van Skotse rugby tydens toetswedstryde]] Die beheerliggaam vir rugby in Skotland is die Skotse Rugbyunie (''Scottish Rugby Union'', SRU). Die SRU is in 1873 as Skotse Voetbalunie (''Scottish Football Union'', SFU) gestig<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scottishrugby.org/about/history |title=History |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |accessdate=31 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031093102/https://www.scottishrugby.org/about/history |archive-date=31 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en is naas die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] (RFU) die tweede oudste beheerliggaam in die rugbygeskiedenis. In 1886 het die SFU saam met die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/scotland |title=Scotland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert 1924 dra die Skotse beheerliggaam sy huidige naam. In 1999 het Skotland met die aansluiting van die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) by die IRVR ook ’n lid van dié kontinentale beheerliggaam geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste rugbyliga in Skotland is die [[Verenigde Rugbykampioenskap]], waaraan 14 spanne uit Ierland, Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis deelneem, waaronder die twee Skotse spanne [[Edinburgh Rugby]] en [[Glasgow Warriors]]. Benede word die Skotse Premierskap tussen tien spanne beslis. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker beslis. Naas die amptelike nasionale span roep die SRU ook ander keurspanne byeen. ''Scotland A'' is die tweede nasionale span van Skotland. Net soos ander rugbynasies beskik Skotland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/scotland-u20/#latest |title=Scotland U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=9 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009160521/https://www.sixnationsrugby.com/team/scotland-u20/#latest |archive-date=9 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Skotland beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Skotse nasionale rugbyspan dien. Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Begin van die hanteerspel === [[Lêer:Scotland rugbyteam 1871.jpg|duimnael|Skotland voor hul eerste internasionale wedstryd teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in [[Edinburg]], 1871]] Verskeie nuwe skole is gedurende die eerste helfte van die 19de eeu in Skotland gestig, waaronder die Edinburg Akademie (1824), Loretto (1827), Merchiston Kasteelskool (1833), Glasgow Akademie (1845) en Trinity College, Glenalmond (1847). Dit is bekend dat eenvoudige en kru vorme van voetbal by al hierdie skole gespeel is. Dit was egter in Edinburg waar die hanteerspel wortel geskiet en na die res van Skotland begin versprei het. Twee jong broers, Francis en Alexander Crombie, het in 1854 van Durham-skool na Edinburg gekom. Francis het by die Akademie aangesluit, maar Alexander het reeds sy skoolopleiding voltooi. Blykbaar het nie een van die twee broers by Durham-skool voetbal gespeel nie, maar hulle het hulle kennis van die reëls, soos wat dit by Rugby-skool gespeel is, na Skotland saamgeneem. Francis Crombie was die eerste skoolvoetbalspankaptein en Alexander was aan die stigting van die Edinburg Akademie se Voetbalklub aktief betrokke. Hy het vir lidmaatskap gekwalifiseer volgens ’n reël wat familielede van skoolleerlinge toegelaat het om aan te sluit. In 1858 het hy die eerste kaptein van die voetbalklub geword – ’n posisie wat hy vir agt jaar sou beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.edinburghaccies.com/the-club/160-years-of-rugby/ |title=Club history |publisher=Edinburgh Academical FC |accessdate=22 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122030350/https://www.edinburghaccies.com/the-club/160-years-of-rugby/ |archive-date=22 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Omtrent dieselfde tyd het nog ’n seun, genaamd Hamilton, in 1856 van ’n Engelse privaatskool na die Koninklike Hoërskool in Edinburg gekom en ’n kopie van die Reëls van Rugbyvoetbal, soos hy dit in die Suide geken het, saamgeneem. Dié dokument was instrumenteel in die aanpassing van die hoërskool se bestaande spel aan die nuwe vorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.royalhigh.co.uk/rhsfp_history.htm |title=RHSFP Rugby Club History |publisher=The Royal High School Club |archive-date=1 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101201820/http://www.royalhigh.co.uk/rhsfp_history.htm |accessdate=1 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste gedokumenteerde interskolewedstryd in Skotland was die Koninklike Hoërskool teen Merchiston Kasteelskool wat op 13 Februarie 1858 gespeel is. Dié wedstryd is egter sonder eenvormige reëls en bal gespeel (die Koninklike Hoërskool het van “reusagtige opgeblase koeëls met ’n groot omvang en van ’n groot swaarheid” berig), wat die spelvloei gekniehalter het. Oor verskeie jare heen het die spel egter die Rugby-skool se weergawe oorgeneem. Voorheen was daar verskeie plaaslike weergawes wat binne-in wedstryde noodwendig tot dispute gelei het. Tot laat in die 1870’s het slegs die Edinburg Akademie, Merchiston Kasteelskool en die Koninklike Hoërskool ’n eenvormige vorm van die spel gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Allan Massie |title=A Portrait of Scottish Rugby |publisher=Polygon |location=Edinburg |year=1984 |isbn=0-904919-84-6 |pages=2}}</ref> Vanaf die middel-1860’s het seniorklubs met voormalige leerlinge in beide Edinburg en [[Glasgow]] begin vorm. Die klubs het teen mekaar begin speel deur gebruik te maak van die nuwe riglyne. In die vroeë klubwedstryde is spel gereeld onderbreek sodat kapteins en skeidsregters verskille in die reëls kon besleg; dit was egter nie ’n permanente toestand nie. ’n Stel vergaderings is deur die Edinburg Akademiese Voetbalklub gereël en in 1868 het dié klub, met die instemming van ander skole en klubs, reëls vir die spel in Skotland opgestel en gedruk. Die boekie wat saamgestel is, ''Laws of Football as played by the Principal Clubs in Scotland'', het bekend geword as die “Groen Boek“. Die reëlboekie se titel was sonder die woord “Rugby”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/12104978/james-g-robertson-1854-82111900-the-worlds-first-black-rugby-player |title=James G Robertson (1854–1900): The world's first black rugby player |publisher=Sky Sports |date=17 Oktober 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === ’n Uitdaging aan Engeland === [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: Engeland teen Skotland op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] In Desember 1870, ná ’n reeks [[sokker]]wedstryde tussen Engeland en Skotland wat in [[Londen]] gespeel en almal deur Engeland gewen is, het ’n groep [[Skotte]] ’n uitdagingsbrief in die Skotse koerant ''The Scotsman'' en in die [[Londen]]se sportkoerant ''Bell’s Life'' gepubliseer, waarin hulle Engeland genooi het om ’n twintigtal vir ’n rugbywedstryd na Skotland te stuur. Die [[Engelse]] kon skaars só ’n uitdaging ignoreer, wat gelei het tot die eerste internasionale rugbywedstryd. Dit is op die [[krieket]]veld van die Edinburg Akademie, Raeburn Place, op Maandag 27 Maart 1871, gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Marshall, Francis |title=Football; the Rugby union game |pages=140 |year=1892 |location=Londen, Parys, Melbourne |publisher=Cassell and company, limited}}</ref><ref name="Lewis">{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |page=274}}</ref><ref name="Rugby1870s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1870s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1870s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit was nie net die eerste wedstryd tussen albei lande in enige sportsoort nie, maar ook die eerste internasionale rugbywedstryd. Die Skotte het dié stryd voor ’n skare van 4&nbsp;000 met ’n doel en ’n drie gewen teenoor die enkele drie wat Engeland gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0007/print.shtml |title=The first international rugby match |publisher=[[BBC]] |author=Alex Gordon |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het egter die volgende jaar by die [[The Oval (Londen)|Kennington Ovaal]] in [[Londen]] wraak geneem en met 2–1 doele gewen. Die vroeë wedstryde het nie oor ’n gestruktureerde puntestelsel beskik nie; dit sou eers ná 1890 ingestel word nadat ’n geskikte formaat vir die puntestelsel ontwerp is.<ref name="Rugby1870s" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |pages=274}}</ref> Tot in 1875 is – soos in sokker – internasionale rugbywedstryde beslis deur die aangetekende aantal doele (beide doelskoppe en skepdoele), maar vanaf 1876 het die aantal drieë ’n wedstryd beslis as die spanne gelykop was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/79004.html |title=Scoring & Player Numbers Explanation |publisher=ESPNscrum |date=1 October 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Soos dit in die vroeë jare van rugby gebruiklik was, het vir albei spanne 20 spelers uitgedraf; die aantal spelers wat tydens een wedstryd vir een span mag uitdraf is eers in 1877 van 20 tot 15 verminder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |title=Irish International Teams: Results, Scorers, Dates and Venues – 1874 to June 1999 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=18 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071118215707/http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |archive-date=18 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Calcuttabeker en Tuisnasies-toernooi === [[Lêer:A Football Match.jpg|duimnael|links|Engeland teen Skotland in 1893]] [[Lêer:Calcuttacup.jpg|duimnael|Die Calcuttabeker in 1890]] [[Lêer:Scotland 1896.jpg|duimnael|links|Die Skotse span in 1896]] [[Lêer:Calcutta Cup 1892.jpg|duimnael|Die Calcuttabeker in 1892]] Verteenwoordigers van agt klubs het op 3 Maart 1873 in Glasgow vergader en die beheerliggaam Skotse Voetbalunie (''Scottish Football Union'') gestig, wat homself eers in 1924 in Skotse Rugbyunie hernoem het. Van die klubs was vyf lede van die Engelse Rugbyvoetbalunie wat op daardie stadium nog nie op Engeland beperk was nie.<ref name="rfbh">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/scotland.html |title=Scotland |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1877 het Skotland vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] te staan gekom en met ses doele teenoor nul gewen. Die Calcuttabeker is in 1878 aan die Rugbyvoetbalunie geskenk deur lede van die kortstondige Calcutta Rugbyklub in die [[Indië|Indiese]] stad [[Kolkata]]. Die lede het besluit om die klub te ontbind. Die beker is geskep uit gesmelte [[silwer]]roepees wat beskikbaar geword het toe die klub se fondse uit die bank onttrek en gesmelt is. Die beker is uniek in die sin dat slegs Engeland en Skotland jaarliks daarom kompeteer; dit is die oudste rugbytrofee. Die eerste Calcuttabekerwedstryd is in 1879 in Edinburg gespeel en het gelykop geëindig. Engeland het die beker in 1880 vir die eerste keer verower en Skotland twee jaar later.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1880/02/28 |title=28th February 1880 Whalley Range, Manchester, England. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1n2YzI?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1880/02/28 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1882 het die beheerliggame van Skotland, Engeland, Wallis en Ierland die Tuisnasies-toernooi gestig, die voorganger van die huidige [[Sesnasies-toernooi]]. Tydens die Tuisnasies-toernooi 1883, die eerste van sy aard, het Skotland vir die eerste keer teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] gespeel en met 1–0 doele gewen.<ref name="6nations">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1885 was die Skotse beheerliggaam een van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) se stigtingslede.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná drie agtereenvolgende tweede plekke het die Skotte tydens die Tuisnasies-toernooi 1886 hul eerste titel ingepalm (gedeel met die volgens punte gelykstaande Engelse). Een jaar later het tydens die Tuisnasies-toernooi 1887 die eerste ongedeelde titel gevolg. Tydens die Tuisnasies-toernooi 1890 het Engeland en Skotland weer die titel gedeel.<ref name="RugbyHist6N">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die daaropvolgende jaar, tydens die Tuisnasies-toernooi 1891, het Skotland sy eerste Driekroon gewen – d.w.s. ’n titel saam met oorwinnings oor al die drie ander Tuisnasies. In 1895 het hulle dié sukses herhaal.<ref name="6nations" /><ref name="rfbh" /> Aan die begin van die 20ste eeu, toe die Engelse die afstigting van [[rugby league]] moes verduur, het Skotland en Wallis om die jaarlikse toernooi se oorheersing gewedywer.<ref name="6nations" /> Skotland het die Tuisnasies-toernooi in 1901, 1903 en 1907 elk met ’n Driekroon ingepalm, in 1904 het ’n verdere titel gevolg. Die 1907-titel sou egter die laaste in amper twee dekades wees, nadat Engeland ná ’n lang krisis herstel het.<ref name="6nations" /> Op 18 November 1905 het Skotland vir die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] te staan gekom en met 7–15 verloor. Die eerste toetswedstryd teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] het op 17 November 1906 gevolg en is met 6–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] genooi is om by die toernooi aan te sluit, het die Tuisnasies in 1910 die Vyfnasies geword. Skotland het tydens die Vyfnasies-toernooi 1910 vir die eerste keer teen die nuwe deelnemer gespeel en met 27–0 gewen. Een jaar later, tydens die Vyfnasies-toernooi 1911, was Skotland ook die eerste van die Tuisnasies wat deur Frankryk verslaan is.<ref name="6nations" /> === Tyd van die wêreldoorloë === [[Lêer:Eric Liddell.jpg|duimnael|upright|[[Eric Liddell]], Olimpiese kampioen in 400&nbsp;m, het in 1922 en 1923 vir Skotland gespeel]] Met die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] moes die spelbedryf in Skotland grootliks ingeperk word, terwyl internasionale wedstryde vir die volgende jare volledig afgelas is. Tydens die oorlog se veldslae het 31 aktiewe of voormalige Skotse nasionale spelers gesneuwel, meer as by enige ander nasionale span van die Vyfnasies. Onder andere het [[David Bedell-Sivright]], voormalige kaptein van die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], en [[Eric Milroy]], die laaste Skotse kaptein voor die oorlog, gesterf.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Scotland Rugby Miscellany |publisher=Vision Sports Publishing |location=Kingston upon Thames |year=2007 |isbn=1-905326-24-6 |pages=109}}</ref> Ten spyte van hierdie groot verlies aan talentvolle spelers het Skotland die eerste toernooi ná die oorlog, die Vyfnasies 1920 gewen en die titel met Wallis en Engeland gedeel. Toe die All Blacks in 1924/25, ná ’n onderbreking van 19 jaar, weer deur Europa getoer het, het die Skotte geweier om teen hulle te speel. Dié toer is deur die Engelse Rugbyvoetbalunie gereël en die Skotse beheerliggaam, bekend vir sy streng beleid van amateurisme, het beweer dat die Nieu-Seelanders vir hul toer vergoed is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |year=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=42}}</ref> In 1897 het die SFU in Inverleith, Edinburg, grond aangekoop en sodoende die eerste van die vier Tuisnasies geword om sy eie grond te besit. Vanaf 1899 het die nasionale span al sy tuiswedstryde hier gespeel. Die eerste besoekende span was op 18 Februarie 1899 Ierland (Skotland 3–9 Ierland). Tot op 24 Januarie 1925 is op Inverleith internasionale rugby gespeel, met die laaste wedstryd teen Frankryk. Die destydse 25–4-oorwinning het vir Skotland die suksesvolle Vyfnasies 1925 ingelui, waarop wegoorwinnings oor beide Wallis en Ierland gevolg het. Dié toernooi het op 21 Maart in die wedstryd teen Engeland neergekom. Voor ’n skare van 70&nbsp;000 in die nuwe [[Murrayfield-stadion]] (wat sedertdien as Skotland se tuisstadion dien) het die Skotte ná ’n drievoudige terugkoms die verdedigende kampioen Engeland met 14–11 verslaan en nie net die sesde Driekroon, maar ook die eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] ingepalm, nadat hulle al die deelnemende spanne insluitende Frankryk verslaan het.<ref name="rfbh" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0020/print.shtml |title=First Scottish Grand Slam |publisher=[[BBC]] |author=Paul MacDonald |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1926 het Skotland die eerste van die Vyfnasies geword wat Engeland op die [[Londen]]se [[Twickenham-stadion]] geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.readingchronicle.co.uk/sport/national/18320548.day-1926-scotland-beat-england-twickenham-first-time/ |title=On this day in 1926: Scotland beat England at Twickenham for first time |publisher=The Reading Chronicle |date=20 Maart 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In beide 1926 en 1927 het Skotland die titel met Ierland gedeel. Op 17 Desember 1927 het hulle vir die eerste keer teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gespeel en die gaste tydens hul Europatoer met 10–8 verslaan. Ietwat meer as ’n jaar later, in 1929, het Skotland sy volgende titel gewen. In 1932 het die Springbokke ná twee dekades weer Skotland besoek en met ’n 6–3-oorwinning weggestap. Dieselfde jaar is Frankryk weens beweerde professionalisme en ’n gebreek aan bestuur deur sy beheerliggaam uit die jaarlikse toernooi gesit, wat weer die Tuisnasies geword het. Skotland het die toernooie in 1933 en 1938 gewen.<ref name="6nations" /> Die uitbraak van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in September 1939 het die rugbybedryf in Skotland, soos in ander lande ook, stopgesit. Terwyl al die internasionale wedstryde weer afgelas is, het die SRU die klubs aangemoedig, om sover moontlik voort te gaan. Party klubs moes weens die gebreek aan spelers hulself ontbind, terwyl ander saamgesluit en verder teen ander Skotse klubs gespeel het. Af en toe is wedstryde teen spanne van die teenwoordige [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] gereël.<ref name="rfbh" /> In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' beslis – ’n reeks van wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie.<ref name="rfbh" /> Tydens dié toernooi het Skotland in Januarie 1946 ’n sterk span van die Nieu-Seelandse Weermag met 11–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzhalloffame.co.nz/Inductees/0-9/2nd-New-Zealand-Expeditionary-Force-rugby-team.aspx |title=2nd New Zealand Expeditionary Force rugby team (1945–46) |publisher=New Zealand Sports Hall of Fame |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date= 8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208221341/https://www.nzhalloffame.co.nz/Inductees/0-9/2nd-New-Zealand-Expeditionary-Force-rugby-team.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbyredefined.com/2013/04/25/2nd-new-zealand-expeditionary-force-rugby-team/ |title=2nd New Zealand Expeditionary Force rugby team (1945–1946) |publisher=Rugby Redefined |accessdate=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925101122/http://rugbyredefined.com/2013/04/25/2nd-new-zealand-expeditionary-force-rugby-team/ |archive-date=25 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === 1940’s tot 1970’s === [[Lêer:England vs scotland 1959.jpg|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Vyfnasies 1959]] Die jaarlikse toernooi is vanaf 1947 weer hervat en het met die hertoelating van Frankryk weer die Vyfnasies geword. Dié jaar is Skotland in al sy wedstryde verslaan en het op die laaste plek geëindig.<ref name="rfbh" /> Die jare ná die Tweede Wêreldoorlog was vir Skotland nie suksesvol nie. In 1947 is hulle deur die toerende Wallabies, in 1951 deur die Springbokke en in 1954 deur die All Blacks verslaan. Veral die wedstryd teen die Springbokke het die span se moeilikhede genadeloos ontbloot: Suid-Afrika het nege drieë gedruk en Skotland met 44–0 verslaan, ’n destydse rekordoorwinning (62–0 sou die hedendaagse telling wees).<ref>{{en}} {{cite book |author=Paul Gregor |title=Top 10 of Everything Rugby |date=Oktober 2012 |publisher=Exisle Publishing (Nieu-Seeland) |isbn=978-1-927147-52-8 |page=190 |url=https://books.google.de/books?id=YYvfUdBEQlUC&pg=PA190&lpg=PA190&dq=scotland+0+south+africa+44+1951&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=scotland%200%20south%20africa%2044%201951&f=false |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vanaf Februarie 1951 tot Januarie 1955 het Skotland 17 agtereenvolgende nederlae gely en net 54 punte aangeteken: 11 drieë, ses doelskoppe, en vier strafdoele.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax2=31+Dec+1959;spanmin2=01+Jan+1950;spanval2=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland 1950s |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tussen 1955 en 1963 het Skotland weer beter presteer. Hulle het nie daarin geslaag om Engeland te verslaan nie, maar hulle het in drie wedstryde gelykop gespeel. Skotland het verskeie oorwinnings oor Wallis, Ierland en Frankryk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;opposition=1;spanmax1=31+Dec+1963;spanmin1=01+Jan+1953;spanval1=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland v England – 1955–63 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Oor dekades heen het Skotse spelers net in die Suidelike Halfrond getoer, as hulle deur die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] gekeur is. Dit het in 1960 verander, toe die SRU ’n toetswedstryd in Suid-Afrika gereël het. Op 30 April 1960 het die Skotte in [[Port Elizabeth]] teen die Springbokke te staan gekom en is met 18–10 verslaan. Hulle het baanbrekerswerk vir die Tuisnasies gedoen; maar Skotland het sy volgende toer eers 15 jaar later aangepak en ook daarna het hulle net ’n klein aantal toere onderneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/fanzone/on-this-day-a-tour-that-made-history/ |title=On this day: A tour that made history |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=30 April 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarop het ’n aantal jare met groot suksesse gevolg. In 1961, 1962, 1963, 1966 en 1967 het Skotland tydens die Vyfnasies die tweede plek behaal. In 1964 het hulle hul eerste titel sedert 1938 (gedeel met Wallis) ingepalm en vir die eerste keer sedert 1950 Engeland van die Calcuttabeker ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/default_content/12385773.pringle-fisher/ |title=Pringle Fisher |publisher=The Herald |date=29 April 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/pagine/OverviewCompetizioni.aspx?ID=202 |title=Calcutta Cup |publisher=Rugby Archive |accessdate=3 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003013909/http://www.rugbyarchive.net/Pagine/OverviewCompetizioni.aspx?ID=202 |archive-date=3 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het hulle die toerende All Blacks in ’n 0–0-gelykop vasgebind, die laaste internasionale wedstryd waarin geen punte aangeteken is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/blogs/sport/story/322459.html |title=A rare scoreless rugby draw |publisher=ESPNscrum |author=John Griffiths |date=8 Julie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In April 1965 het hulle die Springbokke tuis in Edinburg met 8–5 en in Desember 1966 die Wallabies met 11–5 verslaan. In Augustus 1968 het ’n 9–3-oorwinning oor Australië en in Desember 1969 ’n 6–3-oorwinning oor Suid-Afrika gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/southafricatour/rugby/series/17586.html?template=results |title=South Africa tour 1969/70 |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906154745/http://en.espn.co.uk/southafricatour/rugby/series/17586.html?template=results |archive-date=6 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Springbokke se toer is begelei deur hewige anti-apartheidsproteste, wat onder andere deur die latere Britse eerste minister [[Gordon Brown]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/apr/23/protests-politics-and-a-bus-hijack-the-rugby-tour-that-gave-mandela-hope |title=Protests, politics and a bus hijack: the rugby tour that gave Mandela hope |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=23 April 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die vroeë 1970’s het die SRU verskeie hervormings geïmplementeer, wat as rewolusionêr beskou is. Voorheen het hulle die aanstelling van ’n nasionale afrigter ontwyk, aangesien die SRU homself as voog van die suiwer amateurisme beskou en gevrees het dat hierdie pos as eerste stap van ’n professionalisering beskou kan word. In 1971 het die SRU Bill Dickinson as eerste hoofafrigter aangestel, na sy pos is egter amptelik as ’n “raadgewer vir die kaptein” verwys. Dickinson was vir organisasie, motivering, en taktiese opleiding verantwoordelik, terwyl bestuursamptenare nog steeds die spankeuring gedoen het.<ref name="bdc">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-bill-dickinson-1371664.html |title=Obituary: Bill Dickinson |publisher=The Independent |author=Bill Leith |date=22 April 1994 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die 1865/66-seisoen het in Skotland ’n rugykampioenskap bestaan, maar dit is vir meer as ’n eeu deur die beheerliggaam nie erken nie en het derhalwe net nieamptelike status geniet (mededingende speletjies tussen klubs is in konserwatiewe rugbykringe as ’n voorloper van die veragte professionele sport beskou). In voorbereiding op die 1973/74-seisoen het die SRU as eerste beheerliggaam van die Tuisnasies ’n amptelike kampioenskap van stapel gestuur: die Skotse Premierskap wat tot vandag toe bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sportsheritagescotland.co.uk/index.php/rugby |title=Rugby &#124; Sports Heritage Scotland |publisher=sportsheritagescotland.co.uk |accessdate=23 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023102958/http://sportsheritagescotland.co.uk/index.php/rugby |archive-date=23 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Vyfnasies 1972 kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in [[Dublin]] deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Wallis en Skotland het geweier om hul oorblywende wedstryde in Ierland te speel en die gebrek aan veiligheid aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/1193077.stm |title=Sport in chaos as crisis deepens |publisher=[[BBC]] |date=27 Februarie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi het onopgelos gebly, aangesien Wallis en Ierland onoorwonne was. Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne op dieselfde plek geëindig en die titel gedeel. Op 1 Maart 1975 het ’n gehoor van sowat 104&nbsp;000 gesien hoe Skotland Wallis in ’n Vyfnasies-wedstryd op Murrayfield met 12–10 verslaan het. Dié bywoning was destyds ’n wêreldrekord vir ’n rugbywedstryd, en is nog steeds die rekordbywoning op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/sport/13201403.flashback-march-3-1975-notorious-occasion-record-crowd-packed-murrayfield/ |title=Notorious occasion when record crowd packed Murrayfield |publisher=Herald Scotland |author=Alasdair Reid |date=13 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/highest_attendance.html?id=1;type=class |title=Rugby stats & records – Record attendances |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120011210/http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/highest_attendance.html?id=1;type=class |archive-date=20 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié oorwinning was deel van ’n reeks van nege agtereenvolgende oorwinnings vir die nasionale span op Murrayfield gedurende die 1970’s; hulle was egter nie in staat om die prestasie buite Skotland op die veld te bring nie, en het net een wegoorwinning in dié tydperk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |date=November 2007 |publisher=Mainstream Publishing |isbn=978-1-84596-255-5 |url=https://books.google.de/books?id=-VhvJML6xa4C&pg=PA1978&lpg=PA1978&dq=Chronic+travel-sickness+was+Scotland%27s+1970s+affliction&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=Chronic%20travel-sickness%20was%20Scotland's%201970s%20affliction&f=false |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1977 het Nairn MacEwan Bill Dickinson as nasionale afrigter opgevolg. Hy was egter net in staat om een internasionale oorwinning in sy ampstermyn van drie jaar aan te teken.<ref name="nairn">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Scotland Rugby Miscellany |date=Oktober 2007 |publisher=Vision Sports Publishing Ltd |isbn=978-1-905326-24-2 |page=133}}</ref> Nogtans het rugby in Skotland ’n sterk ontwikkeling getoon. Die oprigting van die nasionale ligas in 1973/74 het begin vrugte afwerp; die vlak van klub en distrikrugby was hoër as ooit tevore en die spelers was meer gewoond daaraan om druk te ervaar in wedstryde waar die uitslag werklik saak gemaak het. Minder spelers van Engelse klubs is gekies om Skotland op internasionale vlak te verteenwoordig, aangesien die plaaslike klubs vir die eerste keer sedert die Eerste Wêreldoorlog die nasionale span met ’n voldoende aantal spelers voorsien het wat geskik was vir internasionale wedstryde.<ref name="telfer">{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/the-age-of-telfer-2476840 |title=The age of Telfer |publisher=The Scotsman |date=28 Januarie 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Die amateurtydperk se laaste jare === Jim Telfer het in 1980 die nasionale afrigter van ’n span met ’n groot potensiaal geword.<ref name="jtc">{{en}} {{cite book |author=John Eunson |title=Sporting Scots: How Scotland Brought Sport to the World (And the World Wouldn't Let Us Win) |date=April 2012 |publisher=Black & White Publishing |isbn=978-1-84502-414-7 |url=https://books.google.de/books?id=VhQjAwAAQBAJ&pg=PT127&lpg=PT127&dq=jim+telfer+1980&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=jim%20telfer%201980&f=false|accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="telfer" /> In Maart 1982 het Skotland vir die eerste keer in 20 jaar in Wallis gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;home_or_away=2;opposition=4;spanmax1=31+Dec+1982;spanmin1=01+Jan+1962;spanval1=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Wales v Scotland – 1962–82 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vier maande later het Skotland na Australië getoer en hulle het die eerste van twee toetse gewen: Dit was Skotland se eerste oorwinning oor een van die groot drie spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite book |author=Steve Jones |title=Rothmans Rugby Yearbook 1983–84 |year=1983 |isbn=978-0-356-09731-2 |page=55}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax1=31+Dec+1982;spanmin1=01+Jan+1982;spanval1=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland 1982 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die 1983-seisoen het teleurstellend afgeskop, toe Skotland die eerste drie van sy Vyfnasies-wedstryde verloor het. Dié toernooi is egter met ’n hoogtepunt beëindig, nadat Skotland sy eerste oorwinning sedert 1938 oor Engeland op Twickenham aangeteken het.<ref name="jtc" /> In November 1983 het Skotland in ’n hard gevegte 25–25-gelykop teen die All Blacks gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax2=31+Dec+1983;spanmin2=01+Jan+1983;spanval2=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland 1983 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder die kapteinskap van Jim Aitken het Skotland tydens die Vyfnasies 1984 al sy vier wedstryde gewen en sodoende sy tweede Grand Slam, die eerste sedert 1925, behaal.<ref name="jtc" /> Die span het voordeel getrek uit ’n konsekwente seleksie – twaalf spelers het aan al vier Vyfnasies-wedstryde deelgeneem en van die 20 spelers wat altesaam ingespan is, was net twee uit klubs buite Skotland.<ref name="telfer" /> Jim Telfer het ná die Grand Slam bedank om op sy professionele loopbaan as ’n skoolmeester te kon fokus. Hy is deur sy assistent, die voormalige Hawick-[[losskakel]] Colin Telfer (nie ’n familielid nie), opgevolg.<ref name="telfer" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/rugby/watch-telfer-talk-scotland-legend-5306487 |title=Watch Telfer Talk as Scotland legend insists we CAN claim first Twickenham win in 32 years |publisher=Daily Record |author=David Ferguson |date=10 Maart 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy ampstermyn was net een jaar, waartydens Skotland ses agtereenvolgende nederlae gely het. Onder andere is Skotland deur die toerende Wallabies geklop, wat in 1984 op hul beurt die Grand Slam ingepalm het (hulle het al die vier Tuisnasies tydens dieselfde toer verslaan). Telfer is deur Derrick Grant vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=ucJAAAAAIBAJ&sjid=36UMAAAAIBAJ&pg=4124%2C1632010 |title=Can Derrick swing it for Scotland? |publisher=The Glasgow Herald |author=Bill McMurtie |date=7 Oktober 1985 |accessdate=16 Maart 2026 |page=7}}</ref> In Januarie 1986 het Grant ’n proefwedstryd tussen “Blou” (spelers wat na verwagting in dieselfde jaar nog vir Skotland sou speel) en “Rooi” (opkomende spelers met ’n moontlike internasionale toekoms) gehou, wat in ’n verrassende 41–10-oorwinning vir “Rooi” geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bill McLaren |title=My Autobiography |date=November 2005 |publisher=Bantam |isbn=978-0-553-81558-0 |page=309 |edition=Herdruk |url=https://books.google.de/books?id=saMTdok11GkC&pg=PA309&lpg=PA309&dq=scotland+blues+reds+trial+match&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=scotland%20blues%20reds%20trial%20match&f=false |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die “Rooi” het spelers soos Gavin en Scott Hastings, Finlay Calder en David Sole ingesluit, almal sou nog in dieselfde jaar by die komende Vyfnasies-toernooi vir Skotland debuteer en oor die volgende jare belangrike rolle in die nasionale span inneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/interview-scott-hastings-scottish-rugby-legend-1-1499943 |title=Interview: Scott Hastings, Scottish rugby legend |publisher=The Scotsman |date=4 Februarie 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het die 1986-Vyfnasies-titel met Frankryk gedeel, nadat albei spanne drie van hul vier wedstryde elk gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=HrxAAAAAIBAJ&sjid=w6UMAAAAIBAJ&pg=4335%2C3916788 |title=Relieved Grant praises Scots' defence |author=Bill McMurtie |publisher=The Glasgow Herald |date=17 Maart 1986 |accessdate=16 Maart 2026 |page=9}}</ref> Tydens dié toernooi het Skotland Engeland op Murrayfield met 33–6 verneder; dit was Skotland se hoogste winning oor die Engelse span, destyds net een punt minder as in Skotland se rekordoorwinning in enige internasionale rugbywedstryd en Engeland se ergste nederlaag in meer as ’n eeu.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=3bdAAAAAIBAJ&sjid=y6UMAAAAIBAJ&pg=4443%2C3815038 |title=Records tumble as Scots triumph |publisher=The Glasgow Herald |author=Bill McMurtie |date=17 Februarie 1986 |accessdate=16 Maart 2026 |page=9}}</ref> Skotland het in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] aan die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in Australië en Nieu-Seeland deelgeneem. John Rutherford, die span se algemene en beherende invloed, het sy knie tydens ’n ongemagtigde toer na [[Bermuda]] beseer. Hy het binne die eerste 15 minute van die eerste speel teen Frankryk ineengestort en nooit ooit weer vir Skotland gespeel nie. Skotland het voorgeloop, maar dié wedstryd het met 20–20 gelykop geëindig. Vervolgens het Skotland die groepwedstryde teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] maklik gewen, waarop hulle tot die kwarteinrondte gevorder het. In die kwarteindstryd was Skotland sonder kanse en is deur Nieu-Seeland met 30–3 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Gavin Hastings.jpg|duimnael|upright|Gavin Hastings het aan die Skotte ’n Grand Slam en die halfeindrondte van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] besorg]] Op 27 Junie 1988 is Ian McGeechan as nuwe afrigter aangestel en het Derrick Grant, wat ná die teleurstellende 1988-Vyfnasies-toernooi bedank het, vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=9DNAAAAAIBAJ&sjid=T1kMAAAAIBAJ&pg=4084%2C7885826 |title=Ian is a natural to tackle coaching post |publisher=The Glasgow Herald |author=Bill McMurtie |date=28 Junie 1988 |accessdate=16 Maart 2026 |page=29}}</ref> 1990 word as Skotland se beste jaar in die moderne tydperk beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0062/page02.shtml |title=Grand Slam 1990 |publisher=[[BBC]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die laaste wedstryd van die Vyfnasies 1990 het hulle op Murrayfield teen die “ou vyand” Engeland te staan gekom. Op daardie stadium het albei spanne al hul wedstryde tydens dié toernooi gewen en die pers het Engeland as gunsteling beskou, alhoewel hulle die gaste was. Ten spyte van die algemene verwagtinge het Skotland die wedstryd met 13–7 gewen en sodoende die toernooi saam met die derde Grand Slam beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-1162492/SIX-NATIONS-SPECIAL-A-trip-memory-lane-England-Scotland.html |title=SIX NATIONS SPECIAL: A trip down rugby's memory lane with England and Scotland |publisher=[[Daily Mail]] |author=Nick Metcalfe |date=20 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die wedstryd teen Engeland was ook die eerste waartydens ''The Flower of Scotland'' op Murrayfield gespeel is, nadat dit vroeër die jaar Skotland se himne geword het.<ref name="anthem">{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/2009/02/07/the-perfect-rugby-anthem-flower-of-scotland-91466-22874358/ |title=The perfect rugby anthem – Flower of Scotland! |publisher=Wales Online |author=Steffan Rhys |date=7 Februarie 2009 |accessdate=10 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210144117/http://walesonline.co.uk/news/wales-news/2009/02/07/the-perfect-rugby-anthem-flower-of-scotland-91466-22874358 |archive-date=10 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 1990 is Skotland deur die All Blacks weg in [[Auckland]] naelskraap met 21–18 verslaan. Vyf maande later het hulle vir die eerste keer teen die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] te staan gekom en met 49–3 geseëvier. Die tweede rugbywêreldbekertoernooi het in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] plaasgevind, met wedstryde wat dwarsdeur die destydse Vyfnasies aangebied is. Skotland het die meeste van sy groepwedstryde tuis op Murrayfield gespeel. Ná oorwinnings oor [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], Zimbabwe en Ierland het Skotland sy groep gewen. In die daaropvolgende kwarteindstryd het Skotland [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] met 28–6 verslaan. Ná ’n naelskraapse 6–9-nederlaag in die halfeindstryd teen Engeland op Murrayfield het die Skotte in die klein finale om die derde plek teen Nieu-Seeland te staan gekom en is deur die All Blacks met 13–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="wc1991">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0063/ |title=Scotland's Rugby World Cup 1991 |publisher=[[BBC]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarop het weer ’n kort swak tydperk gevolg. In 1994 het Skotland nie ’n enkele oorwinning aangeteken nie. In 1995 het hulle herstel en tydens die Vyfnasies hul eerste drie wedstryde gewen. Onder andere het Skotland Frankryk weg met 23–21 verslaan, danksy ’n verdoelde drie deur Gavin Hastings in die laaste minuut. Dit was Skotland se eerste oorwinning in Parys sedert 1969. Die laaste Vyfnasies-wedstryd was weer om die Grand Slam teen Engeland, maar hierdie keer het Engeland die Skotte met 24–12 geklop, veral te danke aan Rob Andrew se skopvermoeë.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scotland/rugby/story/180145.html |title=Hastings carries Scotland to victory |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sporting-heroes.net/rugby/scotland/gavin-hastings-3285/biography-of-his-rugby-union-career-for-scotland_a03224/ |title=Gavin Hastings |publisher=Sporting Heroes |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die derde rugbywêreldbekertoernooi is in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] in Suid-Afrika gehou. Tydens die groepfase het Skotland die [[Ivoorkus nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] maklik verslaan. In die derde groepwedstryd teen Frankryk het hulle tydens beseringstyd ’n drie afgestaan, en Skotland het as naaswenner van sy groep geëindig. Hulle is in die kwarteindstryd deur Nieu-Seeland met 48–30 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/timeline/rugby/story/79915.html |title=South Africa's triumphant homecoming |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Professionalisering en moeilike tye === [[Lêer:France Ecosse 6-02-2004.jpg|duimnael|Skotland teen Frankryk tydens die Sesnasies 2004]] [[Lêer:Scotland Romania Lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tussen Skotland en Roemenië (November 2006)]] [[Lêer:Six Nations 2009 - Scotland vs Ireland 9.jpg|duimnael|Skotland teen Ierland tydens die Sesnasies 2009]] In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Die SRU het vervolgens vier professionele plaaslike keurspanne gestig, wat in die nuwe Europese bekertoernooie sou meeding. Finansiële moeilikhede het in 1998 tot ’n vermindering op drie en in 2007 op twee spanne gelei ([[Glasgow Warriors]] en [[Edinburgh Rugby]]). Hierdie spanne het die meeste Skotse nasionale spelers ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotlandrugbynews.com/2019/11/can-scottish-rugby-afford-a-new-pro-team/ |title=Can Scottish Rugby afford a new pro team? |publisher=Scotland Rugby News |author=James Maclean |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413214315/https://www.scotlandrugbynews.com/2019/11/can-scottish-rugby-afford-a-new-pro-team/ |url-status=dead }}</ref> In Desember 1996 het Skotland vir die eerste keer teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] te staan gekom en tuis met 29–22 gewen, die eerste nederlaag teen die Italianers het Skotland in Januarie 1998 weg in [[Treviso]] gely. Nadat die Vyfnasies-toernooie in 1997 en 1998 met net een oorwinning oor Ierland elk teleurstellend verloop het, het Skotland die Vyfnasies 1999 op ’n oortuigende manier beklink; hulle het net teen Engeland naelskraap verloor. Dit was ook die laaste toernooi in die ou formaat, aangesien die volgende jaar met die aansluiting van Italië die Sesnasies gevorm is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/five_nations/316807.stm |title=Wales snatch glory from England |publisher=[[BBC]] |date=11 April 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is opnuut dwarsdeur die destydse Vyfnasies aangebied en Skotland het sy groepwedstryde weer op Murrayfield gespeel. Ná ’n nederlaag teen Suid-Afrika in hul eerste wedstryd het Skotland [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] verslaan. As tweede van hul groep moes Skotland aan die uitspeelrondte deelneem, waar hulle Samoa met 35–20 verslaan het. Soos vier jaar voorheen is Skotland in die kwarteindstryd deur Nieu-Seeland uitgeskakel, dié keer met 18–30.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_world_cup/teams/scotland/483408.stm |title=All Blacks end it for gutsy Scots |publisher=[[BBC]] |date=24 Oktober 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2000, die eerste van die uitgebreide jaarlikse toernooi, het die verdedigende kampioen nie oortuig nie. Hulle het die eerste vier wedstryde verloor, insluitende die openingswedstryd teen die debutant Italië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax1=31+Dec+2000;spanmin1=01+Jan+2000;spanval1=span;team=2;template=results;trophy=2;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland, Six Nations, 2000 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nogtans het hulle in die laaste wedstryd die Grand Slam van Engeland verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/698769.stm |title=Brave Scots defeat England |publisher=[[BBC]] |date=2 April 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2002 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland die Springbokke tuis met 21–6 verrassend maklik verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |author=Robert Kitson |publisher=[[The Guardian]] |date=25 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Australiese afrigter Matt Williams het in 2003 die eerste buitelander geword om Skotland af te rig. Sy ampstermyn was egter omstrede en word as onsuksesvol beskou. Dit word veral vir ’n reeks swak uitslae en onderonsies tussen die afrigter en sy spelers onthou.<ref name="mwb">{{en}} {{cite book |author=Gregor Paul |title=Top 10 of Everything Rugby |date=Oktober 2012 |publisher=Exisle Publishing (Nieu-Seeland) |isbn=978-1-927147-52-8 |page=185 |url=https://books.google.de/books?id=YYvfUdBEQlUC&pg=PA185&lpg=PA185&dq=matt+williams+first+foreign+coach&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=matt%20williams%20first%20foreign%20coach&f=false |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/my_club/ulster/7165088.stm |title=Williams accepts Ulster position |publisher=[[BBC]] |date=30 Desember 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="row">{{en}} {{cite web |url=http://www.edinburghnews.scotsman.com/sport/scotland-players-say-sack-matt-williams-now-1-1051343 |title=Scotland players say sack Matt Williams now |publisher=Edinburgh Evening News |date=20 April 2005 |accessdate=12 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412192808/http://www.edinburghnews.scotsman.com/sport/scotland-players-say-sack-matt-williams-now-1-1051343 |archive-date=12 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië het Skotland ná oorwinnings oor Japan, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] en [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] as naaswenner van sy groep agter Frankryk geëindig, maar hulle is in die kwarteindrondte deur die gasheer met 33–16 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2004 het Williams ’n omstrede “Kasteel Skotland”-beleid probeer implementeer, waarvolgens net spelers wat in Skotland speel vir die nasionale span in aanmerking sou kan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/scotland-tread-dangerous-path-to-2007-nhct8gn9wx7 |title=Scotland tread dangerous path to 2007 |publisher=The Sunday Times |date=4 April 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Intussen het die uitvoerende hoof Phil Anderton (weens sy vermaakskoue voor wedstryde “Firework Phil” genoem) die unie na finansiële solvensie probeer terugneem. Hy het groot hervormings geïmplementeer om die agteruitgang van rugby in Skotland te voorkom, maar hy is in Januarie 2005 afgedank nadat sy baas David Mackay deur die SRU se algemene komitee gedwing is om te bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/news/12408790.srus-giant-leap-backwards-departing-mackay-forecasts-tragedy-if-anderton-goes/ |title=SRU's giant leap backwards Departing Mackay forecasts 'tragedy' if Anderton goes |publisher=Herald Scotland |date=11 Januarie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/2353702/Anderton-adds-to-SRU-turmoil.html |title=Anderton adds to SRU turmoil |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Alasdair Reid |date=13 Januarie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Teen April 2005 het Skotland net drie van sy 17 wedstryde onder Williams gewen.<ref name="mwb" /> Ná ’n hersiening deur die SRU en openbare kritiek van verskeie spelers<ref name="row" /> is Williams op 25 April 2005 afgedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4483233.stm |title=Williams sacked as Scotland coach |publisher=[[BBC]] |date=25 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Frank Hadden, die hoofafrigter van die Edinburgh Gunners, is as voorlopige afrigter vir die [[2005 midjaarrugbytoetsreeks]] teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] benoem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4497327.stm |title=Hadden to lead Scots over summer |publisher=[[BBC]] |date=29 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en het albei wedstryde gewen. Op 15 September 2005 is hy as nasionale afrigter van die Skotse span aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4249150.stm |title=Scotland appoint Hadden as coach |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2006 is Frankryk in die eerste wedstryd met 20–16 verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4674072.stm |title=Scotland 20–16 France |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> dit was Skotland se eerste oorwinning oor die Franse sedert 1999.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/feb/06/sixnations2006.rugbyunion4 |title=Lamont launches Scotland into orbit as favourites fall flat at the first |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=6 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het ook Engeland tuis op Murrayfield met 18–12 oorwin en sodoende die Calcuttabeker herower,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4745130.stm |title=Scotland 18–12 England |publisher=[[BBC]] |date=25 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> maar hulle moes dié trofee een jaar later aan Engeland teruggee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6320339.stm |title=England 42–20 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Phil Harlow |date=3 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Februarie 2006 was Skotland die eerste Sesnasies-span wat tuis deur Italië (17–37) verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/6389855.stm |title=Scotland v Italy |publisher=[[BBC]] |date=24 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit was Italië se hoogste oorwinning oor Skotland nog, beide tuis en weg. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk het Skotland ná oorwinnings oor [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], Roemenië en Italië, maar ook ’n nederlaag teen Nieu-Seeland, tot die kwarteindrondte gevorder. Hulle is egter deur Argentinië met 19–13 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |author=Clive Lindsay |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7030460.stm |title=Argentina 19–13 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Clive Lindsay |date=7 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het die Sesnasies 2008 tuis met ’n 6–27-nederlaag teen Frankryk afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7222661.stm |title=Scotland 6–27 France |publisher=[[BBC]] |author=Phil Harlow |date=3 Februarie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle in die daaropvolgende wedstryde deur Ierland en Wallis verslaan is, het die druk op Frank Hadden toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/theres-no-robinson-pressure-insists-2196633 |title=There’s no Robinson pressure, insists Hadden |publisher=Wales Online |date=18 Februarie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7260841.stm |title=Ireland 34 Scotland 13 |publisher=[[BBC]] |date=23 Februarie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het Engeland ná ’n 15–9-oorwinning van die Calcuttabeker ontneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7282172.stm |title=Scotland 15–9 England |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=8 Maart 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> maar hulle is vervolgens deur Italië met 23–20 verslaan en het op die voorlaaste plek geëindig. Hulle het die “houtlepel” net volgens punteverskil vermy.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7294056.stm |title=Italy 23–20 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=15 Maart 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2009 het op ’n soortgelyke manier teleurstellend verloop (net een oorwinning oor Italië), waarvolgens Hadden in April 2009 bedank het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mirror.co.uk/sport/rugby-union/scotland-coach-frank-hadden-resigns-386029 |title=Scotland coach Frank Hadden resigns |publisher=[[Daily Mirror]] |date=3 April 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Drie maande later het die voormalige Engelse hoofafrigter Andy Robinson by hom oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8082359.stm |title=Scots name Robinson as head coach |publisher=[[BBC]] |date=4 Junie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Skotte tuis ’n gedenkwaardige 9–8-oorwinning oor Australië aangeteken, hul eerste sukses oor die Wallabies in 27 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Opwaartse neiging === [[Lêer:Ecosse-France 2010.JPG|duimnael|’n Lynstaan tussen Skotland en Frankryk tydens die Sesnasies 2010]] [[Lêer:2012-03-17 ITA - SCO Lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tussen Skotland en Italië tydens die Sesnasies 2012]] [[Lêer:Italia vs scotland Six Nations 2016.jpg|duimnael|Skotland teen Italië tydens die Sesnasies 2016]] Tydens die Sesnasies 2010 is Skotland deur Frankryk, Wallis en Italië verslaan, voordat hulle teen Engeland in ’n gelykop gespeel het. In die laaste wedstryd op Crokepark het Skotland sy enigste oorwinning aangeteken, toe hulle Ierland met 23–20 ná ’n strafdoel deur Dan Parks in die laaste minuut verslaan het, waardeur die Iere van die Driekroon ontneem is en die Skotte die “houtlepel” vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8578135.stm |title=Ireland 20–23 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Richard Petrie |date=20 Maart 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2010 midjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland na Argentinië getoer en hul eerste wegreeks teen die Poemas beklink, nadat hulle albei toetse met onderskeidelik 24–16 en 13–9 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8747358.stm |title=Argentina 9–13 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Andy Campbell |date=19 Junie 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland ’n swak nederlaag teen Nieu-Seeland gely, voordat hulle oorwinnings oor Suid-Afrika (met 21–17)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=Sport24 |date=20 November 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en Samoa (met 19–16) aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax2=31+dec+2010;spanmin2=01+nov+2010;spanval2=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland Autumn internationals 2010 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2011 het Skotland net een wedstryd, ’n 21–8-oorwinning oor Italië, aangeteken en die laaste plek weer naelskraap vermy.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9428170.stm |title=Scotland 21–8 Italy |publisher=[[BBC]] |author=Colin Moffat |date=19 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het Skotland ook weinig beïndruk en gesukkel om [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] te verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14809745 |title=Rugby World Cup 2011: Scotland 34–24 Romania |publisher=[[BBC]] |date=10 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14811476 |title=Rugby World Cup 2011 Pool B: Scotland 15–6 Georgia |publisher=[[BBC]] |date=14 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle deur Argentinië met 13–12 verslaan is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15041494 |title=Rugby World Cup 2011: Argentina 13–12 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Clive Lindsay |date=25 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> moes Skotland sy laaste groepwedstryd teen Engeland wen om tot die kwarteindrondte te vorder. Ná ’n uur se spel het hulle blykbaar gemaklik met 12–3 voorgeloop, maar hulle is ná ’n drie deur Chris Ashton met 16–12 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit was die eerste keer wat Skotland reeds in die groepfase van ’n rugbywêreldbekertoernooi uitgeskakel is.<ref name="wc2011">{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-2044332/RUGBY-WORLD-CUP-2011-Scotland-bounce--Andy-Robinson.html |title=Robinson determined to lead Scotland fightback after early World Cup exit |publisher=[[Daily Mail]] |date=2 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2012 het Skotland, ten spyte van baie belowende oomblikke, ná vyf nederlae op die laaste plek geëindig<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/17/italy-scotland-six-nations |title=Scotland pick up Six Nations wooden spoon after losing to Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart McAllister |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en vervolgens op die twaalfde plek op Wêreldrugby se wêreldranglys teruggesak, Skotland se laagste plek nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/scotland/9173935/Scotland-stick-with-Andy-Robinson.html |title=Scotland stick with Andy Robinson |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Alasdair Reid |date=29 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Selfs ná hierdie swak toernooi het Skotland daarin geslaag om Australië tydens die [[2012 midjaarrugbytoetsreeks]] verrassend met 9–6 weg te verslaan. Dit was Skotland se eerste oorwinning in Australië sedert 1982 en die eerste keer in 30 jaar wat Skotland die Wallabies meer as een keer agtereenvolgend verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Colin Moffat |date=5 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het ook wegoorwinnings oor beide Fidji en Samoa aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmax2=31+jul+2012;spanmin2=01+apr+2012;spanval2=span;team=2;template=results;type=team;view=results |title=Rugby stats & records – Scotland summer tour 2012 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n nederlaag teen Tonga het Andy Robinson in November 2012 as afrigter bedank en is voorlopig deur Scott Johnson vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20484998 |title=Andy Robinson quits as Scotland's rugby coach |publisher=[[BBC]] |date=25 November 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/scotland/9757970/Scotland-appoint-Scott-Johnson-as-interim-head-coach-for-6-Nations-and-South-Africa-tour.html |title=Scotland appoint Scott Johnson as interim head coach for 6 Nations and South Africa tour. |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Alasdair Reid |date=20 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2013 het Skotland die derde plek behaal, hul beste prestasie in die toernooi sedert 2006. Op 3 Mei 2013 is Johnson deur die Skotse Rugbyunie as die eerste rugbydirekteur benoem en was verantwoordelik vir die toesig oor al die rugby in die nasie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22401943 |title=Interim head coach Scott Johnson named director of rugby |publisher=[[BBC]] |author=Phil Goodlad |date=3 Mei 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 27 Mei 2013 is aangekondig dat Vern Cotter die nuwe hoofafrigter van Skotland sou word, maar die SRU moes tot in 2014 wag, aangesien die klub Clermont nie ’n ooreenkoms met die SRU om Cotter ’n jaar vroeër van sy kontrak te ontbind bereik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scotland/rugby/story/183506.html |title=Cotter confirmed as new Scotland coach |publisher=ESPNscrum |date=16 Mei 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2014 het vir Skotland teleurstellend verloop, nadat hulle net in Italië gewen het en deur Wallis met 51–3 verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.stv.tv/blog/268709-more-six-nations-despair-for-scotland-but-new-era-under-vern-cotter-looms/ |title=More Six Nations despair for Scotland but new era under Vern Cotter looms |publisher=STV Sport |author=Finlay Morrison |date=17 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233836/http://sport.stv.tv/blog/268709-more-six-nations-despair-for-scotland-but-new-era-under-vern-cotter-looms/ |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vern Cotter het toe sy termyn as hoofafrigter begin en tydens die [[2014 midjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland drie oorwinnings oor die Amerikas se beste spanne aangeteken, voordat Suid-Afrika Skotland met 55–6 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28073290 |title=South Africa 55–6 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=28 Junie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die toets op 22 November 2014 teen Tonga op Rugbypark, Kilmarnock, was die eerste internasionale rugbywedstryd wat op ’n kunsmatige oppervlak gespeel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/av/rugby-union/30163051 |title=Scotland 37–12 Tonga: Vern Cotter happy with display |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ondanks optimisme onder die spelers en ondersteuners voor die Sesnasies 2015 is Skotland deur al die deelnemende spanne geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32027453 |title=Six Nations: Scotland must adapt after whitewash |publisher=[[BBC]] |author=Mike Blair |date=23 Maart 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die opwarmingswedstryde voor die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Skotland egter beter vertoon en dié toernooi met redelike selfvertroue aangepak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.stv.tv/rugby-world-cup/1328793-preview-cotters-scotland-a-team-with-potential-to-roar-at-rugby-world-cup/ |title=Preview: Cotter's Scotland a team with potential to roar at Rugby World Cup |publisher=STV Sport |author=Finlay Morrison |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234827/http://sport.stv.tv/rugby-world-cup/1328793-preview-cotters-scotland-a-team-with-potential-to-roar-at-rugby-world-cup/ |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die groepfase het hulle Japan, die VSA en Samoa verslaan; met ’n bykomende nederlaag teen Suid-Afrika. In die kwarteindstryd het Skotland teen Australië te staan gekom, en 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] verdoel is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34576756 |title=Rugby World Cup 2015: 'Craig Joubert wrong to award penalty' |publisher=[[BBC]] |date=19 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2016 het Skotland sy eerste twee wedstryde verloor. Die langste nederlaagreeks sedert die 1950’s tydens die jaarlikse toernooi het sodoende oor nege wedstryde gestrek en is met ’n wegoorwinning oor Italië beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/italy-vs-scotland-match-report-scots-put-two-years-of-misery-behind-them-a6900166.html |title=Italy vs Scotland match report: Scots put two years of misery behind them |publisher=The Independent |author=Andy Newport |date=27 Februarie 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/35651242 |title=Six Nations 2016: Italy 20–36 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=27 Februarie 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarop het ’n tuisoorwinning oor Frankryk gevolg. Skotland se eerste oorwinning oor Frankryk sedert 2006 het ’n reeks van tien nederlae teen ''Les Bleus'' beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.six-nations-guide.co.uk/2016/scotland-v-france.html |title=Scotland 29–18 France |publisher=Six Nations Guide |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland sy derde agtereenvolgende oorwinning oor Argentinië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=289724&league=289234 |title=Scotland vs Argentina – Report – Friendly 2016 – 19 Nov, 2016 – ESPN |publisher=ESPNscrum |date=19 November 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2017 het Skotland heelwat beter presteer en drie tuisoorwinnings aangeteken. Daarteenoor het Skotland ’n 21–61-rekordnederlaag teen Engeland gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39223528 |title=Six Nations 2017: England 61–21 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Cotter het, soos voorheen bespreek, bedank en is in Junie 2017 deur Gregor Townsend vervang, soos dit reeds tien maande vroeër aangekondig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/aug/17/gregor-townsend-scotland-coach-vern-cotter-glasgow |title=Gregor Townsend to succeed Vern Cotter as Scotland coach in 2017 |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Augustus 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Later dié jaar het Skotland Australië tuis en weg verslaan. Noemenswaardig was veral die tuiswedstryd op 25 November wat die Skotte met 53–24 gewen het; hul hoogste oorwinning oor die Wallabies nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42059631 |title=Autumn international: Scotland 53-24 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=25 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291174&league=289234 |title=Scotland make Wallabies pay for Kepu's moment of madness |publisher=ESPNscrum |date=25 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Een week vroeër is Skotland naelskraap deur Nieu-Seeland verslaan, nadat Skotland byna sy eerste oorwinning oor die All Blacks aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/18/scotland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Stuart Hogg and Scotland denied at the last as New Zealand hold on |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=18 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291189&league=289234 |title=All Blacks made to work for victory over plucky Scotland |publisher=ESPNscrum |date=18 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Skotte het tydens die Sesnasies 2018 Engeland tuis met 25–13 verslaan en sodoende vir die eerste keer sedert 2008 die Calcuttabeker gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2018/02/24/scotland-vs-england-six-nations-2018-live-score-updates// |title=Rampant Scots bring auld rivals crashing down to earth to claim Calcutta Cup |publisher=[[The Daily Telegraph]] |date=24 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens dieselfde toernooi het Skotland en Frankryk vir die eerste keer om die Auld Alliance trofee gespeel, wat in herinnering aan die nasionale spelers van albei spanne wat tydens die Eerste Wêreldoorlog gesneuwel het, geskenk is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/auld-alliance-trophy-unveiled/ |title=Auld Alliance Trophy unveiled |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=2 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die laaste wedstryd van die Sesnasies 2019 het Skotland weg op Twickenham die Calcuttabeker suksesvol verdedig; hulle het teen die Engelse met 38–38 gelykop gespeel, nadat hulle teen halftyd blykbaar met 7–31 hopeloos agterna was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/47598676 |title=England and Scotland draw astonishing Test 38-38 in Six Nations |publisher=[[BBC]] |date=16 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het vir Skotland teleurstellend verloop. Hulle het daarin geslaag om Samoa en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] sonder teenpunte te verslaan, maar ná nederlae teen Ierland en die gasheer is hulle vroeg uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/116539877/rugby-world-cup-2019-scots-accuse-all-blacks-of-undue-influence-in-games-cancellation-decision |title=Rugby World Cup 2019: Scotland accuse All Blacks of 'undue influence' in cancellation decision |publisher=Stuff |author=Richard Bath |date=13 Oktober 2019 |accessdate=7 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207190636/https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/116539877/rugby-world-cup-2019-scots-accuse-all-blacks-of-undue-influence-in-games-cancellation-decision |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Weens tifoon Hagibis se verwoestinge was die wedstryd teen Japan ernstig bedreig. Stellings deur die SRU se voorsitter, waarvolgens hy vir die kansellasie van dié wedstryd met regstappe gedreig het, het verontwaardiging veroorsaak. Wêreldrugby het die Skotse beheerliggaam toe met £70&nbsp;000 beboet, aangesien die wedstryd diskrediteer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12505/11856427/scottish-rugby-union-fined-70000-by-world-rugby-over-typhoon-hagibis-comments |title=Scottish Rugby Union fined £70,000 by World Rugby over Typhoon Hagibis comments |publisher=Sky Sports |date=7 November 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2020 moes die Skotte ná ’n tuisnederlaag die Calcuttabeker weer aan Engeland oorhandig, waarna hulle tuisoorwinnings oor die Franse en Walliesers kon aanteken. Skotland het tydens die Sesnasies 2021 met sy altesaam vyfde oorwinning op Twickenham die Calcuttabeker herower en nog beter gevaar, toe hulle ook Frankryk weg kon klop; dié prestasie het hulle laas in 1926 behaal. Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] kon hulle Australië en Japan klop, maar hulle is deur Suid-Afrika verslaan. Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het Skotland sy wegreeks teen Argentinië met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62194161 |title=Argentina 34–31 Scotland: Tourists undone as Pumas fight back for series win |publisher=[[BBC]] |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sowel tydens die Sesnasies 2022 as by die Sesnasies 2023 kon die Skotte die Engelse klop. Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] kon hulle Fidji en Argentinië klop, maar hulle het teen Australië en Nieu-Seeland verloor. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk is Skotland ondanks maklike oorwinnings oor Tonga (met 45–17) en Roemenië (met 84–0) vanweë nederlae teen die gunstelinge Suid-Afrika (met 3–18) en Ierland (14–36) reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/876904/scotland-review |title=Scotland: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2024 kon die Skotte hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Engelse aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/23/how-scotland-have-cast-calcutta-cup-inferiority-complex-to-the-winds |title=How Scotland have cast Calcutta Cup inferiority complex to the winds |publisher=[[The Guardian]] |author=Bryn Palmer |date=23 Februarie 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee jaar later het Skotland tot in die laaste rondte die kans gehad om die toernooi vir die eerste keer sedert die Sesnasies se stigting te wen, maar hulle is deur Ierland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en himne == [[Lêer:Cirsium vulgare 6214.jpg|duimnael|upright|Die dissel, die nasionale embleem van Skotland sedert die bewind van Alexander III van Skotland (1249–1286) en die embleem van die Skotse nasionale rugbyspan]] Die dissel is die nasionale blom van Skotland en ook die embleem van die Skotse nasionale rugbyspan. Volgens ’n legende het die “beskermende dissel” sy rol gespeel tydens die verdediging van Skotland teen ’n snagse aanval deur [[Noorweë|Noorse]] [[Wikings]], een van hulle skree van pyn toe hy kaalvoet op ’n dissel trap, wat die Skotse verdedigers waarsku. Die [[Latyn]]se ''Nemo me impune lacessit'' (“Niemand ontlok my ongestraf nie!” in [[Afrikaans]]) is ’n antieke leuse van die [[Koninkryk van Skotland|Skotse monarge]], en ook van die voorste ridderorde van Skotland, die oudste en edelste orde van die dissel, en van die Skotswagte (waarvan die twee laasgenoemde aan die monarg “behoort” het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scottish-at-heart.com/scottish-thistle.html |title=The Scottish Thistle – Beautifully Bold! |publisher=Scottish at Heart |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> ''The Flower of Scotland'' dien sedert 1990 as Skotland se nieamptelike volkslied. Die teks is in 1967 deur Roy Williamson van die musiekgroep ''The Corries'' geskryf, en deur die Skotse Rugbyunie as plaasvervanger vir “[[God Save the Queen]]” goedgekeur. In die eerste jaar waarin die Skotte ''The Flower of Scotland'' as hul himne gebruik het, het Skotland vir die beslissende wedstryd van die Vyfnasies 1990 teen Engeland te staan gekom. Hierdie kombinasie was plofbaar en Skotland het Engeland met 13–7 verslaan en die Vyfnasies-kampioenskap saam met ’n Grand Slam gewen. Tydens tuiswedstryde op Murrayfield word die opvoering van ''The Flower of Scotland'' tradisioneel deur [[doedelsak]]ke begelei, waardeur ’n unieke atmosfeer geskep word.<ref name="anthem" /> Skotland speel tradisioneel in donkerblou truie, wit broeke en blou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Skotland|nasionale vlag]]. As Skotland die tuisspan is en die teenstander gewoonlik in donker kleure speel – soos in wedstryde teen Argentinië, Frankryk en Italië – sal Skotland sy alternatiewe trui aantrek. Dit is tradisioneel ’n wit trui met donkerblou broeke en sokkies. Vir ’n kort tydperk, met Cotton Oxford as klereborg, is die wit trui deur ’n helder oranje met blou hoepels om die moue vervang. Dit is vir die eerste keer op 14 November 1998 teen die Nieu-Seeland [[Maori|Māori]] gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-fans-anger-over-scotlands-red-and-yellow-kit-2476607 |title=Rugby fans' anger over Scotland's red and yellow kit |publisher=The Scotsman |date=15 Junie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hierdie wisselstrook is net twee jaar later deur die tradisionele wit een vervang. Tydens dié borgskap is ook pers by die tradisionele blou trui bygevoeg. Dit was ’n belangrike afwyking van die tradisionele kleure blou en wit, alhoewel pers aan die disselblom ontleen was. In September 1993 is ’n borgskap met die handelsmerk ''The Famous Grouse'' van die [[whisky]]stokery Glenturret bekendgestel, wat daartoe gelei het dat vir die eerste keer ’n borgnaam by die truivervaardiger se naam bygevoeg is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/news/12721224.cap-that-for-a-benefit-after-new-sponsorship-package/ |title=Cap that for a benefit after new sponsorship package |publisher=The Herald |date=1 September 1993 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As gevolg van ’n nuwe kontrak in 1997 het die Famous Grouse-kenteken op die Skotse trui verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/news/12285669.all-blacks-wrap-up-sale-of-the-century-sponsors-massive-30m-shirt-deal-puts-all-the-others-in-the-shade/ |title=All Blacks wrap up sale of the century. Sponsors' massive #30m shirt deal puts all the others in the shade |publisher=The Herald |date=21 Oktober 1997 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Verdere ooreenkomste het gevolg en dit het vervolgens die langste ooreenkoms met ’n borg in die rugbywêreld geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/famous-grouse-puts-sru-fears-to-flight-with-new-deal-2476595 |title=Famous Grouse puts SRU fears to flight with new deal |author=David Ferguson |publisher=The Scotsman |date=12 Mei 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens wedstryde in Frankryk moes die ''Famous Grouse''-kenteken weens die Evin-wet, waarvolgens in Frankryk enige alkoholreklame (insluitend in sportbyeenkomste) verbied is, deur die voorletters “TFG” vervang word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1123252.stm |title=Firm have grouse about French |publisher=[[BBC]] |date=18 Januarie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Mei 2007, ná 17 jaar, het ''Famous Grouse'' sy borgskap met die Skotse span beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/default_content/12777272.famous-grouse-ends-sponsor-deal-scots-rugby-team/ |title=Famous Grouse ends sponsor deal with Scots rugby team |author=Rob Robertson |publisher=The Herald |date=4 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het ''The Famous Grouse'' se verbintenis aan die SRU voortgegaan en was vanaf 2013 tot 2016 die “amptelike drank van Skotse rugby”. Dié ooreenkoms was volgens ramings een tiende van die oorspronklike koste waard en het die SRU verbied om verdrae met ander whiskystokerye te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportspromedia.com/news/the_famous_grouse_to_sponsor_scottish_rugby_again |title=The Famous Grouse to sponsor Scottish Rugby again |publisher=SportsPro |date=17 Januarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 3 September 2007 is aangekondig dat die destydse Glasgow Rangersvoorsitter, Sir David Murray, se maatskappy die nuwe truiborg sal word, nadat ’n ooreenkoms ter waarde van £2,7&nbsp;miljoen oor drie jaar onderteken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rangers-owner-says-rugby-is-in-his-heart-as-he-puts-ps27m-into-the-sru-2476606 |title=Rangers owner says rugby is in his heart as he puts £2.7m into the SRU |author=David Ferguson |publisher=The Scotsman |date=4 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2011 het, nadat Sir David Murray se maatskappy besluit het om sy borgskap te beëindig, die Royal Bank of Scotland as hoofborg van Skotse rugby oorgeneem. BT het as deel van die £20&nbsp;miljoen-ooreenkoms wat in 2014 onderteken is, die hoofborg van die trui geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scottishrugby.org/news/15/04/14/bt-completes-scottish-rugby-portfolio-scotlands-front-shirt-sponsor |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |title=BT completes Scottish Rugby portfolio as Scotland's front of shirt sponsor |date=1 April 2015 |accessdate=13 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113170058/http://scottishrugby.org/news/15/04/14/bt-completes-scottish-rugby-portfolio-scotlands-front-shirt-sponsor |archive-date=13 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:England-Scotland-3-2-07-CC-4.jpg|duimnael|Die Skotse nasionale rugbyspan staan tydens die volkslied in ’n ry in hul tradisionele donkerblou truie, 2007]] Sedert die 1990’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- |1991–1994 ||[[Umbro]] || – |- |1994–1998 ||[[Pringle of Scotland|Pringle]] |rowspan=3|[[Glenturret|The Famous Grouse]] |- |1998–2000 |Cotton Oxford |- |2000–2008 |rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- |2008–2011 ||[[David E. Murray|Murray]] |- |2011–2013 |rowspan=2|[[Royal Bank of Scotland|RBS]] |- |2013–2015 |rowspan=3|[[Macron (maatskappy)|Macron]] |- |2015–21 ||[[BT Group|BT]] |- |sedert 2021 ||[[Peter Vardy (ondernemer)|Peter Vardy Group]] |} == Tuisstadion == {{Hoofartikel|Murrayfield-stadion}} [[Lêer:Murrayfield Stadium 2005-05-13.jpg|duimnael|Die Murrayfield-stadion in Edinburg]] [[Lêer:Memorial Arche Murrayfield Stadium ZOOM Remembrance Eric Milroy and marcel Burgun - Auld Alliance Trophy.jpg|duimnael|Die gedenkteken ter nagedagtenis aan Skotse rugbyspelers wat tydens die twee wêreldoorloë gesneuwel het]] Die eerste internasionale wedstryd tussen twee nasionale rugbyspanne is in die Raeburn Place-stadion gehou. Die Skotse span, wat in Edinburg gesetel was, het op 27 Maart 1871 ’n wedstryd teen die Engelse span gewen. Vanaf 1871 tot 1925 het die Skotse span, voordat hulle hulself in Murrayfield gevestig het, in verskeie Skotse stadions internasionale tuiswedstryde gespeel. Die destydse Skotse Voetbalunie (nou die Skotse Rugbyunie) moes aanvanklik verskeie [[krieket]]velde vir die Skotse rugbyspan huur, waarvolgens hulle besluit het om ’n eie stadion op te rig. Hul soektog het sewe jaar geneem; aangesien geen munisipaliteit die Skotse rugbyspan wou huisves nie, met die voorwendsel dat die ondersteuners op wedstryddae soos wilde hordes sou opdaag. In 1897 het hulle uiteindelik grond in Inverleith ter waarde van £&nbsp;3&nbsp;800 verkry, waarvolgens hulle die eerste van die vier Tuisnasies geword het om ’n eie speelveld te besit.<ref name="raeburn-stadium">{{en}} {{cite web |url=http://www.scottishrugby.org/sites/default/files/editor/docs/raeburn-stadium.pdf |title=From Raeburn Place to Murrayfield: a Past with a Future |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |accessdate=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116085624/http://www.scottishrugby.org/sites/default/files/editor/docs/raeburn-stadium.pdf |archive-date=16 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste wedstryd, wat oorspronklik teen Wallis beplan was, het op 18 Februarie 1899 plaasgevind en die Skotte is tuis deur Ierland (3–9) geklop. Inverleith het tot op 25 Januarie 1925 Skotland vir wedstryde gehuisves, toe die laaste wedstryd teen Frankryk hier gespeel is. Die Skotse rugbyspan het daarna, op 21 Maart dieselfde jaar, na Murrayfield verhuis. Die Skotse Rugbyunie het die grond in 1920 van die Edinburgh Polo Club gekoop, en met die oprigting van die eerste Murrayfield-stadion begin wat op 21 Maart 1925 ingewy is.<ref name="raeburn-stadium" /> Die eerste wedstryd op Murrayfield was Skotland teen Engeland voor ’n skare van 70&nbsp;000, wat die Skotte gewen het om sodoende hul eerste Grand Slam in te palm.<ref name="raeburn-stadium" /> Tydens die Tweede Wêreldoorlog is Murrayfield deur die [[Britse Lugmag]] as ’n bewaarplek gebruik. Skotse rugbyspele is toe twee jaar lank, tot in 1944, op Inverleith gespeel, toe die inspanning van die stadion deur die Britse Lugmag beëindig is. Die stadion kon in 1975 tot 104&nbsp;000 toeskouers verwelkom, maar die kapasiteit moes weens veiligheidsredes verminder word. ’n Veldverwarmingstelsel is in die vroeë negentigerjare geïnstalleer en tydens die Rugbywêreldbeker 1991 gebruik. Dit vergemaklik wedstryde gedurende [[winter]]maande. Teen die suidoostekant van die stadion, naby die spoorwegbrug, is ’n gedenkteken ter nagedagtenis aan Skotse rugbyspelers wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die twee wêreldoorloë gesneuwel het, aangebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://warmemscot.s4.bizhat.com/warmemscot-ftopic454.html |title=The Scottish War Memorials |publisher=warmemscot.s4.bizhat.com |accessdate=6 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206210216/http://warmemscot.s4.bizhat.com/warmemscot-ftopic454.html |archive-date=6 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 2004 word tuiswedstryde teen “kleiner” nasionale spanne sporadies ook in [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]], [[Glasgow]], [[Kilmarnock]] en [[Perth, Skotland|Perth]] gehuisves. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2007}} Skotland se Murrayfield-stadion is onder andere tydens die Rugbywêreldbeker 1991 en Rugbywêreldbeker 1999 (saam met wedstryde in die ander destydse Vyfnasies), asook die Rugbywêreldbeker 2007 (saam met die gasheer Frankryk en Cardiff se [[Millennium-stadion]]) gebruik. In 1999 is ook [[Glasgow]] se Hampdenpark en Galashiels se Netherdale gebruik. == Toetswedstryde == [[Lêer:Scotland IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Skotland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Skotland het 341 van sy 771 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 44,23%. Skotland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=2;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Scotland |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 23 || 11 || 12 || 0 || 47,83 |- | {{AUSru}} || 35 || 13 || 22 || 0 || 37,14 |- | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ENGru}} || 144 || 48 || 77 || 19 || 33,33 |- | {{FIJru}} || 12 || 9 || 3 || 0 || 75,00 |- | {{FRAru}} || 105 || 41 || 61 || 3 || 39,05 |- | {{GEOru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 144 || 65 || 73 || 6 || 45,14 |- | {{ITAru}} || 39 || 29 || 10 || 0 || 74,36 |- | {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 88,89 |- | {{CANru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NZLru}} || 33 || 0 || 31 || 2 || 0,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 14 || 12 || 2 || 0 || 85,71 |- | {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 13 || 11 || 1 || 1 || 84,62 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RSAru}} || 30 || 5 || 25 || 0 || 16,67 |- | {{TGAru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71 |- | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{WALru}} || 132 || 54 || 75 || 3 || 40,91 |- | {{ZIMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''771''' || '''341''' || '''396''' || '''34''' || '''44,23''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Skotse Rugbyunie]] (SRU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' word nie as toetswedstryde beskou nie, ook wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] word nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:Calcutta Cup, England vs Scotland.jpg|duimnael|upright|Die Calcuttabeker is een van die oudste trofeë in die rugbywêreld en word sedert 1879 tussen Engeland en Skotland beslis]] Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Skotte ’n intensiewe wedywering. Die eerste toetswedstryd ter wêreld is in 1871 teen Engeland gespeel en sedert 1879 ding albei spanne mee om die Calcuttabeker, die oudste trofee in internasionale sport. Van die 144 toetswedstryde tot dusver het Engeland 77 gewen, Skotland 48, met 19 gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver twee keer ontmoet (in 1991 en 2011), en Engeland het albei wedstryde gewen. Daarbenewens is die toetswedstryd om die 1938-Calcuttabeker noemenswaardig. Dit was die eerste rugbywedstryd wat in televisie gebeeldsend is en is deur die [[BBC]] uitgesaai.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.radiotimesarchive.co.uk/pdf/RT-TV-1938.pdf |title=TELEVISION – Monday, March 14 to Saturday, March 19 |publisher=RadioTimes |date=11 Maart 1938 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Naas Engeland is ook Ierland ’n belangrike mededinger.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/47164954 |title=Six Nations 2019: Scotland v Ireland – Five reasons behind the 'narkiness' between two nations |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=7 Februarie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hierdie wedywering tussen dié twee “[[Kelte|Keltiese]] nasies” is gekenmerk deur unieke gebeurtenisse oor dekades heen; ’n bydraende faktor is die wedersydse migrasie in die 19de en 20ste eeu. Skotland en Ierland het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Ierland 73 gewen het en Skotland 65, met ses gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet (groepwedstryde in 1991, 2019 en 2023), waarvan Skotland dié in 1991 gewen het en Ierland dié in 2019 asook 2023. Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Skotland ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Gedurende wêreldbekertoernooie het Skotland vyf keer teen die All Blacks te staan gekom, maar al sy wedstryde verloor (kwarteindstryd 1987, klein finale om die derde plek 1991, kwarteindstryd 1995, kwarteindstryd 1999 en groepwedstryd 2007). Skotland se wenrekord teen die Springbokke gedurende wêreldbekertoernooie is ook negatief: Skotland is in al drie groepwedstryde verslaan (in 1999, 2015 en 2023). Teen die Wallabies het Skotland ’n soortgelyke rekord behaal: Skotland is in beide die kwarteindstryd 2003 en die kwarteindstryd 2015 geklop. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup 2007 - Scotland v Romania 177.jpg|duimnael|Skotse rugbyondersteuners tydens die wedstryd teen Roemenië gedurende die Rugbywêreldbeker 2007 op Murrayfield in Edinburg]] Skotland het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en een keer die vierde plek behaal (in 1991), Skotland se beste prestasie tot dusver, nadat hulle in die halfeindstryd deur Engeland en in die klein finale om die derde plek deur Nieu-Seeland verslaan is. Daarbenewens het Skotland tot dusver ses keer tot die kwarteindstryd gevorder, maar hulle is deur Nieu-Seeland (in 1987, 1995 en 1999), Australië (in 2003 en 2015) en Argentinië (in 2007 verslaan). Tydens drie rugbywêreldbekertoernooie (in 2011, 2019 en 2023) het Skotland ná twee oorwinnings en twee nederlae tydens die groepfase nie tot die volgende rondte gevorder nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies === [[Lêer:AAT Murrayfield.jpg|duimnael|upright|Die Auld Alliance-trofee]] Skotland se enigste jaarlikse toernooi is die [[Sesnasies-toernooi]] waartydens hulle teen vyf ander Europese nasies speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Wallis. Die Sesnasies-toernooi het as die Tuisnasies-toernooi in 1883 begin, en Skotland het in 1886 die titel met Engeland gedeel, voordat hulle die titel een jaar later alleenlik gewen het. Skotland het die kampioenskap tot dusver 15 keer verower en het nege ander titels gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland het drie Grand Slams gewen (insluitende die Driekroon) in 1925, 1984 en 1990, met sewe bykomende Driekrone. Skotland het die laaste Vyfnasies in 1999 gewen, voordat Italië by dié toernooi aangesluit het om die Sesnasies-toernooi te vorm. As deel van die Sesnasies-toernooi ding hulle ook met Engeland mee om die Calcuttabeker wat Skotland vir die eerste keer in 1882 gewen het. Sedert 1989 ding Skotland tydens die Sesnasies met Ierland mee om die Centenary Quaich, sedert 2018 met Frankryk om die Auld-Alliance-trofee asook met Wallis om die Doddie Weir-beker, en sedert 2022 met Italië om die Cuttittabeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/the-cuttitta-cup-is-unveiled/ |title=The Cuttitta Cup is unveiled |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=7 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> * 15 ongedeelde titels (1887, 1889, 1891, 1895, 1901, 1903, 1904, 1907, 1925, 1929, 1933, 1938, 1984, 1990, 1999) * 9 gedeelde titels (1886, 1888, 1890, 1920, 1926, 1927, 1964, 1973, 1986) * 3 Grand Slams (1925, 1984, 1990) * 10 Driekrone (1891, 1895, 1901, 1903, 1907, 1925, 1933, 1938, 1984, 1990) {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === [[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]] Gedurende die amateurtydperk het Skotland maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Skotland getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Skotland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Skotland as gasheer op. As deel daarvan ding Skotland sedert 1998 met Australië om die Hopetounbeker en sedert 2008 met Kanada om die Douglas Horn-trofee mee. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Skotse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/news-and-features/townsend-names-scotland-squad-for-2026-guinness-six-nations/ |title=Townsend names Scotland squad for 2026 Guinness Six Nations |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=20 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Jamie Dobie]] || [[Skrumskakel]] || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[George Horne]] || Skrumskakel || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Gus Warr]] || Skrumskakel || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ben White]] || Skrumskakel || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Fergus Burke]] || [[Losskakel]] || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Adam Hastings]] || Losskakel || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Finn Russell]] || Losskakel || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | 89 |- | [[Rory Hutchinson]] || [[Senter]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Huw Jones]] || Senter || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 58 |- | [[Tom Jordan]] || Senter || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Stafford McDowall]] || Senter || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Sione Tuipulotu]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Senter || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Darcy Graham]] || [[Vleuel]] || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | 50 |- | [[Kyle Rowe]] || Vleuel || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Kyle Steyn]] || Vleuel || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Duhan van der Merwe]] || Vleuel || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | 52 |- | [[Blair Kinghorn]] || [[Heelagter]] || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 62 |- | [[Ollie Smith]] || Heelagter || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 12 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Ewan Ashman]] || [[Haker]] || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Dave Cherry]] || Haker || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Gregor Hiddleston]] || Haker || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[George Turner]] || Haker || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | 50 |- | [[Zander Fagerson]] || [[Stut]] || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 76 |- | [[Nathan McBeth]] || Stut || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Elliot Millar Mills]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[D’Arcy Rae]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Pierre Schoeman]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] ||style="text-align:center" | 44 |- | [[Rory Sutherland]] || Stut || [[Glasgow Warriors]] ||style="text-align:center" | 46 |- | [[Gregor Brown]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Alex Craig]] || Slot || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Scott Cummings]] || Slot || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 45 |- | [[Grant Gilchrist]] || Slot || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | 83 |- | [[Jonny Gray]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || style="text-align:center" | 81 |- | [[Max Williamson]] || Slot || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Josh Bayliss]] || [[Losvoorspeler]] || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Magnus Bradbury]] || Losvoorspeler || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Rory Darge]] || Losvoorspeler || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Jack Dempsey]] || Losvoorspeler || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Freddy Douglas]] || Losvoorspeler || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Matt Fagerson]] || Losvoorspeler || [[Glasgow Warriors]] || style="text-align:center" | 59 |- | [[Liam McConnell]] || Losvoorspeler || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Jamie Ritchie]] || Losvoorspeler || [[USA Perpignan|Perpignan]] || style="text-align:center" | 61 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Bill-Maclagan.jpeg|duimnael|upright|Bill Maclagan (ca. 1878–1890)]] [[Lêer:David Bedell-Sivright 2.jpg|duimnael|upright|David Bedell-Sivright (voor 1915)]] Tien voormalige Skotse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Ned Haig]] || Uitvinder van [[Sewesrugby]] || 2008 |- | [[Bill Maclagan]] || [[Senter]] || 2009 |- | [[Ian McGeechan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2009 |- | [[David Bedell-Sivright]] || Voorspeler || 2013 |- | [[Gavin Hastings]] || [[Heelagter]] || 2013 |- | [[Jim Greenwood]] || [[Agsteman]], Losvoorspeler || 2014 |- | [[Andy Irvine]] || [[Heelagter]] || 2015 |- | [[Gordon Brown (rugbyspeler)|Gordon Brown]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2015 |- | [[Phil Macpherson]] || [[Senter]] || 2016 |- | [[Jim Telfer]] || [[Agsteman]] || 2021 |} Daarbenewens is die [[Melrose RFC]] (vir die uitvinding van [[Sewesrugby]]) en die sportkommentator [[Bill McLaren]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/704787 |title=Melrose RFC |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706565 |title=Bill McLaren |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Jason White 03.jpg|duimnael|upright|Jason White (2010)]] [[Lêer:USO-Gloucester Rugby - 20141025 - Greig Laidlaw 1.jpg|duimnael|upright|Greig Laidlaw (2014)]] [[Lêer:2017.06.17.15.04.43-AUSvSCO anthems-0001 (34651888233) (Ross Ford cropped).jpg|duimnael|upright|Ross Ford (2017)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Skotland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=2;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Ross Ford]] || 2004–2017 || 110 |- | {{0}}2 || [[Chris Paterson]] || 1999–2011 || 109 |- | {{0}}3 || [[Sean Lamont]] || 2004–2016 || 105 |- | {{0}}4 || [[Stuart Hogg]] || 2012–2023 || 100 |- | {{0}}5 || [[Finn Russell]] * || 2014–2026 || {{0}}93 |- | {{0}}6 || [[Scott Murray]] || 1997–2007 || {{0}}87 |- | {{0}}7 || [[Grant Gilchrist]] * || 2013–2026 || {{0}}86 |- | {{0}}8 || [[Mike Blair]] || 2002–2012 || {{0}}85 |- | {{0}}9 || [[Gregor Townsend]] || 1993–2003 || {{0}}82 |- | 10 || [[Jonny Gray]] * || 2013–2026 || {{0}}81 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=2;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Greig Laidlaw]] || 2013–2019 || 40 |- | {{0}}2 || [[David Sole]] || 1989–1992 || 25 |- | {{0}}3 || [[Stuart Hogg]] || 2020–2022 || 22 |- | {{0}}4 || [[Bryan Redpath]] || 1998–2003 || 21 |- | {{0}}5 || [[Gavin Hastings]] || 1993–1995 || 20 |- | {{0}}6 || [[Ian McLauchlan]] || 1973–1979 || 19 |- | {{0}}7 || [[Jason White]] || 2005–2008 || 19 |- | {{0}}8 || [[Rob Wainwright]] || 1995–1998 || 16 |- | {{0}}9 || [[John Barclay]] || 2017–2019 || 15 |- | 10 || [[Andy Irvine]] || 1980–1982 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=2;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Chris Paterson]] || 1999–2011 || 809 |- | {{0}}2 || [[Greig Laidlaw]] || 2010–2019 || 714 |- | {{0}}3 || [[Gavin Hastings]] || 1986–1995 || 667 |- | {{0}}4 || [[Finn Russell]] * || 2014–2026 || 494 |- | {{0}}5 || [[Andy Irvine]] || 1972–1982 || 269 |- | {{0}}6 || [[Dan Parks]] || 2004–2012 || 266 |- | {{0}}7 || [[Kenny Logan]] || 1992–2003 || 220 |- | {{0}}8 || [[Peter Dods]] || 1983–1991 || 210 |- | {{0}}9 || [[Darcy Graham]] * || 2018–2026 || 195 |- | 10 || [[Duhan van der Merwe]] * || 2020–2026 || 175 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=2;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Darcy Graham]] * || 2018–2026 || 37 |- | {{0}}2 || [[Duhan van der Merwe]] * || 2020–2026 || 35 |- | {{0}}3 || [[Stuart Hogg]] || 2012–2023 || 27 |- | {{0}}4 || [[Huw Jones]] * || 2016–2026 || 25 |- | {{0}}5 || [[Ian Smith (rugbyspeler)|Ian Smith]] || 1924–1933 || 24 |- | {{0}}6 || [[Tony Stanger]] || 1989–1998 || 24 |- | {{0}}7 || [[Chris Paterson]] || 1999–2011 || 22 |- | {{0}}8 || [[Tommy Seymour]] || 2013–2019 || 20 |- | {{0}}9 || [[Kyle Steyn]] * || 2020–2026 || 18 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 17 drieë elk |} |} == Afrigters == [[Lêer:Vern Cotter.jpg|duimnael|upright|Vern Cotter (2010)]] Skotland het in 1971 vir die eerste keer ’n hoofafrigter benoem: Bill Dickinson. Na sy pos is amptelik as “raadgewer vir die kaptein” verwys. Voorheen het die kaptein as afrigter fungeer.<ref name="bdc" /> Die huidige Skotse hoofafrigter is Gregor Townsend, nadat hy in 2017 aangestel is. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | {{vlagikoon|Skotland}} Bill Dickinson || 1971–1977 || 51,85 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Nairn McEwan || 1977–1980 || 7,14 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Jim Telfer || 1980–1984 || 48,15 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Colin Telfer || 1984–1985 || 0,00 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Derrick Grant || 1985–1988 || 50,00 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Ian McGeechan || 1988–1993 || 57,58 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Jim Telfer || 1994–1999 || 39,62 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Ian McGeechan || 2000–2003 || 41,86 |- | {{vlagikoon|Australië}} Matt Williams || 2003–2005 || 17,65 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Frank Hadden || 2005–2009 || 39,02 |- | {{vlagikoon|Engeland}} Andy Robinson || 2009–2012 || 42,86 |- | {{vlagikoon|Australië}} Scott Johnson (voorlopig) || 2012–2014 || 31,25 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Vern Cotter || 2014–2017 || 52,78 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Gregor Townsend || sedert 2017 || 54,93 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Skotse nasionale krieketspan]] * [[Skotse nasionale sokkerspan]] * [[Skotse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite book |author=Richards Huw |title=A Game for Hooligans |publisher=Mainstream Publishing |year=2006 |place=Edinburg |isbn=978-1-84596-255-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Scotland national rugby union team|Skotse nasionale rugbyspan}} * {{en}} [https://www.scottishrugby.org/ Amptelike webwerf van die Skotse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/scotland Skotland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/scotland/ Skotland op Planet Rugby] * {{en}} [http://www.sporting-heroes.net/rugby/ Spelerbiografieë] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Skotland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] hr085tjo8ybcxp836hqdzthtwirmv6n 3 28416 2923315 2921316 2026-08-09T19:35:19Z SpesBona 2720 /* Reusebotsingshipotese */ nuwe afdeling 2923315 wikitext text/x-wiki {{The Rosetta Barnstar|1=Omdat ek so vertaal en vertaal en vertaal :)}} {| class="infobox" style="float:right;" width=140px | |- !align="center"|[[Lêer:Dresser.svg|138px|Archive]]<br/>Argiewe: ---- |- | *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2008|Argief 2008]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2009|Argief 2009]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2010|Argief 2010]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2011|Argief 2011]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2012|Argief 2012]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2013|Argief 2013]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2014|Argief 2014]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2015|Argief 2015]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2016|Argief 2016]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2017|Argief 2017]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2018|Argief 2018]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2019|Argief 2019]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2020|Argief 2020]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2021|Argief 2021]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2022|Argief 2022]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2023|Argief 2023]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2024|Argief 2024]] *[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2025|Argief 2025]] |} == [[101955 Benoe]] == Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ons eerste een vir 2026! Iets wat ek jou lankal wou gevra het, aangesien ons twee deesdae die meeste voorbladartikels benoem: Wat dink jy van my voorbladartikels? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 28 Desember 2025 (UTC) :{{ping|SpesBona}} Ek was eintlik bang jy vra my ooit, want soos jy weet, hou ek niks van sport nie. Om jou te kan antwoord, het ek egter [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] gaan lees, en ek is werklik beïndruk. Jou Afrikaans is beter as die meeste Afrikaanssprekendes s'n, en ek het vir jou artikel gaan stem. Doen so voort! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] {{stapel|[[Lêer:Editor_-_bufonite_star.jpg|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Master_Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Meesterredakteur III]]<br />(18 jaar, 74 000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]]}} :Baie dankie Burgert, hoe bly is ek nou om dit van jou te hoor! Dié vraag het lankal in my kop gedraai en ek het ook stemme begin tel (waarmee ek as 't ware slegs myself verneder het). Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 wat tot dusver ook die moeilikste artikel in my reeks, aangesien dit een van die kleiner toernooie met redelik min spanne was. Ek nomineer toernooie slegs wanneer die artikel bo 100&nbsp;grepe is en dit meer as 'n 100 verwysings het. Tans is daar nie nuwe sportartikels vir ons voorblad beskikbaar nie, eers vanaf 2026 kan ek toekomstige toernooie tot voorbladartikels uitbrei. Só daar gaan nie meer baie nuwe sportvoorbladartikels wees nie. :) Afrikaans en Suid-Afrikaanse sport is die twee hoofredes hoekom ek Radio Sonder Grense bo enige Duitse radiostasie verkies en ek luister elke dag (ek verkies beide krieket en rugby bo sokker). Ek is ook 'n bietjie bang dat my Afrikaans agteruitgaan hier in Duitsland en volgens my gevoel is dit nie meer op die vlak soos enkele jaar gelede nie (soms ontbreek die een of ander woord). Maar ek probeer steeds my bes en om van jou artikels te lees help ook baie! Nogmaals baie dankie, opreg bedoel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 28 Desember 2025 (UTC) ::Geluk en dankie, Burgert! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:02, 28 Desember 2025 (UTC) :::Geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:12, 9 Januarie 2026 (UTC) {{Gebruikervoorblad|101955 Benoe}} == [[Grootvorstedom Moskou]] == {{Gebruikervoorblad|Grootvorstedom Moskou}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. As ons nou hier is: Het jy nog 'n wenk vir die deur my benoemde [[Paraguay]]? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 18 Januarie 2026 (UTC) :Nogmaals geluk Burgert! Jy rol hulle nou mooi uit! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:08, 19 Januarie 2026 (UTC) == Taalvraag == Goeiemiddag Burgert, ek het 'n nuwe taalvraag. Aangesien dit [[Turkiese tale]] is, vermoed ek dat dit ook [[Turkiese volke]] is pleks van "Turkse volke". As dit wel die geval is, sal ek dit natuurlik aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 15:10, 30 Januarie 2026 (UTC) :{{ping|SpesBona}} Ek kry nie die woord "Turkies" of enige vertaling vir dié vorm van die woord in enige Afrikaanse woordeboek nie. Ek het "Turkische talen" as wisselvorm op die Nederlandse Wikipedia gekry en dit toe begin gebruik om dit te onderskei van die tale van Turkye. Maar as 'n mens aanneem dis reg, sou "Turkiese volke" seker verkieslik wees. Ek dink ons moet maar die woord skep, want dit het 'n breër betekenis as "van Turkye". [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:52, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Dit sal net konsekwent wees en ja, die Turkiese volke in Sentraal-Asië is nie "van Turkye" nie. Lyk my my gevoel was korrek en ek sal die artikels aanpas. Baie dankie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:15, 30 Januarie 2026 (UTC) == [[Helios]] == {{Gebruikervoorblad|Helios}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dit is altyd lekker om voorbladartikels oor die Griekse mitologie te plaas! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 1 Februarie 2026 (UTC) :Baie geluk Burgert! Ons reën sopnat hier in Limpopo! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[Plesiosauria]] == {{Gebruikervoorblad|Plesiosauria}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dit pas mooi by jou vorige voorbladartikels [[Dinosourus]] en [[Pterosauria]]. Terloops, dit is ons 700ste voorbladartikel! Dalk stel jy ook belang in ons nuwe voorbladbeeld oor die Sh 2-113-newel in die sterrebeeld [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]]? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 15 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|SpesBona}} Baie dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:49, 15 Februarie 2026 (UTC) :: Geluk en dankie Burgert! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:13, 15 Februarie 2026 (UTC) == [[Iwan die Verskriklike]] == {{Gebruikervoorblad|Iwan die Verskriklike}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ná [[Pieter I van Rusland]] en [[Nikolaas II van Rusland]] nog 'n tsaar op ons voorblad. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 1 Maart 2026 (UTC) :Geluk en dankie! Groete![[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:53, 1 Maart 2026 (UTC) == [[Ruimtebotsing]] == {{Gebruikervoorblad|Ruimtebotsing}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Met elke nuwe voorbladpoging van my kant af verstaan ek al jou harde werk aan nuwe voorbladartikels al hoe beter! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 15 Maart 2026 (UTC) == [[Speelkaart]] == {{Gebruikervoorblad|Speelkaart}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 22 Maart 2026 (UTC) == [[Rockwell B-1 Lancer]] is herroep? == Hi Burgert, by Oesjaar se artikel [[Rockwell B-1 Lancer]] staan daar (2de para.) "die program is deur die Reagan-administrasie '''herroep'''". Dis veronderstel om te meen Amerika het voortgegaan daarmee. Beteken '''herroep''' nie soos in ''Mbeki is herroep (afgedank) nie''? Jou mening asb! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:15, 1 April 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} Ja, ek sou sê die program is hervat. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:48, 5 April 2026 (UTC) == [[Galileo Galilei]] == {{Gebruikervoorblad|Galileo Galilei}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. 'n Geseënde Paasfees vir jy en jou geliefdes! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 5 April 2026 (UTC) :: Dankie, goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:39, 5 April 2026 (UTC) == Epos == Hallo, ek wil net seker maak ek het jou regte epos? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 11:24, 16 April 2026 (UTC) :burgertt@mweb.co.za [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 16:34, 17 April 2026 (UTC) == [[Meryl Streep]] == {{Gebruikervoorblad|Meryl Streep}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dié week by uitsteek een dag vroeër, maar ek doen die voorbladplasing steeds. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:39, 18 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == [[Hetiete]] == {{Gebruikervoorblad|Hetiete}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die reeks mooi voorbladartikels oor Antieke onderwerpe groei! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 10 Mei 2026 (UTC) == [[H II-gebied]] == {{Gebruikervoorblad|H II-gebied}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:37, 31 Mei 2026 (UTC) == [[Betelgeuse]] == {{Gebruikervoorblad|Betelgeuse}} Baie geluk met dié nuwe en interessante sterre-voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 14 Junie 2026 (UTC) == [[Infrarooi]] == {{Gebruikervoorblad|Infrarooi}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 21 Junie 2026 (UTC) :Geluk en baie dankie vir jou aanhoudende harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:27, 21 Junie 2026 (UTC) == Lua module Yesno protection == Hello, Admin. Could you please protect Lua [[Module:Yesno]] so that only administrators can edit it? Below is a list of Lua modules that indicate “This module is subject to page protection,” but are not currently protected: # [[Module:String]] # [[Module:Beskermingsbanier/konfigurasie]] # [[Module:InfoboxImage]] # [[Module:Message box]] See the list of protected [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:BeskermdeBladsye?namespace=828&type=edit Lua modules].<br /> Thanks in advance.<br /> [[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]] ([[Gebruikerbespreking:Nimmzo|kontak]]) 19:40, 13 Julie 2026 (UTC) : Hi there [[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]]. BurgertB is currently in hospital, we wish him a speedy recovery. I will asked [[Gebruiker:Rooiratel]] to assist you. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:04, 13 Julie 2026 (UTC) == [[Ramses II]] == {{Gebruikervoorblad|Ramses II}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Namens die Afrikaanse Wikipediagemeenskap hoop ek rêrig dit gaan beter daar met jou en dat jy spoedig herstel. Sterkte en veral beterskap! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:42, 19 Julie 2026 (UTC) ==OWID== Yes absolutely everything is translatable. For example see [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AEHPV%E3%83%AF%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%B3%E6%94%BF%E7%AD%96 JA WP] [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:12, 30 Julie 2026 (UTC) == [[Katedraal van Petrus en Paulus]] == {{Gebruikervoorblad|Katedraal van Petrus en Paulus}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Hoop maar dit gaan beter daar aan jou kant, bly om jy weer hier sien skryf! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 2 Augustus 2026 (UTC) == [[Reusebotsingshipotese]] == {{Gebruikervoorblad|Reusebotsingshipotese}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Hy word nou begelei deur 'n voorbladbeeld van die Melkweg oor die Elbroes. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 9 Augustus 2026 (UTC) kt8nziz9hwb8q6zgbkiwi70g2v70w42 0 32193 2923388 2915469 2026-08-09T21:28:38Z Jcb 223 2923388 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Abraham H. de Vries | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Abraham Hermanus de Vries | geboortedatum = [[9 Februarie]], [[1937]] | geboorteplek = [[Ladismith]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|08|23|1937|02|9}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Reina Prinsen Geerligs-prys]]<br />[[Eugène Maraisprys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Abraham Hermanus de Vries''' (9 Februarie 1937- 23 Augustus 2024) was 'n [[Afrikaans]]e kortverhaalskrywer.<ref name="esaach" /><ref name="tsa" /><ref name="mm" /> Hy word as een van die voorste eksponente in die Afrikaanse kortprosa beskou, veral in sy generering van nuwe betekenismoontlikhede in die struktuur van sy korter tekste. Sy [[oeuvre]] moet gelees word binne die raamwerk van nie alleen 'n postmodernistiese kompleksiteit en dubbelsinnigheid nie, maar ook kultuurhistories as een van die [[Sestigers]]. Hy skryf ook die spanningsverhale onder die [[skuilnaam]] Thys van der Vyver. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en opleiding === Abraham Hermanus de Vries is op 9 Februarie 1937<ref name=":0">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3339 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611064007/http://nb.co.za/Authors/3339 |date=11 Junie 2017 }}</ref> op Winkelplaas in die huis Volmoed (Winkelplaas het vyf opstalle) naby [[Ladismith]] in die [[Klein-Karoo|Klein Karoo]] gebore.<ref>De Vries, Abraham H. ''Skrywers in woord en beeld: Abraham H. de Vries''. Perskor Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988</ref> Hy het een suster, Hester. Sy moeder sterf tydens die bevalling en vir die eerste nege maande van sy lewe bly hy op die buurplaas Voorbaat by sy oupa Wynand en ouma Hannie. Sy pa trou later met Hester, ’n jonger suster van sy ma, en hy keer terug na Winkelplaas, waar sy pa die laaste winkelier van die plaas was. Hy begin sy skoolloopbaan op die plaasskool by Buffelsdrift, waarna hy in 1950 na die hoërskool op [[Ladismith]] gaan. Ná matrikulasie in 1954 aan die Hoërskool Ladismith studeer hy in die jare 1955 tot 1958 aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. Terwyl hy student is, spandeer hy party naweke by [[W.A. de Klerk]] en sy vrou op hulle plaas Saffier in die Klein-Drakenstein naby die [[Paarl]]. Hy behaal in 1957 die B.A.-graad en in 1958 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Op universiteit is hy redakteur van die studentetydskrif ''Prisma'' en is [[Hennie Aucamp]], R.K. Belcher en [[Wilhelm Knobel]] van sy studentemaats. === Begin van loopbaan en verdere studie === Hy werk na universiteit in die Provinsiale Biblioteek in [[Kaapstad]] as hoof van die Afrikaanse boeke-aankope en as redakteur van ''Die Kaapse Bibliotekaris''. In 1961 gaan hy vir verdere studie na die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, waar hy op 5 Desember 1962 die doktoraal in Afrikaanse Taal- en Letterkunde aflê, met [[Nederlands]] en Perswetenskap as hoofvakke. Hierna word hy ’n senior assistentskap in Perswetenskap (Kommunikasiekunde) aan die Gemeentelijke Universiteit aangebied, maar hy wys die aanbod van die hand. Hy onderneem ’n uitgebreide reis deur [[Europa]] en besoek onder andere [[Griekeland]] en [[Israel]], waarna hy teen die einde van 1963 terugkeer na [[Suid-Afrika]]. In 1964 trou hy met Ria van der Merwe en uit die huwelik word twee kinders (Anneke en Andries) gebore – hulle skei egter in 1969. === Werk as joernalis, skrywer en akademikus === Hy word in 1963 aangestel as kunsredakteur van ''[[Die Vaderland]]'' in [[Johannesburg]],<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/devriesa.html</ref> ’n posisie wat hy tot die begin van 1965 beklee. Hy dien ook op die redaksie van ''Sestiger''. In hierdie tyd vestig hy hom in ’n woonstel in [[Hillbrow]]. Hy bedank sy werk by ''Die Vaderland'' as daar van hom verwag word om negatief teen die aanstelling van [[Jan Rabie]] as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] te reageer. Daarna reis hy en sy vrou anderhalwe jaar in die buiteland en besoek onder meer [[Nederland]], Griekeland, [[Duitsland]], [[Oostenryk]], [[Joego-Slawië]] en [[Spanje]]. By sy terugkoms aanvaar hy in 1967 ’n pos as tydelike dosent in [[Taalkunde]] aan die [[Nelson Mandela-universiteit|Universiteit van Port Elizabeth]] en in [[1968]] is hy tydelike dosent aan die [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] tydens [[André P. Brink]] se verblyf in [[Parys]]. Vanaf 1969 is hy as lektor verbonde aan die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] en vanaf 1970 as senior lektor aan die Universiteit van Natal in [[Durban]]. Sy hoofleeropdrag is om hom toe te lê op die drama as genre en die Afrikaanse en Nederlandse drama in die besonder. Hier trou hy in 1972 met Hannie Pienaar, ’n onderwyseres van Durban, wat ook radio-omroepster was en onder andere die ''[[Siembamba]]''-program aangebied het. Hulle het drie kinders, met Daniël Willem die oudste. Hy koop in hierdie tyd die plasie Volmoed naby Ladismith in die Klein Karoo, waarheen hy dikwels gaan om in die stilte te kan skryf. In die sewentigerjare is hy ’n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde. In 1975 onderneem hy tydens sy lang sabbatsverlof ’n reis na [[Noorweë]], waar hy in Februarie in Nederlands ’n reeks lesings oor die Afrikaanse letterkunde gee aan die Germaanse Instituut van die Ryksuniversiteit van [[Oslo]]. Terwyl hy in Oslo is, gee hy ook saam met die Turkse skrywer Yasar Kemal ’n lesing voor die PEN Club International. Hy aanvaar in Maart 1984 ’n pos as departementshoof van Tale en Kommunikasie by die Skiereiland Technikon in Kaapstad, ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1997 beklee. In Oktober 1985 stig hy die Afdeling vir [[Joernalistiek]], wat in 1991 tot ’n volwaardige departement ontwikkel. Hy het intussen deeltyds verder gestudeer en behaal in 1986 die D.Litt.-graad aan die Universiteit van Stellenbosch onder promotorskap van [[Merwe Scholtz]] met ’n tesis oor ''Tendense in die Afrikaanse kortverhaal 1867–1984''. In dieselfde jaar word hy verkies tot voorsitter van die Afrikaanse Skrywersgilde, waar hy vir twee termyne in hierdie amp dien. Saam met [[Patrick Petersen]] is hy in 1996 instrumenteel met die stigting van die Afrikaanse Skrywersvereniging (ASV) en hy neem ook leiding met die skryf van hierdie organisasie se grondwet. Vir ’n termyn is hy ook voorsitter van die ASV.<ref>Botha, Amanda LitNet: http://www.litnet.co.za/al-die-karakters-in-sy-stories-in-een-amanda-botha-oor-abraham-de-vries/</ref> Hy is betrokke by die vervaardiging van verskeie televisieprogramme. So is hy regisseur van videoportrette van die digters [[Adam Small]] en [[Hendrik Januarie]]<ref name=":0" /> en behartig hy in 1992 die regie, teks en vervaardiging van die dokumentêre program ''Afrikaans en Nederlands na apartheid''. In 1996 gee hy ’n reeks lesings aan die [[Universiteit van Amsterdam]] en vanaf 1997 gee hy as buitengewone hoogleraar deeltyds lesings aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]], terwyl hy voltyds skryf. In 2000 lewer hy die openingslesing by die Universiteit van Leipzig se Europese Werksessie oor Afrikaans getiteld “Afrikaans Extra Muros”. In 2002 is hy weer in die buiteland vir ’n lesingreeks in Nederland, [[Pole]] en Duitsland. == Skryfwerk == === Kortkuns === Hy maak veral as kortverhaalskrywer ’n enorme bydrae tot die Afrikaanse literatuur. Sy eerste verhale, getitel ''Bert die jagter'' en ''Die spioene'', verskyn op 16-jarige ouderdom in 1953 in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]''. Hierna publiseer hy ander kortverhale in ''Die Huisgenoot'' en later ook in letterkundige tydskrifte. Sy debuut is met die bundel ''Hoog teen die heuningkrans'', waarin hy ’n fyn waarnemingsvermoë en insig in die psige van die enkeling bevestig, hoewel die tegniek realisties en tradisioneel is. Die verhale speel hoofsaaklik af in die Klein Karoo van sy jeug en die aksent val op die persoonlike ervarings van die lokale mens, wat meestal nie uitstyg tot meer universele betekenis nie.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref><ref name="Antonissen">Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> [[PG du Plessis|P.G. du Plessis]] neem ''Die rooi vaas'' uit hierdie bundel op in die versamelbundel ''Halfeeu'', waarin hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' verskyn. ''Verlore erwe'', bou voort op hierdie platform en is aanduidend van die groei in sy tematiek en vakmanskap. Die verhale speel steeds af teen ’n plattelandse agtergrond en is ook steeds realisties in gees en sfeer. Ingeweef in die gebeure en ervarings van doodeenvoudige mense, slaag hy daarin om die geheimenis van lewe (en dood) raak te vat sodat die leser diep daardeur geraak word. ''Vetkers en neonlig'' is soortgelyk van aard, maar De Vries bundel hierin ’n aantal verhale waarin hy wegbeweeg van gemoedelikheid na ’n soort makabere fantasie.<ref name="antonissen66">Antonissen, Rob. Standpunte, Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref> De Vries ontvang vir sy eerste drie bundels (''Hoog teen die heuningkrans'', ''Verlore erwe'' en ''Vetkers en neonlig'') in 1962 die [[Reina Prinsen Geerligs-prys]]. Hy bundel sy keuse uit verhale uit hierdie periode van sy skrywerskap later in ''Volmoed se gasie.'' Die titel verwys na Volmoed, die naam van sy geboortehuis, en “gasie” beteken betaling, sodat hy met hierdie verhale sy dankbaarheid of terugbetaling aan sy jeug maak. Hy het dan ook die boek gepubliseer om geld te verdien om sy geboorteplasie, wat hy terug gekoop het, af te betaal. Twee verhale verskyn hier vir die eerste keer in boekvorm, naamlik die boeiende vertelling ''Rooikoos Willemse is soek,'' oor ’n man wat so babbelas word dat hy aan sy identiteit begin te twyfel, en ''Fisante tussen die rose'', die vermaaklike verhaal van ’n predikant se gebabbel nadat hy tydens ’n operasie te veel verdowingsmiddels ingekry het. Met ''Dubbeldoor'' word hy deel van die [[Sestigers|Sestiger-beweging]] deur van hierdie stadium in sy skrywerskap verhale te skryf wat André P. Brink “laagverhale” noem waarin “magiese realisme” na vore kom.<ref>Brink, André P. Die verhaalkuns van Abraham H. de Vries in De Vries, Abraham H. ''Soms op ’n reis.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1987</ref> Hierdie beskrywing tipeer die verwikkelde wyse waarop De Vries daarin slaag om deur [[Metafoor|metafore]] veelvuldige betekenisse en simbole in sy verhale te impliseer, terwyl hy steeds die fyn waarneming en in-diepte sielkundige blootlegging van sy vroeë verhale behou. In aanvulling by sy gebruik van die plaaslike mense en wêreld bring hy nou ook die Europese omgewing onder woord, soos in die titel van die bundel aangedui word, waar die dubbeldoor verwys na die vermenging van Europa en Afrika. Die titel kan egter ook betrekking hê op die mengsel van tradisioneel-realistiese en magiese tipe verhale.<ref name="antonissen66" /><ref name="antspits">Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die bundel ''Vliegoog'' neem hierdie temas en tegnieke verder. Die titel van die bundel is aanduidend van die verhale daarin, aangesien nie een van die saamgestelde oog van die vlieg se onderlinge gedeeltes die onderwerp van dieselfde hoek sien nie. Net so is die verhale onderling uiteenlopend van aard en volg nie een dieselfde patroon nie, of selfs dieselfde styl en struktuur nie, maar maak die geheel ’n saamgestelde beeld uit van die mensheid.<ref name="antonissen66"/><ref name="antspits" /> ''Dorp in die Klein Karoo'' bevat sketse oor Ladismith en die lewenswyse, gebruike, vertellings en eienaardighede van die kontrei en die mense,<ref>Schutte, R. Standpunte. Nuwe reeks 73, Oktober 1967</ref> voorafgegaan deur die verhaal ''Op pad Sjina toe''. Hierdie verhaal is ’n verbeeldingspel uit die kleintyd, wat treffend gekontrasteer word met die leefwêreld van die grootmens, wat nie toegang het of kan kry tot hierdie verbeeldingswêreld nie. So illustreer die skrywer dat werklikheid en fantasie twee kante van presies dieselfde saak is, afhangend van hoe jy daarna kyk. Dit is oorspronklik geskryf vir opname in die versamelbundel ''Herinnering se wei''. Al sy prosa tot op daardie stadium (die kortverhaalbundels ''Hoog teen die heuningkrans'', ''Verlore erwe'', ''Vetkers en neonlig'', ''Dubbeldoor'' en ''Vliegoog''; die reisverhale ''Die rustelose sjalom'' en ''Afspraak met eergister'', die streekskuns ''Dorp in die'' ''Klein-Karoo'' en die novelle ''Kruispad''), word in 1967 met die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]] bekroon. ''Twee maal'' ''om die son'', ’n titel wat verwys na die periode van twee jaar wat dit geneem het om hierdie verhale te voltooi, bevat kort verhale in die eerste persoon met [[België]] en Hillbrow as agtergrond.<ref>Aucamp, Hennie. Dagblad. HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref> ''Briekwa'' word in briefvorm aangebied, afgewissel met grepe uit die wêreld van die skrywer se jeug en die mense uit die Klein Karoo. In die briefgedeeltes besin hy oor sy taak as skrywer. Hierdie wisselwerking tussen herinneringe, filosofie en verhale beklee sy vertellings met ’n groter skyn van waarskynlikheid en hy is so ’n vroeë voorloper van die postmodernistiese tendens in die Afrikaanse letterkunde.<ref>Aucamp, Hennie. Die Huisgenoot, 12 Julie 1974</ref><ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe.  Jaargang 19 no. 4, Desember 1979</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 24 Maart 1974</ref><ref name="voorl">Brink, André P. Voorlopige Rapport. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> ''Briekwa'' verower in 1974 die Perskorprys. ''Bliksoldate bloei nie'' se titel is ’n variasie op ’n versreël van George Louw uit die gedig ''Hitler hou kajuitraad met homself''.  De Vries spreek in hierdie stadium van sy skrywerskap die Suid-Afrikaanse rasseproblematiek meermale aan en die eerste deel van die bundel bevat vyf verhale waarin hierdie motief domineer. Die tweede deel bevat verhale oor die Klein Karoo en sy mense wat regstreeks by sy streekboeke aansluit.<ref>Pheiffer, R. Beeld, 5 Januarie 1976</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 21 Desember 1975</ref><ref name="voorl" /><ref>J.K. Die Vaderland, 6 Februarie 1976</ref> Kleurproblematiek word in verskeie verhale in ''Die uur van die idiote'' aangespreek.<ref>Heese, Marié. Die Transvaler, 18 Mei 1981</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 13 April 1981</ref><ref>Smuts, J.P. Burgerband. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981</ref> In ''Soms op ’n reis'' stel André P. Brink ’n keur uit die verhale van hierdie tydperk saam en word dit uitgegee om met sy vyftigste verjaarsdag saam te val. De Vries se latere verhale wat veral in ''Nag van die clown'', ''Skaduwees tussen skaduwees'' en ''Tot verhaal kom'' gebundel word, vra meermale om ’n postmodernistiese lesing, soos wat [[Etienne van Heerden]] dit in sy studie ''Postmodernisme en prosa'' aantoon. Hy besin byvoorbeeld in sy verhale oor die spanning in die verhouding tussen woord en werklikheid, waar woorde ondoeltreffend is om werklikheid raak te vat, maar terselfdertyd die enigste manier is om te onthou en die werklikheid te probeer weergee. So is daar altyd ’n afstand tussen weergawe en werklikheid.<ref>Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998</ref> Veral ''Nag van die clown'' bevat baanbrekerswerk in hierdie verband. In “''Siënese dagboek''” word die skrywer in Siëna bewus van die Suid-Afrikaanse [[Trojaanse Perd-voorval]] van 1985. Hierdie insident word dan vergelyk met Siëna se eie bloedige geskiedenis en die onskuldige slagoffers uit hulle verlede. Die skrywer ondersoek in hierdie verhaal die bemoeienis van die kunstenaar met die werklikheid van die onstuimige Suid-Afrika en bely dat hy hierdie episode van woorde wou weerhou, omdat die mense soveel meer werklik is as woorde en hulle eie verhaal sonder woorde skryf. Die skrywer verwerk telkens die werklikheid en maak dit blote storie, soos in ''Die bruid'' uit dieselfde bundel, waar herkenbare politieke en samelewingspatrone duidelik aanwesig is. Op hierdie wyse word die storie skokkender en relevanter as die werklikheid. Hier word ook gebruik gemaak van ’n samevoegingstegniek, met verskillende stories wat gelyktydig afspeel, terwyl die blote noem van periferale besonderhede die indruk skep dat dit ’n sterk newemotief is en van meer as verbygaande belang. In verskeie verhale verskyn die skrywer self (of sy alter ego Thys van der Vyver) as beide outeur en karakter in die verhale, wat dan weereens vrae stel oor die spanning tussen fiksie en werklikheid en die leser subtiel medeskepper van en deelnemer aan die teks gemaak word.<ref>Aucamp, Hennie. Rapport, 24 Desember 1989</ref><ref>Botha, Johann. Die Burger, 29 Januarie 1990</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. Op weg na 2000. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 11 Januarie 1990</ref> Die kortverhaal ''Die bruid'' wen in 1988 die ''De Kat'' en ''Antenne'' se kortverhaalwedstryd en word bekroon met die Potpourri-prys. ''Nag van die clown'' is in 1990 op die kortlys vir die CNA-prys, in 1991 op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en in 1992 op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]]. In ''Skaduwees tussen skaduwees'' is die post-apartheid werklikhede ’n dominante tema.<ref>Viljoen, Louise Rapport, 27 April 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Insig, Junie 1997</ref><ref name="kann" /> Hierdie tema word voortgesit in ''Tot verhaal kom'', met die meerduidige betekenis van die titel van tot jou sinne kom en om van sekere gegewens verhale te maak. Die ambag van die storieverteller is dus hier ook, soos in vroeëre bundels, ’n bykomstige tema.<ref>Aucamp, Hennie. Rapport, 3 Augustus 2003</ref><ref>Kleynhans, Theo. Insig, Januarie/Februarie 2004</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 21 Januarie 2005</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 8 September 2003</ref> In 2004 ontvang ''Tot verhaal kom'' die gesogte RAU-prys vir skeppende skryfwerk nadat dit ook op die kortlys was vir die toekenning van die [[W.A. Hofmeyr-prys]]. ''’n Plaaswinkel naby oral'' bevat die verhaal ''Die ander aand by Botha. Pik'', waar die grense tussen waarheid en verdigsel doelbewus opgehef word. In die inleiding word daarna verwys dat die verhaal gebaseer is op die “reine onwaarheid” en later word daarna verwys as die “reine waarheid”, terwyl die verhaal tergend afspeel in ’n duidelik herkenbare maar tog fiktiewe ruimte. Die meerderheid verhale in hierdie bundel is egter weer herkenbaar as realistiese streekskuns oor die Klein Karoo, soos in sy eerste bundels, met die verhaal van Stanley de Wit se koei (waaroor [[David Kramer]] ’n bekende liedjie geskryf het), ook ingesluit. ''Die swart hond van Bruidegomsdraai'' is ’n tradisionele [[spookverhaal]].<ref>Botha, Johann. Insig, April 1995</ref><ref name="kann" /><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 1 Februarie 1995</ref> Ook die verhale in ''Op die wye oop Karoo'' is streekskuns, al is dit dan ook ’n enigsins ryper skrywer met baie wyer verwysingsraamwerk wat hier aan die woord is. In hierdie bundel bewys hy hom weereens as baasverteller, wat moeiteloos in sy weergawe van gewone mense se doen en late diep lewenswaarhede blootlê. Hy besin ook oor die aard en wese van sy kunstenaarskap en die onkenbaarheid van die kunstenaar.<ref>Van der Merwe, Kirby. Rapport, 26 Mei 2002</ref><ref>John, Philip. Beeld, 13 Mei 2002</ref> Die latere versamelbundel ''Verhale uit ’n koel voorhuis'' bevat ’n persoonlike keur uit sy streekskuns oor die Klein Karoo.<ref>Venter, Eben. Rapport, 12 Maart 2006</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 22 Mei 2006</ref> ''Rooikoos Willemse is soek'' is ’n keuse uit sy plaaswinkelstories<ref>Jordaan, Annette. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 44 no. 2, Lente 2007</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 5 November 2006</ref> en ''Onder hoë sterre'' is ’n keur uit sy Kersverhale.<ref>Burger, Willie. Beeld, 21 Mei 2007</ref> Die verhale in ''Verbeel jou dis somer'' staan in die teken van die veranderinge wat daar vir blank en swart in die land gekom het na [[demokrasie]] in 1994, veral die stadige maar sekere verval en aftakeling. Die verhale weerspieël die ervarings van mense binne die samehang van hulle bestaan in die land, weergegee met ’n troos, humor en aanvaarding wat sprekend is van ’n indringende waarneming van die dieptes van die menslike siel. Hoewel die verval duidelik uitgewys word, is die verhale nie ’n nostalgiese verlange na die verlede nie, maar eerder ’n oproep om van nuuts af te bou en iets te skep wat die moeite werd is. Kenmerkend van die verhale is die feit dat die verhale nie sluit nie, met die suggestie dat die karakters midde-in ’n stroom is wat hulle meesleur, sonder dat hulle weet waarnatoe en hoe dit gaan eindig. Telkens word die plaaslike gebeure in gewone mense se lewens in samehang met en perspektief tot die groter wêreld geplaas. Die titel van die bundel staan in die teken van hoop en uitreik na die toekoms.<ref>Myburgh, Pieter-Louis. Rapport, 23 Mei 2010</ref><ref>Rousseau, Leon. Beeld, 16 November 2009</ref> ''Verbeel jou dis somer'' is in 2010 op die kortlys vir die toekenning van die W.A. Hofmeyr-prys. ''Die behoue huis'' is ’n persoonlike keur uit al sy kortverhale, uitsluitend die kontreiverhale oor die Klein Karoo. Wium van Zyl skryf ’n insiggewende inleiding vir hierdie bundel.<ref>Crous, Marius. Beeld, 25 April 2011</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 1 Mei 2011</ref> ''Maar wie snoei die rose in die nag?'' bevat twaalf verhale, waarvan sommiges vroeër in ''[[Die Burger]]'' en ''By'' verskyn het, maar nou hersien en verwerk is vir hierdie bundel. Die ruimte wat verken word, is reeds bekend in De Vries se oeuvre, aangesien dit veral fokus op die Karoo-landskap en die mense van hierdie kontrei. Daar is ’n verskeidenheid eerstepersoonvertellers in die bundel, wat suggereer dat daar in iedereen ’n storie skuil. Hierdie metode benadruk ook die meelewing van die verteller met sy kontrei en gemeenskap, met sommige karakters uit vorige bundels wat hier ’n herverskyning maak en hierdie bundel dan ook intertekstueel met ander storiewêrelde verbind. Sommige van die verhale bespiegel dan ook hoor hoe stories ontstaan en vertel van die eienaardige plekke waar stories gevind kan word. Hoewel die verhale hoofsaaklik op die Karoo fokus, is dit nie slegs kontreikuns nie, want die sobere, melancholiese en soms geheimsinnige kom ook aan die bod, terwyl aktuele werklikhede soos armoede en die invloed van politieke verandering nie geïgnoreer word nie.<ref>Van der Westhuizen, Betsie. Rapport, 6 Oktober 2013</ref><ref>Nel, Adéle. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref><ref>Van den Berg, Cilliers.Beeld, 16 September 2013</ref> ==== Versamelbundels ==== De Vries se kortverhale en sketse word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Dekade:'' ''Resente Afrikaanse kortverhale'', ''Halfeeu'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Mosaïek'', ''Borde borde boordevol'', ''Sewe sondes, nee meer'', ''Vuurslag'', ''Op hulle stukke'', ''Wys my waar is Timboektoe'', ''Allegaartjie'', ''Soort soek soort'', ''Steekbaard'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''In ’n neutedop'', ''Trekvoëls'', ''Willekeur'', ''Vertellers 1 en 2'', ''Kort keur'', ''Stad en stedelig'' en ''Heildronk''. Hy publiseer ook in talle letterkundige tydskrifte, insluitende ''Standpunte'', ''Sestiger'' en ''Kol''. In vertaalde vorm word van sy kortverhale opgeneem in versamelbundels soos ''Erzähler der Welt'' (saamgestel deur Peter Sulzr), ''Armed vision'' (Martin Trump), ''A land apart'' (André P. Brink en [[J.M. Coetzee]]) en ''A century of new'' ''South African short stories'' (Michael Chapman). === Ander prosa === ''Kruispad'' is die enigste novelle wat van hom verskyn. Dit is die dagboekverhaal van die getroude plattelandse predikant De la Harpe wat ’n verhouding aanknoop met ’n verwagtende ongehude vrou. Hierdie situasie gee aanleiding tot ’n persoonlike krisis, met ’n botsing tussen sy persoonlike begeertes en die godsdiens, en ’n soeke na selfidentiteit en waarheid. Verder skryf hy ’n aantal reisverhale. ''Die rustelose sjalom'' is ’n verslag oor ’n reis in Israel, waar die titel verwys na die vrede wat daar heers te midde van bedreiging. Die reis is ’n pelgrimstog op die voetspore van Jesus, al begin hy waar Jesus geëindig het. Geslaagd is hier die balans tussen en afwisseling van belewing en feitelike inligting.<ref>Bekker, Pirow. Standpunte. Nuwe reeks 61, Oktober 1965</ref> Reise na die antieke wêrelde (veral Griekeland) word beskryf in ''Afspraak met eergister'' en die Nederlande in ''Joernaal uit ’n gragtehuis''. Hierin teken hy op gevoelvolle wyse verskillende aspekte aan van die stad Amsterdam wat hom tydens ’n verblyf van etlike jare getref het. Uit laasgenoemde neem A.P. Grové ''Eerste woonplek in ’n gekke stad'' op in ''Trekvoëls'', ’n versamelbundel van reissketse. ''Die rustelose sjalom'' en ''Afspraak met eergister'' word in 1967 met die Eugène Marais-prys bekroon, tesame met al sy ander gepubliseerde werke tot op daardie stadium. In ''Die Klein Karoo: ’n legkaart'' word foto’s van Paul Alberts gebundel saam met De Vries se beskrywing van die streek se geskiedkundige en kultuur-historiese kenmerke. Hy gee ook ’n weergawe van opsienbarende gebeurtenisse in die streek, soos moorde.<ref>Brink, André P. Rapport, 19 Februarie 1978</ref> Vir die boek ''Abraham H. de Vries'' in die ''Skrywers in woord en beeld'' reeks skryf hy oor sy lewe, studies en reise en lewer kommentaar oor sy eie werk. Hierdie outobiografiese oorsig is ’n interessante kykie in sy lewe en die invloede daarop. Sy lewensverhaal word in die boek toegelig met foto’s. Oor aspekte van die Afrikaanse kortverhaal skryf hy in ''Kort vertel'' (’n bundeling van sy lesings wat hy in 1996 aan die Universiteit van Amsterdam gelewer het), terwyl hy in ''Kortom'' en ''Kortom 2'' ’n gids bied tot die kortverhale wat hy in ''Die Afrikaanse Kortverhaalboek'' opneem.<ref>Brink, André P. Rapport, 2 Oktober 1983</ref><ref>Van Coller, H.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 24 no. 4, Desember 1984</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 9 Junie 1983</ref> Hy skryf ook die spanningsverhale ''Die swart sirkel'', ''Mense agter glas'' en ''Alibi van ’n verdagte'' onder die skuilnaam Thys van der Vyver. === Samesteller en vertaler === Hy is samesteller van verskeie versamelbundels, onder andere ''Kort keur'',<ref>Pheiffer, Roy. Beeld, 25 Julie 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. Die Transvaler, 27 Augustus 1977</ref> ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' (wat as die prosa ekwivalent van die ''Groot Verseboek'' gereken kan word<ref>Brink, André P. Rapport, 6 April 1986</ref><ref>Hambidge, Joan. Rapport, 13 Februarie 2005</ref><ref>Van Zyl, Anna. Die Burger, 15 Mei 1986</ref><ref>Van Zyl, Wium. Beeld, 26 Mei 1980</ref><ref>Van Zyl, Dorothea. Beeld, 24 April 1978</ref>), ''Eeu'' (honderd jaar van Afrikaanse kortverhale<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 8 September 1996</ref><ref>Pheiffer, Roy. Insig, Desember 1996</ref>), ''Steekbaard'' (Afrikaanse hondestories<ref>Van Zyl, Dorothea. Die Burger, 12 Oktober 1989</ref><ref>Toerien, Barend. Insig, September 1989</ref>), ''Uit die kontreie vandaan'' (streekskuns<ref>Crafford, Albert. Rapport, 6 Augustus 2000</ref><ref>Olivier, Fanie Beeld, 8 Mei 2000</ref>) en ''Alles goed en wel'' (lagstories<ref>Fourie, Elkarien. Beeld, 3 Maart 2008</ref>). ''Die fees van die malles'' is ’n keur uit die humoristiese werk van André P. Brink en ''Van heidebos en Skepper'' ’n keur uit R.K. Belcher se poësie. Hy is redakteur van [[Ingrid Jonker]] se ''Versamelde werke'' en saam met Rouston Gilfillan is hy redakteur van ''Op die wyse van die taal'', ’n huldigingsbundel aan [[Merwe Scholtz]] ten tye van sy 65ste verjaarsdag. Verder vertaal hy verskeie werke in Afrikaans, onder andere Marnix Gijsen se ''Jojakim van Babilon'', Els Stam se ''Die ou sprokieskis'', Nikos Kazantzakis se ''Zorba die Griek'', [[W. Somerset Maugham]] se ''Die vonnis'', Sadegh Hedayat se ''Die blinde uil'' en Adriaan van Dis se ''Palmwyn''. === Poësie === In die vyftigerjare verskyn gedigte van hom in ''[[Rooi Rose]]'', gevolg deur die digbundel ''Proegoed'' in [[1959]]. Hierin bundel hy gedigte soortgelyk in vorm aan dié van [[Boerneef]], waarin hy die wêreld- en lewensverskynsels verwoord aan die hand van die perspektief van primitiewe mense wat in al hierdie dinge die werking van geheimsinnige magte vermoed. Die bundel doen dan ook aan as pikant, met verskeie kultuur- en denkpatrone wat op gemoedelike wyse deurmekaar geweef word. In die bundel maak die Paai-figuur uit Ladismith se wêreld (’n volksdigter van wie sommige rympies hier opgeteken word) die eerste keer sy verskyning. Ongelukkig is die bundel nie vry te spreek van ’n soort fragmentasie nie en word die denkpatrone nie tot ’n geheel saamgevoeg nie, terwyl die individuele gedigte in segging en beeldingskrag selde uitstyg bo ’n idee.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><refname="Antonissen" /> Van sy gedigte word opgeneem in [[Gerrit Komrij]] se bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte''. == Eerbewyse == Sy tuisdorp, Ladismith, ken in 1997 ereburgerskap van die dorp aan hom toe as die eerste persoon wat so vereer word,<ref>Van Zyl Wium. Commendatio by Abraham de Vries se ereburgerskap van Ladismith, 22 Maart 1997.</ref> in erkenning vir die wyse waarop hy die dorp en sy mense in sy skryfwerk aan die breë publiek bekendgestel het. Die Afrikaanse Skrywersvereniging vereer hom in [[2005]] met die Patrick Petersen-toekenning. Wium van Zyl stel in [[2007]] per geleentheid van sy sewentigste verjaarsdag ’n huldigingsbundel vir hom saam onder die titel ''Elke slot ’n weerbegin''.<ref>Du Plooy, Heilna. Beeld, 9 Julie 2007</ref> In [[2009]] vereer die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hom met ’n eeufeesmedalje vir sy baanbrekerswerk in die kunste. Hy ontvang in hierdie jaar ook ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. In [[2012]] word hy by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vir sy lewensbydrae met ’n Afrikaans Onbeperk-prys vereer, met sy verhale wat by die fees deur [[Saartjie Botha]] vir die verhoog verwerk en onder die titel ''Smelt'' opgevoer is. Die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] vereer hom in Oktober [[2013]] met ’n oorkonde vir sy bevordering van Afrikaans by ’n geleentheid wat op Ladismith aangebied is. Die skrywer [[Etienne van Heerden]] behaal sy doktorsgraad aan [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] met ’n studie oor Abraham de Vries se werk en postmodernisme, wat later in ietwat gewysigde vorm gepubliseer word as ''Postmodernisme en prosa''. == Publikasies == Publikasies uit sy pen sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n50-36796/</ref> === Abraham H. de Vries === * ''Hoog teen die heuningkrans'', 1957 * ''Verlore erwe'', 1958 * ''Proegoed'', 1959 * ''Vetkers en neonlig'', 1960 * ''Dubbeldoor'', 1963 * ''Vliegoog'', 1965 * ''Die rustelose sjalom'', 1965 * ''Dorp in die Klein Karoo,'' 1966 * ''Kruispad'', 1966 * ''Afspraak met eergister'', 1966 * ''Joernaal uit ’n gragtehuis'',1968 * ''Twee maal om die son'', 1969 * ''Volmoed se gasie'', 1972 * ''Briekwa'', 1973 * ''Bliksoldate bloei nie'', 1975 * ''Die Klein Karoo: ’n Legkaart'' (saam met Paul Alberts), 1977 * ''Die uur van die idiote'', 1980 * ''Kortom,'' 1983 * ''Soms op ’n reis'' (’n keur deur André P. Brink), 1987 * ''Abraham H. de Vries: Skrywers in woord en beeld'', 1988 * ''Nag van die clown,'' 1989 * ''Kortom 2,'' 1989 * ''’n Plaaswinkel naby oral'', 1994 * ''Skaduwees tussen skaduwees'', 1997 * ''Kort vertel'', 1998 * ''Op die wye oop Karoo'', 2002 * ''Tot verhaal kom'', 2003 * ''Verhale uit ’n koel voorhuis'', 2005 * ''Rooikoos Willemse is soek'', 2006 * ''Onder hoë sterre'', 2006 * ''Verbeel jou dis somer'', 2009 * ''Die behoue huis,'' 2011 * ''Maar wie snoei die rose in die nag?'', 2013 === Samesteller === * ''Kort keur'', 1977 * ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', 1978 * ''Fees van die malles'' – André P. Brink, 1981 * ''Literêre dagboek 1987'', 1987 * ''Steekbaard'', 1995 * ''Eeu'', 1996 * ''Uit die kontreie vandaan'', 2000 * ''Alles goed en wel'', 2007 * ''Van heidebos en Skepper'' – ''R.K. Belcher'', 2008 === Redakteur === * ''Versamelde werke – Ingrid Jonker'', 1975 * ''Op die wyse van die taal'' – huldigingsbundel ter geleentheid van prof. Merwe Scholtz se 65ste verjaardag 8 Julie 1989, 1989 === Vertalings === * ''Die blinde uil'' – Sadegh Hedayat, 1965 * ''Jojakim van Babilon'' – Marnix Gijsen, 1967 * ''Zorba die Griek'' – Nikos Kazantzakis, 1968 * ''Die vonnis'' – W. Somerset Maugham, 1968 * ''Die ou sprokieskis'' – Els Stam, 1969 * ''Palmwyn'' – Adriaan van Dis, 2001 === Thys van der Vyver === * ''Die swart sirkel'', 1961 * ''Mense agter glas'', 1965 * ''Alibi van ’n verdagte,'' 1972 == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Elsiesrivier Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosch, Erna. ''Mosaïek''. Academica Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Jager, Johan. ''Allegaartjie''. De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Op pad Sjina toe,'' in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Du Toit, P.A. ''Abraham H. de Vries (1937-)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. ''Trekvoëls''. Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. ''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Moodie, Anita. ''Abraham H. de Vries'', in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. ''Mosaïek.'' HAUM Kaapstad Vierde druk 1969 * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie. Die verskuilde redakteur: ’n Voorlopige verkenning van die ek-verteller in die ‘Brood’-verhale van Abraham H. de Vries. Standpunte. Nuwe reeks 126, Desember 1976 * Brink, André P. Die jokkie, die idioot en die edelman. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 26 no. 3, Augustus 1988 * Du Toit, P.A. ’n Verkenning van enkele kortverhale uit ‘Kort keur’ deur Abraham H. de Vries. Tydskrif vir Letterkunde Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * Erasmus, Elara. Onreg teenoor De Vries reggestel. Beeld, 16 September 2004 * Ester, Hans. Braam: SA se Simon Carmiggelt. Rapport, 5 Februarie 2012 * Fransman, Willem Jr. Petersen-toekenning aan Braam de Vries. Rapport, 13 November 2005 * Greeff, Rachelle “Die mateloos energieke Abraham” “Rapport” 4 Februarie 2007 * Jacobs, Jaco. SA se 2 gesigte. Plus, 16 Augustus 2003 * Le Roux, André. Skrywer Abraham H. de Vries – die situasie op vyftig. Die Burger, 9 Februarie 1987 * Loots, Sonja. Veteraanverteller De Vries met RAU-prys bekroon. Rapport, 19 September 2004 * Marais, G.F. ’Die matras’ van Abraham H. de Vries. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Pieterse, Henning. Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel deur P.J. du Toit. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Pieterse, Henning. Vyf verhale uit ‘My mense’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Smith, Francois. Braam kom tot verhaal. Plus, 29 Junie 2002 * Van der Merwe, Kirby. Rakke vol stories in Braam se ‘winkel’. Rapport, 9 Junie 2002 * Van der Merwe, Peet. ’n Poging tot ’n interpretasie van ‘Jy moet jou by kry voor die kanon skiet’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Van der Merwe, Peet. ’Vlieë soek nie’ as programteks vir ‘Vliegoog’. Standpunte. Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998 * Van Zyl, Wium .Eer aan meesterskrywer van kort- én kontreiverhale gepas. Beeld, 9 Februarie 2012 === Internet === * Aucamp, Hennie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/11/04/KA/3/willemAucampstelvraeaanDeVries0931.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064630/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/11/04/KA/3/willemAucampstelvraeaanDeVries0931.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2013/10/30/SK/11/skdevries.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Burger, Willie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/07/17/KA/07/01.html * Erasmus, Elfra Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/09/16/KA/03/03.html * Greeff, Rachelle Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/02/02/RU/5/DEVRIES.html * Keyser, Gawie Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/04/29/17/5.html * Pople, Laetitia: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/01/25/SK/14/AfrikaansOnbeperk.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Pople, Laetitia Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/02/09/SK/10/AbrahamdeVries.html * Van der Merwe, Kirby Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/06/9/17/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Zyl, Wium Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/02/10/VB/8/adevries.html * Onderhoud deur André P Brink op [[LitNet]]: http://www.litnet.co.za/absa-ketting-andr-p-brink-gesels-met-abraham-h-de-vries/ * Onderhoud deur Marius Crouws op LitNet: http://www.oulitnet.co.za/mond/crous_de_vries.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213113322/http://www.oulitnet.co.za/mond/crous_de_vries.asp |date=13 Februarie 2012 }} * Onderhoud deur Herman Wasserman op LitNet: http://www.oulitnet.co.za/mond/gesprek.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907011027/http://www.oulitnet.co.za/mond/gesprek.asp |date= 7 September 2014 }} === Ongepubliseerde dokumente === * Van der Merwe, Willem Petrus. ''Aspekte van die kortkuns van Abraham H. de Vries''. M.A.-verhandeling Universiteit van Pretoria Junie 1983 == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="esaach">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=De_Vries,_Abraham_H(ermanus){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="mm">{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bekroonde-skrywer-abraham-de-vries-sterf/ |title=Bekroonde Skrywer Abraham de Vries Sterf |date=24 Augustus 2024 |lang=af }}</ref> <ref name="tsa">{{Cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/news/tributes-pour-in-for-beloved-afrikaans-writer-abraham-h-de-vries/ |title=Tributes pour in for beloved Afrikaans writer Abraham H. de Vries |date=24 Augustus 2024 |lang=en }}</ref> }} {{Sestigers|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Vries, Abraham H.}} [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 2vlcbwd1dli8ql2l2dk6ejalsa70q3y 0 33114 2923305 2917193 2026-08-09T19:13:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923305 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2011.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Nieu-Seeland}} | datums = 9 September – 23 Oktober | nasies = 20 (92 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{FRAru}} | derdeplek = {{AUSru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 1477294 | drieë = 262 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Morné Steyn]] (62)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/stats/players?metric=points&event=1023 |title=Rugby World Cup 2011: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] (6 drieë elk)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/stats/players?metric=tries&event=1023 |title=Rugby World Cup 2011: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2011''' ([[Engels]]: ''2011 Rugby World Cup''; [[Maori (taal)|Maori]]: ''Ipu o te Ao Whutupōro 2011'') is van 9 September tot 23 Oktober 2011 in [[Nieu-Seeland]] beslis. Dit was die sewende [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR; nou Wêreldrugby) aangebied word en die vierde in die [[Suidelike Halfrond]]. Nieu-Seeland het saam met [[Australië]] die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] gehuisves. Nieu-Seeland se bod om die toernooi aan te bied is in 2005 bo Japan en Suid-Afrika s’n verkies. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003 en 2007 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2011 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2007-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Rusland het vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem. Tydens die Rugbywêreldbeker 2011 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in [[Engeland]] en [[Wallis]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2011 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika, Engeland en Frankryk as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/814304-2011-rugby-world-cup-predictions |title=2011 Rugby World Cup Predictions |publisher=Bleacher Report |author=Aidan Mackie |date=22 Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2010/nov/05/contenders-2011-rugby-world-cup |title=How are the contenders shaping up for the 2011 Rugby World Cup? |publisher=[[The Guardian]] |author=Shaun Edwards |date=5 November 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die gasheer Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] teen Frankryk met 8–7 gewen en sodoende sy tweede wêreldtitel ná [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ingepalm. Dit is die derde keer wat die gasheer die rugbywêreldbekertoernooi kon wen, ná Nieu-Seeland in 1987 en Suid-Afrika in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]]. Daarbenewens het Nieu-Seeland die eerste rugbyland geword wat die rugbywêreldbekertitel vir beide mans en vroue op dieselfde tydstip gehou het, nadat die [[Black Ferns|vrouespan]] die [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010-wêreldbekertoernooi]] kon wen. Edenpark het die eerste rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die 1987-toernooi – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/newzealand/rugby/ground/16155.html |title=Eden Park |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Australië het in die derde en Wallis in die vierde plek geëindig. Interessant genoeg het in die laaste vier wedstryde – die bronseindstryd en die eindstryd – dieselfde vier lande verskyn as tydens die erste Rugbywêreldbeker 1987, wat ook in Nieu-Seeland beslis is. Die verdedigende kampioen Suid-Afrika is in die kwarteindrondte deur Australië met 11–9 uitgeskakel. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die toernooi was die grootste sportgebeurtenis wat in dié tyd in Nieu-Seeland aangebied is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/business/christchurch-loses-all-rwc-games/PQN7SI6ZWP5R6MER436HDVXVPA/?c_id=3&objectid=10712838 |title=Christchurch loses all RWC games |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=16 Maart 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> groter as die Rugbywêreldbeker 1987, [[Statebondspele]] 1990, [[Krieketwêreldbeker 1992]], [[America's Cup]] 2003 en die toer van die [[Britse en Ierse Leeus]] na Nieu-Seeland in 2005.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/RWC2011/index.php |title=Rugby World Cup 2011 |publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade |date=26 September 2011 |accessdate=10 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130210062455/http://www.mfat.govt.nz/RWC2011/index.php |archive-date=10 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die organiseerders het 95&nbsp;000 oorsese besoekers verwag wat na Nieu-Seeland vir die aangeleentheid sou reis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/business/here-come-the-cup-fans/PIVME272J2DLE3AXK4VEUWPJSM/?c_id=3&objectid=10746238 |title=Here come the Cup fans |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Owen Hembry |date=19 Augustus 2011 |accessdate=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926135334/https://www.nzherald.co.nz/business/here-come-the-cup-fans/PIVME272J2DLE3AXK4VEUWPJSM/?c_id=3&objectid=10746238 |archive-date=26 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rbnz.govt.nz/-/media/e6d0ae877fef48a582ecdd3821c51099.ashx?sc_lang=en |title=No.1 The macroeconomic impact of the Rugby World Cup |publisher=Reserwebank van Nieu-Seeland |author=Adam Richardson |date=Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná die toernooi is beraam dat sowat 133&nbsp;200 toeriste Nieu-Seeland ten einde van die 2011-toernooi besoek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mbie.govt.nz/dmsdocument/2757-rugby-world-cup-2011-a-tourism-perspective-pdf |title=New Zealand’s 2011 Rugby World Cup: A Tourism Perspective |publisher=Nieu-Seelandse Ministerie van Sake, Innovasie en Indiensneming |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met sowat 3,9 miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2011 een van die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar amper 1,5 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 30&nbsp;777 toeskouers gelok het;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2011/ |title=2011 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> die wedstryde het ’n bywoning van 87% gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/260185025_Rugby_World_Cup_2011_Sport_Mega-events_between_the_Global_and_the_Local |title=Rugby World Cup 2011: Sport Mega-events between the Global and the Local |publisher=researchgate |author=Steve J Jackson |date=September 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wedstryde het op 9 September 2011 begin en is oor sewe weke geskeduleer. Die eindstryd het op Sondag, 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland plaasgevind. Dié dag is gekies omdat dit op ’n lang naweek in Nieu-Seeland geval het (24 Oktober is [[werkersdag]] in Nieu-Seeland).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.co.nz/index.cfm?layout=displayNews&newsArticle=6419 |title=Final date for RWC 2011 revealed |publisher=[[All Blacks]] |date=24 Julie 2007 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930005939/http://www.allblacks.co.nz/index.cfm?layout=displayNews&newsArticle=6419 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is ’n 10-ure verskil in tyd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, gevolglik is al die wedstryde vroegoggend in Suid-Afrika gebeeldsend. Die Rugbywêreldbeker 2011 was in dié tyd die toernooi met die minste geelkaarte sedert die instelling van die 10-minuut-tydstraf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/countries/argentina/cards-like-christmas-world-cups-red-and-yellow-records/ |title=Cards like Christmas: World Cup’s red and yellow records |publisher=Rugby365 |author=Antoinette Muller |date=14 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc11 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2011]] [[Lêer:NZ Rugby World Cup.jpg|duimnael|Vlae in die strate van Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011. Van links na regs: Die [[vlag van Skotland]], ’n swart vlag met die [[silwervaring]] (kenteken van die [[All Blacks|Nieu-Seelandse nasionale span]]), die [[vlag van Australië]] en die vlag van die [[Ierse nasionale rugbyspan]]]] Die wêreldbeheerliggaam Internasionale Rugbyraad het tot op 31 Januarie 2005 vir botte van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2011 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. Die tenderdokument vir die 2005-aansoekproses moes teen 13 Mei 2005 ingedien word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4225249.stm |title=Trio target 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Februarie 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Drie lande het aangebied om die Rugbywêreldbeker 2011 te huisves: Nieu-Seeland, Japan en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/international/4535303.stm |title=Three bids for 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=13 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland het saam met Australië die eerste Rugbywêreldbeker 1987 aangebied en is oorspronklik saam met Australië as medegasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] aangewys, maar ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR het tot gevolg gehad dat Nieu-Seeland van sy gasheerregte ontneem en Australië as alleenlike gasheer aangewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar Nieu-Seeland se aandringing op die wysiging van die bepalings rakende stadionadvertensies was onaanvaarbaar vir die IRR.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie het die bod in 2005 saam met die Nieu-Seelandse regering ingedien en onder andere beklemtoon dat Nieu-Seeland een van die min lande wêreldwyd is waar rugby die hoofsport is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-launches-bid-rugby-world-cup-2011 |title=New Zealand launches bid for rugby world cup 2011 |publisher=Nieu-Seelandse regering |author=Trevor Mallard |date=12 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland se bod vir 2011 het planne ingesluit om Edenpark en ander stadions uit te brei en sodoende die kommersiële lewensvatbaarheid van die toernooi te verhoog. Vir Edenpark se opknapping is ook fasiliteite beplan vir ’n moontlike toekomstige [[Statebondspele]]bod deur Auckland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/world-cup-bid-hinges-on-eden-park-upgrade/NGWDOEVMXZCLFCYVMHPB5VBCBA/ |title=World Cup bid hinges on Eden Park upgrade |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Helen Tunnah |date=11 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan wou die eerste Asiatiese land en daarmee buite die “tradisionele tuiste” van rugby word om ’n rugbywêreldbekertoernooi aan te bied. Al die vorige rugbywêreldbekertoernooie is afwisselend in lande van óf die destydse [[Die Rugbykampioenskap|Drienasiesreeks]] (nou die Rugbykampioenskap) of die [[Sesnasies-toernooi|Sesnasiestoernooi]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/arid-10037767.html |title=Japan bid to host 2011 World Cup |publisher=Irish Examiner |author=Andrew Baldock |date=23 September 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan het al oor die nodige [[infrastruktuur]] beskik, nadat dié land saam met [[Suid-Korea]] as gashere van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002]] opgetree het. In sy bod het die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] ook op Japan se ervaring as gasheer van groot toernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1964]], [[Olimpiese Winterspele 1972]] en [[Olimpiese Winterspele 1998]] verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/japan-launches-world-cup-bid/W6GF5WUKUAAGRSGDOQYYO6MVZA/ |title=Japan launches World Cup bid |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=David Llewellyn |date=17 Oktober 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Internasionale Rugbyraad was egter van mening dat Japan nie volle stadions sou kon waarborg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4447330.stm |title=Japan frustrated by 2011 decision |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan het later wel die [[Rugbywêreldbeker 2019]] aangebied en kon met ’n 99% bywoning spog, die hoogste in die rugbywêreldbekergeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/572269/rwc-2019-delivers-record-economic-social-and-sporting-outcomes-for-japan |title=RWC 2019 delivers record economic, social and sporting outcomes for Japan |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gehuisves en voor sy bodindiening die [[Krieketwêreldbeker 2003]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-04-18/south-africa-confirm-bid-for-2011-world-cup/1838514 |title=South Africa confirm bid for 2011 World Cup |publisher=[[ABC]] |date=18 April 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Suid-Afrikaanse bod vir 2011, gelei deur die voormalige Springbokkaptein [[Francois Pienaar]], het ’n sterk ondersteuning deur die nasionale regering geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-06-18-dumb-dutchman-to-lead-sas-rugby-world-cup-bid/ |title=‘Dumb Dutchman’ to lead SA’s Rugby World Cup bid |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=18 Junie 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Intussen is die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] aan Suid-Afrika toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3722015.stm |title=South Africa eyes Cup bid |publisher=[[BBC]] |date=17 Mei 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n parlementêre komitee op 19 Januarie 2005 het die [[South African Rugby Union]] hulle voorneme aangekondig om stadions van die sokktertoernooi ook tydens die rugbytoernooi een jaar later te gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/4750/ |title=SARFU on 2011 World Cup Bid: briefing |publisher=Parlementêre Moniteringsgroep |date=19 Januarie 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens die IRR-raadsvergadering op 17 November 2005 in [[Dublin]] is die Rugbywêreldbeker 2011 ná die IRR-inspeksies van elke gasheerland van die botte gedurende Junie en Julie 2005 aan Nieu-Seeland toegeken, bo Japan en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4433818.stm |title=New Zealand handed 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/an-anatomy-of-the-world-cup-vote/OGKFMRJZ55KSHWTJAL2GPWNUFU/ |title=An anatomy of the World Cup vote |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Gregor Paul |date=19 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee het dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika en die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië die derde rugbywêreldbekertoernooi geword wat geheel en al in een land aangebied is. Daarbenewens het Nieu-Seeland in terme van bevolking die kleinste land in dié tyd geword wat ’n rugbywêreldbekertoernooi aangebied het. Die koste vir die aanbieding van die toernooi het sowat 310 miljoen [[Nieu-Seelandse dollar|NZD]] beloop. Die inkomste is op sowat 280 miljoen NZD beraam, met die Nieu-Seelandse regering en die Nieu-Seelandse rugbybeheerliggaam wat die tekort vergoed het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10459608 |title=World Cup 2011 tickets won't come cheap |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=24 Augustus 2007 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date= 2 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180502141110/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10459608 |url-status=dead }}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Die IRR het dit aanvanklik oorweeg om die aantal spanne op 16 nasionale spanne (en daarmee 32 wedstryde) te reduseer, soos dit in 1995 laas die geval was. Die hoofrede was om ’n wanverhouding tussen die spanne met professionele en amateurspelers, waarvan party nie hulle spelers kon betaal nie, te vermy. Die wêreldbeheerliggaam wou ná die [[Rugbywêreldbeker 2007]] oor dié kwessie vergader en het ’n deeglike hersiening van die toernooi aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/mar/07/rugbyunion.sixnations20071 |title=World Cup may be cut to 16 teams to avoid mismatches |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=7 Maart 2007 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In November 2008 is eindelik op 20 deelnemende spanne besluit. Die IRR se verteenwoordigers het agtergekom, dat baie van die spanne wat tydens die 2007-toernooi aanvanklik as “aanvullers” beskou is, die grootste entoesiasme onder die toeskouers ontketen het en dat baie wedstryde nie so eensydig was as wat dit eers gevrees is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2021307.html |title=Twenty teams to compete at Rugby World 2011 |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Desember 2008 |accessdate=26 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100726075822/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2021307.html |archive-date=26 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die drie beste spanne in elke groep van die Rugbywêreldbeker 2007 – Argentinië, Australië, Engeland, Fidji, Frankryk, Ierland, Italië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika, Tonga en Wallis – het almal regstreeks gekwalifiseer terwyl die res van die spanne moes kwalifiseer tydens ’n reeks kompetisies wat regoor die wêreld gehou is. Sewe van die twintig posisies wat in die toernooi beskikbaar was, is gevul deur streekskwalifiseerders, terwyl die oorblywende posisie deur heruitdunning gevul is. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6644163.stm |title=Qualifying changes for 2011 RWC |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 92 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/qualifying/news/newsid=2041183.html#the+road+rugby+world+cup+2011 |title=The road to Rugby World Cup 2011 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=31 Desember 2010 |accessdate=30 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830160335/http://www.rwc2011.irb.com/qualifying/news/newsid=2041183.html#the+road+rugby+world+cup+2011 |archive-date=30 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2009 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 47–30 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.eurosport.com/rugby/canada-qualify-for-rwc_sto1999965/story.shtml |title=Canada qualify for RWC |publisher=Eurosport |date=12 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een week later is [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] bevestig as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/samoa-put-100-points-on-png |title=Samoa put 100 points on PNG |publisher=Planet Rugby |date=12 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in November gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 54–28 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8372808.stm |title=Eagles claim 2011 World Cup berth |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vierde agtereenvolgende rugbyêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] oor twee seksies geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008–09 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Maart 2010 het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2008%2F10 |title=European Nations Cup 2008/10 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/3728239/Japan-seals-2011-Rugby-World-Cup-spot |title=Japan seals 2011 Rugby World Cup spot |publisher=Stuff |date=22 Mei 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span Uruguay met ’n algehele telling van 60–33 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2011 |title=Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Rusland, wat [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2007. [[Lêer:World Map 2011 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 92 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2011 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2007-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{NZLru}} |'''Gasheer''' |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{AUSru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |C |- |{{ENGru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |B |- |{{FIJru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{FRAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{IRLru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |C |- |{{ITAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{SCOru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{TGAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{WALru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |D |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |A |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{ROMru}} |Uitspeelwenner |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{RUSru}} |Europa 2 |Eerste | – |Debuut |C |- |{{SAMru}} |Oseanië 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |D |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |} == Stadions == [[Lêer:Lancaster Park aerial July 2011.jpg|duimnael|’n Lugfoto van Lancasterpark in Christchurch ná die 2011-aardbewing]] Die 13 stadions vir die Rugbywêreldbeker 2011 is op 12 Maart 2009 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2029942.html |title=RWC 2011 fixtures and pool venues announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=12 Maart 2009 |accessdate=13 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313092218/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2029942.html |archive-date=13 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van die stadions is met die oog op dié toernooi ten einde van meer kapasiteit opgeknap. Die regering het dit oorweeg om ’n wet goed te keur om die toestemmingsproses te omseil om toe te laat dat van die stadions se herontwikkeling betyds voltooi sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/deadline-fears-for-stadium/X4P5YEK3L2PEQ7JFJTZSJ3AUIA/?c_id=1&objectid=10547881&pnum=0 |title=Deadline fears for stadium |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Patrick Gower |date=12 Desember 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Agt wedstryde is in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] aangebied, vier elk in [[Dunedin]] en [[North Shore City]], drie elk in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Invercargill]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], [[Nieu-Plymouth]] en [[Rotorua]], asook twee elk in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]], [[Palmerston North]] en [[Whangarei]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/england-countries/world-cup-changes-confirmed-9816 |title=World Cup changes confirmed |publisher=Rugby World |author=Lesleigh Mudaly |date=30 Maart 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As gevolg van skade aan die [[Rugby League Park|Christchurchstadion]] en die ander fasiliteite in [[Christchurch]], die land se tweede grootste stad, ná die aardbewings in Februarie 2011, het die verantwoordelike minister Murray McCully op 16 Maart die wedstryde se verskuiwing aangekondig. Die twee kwarteindwedstryde is na Auckland verskuif, terwyl die vyf groepwedstryde na ander stede verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/rugby-world-cup/rwc-press-release-christchurch-matches-4066086 |title=RWC press release on Christchurch matches |publisher=Television New Zealand |date=16 Maart 2011 |accessdate=19 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319203134/https://www.tvnz.co.nz/rugby-world-cup/rwc-press-release-christchurch-matches-4066086 |archive-date=19 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 10 November 2006 het die Nieu-Seelandse regering planne vir die “Stadion Nieu-Seeland” in Auckland bekend gemaak. Volgens dié voorstel sou die nuwe stadion met 60&nbsp;000 sitplekke aan die waterfront gebou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/700m-waterfront-stadium-is-governments-first-choice-audio/KU5NANZ2FFPTRXQW67ZKSHG4GM/ |title=$700m waterfront stadium is Government's first choice &#91;+audio&#93; |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Bernard Orsman |date=3 November 2006 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná protes deur die bevolking en ’n gebrek aan ondersteuning deur die Aucklandse Streekraad is die voorstel ten gunste van [[Edenparkstadion|Edenpark]] se opknapping geskrap. Die herontwikkeling van Edenpark se suidelike en suidwestelike pawiljoens was gedurende 2010 klaar. Edenpark met ’n kapasiteit van 60&nbsp;000 het die eindstryd, die bronseindstryd die twee halfeindstryde, twee kwarteindstryde en vyf groepwedstryde gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/its-eden-park-says-disappointed-mallard/ATKNMCKBPWSRLRIYCFUB2IWYZQ/?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die bouwerk aan Dunedin se [[Forsyth Barr-stadion]] (tydens die toernooi bekend as Otagostadion) was 'n bron van kommer aangesien dié projek in ’n nou tydraamwerk beplan is. Volgens ’n vorderingsverslag in April 2010 sou die projek betyds klaar wees voor die rugbywêreldbekertoernooi, hoewel daar ’n gemiddelde risiko was met sekere belangrike en potensieel skadelike bekommernisse.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.dunedin.govt.nz/__data/assets/minutes_agenda/0006/110886/ma_fsc_r_stakeholders_2010_04_26.pdf |title=STADIUM STAKEHOLDERS GROUP REPORT", Athol Stephens, Dunedin City Council, Acting Chief Executive |publisher=Dunedin Stadsraad |date=26 April 2010 |accessdate=15 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100515033626/http://www.dunedin.govt.nz/__data/assets/minutes_agenda/0006/110886/ma_fsc_r_stakeholders_2010_04_26.pdf |archive-date=15 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As die projek nie betyds voltooi sou gewees het nie, sou organiseerders op Carisbrook as die rugsteunopsie teruggekeer het. Op 6 Augustus 2011 is die Forsyth Barr-stadion amptelik geopen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/stadium-opened-amid-celebrations |title=Stadium opened amid celebrations |publisher=Otago Daily Times Online |author=David Loughrey |date=6 Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens is Dunedin se nuwe Forsyth Barr-stadion in Augustus 2011 voltooi en pleks van Carisbrook gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/carisbrook-track-cup-games |title=Carisbrook 'on track' for cup games |publisher=Otago Daily Times |author=Mark Price |date=4 Maart 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! [[Auckland]], [[Noordeiland]] ! [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Noordeiland]] ! [[Dunedin]], [[Suideiland]] ! [[Auckland]], Noordeiland |- | [[Edenparkstadion|Edenpark]] | [[Westpacstadion|Westpac]] | [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] (voorheen [[Carisbrook]]) | [[North Harbour-stadion|North Harbour]] |- | <small>{{Koördinate|36|52|30|S|174|44|41|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Edenparkstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|41|16|23|S|174|47|9|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Westpacstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|45|52|9|S|170|31|28|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Otagostadion}}</small> | <small>{{Koördinate|36|43|37|S|174|42|6|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=North Harbour-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''60&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''40&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Eden Park cropped.jpg|150px]] | [[Lêer:Westpac Trust stadium viewed from Wadestown.jpg|150px]] | [[Lêer:Dunedin Forsyth Barr Stadium.JPG|150px]] | [[Lêer:North Harbour Stadium East Side.jpg|150px]] |- ! [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], Noordeiland ! rowspan=10 colspan=2| {{Location map+ |Nieu-Seeland |float=center |width=400 |caption= |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-35.732222 |long=174.328889 |label=[[Okarapark]] | position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-36.726944 |long=174.701667 |label=[[North Harbour-stadion|North Harbour]]|position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-36.875 |long=174.744722 |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]]|position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-37.781111 |long=175.268333 |label=[[Waikatostadion|Waikato]]|position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-38.155833 |long=176.224167 |label=[[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua]]|position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-39.070278 |long=174.065 |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-39.501944 |long=176.912778 |label=[[McLeanpark]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-40.356667 |long=175.601111 |label=[[Arena Manawatu]]}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-41.273056 |long=174.785833 |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-41.266944 |long=173.283056 |label=[[Trafalgarpark]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-45.869914 |long=170.525042 |label=[[Forsyth Barr-stadion|Otago]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-46.416944 |long=168.362778 |label=[[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] |position=top}} }} ! [[Rotorua]], Noordeiland |- | [[Waikatostadion]] | [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] |- | <small>{{Koördinate|37|46|52|S|175|16|6|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Waikatostadion}}</small> | <small>{{Koördinate|38|9|21|S|176|13|27|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Rotorua Int’l Stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Hamilton 03.jpg|150px]] | [[Lêer:Rotorua looking south from Mt Ngongotaha.JPG|150px]] |- ! [[Nieu-Plymouth]], Noordeiland ! [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Suideiland |- | [[Yarrowstadion]] | [[Trafalgarpark]] |- | <small>{{Koördinate|39|4|13|S|174|3|54|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Yarrowstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|41|16|1|S|173|16|59|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Trafalgarpark}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''18&nbsp;000''' |- | [[Lêer:YarrowStadium20101002.jpg|150px]] | [[Lêer:Trafalgar Park.jpg|150px]] |- ! [[Invercargill]], Suideiland ! [[Whangarei]], Noordeiland ! [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]], Noordeiland ! [[Palmerston North]], Noordeiland |- | [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] | [[Okarapark]] | [[McLeanpark]] | [[Arena Manawatu]] |- | <small>{{Koördinate|46|25|1|S|168|21|46|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Rugby Park-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|35|43|56|S|174|19|44|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Okarapark}}</small> | <small>{{Koördinate|39|30|7|S|176|54|46|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=McLeanpark}}</small> | <small>{{Koördinate|40|21|24|S|175|36|4|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Arena Manawatu}}</small> |- | Kapasiteit: '''17&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''15&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''15&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Rugby Park Invercargill.jpg|150px]] | [[Lêer:Whangarei view from parahki.JPG|150px]] | [[Lêer:Napier and bay.jpg|150px]] | [[Lêer:Fmgstadium.JPG|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Waka Coming Into The Viaduct Basin.jpg|duimnael|’n Tradisionele [[Maori's|Māori]]-''waka'' word as deel van die vieringe rondom die Rugbywêreldbeker 2011 in die [[Auckland]]se Viaduct-hawe geroei]] Die Rugbywêreldbeker 2011 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 9 September 2011 afgeskop op Edenpark met die openingswedstryd tussen die gasheer Nieu-Seeland en Tonga. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 23 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Frankryk, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2011 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />1 ! scope=col |So<br />2 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 9 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />3 ! scope=col |Di<br />4 ! scope=col |Wo<br />5 ! scope=col |Do<br />6 ! scope=col |Vr<br />7 ! scope=col |Sa<br />8 ! scope=col |So<br />9 ! scope=col |Ma<br />10 ! scope=col |Di<br />11 ! scope=col |Wo<br />12 ! scope=col |Do<br />13 ! scope=col |Vr<br />14 ! scope=col |Sa<br />15 ! scope=col |So<br />16 ! scope=col |Ma<br />17 ! scope=col |Di<br />18 ! scope=col |Wo<br />19 ! scope=col |Do<br />20 ! scope=col |Vr<br />21 ! scope=col |Sa<br />22 ! scope=col |So<br />23 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tower Bridge from Shad Thames.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2011 het op 1 Desember 2008 by die [[Londen]]se Tower Bridge plaasgevind]] [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Stede in Nieu-Seeland waar wedstryde plaasvind het]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003 en 2007 gebruik is. Die regstreekse kwalifiseerders se plasing was vir die eerste keer gebaseer op hulle posisie op die IRR-ranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |title=IRB World Rankings used for RWC 2011 draw |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=25 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225140834/http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |archive-date=25 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aan die vier beste spanne van die Rugbywêreldbeker 2007 (Suid-Afrika, Engeland, Argentinië en Frankryk) is dus nie topgroepplekke toegeken nie, maar “die ranglys is nou baie goed gevestig en gee ons ’n geloofwaardige en bondige manier om spanne vir die trekking van die Rugbywêreldbekergroep te plaas”, het die destydse Rugbywêreldbeker Bpk-voorsitter Syd Millar gemeen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7258823.stm |title=Rankings to determine RWC pools |publisher=[[BBC]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting is op 1 Desember 2008, gedurende die kwalifisering, by die [[Londen]]se Tower Bridge gehou en was gebaseer op die IRR-ranglys op dié dag,<ref name="rank">{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rankings/archive/date=2008-12-01/histranking.html |title=IRB World Rankings at 1 December 2008 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=25 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125093200/http://www.irb.com/rankings/archive/date=2008-12-01/histranking.html |archive-date=25 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2008 eindjaarrugbytoetsreeks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |title=IRB World Rankings used for RWC 2011 draw |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226082701/http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid%3D2022353.html |archive-date=26 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2007 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2008:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2008/12/01/rugby-world-cup-draw-live/ |title=Rugby World Cup Draw Live |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die twee oorblywende groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Amerikas 1, Europa 1, Europa 2, Oseanië 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Amerikas 2, Asië 1 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027905.html |title=Top three RWC Draw bands confirmed |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 November 2008 |accessdate=1 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201171533/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027905.html |archive-date=1 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{ARGru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(5)</small> * {{ENGru}} <small>(6)</small> * {{FRAru}} <small>(7)</small> * {{IRLru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{SCOru}} <small>(9)</small> * {{FIJru}} <small>(10)</small> * {{ITAru}} <small>(11)</small> * {{TGAru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Europa 2 ({{RUSru}}) * Oseanië 1 ({{SAMru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{ROMru}}) }} |} Die volledige groepe en plekke vir die toernooi is op 12 Maart 2009 aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/pools/index.html |title=RWC 2011 pools and match schedule |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316024344/http://www.rugbyworldcup.com/home/pools/index.html |archive-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die loting op 1 Desember 2008 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027914.html |title=Rugby World Cup 2011 pools announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Desember 2008 |accessdate=4 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204105801/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027914.html |archive-date=4 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (drie beste spanne van elke groep in [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]]).</ref><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2007 is Nieu-Seeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{JPNru}}<br /> | {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{ROMru}}<br /> | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{RUSru}}<br /> {{USAru}}<br /> | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<br /> {{NAMru}}<br /> |} === Groepfase === [[Lêer:Ballon cdm.JPG|duimnael|''Virtuo'', die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2011]] [[Lêer:Maori trumpeter 2011 RWC.jpg|duimnael|upright|[[Maori's|Maori]]danser voor die wedstryd tussen Suid-Afrika en Fidji]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003 en 2007 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2007 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/home/tournamentrules/index.html |title=Tournament Rules |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009050731/http://www.rwc2011.irb.com/home/tournamentrules/index.html |archive-date=9 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van die IRR gehad het (soos gepubliseer op 3 Oktober 2011) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2011-effek op 2015-kwalifisering === Soos tydens die Rugbywêreldbeker 2007 het die drie beste spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2015 in Engeland en Wallis gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Ierland, Italië, Nieu-Seeland, Samoa, Skotland, Suid-Afrika, Tonga en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Auckland 21.jpg|duimnael|Amptelike 2011 Rugbywêreldbeker-winkel in Auckland]] [[Lêer:Airbus A380 (Emirates) (6109360891).jpg|duimnael|’n [[Emirates]] [[Airbus A380|A380-800]] adverteer vir die Rugbywêreldbeker 2011]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2011 is in drie fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is in April 2010 vrygestel toe die wêreldwye publiek die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette vir die groepfase, kwarteindrondte en die bronseindstryd aan te skaf. Aan die einde van 2010 is individuelle kaartjies vir alle wedstryde behalwe die halfeindrondte en die eindstryd vrygestel. Die oorblywende kaartjies is tydens die derde fase vrygestel: dié kaartjies was individuele kaartjies na die halfeindrondte en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.stuff.co.nz/files/rugby-world-cup-ticket-prices.pdf |title=Rugby World Cup 2011 Ticket Prices Information Pack |publisher=Stuff |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Aan die begin van Julie 2011 is daar aangekondig dat daar reeds 900&nbsp;000 van die 1,35 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/new-zealand-countries/rwc-2011-ticket-sales-hit-nz200m-mark-13369 |title=RWC 2011 ticket sales hit £100m mark |publisher=Rugby World |date=1 Julie 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 1,6 miljoen kaartjies verkoop, minder as die 2007-toernooi se 2,25 miljoen en die 2015-toernooi se 2,42 miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Emirates]], [[Mastercard]] en [[Heineken]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com:80/partners/index.html |title=Worldwide Partners |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=29 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629081109/http://www.rugbyworldcup.com:80/partners/index.html |archive-date=29 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Virtuo''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003) en ''Synergie''-balle (2007) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Russell McVeagh]], [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[KPMG]], [[Coca-Cola]], [[Dole Bpk|Dole]] en [[TAG Heuer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/suppliers/index.html |title=Tournament Suppliers |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023171836/http://www.rwc2011.irb.com/suppliers/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van tien skeidsregters en elf lynregters is vir die groepfase ingespan. Vir die uitkloprondte het die tien skeidsregters as skeidsregters, lynregters en televisieskeidsregters opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/training/matchofficialpnl/02/04/22/99/2042299_pdf.pdf |title=RWC 2011 Selection |publisher=[[Wêreldrugby]] |format=PDF |date=8 April 2011 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101113956/http://www.irb.com/mm/document/training/matchofficialpnl/02/04/22/99/2042299_pdf.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Dave Pearson <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Alain Rolland <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jonathan Kaplan]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Bryce Lawrence <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Steve Walsh <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Australië}} Matt Goddard <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Stuart Terheege <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Simon McDowell <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Carlo Damasco <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Giulio De Santis <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Vinny Munro <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Shaun Veldsman]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Tim Hayes <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 30 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 22 Augustus 2011 aan die Internasionale Rugbyraad voorgelê word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=520:initial-rwc-squad-named&catid=1:latest-news |title=Initial RWC squad named |publisher=[[Japannese Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719162249/http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=520:initial-rwc-squad-named&catid=1:latest-news |archive-date=19 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2015 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:New Zealand vs Canada 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Wedstryd van 2 Oktober, Nieu-Seeland verslaan Kanada met 79–15]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (4).jpg|duimnael|Wedstryd van 17 September, Suid-Afrika verslaan Fidji met 49–3]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{NZLru}} |4||4||0||0||240||49||+191||34||4||'''20''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FRAru}} |4||2||0||2||124||96||+28||12||3||'''11''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{TGAru}} |4||2||0||2||80||98||–18||7||1||'''9''' |- |style="text-align:left;"|{{CANru}} |4||1||1||2||82||168||–86||9||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |4||0||1||3||69||184||–115||8||0||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 41–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10920 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Israel Dagg]] (2), [[Richard Kahui]] (2), [[Jerome Kaino]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (3), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Sona Taumalolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;214 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Richard Kahui]] (NZL) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 47–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10923 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Julien Pierre]], [[François Trinh-Duc]], [[Vincent Clerc]], [[Lionel Nallet]], [[Pascal Papé]], [[Morgan Parra]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dimitri Yachvili]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvili]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[James Arlidge]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[James Arlidge]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Arlidge]] (3) | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 28&nbsp;569 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[James Arlidge]] (JPN) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 17:00 (NZDT) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 20–25 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10929 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Siale Piutau]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Kurt Morath]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jebb Sinclair]], [[Aaron Carpenter]], [[Phil Mackenzie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James Pritchard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[James Pritchard]] (2) | stadion = [[Okarapark]], [[Whangarei]] | bywoning = 17&nbsp;174 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Kleeberger]] (Kan) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2011 | tyd = 20:00 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 83–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10932 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Conrad Smith]], [[Richard Kahui]] (2), [[Jerome Kaino]], [[Keven Mealamu]], [[Andrew Ellis]], [[Colin Slade]], [[Sonny Bill Williams]] (2), [[Isaia Toeava]], [[Andrew Hore]], [[Ma’a Nonu]], [[Adam Thomson]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Colin Slade]] (9) | wegpunte = '''Drie:''' [[Hirotoki Onozawa]]<br />'''Doelskop:''' [[Murray Williams]] | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 30&nbsp;484 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Ma’a Nonu]] (NZL) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 46–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10938 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Vincent Clerc]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Morgan Parra]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[François Trinh-Duc]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Ryan Smith (rugbyspeler)|Ryan Smith]]<br />'''Doelskop:''' [[James Pritchard]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Pritchard]] (2)<br />'''Skepdoele:''' [[Ander Monro]] (2) | stadion = [[McLeanpark]], [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Vincent Clerc]] (Fra) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 31–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10947 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Viliami Ma’afu]], [[Tukulua Lokotui]], [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Kurt Morath]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Halani Aulika]] {{Geelkaart|61|71}}, [[Tukulua Lokotui]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kensuke Hatakeyama]], [[Michael Leitch]], [[Alisi Tupuailai]]<br />'''Strafdoel:''' [[Shaun Webb]]<br />'''Kaart:''' [[James Arlidge]] {{Geelkaart|31|41}} | stadion = [[Okarapark]], [[Whangarei]] | bywoning = 17&nbsp;364 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leitch]] (JPN) | notas = <span style="color:red">Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2011/09/21/sport/rugby-tonga-japan |title=Tonga win ends Japan’s Rugby World Cup hopes |publisher=[[CNN]] |date=21 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 37–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10951 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Thomson]], [[Cory Jane]], [[Israel Dagg]] (2), [[Sonny Bill Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Maxime Mermoz]], [[François Trinh-Duc]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dimitri Yachvili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dimitri Yachvili]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;856 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Israel Dagg]] (NZL) | notas = [[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/all-blacks-richie-grabs-100th-test-cap-and-thanks-mum/F3QYM6M75EOPRYKNF2ROWLSGSE/ |title=All Blacks: Richie grabs 100th test cap and thanks mum |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Nicholas Jones |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2011 | tyd = 17:00 (NZST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 23–23 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10956 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Phil Mackenzie]], [[Ander Monro]]<br />'''Doelskop:''' [[James Pritchard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ander Monro]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Shota Horie]], [[Kosuke Endo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James Arlidge]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[James Arlidge]] (3) | stadion = [[McLeanpark]], [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | bywoning = 14&nbsp;335 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sione Vatuvei]] (JPN) | notas = Dit is die derde rugbywêreldbekerwedstryd wat gelykop geëindig het en ná die 2007-toernooi die tweede tussen dié twee spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829809 |title=Rugby World Cup 2011 Pool A: Canada 23–23 Japan |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 14–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11221 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Vincent Clerc]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Fabrice Estebanez]] {{Geelkaart|65|75}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Sukanaivalu Hufanga]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (4)<br />'''Kaart:''' [[Suka Hufanga]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[McLeanpark]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 32&nbsp;763 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Sione Kalamafoni]] (TGA) | notas = Tonga sorg vir die tweede verrassing deur Frankryk met ’n telling van 19–14 te klop.''<ref name="FRAvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14830039 |title=Rugby World Cup 2011 Pool A: France 14–19 Tonga |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="FRAvTGA" /> * ''Met hierdie nederlaag word Frankryk die eerste span wat ondanks twee nederlae die uitklopfase kon haal.''<ref name="FRAvTGA" /> * <span style="color:red">''Tonga en Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="FRAvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 79–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Zac Guildford]] (4), [[Victor Vito]] (2), [[Israel Dagg]], [[Mils Muliaina]], [[Jimmy Cowan]], [[Jerome Kaino]] (2), [[Sonny Bill Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Colin Slade]] (4), [[Piri Weepu]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Colin Slade]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Conor Trainor]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Ander Monro]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ander Monro]] | stadion = [[Westpacstadion|Westpac]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 37&nbsp;665 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Jerome Kaino]] (NZL) | notas = [[Zac Guildford]] (NZL) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.<ref name="Driekuns" /> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Wedstryd van 10 September, Engeland verslaan Argentinië met 13–9]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ENGru}} |4||4||0||0||137||34||+103||18||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||90||40||+50||10||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||2||0||2||73||59||+14||4||3||'''11''' |- |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||1||0||3||48||90||–42||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||0||0||4||44||169||–125||3||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 13:00 (NZDT) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 34–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10921 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mike Blair]], [[Joe Ansbro]], [[Simon Danielli]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Chris Paterson]]<br />'''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihaita Lazăr]], [[Daniel Carpo]]<br />'''Doelskop:''' [[Ionuţ Dimofte]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dănuţ Dumbravă]] (2), [[Ionuţ Dimofte]] (2) | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 12&nbsp;592 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Marius Tincu]] (Rom) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 9–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10924 Verslag] | weg = {{ENGru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]], [[Martín Rodríguez]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Youngs]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonny Wilkinson]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonny Wilkinson]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Dan Cole]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 30&nbsp;700 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Juan Martín Fernández Lobbe]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10930 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Parks]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Parks]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2) | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 10&nbsp;267 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Kelly Brown]] (Sko) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 43–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10933 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Santiago Fernández]], [[Juan Manuel Leguizamón]], [[Juan Figallo]], [[Lucas González Amorosino]], [[Juan José Imhoff]], [[Genaro Fessia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Martín Rodríguez]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Martín Rodríguez]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Ionel Cazan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ionuţ Dimofte]]<br />'''Kaart:''' [[Mihai Lazăr]] {{Geelkaart|54|64}} | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 12&nbsp;605 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Lucas González Amorosino]] (Arg) | notas = <span style="color:red">Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 41–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10937 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Shontayne Hape]] (2), [[Delon Armitage]], [[Manu Tuilagi]], [[Chris Ashton]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Toby Flood]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Toby Flood]]<br />'''Kaart:''' [[Dylan Hartley]] {{Geelkaart|40|50}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Dimitri Basilaia]]<br />'''Doelskop:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]] | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 20&nbsp;117 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mamoeka Gorgodse]] (Geo) | notas = [[Joe Simpson]] (Eng) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 67–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10950 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mark Cueto]] (3), [[Chris Ashton]] (3), [[Ben Youngs]], [[Ben Foden]], [[Manu Tuilagi]], [[Tom Croft]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonny Wilkinson]] (3), [[Toby Flood]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Dănuţ Dumbravă]] | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 25&nbsp;687 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mark Cueto]] (Eng) | notas = [[Mark Cueto]] en [[Chris Ashton]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 13–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10954 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Lucas Gonzalez Amorosino]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Contepomi]]<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]], [[Ruaridh Jackson]]<br />'''Skepdoele:''' [[Ruaridh Jackson]], [[Dan Parks]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 26&nbsp;937 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Ruaridh Jackson]] (Sko) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 25–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11218 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Mamoeka Gorgodse]]<br />'''Doelskop:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (5), [[Malkhas Oerjoekasjwili]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dănuț Dumbravă]] (2), [[Florin Vlaicu]] | stadion = [[Arena Manawatu]], [[Palmerston North]] | bywoning = 13&nbsp;228 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mamoeka Gorgodse]] (Geo) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 16–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11222 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Chris Ashton]]<br />'''Doelskop:''' [[Toby Flood]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonny Wilkinson]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]] (2), [[Dan Parks]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Parks]] | stadion = [[Edenparkstadion]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;213 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Parks]] (Sko) | notas = <span style="color:green">Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15124512 |title=Rugby World Cup 2011: England 16–12 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 13:00 (NZST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 25–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11223 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan José Imhoff]], [[Felipe Contepomi]], [[Agustin Gosio]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Felipe Contepomi]], [[Marcelo Bosch]]<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Lasja Khmaladse]]<br />'''Doelskop:''' [[Malkhas Oerjoekasjwili]] | stadion = [[Arena Manawatu]], [[Palmerston North]] | bywoning = 13&nbsp;754 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Juan Manuel Leguizamón]] (Arg) | notas = [[Agustin Gosio]] en [[Tomas Vallejos Cinalli]] (albei Arg) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15086286 |title=Rugby World Cup 2011: Argentina 25–7 Georgia |publisher=[[BBC]] |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref name="ARGvSCO" /> * ''Skotland versuim vir die eerste keer die uitklopfase van ’n rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/1002/285448-rwc_argentina_georgia/ |title=Argentina 25–7 Georgia |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Wedstryd van 23 September, Australië verslaan die Verenigde State met 67–5]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||135||34||+101||15||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{AUSru}} |4||3||0||1||173||48||+125||25||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||92||95||–3||13||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||1||0||3||38||122||–84||4||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{RUSru}} |4||0||0||4||57||196||–139||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 32–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10925 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Alexander]], [[Adam Ashley-Cooper]], [[James O’Connor]], [[Digby Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James O’Connor]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Quade Cooper]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Mirco Bergamasco]] (2) | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 25&nbsp;731 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[James Horwill]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 22–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10926 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Rory Best]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]], [[Ronan O’Gara]]<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Paul Emerick]]<br />'''Doelskop:''' [[Valenese Malifa]]<br />'''Strafdoel:''' [[James Paterson]] | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 20&nbsp;823 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Paul O’Connell]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 15 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{RUSru-r}} | telling = 6–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10931 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Joeri Koesjnarew]], [[Konstantin Rachkof]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Mike Petri]]<br />'''Doelskop:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Strafdoele:''' [[Chris Wyles]] (2) | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 13&nbsp;931 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mike MacDonald]] (VSA) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/sep/15/rugby-world-cup-russia-usa-live |title=Rugby World Cup 2011: Russia v USA - as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Scott Murray |date=15 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was ook Rusland se eerste rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/sep/15/russia-usa-rugby-world-cup |title=USA survive brave challenge from Russia in Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=15 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Byrnes]] (Rus) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 6–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10935 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ronan O’Gara]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Jonathan Sexton]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;678 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Cian Healy]] (Irl) | notas = Ierland sorg vir die eerste verrassing deur Australië met ’n telling van 15–6 te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14811966 |title=Rugby World Cup 2011: Australia 6–15 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=17 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 53–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10939 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sergio Parisse]], [[Giulio Toniolatti]] (2), [[Tommaso Benvenuti]] (2), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Edoardo Gori]], [[Luke McLean]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Riccardo Bocchino]] (4)<br />'''Kaart:''' [[Fabio Ongaro]] {{Geelkaart|33|43}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Aleksander Janjoesjkin]], [[Wladimir Ostroesjko]], [[Aleksej Makowetski]]<br />'''Doelskop:''' [[Konstantin Rachkof]] | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 12&nbsp;415 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Wiktor Gresef]] (Rus) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * ''Dit is Italië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/rugby-2011/85738/captain-leads-italy-victory-over-russia |title=Captain leads Italy victory over Russia |publisher=Radio New Zealand |date=20 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Rusland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 67–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10949 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rob Horne]], [[Rocky Elsom]], [[Kurtley Beale]], [[Anthony Fainga’a]] (2), [[Drew Mitchell]], [[Pat McCabe]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3), [[Radike Samo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (2), [[Berrick Barnes]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[JJ Gagiano]]<br />'''Kaart:''' [[Blaine Scully]] {{Geelkaart|75|80+}} | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 33&nbsp;824 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:red">''Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 62–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10953 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Fergus McFadden]], [[Sean O’Brien]], [[Isaac Boss]], [[Keith Earls]] (2), [[Andrew Trimble]], [[Rob Kearney]], [[Shane Jennings]], [[Tony Buckley]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ronan O’Gara]] (6), [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ronan O’Gara]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Wasilij Artemjef]], [[Denis Simplikewitsj]]<br />'''Doelskop:''' [[Konstantin Rachkof]]<br />'''Kaart:''' [[Konstantin Rachkof]] {{Geelkaart|8|18}} | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 25&nbsp;661 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ronan O’Gara]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * ''[[Denis Simplikewitsj]] (Rus) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:green">''Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/ireland-book-spot-quarters-russia-rout |title=Ireland book spot in quarters with Russia rout |publisher=Otago Daily Times |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 27–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11217 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sergio Parisse]], [[Luciano Orquera]], [[Martin Castrogiovanni]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Mirco Bergamasco]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Mirco Bergamasco]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Strafdoel:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Stanfill]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 14&nbsp;997 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Martin Castrogiovanni]] (Ita) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 68–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11220 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Berrick Barnes]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Ben McCalman]], [[David Pocock]] (2), [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]], [[Adam Ashley-Cooper]], [[Salesi Ma’afu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James O’Connor]] (9) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Wladimir Ostroesjko]], [[Denis Simplikewitsj]], [[Konstantin Rachkof]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Konstantin Rachkof]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Konstantin Rachkof]] | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 16&nbsp;307 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Wiktor Gresef]] (Rus) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829971 |title=Rugby World Cup 2011 Pool C: Australia 68-22 Russia |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 36–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11226 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brian O’Driscoll]], [[Keith Earls]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Ronan O’Gara]] (2), [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ronan O’Gara]] (4), [[Jonathan Sexton]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Mirco Bergamasco]] (2) | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 28&nbsp;027 | skeidsregter = Jonathan Kaplan ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sean O’Brien]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/1002/285521-rwc_ireland_italy_live/ |title=As It Happened: Ireland 36-6 Italy |publisher=Raidió Teilifís Éireann |author=Brendan Cole |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/02/ireland-italy-rugby-world-cup-live |title=Ireland v Italy – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Evan Fanning |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep D ==== [[Lêer:South Africa vs Samoa 2011 RWC (4).jpg|duimnael|Wedstryd van 30 September, Suid-Afrika verslaan Samoa met 13–5]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||4||0||0||166||24||+142||21||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{WALru}} |4||3||0||1||180||34||+146||23||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||2||0||2||91||49||+42||10||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{FIJru}} |4||1||0||3||59||167||–108||7||1||'''5''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||44||266||–222||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 49–25 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10922 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]] (4), [[Leone Nakarawa]], [[Napolioni Nalaga]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Seremaia Bai]] (5)<br />'''Strafdoele:''' [[Seremaia Bai]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Heinz Koll]], [[Chrysander Botha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Skepdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 10&nbsp;100 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Vereniki Goneva]] (Fij) | notas = [[Danie Dames]] en [[Raoul Larson]] (albei Nam) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Vereniki Goneva]] (Fij) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.''<ref name="Driekuns" /> * ''Dit is Namibië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalnews.ca/news/153094/winger-vereniki-goneva-scores-4-tries-as-fiji-beats-tough-namibia-49-25-in-world-cup/ |title=Winger Vereniki Goneva scores 4 tries as Fiji beats tough Namibia 49-25 in World Cup |publisher=Global News |author=Foster Niumata |date=9 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (Nam) teken ná [[Jannie de Beer]] (RSA) se vyf skepdoele teen Engeland tydens die 1999-toernooi die naasmeeste skepdoele (3) deur ’n enkele speler in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan en sluit daarmee by [[Jonny Wilkinson]] (Eng) teen Frankryk tydens die 2003-toernooi en [[Juan Martín Hernández]] (Arg) teen Ierland tydens die 2007-toernooi aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/most_drop_goals_match.html?id=17;type=trophy |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Most individual drop goals in a match |publisher=ESPNscrum |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130753/http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/most_drop_goals_match.html?id=17;type=trophy |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-george-ford-rockets-over-three-drop-goals-in-world-cup-opener |title=WATCH: George Ford rockets over THREE drop goals in World Cup opener |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 17–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10927 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[François Steyn]], [[Francois Hougaard]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Taulupe Faletau]]<br />'''Doelskop:''' [[James Hook]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]] (3) | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 28&nbsp;498 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sam Warburton]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 14:30 (NZDT) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 49–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/10928 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kahn Fotuali’i]], [[Alesana Tuilagi]] (3), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]] (2), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (2), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Kaart:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] {{Geelkaart|40|50}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Danie van Wyk]], [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Kaart:''' [[Rohan Kitshoff]] {{Geelkaart|66|76}} | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 12&nbsp;752 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[George Stowers]] (Sam) | notas = [[Henk Franken]] (Nam) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Alesana Tuilagi]] (Sam) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 49–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/10934 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gurthrö Steenkamp]], [[Jaque Fourie]], [[François Steyn]], [[Morné Steyn]], [[Tendai Mtawarira]], [[Danie Rossouw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (5)<br />'''Strafdoele:''' [[François Steyn]], [[Morné Steyn]] (2) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Seremaia Bai]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 33&nbsp;262 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Danie Rossouw]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 17–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10936 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Shane Williams]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]] (2), [[Rhys Priestland]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Anthony Perenise]]<br />'''Doelskop:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Strafdoel:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 30&nbsp;804 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Alun Wyn Jones]] (Wal) | notas = [[Jeremy Su’a]] (Sam) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''Dit is Wallis se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Samoa.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10936/report.html |title=Wales survive Samoa scare |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2011 |accessdate=23 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110923201531/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10936/report.html |archive-date=23 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2011 | tyd = 20:00 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 87–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10948 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gio Aplon]] (2), [[Bryan Habana]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Jaque Fourie]], [[François Steyn]], [[Morné Steyn]], [[Juan de Jongh]] (2), [[Francois Hougaard]] (2), [[Danie Rossouw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (6), [[Ruan Pienaar]] (6)<br />'''Strafdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 26&nbsp;839 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Willem Alberts]] (RSA) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref name="nam">{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2011/09/22/sport/south-africa-namibia-rugby |title=South Africa overpower Namibia in 12-try romp at World Cup |publisher=[[CNN]] |date=23 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="RSAvNAM">{{af}} {{cite web |url=http://afrikaans.news24.com/RugbyWereldBeker/Bokke-slag-Namibie-20110922 |title=Rugby-wêreldbeker Bokke slag Namibië |publisher=[[Nuus24]] |date=22 September 2011 |accessdate=24 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924124657/http://afrikaans.news24.com/RugbyWereldBeker/Bokke-slag-Namibie-20110922 |archive-date=24 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Bryan Habana]] word die eerste Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat sy 39ste toetsdrie druk.''<ref name="RSAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="nam" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 7–27 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10952 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Netani Talei]]<br />'''Doelskop:''' [[Waisea Luveniyali]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kahn Fotuali’i]], [[George Stowers]]<br />'''Doelskop:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Tusi Pisi]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;327 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (Sam) | notas = <span style="color:red">Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14823860 |title=Rugby World Cup 2011: Fiji 7-27 Samoa |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 81–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10955 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Scott Williams]] (3), [[Aled Brew]], [[Taulupe Faletau]], [[Gethin Jenkins]], [[George North]] (2), [[Jonathan Davies]], [[Lloyd Williams]], [[Lee Byrne]], [[Alun Wyn Jones]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] (6), [[Rhys Priestland]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Heinz Koll]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Kaart:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 14&nbsp;710 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Ken Owens]] (Wal) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Scott Williams]] (Wal) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''[[George North]] (Wal) word op 19 jaar en 166 dae die jongste speler in dié tyd wat ’n drie in ’n rugbywêreldbekerwedstryd kon druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/youngest_tryscorer.html?id=17;type=trophy |title=Youngest tryscorer |publisher=ESPNscrum |accessdate=2 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702185859/http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/youngest_tryscorer.html?id=17;type=trophy |archive-date=2 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Dit is Wallis se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10955/report.html |title=Coach's rocket sparks record Welsh win |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 September 2011 |accessdate=2 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002000331/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10955/report.html |archive-date=2 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Namibië staan met 266 punte en 46 drieë die meeste deur enige span in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi af.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/tonga-romania-rugby-world-cup-15c4d0089cd7536a2164cc259b809944 |title=Tonga ends Rugby World Cup with win against Romania |publisher=AP News |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 13–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11219 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskop:''' [[Morné Steyn]]<br />'''Strafdoele:''' [[François Steyn]], [[Morné Steyn]]<br />'''Kaart:''' [[John Smit]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[George Stowers]]<br />'''Kaart:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] {{Rooikaart|0|70}} | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 29&nbsp;734 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (Sam) ontvang in die 70ste minuut ’n rooikaart ná ’n stryery met die Springbok [[Heinrich Brüssow]].''<ref name="RSAvSAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829924 |title=Rugby World Cup 2011 Pool D: South Africa 13–5 Samoa |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=30 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="RSAvSAM" /> * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="RSAvSAM" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 66–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11225 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jamie Roberts]] (2), [[Scott Williams]], [[George North]], [[Sam Warburton]], [[Lloyd Burns]], [[Leigh Halfpenny]], [[Lloyd Williams]], [[Jonathan Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (5), [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Rhys Priestland]] | wegpunte = | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 28&nbsp;476 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[George North]] (Wal) | notas = Dit is Fidji se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="WALvFIJ">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D11225/report.html |title=Wales overpower misfiring Fiji |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2011 |accessdate=4 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004130839/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D11225/report.html |archive-date=4 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * <span style="color:green">''Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref name="WALvFIJ" /> }} === Uitklopfase === [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL McCaw with Ellis Cup.jpg|duimnael|Die All Blacks nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Vieringe in Nieu-Seeland]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Finale | RD1-header01 = 8 Oktober – Wellington | RD1-team01 = {{IRLru}} | RD1-score01 = 10 | RD1-team02 = '''{{WALru}}''' | RD1-score02 = '''22''' | RD1-header02 = 8 Oktober – Auckland | RD1-team03 = {{ENGru}} | RD1-score03 = 12 | RD1-team04 = '''{{FRAru}}''' | RD1-score04 = '''19''' | RD1-header03 = 9 Oktober – Wellington | RD1-team05 = {{RSAru}} | RD1-score05 = 9 | RD1-team06 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score06 = '''11''' | RD1-header04 = 9 Oktober – Auckland | RD1-team07 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score07 = '''33''' | RD1-team08 = {{ARGru}} | RD1-score08 = 10 | RD2-header01 = 15 Oktober – Auckland | RD2-team01 = {{WALru}} | RD2-score01 = 8 | RD2-team02 = '''{{FRAru}}''' | RD2-score02 = '''9''' | RD2-header02 = 16 Oktober – Auckland | RD2-team03 = {{AUSru}} | RD2-score03 = 6 | RD2-team04 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score04 = '''20''' | RD3-header01 = 23 Oktober – Auckland | RD3-team01 = {{FRAru}} | RD3-score01 = 7 | RD3-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score02 = '''8''' | RD3-header02 = 21 Oktober – Auckland | RD3-team03 = {{WALru}} | RD3-score03 = 18 | RD3-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD3-score04 = '''21''' }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 10–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11227 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Ronan O’Gara]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ronan O’Gara]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Shane Williams]], [[Mike Phillips]], [[Jonathan Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Prietsland]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Leigh Palfpenny]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 35&nbsp;787 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Phillips]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 12–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11228 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Foden]], [[Mark Cueto]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vincent Clerc]], [[Maxime Medard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvilli]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Francois Trihn-Duc]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 49&nbsp;105 | skeidsregter = [[Steve Walsh]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Imanol Harinordoquy]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 9–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11229 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Morné Steyn]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = '''Drie:''' [[James Horwill]]<br />'''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2) | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 34&nbsp;914 | skeidsregter = [[Bryce Lawrence]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 33–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11230 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kieran Read]], [[Brad Thorn]]<br />'''Doelskop:''' [[Aaron Cruden]]<br />'''Strafdoele:''' [[Piri Weepu]] (7) | wegpunte = '''Drie:''' [[Julio Cabello]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Contepomi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Marcelo Bosch]]<br />'''Kaarte:''' [[Nicolas Vergallo]] {{Geelkaart|58|68}} | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 57&nbsp;912 | skeidsregter = [[Nigel Owens]] ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Piri Weepu]] (NZL) | notas = [[Mils Muliaina]] word ná [[Richie McCaw]] die tweede Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-muliainas-celebration-cut-out/NQS3F2CFX3IDP5HEPOTNS3FYPE/?c_id=522&objectid=10758019 |title=All Blacks: Muliaina's celebration cut out |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Harper |date=10 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 8–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11231 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Michael Phillips]]<br />'''Strafdoel:''' [[James Hook]]<br />'''Kaart:''' [[Sam Warburton]] {{Rooikaart|0|19}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Morgan Parra]] (3) | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;629 | skeidsregter = [[Alail Rolland]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Julien Bonnaire]] (Fra) | notas = [[Sam Warburton]] (Wal) ontvang in die 19de minuut ’n rooikaart omdat hy ’n wipplank begaan het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9616363.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales v France as it happened |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=15 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Frankryk die derde span wat drie eindstryde haal, nadat hulle in die 1987- en 1999-eindstryde verskyn het. }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 20–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11232 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Ma’a Nonu]]<br />'''Strafdoele:''' [[Piri Weepu]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Aaron Cruden]]<br />'''Kaart:''' [[Sonny Bill Williams]] {{Geelkaart|76|80+}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[James O’Connor]]<br />'''Skepdoel:''' [[Quade Cooper]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;087 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Jane]] (NZL) | notas = Ná Australië in 2003, Engeland in 2007 en Frankryk een dag vroeër word Nieu-Seeland die vierde span wat drie eindstryde haal, nadat hulle in die 1987- en 1995-eindstryde verskyn het. }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 21 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 18–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11234 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Shane Williams]], [[Leigh Halfpenny]]<br />'''Doelskop:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]], [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Berrick Barnes]], [[Ben McCalman]]<br />'''Doelskop:''' [[James O’Connor]]<br />'''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Berrick Barnes]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 53&nbsp;013 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Berrick Barnes]] (Aus) | notas = [[Nathan Sharpe]] word die vyfde Australiese rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theaustralian.com.au/sport/rugby-union/lock-nathan-sharpe-to-play-100th-test-for-wallabies-in-world-cup-play-off/news-story/3025aff26f4068bc616973e349887a32 |title=Lock Nathan Sharpe to play 100th Test for Wallabies, in World Cup play-off |publisher=The Australian |author=Wayne Smith |date=19 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 8–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11235 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Tony Woodcock]]<br />'''Strafdoel:''' [[Stephen Donald]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Thierry Dusautoir]]<br />'''Doelskop:''' [[Francois Trihn-Duc]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 61&nbsp;079 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Thierry Dusautoir]] (Fra) | notas = [[Jean-Marc Doussain]] (Fra) het sy toetsdebuut gemaak, waarmee hy die eerste rugbyspeler word wat tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd debuteer.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/jwc/news/newsid=2060448.html#first+juniors+rwc+2011 |title=First for Juniors at RWC 2011 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Oktober 2011 |accessdate=3 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103235555/http://www.irb.com/jwc/news/newsid=2060448.html#first+juniors+rwc+2011 |archive-date=3 November 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Frankryk en Nieu-Seeland word die tweede paartjie van spanne – ná Engeland en Australië (in 1991 en 2003) – wat in twee rugbywêreldbekereindstryde ten mekaar te staan kom, nadat hulle ook die 1987-eindstryd beslis het – interessant genoeg op dieselfde stadion.'' * ''Ná die 2007-bronseindstryd en -eindstryd was dit die derde keer tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi wat twee spanne mekaar herontmoet nadat hulle voorheen in die groepfase ook teen mekaar gespeel het.'' * ''Die 15 aangetekende punte is die minste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''Die punteverskil is ook die minste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''Frankryk word die eerste span wat drie eindstryde verloor het.'' * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2011 sonder ’n verlore wedstryd.'' * ''Nieu-Seeland word die eerste rugbyland wat die rugbywêreldbekertitel vir beide mans en vroue op dieselfde tydstip hou, nadat die [[Black Ferns|vrouespan]] die [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010-titel]] kon wen.'' * ''Hulle word ook die derde gasheer wat ’n rugbywêreldbekertoernooi tuis kon wen. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2011 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2011.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623083915/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2011 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2011: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || A || 7 || 7 || 0 || 0 || 301 || 40 || 25 || 15 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || A || 7 || 4 || 0 || 3 || 159 || 16 || 11 || 17 || 2 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || C || 7 || 5 || 0 || 2 || 211 || 28 || 19 || 9 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || D || 7 || 4 || 0 || 3 || 228 || 29 || 22 || 13 || 0 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 175 || 21 || 20 || 9 || 1 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || B || 5 || 4 || 0 || 1 || 149 || 20 || 14 || 6 || 1 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 145 || 16 || 13 || 12 || 1 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 100 || 11 || 9 || 9 || 0 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 92 || 13 || 6 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 91 || 10 || 7 || 8 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 80 || 7 || 6 || 11 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 73 || 4 || 1 || 13 || 4 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || A || 4 || 1 || 1 || 2 || 82 || 9 || 5 || 7 || 2 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 59 || 7 || 6 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 48 || 3 || 3 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 38 || 4 || 3 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || A || 4 || 0 || 1 || 3 || 69 || 8 || 4 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{RUSru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 57 || 8 || 4 || 2 || 1 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 44 || 3 || 1 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 44 || 5 || 2 || 2 || 3 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2245 || 262 || 181 || 171 || 20 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Morné Steyn]] | 62 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[James O’Connor]] | 52 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Tonga}} [[Kurt Morath]] | 45 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Ronan O’Gara]] | 44 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Piri Weepu]] | 41 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Dimitri Yachvili]] | 39 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Morgan Parra]] | 37 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Colin Slade]] | 36 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[James Arlidge]] | 34 |- |rowspan="2"| 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] |rowspan="2"| 30 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]] |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- |rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]] |rowspan="2"| 6 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] |- |rowspan="3"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="3"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Israel Dagg]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Keith Earls]] |- |rowspan="7"| 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Mark Cueto]] |rowspan="7"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Fidji}} [[Vereniki Goneva]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Zac Guildford]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Richard Kahui]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jerome Kaino]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Scott Williams]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Sonny Bill Williams]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2011]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} * {{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2011 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2011}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2011-rugby-world-cup/rugby/series/86293.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2011 Rugby World Cup Standings – 2011] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2011}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2011}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2011]] [[Kategorie:Sport in 2011]] bguzyz2343tamdi15zy0qq26ng5koaa 0 36160 2923231 2851386 2026-08-09T12:40:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923231 wikitext text/x-wiki {{Mediese vrywaringsnota|datum=Desember 2013}} {{Kombi-beeld|Paracetamol-skeletal.svg|Paracetamol-from-xtal-3D-vdW.png| |align=right |width = 250px |caption1= |caption2=<br /><big><center>'''Parasetamol'''</center></big><br /><br /> <center>'''Chemiese data'''</center><br /> Formule: C₈H₉NO₂<br /> Molekulêre massa: 151.169 g/mol<br /><br /> <center>'''Fisiese data'''</center> Digtheid: 1.263 g/cm³<br /> Smeltpunt: 169&nbsp;°C }} '''Parasetamol''' (ekwivalent aan '''asetaminofeen''' in die VSA) is 'n gewilde pynstiller en koorswerende middel. Die middel is afkomstig van koolteer en, anders as fenasetien, 'n outydse pynstiller wat parasetamol as metaboliet gebruik het, is dit nie kankerwekkend nie. Inteendeel: oor die algemeen verdra die menslike liggaam parasetamol goed en word baie van die newe-effekte van [[aspirien]] nie aangetref nie. Dit is oor die toonbank verkrygbaar en word dikwels gebruik vir die afwering van [[koors]], hoofpyn en ander klein pyne en skete. Dit word ook saam met ander nie-steroïede anti-inflammatoriese middels (soos [[ibuprofeen]]) of opioïediese pynstillers gebruik om ernstiger pyn te behandel.<ref>''Control of Pain in Patients with Cancer'' Sign Guidelines '''40''' Section 6 [http://www.sign.ac.uk/guidelines/fulltext/44/section6.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170759/http://www.sign.ac.uk/guidelines/fulltext/44/section6.html |date= 3 Maart 2016 }}.</ref> Parasetamol is ook 'n hoofbestanddeel in verskeie geneesmiddels vir [[verkoue]] en griep. Indien slegs die voorgeskrewe dosis geneem word, is parasetamol oor die algemeen veilig om te gebruik, maar 'n akute oordosis kan moontlik lewensgevaarlike lewerskade veroorsaak; in seldsame individue kan 'n normale dosis dieselfde gevolg hê. Parasetamolvergiftiging is die vernaamste oorsaak van akute lewerversaking in die Westerse wêreld en is verantwoordelik vir 'n groot deel van die totale dwelmoordosisse in die [[Verenigde Koninkryk]], die [[Verenigde State]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]].<ref name="DalyMJA">{{cite journal |author=Daly FF, Fountain JS, Murray L, Graudins A, Buckley NA |title=Guidelines for the management of paracetamol poisoning in Australia and New Zealand—explanation and elaboration. A consensus statement from clinical toxicologists consulting to the Australasian poisons information centres |journal=Med. J. Aust. |volume=188 |issue=5 |pages=296–301 |year=2008 |pmid=18312195 |doi= |url=http://www.mja.com.au/public/issues/188_05_030308/dal10916_fm.html |access-date= 8 Januarie 2009 |archive-date=23 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723234129/http://www.mja.com.au/public/issues/188_05_030308/dal10916_fm.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |author=Khashab M, Tector AJ, Kwo PY |title=Epidemiology of acute liver failure |journal=Curr Gastroenterol Rep |volume=9 |issue=1 |pages=66–73 |year=2007 |pmid=17335680 |doi= |url=}}</ref><ref name=Hawkins>{{cite journal |author=Hawkins LC, Edwards JN, Dargan PI |title=Impact of restricting paracetamol pack sizes on paracetamol poisoning in the United Kingdom: a review of the literature |journal=Drug Saf |volume=30 |issue=6 |pages=465–79 |year=2007 |pmid=17536874 |doi= |url=}}</ref><ref name=Larson /> 'n Studie in 2008 het ook aangedui dat die inname van parasetamol deur babas moontlik tot 'n verhoogde risiko vir die latere ontwikkeling van asma lei.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/health-news/paracetamol-given-to-babies-is-linked-to-global-rise-in-asthma-935408.html |title=Paracetamol given to babies is linked to global rise in asthma |last=Laurance |first=Jeremy |date=19 September 2008 |publisher=[[The Independent]] |access-date=19 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221052951/http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/health-news/paracetamol-given-to-babies-is-linked-to-global-rise-in-asthma-935408.html |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal|author=Beasley, Richard; Clayton, Tadd; Crane, Julian; von Mutius, Erika; Lai, Christopher; Montefort, Stephen; Stewart, Alistair|year=2008|title=Association between paracetamol use in infancy and childhood, and risk of asthma, rhinoconjunctivitis, and eczema in children aged 6–7 years: analysis from Phase Three of the ISAAC programme.|journal=[[The Lancet]]|volume=372|pages=1039–1048|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140673608614452/abstract|accessdate=2008-09-19}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7623230.stm |title=Baby paracetamol asthma concern |date=19 September 2008 |publisher=[[BBC News]] |access-date=19 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909010949/http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7623230.stm |archive-date=9 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == In antieke en middeleeuse tye was bekende koorswerende middels gevind in chemiese samestellings in die bas van die wit wilgerboom (die samestellings vorm 'n chemiese familie bekend as salisien, wat tot die ontwikkeling van [[aspirien]] gelei het) asook die samestellings verkrygbaar van kinabas.<!--dis Afrikaans – kyk in jou HAT--><ref name="white_willow">Gormley, James J. "[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FKA/is_n3_v58/ai_18169209 White willow bark is a gentle, effective pain-reliever]." ''Better Nutrition.'' March, 1996. Besoek op 17 Augustus 2007.</ref> Kinabas is ook gebruik vir die onttrekking van die anti-[[malaria]]middel, kinien. Kinien het ook 'n koorswerende uitwerking. Daar is in die tweede helfte van die 19de eeu pogings aangewend om salisien en salisielsuur te suiwer en te isoleer. Die Bayer-chemikus Felix Hoffmann het uiteindelik in 1897 daarin geslaag, alhoewel die Franse chemikus Charles Frédéric Gerhardt reeds 40 jaar vroeër ook geslaagde eksperimente hiermee uitgevoer het, maar dit opsy gestoot het as tydrowend en onprakties. Die potensiële genesing van die middel was egter reeds bekend, siende dat dit reeds duisende jare deur ander kulture gebruik is, onder andere die [[Indiane]] van Noord-Amerika en die [[Khoikhoi]] van Suid-Afrika.<ref>{{cite web | title = The Aspirin story | publisher = Did You Know? | accessdate = 29 Desember 2006 | url = http://www.didyouknow.cd/aspirin.htm }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die [[kinaboom]] het teen die 1880's 'n seldsame boom begin word en mense het begin soek na alternatiewe. Twee alternatiewe koorswerende middels is in hierdie tydperk ontwikkel: asetanilied in 1886 en fenasetien in 1887. Harmon Northrop Morse het parasetamol vir die eerste keer in 1878 gesintetiseer deur die reduksie van 4-nitrofenol (C₆H₅NO₃) met [[tin]] in suiwer [[asynsuur]].<ref>{{cite journal | title = Ueber eine neue Darstellungsmethode der Acetylamidophenole | pages = 232–233 | author = H. N. Morse | year = 1878 | doi = 10.1002/cber.18780110151 | journal = Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft | volume = 11 | issue = 1}}</ref> Dit sou egter nog 'n verdere 15 jaar duur voor parasetamol in mediese behandelinge gebruik is. Parasetamol is in 1893 in die urine ontdek van individue wat fenasetien ingeneem het en dit is gekonsentreer om 'n wit, kristalagtige verbinding te vorm wat 'n bitter smaak gehad het. Dit is ook in 1899 ontdek dat parasetamol 'n metaboliet van asetanilied is, met ander woorde, die eindproduk wat verkry word na die metabolisering van asetanilied. Dié ontdekkings is egter ten tye grootliks geïgnoreer. [[Lêer:Axelrod.jpg|duimnael|regs|250px|Die Amerikaanse biochemikus Julius Axelrod het in 1948 getoon dat asetanilied afgebreek kan word tot N-asetiel p-aminofenol (parasetamol, in ander woorde); 'n metaboliet wat as pynstiller funksioneer, maar beter deur die liggaam verdra word.]] In 1946 het die ''Institute for the Study of Analgesic and Sedative Drugs'' ("Instituut vir die bestudering van pynstillende en kalmerende middels") 'n toelaag aan die New Yorkse Departement van Gesondheid verleen om 'n ondersoek te doen na die probleme wat met pynstillende agense geassosieer word. Bernard Brodie en Julius Axelrod is aangestel om te ondersoek hoekom nie-aspirien agense geassosieer word met die ontwikkeling van methemoglobienemie, 'n toestand wat die suurstofdraende vermoë van die bloed belemmer en lewensgevaarlik kan wees. In 1948 het Brodie en Axelrod die gebruik van asetanilied met methemoglobienemie verbind en vasgestel dat die pynstillende effek van asetanilied te danke is aan sy aktiewe metaboliet: parasetamol. Hulle het die direkte gebruik van parasetamol aanbeveel, siende dat dit nie die vergiftende effekte van asetanilied het nie.<ref name="Jpharmacol1948-Brodie">{{cite journal| author= Brodie BB, Axelrod J | title=The fate of acetanilide in man | journal=J Pharmacol Exp Ther | year=1948 | pages=29–38 | volume=94 | issue=1 |url=http://profiles.nlm.nih.gov/HH/A/A/A/D/_/hhaaad.pdf |format=PDF}}</ref> Die produk is vir die eerste keer in 1955 in die VSA deur ''McNeil Laboratories'' verkoop as ''Tylenol Children's Elixir'': 'n pynstiller en koorswerende middel vir kinders.<ref name="1955_mcneil">"[http://www.chemheritage.org/EducationalServices/pharm/asp/asp08.htm A Festival of Analgesics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020212144633/http://www.chemheritage.org/EducationalServices/pharm/asp/asp08.htm |date=12 Februarie 2002 }}." ''[http://www.chemheritage.org/ Chemical Heritage Foundation].'' 2001. Verkry op 17 Augustus 2007.</ref> In 1956 het ''Panadol'' in Britse apteke verskyn: tablette met 500&nbsp;mg parasetamol. 'n Doktersvoorskrif is oorspronklik benodig en die medikasie was aanbeveel vir die verligting van pyn en koors. Volgens advertensies was Panadol "sagkens op die maag", met indirekte verwysing na ander pynstillers wat aspirien bevat het – 'n bekende oorsaak van prikkeling in die maag. In Junie 1958 is ''Panadol elikser'' vir kinders vrygestel. Parasetamol is in 1963 aan die ''British Pharmacopoeia'' ("Britse Aptekersboek") toegevoeg, wat die standaarde vir farmakologiese middels stel. Sedertdien het dit 'n gewilde pynstiller geword met min newe-effekte en weinig interaksie met ander farmaseutiese agense. Die Amerikaanse patent op parasetamol het lank reeds verval en generiese weergawes van die middel is maklik bekombaar danksy 'n 1984-akte wat generiese middels teen patentgedinge beskerm. == Chemie == === Struktuur en reaktivering === [[Lêer:Paracetamol-skeletal.svg|duimnael|250px|'n Parasetamolmolekuul met die benseenringkern (seshoek in die middel) en die gesubstitueerde [[hidroksielgroep]] aan die linkerkant (HO) en die stikstofatoom van die amiedgroep regs (HN en O).]] Parasetamol bestaan uit 'n [[benseen]]ring-kern, waarvan een waterstofatoom gesubstitueer word deur 'n hidroksielgroep en die [[stikstof]]atoom van 'n [[amied]]groep in die ''para'' (1,4) patroon (die twee teenoorgestelde atome word dus gesubstitueer). Die amiedgroep is asetamied. Die molekuul is aansienlik gekonjugeer: die [[alleenpaar]] van die hidroksielsuurstof, die benseen pi-wolk, die alleenpaar van die stikstof, die p-orbitaal van die koolstofatoom in die karbonielposisie én die alleenpaar van die suurstofatoom in die karbonielposisie word almal gekonjugeer. Die aanwesigheid van twee aktiverende groepe maak ook die benseenring hoogs reaktief tot elektrofieliese aromatiese substitusie en alle posisies op die benseenring word ongeveer terselfdertyd geaktiveer. Die konjugasie verminder ook die [[basis]]heid van die suurstof en stikstof tot 'n groot mate, terwyl die hidroksiel suuragtig gemaak word deur die delokalisering van die lading wat op die fenoksiedanioon ontwikkel. === Sintese === [[Lêer:Polar-surface-area.png|duimnael|250px|Polêre oppervlakte van die parasetamolmolekuul]] Met fenol as beginpunt, kan parasetamol op die volgende manier verkry word: # Fenol word genitreer deur gebruik te maak van [[swaelsuur]] en [[natriumnitraat]] # Die para-[[isomeer]] word van die orto-isomeer geskei deur fraksionele distillasie. # Die 4-nitrofenol word gereduseer tot 4-aminofenol, met behulp van 'n reduksie-agens soos [[natriumboorhidried]] (NaBH₄) in [[basis]]medium. # 4-aminofenol kom in reaksie met asynsuuranhidried, wat parasetamol produseer. Dit is noemenswaardig dat die sintese van parasetamol nie die struikelblok het wat in byna alle ander soortgelyke sinteses voorkom nie: die gebrek aan 'n chirale sentrum beteken dat dit nie nodig is om 'n stereo-selektiewe sintese te ontwerp nie. Meer effektiewe, industriële sinteses is ook beskikbaar. == Beskikbare vorms == [[Lêer:Paracetamol acetaminophen 500 mg pills.jpg|duimnael|250px|regs|Tablette is die algemeenste vorm van parasetamol. Hierdie tablette bevat 500mg parasetamol.]] [[Lêer:Panadol suppositories.jpg|duimnael|regs|500&nbsp;mg ''Panadol''-setpille]] Parasetamol word algemeen gebruik as 'n bestanddeel in medikasie vir skeelhoofpyne, gewoonlik saam met butalbital, [[kafeïen]] of soms kodeïen. Dit word toegedien in tabletvorm, as vloeistofsuspensie, as setpil, binneaarse of binnespierse toediening. Die algemene dosis vir volwassenes is 500&nbsp;mg tot 1000&nbsp;mg. Die aanbevole maksimum dosis vir 'n volwassene is 4&nbsp;gram. Oor die algemeen is parasetamol ook veilig vir kinders en babas, mits by die voorgeskrewe dosis gehou word. == Meganisme van aksie == Die meganisme waarvolgens parasetamol koors en pyn verlig word steeds gedebateer.<ref name="AMH">{{cite book|url=http://www.amh.net.au|title=Australian Medicines Handbook 2008|year=2008|p=30|author=Rossi, S. (ed.)|location=Adelaide|publisher=Australian Medicines Handbook|isbn=978-0-6485158-3-8}}</ref> Die rede hiervoor is die feit dat parasetamol die produksie van prostaglandiene (pro-inflammatoriese chemikalië) verminder. Aspirien rem ook die produksie van prostaglandien, maar, anders as aspirien, het parasetamol byna geen anti-inflammatoriese werking nie. Aspirien rem ook die produksie van tromboksane, chemikalië wat bloedklonting aanmoedig, maar parasetamol het nie dieselfde uitwerking nie. Verder is aspirien bekend daarvoor dat dit die ensiemfamilie siklo-oksigenase (COX) rem en, siende dat parasetamol 'n vergelykbare werking as aspirien het, het baie navorsing gefokus op die effek van parasetamol op COX. Dit is egter nou duidelik dat parasetamol op (ten minste) twee maniere te werk gaan.<ref name="pmid15879007">{{cite journal |author=Kis B, Snipes JA, Busija DW |title=Acetaminophen and the cyclooxygenase-3 puzzle: sorting out facts, fictions, and uncertainties |journal=J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume=315 |issue=1 |pages=1–7 |year=2005 |pmid=15879007 |doi=10.1124/jpet.105.085431}}</ref><ref name="pmid16413237">{{cite journal |author=Aronoff DM, Oates JA, Boutaud O |title=New insights into the mechanism of action of acetaminophen: Its clinical pharmacologic characteristics reflect its inhibition of the two prostaglandin H2 synthases |journal=Clin. Pharmacol. Ther. |volume=79 |issue=1 |pages=9–19 |year=2006 |pmid=16413237 |doi=10.1016/j.clpt.2005.09.009}}</ref><ref name="pmid17227290">{{cite journal |author=Bertolini A, Ferrari A, Ottani A, Guerzoni S, Tacchi R, Leone S |title=Paracetamol: new vistas of an old drug |journal=CNS drug reviews |volume=12 |issue=3–4 |pages=250–75 |year=2006 |pmid=17227290 |doi=10.1111/j.1527-3458.2006.00250.x}}</ref><ref name="pmid15662292">{{cite journal |author=Graham GG, Scott KF |title=Mechanism of action of paracetamol |journal=American journal of therapeutics |volume=12 |issue=1 |pages=46–55 |year=2005 |pmid=15662292| doi = 10.1097/00045391-200501000-00008}}</ref> Die COX-ensiemfamilie is verantwoordelik vir die metabolisme van aragidoonsuur tot prostaglandien H₂, 'n onstabiele molekule, wat weer omgesit word na verskeie pro-inflammatoriese verbindings. Klassieke anti-inflammatore, soos die NSAIM's, blokkeer hierdie stap. Slegs as dit behoorlik geoksideer word, is die COX-ensiem hoogs aktief.<ref name="pmid104998">{{cite journal |author=Ohki S, Ogino N, Yamamoto S, Hayaishi O |title=Prostaglandin hydroperoxidase, an integral part of prostaglandin endoperoxide synthetase from bovine vesicular gland microsomes |journal=J. Biol. Chem. |volume=254 |issue=3 |pages=829–36 |year=1979 |pmid=104998 |doi=}}</ref><ref name="pmid3094341">{{cite journal |author=Harvison PJ, Egan RW, Gale PH, Nelson SD |title=Acetaminophen as a cosubstrate and inhibitor of prostaglandin H synthase |journal=Adv. Exp. Med. Biol. |volume=197 |issue= |pages=739–47 |year=1986 |pmid=3094341 |doi=}}</ref> Daar is aangetoon dat parasetamol die geoksideerde vorm van die COX-ensiem verminder en dit keer om die pro-inflammatoriese chemikalië te vorm.<ref name="pmid16413237" /><ref name="GnGRoberts">Roberts, L.J II. & Marrow, J.D. "Analgesic-antipyretic and Antiinflammatory Agents and Drugs Employed in the Treatment of Gout" in, "Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics 10th Edition" by Hardman, J.G. & Limbird, L.E. Published by McGraw Hill, 2001, p.687–731.</ref> Verdere ondersoek het ook aangetoon dat parasetamol die endogeniese kannabinoïediese stelsel moduleer.<ref name="pmid15987694">{{cite journal |author=Högestätt ED, Jönsson BA, Ermund A|title=Conversion of acetaminophen to the bioactive N-acylphenolamine AM404 via fatty acid amide hydrolase-dependent arachidonic acid conjugation in the nervous system |journal=J. Biol. Chem. |volume=280 |issue=36 |pages=31405–12 |year=2005 |pmid=15987694 |doi=10.1074/jbc.M501489200}}</ref> Parasetamol word na AM404 gemetaboliseer, 'n verbinding met 'n aantal aksies: die belangrikste hiervan is dat die verbinding keer dat [[neuron]]e die endogeniese kannabinoïde/vanilloïd anandamied opneem. Die opname van anandamied sal lei tot die aktivering van die hoof pynreseptor (die nosiseptor) van die liggaam. Verder rem AM404 ook die natriumkanale, amper soos die verdoofmiddels lidokaïen en prokaïen.<ref name="DOI10.1007/978-0-387-74349-3_9">{{cite journal |author=Köfalvi A |title=Chapter 9: Alternative interacting sites and novel receptors for cannabinoid ligands. In: 'Cannabinoids and the Brain' Springer-Verlag |pages=131–160 |year=2008 |doi=10.1007/978-0-387-74349-3_9}}</ref> Daar is getoon dat hierdie eienskappe van anandamied opsigself pyn verminder en is 'n moontlike meganisme van parasetamol, alhoewel dit getoon is dat parasetamol, na dit die [[cannabinoïd]] reseptore geblokkeer het, geen verdere pynstillende werking het nie. Dit stel voor dat pynstillende aksie tog deur die endogeniese kannabinoïediese stelsel gedra word.<ref name="pmid16438952">{{cite journal |author=Ottani A, Leone S, Sandrini M, Ferrari A, Bertolini A |title=The analgesic activity of paracetamol is prevented by the blockade of cannabinoid CB1 receptors |journal=Eur. J. Pharmacol. |volume=531 |issue=1–3 |pages=280–1 |year=2006 |pmid=16438952 |doi=10.1016/j.ejphar.2005.12.015}}</ref> Een teorie stel dat parasetamol werk deur die COX-3-isovorm van die siklo-oksigenase-ensiemfamilie te rem. Wanneer hierdie ensiem in honde uitgedruk word, kom dit sterk ooreen met die ander COX-ensieme, produseer die pro-inflammatoriese kanale en word dit selektief deur parasetamol gerem.<ref name="pmid12242329" /> Sommige navorsings stel egter voor dat die COX-3 ensiem nie 'n inflammatoriese aksie in mense en muise het nie.<ref name="pmid15879007" /> 'n Ander moontlikheid is dat parasetamol in staat is om die siklo-oksigenase te blokkeer, maar dat, in 'n inflammatoriese omgewing, waar die konsentrasie peroksiedes hoog is, die oksidasiestaat van parasetamol hoog is, wat die werking daarvan keer. Dit sal beteken dat parasetamol geen direkte effek by die area van inflammasie het nie, maar eerder in die [[sentrale senuweestelsel]] werksaam is en die temperatuur verlaag, waar die omgewing nie oksidatief is nie.<ref name="pmid12242329">{{cite journal |author=Chandrasekharan NV, Dai H, Roos KL |title=COX-3, a cyclooxygenase-1 variant inhibited by acetaminophen and other analgesic/antipyretic drugs: cloning, structure, and expression |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=99 |issue=21 |pages=13926–31 |year=2002 |pmid=12242329 |doi=10.1073/pnas.162468699}}</ref> Die presiese meganisme waardeur parasetamol die COX-3 na bewering affekteer, word steeds deur sommige navorsers betwis. == Metabolisme == [[Lêer:Paracetamol metabolism.svg|duimnael|350px|regs|Die reaksies betrokke in die metabolisme van parasetamol]] Parasetamol word hoofsaaklik in die [[lewer]] gemetaboliseer, waar die hoofmetaboliete (die produkte van metabolisering) onaktiewe sulfate en glukoronied is, wat deur die lewer uitgeskei word. Slegs 'n klein, dog belangrike hoeveelheid word deur die hepatiese [[sitochroom P450]]-ensiemstelsel gemetaboliseer, wat verantwoordelik is vir die giftige effekte van parasetamol, as gevolg van 'n mindere alkilerende metaboliet (''N''-asetiel-''p''-benso-kinoon-imien of NAPKI)<ref name="foye_medchem">Borne, Ronald F. "Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs" in ''Principles of Medicinal Chemistry'', Fourth Edition. Eds. Foye, William O.; Lemke, Thomas L.; Williams, David A. Published by Williams & Wilkins, 1995. p. 544–545.</ref> Daar is 'n groot aantal veelvormigheid in die P450-geen en genetiese veelvormigheid in die sitochroom P450 2D6 (SIP42D6) is al intensief bestudeer. Die bevolking kan verdeel word in "uitgebreide", "ultra-snelle" en "swak metaboliseerders", afhangende van hoe hulle SIP42D6 uitdruk. Dit is moontlik dat SIP42D6 ook tot die vorming van NAPKI bydra, maar dan tog minder as die ander P450-isosieme; die aktiwiteit daarvan kan ook tot parasetamolvergiftiging bydra, veral in uitgebreide en ultra-snelle metaboliseerders en wanneer parasetamol in groot dosisse ingeneem word.<ref>{{cite journal |author=Dong H, Haining RL, Thummel KE, Rettie AE, Nelson SD |title=Involvement of human cytochrome P450 2D6 in the bioactivation of acetaminophen |journal=Drug Metab Dispos |volume=28 |issue=12 |pages=1397–400 |year=2000 |pmid=11095574 |doi=}} [http://dmd.aspetjournals.org/cgi/content/full/28/12/1397 Free full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090826172430/http://dmd.aspetjournals.org/cgi/content/full/28/12/1397 |date=26 Augustus 2009 }}</ref> Die metabolisme van parasetamol is 'n uitstekende voorbeeld van vertoksikasie (wanneer die metaboliet van 'n verbinding giftiger is as die oorspronklike stof): in hierdie geval is die metaboliet NAPKI hoofsaaklik verantwoordelik vir die vergifting en nie soseer die parasetamol self nie. In aanbevole dosisse in mense met 'n algemene [[fenotipe]], word die metaboliet NAPKI vinnig ontgif deurdat dit kombineer met die sulfhidrielgroepe van glutatione om 'n nie-giftige konjugaat te produseer, wat mettertyd deur die [[nier]]e uitgeskei word. Met 'n oordosis word hierdie roete oorversadig. == Vergelyking met NSAIM's == Anders as ander algemene pynstillende middels soos [[aspirien]] en [[Ibuprofeen]], het parasetamol relatief min anti-inflammatoriese aktiwiteit, dus word dit nie as 'n nie-steroïede anti-inflammatoriese middel (NSAIM) beskou nie. === Doeltreffendheid === Studies toon teenstrydige resultate betreffende die vergeleke doeltreffendheid met NSAIM's. 'n Ewekansig-gekontrolleerde proefneming van kroniese pyn as gevolg van osteoartritis in volwassenes het gevind dat daar soortgelyke voordeel getrek word uit die gebruik van ibuprofeen en parasetamol.<ref name="pmid2052056">{{cite journal |author=Bradley JD, Brandt KD, Katz BP, Kalasinski LA, Ryan SI |title=Comparison of an antiinflammatory dose of ibuprofen, an analgesic dose of ibuprofen, and acetaminophen in the treatment of patients with osteoarthritis of the knee |journal=N. Engl. J. Med. |volume=325 |issue=2 |pages=87–91 |year=1991 |pmid=2052056 |doi=}}</ref> 'n Ander ewekansig-gekontrolleerde proefneming van akute skeletspierpyn in kinders het gevind dat die standaarddosis ibuprofeen meer verligting gebied het as die standaarddosis parasetamol.<ref name="pmid17332198">{{cite journal |author=Clark E, Plint AC, Correll R, Gaboury I, Passi B |title=A randomized, controlled trial of acetaminophen, ibuprofen, and codeine for acute pain relief in children with musculoskeletal trauma |journal=Pediatrics |volume=119 |issue=3 |pages=460–7 |year=2007 |pmid=17332198 |doi=10.1542/peds.2006-1347}}</ref> === Nadelige effekte === In aanbevole hoeveelhede sal parasetamol nie die maagwand irriteer nie, dit sal ook nie bloedstolling tot dieselfde mate as NSAIM's affekteer of die funksie van die niere affekteer nie. Sommige studies het egter getoon dat hoë dosisse (meer as 2000mg per dag) die gevaar van bo-maagdermkomplikasies verhoog, soos maagbloeding.<ref>{{cite journal | author= García Rodríguez LA, Hernández-Díaz S | title = The risk of upper gastrointestinal complications associated with nonsteroidal anti-inflammatory drugs, glucocorticoids, acetaminophen, and combinations of these agents | journal = Arthritis Research and Therapy | date = 15 Desember 2000 | doi = 10.1186/ar146 | pmid= 11178116 | volume = 3 | pages = 98}}</ref> Dit is veilig om parasetamol tydens swangerskap te neem en, anders as NSAIM's, affekteer die middel nie die sluiting van die tussenslagaarbuis (wat die longslagaar met die aorta verbind) nie. Ander as aspirien is dit ook veilig vir kinders, aangesien parasetamol nie geassosieer word met 'n risiko van Reye se sindroom in kinders met virussiektes nie. Soos ook die geval is met NSAIM's, is daar gevind dat parasetamol nie die euforie veroorsaak of die gemoed enigsins affekteer nie, wat wél die geval is met [[opioïed]]pynstillers. Alhoewel parasetamol 'n gevaar vir die lewer inhou, word dit nie as 'n risiko vir verslawing, afhanklikheid of onttrekkingssimptome beskou nie. Wanneer dit saam met ander swak opioïedes gebruik word, is dit egter meer waarskynlik om hoofpyn as gevolg van oormedikasie te veroorsaak as NSAIM's. Die kans is egter kleiner as by die gebruik van byvoorbeeld ergotamien en triptaan wat vir [[skeelhoofpyn]]e gebruik word.<ref>{{cite journal | author=Colás Chacartegui R, Temprano González R, Gómez Arruza C, Muñoz Cacho P, Pascual Gómez J | title=[Abuse pattern of analgesics in chronic daily headache: a study in the general population] | journal=Rev Clin Esp | volume=205 | issue=12 | pages=583–87 | year=2005 | pmid= 16527179}}</ref> == Giftigheid == Die oormatige gebruik van parasetamol kan meerdere organe beskadig, veral die [[lewer]] en [[nier]]e. In beide organe is die [[giftigheid]] nie van parasetamol self nie, maar van een van die middel se metaboliete, C₈H₇NO₂ (''N''-asetiel-''p''-benso-kinoon-imien of NAPKI). In die lewer is dit hoofsaaklik die [[sitochroom P450]]-ensieme SIP2E1 en SIP3A4 wat verantwoordelik is vir die omsetting van parasetamol na NAPKI. In die niere word parasetamol hoofsaaklik omgesit na NAPKI deur die ensiem [[siklo-oksigenase]].<ref name="pmid6798713">{{cite journal |author=Mohandas J, Duggin GG, Horvath JS, Tiller DJ |title=Metabolic oxidation of acetaminophen (paracetamol) mediated by cytochrome P-450 mixed-function oxidase and prostaglandin endoperoxide synthetase in rabbit kidney |journal=Toxicol. Appl. Pharmacol. |volume=61 |issue=2 |pages=252–9 |date=November 1981 |pmid=6798713 |doi= |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0041-008X(81)90415-4}}</ref> 'n Oordosis van parasetamol lei tot 'n opeenhoping van NAPKI, wat dan saam met glutatioon konjugeer. Die konjugasie put die glutatioon, 'n natuurlike anti-oksidant, uit: saam met direkte sellulêre besering deur NAPKI, lei dit tot selskade en dood. In die lewer word daar dan verwys na parasetamol-lewervergiftiging en in die niere na analgesiese (pynstillende) nefropatie. Die tekens en simptome van parasetamolvergifting kan aanvanklik afwesig of vaag wees. Indien dit nie behandel word nie, kan dit egter binne dae tot lewerversaking en dood lei. Parasetamol-lewervergiftiging is die algemeenste oorsaak van akute lewerversaking in die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk.<ref name="Larson">{{cite journal |author=Larson AM, Polson J, Fontana RJ |title=Acetaminophen-induced acute liver failure: results of a United States multicenter, prospective study |journal=Hepatology |volume=42 |issue=6 |pages=1364–72 |year=2005 |pmid=16317692 |doi=10.1002/hep.20948}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ryder SD, Beckingham IJ |title=ABC of diseases of liver, pancreas, and biliary system. Other causes of parenchymal liver disease |journal=BMJ |volume=322 |issue=7281 |pages=290–92 |year=2001 |pmid=11157536 |doi=10.1136/bmj.322.7281.290}} [11157536 Free full text]</ref> 'n Oordosis parasetamol lei in die Verenigde State ook tot meer oproepe na gifkontrolesentrums as enige ander farmakologiese middel.<ref name="hepatology_2004">{{cite journal |author=Lee WM |title=Acetaminophen and the U.S. Acute Liver Failure Study Group: lowering the risks of hepatic failure |journal=Hepatology |volume=40 |issue=1 |pages=6–9 |datum=Julie 2004 |pmid=15239078 |doi=10.1002/hep.20293 |url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/109086434/PDFSTART }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Effekte op diere == Parasetamol is uiters giftig vir katte en moet onder geen omstandighede aan dié diere gegee word nie. Katte besit nie die ensiem (glukoronosiltransferase) wat nodig is om parasetamol veilig af te breek nie en selfs 'n uiters klein deel van 'n tablet kan lewensgevaarlik wees.<ref name="CanVetJ2003-Allen">{{cite journal | author=Allen AL | title=The diagnosis of acetaminophen toxicosis in a cat | journal=Can Vet J | year=2003 | pages=509–10 | volume=44 | issue=6 | pmid=12839249}}</ref> Aanvanklike simptome sluit braking, kwyling en verkleuring van die tong en tandvleis in. Na twee dae is lewerskade sigbaar, wat oor die algemeen tot [[geelsug]] lei. Anders as 'n oordosis in mense, is lewerskade in hierdie gevalle gewoonlik nie die oorsaak van dood nie, maar eerder die vorming van methemoglobien en die produksie van Heinz-liggaampies in die [[rooibloedsel]]le wat die vervoer van suurstof deur die bloed belemmer en tot versmoring lei. Effektiewe behandeling is soms moontlik vir klein oordosisse, maar moet byna onmiddellik toegedien word. Honde is 'n heeltemal ander geval, waar parasetamol as 'n redelik veilige anti-inflammatoriese middel gebruik word, met minder oorsake van maagsere as NSAIM's. Dit moet slegs op aanbeveling van 'n veearts toegedien word. Daar is ook 'n parasetamol-kodeïenmiddel wat in die Verenigde Koninkryk goedgekeur is en spesifiek vir honde bedoel is.<ref>{{cite web | title = Pardale-V Tablets: Presentation | publisher = UK National Office of Animal Health Compendium of Animal Medicines | date = September 28, 2006 | accessdate = 3 Januarie 2007 | url = http://www.noahcompendium.co.uk/Dechra/Pardale-V_Oral_Tablets/-27619.html | archive-date = 11 April 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200411143216/http://www.noahcompendium.co.uk/Dechra/Pardale-V_Oral_Tablets/-27619.html | url-status = dead }}</ref> Die produk, Pardale-V, is egter nie sonder voorskrif beskikbaar nie.<ref>{{cite web | title = Pardale-V Tablets: Legal Category | publisher = UK National Office of Animal Health Compendium of Animal Medicines | date = November 15, 2005 | accessdate = 3 Januarie 2007 | url = http://www.noahcompendium.co.uk/Dechra/Pardale-V_Oral_Tablets/-27624.html | archive-date = 11 April 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200411143210/http://www.noahcompendium.co.uk/Dechra/Pardale-V_Oral_Tablets/-27624.html | url-status = dead }}</ref> Indien daar vermoed word dat 'n kat die middel ingeneem het, of dat 'n hond 'n oordosis ingeneem het, moet die dier onmiddellik na 'n veearts geneem word vir ontgiftiging.<ref name="VetHumToxicol1998-Villar">{{cite journal | author=Villar D, Buck WB, Gonzalez JM | title=Ibuprofen, aspirin and acetaminophen toxicosis and treatment in dogs and cats | journal=Vet Hum Toxicol | year=1998 | pages=156–62 | volume=40 | issue=3 | pmid= 9610496}}</ref> Die effekte van vergiftiging sluit lewerskade, hemolitiese [[anemie]] ('n vorm van bloedarmoede), oksidatiewe skade aan die rooibloedselle en bloeding. Daar is geen tuisrate nie en die hoeveelheid permanente skade is afhanklik van die tydperk tussen die inname en die ingryping deur 'n veearts. 'n Veearts kan 'n parasetamoloordosis behandel deur die gebruik van 'n ondersteunende vloeistofterapie, die farmakologiese agens asetielsisteïen of die aminosuur [[metionien]] of die koënsiem S-adenosil-<small>L</small>-metionien om die lewerskade te rem en [[simetidien]] om die maagsure te rem en teen maagsere te beskerm. Wanneer lewerskade plaasgevind het, kan dit egter nie ongedaan gemaak word nie.<ref>{{cite web | title = Acetaminophen Toxicity in Dogs | author = Manning AM | publisher = PetPlace.com | accessdate = 3 Januarie 2007 | url = http://www.petplace.com/dogs/acetaminophen-toxicity-in-dogs/page1.aspx | archive-date = 9 Februarie 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090209035023/http://www.petplace.com/dogs/acetaminophen-toxicity-in-dogs/page1.aspx | url-status = dead }}</ref> Vitamien C word ook soms gebruik om te help met die omsetting van methemoglobien terug na hemoglobien. Parasetamol is ook dodelik vir slange en is al gebruik in pogings om die slang ''Boiga irregularis'' in [[Guam]] te kontroleer.<ref>{{cite journal |author=Johnston J, Savarie P, Primus T, Eisemann J, Hurley J, Kohler D |title=Risk assessment of an acetaminophen baiting program for chemical control of brown tree snakes on Guam: evaluation of baits, snake residues, and potential primary and secondary hazards |journal=Environ Sci Technol |volume=36 |issue=17 |pages=3827–33 |year=2002 |pmid=12322757 |doi=10.1021/es015873n}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paracetamol}} * [http://www.pharmweb.net/pwmirror/pwy/paracetamol/pharmwebpic.html Inligtingsentrum vir parasetamol] * [http://www.pharmweb.net/pwmirror/pwy/paracetamol/pharmwebpic5.html Geskiedenis van parasetamol] {{en-vertaal|Paracetamol}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geneesmiddels]] 824u041eg030x00evxaotxt7xbcp7su 0 36303 2923268 2872296 2026-08-09T16:57:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923268 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randfontein | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Town Hall Randfontein-002.jpg | beeldbyskrif = Randfontein se stadsaal | latd = 26 |latm = 10 |lats = 47 | longd = 27 |longm = 42 |longs = 15 | provinsie = Gauteng | distrik = Wesrand | munisipaliteit = Randfontein | stigtingsdatum = [[1890]] | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 44.8% | persent_kleurling = 17.5% | persent_asiër = 0.7% | persent_wit = 36.1% | persent_ander = 0.8% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 52.1% | demographics2_title2 = [[Tswana]] | demographics2_info2 = 18.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 7.6% | demographics2_title4 = [[Sotho]] | demographics2_info4 = 5.1% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 16.8% | poskode = 1760 | poskode2 = 1760 | skakelkode = 011 | sensuskode = 764002 | webwerf = http://www.randfontein.gov.za/ }} '''Randfontein''' is 'n goudmynboudorp in [[Wesrand-distriksmunisipaliteit|Wesrand]] in die weste van [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê tussen [[Carletonville]] en [[Krugersdorp]], en is 45&nbsp;km wes van [[Johannesburg]]. == Geskiedenis == Ná die ontdekking van [[goud]] was daar 'n geskarrel na grond in die [[Witwatersrand]] en het sir [[J.B. Robinson]] die plaas Randfontein in 1886 gekoop. Die dorp is in 1890 op die plaas gestig om die goudmynbedrywighede van die Randfontein Estates-goudmynmaatskappy te bedien. Randfontein was eers deel van Krugersdorp, maar het op [[1 Januarie]] [[1929]] 'n onafhanklike munisipaliteit geword. Die spoorlyn vanaf Krugersdorp het die dorp in 1895 bereik. == Distrik == Die distrik is 813&nbsp;km² groot. Behalwe goud en [[uraan]] is [[mielies]], [[groente]] en [[suiwelproduk]]te van ekonomiese belang. == Onderwys == Die skole in Randfontein sluit in: * [[Hoërskool Jan Viljoen]]<ref>{{Cite web|date=2019-11-15|title=Schoolgirl suspended from Hoërskool Jan Viljoen after bullying boy|url=https://www.thesouthafrican.com/news/schoolgirl-suspended-from-hoerskool-jan-viljoen-after-bullying-boy-november-2019/|access-date=2020-08-09|website=The South African|language=en-US|archive-date=2019-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210042421/https://www.thesouthafrican.com/news/schoolgirl-suspended-from-hoerskool-jan-viljoen-after-bullying-boy-november-2019/|url-status=dead}}</ref> * [[Phahama Sekondêre Skool]]<ref>{{Cite web|date=2020-01-10|title=Phahama matrics receive their results|url=https://randfonteinherald.co.za/324069/phahama-matrics-receive-their-results/|access-date=2020-08-09|website=Randfontein Herald|archive-date=2020-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406170426/https://randfonteinherald.co.za/324069/phahama-matrics-receive-their-results/|url-status=dead}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[NG gemeente Helikonpark]] * [[NG gemeente Randpoort]] * [[NG gemeente Randfontein]] * [[NG gemeente Randfontein-Noord]] * [[NG gemeente Randfontein-Wes]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.randfontein.gov.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130407100250/http://www.randfontein.gov.za/ |date= 7 April 2013 }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC48}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] 82axzipkmgm4312jxcmygiqmsrl3l9j 0 37295 2923350 2912857 2026-08-09T20:41:22Z Pynappel 70858 2923350 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akademikus | naam = T.T. Cloete | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Theunis Theodorus Cloete | geboortedatum = [[31 Mei]] [[1924]] | geboorteplek = [[Vredefort]], [[Vrystaat|Oranje-Vrystaat]] | sterfdatum = {{SDEO|1924|5|31|2015|7|29}} | sterfplek = [[Potchefstroom]], [[Noordwes]] | alma mater = [[PU vir CHO]] | nasionaliteit = | titel = Professor | instelling = [[Universiteit van Port Elizabeth]]<br />PU vir CHO | vakgebied = Letterkunde | stroming = | invloede = | beïnvloed = | bydraes = | bekend = [[T.T. Cloete#Poësie|Verskeie digbundels]] | eerbewyse = Hertzogprys<br />[[W.A. Hofmeyrprys]]<br />Ingrid Jonkerprys | webblad = [http://www.ttcloete.com/ ttcloete.com] | handtekening = }} '''Theunis Theodorus Cloete''' (1924–2015) was 'n bekroonde [[Afrikaans]]e [[digter]], Bybelvertaler, letterkundige en akademikus. In die 1970’s was hy by die hersiening van die Afrikaanse Kerkgesange betrokke en later by die 1983-vertaling van die Bybel in Afrikaans.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Cloete was vir lank aan die [[Potchefstroomse Universiteit]] (nou [[Noordwes-Universiteit]]) se Skool vir Tale en Skryfkuns verbonde. Hy het verskeie pryse vir sy werke ontvang, onder andere die [[Ingrid Jonker-prys]], [[W.A. Hofmeyr-prys]], [[Hertzogprys]] (twee keer) en die [[Andrew Murray]]-prys. Cloete skryf aanvanklik onder die skuilnaam T. Jansen van Rensburg (sy oupa se naam) en publiseer verskeie van sy gedigte in tydskrifte onder die skuilnaam om die water te toets voor hy in 1980 met ''Angelliera'' debuteer. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en opleiding === Theunis Theodorus Cloete is op 31 Mei 1924 op [[Vredefort]] in die [[Vrystaat]] gebore, waar sy pa ’n boer was.<ref>Elphia Baard Wordpress: https://elphiabaard.wordpress.com/2013/10/30/kaalvoet-deur-die-dorings/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916040550/https://elphiabaard.wordpress.com/2013/10/30/kaalvoet-deur-die-dorings/ |date=16 September 2016 }}</ref> Sy voorname beteken “Vryburger” en “Geskenk van God”. Tot aan die einde van 1939 gaan hy op Vredefort skool aan die [[Hoërskool Chris van Niekerk]], waar hy standerd agt slaag. Daarna matrikuleer hy in 1941 aan die [[Hoërskool Monument]] in [[Krugersdorp]]. In 1942 begin hy om [[Teologie]] te studeer aan die [[Universiteit van Pretoria]], maar [[Poliomiëlitis|polio]] bring ’n einde aan sy studies. Gedurende sy lang siekbed ontwikkel hy ’n voorliefde vir letterkunde en na sy herstel begin hy in 1945 met die studie van letterkunde onder professor [[Gerrit Dekker]] by die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (tans Noordwes-Universiteit). Hy behaal in 1947 die B.A.-graad, in 1948 die Universiteits Onderwysdiploma en in 1949 die M.A.-graad, almal met onderskeiding. Sy verhandeling vir sy M.A.-graad is ''N.P. van Wyk Louw se siening van die geestelike lewe as teen-natuurlike en sy profeetskap daarvan''. In 1949 is hy tydelik dosent aan die Potchefstroomse Universiteit en onderwyser aan die Hoërskool Gimnasium op die dorp. Einde 1949 vertrek hy na [[Nederland]] en sit onder leiding van [[N.P. van Wyk Louw]] sy studies aan die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam voort. In hierdie tyd trou hy met Anna van Zyl, ’n huwelik waaruit drie seuns en twee dogters (Riana en Thea) gebore word. Hy promoveer in Januarie 1953 met ’n vergelyking tussen ''Trekkerswee'' van [[Totius]] en ''Joernaal van Jorik'' van [[D.J. Opperman]].<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Cloete,_Theunis_Theodorus{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Loopbaan === In Februarie 1953 aanvaar hy ’n lektoraat in Afrikaans-Nederlands aan die Potchefstroomse Universiteit, word later senior lektor en in 1962 word hy bevorder tot professor. In hierdie tyd verwerf hy veral bekendheid as literator. In 1963 gaan hy weer oorsee en doen navorsing in Amsterdam en [[Oxford]]. Met die stigting van die [[Nelson Mandela-universiteit|Universiteit van Port Elizabeth]] aanvaar hy in 1965 ’n professoraat in Afrikaans-Nederlands en Algemene Taal- en Literatuurwetenskap aan hierdie universiteit, waar hy ook vanaf 1967 soms waarneem as rektor. Hy word die eerste dekaan van die Fakulteit Lettere daar en dien as lid van die Senaat in die Universiteit. In 1968 ondergaan hy ’n ernstige operasie, wat hom vir ’n ruk in ’n rolstoel laat beland. Hy keer in Januarie 1970 terug na die Potchefstroomse Universiteit as hoogleraar in Afrikaans-Nederlands. Hy en sy vrou besoek [[Europa]] weer in 1973. Onder voorsitterskap van Gerrit Dekker word hy aangestel as lid van die Sensuurraad en dien vir meer as tien jaar lank, tot 1975, op hierdie raad. In hierdie hoedanigheid is hy betrokke wanneer die eerste Afrikaanse roman, [[André P. Brink]] se ''Kennis van die aand'', verbied word. Hy is lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in [[Leiden]], Nederland. By die Akademie dien hy in die Fakulteitsraad en Raad en is vir baie jare lid en ook voorsitter van die Letterkundige Komitee. Verder dien hy ook in liggame soos die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]], advieskomitees van die regering en onderwysliggame. ’n Ernstige gesondheidsterugslag in 1975 dwing Cloete om, op aanbeveling van sy geneeshere, te bedank uit die Akademie vir Wetenskap en Kuns en ander komitees waarop hy dien en sy aandag te beperk tot sy universiteitswerk. Hy ly aan outo-immunisering, ’n toestand waartydens die liggaam immuniseringstowwe afskei, terwyl daar niks is om te immuniseer nie. Die stowwe val dan die liggaam self aan, wat baie pyn veroorsaak en beweging aansienlik bemoeilik. In 1983 tree hy weens swak gesondheid af as hoogleraar, maar hou daarna steeds aan om Afrikaanse poësie en literêre teorie te doseer as [[buitengewone professor]] aan die Potchefstroomse Universiteit. === Openbare voordragte === Hy gee verskeie belangrike openbare voordragte. Op 16 September 1977 lewer hy die [[C.J. Langenhoven|Langenhoven]]-gedenklesing aan die Universiteit van Port Elizabeth onder die titel ''Totius se organiese beskouing'' (deur die universiteit gepubliseer), terwyl hy in 1980 die [[N.P. van Wyk Louw]]-gedenklesing by die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] aanbied onder die titel ''Van Wyk Louw se fundamenteel dramatiese instelling'' (opgeneem in ''Die oopgelate kring'', ’n bundeling van die eerste elf sodanige gedenklesings onder redaksie van F.I.J. van Rensburg). By verskeie geleenthede lees hy ook van sy eie werk in die openbaar voor, onder andere by Versindaba se jaarlikse feeste. Tydens die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] van 2014 op [[Oudtshoorn]] tree hy op in die produksie ''God die digter''. Dit bestaan uit ’n keur uit sy gedigte wat deur sy assistent Babette Viljoen en die kunstenaar Olga Leonard aaneengeskakel is om die skeppingsverhaal te vertel. Sommige van die gedigte is getoonset en gesing, terwyl Cloete self die ander voorlees. Hierdie produksie word onder regie van [[Lize Beekman]] aangebied. Na sy dood word daar by [[Aardklop]] van 2015 ’n reeks video-opnames vertoon wat in 2014 gemaak is, waarin hy praat oor sy werk aan die psalm-omdigtings.<ref>Cilliers, Susan “Cloete-opnames by Aardklop gewys” “Beeld” 1 Oktober 2015</ref> === 1933 Vertaling van die Bybel === In die vyftigerjare is hy betrokke by die hersiening van die 1933-vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en in die sewentigerjare help hy ook met die hersiening van die Afrikaanse Kerkgesange. Weens sy statuur as digter en sy besonder wye taalkennis (benewens Afrikaans, Engels en Nederlands kan hy ook [[Duits]], [[Hebreeus]], [[Grieks]], [[Latyn]] en [[Italiaans]] lees), word hy in die tagtigerjare deur die interkerklike komitee vir Psalms getaak met die opdrag van ’n nuwe Psalmberyming. Hy is langer as tien jaar besig met hierdie groot taak wat in 2002 tot ’n einde kom met die ingebruikneming van die groot nuwe “''Liedboek van die Kerk''”. === Persoonlike lewe === Sy vrou doen nierkanker op en vir die laaste vier jaar van haar lewe versorg hy haar self. Sy is op 2 Mei 2007 oorlede. Na haar dood bly hy in ’n meenthuis op sy seun Theo se erf in Potchefstroom. Hy doen kanker in sy regterbors op, wat hy laat verwyder, waarna die kanker in 2010 in sy linkerbors hervat. ’n Gewas so groot as ’n hoendereier word uit sy linkerbors gesny. Hy is op Woensdag, 29 Julie 2015 op die ouderdom van 91-jaar in die MooiMed-hospitaal op [[Potchefstroom]] oorlede. Sy letterkundige nalatenskap word by die Noordwes-Universiteit bewaar.<ref>Cilliers, Susan “Vervulde lewe verby” “Beeld” 30 Julie 2015</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Reeds van standerd ses af skryf hy deurlopend deur sy lewe gedigte, wat hy in die beginjare self toonset en sing. Die gedwonge rus wat hy moet neem tydens sy gesondheidsterugslag in 1975 bied hom die geleentheid om meer tyd aan sy digkuns te spandeer. Om die water te toets laat hy party van hierdie gedigte in ''Tydskrif vir Letterkunde'' publiseer, aanvanklik onder die skuilnaam T. Jansen van Rensburg (sy oupa se naam). Later publiseer hy ook in ''Standpunte''. In 1981 lewer hy ’n verrassende debuut as digter met ''Angelliera'' en vestig hy hom dadelik as ’n digter van formaat. Die titel is ’n samevatting van “angel” (wat die satiriese gedigte in die bundel aandui, maar ook seksuele konnotasies het), “lier” (musiekinstrument), “liriek” (die Griekse lira, wat as instrument van die winde hemel en aarde verbind) en “angelier” (tradisioneel verbind met suiwer liefde en die huwelik, wat die gedigte oor seks, die huisgesin en die pyn en vreugdes hiervan aandui). Die meerduidige betekenis van die titel sluit die gedigte in die bundel oop en dui ook aan hoe die digter ’n harmoniese eenheid tussen alle dinge vooropstel. Aansluitend hierby is die liriese lofprysinge van die God wat alle dinge verbind. Die natuur is ook ’n belangrike motief, terwyl op satiriese wyse gebreke in die samelewing uitgewys word.<ref>Brink, André P. “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981</ref><ref>Cilliers, Cecile “Die Transvaler” 9 Februarie 1981</ref><ref>Gräbe, Ina “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 2, Junie 1981</ref><ref>Pretorius, Réna “Beeld” 9 Maart 1981</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ''Angelliera'' verwerf die [[Ingrid Jonkerprys]] en die [[W.A. Hofmeyrprys]] in 1981 en is in dieselfde jaar op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. In 1990 word hierdie bundel saam met ''Jukstaposisie'' met die Rapportryersprys bekroon. ''Jukstaposisie'' se titel dui reeds aan dat dinge (en afdelings) naas mekaar gestel word om beide die teenstellings as die ooreenkomste op digterlike wyse te betrag. Die gedigte is ’n verwondering oor die grootsheid van God se skepping, wat in sy wese teenstellend en paradoksaal is, met die teenstelling self ’n wonder. So word daar verbande gevind tussen die mees disparate dinge wat vernuftig van verskeie hoeke verken word, terwyl alles op ’n manier interafhanklik is. Die agt genommerde afdelings word binne hierdie oorkoepelende verband tot eenheid gesnoer deur motiewe (lewe en dood, wreedheid en skoonheid, digterskap, blywende aarde teenoor verganklike mens) vernuwend te herhaal en ander gesigspunte daarop te betrek.<ref>[[Brink, André P.]] “Rapport” 20 Februarie 1983</ref><ref>Gräbe, Ina “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984</ref><ref>Gräbe, Ina “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 24 no. 1, Maart 1984</ref><ref>Spies, Lina “Die Burger” 13 Januarie 1983</ref> Die Louis Luyt-prys word in 1983 aan ''Jukstaposisie'' toegeken en in 1990 wen hierdie bundel saam met ''Angelliera'' die Rapportryersprys. ''Allotroop'' werk met die gegewe van ’n ernstige siekbed, waardeur ’n herwaardering van die aardse en goddelike volg. Die eerste deel van die titel is afgelei van die Griekse “allos” wat “anders” beteken en verwys na die feit dat ’n toestand of oerelement in meer as een vorm kan voorkom. Die tweede deel van die titel (“troop”) word normaalweg geassosieer met stylfigure of die uitbreiding van standaardbetekenis soos byvoorbeeld die geval is by gebruik van ’n metafoor. Die saambinding wys ook op die chemiese verskynsel dat sekere elemente en verbindinge (soos koolstof, fosfor en swawel) in meer as een vorm kan bestaan. Telkens word dus ander vorms van dieselfde onderwerp weergegee, sodat die eendersheid van ander (verskillende) dinge ervaar kan word. Die sewe afdelings van hierdie bundel betrek verskeie verskyningsvorms van die aardse bestaan, soos lewe en dood, groei en aftakeling, aanvaarding en verset, wat elkeen op eie manier deel is van die groot geheel en dus eerder aanvullings van mekaar is as teenoorgesteldes.<ref>Brink, André P. “Rapport” 7 Julie 1985</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 25 no. 3, September 1985</ref><ref>Die Burger” 25 Julie 1985</ref> ''Allotroop'' wen die C.N.A.-prys in 1985, die W.A. Hofmeyr-prys in 1986 en saam met ''Idiolek'' die [[Hertzogprys]] in 1987 en is op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys in 1986. ''Idiolek'' is die taalkundige term vir die spreekvariant wat ’n individu praat. Dit word gevorm deur die woordkomponente “idios”, wat in Grieks eie of privaat beteken, en “dialek”. Sekere reeds bekende temas keer hier terug, soos die wonderlike samehang en aaneenskakeling van disparate en verwante dinge en die herhalingspatrone in die skepping. Primêre verwysings is uit die musiek, die Bybel en die algemene Westerse literatuur. Die bundel het agt afdelings, met deurlopende motief van die mens as middel om die kosmos rondom hom weer te gee. Waarnemings word dan in die spreker se eie taal (of idiolek) verwoord.<ref>Brink, André P. “Rapport” 28 Desember 1986</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 2, Junie 1987</ref><ref>Hugo, Daniël “Die Burger” 13 November 1986</ref> ''Idiolek'' word in 1987 saam met ''Allotroop'' met die Hertzogprys bekroon. Die titel ''Driepas'' (ook musiekmaat) stel reeds die klawer-simbool op die voorblad bekend wat dien as bindmiddel vir die bundel, met die drie sirkels wat mekaar versny en dus onlosmaakbaar aan mekaar verweef is. Die titel roep ook die Drie-eenheid op, waardeur die Skepping (tematiek van die bundel) ontstaan het. Die klawer is verder simbool van vrugbaarheid, lente, oorvloedigheid, ywer en geluk. Aansluitend hierby is ook die koepel en boog belangrike simbole, waardeur die hemelse gewelf en die aarde ook verbind word. Soos in sy vorige bundels vorm hierdie lywige bundel weereens ’n hegte eenheid. Dit word in elf afdelings verdeel.<ref>Gouws, Tom “Insig” April 1990</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 30 no. 3, September 1990</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> ''Driepas'' verower in 1990 die W.A. Hofmeyr-prys en is in dieselfde jaar op die kortlys vir die toekenning van die C.N.A.-prys, terwyl dit in 1992 op die kortlys is vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]]. In ''Met die aarde praat'' bring Cloete ervaring van die natuur en skepping onder woorde. Die titel is ontleen uit die Bybelse boek Job, wat ook as onderbou dien vir die soeke na God in Sy skepping, en is dubbelsinnig daarin dat die digter nie net “met” nie maar veral “oor” die aarde praat en dan ook oor die goddelikheid soos dit in die aarde gemanifesteer word. Die digter se tegniese vaardigheid en verbluffende rymvernuf, ook in ongewone rympatrone, word in hierdie bundel tot ’n nuwe hoogtepunt gevoer.<ref>[[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Insig” Februarie 1993</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 3, September 1993</ref><ref>Hambidge, Joan “Die Burger” 26 Januarie 1993</ref><ref name="kann" /><ref>Pretorius, Réna “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 1, Februarie 1994</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 7 Maart 1993</ref> ''Met die aarde praat'' verower in 1993 die Hertzogprys, die Rapportprys en die Rapportryersprys. Die titel van ''Uit die hoek van my oog'' impliseer om iets terloops of in die verbygaan waar te neem, sonder om daarop te fokus. Dit is egter juis die fyn waarnemingsvermoë wat beïndruk. Tematies sluit die bundel by sy voorafgaande bundels aan en bevat dit verse oor byvoorbeeld diere, sosiale kommentaar en satire, meelewende verse oor siekte, ouderdom en verval, kunstenaars, Bybelse gegewens met hedendaagse toepassings en landskappe van oor die hele wêreld. Nuut is ’n groter klem op die hedendaagse Suid-Afrika en die negatiewe pad wat dit inslaan.<ref>Pieterse, H.J. “Beeld” 22 Februarie 1999</ref><ref>Scholtz, Merwe “Insig” Februarie 2000</ref> ''Heilige nuuskierigheid'' sit Cloete se hele oeuvre se tematiese verbinding van dinge en die mens met mekaar en die kosmos voort, waardeur die digter die Goddelike inwerking deur en tussen alle dinge probeer naspeur. Die titel is afgelei van ’n opmerking van Einstein en die bundel beeld dan ook uit die nuuskierigheid oor die wetenskap, die kosmos en die ouerwordende liggaam wat mettertyd verval. Daar is verder die afdeling ''Ambraal'' met liefdesgedigte gerig aan sy vrou, terwyl sosiopolitieke en kulturele kommentaar ook gelewer word.<ref>Crous, Marius “Rapport” 22 Julie 2007</ref><ref>Pieterse, H.J. “Beeld” 2 Julie 2007</ref> ''Heilige nuuskierigheid'' is in 2008 op die kortlys vir die Universiteit van Johannesburg-prys. ''Uit die wit lig van my land gesny'' is ’n huldigingsbundel aan Anna, sy oorlede vrou, wat in ’n beperkte, bibliofiele uitgawe uitgegee word. Hierdie uitgawe word op 2010 almal by Aardklop uitverkoop, waarna die bundel ook in gewone formaat uitgegee word. Die gedigte is almal geskryf na Anna se dood en behandel haar as persoon, maar besin ook oor die wonder van ’n menslike verbintenis binne ’n verhouding, binne gesinsverband en in die geborgenheid van huis en tuin. Die verhouding word dan die raamwerk waarbinne die mens se verganklikheid deur liefde oorwin word. ''Onversadig'' getuig weereens van die digter se belesenheid, insig en vermoë om totaal uiteenlopende dinge in ’n eenheid saam te snoer. Die titel getuig van die onversadigbare drang na kennis van ’n magdom onderwerpe. Die gedigte is ook onversadigbaar in hulle beperkte vermoë om uiting te gee aan die onbeperkte heerlikheid van die heelal. In die bundel word die paradoks van menswees en die ewige soeke na insig en kennis en betekenis ondersoek, van die klassieke tot die moderne tye. So tree dit in gesprek met ouer digters soos Toon van den Heever en Theo Wassenaar en beskryf dit die wisselvalligheid van die menslike bestaan vanaf Bybelse tye. Sterflikheid en die verganklike aard van die mens is ’n deurlopende tema. Daar is gedigte oor liefde en die dood, met ’n aantal gedigte wat gewy word aan die dood van die digter se vrou. Hierin word wegbeweeg van die konvensie dat dit teen die dekorum van hierdie soort gedig is om die lyding en oorsaak van die pyn en dood te beskryf. Die pynlike agteruitgang word dus op aangrypende manier belig. Die temas binne die bundel is divers en sluit in disparate dinge soos Rembrandt, uitkomsgerigte onderwys, molle en die Dakar-tydren, weergegee in ’n wisselende toonaard (byvoorbeeld satiries, skertsend, ironies, speels, parodies) in ’n groot aantal vorms wat wissel van kwatryn tot vrye vers.<ref>Cochrane, Neil “Beeld” 4 April 2011</ref><ref>Hambidge, Joan “Rapport” 13 Maart 2011</ref> ''Onversadig'' is in 2012 op die kortlyste vir die toekenning van die W.A. Hofmeyr-prys, die ATKV-poësieprys en die Universiteit van Johannesburg-prys. ''Karnaval en Lent'' se titel verwys na die uiterste kontras tussen die vleeslike en geestelike, soos beliggaam in die uitspattighede van oordadige kos- en drankgebruik wat die karnaval kenmerk wat volg ná die einde van die sobere vastyd wat in die Katolieke tradisie as Lent bekend staan. Hierdie bundel staan weer in die lig van die strewe na groter insig in die aard van die komplekse verhouding tussen God, mens en natuur en die skakeling daarvan met die woordambag, ’n kerntema in Cloete se gehele digterskap.<ref>Pieterse, Henning “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref><ref>Visagie, Andries “Beeld” 7 April 2014</ref> ''Karnaval en Lent'' is in 2015 op die kortlys vir die toekenning van die Elisabeth Eybers-prys en die ATKV-prys vir poësie. ==== Psalms ==== Cloete is teksdigter van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] wat hoofsaaklik verantwoordelik is vir die omdigting van die [[Psalms]], wat saam met enkele ander goedgekeurde omdigtings van ander digters opgeneem word in die omvangryke ''Liedboek van die Kerk''. Sy omdigtings is nie ’n verwerking of hersiening van wat in Hollands en deur [[Totius]] gedoen is nie, maar is oorspronklike werk. In sy omdigtings oorkom hy vele van die swakhede van Totius se herberymings, veral argaïese woordgebruik, en in sommige verse transponeer hy deur vindingryke woordgebruik die Hebreeuse grondteks na ’n hedendaagse Suid-Afrika. Al die omdigtings is egter nie noodwendig verbeterings nie, veral wanneer Cloete se Psalm 8 langs die oorspronklike van Totius geplaas word. Die Andrew Murray-prys word in 2002 aan die ''Liedboek van die Kerk'' toegeken.<ref>Ferreira, Thinus “T.T. Cloete kry toekenning vir ‘Liedboek’” “Beeld” 15 April 2002</ref> ==== Versamelbundels ==== ''Die baie ryk ure'' is ’n keur uit sy gedigte saamgestel deur [[Heilna du Plooy]], [[Joan Hambidge]] en die digter self.<ref>Pieterse, H.J. “Beeld” 20 Augustus 2001</ref> Sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Goudaar'', ''Honderd jaar later'', ''Woordpaljas'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en die ''Versindaba'' bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. === Prosa === Cloete skryf ook kortverhale, wat onder andere in ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Standpunte'' gepubliseer word. Sy kortverhaaldebuut maak hy in 1984 met ''Die waarheid gelieg''. Hierin is 22 kort verhalende tekste gebundel, wat in vier afdelings georden word, onder die titels ''Dichters liegen de waarheid'', ''… weet ons mos, hoe digters lieg'', ''Lie creatively'' en A''lles leugens''. Soos die titels aandui, gaan die verhale dus almal oor die waarheid en die leuen en word die sentrale gedagte uitgelig dat die verhaal fiksie (leuen) is, maar tog die waarheid verbeeld deur die menslike kondisie wat dit uitbeeld. ''Die bedrieër'' handel oor die man wat na ’n mislukte affair deur die vroue van die gemeenskap verguis word. Betekenisvol is hulle motivering nie dat die man immoreel opgetree het nie, maar dat hy hulle illusies vernietig het en hulle dus eerder die leuen as die waarheid wou gehad het. Die verhaal ''Veg om te verloor'' is ’n hoogtepunt in die bundel. Dit is die verhaal van twee susters wie se Vrystaatse ouers vyftig jaar tevore met die [[Anglo-Boereoorlog]] neutraal gebly en die gesin as gevolg daarvan besonder welvarend geword het, maar die susters in hulle jeugjare deur die gemeenskap verwerp is. Hierdie verwerping speel in op hulle gemoedstoestand sodat hulle later hulle besittings vernietig in ’n poging om net weer deur mense aanvaar te kan word. ''Dokter Diedericks leer om te lag'' is ’n vernuftige verwerking en kommentaar op J. van Melle se bekende ''Oom Diederik leer om te huil''. In ’n meer moderne milieu onderneem Dokter Diedericks ’n soortgelyke reis as Oom Diederik, maar hy leer die les dat slegs diegene wat geleer het om op aarde te lag, hemel toe sal gaan. ''Mooi klere'' is ’n verhaal van ’n puntenerige man vir wie alles altyd op sy plek moes wees. Na sy dood bly al sy klere en besittings onaangeraak. Sy verhouding met sy sekretaresse was kuis, want hy wou nie sy klere uittrek sodat dit kreukel nie. Nie al die verhale is op peil nie en sommige steek nog vas by die anekdotiese. Party verhale word ook aangebied as vertelling (soms in verlede tyd) eerder as om dit te dramatiseer en sodoende meer onmiddellik te maak.<ref>[[Hennie Aucamp|Aucamp, Hennie]] “Dagblad” HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref><ref>Brink, André P. “Rapport” 29 Julie 1984</ref><ref>Smuts, J.P. “Die Burger” 28 Junie 1984</ref><ref>Smuts, J.P. “Burgerband” [[Tafelberg-Uitgewers]] Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Roos, Henriette “Standpunte” Nuwe reeks 184, Augustus 1986</ref> ''Identikit'' is sy tweede kortverhaalbundel en bevat sewentien meestal kort tekste. Die titel verwys na die saamgestelde beeld van ’n verdagte wat moet help by die oplos van ’n misdaad. Die skrywer poog dan in hierdie bundel om die mensdom se identikit op te bou om sodoende die lewensraaisel te probeer oplos. Die identikit is egter onmiddellik ook ’n beraming van die werklike en kan per definisie nie ’n akkurate weergawe van die werklikheid wees nie. Tegnies vernuwend is die oorskryding en vermenging van die grense van tradisionele tekstipes soos die essay, anekdote en verhaal. Verskeie invalshoeke word gebruik en die stem van die storieverteller, filosoof en gelowige kom saam met ander perspektiewe aan die beurt. Die verhale is egter nie almal op peil nie en sommige word weinig meer as meditasies of didaktiek.<ref>Pheiffer, Roy “Insig” Oktober 1997</ref><ref>Viljoen, Louise “Rapport” 17 Augustus 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 2, Mei 1998</ref> Van sy kortverhale word opgeneem in versamelbundels, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' saamgestel deur [[Abraham H. de Vries]], ''Vertellers'' van [[Merwe Scholtz]] en ''Vuurslag'' onder redaksie van [[Hennie Aucamp]]. ''Die ander een is ek'' is sy digterlike credo, waarin hy skryf oor sy siening van die lewe en die mens as deel van die skepping. Hy sluit hierin ook outobiografiese materiaal in. Die titel verwys na die soeke van die digter na die kernpersoon wat hy nooit vind nie, die soeke na die self in die ander een. === Drama === Die drama ''Onderhoud met ’n bobbejaan'' maak sy buiging tydens die Kampustoneelfees van 1985 en word ook gepubliseer. Hierin word professor Gibbon, wat die naam van ’n aapsoort het, aan die einde van sy lewe deur Kwestor en haar televisiespan ondervra met die doel om ’n video-opname te maak. Tydens die loop van die gesprek word die professor gedwing om selfondersoekend antwoorde te vind op die lewensvrae. Die gedwonge eerlikheid van hierdie proses en die pynlikheid van sy herinneringe takel hom fisies en geestelik af. Hy word blootgestel in sy swakheid en valsheid in die soeke na eer wat hy lewenslank nagestreef het, wat gekontrasteer word met die positiewe beeld wat hy na buite weerkaats het. Terugflitse na die verlede (onder andere na ’n voorval tussen hom en sy verpleegster Helen en ’n voorval tussen hom en sy dogter Lea) en die gedurige teenwoordigheid van hersenskimme word gebruik om die dramatiese handeling te versterk. Gibbon is deurentyd besig om te transformeer tot ’n bobbejaan, sodat die verskil tussen mens en dier gaandeweg opgehef word. Die intellektuele diepgang van die drama en die dialoog, waarin die wesenlike van menswees indringend ondersoek word, maak van die drama iets besonders. Vindingryk is ook die benutting van eietydse tegnologiese middele waardeur die gebeure verewig word. As drama gaan dit egter mank aan handeling en karakterdifferensiasie en word dus meer van ’n gedagtedrama as ’n opvoerdrama.<ref>Brink, André P. “Rapport” 14 September 1986</ref><ref>Britz. E.C. “Die Burger” 18 Desember 1986</ref><ref>Grové, A.P. “Beeld” 8 September 1986</ref><ref>Odendaal, L.B. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 3, September 1987</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> === Literator === Aanvanklik maak Cloete sy naam as letterkundige kritikus en nie as digter of kreatiewe skrywer nie. Sy doktorale proefskrif word gepubliseer as ''Trekkerswee en Joernaal van Jorik'', waar hy hierdie eposse van Totius en D.J. Opperman met mekaar vergelyk met betrekking tot die wese en waarde van elkeen in die geheel, afsonderlik en in verhouding met mekaar en tot die ontwikkeling van die Afrikaanse poësie. [[Rob Antonissen]] dui in ''Kern en tooi'' aan dat Cloete se proefskrif sy kennis van albei gedigte grootliks vermeerder het en spesifiek met betrekking tot ''Joernaal van Jorik'' ook nuwe interpretasie openbarings gemaak het. Cloete is die skrywer van meer as honderd wetenskaplike artikels oor sy vakgebied en ’n aantal monografieë. ''Beskouings oor poësie'' is ’n huldigingsbundel met sy sestigste verjaarsdag aan Gerrit Dekker, waarvan hy een van die medeskrywers is, terwyl hy saam met T.C. Bothma die boek ''Opstelonderrig'' skryf. ''Die wêreld is ons woning nie'' is ’n studie oor die werk van Totius, waarin vier opstelle oor Totius se werk gebundel word. In ’n tweede afdeling word gedigte van Totius opgeneem waarna in die opstelle verwys is.<ref>[[Kannemeyer, J.C.]] “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977</ref> In die reeks ''Monografieë uit die Afrikaanse letterkunde'' is hy verantwoordelik vir kort oorsigte oor die lewe en werk van ''Totius'' en ''Eugène N. Marais''. “ ''Op die woord af'' bundel opstelle oor die poësie en versdramas van N.P. van Wyk Louw. Die agt opstelle behandel in sommige gevalle ’n oorsigtelike beeld van Louw se werk, terwyl afsonderlike opstelle gewy word aan die gedig ''Die swart luiperd'', die gedigsiklus ''Vier gebede by jaargetye in die Boland'', ''Germanicus'' en ''Raka''.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 50, Desember 1963</ref><ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Kriterium”, Oktober 1963</ref><ref>Wiehahn, Rialette “Standpunte” Nuwe reeks 51, Februarie 1964</ref> ''Kaneel'' is ’n bundel met letterkundige opstelle, terwyl ''Tetralogie van F.A. Venter'' die vier [[Groot Trek]]-romans van Venter behandel. Hy skryf ’n ''Gids by D.J. Opperman se Senior Verseboek'' wat as handleiding vir leerlinge bedoel is, asook die Blokboeke ''Twee idilles: Martjie en Trekkerswee'', ''Joernaal van Jorik'' en ''Hoe om ’n gedig te ontleed.'' ''Die verhouding tussen die skrywer en sy volk'' en ''Wat is literatuur?'' is publikasies van die Potchefstroomse Universiteit. Sy resensies en vakkundige artikels verskyn in verskeie tydskrifte en koerante. ==== Vertaalwerk ==== Hy doen ook verskillende vertalings uit veral die Franse letterkunde, naamlik gedigte, dramas en verhale wat opgeneem is in sy dig- en verhalebundels. Sy vertaling van E. Labiche se drama ''Meneer Perrichon gaan op reis'' word gepubliseer en hy vertaal ook verskeie ander werke uit die Franse letterkunde. ==== Redakteur ==== As redakteur bring hy verskeie navorsingswerke tot publikasie, onder andere ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig'' (waar hy die oorsig oor die poësie van hierdie tydperk skryf<ref>Botha, Walt “Die Transvaler” 21 April 1980</ref><ref>Van Rensburg, F.I.J. “Beeld” 21 April 1980</ref><ref>Snyman, Henning “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref>), ''Gids by die literatuurstudie'' (saam met [[Elize Botha]] en Charles Malan<ref>Liebenberg, Wilhelm “Rapport” 11 Mei 1986</ref><ref>Nienaber C.J.M. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref>) en ''Literêre terme en teorieë''. ''Literêre terme en teorieë'' word genomineer vir die 1992 Rapportprys vir nie-fiksie.<ref>Van Zyl, Wium “Die Burger” 9 Maart 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 24 Januarie 1993</ref> Die boek ''Skrywers in beeld 1: NP van Wyk Louw'', word deur hom saamgestel.<ref>· Barnard, Chris “Die Huisgenoot” 7 Februarie 1975</ref><ref>Louw Ohlhoff, H. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 16 no. 1, April 1976</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Beeld” 11 Desember 1974</ref> Hy is ook samesteller van verskeie bloemlesings en verhalebundels, waaronder die bloemlesings uit die Nederlandse letterkunde ''Van Hooft tot Luyken'' (saam met Gerrit Dekker) en ''Van Hendrik van Veldeke tot Spieghel'', ''Vyfling'' (dramas van vyf Hertzogpryswenners), ''Faune'' (’n bloemlesing uit Afrikaanse gedigte met die dier as tema<ref>Eksteen, L.C. “Klasgids” Jaargang 2 no. 2, November 1966</ref>), ''Totius: Vyftig gedigte'' en ''Dit kom van ver af'' (’n kortverhaalbundel van bekende en minder bekende skrywers wat nostalgie weerspieël en spesiaal vir die bundel geskryf is<ref>Cilliers, Cecile “Beeld” 9 Desember 2002</ref><ref>John, Philip “Rapport” 17 November 2002</ref>). Saam met P.D. van der Walt en Len Dekker stel hy ''Poort 72'' saam, ’n keur uit die werk van hoërskoolleerlinge, en saam met Rudolph Willemse stel hy ''Lens 78/79'' saam, ’n keur uit gedigte van die Potchefstroomse Skrywerskring. == Eerbewyse == Benewens die talle pryse wat sy letterkundige werke verower, word sy persoon en werk gereeld op ander maniere vereer. In 1976 ontvang hy die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek van die Akademie en in dieselfde jaar ’n oorkonde van die Afrikaanse Studentebond vir die uitbouing van Afrikaanse vakliteratuur vir gebruik aan hoër opvoedkundige inrigtings. In 1981 kry hy een van vyf van die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] se gesogte prestige navorsingsbeurse, waaruit die omvangryke publikasie en standaardwerk ''Literêre terme en teorieë'' ontstaan. Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1984 word die huldigingsbundel ''In teen die groot vergeet'' onder redaksie van [[Hein Viljoen]] aan hom oorhandig. Die Potchefstroomse Universiteit ken in 1986 ’n eredoktoraat aan hom toe. In 1990 ontvang hy ’n goue medalje en oorkonde van die stadsraad van Potchefstroom vir sy kulturele bydrae en kry hy ook die Rapportryersprys vir al sy poësie. Die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] laat in 1991 ’n dokumentêre program oor sy lewe en werk maak en saai dit op televisie uit onder die titel ''Die heelal is ’n taalkristal''. Hy word in 1992 vereer met die Staatspresident se Orde vir Voortreflike Diens (Goud) vir sy primêre skryfwerk, sy wetenskaplike navorsing en sy algemene kulturele bydrae. Sy sewentigste verjaarsdag in 1994 word onder andere gevier deur ’n huldigingsprogram wat Obelisk-Musiek en die Streekraad vir Kultuursake in die Studio van die [[Suid-Afrikaanse Staatsteater|Staatsteater]] aanbied, met toonsettings van gedigte van hom uit sy digbundels ''Driepas'' en ''Jukstaposisie'' op die program. Die Pretoriase Technikon vereer hom in 1996 vir sy werk as skrywer en taalkundige met ’n toekenning in die vorm van ’n moderne beeldhouwerk. In 1997 is hy die Digter van die Jaar van die S.A. Polisiediens se kultuurvereniging, Akpol. Die Kanseliersmedalje van die Potchefstroomse Universiteit word in 2001 aan hom toegeken vir sy omdigting van die 150 Psalms in moderne Afrikaans. Die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] ken in 2002 die ATKV Prestige-prys, die hoogste toekenning van hierdie organisasie, aan hom toe ter erkenning van sy omdigting van die Psalms, gepubliseer in die ''Liedboek van die Kerk'', terwyl die Andrew Murray-prys in dieselfde jaar vir dieselfde werk toegeken word. Ook die Akademie erken hierdie werk deur aan hom in 2002 die N.P. van Wyk Louw-medalje en die Pieter van Drimmelen-medalje toe te ken. Ook in 2002 kry hy ’n Alumni-oorkonde van die Bond van Oud-Pukke en ’n oorkonde van die Potchefstroomse Stadsraad vir sy himnologiese werk. Radiogeskiedenis word in 2002 gemaak wanneer die dokumentêre program ''Theuns Cloete: Psalm-omdigter'' oor die Paasnaweek gelyktydig op sewe gemeenskapstasies in Suid-Afrika uitgesaai word.<ref>Erasmus, Elfra “Radiogeskiedenis met T.T. Cloete” “Beeld” 28 Maart 2002</ref> Dames Aktueel gee in 2003 ’n toekenning aan hom vir sy taal- en letterkundige werk en sy bydrae as skrywer, terwyl die Lid van die Uitvoerende Raad vir Onderwys in Noordwes hom in 2004 vereer met ’n toekenning vir “die mees vindingryke persoon-baanbreker in onderwys”. In 2006 kry hy van die Hoërskool Monument die skool se spesiale gedenktoekenning, wat elke vyf jaar aan ’n oud-leerling toegeken word vir voortreflike en buitengewone diens aan die samelewing. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) ken in 2007 ’n erepenning aan hom toe vir sy bydrae tot die Afrikaanse literatuur en in 2008 ontvang hy erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.<ref>Noordwes-Universiteit: http://www.nwu.ac.za/af/alumni/tt-cloete {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630131631/http://www.nwu.ac.za/af/alumni/tt-cloete |date=30 Junie 2018 }}</ref> Ten tye van sy 85e verjaarsdag vereer die Noordwes-Universiteit se Potchefstroom kampus, in samewerking met sy familie, hom op 16 Mei 2009 met ’n spesiale huldigingsaand in die vorm van ’n opvoering getitel ''Seer en Siter'', na een van sy gedigte. Sy dogter Thea toonset sowat 35 van sy gedigte wat by die vertoning vertolk word. In 2011 ken die Stellenbosse Woordfees hulle Woordtrofee-medalje aan hom toe vir sy lewenswerk en word ’n profiel oor sy werk by die fees aangebied.<ref>De Vries, Willem “Cloete, Grobbelaar en Bakkes met Woordfees-medaljes vereer” “Beeld” 16 Maart 2011</ref> Die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) vereer hom saam met [[Hennie Aucamp]] en [[Adam Small]] in 2013, deur ’n leergebonde eksemplaar van die veertiende deel aan hom te oorhandig. Die Noordwes Universiteit vereer hom in 2013 met ’n alumni-toekenning as een van hulle top oudstudente wat gehelp het om die land te vorm en te bou. In 2014 ontvang hy by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Afrikaans Onbeperk-prys vir sy lewensbydrae tot die bevordering van die Afrikaanse letterkunde, en die produksie ''God die digter'' (waarin ’n keur uit sy gedigte aaneengeskakel is om die skeppingsverhaal te vertel) word tydens hierdie fees onder regie van [[Lize Beekman]] aangebied. Vir sy negentigste verjaardagviering in 2014 word ’n eredinee vir hom in Potchefstroom se museum gehou, wat bygewoon is deur oudstudente, vriende en kollegas van regoor die land == Bibliografie<ref name=":0">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2338 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328085848/http://www.nb.co.za/authors/2338 |date=28 Maart 2016 }}</ref> == === Poësie === * 1980 ''Angelliera'' * 1982 ''Jukstaposisie'' * 1985 ''Allotroop'' * 1986 ''Idiolek'' * 1989 ''Driepas'' * 1992 ''Met die aarde praat'' * 1998 ''Uit die hoek van my oog'' * 2001 ''Die baie ryk ure: 100 uitgesoekte gedigte'' * 2007 ''Heilige nuuskierigheid'' * 2010 ''Uit die wit lig van my land gesny. Vir Anna'' * 2011 ''Onversadig'' * 2014 ''Karnaval en Lent'' === Kortverhale === * 1984 ''Die waarheid gelieg'' * 1997 ''Identikit'' === Toneel === * 1986 ''Onderhoud met ’n bobbejaan'' === Akademiese publikasies === * 1953 ''Trekkerswee en Joernaal van Jorik : twee gedigte met historiese materiaal uit twee fases van die Afrikaanse letterkunde'' * 1957 ''Beskouings oor poësie: ’n bundel opgedra aan prof. G. Dekker op sy sestigste verjaardag 11 November 1957'' (met andere) * 1961 ''Die wêreld is ons woning nie: ’n studie van die poësie van Totius met tekste'' * 1963 ''Totius'' * 1963 ''Op die woord af: opstelle oor die poësie van N.P. van Wyk Louw'' * 1963 ''Eugène N. Marais'' * 1966 ''Gids by D.J. Opperman se Senior Verseboek'' * 1970 ''Twee idilles: Martjie en Trekkerswee'' (Blokboek) * 1970 ''Tetralogie van F.A. Venter'' * 1970 ''Kaneel: Opstelle oor die letterkunde'' * 1972 ''Sensuur: prinsipieel en prakties besien'' * 1974 ''Joernaal van Jorik'' (Blokboek) * 1974 ''N.P. van Wyk Louw, 11 Junie 1906 – 18 Junie 1970'' * 1978 ''Totius se organiese beskouing'' (Langenhovengedenklesing) * 1980 ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig'' * 1980 ''Van Wyk Louw se fundamenteel dramatiese instelling'' (NP van Wyk Louw-gedenklesing) * 1982 ''Die verhouding tussen die skrywer en sy volk'' * 1982 ''Hoe om ’n gedig te ontleed'' (Blokboek) * 1984 ''Wat is literatuur?'' * 1993 ''Die literatuur en sy verband met die tyd'' * 2004 ''Van Leopold Tot Achterberg'' === Redakteur en mederedakteur === * ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig'' (saam met A.P. Grové, J.P. Smuts en Elize Botha), 1980 * ''Gids by die literatuurstudie'' (saam met Elize Botha en Charles Malan), 1985 * ''Literêre terme en teorieë'' (saam met Hein Viljoen, Leon Strydom, Heilna du Plooy en Anne-Marie Bosschoff), 1992 === Samesteller en medesamesteller === * ''Van Hooft tot Luyken'' (saam met G. Dekker), 1961 * ''Van Hendrik van Veldeke tot Spieghel'', 1963 * ''Vyfling'', 1966 * ''Faune'', 1966 * ''Poort 1972'' (saam met P.D. van der Walt en L. Dekker) 1973 * ''Totius: Vyftig gedigte'', 1876 * ''Lens 78/79'' (saam met Rudolph Willemse), 1979 * ''Dit kom van ver af'', 2002 === Vertaling === * ''Meneer Perrichon gaan op reis'' – E. Labiche en Ed. Martin, 1962 == Toekennings<ref name=":0" /> == * 1976 Gustav Prellermedalje vir Litteratuurwetenskap en Letterkundige Kritiek * 1980 [[Ingrid Jonkerprys]] vir Poësie (''Angelliera'') * 1981 [[W.A. Hofmeyr-prys|W.A. Hofmeyrprys]] vir Poësie (''Angelliera'') * 1983 Louis Luytprys (''Jukstaposisie'') * 1985 [[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys]] (''Allotroop'') * 1986 [[W.A. Hofmeyr-prys|W.A. Hofmeyrprys]] (''Allotroop'') * 1986 Eredoktorsgraad van die Universiteit van Potchefstroom * 1987 Hertzogprys vir Poësie (''Allotroop'' en ''Idiolek'') * 1990 [[W.A. Hofmeyr-prys|W.A. Hofmeyrprys]] (''Driepas'') * 1990 [[W.A. Hofmeyr-prys|W.A. Hofmeyrprys]], (''Heilige nuuskierigheid'') * 1992 Rapportprys (''Met die aarde praat'') * 1993 Rapportryersprys vir Poësie (''Met die aarde praat'') * 1993 Hertzogprys vir Poësie (''Met die aarde praat'') * 2002 Andrew Murrayprys (vir die omdigting van psalms) * 2002 N.P. van Wyk Louwmedalje * 2007 FAK-erepenning * 2008 Erelidmaatskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers * Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Pretorius, Réna “T.T. Cloete (1924-)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Steyn, J.C. “Van Wyk Louw: ’n Lewensverhaal Deel II” Tafelberg-uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vakkundige artikels === *Beukes, Marthinus. 1994. Ritme heel die beenbreekbaarheid in 'Skouspel 1' en "Glasbreekbaarheid' van TT Cloete. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Burger, Willie. 2015. Huldeblyk TT Cloete (1924-2015). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Burger, Willie. 2015. TT Cloete (1924-2015) . ''Tydskrif vir Letterkunde.''' *Buscop, J.. 2002. Die diskoers tussen Job en Cloete struktureelsemanties beskou. ''Literator.'' *Crous, Marius. 2013. ‘ons sien die Dat en die Wat’- Huldiging van TT Cloete. ''Literator.'' *Crous, Marius. 2015. TT Cloete en die subalterne. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Du Plooy, Heilna. 1995. Op welke wyse word die waarheid gelieg? Die kortverhale van TT Cloete. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 1995. TT Cloete- prospekteerder van die albasterblou waterplaneet - ’n inleiding. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Vertalings van drie TT Cloete-gedigte. ''Stilet.'' *Du Plooy, Heilna. 2012. “Dit innerlijk bedrijf, verzinnelijkt” TT Cloete en J.H. Leopold. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Ester, Hans. 2009. TT Cloete en het Droste-effect. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Gouws, Tom. 1989. Die transkripsielees van TT Cloete. ''Literator.'' *Jooste, E. 1995. Idiolek van TT Cloete. ''Literator.'' *Lodewyk Marais, Johann. 2009. Charles Darwin, die natuurwetenskappe en die verwondering in T T Cloete se poësie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Nel, A.. 2002. Afgekyk van en nagepraat na …'- Nederlandse tekste in 'Vroue van Vermeer' van TT Cloete. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2015. Die gedig is spelfasette van spel in enkele gedigte van TT Cloete. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Nel, Adéle en Tom Gouws. 1995. Die interfererende kontoere van Nijhoff en Cloete se poëtika. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 1993. Via alruin en seks tot God- die eiesoortige mistiek in die poësie van TT Cloete. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 1997. Is TT Cloete ’n Calvinistiese digter?. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 2013. Unity-in-multiplicity as structural framework in the poetry of TT Cloete, with emphasis on volume construction. ''Literator.'' *Olivier, Fanie. 1995. ‘hy itiaak die kafhok groen’ - aantekeninge by TT Cloete as ekoloog op rym. ''Literator.'' *Pieterse, Henning. 2015. ''Karnaval en Lent'' (TT Cloete) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Pretorius, Rena. 1987. Kanttekening by TT Cloete se vierde digbundel. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Robinson, Rensia. 2006. Durée van die poësie – simboliese tydloosheid. TT Cloete in gesprek met J.W.F. Werumeus Buning. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Robinson, Rensia. 2009. 'n Onvoltooide Naam digterlik verbeel - verkennings aangaande 'n enigmatiese Goddelike Wese in TT Cloete se oeuvre. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Swanepoel, J. 1981. Poësie van verskeidenheid en verband- 'n Bespreking van TT Cloete se ''Angelliera'' (Drie gedigte van TT Cloete). ''Literator.'' *Taljard, Marlies. 2012. A conversation spanning three millenia- A poetic re-invention of Homer’s Iliad by TT Cloete. ''Literator.'' *Taljard, Marlies. 2015. Wat is die mens wat U so ryk beskenk het die uitbeelding van die geveg tussen Karnaval en Lent by Bruegel en TT Cloete. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies. 2019. Digterlike beheer en herinterpretasie. TT Cloete se transkripsie van twee antieke tekste in Onversadig. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Van Jaarsveld, Anna en Tom Gouws. 1995. Die taal as katedraal- Driepas van TT Cloete. ''Literator.'' *Venter, L. 1993. Vondste uit de oude doos- Hommage á TT Cloete. ''Literator.'' *Venter, Leona. 1990. Die "denk" rondom die dood by TT Cloete. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Venter, Leona. 1995. Fragmente sloer in ons ore- die reaktivering van ouer literêre tekste in die oeuvre van TT Cloete. ''Literator.'' *Venter, Mariana. 1988. Vir TT Cloete. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Hein. 1989. Dik en dun, gesirkuleer en afgestroop - kringlope om ’n gedig van TT Cloete. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 1995. Die fenomenologie van TT Cloete. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 2009. Kreolisering van die simbolisme in die poësie van TT Cloete. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1995. ’n Retoriese analise van die vyf lykdigte in TT Cloete se Allotroop. ''Literator.'' *Ward, R. 1998. Die vrou in TT Cloete se 'toepasslngs van dante'. ''Literator.'' *Ward, Ronel. 1998. Die minnares in TT Cloete se Idiolek. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Wissing, D.P.. 1984. Die rym in ''Jukstaposisie'' (TT Cloete) en die regverdiging van enkele fonologiese begrippe. ''Literator.'' *Wolfaardt-Gräbe , Ina. 2015. Die huid huil luid in stilhuil op 'n (klank)spoor in TT Cloete se poësie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' === Tydskrifte en koerante === * Beeld hoofartikel “Dankie aan TT Cloete vir ’n lewe met verse” “Beeld” 30 Julie 2015 * Beukes, Marthinus P. “Ritme heel die beenbreekbaarheid in ‘Skouspel 1’ en ‘Glasbreekbaar’ van T.T. * Cloete” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Breytenbach, Kerneels “’n Ou rusie duur voort” “Die Burger” 23 Junie 1984 * Burger, Willie “T.T. Cloete (1924–2015)” “Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 52 no. 2 Lente 2015 * Cloete, T.T. “Hoe het ‘Angelliera’ ontstaan?” “Beeld” 6 Maart 1996 * Du Plooy, Heilna “Woordskilder en mense-mens” “Beeld” 1 Augustus 2015 * Engelbrecht, Theunis “Die slapelose nuuskierigheid” “Plus” 31 Mei 2007 * Erasmus, Elfra “ATKV vereer T.T. Cloete” “Beeld” 19 Maart 2002 * Gräbe, Ina en Pretorius, Réna “’Angelliera van twee kante bekyk” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Hambidge, Joan “Nota by Réna Pretorius se bespreking van T.T., Cloete se ‘Angelliera’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982 * Hambidge, Joan “Bestekopname: T.T. Cloete se ‘Angelliera’ en ‘Jukstaposisie’” “Standpunte” Nuwe reeks 171, Junie 1984 * Hambidge, Joan “Eenhonderd gedigte oor baie ryk ure” “Rapport” 29 Julie 2001 * Johl, Johann “W.A. Hofmeyr-prys vir fiksie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Laubscher, Louise “’n Groot psalm-verlange” “Beeld” 30 Julie 2015 * Le Roux, André “Wanneer pyn ’n sintuig word” “Die Burger” 5 Mei 1987 * Ley, Marga “Sy gedig is sy vrou wat praat, sê Cloete” “Beeld” 29 September 2010 * Lijphart, Truida “Kanttekeninge by T.T. Cloete: ‘Literêre geskiedskrywing’” “Standpunte” Nuwe reeks 168, Desember 1983 * Myburg, Johan “Cloete vlieg flink op 85” “Plus” 30 Mei 2009 * Myburg, Johan “Dromend-denkende digter” “Beeld” 30 Mei 2014 * Nienaber, C.J.M. “Cloete en vliegtuigie op handjie” “Standpunte” Nuwe reeks 163, Februarie 1983 * Nieuwoudt, Stephanie “Sy ‘verleentheid’ moet uit” “Beeld” 25 Januarie 2003 * Olivier, Fanie en Belcher, R.K. “Die Ingrid Jonker-prys 1980 – Beoordelaarsverslag” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Pieterse, Henning “Poësie uit drie bloemlesings” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Pretorius, Réna “Kanttekeninge by T.T. Cloete se vierde digbundel” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Prins, Jo “’n Voortreflike digter” “Wes-Beeld” 10 Februarie 2006 * Prins, Jo “Met oë op die ewigheid” “By” 12 Februarie 2011 * Prins, M.J. “Enkele verhale uit ‘Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur * A.P. Grové" “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 3, Augustus 1986 * Prinsloo, Koos “Vreugde oor ’n prys” “Die Burger” 27 Julie 1983 * Rademeyer, Alet “Akademie vereer T.T. Cloete en UP-oudrektor” “Beeld” 25 September 2008 * Retief, Hanlie “’n Nuwe lied” “Rapport” 4 November 2001 * Smuts, Ria “Angel en lier en angelier en ‘Behoefte aan ongunstige weers- en ander omstandighede’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no.3, Augustus 1993 * Stander, Carina “T.T. Cloete delf diep in credo” “Beeld” 5 Maart 2013 * Steenkamp, Terence “Dat ek nog iets vir SA kan doen, meen baie” “Beeld” 25 September 2007 * Steinmair, Deborah “Huldeblyk aan T.T. Cloete: En wat bly, is die liefde” “Rapport” 2 Augustus 2015 * Van der Elst, J. “Commendatio gelewer op 8 April 1983 by die oorhandiging van die Louis Luyt-prys * aan T.T. Cloete vir sy bundel ‘Jukstaposisie’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Van der Spoel, Corina “’n Gedig is ’n pasella, sê Cloete” “Insig” September 1994 * Van Niekerk, Carla “Digter ‘stom’ oor aand van eer” “Beeld” 18 Mei 2009 * Van Rooyen. Erika “T.T. Cloete se asem het nog nie opgeraak” “Algemene Kerkbode” 12/13 Desember 1997 * Venter, Leona “Die ‘denk’ rondom die dood by T.T. Cloete” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28, no.3 Augustus 1990 * Venter, Leona “Die praktyk van die kyk” “Tydskrif vir Letterkunde” “Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991 * Ward, Ronel “Die minnares in T.T. Cloete se ‘Idiolek’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 2, Mei 1998 * Wybenga, Henk “Die prof. wat poëet geword het” “Die Transvaler” 16 Augustus 1980 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/04/24/2/8.html * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1996/08/31/4/10.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/04/15/9/2.html * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/02/26/3/9.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/03/19/2/12.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/03/28/9/6.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/02/09/4/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/28/4/6.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/09/27/SK/3/ldbcloete_1732.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/03/11/SK/8/TTCloete-OS.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/04/01/8/wdv_kknk_woordkuns_29_0_487624948.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/05/05/3/sccloete_1516_30_0_27641869.html * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/10/01/VB/11/mclcloete_1932.html == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cloete, T.T.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse taalkundiges]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1924]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] b8qd5aqhqa4dlxn5dtr3xl4zdnxhs9e 0 47428 2923265 2920276 2026-08-09T16:50:41Z Oesjaar 7467 /* Mei tot Augustus */ verbeter 2923265 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – 'n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] is in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[25 April]] – 'n [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse ete vir [[Withuis]]korrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], [[Eerste Dame]] [[Melania Trump]], Visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[16 Mei]] – Die [[Kakkerlak Volksparty]], word in [[Indië]] gestig na 'n uitlating van die hoofregter van Indië, Surya Kant waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het. Binne dae het die beweging honderduisende ondersteuners gekry en aanlyn en vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied en deur [[Spanje]] gewen. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gewen. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == === Januarie tot April === * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer (* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[J.C.M.D. du Plessis]], Suid-Afrikaanse leksikograaf en akademikus (* 1940). * 7 April – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[sokker]]speler en afrigter (* [[1945]]). * [[19 April]] – [[Jan Wilkens]], Suid-Afrikaanse professionele stoeier (* [[1942]]). * [[27 April]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan (* [[1932]]). * [[29 April]] – [[Craig Venter]], Amerikaanse molekulêre bioloog en sakeman (* [[1946]]). === Mei tot Augustus === * [[8 Mei]] – [[Festus Mogae]], politikus en derde president van [[Botswana]] (1998–2008) (* [[1939]]). * [[12 Junie]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]). * [[15 Junie]] – [[Abdullah Ibrahim]], Suid-Afrikaanse pianis en komponis (* [[1934]]). * [[22 Junie]] – [[Alan Greenspan]], Amerikaanse ekonoom (* [[1926]]). * [[24 Junie]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktrise en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar-pryswenner]] (* [[1928]]). * [[29 Junie]] – [[Penelope Keith]], Engelse aktrise (* [[1940]]). * [[7 Julie]] – [[Joanna Pettet]], Engelse aktrise (* [[1942]]). * [[8 Julie]] – [[Bonnie Tyler]], Walliese sanger-liedjieskrywer (* [[1951]]). * 8 Julie – [[Dieter Gerhardt]], kommodoor in die Suid-Afrikaanse Vloot en Sowjetspioen (* [[1935]]). * [[13 Julie]] – [[Sam Neill]], Nieu-Seelandse akteur (* [[1947]]). * [[15 Julie]] – [[Guy Scott]], Zambiese politikus en waarnemende president (* [[1944]]). * [[16 Julie]] – [[Tersia Marshall]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1980]]). * [[22 Julie]] – [[Chuck Russell]], Amerikaanse akteur en vervaardiger (* [[1952]]). * [[23 Julie]] – [[Hope Clarke]], Amerikaanse aktrise (* [[1941]]). * [[24 Julie]] – [[Bettina Wyngaard]], Suid-Afrikaanse skryfster (* [[1971]]). * 24 Julie – [[Gillian van Houten]], Suid-Afrkaanse TV-nuusleser en natuurliefhebber (* [[1954]]). * 24 Julie – [[Gunther von Hagens]], Duitse ontleedkundige (* [[1945]]). * [[5 Augustus]] – [[Jean Lodge]], Engelse aktrise (* [[1927]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] 0vwtq83jx1t0nt30hm2mkipw7akyidf 6 52140 2923459 719350 2026-08-10T09:08:59Z JMK 649 +kat 2923459 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Ds. AM Meiring lê die hoeksteen van die NG kerk se saaltjie in [[Craighall]], Johannesburg. == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hoeksteenleggings in Suid-Afrika]] 1q39ay1f8mri9nykq4le2bwjblx08bs 0 52225 2923345 2845133 2026-08-09T20:19:28Z Pynappel 70858 2923345 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jonathan Jansen | bynaam = | beeld = Jonathan Jansen at Cornerstone 2017.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Prof Jansen bespreek 'n Hoër Onderwysgeldeverslag by Cornerstone Instituut, 2017 | geboortenaam = Jonathan David Jansen | geboortedatum = [[29 September]] [[1956]] | geboorteplek = [[Montagu]], [[Wes-Kaap]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = Professor | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Akademikus | ander = | bekend = Oudrektor van [[Universiteit van die Vrystaat|UV]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | alma_mater = [[Universiteit van die Wes-Kaap|UWK]], Unisa, Stanford | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jonathan Jansen''' is die voormalige [[rektor]] van die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Hy is vroeg in [[2009]] as die eerste gekleurde rektor en visekanselier van die universiteit aangestel. Jonathan David Jansen is op [[29 September]] [[1956]] in [[Montagu]] in die [[Boland]] gebore, maar het op die [[Kaapse Vlakte]] grootgeword. Hy was op laerskool by Sullivan Primary School, en gaan daarna na Steenberg Hoërskool. <ref name="blog">[https://profilesa.blogspot.com/2011/04/professor-jonathan-jansen.html Profile SA – Professor Jonathan Jansen]</ref> Hy beskryf homself as 'n gemiddelde leerling op hoërskool – meer geïnteresseerd in sokker, swem by Muizenberg en fietsry met sy maats. Sy Latynonderwyser, Paul Gallant, het hom egter gemotiveer om in sy studies uit te blink, en ook om verder te gaan studeer.<ref name="blog"/> Jansen voltooi sy B.Sc. (Plantkunde en Dierkunde) in 1979 aan die [[Universiteit van die Wes-Kaap]]. In 1982 ontvang hy 'n onderwysdiploma en in 1984 'n B.Ed. (Vergelykende Opvoedkunde) van die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Hy verwerf in 1987 'n M.Sc. aan die [[Cornell-universiteit]] en in 1991 'n Ph.D. ([[Politieke wetenskap]]) aan die Stanford-universiteit.<ref name="blog"/> Jonathan Jansen is [[buitengewone professor]] in onderwys aan die [[Universiteit Stellenbosch]].<ref>{{Cite web| last = Jansen| first = Jonathan| title = Jonathan Jansen: ‘Onthou, selfs een van Jesus se dissipels was ’n drop-out’| work = Netwerk24| access-date = 2026-08-09| date = 2026-08-09| url = https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/jonathan-jansen-onthou-selfs-een-van-jesus-se-dissipels-was-n-drop-out-20260807-0859}}</ref> Hy is tans die President van die [[Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika]] en die Knight-Hennessey-genoot by die Stanford-universiteit. Hy het ook fase een van die Toekomstige Professore-program opgerig,<ref>{{Cite web |date=2019-07-24 |title=DHET introduces a Future Professors Programme to accelerate movement of senior researchers to professorships |url=https://usaf.ac.za/dhet-introduces-a-future-professors-programme-to-accelerate-movement-of-senior-researchers-to-professorships/ |access-date=2025-01-28 |website=Universities South Africa |language=en-ZA}}</ref> die doel is om jong swart en vroulike skoliere vir die professoraat voor te berei. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jansen, Jonathan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] ezv31uqcws3hutm6patx830gv4i690x 0 54318 2923411 2905692 2026-08-10T02:44:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923411 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Steynsburg | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Steynsburg dorpsbeeld.JPG | beeldbyskrif = Steynsburg uit Molteno se rigting gesien | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 31 |latm = 17 |lats = 47 | longd = 25 |longm = 49 |longs = 22 | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Joe Gqabi | munisipaliteit = Walter Sisulu | stigtingsdatum = 1892 | genoem_na = Douwe Steyn | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>[http://census2011.adrianfrith.com/place/289009 Hoofplek Steynsburg] ''Sensus 2011''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 14.7 | hoogte_m = 1451 | bevolking_totaal = 2488 | bevolking_soos_op = 2011 | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 69.9% | persent_kleurling = 17.9% | persent_asiër = 0.1% | persent_wit = 10.89% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 61.45% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 30.91% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 3.82% | demografie2_titel4 = [[Sotho]] | demografie2_info4 = 0.84% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.45% | poskode = 5920 | poskode2 = | skakelkode = 048 | sensuskode = 289009 | webwerf = }} [[Lêer:Steynsburg Gereformeerde kerk.jpg|duimnael|links|240px|Die [[Gereformeerde kerk Steynsburg]] kon reeds in 1972 sy eeufees en in 2012 sy 140-jarige bestaan vier.]] '''Steynsburg''' is 'n dorp in die [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp is genoem na [https://www.geni.com/people/Douw-Steyn-b1c3d8e5/6000000003355984359 Douw Gerbrand Steyn], 'n oupa (vader van die moeder van president [[Paul Kruger]]) wat op die plaas [[Bulhoek]] geboer het en waar die latere president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] op [[10 Oktober]] [[1825]] gebore is. == Stigting == Die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] het die dorp in 1872 aangelê en dit na ouderling A.P.J. Steyn, 'n broer van pres. [[Paul Kruger]] se moeder, Elsie Steyn, genoem omdat hy die siel van die onderneming was om 'n kerkdorp in die omgewing gestig te kry vir die lidmate van die [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap]] en [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] vir wie dit moeilik was om so ver te reis om hul kerklike voorregte te geniet. Destyds was Steynsburg in die distrik [[Albert]] geleë. Die lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die omgewing van Steynsburg het onder die [[NG gemeente Burgersdorp]] geressorteer. Deur hulle is, veral vanweë die groot afstande (64&nbsp;km na [[Burgersdorp]]), ook die behoefte aan 'n eie gemeente sterk aangevoel. In 1874 is reeds begin met die bou van 'n eerste kerkgebou, waarvan die hoeksteen in Maart [[1875]] gelê is. Veral deur die ywer van Johannes C.M.D. du Plessis is die [[NG gemeente Steynsburg]] op [[26 Januarie]] [[1876]] gestig. Die dorp word in 1892 'n [[munisipaliteit]]. Die [[R56 (Suid-Afrika)|R56-provinsiale pad]] loop deur Steynsburg. In 1890 is ’n spoorlyn tussen [[Rosmead]] en Stormberg-stasie aangelê. Dit was ’n groot gebeurtenis omdat inwoners hierna nie net verseker was van vervoer na stede in die [[Kaapkolonie]] nie, maar plaasprodukte kon ook na en van die dorp vervoer word en na [[Oos-Londen]] met die oog op uitvoer. Die spoorvervoer het intussen in onbruik verval en die spoorlyne het tot niet gegaan. == Klimaat == Steynsburg het 'n koel tot gematigde klimaat.<ref name="koppen"/> Die gemiddelde [[temperatuur]] was 17 °C. Die warmste maand is Januarie, 25 °C, en die koudste Junie, 8 °C.<ref name="nasa"/> Gemiddelde reënval is 556 millimeter per jaar. Die natste maand is Desember met 100 mm [[reën]], en die droogste September, met 9 mm.<ref name="nasarain"/> == Ekonomie == Steynsburg is 'n handelsentrum vir 'n woldistrik van 1&nbsp;000&nbsp;km² met verskeie merinostoetplase. Buurdorpe is [[Hofmeyr]] (48&nbsp;km suid), [[Molteno]] en [[Burgersdorp]] (64&nbsp;km noordoos). Ongeveer 30&nbsp;km wes van Steynsburg is Teebus, 'n koppie waar die [[Oranjerivierprojek|Oranje-Visrivier tonnel]] in die [[Teebusspruit]] uitmond.<ref>[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref><ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]. [[Eric Rosenthal]]. 1967</ref> == Gesondheid == Steynsburg beskik oor 'n goed gevestigde provinsiale hospitaal, asook 'n primêre gesondheidskliniek in Khayamnandi. == Onderwys == [[Lêer:WIki Paul Kruger Kollege Steynsburg.jpg|duimnael|regs|200px|'n Verlate gebou van die Paul Kruger Kollege in 2012.]] [[Lêer:Wiki Paul Kruger Kollege Steynsburg 2.jpg|duimnael|regs|200px|Die Oos-Kaapse regering het die koshuis van die Paul Kruger-kollege in 2012 in kantore omskep. Dié gebou is in 1939 opgerig volgens 'n ontwerp deur die argitekte Simerink & Brinkman.<ref>{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=2363 |title=Artefacts.co.za |access-date=10 Desember 2012 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305114448/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=2363 |url-status=dead }}</ref> Die projek se geskatte koste was amper R10 miljoen.<ref>[http://www.epwpmis.com/xform/kwantu-app/readonly/FormsTemplate/452894/18501/EPWP2P/BusinessPlan/18503/scmu-10-11-0090a/2/?readonly=2 Epwpmis.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 30 Junie 2013.</ref> Volgens 'n ander bron was dit egter die gebou van die [[Normaalskool Steynsburg]] wat studente op [[15 Oktober]] [[1915]] betrek het.]] [[Lêer:Steynsburg Laerskool Unie.jpg|duimnael|regs|200px|Soos die meeste ander openbare geboue op die Oos-Kaapse platteland, laat ook die Laerskool Unie se instandhouding veel te wense oor.]] Die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] het 'n eie skool vir Christelike Nasionale Onderwys (CNO) hier gestig en ook 'n [[Normaalskool Steynsburg|normaalskool]] waar onderwysers opgelei is. Steynsburg se Hoërskool Paul Kruger, waar [[N.P. van Wyk Louw]] tydens 1928 Engels en 'n bietjie Duits gegee het,<ref>[http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-10212009-124520/unrestricted/dissertation.pdf Doktorale verhandeling oor N.P. van Wyk Louw]</ref> is aan die einde van 1992 weens dalende leerlingetalle gesluit. Die gemeenskap het toe die eiendom van die hoërskool oorgeneem en die Paul Kruger Kollege vir Christelike Onderwys op [[19 Januarie]] [[1993]] daarin geopen, blykbaar met net meer as 20 leerlinge. Intussen het die Laerskool Unie as 'n staatskool voortbestaan. Die Kaaplandse Onderwysdepartement (KOD) het die stigting van die sekondêre skool goedgekeur. Teen April 1993 het die hele kollege 66 leerlinge gehad, waarvan 22 in die hoërskool-afdeling was omdat die skool in sy stigtingsjaar reeds gedwing is om, weens geldelike oorwegings, laerskoolleerlinge in te neem. Die meeste van dié leerlinge het uit die Laerskool Unie gekom sodat dié skool kort voor lank net sowat 60 leerlinge oorgehad het. Die KOD het toe Paul Kruger-kollege se laerskool-afdeling gesluit. Hierna het op een na die hele bestuur van die plaaslike [[Nasionale Party]]-tak uit protes bedank het. Die privaat skool se direksie het toe appèl aangeteken by die onderwysminister. Die stryd het daardie jaar in die hof gaan draai. ''[[Die Burger]]'' (Oos-Kaap) het op [[18 November]] [[1993]] berig die "omstrede" privaat laerskool wat al tot "groot onmin en tweespalt" op die dorp gelei het, was weer in die nuus toe 'n regter van die hooggeregshof in [[Grahamstad]] beslis dat die skool se registrasie nie tersyde gestel mag word nie. Regter R.J.W. Jones het op [[17 November]] beslis dat daar geen regsgrond is waarop die besluit van die Minister van Nasionale Opvoeding, Piet Marais, om registrasie van die Paul Kruger-Kollege vir Christelike Onderwys toe te staan, tersyde gestel moet word nie, soos die Laerskool Unie wou hê.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/11/18/8/4.html ''Skool se registrasie mag nie tersyde gestel word - hof''] ''[[Die Burger]]'' (Oos-Kaap), [[18 November]] [[1993]]</ref> Dit het gekom nadat die Laerskool Unie 'n aansoek by die hooggeregshof ingedien het dat die privaat laerskool se registrasie tersyde gestel moet word. Die privaat skool is in Mei 1993 geregistreer. Luidens die berig in ''[[Die Burger]]'' het die onmin begin toe die Paul Kruger-kollege uitgebrei is om ook 'n laerskool in te sluit. Daar is beweer dat leerlinge deur die privaatskool by die Laerskool Unie "afgerokkel" is en dat daar te min leerlinge op die dorp vir twee laerskole was. Ondanks mooi prestasie en goeie matriekuitslae<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/12/31/17/18.html ''Paul Kruger Kollege''], ''[[Die Burger]]'', [[31 Desember]] [[1999]]. URL besoek op 30 Junie 2013.</ref> het die ontvolking van die Oos-Kaapse platteland eindelik sy tol op die privaatskool geëis toe dit in 2007 moes sluit.<ref>{{Cite web |url=http://first-thoughts.org/on/Paul+Kruger/ |title=Firstthoughts.org |access-date= 7 Desember 2012 |archive-date=22 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122142800/http://first-thoughts.org/on/Paul+Kruger/ |url-status=dead }}</ref> == Tehuis Marais Steyn == In 1978 is 'n huis vir bejaardes op Steynsburg geopen. Die kleurryke politikus van eers die [[Verenigde Party]] en later die [[Nasionale Party]] [[Marais Steyn]] het persoonlik meegehelp dat die tehuis, wat deur plaaslike kerke begin is en nog deur hulle bestuur word, tot stand kom. Die tehuis, wat voorsiening maak vir 41 verswakte bejaardes, is na hom genoem. Hy het die instelling meermale besoek en met sy opgewekte geaardheid en humorsin saam met die bestuur en inwoners verkeer.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/07/31/12/7.html Menings: ''Steynsburg sal sy seun lank onthou''].</ref> == Bekende boorlinge == * [[Felix du Plessis]], [[Springbokkapteins|Springbokkaptein]] en [[Morné du Plessis]] se pa * Pres. [[Paul Kruger]], op die plaas [[Bulhoek]] in die distrik<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/09/21/VB/6/cdreunie.html Matriekklas ná 52 jaar weer byeen''] ''[[Volksblad]]'', [[21 September]] [[2012]]</ref> * Prof. [[Joon van Rooy]], akademikus en kultuurleier == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="110"> Beeld:Steynsburg stadsaal.jpg|Die dorp se stadsaal. Beeld:Steynsburg stadsaal 2.jpg|Syaansig van die stadsaal. Beeld:Steynsburg gastehuis.jpg|'n Gastehuis in die middedorp. Beeld:Steynsburg gastehuis 2.jpg|Dié gastehuis was in die mark toe die foto geneem is in Junie 2012. Beeld:Steynsburg straattoneel.jpg|'n Ry winkels aan die dorp se hoofstraat. Beeld:Steynsburg straattoneel 2.jpg|Die Gereformeerde kerk staan in die middel van die dorp, maar die NG kerk is in 'n systraat. Beeld:Steynsburg straattoneel 3.jpg|Woonhuise in die sogenaamde bodorp. Beeld:Steynsburg straattoneel 4.jpg|'n Straattoneel in die middedorp. Beeld:Steynsburg stasiegebou.jpg|Die stasiegebou in 2012. Beeld:Steynsburg poskantoor.jpg|Steynsburg se poskantoor toon in 2012 ook tekens van verwaarlosing. Beeld:Steynsburg huis 1.jpg|Een van tallose huise op die dorp wat agteruitgaan. Beeld:Steynsburg huis 2.jpg|'n Tipiese huis op Steynsburg. Beeld:Steynsburg Sondersorge.jpg|Dié huis oorkant die NG kerkgebou heet "Sondersorge". Beeld:NG kerk Steynsburg 1.jpg|Die [[NG gemeente Steynsburg|NG kerk Steynsburg]]. Beeld:Steynsburg NG kerk.jpg|Die NG gemeente Steynsburg is drie jaar jonger as die [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Gereformeerde kerk]]. Die hoeksteen van dié gebou is in 1910 gelê. Beeld:Gereformeerde kerk Steynsburg 2.jpg|Steynsburg is deur die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] gestig. Beeld:Steynsburg Gereformeerde kerk siersteenwerk.jpg|Die Gereformeerde kerk gedenk sy 80-jarige bestaan in 1952 met die aanbring van siersteenwerk en lê dié gedenksteen. Beeld:Steynsburg Gereformeerde kerk eeufees.JPG|Die Gereformeerde kerk het sy eeufees in 1972 gedenk. </gallery> == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Steynsburg]] * [[NG gemeente Steynsburg]] * Dr. [[Flippie Snyman]] * [[Johannes Cornelis van Rooy]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == * [http://www.steynsburg.co.za/140_years_old.html Steynsburg vier sy 140ste bestaansjaar]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/10/31/KV/3/steynsburg140.html '' Ryk aan geskiedenis en gees; Steynsburg vier 140 jaar''] ''[[Volksblad]]'', [[31 Oktober]] [[2012]] * [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/10/25/VB/4/pssteynsburg.html ''Steynsburg wys ná 140 jr. sy hart bly groot''] ''[[Volksblad]]'', [[25 Oktober]] [[2012]] * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/12/28/3/21.html ''Twee matrieks van Paul Kruger vaar puik ''] ''[[Die Burger]]'', [[28 Desember]] [[1998]] * {{en}} [http://www.steynsburg.co.za/MARAIS%20STEYN%20TEHUIS.pdf Nadere besonderhede oor die Marais Steyn-tehuis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160318074031/http://steynsburg.co.za/MARAIS%20STEYN%20TEHUIS.pdf |date=18 Maart 2016 }}. URL besoek op 6 Junie 2013. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="koppen">{{cite journal|last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B.L.|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification|url= http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date= 30 Mei 2016|archive-date= 10 Februarie 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170210144308/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|url-status= dead}}</ref> <ref name= "nasa">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |access-date=30 Mei 2016 |publisher=NASA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511075542/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name= "nasarain">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |access-date=30 Mei 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511075534/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Geografiese ligging |Senter = Steynsburg |Noord = ''[[Gariepdam]]''<br/>[[Venterstad]] 64&nbsp;km |Noordoos = [[Aliwal-Noord]] 125&nbsp;km<br/>[[Burgersdorp]] 64&nbsp;km |Oos = [[Molteno, Oos-Kaap‎|Molteno]] 53&nbsp;km |Suidoos = [[Queenstown]] |Suid = [[Hofmeyr]] 48&nbsp;km |Suidwes = [[Cradock]] |Wes = [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] 90&nbsp;km |Noordwes = [[Norvalspont]]<br/>[[Colesberg]] }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC14}} [[Kategorie:Nedersettings in Joe Gqabi]] 6q01ex7ftcix907vb4r5ex7vlblb3o3 6 56018 2923452 802460 2026-08-10T08:55:48Z JMK 649 +kat 2923452 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jaarlikse dinee van die Afrikaanse Pers Beperk in Johannesburg |bron=Afrikaners in die Goudstad, deel 2 |datum=omstreeks 1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Dinees in Suid-Afrika]] eiyzoc29pv92cp3n8moimmo1r1ossbx 6 57063 2923455 913462 2026-08-10T09:04:12Z JMK 649 +kat 2923455 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Black Sash-lede |bron=An Illustrated Dictionary of South African HIstory |datum=Onbekend |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] oxz9w2jvat9wkug998gl5hhetp0rhlg 0 57629 2923307 2910647 2026-08-09T19:18:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923307 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2019.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Japan}} | datums = 20 September – 2 November | nasies = 20 (93 kwalifiseer) | kampioen = {{RSAru}} | naaswenner = {{ENGru}} | derdeplek = {{NZLru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 1700498 | drieë = 285 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] (69)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/stats/players/2019?metric=points |title=Rugby World Cup 2019: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Wallis}} [[Josh Adams]] (7)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/stats/players/2019?metric=tries |title=Rugby World Cup 2019: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2019''' ([[Japannees]]: ラグビーワールドカップ2019) is van 20 September tot 2 November 2019 in [[Japan]] beslis. Dit was die negende [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vyfde in die [[Noordelike Halfrond]]. Dit was die eerste keer wat dié toernooi in [[Asië]] en buite die “tradisionele tuiste” van [[rugby]] aangebied is.<ref name="Rugbywêreldbeker 2015">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Al die vorige rugbywêreldbekertoernooie is afwisselend in lande van óf die destydse [[Die Rugbykampioenskap|Drienasiesreeks]] (nou bekend as die Rugbykampioenskap, Suidelike Halfrond) of die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiestoernooi]] (nou bekend as die Sesnasies-toernooi, Noordelike Halfrond) gehou. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007, 2011 en 2015 het onveranderd gebly en 20 nasionale rugbyspanne het aan die Rugbywêreldbeker 2019 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2015-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Soos tydens die Rugbywêreldbeker 2015 was daar geen nuwe toetreders nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi het op 20 September tussen die gasheer Japan en Rusland op Chōfu, [[Tokio]], se Ajinomoto-stadion afgeskop. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2023]] in [[Frankryk]] gekwalifiseer het. Suid-Afrika het die eindstryd op Internasionale Stadion Jokohama teen Engeland met 32–12 gewen en sodoende sy derde wêreldtitel ná [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] en [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] ingepalm. Hiermee het Suid-Afrika Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels geëwenaar en word gelyktydig die suksesvolste span in die rugbywêreldbekergeskiedenis, nadat die Springbokke die eerste twee toernooie misgeloop het. Die telling, waarin twee [[Drie (sport)|drieë]] gedruk is, is behaal met ses strafskoppe deur [[Handré Pollard]] en die twee drieë deur [[Makazole Mapimpi]] en [[Cheslin Kolbe]], teenoor slegs die vier strafdoele deur Engeland se [[Owen Farrell]]. Die verdedigende kampioen Nieu-Seeland het in die derde en Wallis in die vierde plek geëindig. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2019 is Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Engeland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-odds-100026 |title=What Are The Rugby World Cup Odds? |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=8 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die gasheer Japan se oorwinning oor Ierland – een van die groot gunstelinge voor dié toernooi – word as een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis beskou, soos ook ná die Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49849736 |title=Japan 19-12 Ireland: Dazzling display gives hosts shock victory |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=28 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Enkele dae vroeër het Uruguay die eerste groot verrassing besorg toe hulle Fidji met 30–27 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/49427044 |title=Rugby World Cup: Relive Uruguay's stunning win v Fiji |publisher=[[BBC]] |author=Adam Williams |date=25 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die grootste skok was die uitskakeling van die mede-gunsteling Argentinië tydens die groepfase nadat hulle deur Engeland met 39–10 geklop is. Die gasheer Japan het hulle 2015-sukses oortref en al sy vier opponente tydens die groepfase – Rusland, Ierland, Samoa en Skotland – verslaan. Japan het vervolgens as die eerste Asiatiese span ooit tot die uitklopfase gevorder, hulle beste prestasie in dié tyd in internasionale rugby; die gasheer is egter deur die latere wêreldkampioen Suid-Afrika met 26–3 geklop. Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis moes wedstryde, eers dié tussen Nieu-Seeland en Italië asook tussen Engeland en Frankryk, weens die [[Tropiese sikloon|tifoon Hagibis]] afgelas word. Albei wedstryde is as ’n 0–0-gelykop geag en elke span het vervolgens twee bykomende tabelpunte gekry.<ref name="Hagibis">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/505639 |title=Typhoon Hagibis impact on Rugby World Cup 2019 matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Oktober 2019 |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204124305/https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |archive-date=4 Februarie 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49995604 |title=Rugby World Cup: Typhoon Hagibis forces England-France off; Scotland wait & Ireland play |publisher=[[BBC]] |author=Chris Jones |date=10 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/10/rugby-world-cup-england-game-cancelled-with-decision-pending-on-scotland-as-typhoon-looms |title=Rugby World Cup: England v France off and Japan v Scotland under threat from Typhoon Hagibis |publisher=[[The Guardian]] |author=Justin McCurry |date=10 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/sports/2019/10/10/rugby-world-cup-cancel-not-postpone-matches-because-typhoon/ |title=Rugby World Cup to cancel — not postpone — matches because of typhoon |publisher=[[The Washington Post]] |author=Matt Bonesteel |date=10 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Later moes ook die groepwedstryd tussen Kanada en Namibië afgelas word, met dieselfde uitslag vir die tabel.<ref name="NAMvCAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/510716 |title=Namibia v Canada match cancelled, Hanazono and Kumamoto matches go ahead |publisher=Rugby World Cup |date=12 Oktober 2019 |accessdate=16 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216052210/https://www.rugbyworldcup.com/update/510716 |archive-date=16 Desember 2019}}</ref> Die Japannese Nasionale Stadion, wat herbou is vir die [[Olimpiese Somerspele 2020]], was oorspronklik die kern van die Japannese bod vir die Rugbywêreldbeker 2019, maar as gevolg van hersienings aan die planne vir die Japannese Nasionale Stadion moes die stadions vir die Rugbywêreldbeker 2019 opnuut gereël word.<ref name="Roadmap">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101763 |title=World Rugby approves revised Japan 2019 hosting roadmap |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Internasionale Stadion Jokohama het vervolgens die nuwe hoofstadion geword en ook die eindstryd gehuisves; dié stadion is al tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002]] gebruik. Met sowat 857,28 miljoen televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2019 die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar sowat 1,7 miljoen kaartjies vir die 45 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 37&nbsp;745 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2019/ |title=2019 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://resources.world.rugby/worldrugby/document/2020/06/23/27ccb39a-5db3-4261-b948-05abdab57aa1/EY-REPORT-RWC-2019-Economic-Impact-web-.pdf |title=The Economic Impact of Rugby World Cup 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met die Olimpiese Somerspele 2020 in Tokio was die Rugbywêreldbeker 2019 een van twee groot sportkompetisies in Japan binne twee jaar; albei behoort tot die mees gesiene sportgeleenthede ter wêreld. Tydens die Olimpiese Somerspele 2020 is [[sewesrugby]]wedstryde gehou, waarmee Japan twee van die rugbywêreld se belangrikste toernooie binne twee jaar gehuisves het. Die Olimpiese Somerspele 2020 is as gevolg van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] deur die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] en die Japannese reëlingskomitee egter vir een jaar uitgestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/mar/24/tokyo-olympics-to-be-postponed-to-2021-due-to-coronavirus-pandemic |title=Tokyo Olympics postponed to 2021 due to coronavirus pandemic |publisher=[[The Guardian]] |author=Justin McCurry |date=24 Maart 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/olympics/52020134 |title=Tokyo 2020: Olympic and Paralympic Games postponed because of coronavirus |publisher=[[BBC]] |date=24 Maart 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc19 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2019]] Die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby (tot 2014: Internasionale Rugbyraad) het tot op 15 Augustus 2008 vir bode van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2015 of Rugbywêreldbeker 2019 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. ’n Rekord van tien lande het vervolgens hulle belangstelling vir een van die twee toernooie aangekondig: [[Australië]], Engeland, [[Ierland]], [[Italië]], [[Jamaika]], Japan, [[Rusland]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Van hierdie tien lande het ses hulle kandidatuur in die eerste helfte van 2009 teruggetrek. Engeland, Italië, Japan en Suid-Afrika was vervolgens die moontlike kandidaatlande; met Engeland en Japan as gunstelinge.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8126952.stm |title=England set to get 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad wat op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] gehou is, is die Rugbywêreldbeker 2015 aan Engeland toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegewys is.<ref name="Rugbywêreldbeker 2015" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Steve Wilson |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan het voorheen ook aangebied om die [[Rugbywêreldbeker 2011]] te huisves, maar dié toernooi is in Nieu-Seeland aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4433818.stm |title=New Zealand handed 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Internasionale Rugbyraad was destyds van mening dat Japan nie volle stadions kan waarborg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4447330.stm |title=Japan frustrated by 2011 decision |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Beide [[Hongkong]] en [[Singapoer]] het aangebied om van die wedstryde te huisves en het deel gevorm van die Japannese Rugbyunie se oorspronklike suksesvolle gasheerbod, maar albei stadstate was nie deel van die 14 plekke wat die organiseerders op 5 November 2014 amptelik as gasheerstede aangekondig het nie.<ref name="Rugbywêreldbeker 2015" /> Daarmee het dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika, die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië en die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland die vierde rugbywêreldbekertoernooi geword wat geheel en al in een land aangebied is. == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:2019 Rugby World Cup Qualifying Process Diagram.svg|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Rugbywêreldbeker 2019]] Naas die gasheer Japan, wat ook met sy derde plek tydens die groepfase van die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer het, het ook die agt deelnemers aan die kwarteindrondte en die drie ander derdeplek-spanne van die 2015-groepfase vir die Rugbywêreldbeker in 2019 gekwalifiseer. Vervolgens is agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Oseanië gereserveer en een elk vir Afrika en Europa. Die twee oorblywende plekke is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte (uitspeel tussen Europa en Oseanië) en ’n uitspeelwedstryd gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/138398 |title=RWC 2019 Qualifying |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Februarie 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 93 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Japan. Die volgende spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer: Japan as gasheer en groep-derdeplek 2015, Nieu-Seeland as verdedigende kampioen, Australië as naaswenner en Suid-Afrika as derde plek in 2015, Argentinië as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Ierland, Frankryk, Skotland en Wallis, asook die derde plekke in die groepfase Italië, Georgië en Engeland. In Julie 2017 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 80–44 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/264256 |title=USA book place at RWC 2019 in style |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 Julie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee weke later is [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] bevestig as kwalifiseerders van Oseanië, as onderskeidelik Oseanië 1 en 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/266244/tonga-qualify-for-rwc-2019-as-oceania-2 |title=Tonga qualify for RWC 2019 as Oceania 2 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=15 Julie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in Februarie die volgende jaar gevul toe Uruguay [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] met ’n algehele telling van 70–60 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/308903 |title=Uruguay qualify for RWC 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 Februarie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Julie 2018 het [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] die uitspeelwedstryd teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gewen en vir die toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/samoa-beat-germany-to-qualify-for-the-2019-rugby-world-cup/news-story/6a0a0991391ba9efea51be3e9b2d9ed0 |title=Samoa beat Germany to qualify for the 2019 Rugby World Cup |publisher=news.com.au |date=15 Julie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een maand later het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy sesde agtereenvolgende rugbyêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span die Afrikabeker beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/180619/archive-read/Namibia-qualify-for-2019-Rugby-World-Cup |title=Namibia qualify for 2019 Rugby World Cup |publisher=[[The Namibian]] |date=18 Augustus 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Kanada het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span die uitspeelrondte gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/rugby/canada-world-cup-rugby-1.4918877 |title=Canada beats Hong Kong to qualify for 2019 Rugby World Cup |publisher=[[CBC/Radio-Canada]] |date=23 November 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Aanvanklik het [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] as Europa 1 vir die toernooi gekwalifiseer, maar nadat die nasionale rugbyspanne van [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]], Roemenië en [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] tydens hulle kwalifisering uitgeslote spelers ingespan het, is hulle vir elke wedstryd met hierdie spelers met puntaftrekking beboet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/340527 |title=Independent Appeal Committee decision regarding Romania and Spain |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=6 Junie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/23511452/rugby-world-cup-russia-benefit-romania-spain-belgium-deducted-points |title=Russia handed 2019 World Cup spot |publisher=ESPNscrum |date=15 Mei 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens het Rusland onmiddellik vir die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer, terwyl Duitsland, ondanks soms swaar nederlae, tot die volgende rondte gevorder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/may/15/russia-romania-rugby-world-cup-2019-ineligible-player |title=Russia handed World Cup place as Romania penalised for ineligible player |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=15 Mei 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Duitsland, wat as naaswenner van die uitspeel geëindig het, het die Rugbywêreldbeker 2019 egter net-net misgeloop, nadat hulle die beslissende wedstryd teen Kanada verloor het. === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer. Rusland, wat Roemenië vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2015. Dit is die eerste toernooi wat Roemenië misgeloop het. [[Lêer:World Map 2019 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 93 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2019 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2015-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{JPNru}} |'''Gasgeer''' |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{AUSru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |D |- |{{ENGru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |C |- |{{FRAru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{GEOru}} |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |D |- |{{IRLru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |A |- |{{ITAru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |B |- |{{NZLru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |B |- |{{SCOru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |A |- |{{RSAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{WALru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |D |- |{{FIJru}} |Oseanië 1 |Agste |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{CANru}} |Uitspeelwenner |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |B |- |{{RUSru}} |Europa 1 |Tweede |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |A |- |{{SAMru}} |Uitspeelwedstrydwenner |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |A |- |{{TGAru}} |Oseanië 2 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |C |- |{{URUru}} |Amerikas 2 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |D |- |{{USAru}} |Amerikas 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |C |} == Stadions == [[Lêer:New national stadium tokyo 1.jpg|duimnael|Die Japannese Nasionale Stadion in Tokio, kern van die Japannese bod, was nie betyds klaar vir die Rugbywêreldbeker 2019 nie]] Die lys wat in 2009 bekendgemaak is ná die toernooitoewysing het 22 stadions bevat. Oorspronklik is oorweeg om van die wedstryde in Hongkong (Hongkong-stadion) en [[Singapoer]] ([[Nasionale Stadion, Singapoer|Nasionale Stadion]]) te huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/70702164/world-rugby-to-meet-japans-2019-world-cup-organisers-over-stadium-scrapping |title=World Rugby to meet Japan's 2019 World Cup organisers over stadium scrapping |publisher=Stuff |author=Karolos Grohmann |date=30 Julie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die amptelike lys wat op 2 Maart 2015 bekendgemaak is, het 12 stadions bevat. Onder andere is die [[Nissan-stadion|Internasionale Stadion Jokohama]] bygevoeg, wat nie op die oorspronklike lys was nie. Hongkong en Singapoer is van dié lys verwyder, waarvolgens al die wedstryde in Japan aangebied is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/59461 |title=Host cities and venues announced for RWC 2019 in Japan |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 Maart 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die kernpunt van die Japannese bod was die Japannese Nasionale Stadion in Tokio, wat met die oog op die Olimpiese Somerspele 2020 deur [[Zaha Hadid]] ontwerp is. Met ’n beplande kapasiteit van 80&nbsp;000 sou dit die grootste stadion wees; dit was ook as plek vir die eindstryd en ander belangrike wedstryde beplan. Weens ’n massiewe koste-oorskryding het eerste minister [[Shinzō Abe]] op 17 Julie 2015 aangekondig dat dié projek geskrap en ’n nuwe aansoek ingedien sal word. As gevolg van hierdie vertraging was die nuwe Japannese Nasionale Stadion nie vir die Rugbywêreldbeker 2019 beskikbaar nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.yahoo.com/japan-pm-orders-full-review-2020-olympic-stadium-070207621--spt.html |title=Japan rips up 2020 Olympic stadium plan |publisher=[[Yahoo!]] |author=Alastair Himmer |date=15 Julie 2015 |accessdate=13 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230213095527/https://news.yahoo.com/japan-pm-orders-full-review-2020-olympic-stadium-070207621--spt.html |archive-date=13 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In ’n verklaring het Wêreldrugby sy teleurstelling oor dié beslissing uitgedruk, veral nadat beide die bodkomitee en die Japannese Sportraad herhaaldelik verseker het dat die projek betyds klaar sou wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/rugby-world-tokyo/update-1-rugby-world-rugby-officials-seeking-answers-from-japan-idUKL2N0ZX03Y20150717 |title=World Rugby officials seeking answers from Japan |publisher=[[Reuters]] |date=17 Julie 2015 |accessdate=13 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813234728/https://uk.reuters.com/article/rugby-world-tokyo/update-1-rugby-world-rugby-officials-seeking-answers-from-japan-idUKL2N0ZX03Y20150717 |archive-date=13 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wêreldrugby het vervolgens tot einde September 2015 tyd gegun om ’n alternatiewe plan te ontwerp. Te midde van verskeie mediaberigte oor ’n nuwe toewysing van die toernooi aan óf Italië óf Suid-Afrika, het raadspresident [[Bernard Lapasset]] beklemtoon dat Japan in elk geval gasheer sal wees en dat daar nie ’n “Plan B” is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/15/japan-host-2019-rugby-world-cup-bernard-lapasset |title=Japan will host 2019 Rugby World Cup, insists Bernard Lapasset |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=15 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 28 September 2015 het Wêreldrugby ’n ooreenkoms met die reëlingskomitee oor ’n nuwe stadionkonsep bekend gemaak. Die belangrikste stadion was nou die Internasionale Stadion Jokohama, terwyl die [[Ajinomoto-stadion]], in ’n voorstad van Tokio, [[Chōfu]], ook gebruik is.<ref name="Roadmap" /> Die Internasionale Stadion Jokohama is al tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 gebruik en het ook die eindstryd gehuisves. <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! [[Chōfu, Tokio|Chōfu]], [[Honsjoe]] ! [[Jokohama]], Honsjoe ! [[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]], Honsjoe ! [[Higashiōsaka, Osaka|Higashiosaka]], Honsjoe |- | [[Ajinomoto-stadion]] | [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]] | [[Shizuoka-stadion]] | [[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]] |- | <small>{{Koördinate|35|39|51.4|N|139|31|37.7|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Ajinomoto-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|35|30|36.16|N|139|36|22.49|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Int’l Stadion Jokohama}}</small> | <small>{{Koördinate|34|44|35.60|N|137|58|13.81|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Shizuoka-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|34|40|8.2|N|135|37|35|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Hanazono Rugbystadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''49&nbsp;970''' | Kapasiteit: '''72&nbsp;327''' | Kapasiteit: '''50&nbsp;889''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Ajinomoto Stadium 20101120.JPG|180px]] | [[Lêer:NISSANSTADIUM20080608.JPG|180px]] | [[Lêer:Ecopa030304.jpg|180px]] | [[Lêer:Kintetsu Hanazono rugby stadium.jpg|180px]] |- ! [[Fukuoka]], [[Kioesjoe]] !rowspan=10 colspan=2| {{Location map+ |Japan |float=center |width=600 |length=600 |caption=<center>Ligging van die 12 stadions vir rugbywedstryde tydens die Rugbywêreldbeker 2019 soos aangekondig op 28 September 2015.<ref name="Roadmap" /></center> |places= {{Location map~ |Japan |lat=32.836944 |long=+130.8 |label=<div style="font-size:70%;">[[Umakana Yokana-stadion]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=33.200556 |long=+131.6575 |label=<div style="font-size:70%;">[[Ōita Bank Dome]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=33.585889 |long=+130.46079 |label=<div style="font-size:70%;">[[Level-5-stadion]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=35.664270 |long=+139.527151 |label=<div style="font-size:70%;">[[Ajinomoto-stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=35.510044 |long=+139.606247 |label=<div style="font-size:70%;">[[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=34.743222 |long=+137.970503 |label=<div style="font-size:70%;">[[Shizuoka-stadion]]</div>|position=left|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=34.668944 |long=+135.626389 |label=<div style="font-size:70%;">[[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]]</div>|position=left|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=35.0845 |long=+137.170611 |label=<div style="font-size:70%;">[[Toyota-stadion]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=43.015172 |long=+141.409767 |label=<div style="font-size:70%;">[[Sapporo Dome]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=34.656708 |long=+135.168964 |label=<div style="font-size:70%;">[[Noevir Stadion Kobe]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=36.15 |long=+139.383333 |label=<div style="font-size:70%;">[[Kumagaya Rugbygrond]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Japan |lat=39.266667 |long=+141.883333 |label=<div style="font-size:70%;">[[Kamaishi Recovery Memorial Stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 s.svg}} }} ! [[Toyota, Aichi|Toyota]], Honsjoe |- | [[Level-5-stadion]] | [[Toyota-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|33.585889|N|130.46079|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Level-5-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|35|05|04.2|N|137|10|14.2|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Toyota-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''22&nbsp;563''' | Kapasiteit: '''45&nbsp;000''' |- | [[Lêer:レベルファイブスタジアム3.JPG|180px]] | [[Lêer:Toyota sta 0313 2.JPG|180px]] |- ! [[Sapporo]], [[Hokkaido]] ! [[Ōita, Ōita|Ōita]], Kioesjoe |- | [[Sapporo Dome]] | [[Ōita Bank Dome]] |- | <small>{{Koördinate|43|0|54.62|N|141|24|35.16|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Sapporo Dome}}</small> | <small>{{Koördinate|33|12|2|N|131|39|27|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Ōita Bank Dome}}</small> |- | Kapasiteit: '''41&nbsp;410''' | Kapasiteit: '''40&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Sapporo Dome 001.jpeg|180px]] | [[Lêer:Ooita Stadium20090514.jpg|180px]] |- ! [[Kumamoto]], Kioesjoe ! [[Kobe]], Honsjoe ! [[Kumagaya, Saitama|Kumagaya]], Honsjoe ! [[Kamaishi, Iwate|Kamaishi]], Honsjoe |- | [[Umakana Yokana-stadion]] | [[Noevir Stadion Kobe]] | [[Kumagaya Atletiekstadion|Kumagaya Rugbystadion]] | [[Kamaishi Recovery Memorial Stadion]] |- | <small>{{Koördinate|32|50|13|N|130|48|0|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Umakana Yokana-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|34|39|24.15|N|135|10|8.27|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Kobe City Misaki Park-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|36.164|139.411002|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Kumagaya Rugbygrond}}</small> | <small>{{Koördinate|39|16|N|141|53|O|type:landmark_region:JP|aansig=inlyn|name=Kamaishi Recovery Memorial Stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''32&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;312''' | Kapasiteit: '''24&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''16&nbsp;187''' |- | [[Lêer:Kumamoto kk wing.jpg|180px]] | [[Lêer:Inside View of Kobe Wing Stadium.jpg|180px]] | [[Lêer:Kumagayasogo1.JPG|180px]] | [[Lêer:釜石鵜住居復興スタジアム.jpg|180px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Hachikenya in 201909 003.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Sirius'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2019 – adverteer in [[Osaka]] vir die Rugbywêreldbeker 2019]] Die Rugbywêreldbeker 2019 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 20 September op die Ajinomoto-stadion in Chōfu naby Tokio met die openingswedstryd tussen die gasheer Japan en Rusland afgeskop. Die toernooi het geëindig by Internasionale Stadion Jokohama op 2 November met die eindstryd tussen Engeland en Suid-Afrika, waartydens die Springbokke die [[Webb Ellis-beker]] ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2019 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />20 ! scope=col |Sa<br />21 ! scope=col |So<br />22 ! scope=col |Ma<br />23 ! scope=col |Di<br />24 ! scope=col |Wo<br />25 ! scope=col |Do<br />26 ! scope=col |Vr<br />27 ! scope=col |Sa<br />28 ! scope=col |So<br />29 ! scope=col |Ma<br />30 ! scope=col |Di<br />1 ! scope=col |Wo<br />2 ! scope=col |Do<br />3 ! scope=col |Vr<br />4 ! scope=col |Sa<br />5 ! scope=col |So<br />6 ! scope=col |Ma<br />7 ! scope=col |Di<br />8 ! scope=col |Wo<br />9 ! scope=col |Do<br />10 ! scope=col |Vr<br />11 ! scope=col |Sa<br />12 ! scope=col |So<br />13 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 20 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober/November ! scope=col |Ma<br />14 ! scope=col |Di<br />15 ! scope=col |Wo<br />16 ! scope=col |Do<br />17 ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 ! scope=col |Ma<br />21 ! scope=col |Di<br />22 ! scope=col |Wo<br />23 ! scope=col |Do<br />24 ! scope=col |Vr<br />25 ! scope=col |Sa<br />26 ! scope=col |So<br />27 ! scope=col |Ma<br />28 ! scope=col |Di<br />29 ! scope=col |Wo<br />30 ! scope=col |Do<br />31 ! scope=col |Vr<br />1 ! scope=col |Sa<br />2 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 20 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 2 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Kyoto State Guest House Main Gate.JPG|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2019 het op 10 Mei 2017 in die Kioto Staatsgastehuis plaasgevind]] [[Lêer:20170510chusen1.jpg|duimnael|Die destydse eerste minister van Japan, [[Shinzo Abe]], en Wêreldrugby se destydse voorsitter, Bill Beaumont, tydens die loting]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 spanne wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007, 2011 en 2015 gebruik is. Die loting vir die groepfase was op 10 Mei 2017 in [[Kioto]] se Staatsgastehuis waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe gedeel is na aanleiding van hulle posisie op die IRR-ranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/206713 |title=Date confirmed Rugby World Cup 2019 pool draw |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting is geskuif van die tradisionele datum ná die eindjaarrugbytoetsreeks gedurende die Novembermaand ná die vorige Rugbywêreldbekertoernooi sodat die spanne meer tyd gehad het om hulle wêreldranglysposisie voor die loting te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/233514 |title=RWC 2019 Pool Draw |publisher=rugbyworldcup.com |author=Barry Glendenning |date=23 Maart 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2015 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die Wêreldrugby-ranglys op 10 Mei 2017: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Amerikas 1, Europa 1, Afrika 1 * '''Groep 5:''' Oseanië 2, Amerikas 2, uitspeelwenner, uitspeelwedstrydwenner Dit beteken dat die 20 deelnemende spanne, gekwalifiseerde en kwalifiserende, soos volg gekeur is (volgens hulle plek op die wêreldranglys op 10 Mei 2017): {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{ENGru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{IRLru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{SCOru}} <small>(5)</small> * {{FRAru}} <small>(6)</small> * {{RSAru}} <small>(7)</small> * {{WALru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{ARGru}} <small>(9)</small> * {{JPNru}} <small>(10)</small> * {{GEOru}} <small>(11)</small> * {{ITAru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Oseanië 1 ({{FIJru}}) * Amerikas 1 ({{USAru}}) * Europa 1 ({{RUSru}}) * Afrika 1 ({{NAMru}}) }} |{{plainlist| * Oseanië 2 ({{TGAru}}) * Amerikas 2 ({{URUru}}) * Uitspeelwenner ({{SAMru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{CANru}}) }} |} Ná die loting op 10 Mei 2017 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2017/may/10/rugby-world-cup-draw-2019-live |title=Rugby World Cup 2019 draw: England land France and Argentina – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=10 Mei 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{IRLru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]).</ref><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2015 is Japan die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{RUSru}}<br /> {{SAMru}} | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{NAMru}}<br /> {{CANru}} | {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{USAru}}<br /> {{TGAru}} | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<br /> {{URUru}} |} === Groepfase === [[Lêer:Rugby World Cup 190920c.jpg|duimnael|Verbyvlug van die Japannese Lugselfverdedigingsmag se ''Blue Impulse'' tydens die openingseremonie van die Rugbywêreldbeker 2019<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/patrick-mckendry-fitting-beginning-to-2019-rugby-world-cup-as-japan-overcome-russia/ICR2ILFE7VZX54L4YYWVT2OQKQ/?c_id=4&objectid=12269616 |title=Fitting beginning to 2019 Rugby World Cup as Japan overcome Russia |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Patrick McKendry |date=20 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref>]] [[Lêer:Rugby World Cup 190920d10.jpg|duimnael|Toneel tydens die openingseremonie van die Rugbywêreldbeker 2019]] [[Lêer:Rugby World Cup 190920f2.jpg|duimnael|Toneel met berg [[Foedji]] tydens die openingseremonie]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007, 2011 en 2015 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het een semifinalis en een kwarteindfinalis (regstreekse kwalifiseerders) van die Rugbywêreldbeker 2015 bevat, met die ander drie plekke wat deur die kwalifiseringstelsel aangevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928072157/https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |archive-date=28 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het (soos gepubliseer op 14 Oktober 2019) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2019-effek op 2023-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007, 2011 en 2015 het die top drie spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2023 in Frankryk gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Fidji, Frankryk, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2019 is in agt fases verdeel dwarsdeur 2018 en tot in Januarie 2019, toe in die laaste fase die oorblywende kaartjies vrygestel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-tickets-94639 |title=2019 Rugby World Cup Tickets |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=15 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Julie 2018 is daar aangekondig dat daar reeds 900&nbsp;000 van die 1,8 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/348466 |title=Unprecedented demand for Rugby World Cup 2019 tickets as priority ballot sales close |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Julie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 1,72 miljoen kaartjies verkoop, wat dit die grootste enkelsportoernooi in Japan maak; die 99% bywoning gedurende die 45 wedstryde is die hoogste in die rugbywêreldbekergeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/572269/rwc-2019-delivers-record-economic-social-and-sporting-outcomes-for-japan |title=RWC 2019 delivers record economic, social and sporting outcomes for Japan |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Emirates]], [[Heineken]], [[Land Rover]], [[Mastercard]], [[Société Générale]] en [[DHL]], en die amptelike borge sluit in [[Canon]], [[Toto Bpk|Toto]], [[Secom]], Lipod, [[Mitsubishi]], [[NEC]], Hito en Taisei.<ref name="RWC2019">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019 |title=2019 Rugby World Cup |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Sirius''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003), ''Synergie''- (2007), ''Virtuo''- (2011) en ''Match XV''-balle (2015) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers Tudor, Toppan, [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[NTT Docomo]], [[Ernst & Young|EY]], [[Suntory]] en [[Aggreko]].<ref name="RWC2019" /> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vier televisieskeidsregters is vir die 48 wedstryde ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/419165 |title=Match officials selected for RWC 2019: Introducing Team 21 |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 Mei 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} Nic Berry <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Angus Gardner <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Luke Pearce <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pascal Gaüzère <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Mathieu Raynal <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben O’Keeffe <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Paul Williams <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Argentinië}} Federico Anselmi <small>([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Matthew Carley <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Karl Dickson <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Alexandre Ruiz <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Andrew Brace <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Japan}} Shuhei Kubo <small>([[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brendon Pickerill <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Rowan Kitt <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben Skeen <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Marius Jonker]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 31 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 8 September 2019 aan Wêreldrugby voorgelê word. Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/international/rugby-world-cup-2019-squad-list-every-team-player-nation-england-wales-new-zealand-france-a9057256.html |title=Rugby World Cup 2019 squads: Every player from every team announced for Japan |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=19 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2023. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2023 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:Ajinomoto Stadium 190920a.jpg|duimnael|Die openingswedstryd tussen Japan en Rusland in Chōfu]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |4||4||0||0||115||62||+53||13||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{IRLru}} |4||3||0||1||121||27||+94||18||4||'''16''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{SCOru}} |4||2||0||2||119||55||+64||16||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{SAMru}} |4||1||0||3||58||128||–70||8||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{RUSru}} |4||0||0||4||19||160||–141||1||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2019 | tyd = 19:45 (JST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 30–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25290 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]] (3), [[Pieter Labuschagne]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Yu Tamura]], [[Rikiya Matsuda]]<br />'''Strafdoele:''' [[Yu Tamura]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Kirill Golosnitsky]]<br />'''Doelskop:''' [[Joeri Koesjnaref]]<br />'''Strafdoel:''' [[Joeri Koesjnaref]] | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 45&nbsp;745 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Kotaro Matsushima]] (JPN) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekeropeningswedstryd wat nie ’n vlak-een-span gesien het nie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/18/rwc-preview-japan-vs-russia/ |title=RWC Pool A Preview – Japan vs Russia |publisher=Americas Rugby News |date=18 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Kotaro Matsushima word die eerste Japannese rugbyspeler wat ’n driekuns tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd en die eerste tydens ’n rugbywêreldbekeropeningswedstryd aanteken.''<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Kirill Golosnitsky]] (Rus) druk ná 4 minute en 45 sekondes die vinnigste drie in dié tyd tydens ’n openingswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-all-blacks-stun-the-stade-de-france-with-record-breaking-try-in-rugby-world-cup-opener-against-france |title=WATCH: All Blacks stun the Stade de France with record-breaking try |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=8 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2019 | tyd = 16:45 (JST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 27–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25295 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[James Ryan]], [[Rory Best]], [[Tadhg Furlong]], [[Andrew Conway]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]], [[Conor Murray]]<br />'''Strafdoel:''' [[Jack Carty]]<br />'''Kaart:''' [[Tadhg Beirne]] {{Geelkaart|70|80}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Greig Laidlaw]] | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 63&nbsp;731 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[CJ Stander]] (Irl) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne op ’n neutrale plek. }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2019 | tyd = 13:15 (JST) | tuis = {{RUSru-r}} | telling = 9–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25298 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Joeri Koesjnaref]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Joeri Koesjnaref]]<br />'''Kaart:''' [[Kirill Gotowtsef]] {{Geelkaart|45|55}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Alapati Leiua]] (2), [[Afaesetiti Amosa]], [[Ed Fidow]] (2), [[Rey Lee-Lo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[Rey Lee-Lo]] {{Geelkaart|28|38}}, [[Motu Matu’u]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Kumagaya Atletiekstadion|Kumagaya Rugbystadion]], Kumagaya | bywoning = 22&nbsp;564 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Alapati Leiua]] (Sam) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/479721 |title='Let's make our own legacy' says Samoa coach Jackson |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ahsee Tuala sou begin het, maar hy is ná ’n besering voor die afskop met Henry Taefu vervang. }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2019 | tyd = 16:15 (JST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 19–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25303 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Kenki Fukuoka]]<br />'''Doelskop:''' [[Yu Tamura]]<br />'''Strafdoele:''' [[Yu Tamura]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Garry Ringrose]], [[Rob Kearney]]<br />'''Doelskop:''' [[Jack Carty]] | stadion = [[Shizuoka-stadion]], Fukuroi | bywoning = 47&nbsp;813 | skeidsregter = Angus Gardner ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shota Horie]] (JPN) | notas = [[Will Tupou]] sou begin het, maar hy is ná ’n besering voor die afskop met [[Lomano Lemeki]] vervang.'' * ''[[Iain Henderson]] (Irl) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/video/iain-henderson-on-his-50th-cap/ |title=Iain Henderson On Reaching 50 Caps For Ireland |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=27 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=26 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226121201/https://www.irishrugby.ie/video/iain-henderson-on-his-50th-cap/ |url-status=dead }}</ref> * ''Dit is Japan se eerste oorwinning ooit oor Ierland.''<ref name="JPNvIRL">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49849736 |title=Japan 19–12 Ireland: Dazzling display gives hosts shock victory |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=28 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Ierland se eerste nederlaag tydens ’n groepwedstryd sedert die 2007-toernooi teen Argentinië.''<ref name="JPNvIRL" /> * ''Dit is ook Ierland se eerste nederlaag teen ’n vlak-twee-span sedert hulle 25–40-nederlaag teen Samoa in 1996.'' * ''Dit is die eerste keer sedert die 2016-[[Sesnasies-toernooi]]-wedstryd teen Frankryk wat Ierland tydens die tweede helfte nie punte kon aanteken nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 34–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25307 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sean Maitland]], [[Greig Laidlaw]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Greig Laidlaw]]<br />'''Skepdoel:''' [[Stuart Hogg]] | wegpunte = '''Kaart:''' [[Ed Fidow]] {{Rooikaart|1|57|75}} | stadion = [[Noevir Stadion Kobe]], Kobe | bywoning = 27&nbsp;586 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Jonny Gray]] (Sko) | notas = [[Ed Fidow]] (Sam) ontvang in die 75ste minuut ’n rooikaart omdat hy met sy knieë teen ’n Skotse speler ingevaar het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=292905&league=164205 |title=Scotland secure vital bonus-point win against Samoa |publisher=ESPNscrum |date=30 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer sedert die 2017-oorwinning oor Italië met 29–0, en die eerste keer teen Samoa ooit, wat Skotland nie punte afstaan nie. Die laaste keer wat hulle tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi daarin kon slaag, was tydens die 2007-toernooi teen Roemenië, toe hulle Roemenië met 42–0 geklop het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/rugby-world-cup-2019%3A-scotland-34-0-samoa/620480 |title=Rugby World Cup 2019: Scotland 34–0 Samoa |publisher=Ultimate Rugby |date=30 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Samoa tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd nie punte kon aanteken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-scotland-v-samoa-101635 |title=2019 Rugby World Cup: Scotland 34–0 Samoa |publisher=Rugby World |date=30 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 35–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25311 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rob Kearney]], [[Peter O’Mahony]], [[Rhys Ruddock]], [[Andrew Conway]], [[Garry Ringrose]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (3), [[Jack Carty]] (2) | wegpunte = '''Kaarte:''' [[Bogdan Fedotko]] {{Geelkaart|34|44}}, [[Andrei Ostrikof]] {{Geelkaart|51|61}} | stadion = [[Noevir Stadion Kobe]], Kobe | bywoning = 26&nbsp;856 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Rhys Ruddock]] (Irl) | notas = [[Igor Galinowskij]] (Rus) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * <span style="color:red">''Rusland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-ireland-v-russia-101652 |title=2019 Rugby World Cup: Ireland 35–0 Russia |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=3 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 5 Oktober 2019 | tyd = 19:30 (JST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 38–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25315 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Timothy Lafaele]], [[Kazuki Himeno]], [[Kenki Fukuoka]], [[Kotaro Matsushima]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Yu Tamura]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Yu Tamura]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Henry Taefu]]<br />'''Doelskop:''' [[Henry Taefu]]<br />'''Strafdoele:''' [[Henry Taefu]] (4)<br />'''Kaart:''' [[TJ Ioane]] {{Geelkaart|25|35}} | stadion = [[Toyota-stadion]], Toyota | bywoning = 39&nbsp;695 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Lomano Lemeki]] (JPN) | notas = Ben O’Keeffe was as deel van die beheerspan vir hierdie wedstryd beplan, maar hy is met die aanstelling van Angus Gardner vir die wedstryd tussen Engeland en Argentinië omgeruil.'' * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/502801 |title=Samoa out but they won't lie down |publisher=rugbyworldcup.com |date=5 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2019 | tyd = 16:15 (JST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 61–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25320 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Hastings]] (2), [[George Horne]] (3), [[George Turner]], [[Tommy Seymour]], [[John Barclay]], [[Stuart McInally]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Adam Hastings]] (8) | wegpunte = | stadion = [[Shizuoka-stadion]], Fukuroi | bywoning = 44&nbsp;123 | skeidsregter = Mathieu Raynal ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Hastings]] (Sko) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-scotland-v-russia-101769 |title=2019 Rugby World Cup: Scotland 61–0 Russia |publisher=Rugby World |author= |date=9 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Wladimir Ostrousjko]] (Rus) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Skotland word die eerste span wat tydens die tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekerwedstryd geen punte afstaan nie.''<ref name="JPNvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-japan-v-scotland-101801 |title=2019 Rugby World Cup: Japan 28-21 Scotland |publisher=Rugby World |date=13 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Skotland word ook die eerste span wat tydens vyf rugbywêreldbekerwedstryde geen punte afstaan nie.''<ref name="JPNvSCO" /> * ''Nadat Rusland geen punte kon aanteken nie, word die 2007-rekord van vier spanne wat geen punte kon aanteken nie geëwenaar.'' * ''[[George Horne]] (Sko) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Mathieu Raynal was as skeidsregter beplan, maar hy het homself voor die afskop weens siekte onttrek – Wayne Barnes is van sy assistentrol bevorder en Alexandre Ruiz het die nuwe assistent geword. }} {{rugbywedstryd | datum = 12 Oktober 2019 | tyd = 19:45 (JST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 47–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25325 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rory Best]], [[Tadhg Furlong]], [[Johnny Sexton]] (2), [[Jordan Larmour]], [[CJ Stander]], [[Andrew Conway]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (4), [[Joey Carbery]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Bundee Aki]] {{Rooikaart|0|29}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Jack Lam]]<br />'''Kaarte:''' [[Seilala Lam]] {{Geelkaart|6|16}}, [[TJ Ioane]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Level-5-stadion]], Fukuoka | bywoning = 17&nbsp;967 | skeidsregter = Nic Berry ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Jordan Larmour]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/508458 |title=Ireland out to restore confidence and book last-eight spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=12 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Bundee Aki]] (Irl) ontvang in die 29ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat teen die Samoaan [[Ulupano Seuteni]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50027152 |title=Ireland 47–5 Samoa: Bundee Aki upset by World Cup red card – Joe Schmidt |publisher=[[BBC]] |date=12 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby-world-cup/pool-a/improved-ireland-qualify-for-rugby-world-cup-quarter-finals-1.4048891 |title=Improved Ireland qualify for Rugby World Cup quarter-finals |publisher=The Irish Times |author=Gerry Thornley |date=12 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 13 Oktober 2019 | tyd = 19:45 (JST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 28–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25329 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]], [[Keita Inagaki]], [[Kenki Fukuoka]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Yu Tamura]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Finn Russell]], [[Willem Nel]], [[Zander Fagerson]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2), [[Finn Russell]] | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 67&nbsp;666 | skeidsregter = Ben O’Keeffe ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Kenki Fukuoka]] (JPN) | notas = Dit is Skotland se 700ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Japan se eerste oorwinning ooit oor Skotland.''<ref name="JPNvSCO" /> * ''Dit is die eerste keer wat ’n vlak-twee-span twee vlak-een-spanne in ’n enkele rugbywêreldbekertoernooi kon klop.''<ref name="JPNvSCO" /> * ''Japan het die eerste vlak-twee-span geword wat sy groep en al vier groepwedstryde gewen het.''<ref name="JPNvSCO" /> * <span style="color:green">''Japan vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="JPNvSCO" /> * ''Met hierdie oorwinning het Japan as groepwenner geëindig en vir die eerste keer tot die kwarteindrondte gevorder – die eerste Asiatiese span wat daarin kon slaag.''<ref name="JPNvSCO" /> * ''Japan word sedert Fidji in 2007 die eerste vlak-twee-span, en die vierde algehele, wat die kwarteindrondte gehaal het.''<ref name="JPNvSCO" /> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/brave-blossoms-beat-scotland-to-secure-historic-world-cup-quarter-final-20191013-p530aw.html |title=Brave Blossoms beat Scotland to secure historic World Cup quarter-final |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=14 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Italië klop Namibië op 22 September in Higashiosaka met 47–22]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{NZLru}} |4||3||1||0||157||22||+135||22||2||'''16''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||3||0||1||185||36||+149||27||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||1||1||98||78||+20||14||2||'''12''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||1||3||34||175||–141||3||0||'''2''' |- |style="text-align:left;" |{{CANru}} |4||0||1||3||14||177||–163||2||0||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2019 | tyd = 18:45 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 23–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25293 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[George Bridge]], [[Scott Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Richie Mo’unga]] (2), [[Beauden Barrett]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Pieter-Steph du Toit]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]] | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 63&nbsp;649 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Beauden Barrett]] (NZL) | notas = [[Duane Vermeulen]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/468041 |title=Late starter Vermeulen earns 50th cap against All Blacks |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2019 | tyd = 14:15 (JST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 47–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25294 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Tommaso Allan]], [[Tito Tebaldi]], [[Mattia Bellini]], [[Carlo Canna]], [[Jake Polledri]], [[Matteo Minozzi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3), [[Carlo Canna]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Damian Stevens]], [[J. C. Greyling]], [[Chad Plato]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Cliven Loubser]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Cliven Loubser]] | stadion = [[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]], Higashiosaka | bywoning = 20&nbsp;354 | skeidsregter = Nic Berry ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Federico Ruzza]] (Ita) | notas = [[PJ Walters]] (Nam) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref name="ITAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/473591 |title=New injury blow for Namibia on eve of World Cup opener |publisher=rugbyworldcup.com |date=21 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Darryl de la Harpe]] (Nam) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref name="ITAvNAM" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2019 | tyd = 16:45 (JST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 48–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25300 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Braam Steyn]], [[Dean Budd]], [[Sebastian Negri]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Mattia Bellini]], [[Federico Zani]], [[Matteo Minozzi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3), [[Carlo Canna]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Andrew Coe]]<br />'''Doelskop:''' [[Peter Nelson]]<br />'''Kaart:''' [[Matt Heaton]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Level-5-stadion]], Fukuoka | bywoning = 16&nbsp;984 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Jake Polledri]] (Ita) | notas = [[Djustice Sears-Duru]] (Kan) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/491211 |title=Sears-Duru starts at last as Canada ring the changes |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Italië se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/857311/italy-defeat-namibia-52-8-in-pool-a |title=Italy defeat Namibia 52–8 in Pool A |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2019 | tyd = 11:45 (JST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 57–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25304 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Bongi Mbonambi]] (2), [[Francois Louw]], [[Makazole Mapimpi]] (2), [[Lukhanyo Am]], [[Warrick Gelant]], [[Siya Kolisi]], [[Schalk Brits]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Elton Jantjies]] (6) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Cliven Loubser]]<br />'''Kaarte:''' [[Adriaan Booysen]] {{Geelkaart|17|27}}, [[Aranos Coetzee]] {{Geelkaart|64|74}} | stadion = [[Toyota-stadion]], Toyota | bywoning = 36&nbsp;449 | skeidsregter = Mathieu Raynal ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Lood de Jager]] (RSA) | notas = <span style="color:red">Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2019 | tyd = 23:15 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 63–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25309 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Jordie Barrett]], [[Sonny Bill Williams]], [[Beauden Barrett]], [[Rieko Ioane]], [[Scott Barrett]], [[Shannon Frizell]], [[Brad Weber]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (8) | wegpunte = | stadion = [[Ōita Bank Dome]], Ōita | bywoning = 34&nbsp;411 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Richie Mo’unga]] (NZL) | notas = [[Ardie Savea]] (NZL) het die eerste rugbyspeler geword wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd ’n deur [[Wêreldrugby]] goedgekeurde beskermende bril dra.''<ref name="NZLvCAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49903819 |title=New Zealand 63-0 Canada: All Blacks score nine tries in Rugby World Cup win |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=2 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Beauden Barrett]], [[Jordie Barrett]] en [[Scott Barrett]] word die eerste drie broers wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd vir Nieu-Seeland uitdraf en die eerste in die beginspan tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd sedert Elisi Vunipola, Manu Vunipola en Fe’ao Vunipola wat in 1995 vir Tonga gespeel het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/30/barrett-brothers-to-make-history-with-all-three-to-start-for-all-blacks |title=Barrett brothers to make history with all three to start for All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |date=30 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die Barrett-broers het ook die eerste drietalbroers geword wat almal in dieselfde wedstryd ’n drie te druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/494603 |title=Barrett boys make try-scoring history as All Blacks sink Canada |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Richie Mo’unga]] (NZL) se agtste suksesvolle doelskop is die hoogste perfekte doelskopreeks in dié tyd tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd.''<ref name="NZLvCAN" /> * <span style="color:red">''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2019 | tyd = 18:45 (JST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 49–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25312 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cheslin Kolbe]] (2), [[Bongi Mbonambi]], [[Lukhanyo Am]], [[Makazole Mapimpi]], [[RG Snyman]], [[Malcolm Marx]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (2) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]]<br />'''Kaart:''' [[Andrea Lovotti]] {{Rooikaart|0|43}} | stadion = [[Shizuoka-stadion]], Fukuroi | bywoning = 44&nbsp;148 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Cheslin Kolbe]] (RSA) | notas = [[Sergio Parisse]] word die eerste Italiaanse rugbyspeler wat in sy 15de rugbywereldbekerwedstryd speel.'' * ''[[Andrea Lovotti]] (Ita) ontvang in die 43ste minuut ’n rooikaart omdat hy die Springbok [[Duane Vermeulen]] met sy kop gestoot het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/497171 |title=Kolbe grabs double as Springboks rumble past Italy for bonus-point win |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Andrea Lovotti word die vierde 2019-rugbyspeler wat ’n rooikaart ontvang; dit ewenaar die rekord van die 1995- en 1999-toernooie.'' * ''Met beserings aan sowel die Italiaanse aanvangskop asook die reservaatvaskop het skrums van die 18de minuut af onbetwis verloop.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/springbok-win-over-italy-5-talking-points-20191007 |title=Springbok win over Italy: 5 talking points |publisher=[[Nuus24]] |author=Herman |date=7 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die wedstryd het geen plaasvervanger vir Cheslin Kolbe gesien nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2019 | tyd = 17:45 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 71–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25316 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sevu Reece]] (2), [[Anton Lienert-Brown]] (2), [[Angus Ta’avao-Matau]], [[Ben Smith]] (2), [[Joe Moody]], [[Sam Whitelock]], [[Jordie Barrett]], [[TJ Perenara]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jordie Barrett]] (8)<br />'''Kaarte:''' [[Nepo Laulala]] {{Geelkaart|31|41}}, [[Ofa Tu’ungafasi]] {{Geelkaart|73|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Damian Stevens]] (3) | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 48&nbsp;354 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Anton Lienert-Brown]] (NZL) | notas = <span style="color:green">Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-new-zealand-namibia-104021 |title=2019 Rugby World Cup: New Zealand 71-9 Namibia |publisher=Rugby World |date=6 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 66–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25318 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian de Allende]], [[S'busiso Nkosi]], [[Cobus Reinach]] (3), [[Warrick Gelant]], [[François Steyn]], [[Schalk Brits]], [[Damian Willemse]], [[Frans Malherbe]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Elton Jantjies]] (8) | wegpunte = '''Drie:''' [[Matt Heaton]]<br />'''Doelskop:''' [[Peter Nelson]]<br />'''Kaart:''' [[Josh Larsen]] {{Rooikaart|0|36}} | stadion = [[Noevir Stadion Kobe]], Kobe | bywoning = 28&nbsp;014 | skeidsregter = Luke Pearce ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[RG Snyman]] (RSA) | notas = [[Cobus Reinach]] (RSA) teken die vinnigste driekuns in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan, nadat hy sy derde drie in die 21ste minuut kon druk.''<ref name="Driekuns" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/bok-no-9-reinach-sets-rwc-hat-trick-record-20191008 |title=Cobus Reinach sets World Cup hat-trick record |publisher=[[Nuus24]] |date=8 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Josh Larsen]] (Can) ontvang in die 36ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat teen die Springbok [[Thomas du Toit]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/oct/08/south-africa-canada-rugby-world-cup-live-2019 |title=South Africa 66–7 Canada: Rugby World Cup 2019 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Simon Burnton |date=8 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Met Josh Larsen se rooikaart word Kanada die eerste span wat vier rooikaarte ontvang.''<ref name="RSAvCAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49972223 |title=South Africa 66–7 Canada: Springboks seal Rugby World Cup quarter-final place |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref name="RSAvCAN" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 12 Oktober 2019 | tyd = 13:45 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 0–0<br />''(afgelas)''<ref name="Hagibis" /> | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/25323 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Toyota-stadion]], Toyota | bywoning = 0 | skeidsregter = Luke Pearce ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = | notas = As gevolg van die slegte weer wat deur tifoon Hagibis veroorsaak is, is hierdie wedstryd gekanselleer en as ’n 0–0-gelykop geag.'' * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/10/italy-sergio-parisse-all-blacks-rugby-world-cup-cancellation |title=Italy’s Parisse hits out at ‘ridiculous’ All Blacks cancellation at Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 13 Oktober 2019 | tyd = 12:15 (JST) | tuis = {{NAMru-r}} | telling = 0–0<br />''(afgelas)''<ref name="NAMvCAN" /> | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/25326 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Kamaishi Recovery Memorial Stadion]], Kamaishi | bywoning = 0 | skeidsregter = Paul Williams ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = | notas = Ondanks albei lande wat hulle beginspanne benoem het, is hierdie wedstryd ná ’n ontruimingsbevel vir Kamaishi weens tifoon Hagibis gekanselleer en as ’n 0–0-gelykop geag. }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Rugby World Cup 2019-22.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Frankryk en Tonga in Groep C op 6 Oktober]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ENGru}} |4||3||1||0||119||20||+99||17||3||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{FRAru}} |4||3||1||0||79||51||+28||9||1||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||2||0||2||106||91||+15||14||3||'''11''' |- |style="text-align:left;" |{{TGAru}} |4||1||0||3||67||105||–38||9||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||0||0||4||52||156||–104||7||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2019 | tyd = 16:15 (JST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 23–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25292 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gaël Fickou]], [[Antoine Dupont]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Romain Ntamack]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Romain Ntamack]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Camille Lopez]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Guido Petti Pagadizábal]], [[Julián Montoya]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]], [[Ben Urdapilleta]] (2) | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 40&nbsp;004 | skeidsregter = Angus Gardner ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Gaël Fickou]] (Fra) | notas = [[Guido Petti Pagadizábal]] (Arg) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 35–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25296 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Manu Tuilagi]] (2), [[Jamie George]], [[Luke Cowan-Dickie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (3) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Sonatane Takulua]] | stadion = [[Sapporo Dome]], Sapporo | bywoning = 35&nbsp;923 | skeidsregter = Paul Williams ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Manu Tuilagi]] (Eng) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2019 | tyd = 19:45 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 45–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25301 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[George Ford]], [[Billy Vunipola]], [[Luke Cowan-Dickie]], [[Joe Cokanasiga]] (2), [[Ruaridh McConnochie]], [[Lewis Ludlam]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]] (5) | wegpunte = '''Drie:''' [[Bryce Campbell]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Kaart:''' [[John Quill]] {{Rooikaart|0|70}} | stadion = [[Noevir Stadion Kobe]], Kobe | bywoning = 27&nbsp;194 | skeidsregter = Nic Berry ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[George Ford]] (Eng) | notas = [[John Quill]] (VSA) ontvang in die 70ste minuut ’n rooikaart omdat hy sy skouer teen die Engelse [[Owen Farrell]] se kop gestoot het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=292899&league=164205 |title=U.S. handed first red card of Rugby World Cup as England prove too strong |publisher=ESPNscrum |date=26 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2019 | tyd = 13:45 (JST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 28–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25302 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Julián Montoya]] (3), [[Santiago Carreras]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Urdapilleta]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Telusa Veainu]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Sonatane Takulua]] | stadion = [[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]], Higashiosaka | bywoning = 21&nbsp;971 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Julián Montoya]] (Arg) | notas = [[Agustín Creevy]] word ná [[Felipe Contepomi]] die tweede Argentynse rugbyspeler wat in sy 87ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-argentina-v-tonga-101614 |title=2019 Rugby World Cup: Argentina 28–12 Tonga |publisher=Rugby World |author=Alan Pearey |date=28 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julián Montoya]] (Arg) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2019 | tyd = 16:45 (JST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 33–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25308 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Yoann Huget]], [[Alivereti Raka]], [[Gaël Fickou]], [[Baptiste Serin]], [[Jefferson Poirot]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]], [[Camille Lopez]] (3) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (3) | stadion = [[Level-5-stadion]], Fukuoka | bywoning = 17&nbsp;660 | skeidsregter = Ben O’Keeffe ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Camille Lopez]] (Fra) | notas = [[Gaël Fickou]] (Fra) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/492325 |title=France look to England blueprint to dominate athletic USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 5 Oktober 2019 | tyd = 17:00 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 39–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25314 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jonny May]], [[Elliot Daly]], [[Ben Youngs]], [[George Ford]], [[Jack Nowell]], [[Luke Cowan-Dickie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Matias Moroni]]<br />'''Doelskop:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ben Urdapilleta]]<br />'''Kaart:''' [[Tomás Lavanini]] {{Rooikaart|0|18}} | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 48&nbsp;185 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Sam Underhill]] (Eng) | notas = [[Agustín Creevy]] word die eerste Argentynse rugbyspeler wat in sy 88ste toetswedstryd speel.''<ref name="ENGvARG">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-england-v-argentina-101662 |title=2019 Rugby World Cup: England 39–10 Argentina |publisher=Rugby World |date=5 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Tomás Lavanini (Arg) ontvang in die 18de minuut ’n rooikaart omdat hy ’n onwettige duikslag uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49944723 |title=England 39–10 Argentina: Eddie Jones' side qualify for World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Tomás Lavanini se rooikaart is die vyfde tydens die Rugbywêreldbeker 2019, die meeste in dié tyd.''<ref name="ENGvARG" /> * ''Angus Gardner was as deel van die beheerspan vir hierdie wedstryd beplan, maar hy is met die aanstelling van Ben O’Keeffe vir die wedstryd tussen Japan en Samoa omgeruil.'' * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref name="ENGvARG" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2019 | tyd = 16:45 (JST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 23–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25317 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Virimi Vakatawa]], [[Alivereti Raka]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Romain Ntamack]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Romain Ntamack]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Sonatane Takulua]], [[Mali Hingano]], [[Zane Kapeli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Sonatane Takulua]] (2), [[Latiume Fosita]] | stadion = [[Umakana Yokana-stadion]], Kumamoto | bywoning = 28&nbsp;477 | skeidsregter = Nic Berry ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Alivereti Raka]] (Fra) | notas = [[Pierre-Louis Barassi]] (Fra) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="FRAvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/06/rugby-world-cup-france-tonga-match-report-england-pool-c |title=France survive Tonga scare and set up England game to decide Pool C winner |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Argentinië, Tonga en die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref name="FRAvTGA" /> * ''Argentinië versuim vir die eerste keer sedert die 2003-toernooi om tot die uitklopfase te vorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/05/england-argentina-rugby-world-cup-2019-pool-c-match-report |title=England dismiss feisty Argentina after Tomás Lavanini sees red |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=5 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2019 | tyd = 13:45 (JST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 47–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25319 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nicolás Sánchez]], [[Joaquín Tuculet]] (2), [[Juan Cruz Mallia]] (2), [[Jeronimo de la Fuente]], [[Gonzalo Bertranou]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (5), [[Ben Urdapilleta]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Blaine Scully]] (2), [[Paul Lasike]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]] | stadion = [[Kumagaya Atletiekstadion|Kumagaya Rugbystadion]], Kumagaya | bywoning = 24&nbsp;377 | skeidsregter = Paul Williams ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Juan Cruz Mallia]] (Arg) | notas = [[Cam Dolan]] (VSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-argentina-v-usa-101767 |title=2019 Rugby World Cup: Argentina 47–17 USA |publisher=Rugby World |author=Alan Pearey |date=9 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 12 Oktober 2019 | tyd = 17:15 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 0–0<br />''(afgelas)''<ref name="Hagibis" /> | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/25324 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = | wegpunte = | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 0 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = | notas = As gevolg van die slegte weer wat deur tifoon Hagibis veroorsaak is, is hierdie wedstryd gekanselleer en as ’n 0–0-gelykop geag. }} {{rugbywedstryd | datum = 13 Oktober 2019 | tyd = 14:45 (JST) | tuis = {{USAru-r}} | telling = 19–31 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25327 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mike Te’o]] (2), [[Tony Lamborn]]<br />'''Doelskoppe:''' [[AJ MacGinty]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Siegfried Fisi’ihoi]], [[Mali Hingano]], [[Siale Piutau]], [[Telusa Veainu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Sonatane Takulua]] (2), [[James Faiva]], [[Siale Piutau]]<br />'''Strafdoel:''' [[Sonatane Takulua]] | stadion = [[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]], Higashiosaka | bywoning = 22&nbsp;012 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Siale Piutau]] (TGA) | notas = }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Rugby World Cup 2019-6.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Australië en Fidji in Groep D op 21 September]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{WALru}} |4||4||0||0||136||69||+67||17||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{AUSru}} |4||3||0||1||136||68||+68||20||4||'''16''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{FIJru}} |4||1||0||3||110||108||+2||17||3||'''7''' |- |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||1||0||3||65||122||–57||9||1||'''5''' |- |style="text-align:left;" |{{URUru}} |4||1||0||3||60||140||–80||6||0||'''4''' |} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2019 | tyd = 13:45 (JST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 39–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25291 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Michael Hooper]], [[Reece Hodge]], [[Tolu Latu]] (2), [[Samu Kerevi]], [[Marika Koroibete]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]], [[Matt Toomua]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Reece Hodge]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Peceli Yato Senibitu]], [[Waisea Nayacalevu Vuidravuwalu]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Volavola]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Levani Botia]] {{Geelkaart|61|71}} | stadion = [[Sapporo Dome]], Sapporo | bywoning = 36&nbsp;482 | skeidsregter = Ben O’Keeffe ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Tolu Latu]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 43–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25297 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jonathan Davies]], [[Justin Tipuric]], [[Josh Adams]], [[Liam Williams]], [[Tomos Williams]], [[George North]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (4), [[Leigh Halfpenny]]<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Biggar]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Sjalwa Mamoekasjwili]], [[Lewan Chilachawa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tedo Abzhandadse]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Jaba Bregwadse]] {{Geelkaart|48|58}} | stadion = [[Toyota-stadion]], Toyota | bywoning = 35&nbsp;546 | skeidsregter = Luke Pearce ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jake Ball]] (Wal) | notas = [[Levan Chilachava]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.wales/report/wales-surge-through-georgia-to-grab-bonus-point-win/#report |title=Wales surge through Georgia to grab bonus point win |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |author=Graeme Gillespie |date=23 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Alun Wyn Jones]] word ná [[Gethin Jenkins]] die tweede Walliese rugbyspeler wat in sy 129ste toetswedstryd speel.''<ref name="WALvGEO">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49793961 |title=Wales 43–14 Georgia: Warren Gatland's men open World Cup campaign with six-try win |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=23 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Jonathan Davies]] se drie is die vinnigste deur ’n Walliese rugbyspeler in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref name="WALvGEO" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2019 | tyd = 14:15 (JST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 27–30 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25299 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mesulame Dolokoto]], [[Eroni Mawi]], [[Api Ratuniyarawa]], [[Nikola Matawalu]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[JL Matavesi]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Santiago Arata]], [[Manuel Diana Olaso]], [[Juan Manuel Cat Piccardo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Felipe Berchesi Pisano]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi Pisano]] (3) | stadion = [[Kamaishi Recovery Memorial Stadion]], Kamaishi | bywoning = 14&nbsp;025 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Felipe Berchesi]] (Uru) | notas = [[Germán Kessler]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Uruguay se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.'' * ''Dit is Uruguay se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ná hulle oorwinning tydens die 2003-toernooi oor Georgië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/25/uruguay-shock-fiji-to-pull-off-historic-victory-in-classic-encounter |title=Uruguay shock Fiji in World Cup thriller to pull off historic victory |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=25 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Uruguay se eerste oorwinning oor ’n Stille Oseaan-[[eilandstaat]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/12668 |title=Rugby: Uruguay deliver World Cup's 1st shock with defeat of Fiji |publisher=Kyodo News |author=Joel Fitzpatrick |date=25 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Uruguay ’n span van die Wêreldrugby-ranglys se toptien kon klop.'' * <span style="color:red">''Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2019 | tyd = 14:15 (JST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 33–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25305 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sandro Todua]], [[Otari Giorgadse]], [[Lewan Chilachawa]], [[Jaba Bregwadse]], [[Giorgi Kweseladse]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tedo Abzhandadse]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Andres Vilaseca Hontou]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Berchesi Pisano]]<br />'''Kaart:''' [[Facundo Gattas]] {{Rooikaart|0|78}} | stadion = [[Kumagaya Atletiekstadion|Kumagaya Rugbystadion]], Kumagaya | bywoning = 24&nbsp;895 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Otar Giorgadze]] (Geo) | notas = [[Facundo Gattas]] (Uru) ontvang in die 78ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op ’n Georgiese speler uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=292903&league=164205 |title=Dominant Georgia ease to bonus point win against tired Uruguay |publisher=ESPNscrum |date=29 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Met Facundo Gattas se rooikaart word Uruguay die eerste span wat rooikaarte in twee agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie ontvang.'' * ''Georgië se eerste drie is die eerste rugbywêreldbekerdrie wat hulle nie kon verdoel nie.''<ref name="GEOvURU">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-georgia-v-uruguay-101626 |title=2019 Rugby World Cup: Georgia 33–7 Uruguay |publisher=Rugby World |author=Alan Pearey |date=29 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Georgië ’n offensiewe Bonuspunt kon aanteken.<ref name="GEOvURU" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2019 | tyd = 16:45 (JST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 25–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25306 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Ashley-Cooper]], [[Dane Haylett-Petty]], [[Michael Hooper]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Matt Toomua]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]], [[Matt Toomua]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Hadleigh Parkes]], [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]], [[Rhys Patchell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Rhys Patchell]] (3)<br />'''Skepdoele:''' [[Dan Biggar]], [[Rhys Patchell]] | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 47&nbsp;885 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = [[James O’Connor]] (Aus) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/players/who-is-james-oconnor-132688 |title=Who is James O’Connor: Ten things you should know about the Wallabies back |publisher=Rugby World |author=Sarah Rendell |date=15 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Alun Wyn Jones]] word die eerste Walliese rugbyspeler wat in sy 130ste toetswedstryd speel.''<ref name="AUSvWAL">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-australia-v-wales-101629 |title=2019 Rugby World Cup: Australia 25–29 Wales |publisher=Rugby World |date=29 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Dan Biggar]] teken die vinnigste skepdoel in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan, nadat die skeidsregter dié telling ná 36 sekondes aandui.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/490705 |title=Smart kicking: the key to Wales victory |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die meeste punte in dié tyd wat Australië in ’n groepwedstryd moes afstaan.<ref name="AUSvWAL" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2019 | tyd = 14:15 (JST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 10–45 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25310 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Mamoeka Gorgodse]]<br />'''Doelskop:''' [[Soso Matiasjwili]]<br />'''Strafdoel:''' [[Soso Matiasjwili]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Waisea Nayacalevu Vuidravuwalu]], [[Frank Lomani]], [[Josua Tuisova Ratulevu]], [[Semi Radradra]] (2), [[Semi Kunatani]], [[Api Ratuniyarawa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Volavola]] (5) | stadion = [[Higashi Osaka Hanazono Rugbystadion|Hanazono Rugbystadion]], Higashiosaka | bywoning = 21&nbsp;069 | skeidsregter = Paul Williams ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Semi Radradra]] (Fij) | notas = Dit is Fidji se hoogste oorwinning in dié tyd oor Georgië.'' * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 5 Oktober 2019 | tyd = 15:15 (JST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 45–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25313 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Dane Haylett-Petty]] (2), [[Jordan Petaia]], [[Tevita Kuridrani]] (2), [[Will Genia]], [[James Slipper]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]] (5)<br />'''Kaarte:''' [[Adam Coleman]] {{Geelkaart|14|24}}, [[Lukhan Salakaia-Loto]] {{Geelkaart|29|39}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Manuel Diana Olaso]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Berchesi Pisano]]<br />'''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi Pisano]] | stadion = [[Ōita Bank Dome]], Ōita | bywoning = 33&nbsp;781 | skeidsregter = Mathieu Raynal ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Tevita Kuridrani]] (Aus) | notas = [[Jordan Petaia]] (Aus) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/496046 |title=Young guns primed to fire fast in Australia-Uruguay shootout |publisher=rugbyworldcup.com |date=5 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Matt To’omua]] (Aus) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/news/2019/10/02/wallabies-v-uruguay |title=Wallabies team to play Uruguay in Oita |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Uruguay is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="Sportskeeda">{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/rugby/rugby-world-cup-2019-wales-look-to-clinch-1st-place-in-uruguay-clash |title=Rugby World Cup 2019: Wales eyeing top spot in Group D as they face Uruguay |publisher=Sportskeeda |author=Alexander Bishop |date=13 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2019 | tyd = 18:45 (JST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 29–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25321 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Josh Adams]] (3), [[Liam Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2), [[Rhys Patchell]]<br />'''Strafdoel:''' [[Rhys Patchell]]<br />'''Kaarte:''' [[Ken Owens]] {{Geelkaart|8|18}}, [[James Davies]] {{Geelkaart|53|63}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Josua Tuisova Ratulevu]], [[Kini Murimurivalu]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Kaarte:''' [[Tevita Cavubati]] {{Geelkaart|17|27}}, [[Semi Kunatani]] {{Geelkaart|29|39}} | stadion = [[Ōita Bank Dome]], Ōita | bywoning = 33&nbsp;379 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Semi Radradra]] (Fij) | notas = [[Dominiko Waqaniburotu]] (Fij) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Josh Adams]] (Wal) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:green">''Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref name="Sportskeeda" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 27–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25322 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nic White]], [[Marika Koroibete]], [[Jack Dempsey]], [[Will Genia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Matt Toomua]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Matt Toomua]]<br />'''Kaart:''' [[Isi Naisarani]] {{Geelkaart|35|45}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Sandro Todua]]<br />'''Strafdoel:''' [[Soso Matiaskwili]] | stadion = [[Shizuoka-stadion]], Fukuroi | bywoning = 39&nbsp;802 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Izack Rodda]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/507996 |title=Still plenty on the line as Australia take on Georgia |publisher=rugbyworldcup.com |date=11 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Rob Simmons]] word die elfde Australiese rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/oct/11/australia-v-georgia-rugby-world-cup-2019-live |title=Australia v Georgia: Rugby World Cup 2019 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Parkin |date=11 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Mamoeka Gorgodse]] (Geo) speel in sy laaste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-australia-v-georgia-101777 |title=2019 Rugby World Cup: Australia 27–8 Georgia |publisher=Rugby World |date=11 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1085826/australia-beat-georgia-rugby-world-cup |title=Damp Australia fumble to Georgia Rugby World Cup victory |publisher=Inside the Games |author=Alex Bell |date=11 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 13 Oktober 2019 | tyd = 17:15 (JST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 35–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25328 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nicky Smith]], [[Josh Adams]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Tomos Williams]], [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Leigh Halfpenny]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[German Kessler Lordon]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Berchesi Pisano]]<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi Pisano]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Santiago Civetta]] {{Geelkaart|65|75}} | stadion = [[Umakana Yokana-stadion]], Kumamoto | bywoning = 27&nbsp;317 | skeidsregter = Angus Gardner ([[Rugby Australia|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Leigh Halfpenny]] (Wal) | notas = [[Ignacio Dotti]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Wallis beëindig die groepfase vir die eerste keer sedert die 1999-toernooi as groepwenner, nadat hulle vir die eerste keer – sedert die uitbreiding van die groepe na vyf spanne in 2003 – sedert die 1987-toernooi al sy vier groepwedstryde kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50025551 |title=Wales 35–13 Uruguay: Win sets up France World Cup quarter-final |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=13 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101d31.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Wallis tydens die bronseindstryd, 1 November 2019]] [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Suid-Afrika nadat hulle in 2019 as die wêreldkampioen gekroon is]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 19 Oktober – Ōita | RD1-team01 = '''{{ENGru}}''' | RD1-score01 = '''40''' | RD1-team02 = {{AUSru}} | RD1-score02 = 16 | RD1-header02 = 19 Oktober – Chōfu | RD1-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score03 = '''46''' | RD1-team04 = {{IRLru}} | RD1-score04 = 14 | RD1-header03 = 20 Oktober – Ōita | RD1-team05 = '''{{WALru}}''' | RD1-score05 = '''20''' | RD1-team06 = {{FRAru}} | RD1-score06 = 19 | RD1-header04 = 20 Oktober – Chōfu | RD1-team07 = {{JPNru}} | RD1-score07 = 3 | RD1-team08 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score08 = '''26''' | RD2-header01 = 26 Oktober – Jokohama | RD2-team01 = '''{{ENGru}}''' | RD2-score01 = '''19''' | RD2-team02 = {{NZLru}} | RD2-score02 = 7 | RD2-header02 = 27 Oktober – Jokohama | RD2-team03 = {{WALru}} | RD2-score03 = 16 | RD2-team04 = '''{{RSAru}}''' | RD2-score04 = '''19''' | RD3-header01 = 2 November – Jokohama | RD3-team01 = {{ENGru}} | RD3-score01 = 12 | RD3-team02 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score02 = '''32''' | RD3-header02 = 1 November – Chōfu | RD3-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score03 = '''40''' | RD3-team04 = {{WALru}} | RD3-score04 = 17 }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 19 Oktober 2019 | tyd = 16:15 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 40–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25330 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jonny May]] (2), [[Kyle Sinckler]], [[Anthony Watson]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Marika Koroibete]]<br />'''Doelskop:''' [[Christian Leali’ifano]]<br />'''Strafdoele:''' [[Christian Leali’ifano]] (3) | stadion = [[Ōita Bank Dome]], Ōita | bywoning = 36&nbsp;954 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Tom Curry]] (Eng) | notas = [[Jonny May]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-quarter-final-england-v-australia-104914 |title=2019 Rugby World Cup Quarter-final: England 40–16 Australia |publisher=Rugby World |author=Sarah Mockford |date=19 Oktober 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Australië se ergste rugbywereldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/wales-australia-rugby-world-cup-match-report |title=Gareth Anscombe helps Wales sail into quarter-finals after easy Australia win |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die hoogste oorwinning vir Engeland in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd, die ergste nederlaag vir Australië in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd en ook die rugbywêreldbekerwedstryd met die meeste punte tussen die twee spanne in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50107655 |title=England beat Australia 40–16 to make Rugby World Cup semi-finals |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=19 Oktober 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 19 Oktober 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 46–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25331 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Aaron Smith]] (2), [[Beauden Barrett]], [[Codie Taylor]], [[Matt Todd]], [[George Bridge]], [[Jordie Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Richie Mo’unga]]<br />'''Kaart:''' [[Matt Todd]] {{Geelkaart|77|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Robbie Henshaw]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskop:''' [[Joey Carbery]] | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 48&nbsp;656 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Beauden Barrett]] (NZL) | notas = Dit is Ierland se ergste rugbywereldbekernederlaag in dié tyd.'' * ''[[Rory Best]] (Irl) speel in sy laaste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50097586 |title=Rugby World Cup: New Zealand overpower Ireland to reach semi-finals |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=19 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Ierland se laaste toetswedstryd met Joe Schmidt as afrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/2019-rugby-world-cup-quarter-final-new-zealand-v-ireland-104929 |title=2019 Rugby World Cup Quarter-final: New Zealand 46–14 Ireland |publisher=Rugby World |author=Alan Dymock |date=19 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 Oktober 2019 | tyd = 16:15 (JST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 20–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25332 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Aaron Wainwright]], [[Ross Moriarty]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Ross Moriarty]] {{Geelkaart|29|39}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Sebastien Vahaamahina]], [[Charles Ollivon]], [[Virimi Vakatawa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Romain Ntamack]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Sebastien Vahaamahina]] {{Rooikaart|0|49}} | stadion = [[Ōita Bank Dome]], Ōita | bywoning = 34&nbsp;426 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Aaron Wainwright]] (Wal) | notas = [[Jonathan Davies]] sou begin het, maar hy is ná ’n besering voor die afskop deur Owen Watkin vervang en Leigh Halfpenny het by die plaasvervangers aangesluit.'' * ''[[Sebastien Vahaamahina]] (Fra) ontvang in die 49ste minuut ’n rooikaart omdat hy die Walliese speler [[Aaron Wainwright]] met sy elmboog gestoot het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/521323 |title=Wales strike late to make 'unlucky' France pay for red card |publisher=rugbyworldcup.com |date=20 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 Oktober 2019 | tyd = 19:15 (JST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 3–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25333 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Strafdoel:''' [[Yu Tamura]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Makazole Mapimpi]] (2), [[Faf de Klerk]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tendai Mtawarira]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 48&nbsp;831 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Faf de Klerk]] (RSA) | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 26 Oktober 2019 | tyd = 17:00 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 19–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25334 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Manu Tuilagi]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[George Ford]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ardie Savea]]<br />'''Doelskop:''' [[Richie Mo’unga]] | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 68&nbsp;843 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Maro Itoje]] (Eng) | notas = [[Billy Vunipola]] (Eng) en [[Codie Taylor]] (NZL) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/116954630/all-blacks-v-england-tradition-broken-for-billy-vunipolas-50th-cap-not-codie-taylors |title=All Blacks v England: Tradition broken for Billy Vunipola's 50th cap, not Codie Taylor's |publisher=Stuff |date=26 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/26/england-new-zealand-rugby-world-cup-semi-final-match-report |title=England dethrone New Zealand to reach Rugby World Cup final |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=26 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Engeland se eerste rugbywereldbekeroorwinning oor Nieu-Seeland ooit, hulle eerste oorwinning oor die All Blacks sedert hulle 38–21-oorwinning in 2012, en hulle eerste wegoorwinning buite Twickenham sedert hulle die All Blacks met 15−13 in Wellington in 2003 verslaan het.''<ref name="ENGvNZL">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50192618 |title=England 19–7 New Zealand: Eddie Jones' side beat All Blacks to reach World Cup final |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=26 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Nieu-Seeland tydens die eerste helfte van ’n rugbywereldbekerwedstryd nie punte kon aanteken nie, sedert hulle 6–16-nederlaag teen Australië tydens die 1991-halfeindstryd, en vir die eerste keer in ’n wedstryd teen Engeland toe die Rose die All Blacks in Desember 2012 met 38–21 verslaan het.''<ref name="ENGvNZL" /> * ''Dit is die gesamentlik ergste Nieu-Seelandse rugbywereldbekernederlaag en ewenaar hulle nederlaag met twaalf punte teen Frankryk in die 1999-halfeindstryd (met 31–43) en teen Australië in die 2003-halfeindstryd (met 10–22).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/all-blacks-suffer-first-rugby-world-cup-pool-match-loss-in-history-as-france-start-with-a-bang-20230909-p5e3az.html |title=All Blacks claim they can still lift trophy after suffering heaviest World Cup defeat |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Tom Decent |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Nieu-Seeland en Australië word Engeland die derde span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1991-, 2003- en 2007-eindstryde verskyn het.''<ref name="ENGvNZL" /> * ''Engeland beëindig Nieu-Seeland se agt jaar as ononderbroke wêreldkampioen.''<ref name="ENGvNZL" /> * ''Dit is die eerste keer sedert die 2007-toernooi wat Nieu-Seeland nie die eindstryd kon haal nie.<ref name="ENGvNZL" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 Oktober 2019 | tyd = 18:00 (JST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 16–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25335 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Josh Adams]]<br />'''Doelskop:''' [[Leigh Halfpenny]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3) | wegpunte = '''Drie:''' [[Damian de Allende]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 67&nbsp;750 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = [[Gareth Davies]] (Wal) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/wales-boosted-by-jonathan-davies-return |title=Wales boosted by Jonathan Davies’ return |publisher=Planet Rugby |author=David Skippers |date=25 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003, Engeland in 2007, asook beide Frankryk en Nieu-Seeland in 2011 word Suid-Afrika die vierde span wat drie eindstryde haal, nadat hulle in die 1995- en 2007-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50199557 |title=Rugby World Cup semi-final: Wales 16–19 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=27 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 1 November 2019 | tyd = 18:00 (JST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 40–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25336 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Joe Moody]], [[Beauden Barrett]], [[Ben Smith]] (2), [[Ryan Crotty]], [[Richie Mo’unga]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (5) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Hallam Amos]], [[Josh Adams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Patchell]], [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoel:''' [[Rhys Patchell]] | stadion = [[Ajinomoto-stadion]], Chōfu | bywoning = 48&nbsp;842 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Brodie Retallick]] (NZL) | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 2 November 2019 | tyd = 18:00 (JST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 12–32 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/25337 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Makazole Mapimpi]], [[Cheslin Kolbe]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (6) | stadion = [[Internasionale Stadion Jokohama|Int’l Stadion Jokohama]], Jokohama | bywoning = 70&nbsp;103 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Duane Vermeulen]] (RSA) | notas = [[Siya Kolisi]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thestormers.com/captain-kolisis-50-in-rwc-final/ |title=Captain Kolisi's 50 in RWC Final |publisher=[[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[François Steyn]] word die tweede Springbok wat twee rugbywêreldbekertoernooie kon wen. Die eerste Springbok, [[Os du Randt]], het tydens die 1995-eindstryd vir Suid-Afrika uitgedraf en was tydens die 2007-eindstryd ’n spanmaat van Steyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/117126610/rugby-world-cup-final-frans-steyns-memories-of-late-loved-ones-drove-him-to-become-a-dual-champion |title=Rugby World Cup final: Frans Steyn's memories of late loved ones drove him to become a dual champion |publisher=Stuff |date=3 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/537409 |title=Dominant Boks repel England before flying wingers strike to seal world title No. 3 |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Jérôme Garcès word die eerste Franse skeidsregter wat ’n rugbywêreldbekereindstryd lei.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/29/rugby-world-cup-final-referee-jerome-garces |title=Frenchman Jérôme Garcès to referee Rugby World Cup final |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=29 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span van die Suidelike Halfrond wat [[die Rugbykampioenskap]] (voorheen Drienasiesreeks) en die Rugbywêreldbeker in dieselfde jaar wen.''<ref name="rekord">{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/117131319/rugby-world-cup-final-south-africa-break-records-and-beat-all-blacks-to-milestones |title=Rugby World Cup final: South Africa break records and beat All Blacks to milestones |publisher=Stuff |date=3 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat die Rugbywêreldbeker gewen het nadat hulle ’n wedstryd (teen Nieu-Seeland) tydens die groepfase verloor het.''<ref name="rekord" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/11/02/sports/rugby/england-south-africa-rugby-world-cup.html |title=South Africa Crushes England in Rugby World Cup Final |publisher=[[The New York Times]] |date=2 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste eindstryd waarin Suid-Afrika ’n drie gedruk en dié waartydens hulle die meeste punte aangeteken het en oortref hulle twee vorige eindstryde tesame. Dit was ook die meeste punte wat Engeland as naaswenner aangeteken het.''<ref name="rekord" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americasrugbynews.com/2019/11/02/rwc-2019-10-records-that-were-broken/ |title=RWC 2019 – 10 Records That Were Broken |publisher=Americas Rugby News |date=2 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland en Suid-Afrika word die derde paartjie van spanne – ná Engeland en Australië (in 1991 en 2003), asook Frankryk en Nieu-Seeland (in 1987 en 2011) – wat in twee eindstryde teen mekaar te staan kom, nadat hulle ook die 2007-eindstryd beslis het.'' * ''Suid-Afrika betree die wedstryd as enigste span wat voorheen nooit ’n eindstryd verloor het nie – wat ook die geval sou bly.''<ref name="rekord" /><ref name="BBC">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50273291 |title=England 12–32 South Africa: Springboks win World Cup for record-equalling third time |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=2 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Frankryk in 2011 word Engeland die tweede span wat drie eindstryde verloor het.<ref name="BBC" /> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2019 |- |align=center|'''{{RSAru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2019.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2019;spanmin1=01+Jan+2019;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623085026/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2019;spanmin1=01+Jan+2019;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2019 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2019: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 6 || 0 || 1 || 262 || 33 || 23 || 16 || 1 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || C || 7 || 5 || 1 || 1 || 190 || 22 || 16 || 16 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || B || 7 || 5 || 1 || 1 || 250 || 36 || 28 || 4 || 0 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || D || 7 || 5 || 0 || 2 || 189 || 22 || 19 || 11 || 2 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || A || 5 || 4 || 0 || 1 || 118 || 13 || 10 || 11 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 135 || 20 || 15 || 1 || 0 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || D || 5 || 3 || 0 || 2 || 152 || 21 || 13 || 7 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || C || 5 || 3 || 1 || 1 || 98 || 12 || 10 || 5 || 1 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 98 || 14 || 9 || 2 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 119 || 16 || 13 || 2 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 106 || 14 || 12 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 110 || 17 || 7 || 3 || 0 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 67 || 9 || 8 || 2 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 65 || 9 || 7 || 2 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 58 || 8 || 3 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 60 || 6 || 6 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || B || 4 || 0 || 1 || 3 || 34 || 3 || 2 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || B || 4 || 0 || 1 || 3 || 14 || 2 || 2 || 0 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 52 || 7 || 4 || 3 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{RUSru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 19 || 1 || 1 || 3 || 1 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2196 || 285 || 208 || 107 || 6 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] | 69 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 58 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Richie Mo’unga]] | 54 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Yu Tamura]] | 51 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Dan Biggar]] | 41 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Josh Adams]] | 35 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[George Ford]] | 32 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jordie Barrett]] | 31 |- |rowspan="2"| 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Uruguay}} [[Felipe Berchesi]] |rowspan="2"| 30 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Makazole Mapimpi]] |- | 11 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Elton Jantjies]] | 28 |- | 12 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Romain Ntamack]] | 27 |- |rowspan="2"| 13 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Adam Hastings]] |rowspan="2"| 26 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Johnny Sexton]] |- | 15 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Kotaro Matsushima]] | 25 |- | 16 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Rhys Patchell]] | 24 |- |rowspan="2"| 17 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Italië}} [[Tommaso Allan]] |rowspan="2"| 23 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Christian Leali’ifano]] |- |rowspan="2"| 19 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Tonga}} [[Sonatane Takulua]] |rowspan="2"| 21 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Fidji}} [[Ben Volavola]] |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Josh Adams]] | 7 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Makazole Mapimpi]] | 6 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Kotaro Matsushima]] | 5 |- |rowspan="3"| 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Kenki Fukuoka]] |rowspan="3"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Julián Montoya]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Ben Smith]] |- |rowspan="13"| 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Beauden Barrett]] |rowspan="13"| 3 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jordie Barrett]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Andrew Conway]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Luke Cowan-Dickie]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Dane Haylett-Petty]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[George Horne]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Cheslin Kolbe]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Marika Koroibete]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Jonny May]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bongi Mbonambi]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Cobus Reinach]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Manu Tuilagi]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Tonga}} [[Telusa Veainu]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2019]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book|author=Emmanuel Massicard|title=Atlas de la Coupe du monde de rugby|publisher=Midi Olympique|location=Toulouse|editor=Midi Olympique SAS|edition=Spesiale uitgawe|date=19 Julie 2019|pages=210|id=Atlas2019}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2019 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2019}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/ Amptelike webwerf van die Rugbywêreldbeker 2019] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2019-rugby-world-cup/rugby/series/298208.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/298208/season/2019 Rugby World Cup Standings – 2019] * {{en}} {{IMDb-titel|1103498|2019 Rugby World Cup}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2019}} [[Kategorie:Geskiedenis van Japan]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Japan]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2019]] [[Kategorie:Sport in 2019]] ns45u3424wu48t29b6b3yuhuy7ael78 0 59393 2923336 2915402 2026-08-09T20:06:26Z Jcb 223 2923336 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2010 UN Climate Talks.jpg|duimnael|300px|Die klimaatberaad van 2010 in Meksiko.]] [[Lêer:COP17 December 6.jpg|duimnael|300px|Van links na regs: VN se Sekretaris-generaal [[Ban Ki-moon]], [[President van Suid-Afrika]] [[Jacob Zuma]], president van die konferensie [[Maite Nkoana-Mashabane]] en UNFCC adjunk uitvoerende sekretaris Richard Kinley tydens die 2011 Verenigde Nasies se Klimaatberaad in Durban.]] Die '''2011 Verenigde Nasies se Klimaatberaad''' is in [[Durban]], [[Suid-Afrika]], vanaf 28 November tot 9 Desember 2011 aangebied.<ref>http://unfccc.int/meetings/unfccc_calendar/items/2655.php</ref> Die konferensie staan amptelik bekend as die 17de sitting van die Konferensie van die Partye (COP 17) van die Verenigde Nasies se Raamwerk Konvensie oor Klimaatsverandering (UNFCCC) en die 7de sitting van die Konferensie van die Partye wat as die Vergadering van die Partye (CMP 7) van die Kioto-protokol dien. Daarbenewens sal die twee permanente filiale liggame van die UNFCCC – die Filiale Liggaam vir Wetenskaplike en Tegniese Advies (SBSTA) en die Filiale Liggaam vir Implementering (SBI) – waarskynlik hul 35ste sittings aanbied. Een hooffokus van die konferensie was om 'n wêreldwye klimaatooreenkoms daar te stel, soos die Kioto-protokol se eerste verbintenistydperk (2008–2012) sy einde nader.<ref>http://www.guardian.co.uk/environment/2010/dec/14/cancun-climate-change-compromise-carrington</ref> Daar sal na verwagting ook gefokus word op "die finalisering van ten minste sommige van die Cancun-ooreenkomste", wat by die 2010-konferensie bereik is, soos "die samewerking op skoon tegnologie", sowel as "die beskerming van woude, die aanpassing op klimaatsimpakte, en finansies – die beloofde oordrag van fondse van die ryk lande na arm lande om hul te help om hul woude te beskerm, aan te pas by klimaatsimpakte, en hul ekonomieë meer "groen" te maak".<ref name="BBC Black">[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-15518421 "Durban: A summit of small steps?"], BBC, 31 Oktober 2011</ref> == Voor die aanvang van die beraad == === Aanwysing van gasheerstad === Connie Hedegaard, president van die 15de konferensie van lidlande van die VN-raamwerkkonvensie oor klimaatsverandering in Kopenhagen, het bevestig dat die 17de saamtrek van lidlande (die sogenaamde COP17) in Suid-Afrika plaasvind.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2009/12/10/SK/2/brok2.html | title=Klimaatsberaad in 2011 in Suid-Afrika | archive-url=https://archive.is/20120127215941/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2009/12/10/SK/2/brok2.html | archive-date=27 Januarie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> In 2010 het die keuse as gasheerstad vir die grootste VN-klimaatskonferensie op [[Durban]] geval. [[Kaapstad]] en Durban was die voorlopers om dié konferensie aan te bied – glo op grond van tegniese aspekte. Die ander stad wat hiervoor gebie het, is [[Johannesburg]]. ’n Afvaardiging van die VN, wat Kaapstad einde Oktober sou besoek, maar dit op die nippertjie uitgestel het, het toe nooit ’n terreinbesoek gedoen nie. Aan al die bodstede is gesê ’n terreinbesoek sou volg.<ref name="jbcopkzn1835" /> === Nuwe voorstelle === 'n Maand voor die konferensie begin het, het die [[BBC]] twee omstrede voorstelle uitgelig wat ingedien is, die een deur [[Rusland]], die ander een deur [[Papoea-Nieu-Guinee]]. Beide se voorstelle is daarop gemik om die [[Verenigde Nasies]] se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering te wysig. Rusland se voorstel<ref>[http://unfccc.int/resource/docs/2011/cop17/eng/05.pdf "Proposal from the Russian Federation to amend article 4, paragraph 2 (f), of the Convention"]</ref> bring 'n "periodieke hersiening" mee, waarvolgens lande wat tans as "arm" gekategoriseer kan word as "ryk" herkategoriseer kan word, wat sal beteken dat hierdie lande groter verpligtinge sal moet nakom in die stryd teen [[klimaatverandering]]. BBC Environment se woordvoerder, Richard Black, het opgemerk dat die voorstel "uitdagend en plofbaar sou wees as Rusland dit te ver voer", omrede potensieel geaffekteerde lande, soos [[China]] en [[Brasilië]], "baie sterk teruggedruk sal word". Papoea-Nieu-Guinee se voorstel,<ref>[http://unfccc.int/resource/docs/2011/cop17/eng/04.pdf "Proposal from Papua New Guinea and Mexico to amend Articles 7 and 18 of the Convention"]</ref> wat deur ambassadeur Kevin Conrad met die ondersteuning van Mexiko ingedien is, sou 'n "laaste uitweg"-meganisme bekendstel waar enige blokkering in klimaatsveranderingonderhandelings uitgeskakel sal word deur middel van 'n driekwart meerderheid stemme. Oënskynlik sal dit die besluitnemings by die Konvensie vergemaklik. Teoreties, so voer Black aan, stel dit ontwikkelende lande in staat om hul getalsoorwig te gebruik om enige soort wêreldwye bindende verpligting aan te neem, maar in praktyk is hulle steeds van die goedkeuring van die ryk lande afhanklik as hul van befondsing verseker wil wees.<ref name="BBC Black" /> === Voorspellings === Friends of the Earth International (FoEI) en die WWF ([[Wêreldnatuurlewefonds]]) voorspel dat die klimaatberaad 'n mislukkig gaan wees. FoEI het gewaarsku COP17 – wat veronderstel is om geskiedenis te maak en ’n nuwe klimaatooreenkoms (in die plek van die Kioto-verdrag) daar te stel – kan weens “hebsug en eng eiebelang” van lande soos Amerika, [[Japan]] en [[Kanada]], heeltemal ontspoor. Die WWF het gesê ná die vergadering in Panama is dit duidelik dat die klimaatonderhandelinge "in groot moeilikheid" is. Volgens die WWF is geen vooruitgang gemaak in sleutelkwessies nie. Dit sluit in die toekoms van die Kioto-verdrag; lande se bereidwilligheid om kweekhuisgasse drasties te verminder; en finansies (die oordrag van geld aan ontwikkelende lande, soos Suid-Afrika, om by klimaatsverandering aan te pas). Sarah-Jayne Clifton, koördineerder van klimaatgeregtigheid en energie by FoEI, het gesê die stryd teen klimaatsverandering te same met die skep van beter werk, mense se volhoubare voortbestaan en veiliger klimaatomstandighede en dat die regerings nou in die belang van die gewone mense en gemeenskappe moet begin onderhandel en nie in die belang van korporatiewe instellings en die finansiële elite nie.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/10/11/VB/9/etCOP17_1608.html | title=Beraad in Durban kan ontspoor,sê NGO’s | archive-url=https://archive.is/20120707090708/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/10/11/VB/9/etCOP17_1608.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> Die armes (ontwikkelende lande soos Suid-Afrika, Indië, China en Brasilië) vorm hierin ’n verenigde front teen die ontwikkelde lande (hoofsaaklik die Europese Unie) en soek geld om hulle te help oorleef te midde van storms en droogtes. Die ontwikkelde lande het die hef in die hand en steek dikwels ’n stok in die speke van die onderhandelings omdat hulle meen die armes het ook ’n plig om hul kweekhuisgasvrystellings te verminder. Die “arm” lande meen hulle moet nog tyd gegun word (vir die verbranding van olie en [[steenkool]]) om tot ’n sekere vlak te ontwikkel. Dit is om hierdie rede dat Minister Edna Molewa, Suid-Afrika se Minister van Omgewingsake, onlangs erken het Suid-Afrika gaan nog vir die volgende agt jaar “erg besoedel” en dan eers sy uitlaatgasse begin verminder.<ref>{{cite news| url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/01/B1/9/EliseT29Okt.HTML |title=Beeld}}</ref> Een van die verwagte uitkomste by COP17 is onderhandelinge tussen partye vir ’n tweede verbintenistydperk van die Kyoto Protokol vanaf 2013 tot 2017 om hul uitlaatgasse met 40% laer as die 1990-vlakke te verminder. Dit sal die gemiddelde temperatuurstyging van die planeet onder twee grade Celsius stabiliseer.<ref name="hoop">{{Cite web |url=http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/namibi-met-hoop-na-konvensie.136934.php |title=argiefkopie |access-date=12 November 2011 |archive-date= 5 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111105131834/http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/namibi-met-hoop-na-konvensie.136934.php |url-status=dead }}</ref> Nog 'n verwagte uitkoms van die beraad is dat 'n Groenfonds gestig sal word om jaarliks sowat VS$100 miljard teen 2020 tot ontwikkelende lande beskikbaar te stel, waarin die Afrika Ontwikkelingsbank 'n sentrale rol sal speel. Dit is egter slegs vier lande, waaronder Suid-Afrika, Tunisië, Marokko en Egipte beskik tans oor die nodige kundigheid, kennis en tegnologie om voordeel uit hierdie Groenfonds te put.<ref>{{Cite web |url=http://www.republikein.com.na/die-mark/africa-to-launch-own-fund-to-manage-climate-cash.129893.php |title=argiefkopie |access-date=12 November 2011 |archive-date=10 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151010071242/http://www.republikein.com.na/die-mark/africa-to-launch-own-fund-to-manage-climate-cash.129893.php |url-status=dead }}</ref> Ondertussen het die Minister van Waterwese en Omgewingsake bekendgemaak dat Suid-Afrika sal mik om sy koolstofvrystellings teen 2020 met 34% te verminder.<ref name="kool34">http://afrikaans.news24.com/Sci-tech/Nuus/Minister-Sny-koolfstofvrystellings-met-34-teen-2020-20110802</ref> Daarna sal dit ’n plato bereik wat 15 jaar lank gehandhaaf sal word. In 2035 sal dit met 42% afneem.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/28/VB/7/etklimaat_1711.html | title=Dié lande moet eers self gasse verminder | archive-url=https://archive.is/20120701103142/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/28/VB/7/etklimaat_1711.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref><ref name="etCOP17_1623">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/08/04/VB/6,7/etCOP17_1623.html | title=Volksblad | archive-url=https://archive.is/20120707060754/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/08/04/VB/6,7/etCOP17_1623.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> Molewa het gesê die bekendstelling van hernieubare energiebronne, soos windkrag, vorder teen 'n bevredigende tempo. Die Minister van Internasionale betrekkinge, Maite Nkoana-Mashabane, het op daardie stadium die versekering gegee dat Suid-Afrika op datum is met die voorbereidings vir die konferensie in November.<ref name="kool34" /> Molewa het 'n beroep gedoen dat die 37 rykste lande wat die Kioto-verdrag onderteken het, die kweekhuisgasse wat hulle vrylaat eers moet verminder, voordat daar van die ontwikkelende lande (waaronder Suid-Afrika) verwag kan word om dieselfde te doen. Verder moet ontwikkelde lande onverwyld hul “regverdige deel” bydra sodat ontwikkelende lande nog ekonomies en maatskaplik kan ontwikkel. Dié “regverdige deel” verwys na ontwikkelde lande wat ontwikkelende lande hoofsaaklik geldelik moet bystaan om hul bydrae tot kweekhuisgasse in die atmosfeer te verminder. Dít moet gedoen word met behulp van geld (vir aanpassing by klimaatsverandering), die verskaffing van skoon tegnologie en kundigheid.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/27/VB/7/etklimaat_1711.html | title=Dié lande moet eers self gasse verminder | archive-url=https://archive.is/20120711093147/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/27/VB/7/etklimaat_1711.html | archive-date=11 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> Namibiese afgevaardigdes het in Durban verskeie aanbiedinge gedoen, onder meer oor nasionale programme oor aanpassingsprojekte betreffende klimaatverandering (CCA) asook die aanpassingsprojek onder die sogenaamde Country Pilot Partnership-program vir die geïntegreerde onderhoubare bestuur van grond, wat in in 2008 in die Omusatistreek begin het.<ref name="hoop" /> Tussen 20 000 en 25 000 afgevaardigdes van 194 regerings en nie-regeringsorganisasies wêreldwyd is in November verwag vir die weeklange vergadering van die VN-konvensie oor klimaatsverandering (UNFCCC)<ref>http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/VN-tevrede-met-SA-se-reelings-vir-beraad-20110803</ref><ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/10/24/RH/14/polklimaat.html | title=Kioto-protokol móét bekyk word, sê minister | archive-url=https://archive.is/20120701164855/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/10/24/RH/14/polklimaat.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=dead }}</ref> Dit sou minstens R525 miljoen tot die plaaslike ekonomie bydra.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/11/12/VB/11/jbcop_1824.html | title=Kaap, Durban loop voor in wedloop | archive-url=https://archive.is/20120307032651/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/11/12/VB/11/jbcop_1824.html | archive-date= 7 Maart 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=dead }}</ref><ref name="jbcopkzn1835">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/11/16/VB/9/jbcopkzn_1835.html | title=Durban gasheerstad van VN-konferensie | archive-url=https://archive.is/20120701101950/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/11/16/VB/9/jbcopkzn_1835.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> Altesaam 20 000 beddens was in Durban beskikbaar tydens die klimaatberaad. In Augustus 2011 was reeds 2 000 beddens bespreek. Altesaam 2 000 fietse en ’n aantal elektriese motors is ingespan word in ’n poging om die beraad se koolstofvoetspoor te verklein. Die Departement van Omgewingsake het groot bewusmakingsveldtogte oor klimaatsverandering in al die provinsies geloods. Daar is beplan om miljoene bome tot in 2014 oor die land heen, maar veral in Limpopo, aan te plant .<ref name="etCOP17_1623" /> Dr. Debra Roberts, adjunkhoof van die eThekwini-munisipaliteit se departement van omgewingsbeplanning en klimaatbeskerming, het aangevoer dat die plaaslike koolstofvoetspoor vir dié konferensie omtrent 15 000 ton koolstofdioksied sou beloop. Tydens die 2010 Wêreldbeker-sokkertoernooi was die koolstofvoetspoor in die stad sowat 300 000 ton koolstofdioksied.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/04/VB/9/dlcop_1628.html | title=Voetspoor só geneutraliseer | archive-url=https://archive.is/20120701105604/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/04/VB/9/dlcop_1628.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 8 November 2011 | url-status=live }}</ref> Om hierdie klimaatberaad se koolstofvoetspoor te neutraliseer sou die stad die Umbilorivier se ekostelsel rehabiliteer wat strek van Kloof, deur Pinetown en Umbilo tot waar dit in die Durbanse hawe uitmond.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/03/VB/9/dlcop_1628.html | title=Voetspoor só geneutraliseer | archive-url=https://archive.is/20120701101232/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/03/VB/9/dlcop_1628.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=dead }}</ref> Andrew Steer, die Wêreldbank se spesiale gesant vir klimaatsverandering, het gesê hy verwag nie ’n internasionale deurbraak-ooreenkoms in Desember op die VN se klimaatberaad in Durban nie, maar boublokke vir so ’n ooreenkoms sal aanmekaargesit word. Dis ’n skande dat die landbousektor tot dusver verwaarloos is in klimaatonderhandelinge, sê Steer. Die landbousektor stel kweekhuisgasse vry, maar kan ook ’n groot rol speel in koolstofvaslegging en moet betrek word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/07/01/B1/3/fwclimatefunds.html | title=SA groenkrag het miljoene se finansiering uit fondse | archive-url=https://archive.is/20120701101310/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/07/01/B1/3/fwclimatefunds.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 8 November 2011 | url-status=live }}</ref> Dr. Artur Runge-Metzger van die Europese Kommissie se direktoraat vir klimaatstrategieë het gesê die Europese Unie (EU) sal op die Verenigde Nasies se COP17-klimaatberaad te Durban hou by sy aanbod om sy koolstofvrystelling teen 2020 met 30% te verminder indien ander lande hulle tot soortgelyke teikens verbind. Vroeër het die regerings van EU-lidlande ingestem om hul vrystellingsvlakke teen 2020 skerper te verlaag – met 30% pleks van 20% – maar slegs indien ’n sterk ooreenkoms bereik kan word wat ander groot vrystellers van kweekhuisgasse tot ’n soortgelyke doelwit verbind. Die EU sê die wêreld kan dalk nie tot ’n vergelyk kom oor ’n bindende klimaatsooreenkoms om die Kioto Protokol voor 2015 te vervang nie. Runge-Metzger bedink dat die debat oor 30% in 2012 weer voortgesit sal word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/11/07/RS/11/jbklimaat.html | title=Europese Unie hou by sy koolstofvrystellingsaanbod | archive-url=https://archive.is/20120707102911/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/11/07/RS/11/jbklimaat.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> === Protesoptogte === Meer as ’n duisend mense het in September ’n protesoptog gehou in ’n poging om [[Eskom]] en [[Sasol]] te oorreed om aan Suid-Afrika se span te onttrek wat einde vanjaar op die internasionale klimaatberaad oor koolstofinperkings sou onderhandel. Tristen Taylor van Earthlife Africa, een van die organiseerders van die optog, het gesê Eskom en Sasol is twee van die wêreld se grootste besoedelaars en behoort hulle aan Suid-Afrika se onderhandelingspan te onttrek. Met die kragsentrales [[Kusile-kragstasie|Kusile]] en [[Medupi-kragstasie|Medupi]] in aanbou, is Eskom van plan om in die volgende dekade nog baie meer koolstofdioksied vry te stel. Earthlife Africa meen Eskom en Sasol het gevestigde belange by die onderhandelings en gaan vir hulself ’n gunstige uitslag probeer beklink. Volgens Taylor is die samestelling van Suid-Afrika se onderhandelingspan uniek omdat die spanne van geen ander lande wat die Kioto-verdrag onderteken het, uit sakelui en kragopwekkers bestaan nie.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/20/VB/9/eteskom_1719.html | title=Eskom, Sasol moet | archive-url=https://archive.is/20120701102833/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/09/20/VB/9/eteskom_1719.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=dead }}</ref> Op 7 November 2011 het nege aktiviste van [[Greenpeace]] vlugtig in die hof op [[Ogies]] verskyn nadat hulle Eskom se nuwe halfgeboude kragstasie Kusile beset het. Hulle is van opsetlike saakbeskadiging en betreding aangekla. Die aktiviste het omstreeks 07:00 toegang tot die hoofhek van Kusile verkry en probeer om die konstruksiewerk te ontwrig. Drie het teen ’n hyskraan opgeklouter en baniere met die woorde “Green Jobs now!” en “No Future in Coal” vasgehou. Ander het hulself aan die hekke van die heinings rondom die kragstasie vasgeketting. ’n Ander groep het onder die hyskrane gestaan en ’n groot banier met die woorde “Kusile: Climate Killer” daaraan vasgemaak. Die aktiviste is op borgtog van R500.00 elk vrygelaat. Hulle het met die staatsaanklaer ooreengekom om ’n skulderkenningsboete te betaal wat op 21 November 2011 vasgestel sal word. Volgens Fiona Mushwana, woordvoerder van Greenpeace, was die protesaksie bedoel om die wêreld se aandag te vestig op Suid-Afrika wat reuse-bedrae in “vuil steenkool” belê, terwyl die land die gasheer van die internasionale klimaatberaad (COP17) sou wees.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/08/SK/2/etgreenpeace_1848.html | title=Greenpeace takel ‘vuil steenkool’ | archive-url=https://archive.is/20120707020905/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/08/SK/2/etgreenpeace_1848.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/08/B1/3/hooffotosvir3.html | title=Nege beboet oor protesaksie by kragstasie | archive-url=https://archive.is/20120701131637/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/08/B1/3/hooffotosvir3.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=live }}</ref> Ebrahim Patel, die Suid-Afrikaanse Minister van Ekonomiese Ontwikkeling, het op die protesaksies geantwoord dat steenkool steeds die hoofkragbron in die toekoms sal wees. Indien steenkool gestaak word, sal dit die ekonomie lamlê. Die rede hiervoor is dat steenkool baie goedkoper as hernieubare-energiebronne is en dat juis steenkoolenergie gesubsidieer moet word totdat die duur groenenergie op dreef kom en kragopwekkingskostes begin daal. Ondertussen belê die regering in skoner steenkooltegnologie. 'n Hulpbronplan bepaal dat daar teen 2030 50 000 MW bykomende elektrisiteit opgewek moet word. 19 000 MW hieruit sal wel deur hernieubare hulpbronne opgewek word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/10/B1/7/jdCOP17.html | title=Steenkool bly noodsaaklik | archive-url=https://archive.is/20120707033818/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/10/B1/7/jdCOP17.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date=10 November 2011 | url-status=live }}</ref> Die Departement van Minerale en Energie het aangekondig dat sy eerste bodronde vir die lewering van hernubare krag 53 aanbiedinge van R70 miljard vir altesaam 2 100 MW hernubare krag opgelewer het. Dit het grootliks betrekking op die drie Kaapse provinsies. Mpumalanga is die enigste provinsie waarvoor daar nog nie voorgestelde aanlegte vir hernubare krag is nie. Die totale kapasiteit van die huidige kragnetwerk beloop sowat 44 000 MW. Die aanbiedinge, wat nou beoordeel word, behels sowat 50% windkrag, 48% sonkrag en 2% kleinskaalse hidrokrag. ’n Aankondiging oor die geslaagde aanbiedinge sal na verwagting einde November of vroeg Desember by die COP17-beraad gedoen word. Die eerste doelwit is om teen 2015 gesamentlik 3 725 MW hernubare krag op te wek, waarna daar in 2030 altesaam 17 800 MW hernubare krag opgewek sal word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/15/VB/9/tnjkrag_1434.html | title=SA het megawatt planne vir krag | archive-url=https://archive.is/20120701135653/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/15/VB/9/tnjkrag_1434.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date=18 November 2011 | url-status=live }}</ref> Daar is skeptici wat die Suid-Afrikaanse regering se voornemens in twyfel trek, en beweer dat dubbele standaarde gehandhaaf word. Steenkoolkragsentrales spring soos paddastoele op en steenkoolmyne word goedgekeur al het die maatskappye ernstige wetlike oortredings begaan. <ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/15/VB/6/brandpunt15nov.html | title=Elkeen veg net vir homself | archive-url=https://archive.is/20120710141226/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/15/VB/6/brandpunt15nov.html | archive-date=10 Julie 2012 | access-date=18 November 2011 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/12/B1/11/GerhardVerdoorn12Nov.html | title=Want elkeen veg net vir homself | archive-url=https://archive.is/20120701105226/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/12/B1/11/GerhardVerdoorn12Nov.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date=18 November 2011 | url-status=dead }}</ref> === Werkswinkels === 'n Werkswinkel oor klimaatsverandering is 26 Oktober 2011 by die [[WNNR]] in Pretoria aangebied in aanloop tot die klimaatberaad (COP17). Sarwat Hussain, die senior woordvoerder van die Wêreldbank, het onder skoot gekom toe joernaliste aan hom gevra het waarom die WB dié omstrede lening aan Eskom toegestaan het, veral in die lig dat steenkoolverbranding een van die groot oorsake van klimaatsverandering is. Hussain het geantwoord dat Suid-Afrika in 'n kragonderbrekingskrisis gedompel was en dat daar geen ander keuse was as om die groot lening aan Eskom toe te staan nie, maar terselfdertyd is ook $100 miljoen (omtrent R800 miljoen) uit die eie skoonenergiefonds belê in Upington, waar die grootste sonkragprojek ter wêreld nou aangebou word. Hy het bygevoeg dat 25 lande suid van die Sahara tans ’n energiekrisis ervaar. [[Beeld:SAAGULHAS.JPG|duimnael|regs|Die ''SA Agulhas'' het Port Elizabeth en Durban om omgewingspraatjies en bewusmaking van COP17 aangedoen.]] “Afrika is verantwoordelik vir net 4% van die kweekhuisgasse wat in die atmosfeer beland, maar dit is dié kontinent wat die kwesbaarste is vir klimaatsverandering en wat die swakste voorberei is op die impak – intense storms en droogtes – daarvan.” <ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/10/27/SK/6/etwereldbank_1651.html | title=Wêreldbank ‘móés ingryp in kragkrisis’ | archive-url=https://archive.is/20120708045636/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/10/27/SK/6/etwereldbank_1651.html | archive-date= 8 Julie 2012 | access-date= 9 November 2011 | url-status=dead }}</ref> Die ''SA Agulhas'', ook bekend as die "Rooi Taxi", wat gewoonlik na [[Antarktika]], [[Marion-eiland]] en [[Gougheiland]] vaar, het van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] na Durban vertrek met sowat 40 akademici, omgewingskundiges en studente aan boord. Die skip het kuslangs na Durban gevaar om Suid-Afrikaners bewus te maak van die impak van klimaatsverandering op oseane, asook van die Verenigde Nasies se COP17-klimaatsberaad. Dit het eers by [[Port Elizabeth]] aangedoen om by die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit praatjies oor die omgewing te lewer. Ook in Durban is twee dae deurgebring om 'n slypskool by die Oseaan-navorsingsinstituut aan te bied. Dit keer op 21 November terug Kaapstad toe.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/14/SK/6/lsagulhas.html | title=SA Agulhas na Durban vir VN-beraad | archive-url=https://archive.is/20120707004740/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/14/SK/6/lsagulhas.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date=18 November 2011 | url-status=dead }}</ref> === Ander nuus === Gratis busdienste vir afgevaardigdes word ook van die lughawe na die stad en van sentrale punte in die stad na die verskillende COP17-sentrums verskaf. Die stad het ook 600 fietse gratis tot afgevaardigdes se beskikking gestel wat eerder ’n bietjie van hul eie energie wil verbrand om die beraad by te woon as om op voertuie se fossielbrandstof aangewese te wees.<ref name="wag">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/28/VB/9/dlcop172_1713.html | title=Groentapyt wag op beraad | archive-url=https://archive.is/20120701140235/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/28/VB/9/dlcop172_1713.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Inkosi-Albert Luthuli- Internasionale Konferensiesentrum voorgesit word, is “groener”. Kraanwater is in bekers op tafels verskaf in plaas van gebottelde water wat heelwat meer energie in die produksieproses verbruik.<ref name="wag" /> Volgens James Seymour, uitvoerende hoof van die Durbanse KwaZulu-Natal Convention Bureau, word geraam COP17 sal ’n verdienste van minstens R250 miljoen meebring.<ref name="wag" /> Die eerste is die uitgediende Kioto-protokol en die ander die noodsaak om die Derdewêreld-ekonomieë met sowat R800 miljard ($100 miljard) per jaar te finansier om hul teenbesoedelingsteikens te haal.<ref name="klim29nov11>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/8/arteen29nov.html | title=Klimaatberaad | archive-url=https://archive.is/20120701140602/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/8/arteen29nov.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Om dié kloof tussen ryk en arm lande te vernou sal van Suid-Afrika as voorsitter verg dat hy anders as gewoonlik goeie leierskap met buitelandse betrekkinge aan die dag lê. Ongelukkig laat Suid-Afrika se wispelturige optredes in twee skofte in die VN-[[veiligheidsraad]], sy ondeurdagte steun aan skurkstate soos Libië, Iran en Sirië, sy mistasting in verskeie konflikte in Afrika en veral sy groeiende gedienstigheid aan die Chinese agenda, vrae in die internasionale gemoed oor die land se diplomatieke statuur en vernuf ontstaan. Dat Suid-Afrika per ton uitsetgas en per capita die wêreld se grootste besoedelaar is, bevorder ook nie sy rol as konsensusmakelaar in Durban nie.<ref name="klim29nov11 /> Hilary Joffe, Eskom-woordvoerder, het gesê die verhoogde veiligheidsvlak sal minstens die twee weke van die beraad geld. Bykomende veiligheidswagte is aangestel om Eskom se kragstasies te beskerm en bykomende streng maatreëls is ingestel wat sekuriteitsklaring vir besoekers betref.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/28/B1/13/jmcop17.html | title=Selfs minister mag in dié tyd nie by Eskom besoek aflê | archive-url=https://archive.is/20120701141841/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/28/B1/13/jmcop17.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Suid-Afrika en ander ontwikkelende lande is egter daarop ingestel om die COP17-deelnemers, wat afvaardigings van 190 lande insluit, te oorreed om ’n tweede periode van verbintenis tot Kioto wat tot 2020 moet strek, as die beraaddoelwit na te streef.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/25/VB/9/alrCOPnuus_1513.html | title=EU plaas druk op SA oor klimaat | archive-url=https://archive.is/20120701160457/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/25/VB/9/alrCOPnuus_1513.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> In ’n verslag wat UNEP ná tien jaar se navorsing bekend gestel het, sê hy metaangas wat uit stukkende rioolstelsels in die atmosfeer ontsnap, is een van die grootste oorsake van klimaatsverandering. Metaangas (ook bekend as swart koolstof en roet) is 23 keer kragtiger as koolstofdioksied. Koolstofdioksied is die grootste sondaar wat die afgelope meer as 160 jaar (sedert die nywerheidsomwenteling) klimaatsverandering veroorsaak het. UNEP doen aan die hand dat die gas opgevang, gestoor en as alternatiewe skoon energiebron gebruik word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/26/VB/10/etriool_1730.html | title=Red só lewens, lui verslag | archive-url=https://archive.is/20120706235613/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/26/VB/10/etriool_1730.html | archive-date= 6 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/26/B1/4/etriool.html | title=‘Maak riole reg om die aarde te help red’ | archive-url=https://archive.is/20120710145815/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/26/B1/4/etriool.html | archive-date=10 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/26/SK/5/etriool_1731.html | title=Wêreldleiers gemaan oor rioolstelsels se gas | archive-url=https://archive.is/20120707162657/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/26/SK/5/etriool_1731.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Die Wêreldnatuurfonds (WWF) het ’n beroep op die Departement van Minerale en Hulpbronne gedoen om onmiddellik op te hou om steenkoolmyne in die opvangsgebiede van riviere in Mpumalanga goed te keur. Die WWF waarsku in ’n verslag wat hy in Johannesburg bekend gestel het dat Suid-Afrika op ’n ramp afstuur as mynbou in die land se waterryke gebiede voortgaan soos nou. <ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/24/B1/5/etWWFsensitief.html | title=‘Staak myne hiér’ | archive-url=https://archive.is/20120709083030/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/24/B1/5/etWWFsensitief.html | archive-date= 9 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Volgens Japan is die dekking vandag net 27% van die aanvanklike doelwit van 58% van die uitsette en word ’n verdere afname verwag. “Dis ondoeltreffend en onbillik,” het mnr. Ken Okaniwa, minister in die Japanse ambassade, aan Beeld gesê. Vandaar sy land se besluit om hom by die VSA, Kanada en Rusland aan te sluit om nie op COP17 in te stem tot ’n tweede verbintenistydperk (Kioto 2) wat tot 2020 moet geld nie. Japan het pas meer as 60 van sy kernkragsentrales weens die tsoenami-skade gesluit en wend hom vir die eerste keer in 30 jaar weer tot die verbranding van diesel om krag aan sy beskadigde ekonomie, die derde grootste ter wêreld, te verskaf.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/25/B1/15/alrCOP17.html | title=Wyl leiers stry, eis honger tol | archive-url=https://archive.is/20120712141521/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/25/B1/15/alrCOP17.html | archive-date=12 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Die Wêreldraad van Kerke (WRK) is teenwoordig op die COP-17 byeenkoms. Die WRK se tema vir COP17 is “Ons glo! Tree op ter wille van klimaatsgeregtigheid.” <ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/28/B1/10/NelusNiemandt28Nov.html | title=Die skepping kan nie wag | archive-url=https://archive.is/20120701120121/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/28/B1/10/NelusNiemandt28Nov.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> ’n Hewige [[donderstorm]] op die vooraand van die opening van COP17 wat die lewe van minstens ses mense geëis en sowat 300 gesinne dakloos gelaat het, is hier beskryf as ’n waarskuwing van die klimaatkrisis waardeur die planeet in die gesig gestaar word. Volgens [[Christiana Figueres]] van die VN se raamwerkkonvensie oor klimaatsverandering is die kelder van die Internasionale Konferensiesentrum oorstroom toe 115&nbsp;mm reën in ’n paar uur uitgesak het.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/29/SK/4/dlstorm_1702.html | title=Hewige storm teister Durban | archive-url=https://archive.is/20120127221022/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/29/SK/4/dlstorm_1702.html | archive-date=27 Januarie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> == Tydens die beraad == === Kommentaar oor Suid-Afrika === Friends of the Earth International (FoEI) het Suid-Afrika daarvan beskuldig dat hy met 'n gevurkte tong praat. Hoewel Suid-Afrika homself baie groen hou by COP17, word steun gegee aan steenkoolmyne in sensitiewe gebiede, hidrobreking in die Karoo, steenkool-tot-brandstoftegnologie terwyl goedkoop elektrisiteit ook aan mynreuse en nywerhede gelewer word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP2_1750.html | title=Suid-Afrika ‘loop links en praat regs’ | archive-url=https://archive.is/20120708075921/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP2_1750.html | archive-date= 8 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Francois D’Adesky, die direkteur van die VN se Nywerheidsorganisasie (Unido), het gesê Suid-Afrika se koolstofvoetspoor is groter as dié van die Amerikaners en selfs groter as dié van die Chinese s'n.<!-- werlik moeilik om te glo? Aliwal2012.--><ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP1_1653.html | title=SA gelooi oor groot voetspoor | archive-url=https://archive.is/20120701182103/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP1_1653.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Daar is egter begrip getoon dat Suid-Afrika se produktiwiteit en ekonomiese groei in gedrang gebring word. Suid-Afrika is ook geprys dat hy daarna gestreef het om die Sokkerwêreldbeker neutraal te hou. D’Adesky voer aan dat 138 nywerhede in Suid-Afrika meer as 40% van die land se krag gebruik en intensiewe gebruikers van steenkool is. D’Adesky het verwys na die reuse-kragonderbrekings in 2007 en 2008 in Suid-Afrika en gesê dié krisis het die land R50 miljard gekos en meer as 7 000 mense het hul werk verloor. Om hierdie rede het Unido besluit om Suid-Afrika te help om sy koolstofvoetspoor te verklein en groen nywerhede te skep.<ref name="voetspoor">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP1_1653.html | title=SA gelooi oor groot voetspoor | archive-url=https://archive.is/20120701182103/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/29/VB/5/etCOP1_1653.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Die 2010-Sokkerwêreldbekertoernooi in Suid-Afrika se koolstofvoetspoor was agt keer groter as die toernooi wat in 2006 in Duitsland gehou is.<ref name="voetspoor" /> Die Limpopo Vleilandforum en die Internasionale Veenbewaringsgroep (International Mire Conservation Group) het die regering gesmeek om onverwyld in te gryp en die plundering van die Mokolorivier te beëindig. Bousand word onwettig uit dié rivier gemyn vir die bouwerk aan Eskom se Medupi-kragstasie. Hulle het in die sterk bewoorde verklaring gesê dit is duidelik die regering, wat aanstaande week die klimaatberaad (COP17) in Durban aanbied, is nie ernstig oor omgewingsbewaring of klimaatsverandering nie.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/23/B1/5/etmire.html | title=‘Gryp tog net in by Mokolo!’ | archive-url=https://archive.is/20120707074039/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/23/B1/5/etmire.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Destydse beloftes vir die fonds sluit in $30 miljard van 2010 tot 2012 per jaar en ’n belofte dat dié bedrag teen 2020 tot $100 miljard vermeerder sal word. Dit sou jaarliks in die klimaatfonds gestort word.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/23/B1/15/gvcop.html | title=Klimaat: Stryd word warmer | archive-url=https://archive.is/20120701112806/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/23/B1/15/gvcop.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Ná twee dae van gesprekvoering en onderhandelinge was dit duidelik dat dit moeilik gaan wees om ’n ooreenkoms te bereik. Die wêreldwye ekonomiese krisis en internasionale toutrekkery staan in die pad daarvan om te verseker dat alle lande, insluitend Amerika en China, toestem oor die pad vorentoe.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/2/kmcop.html | title=Só kan COP17 ontspoor | archive-url=https://archive.is/20120709194836/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/2/kmcop.html | archive-date= 9 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Die internasionale bewaringsorganisasie ''[[Greenpeace]]'' het ’n beroep by COP17 op die regering gedoen om onmiddellik bouwerk aan die steenkoolkragsentrale [[Kusile-kragstasie|Kusile]] te staak. Greenpeace en die [[Universiteit van Pretoria]] het ’n gesamentlike navorsingsverslag, "''The True Cost of Coal''", bekend gemaak. Luidens dié verslag sou die [[Kusile-kragstasie|Kusile]] en [[Medupi-kragstasie|Medupi]], sodra hulle in bedryf is, Suid-Afrika se koolstofvoetspoor – wat per capita reeds die grootste in die wêreld is – met meer as 10% vergroot.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/11/etcop4_1723.html | title=Stop bouwerk aan kragstasie | archive-url=https://archive.is/20120707113157/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/11/etcop4_1723.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> [[Edna Molewa]], destydse minister van waterwese en omgewingsake, het op ’n mediakonferensie bevestig dat “hoëvlak- politieke toetrede” nodig gaan wees om te keer dat veral Kanada en Japan in Durban “van die Kioto-skip afspring”. Die ''Climate Action Network'' (CAN), wat 700 internasionale burgerlike aktivistegroepe verteenwoordig, het die EU, Kanada, Japan en Amerika ook daarvoor veroordeel dat hulle die Kioto-protokol “in Durban ’n dood wil laat sterf”. Dié lande word daarvan beskuldig dat hulle die verdoemende klimaatwetenskap misken en dat hulle doelbewus daarop uit is om konsensus in Durban onmoontlik te maak.<ref name="veg">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/11/alrbegraaf_1710.html | title=Afrika-groep veg vir Kioto | archive-url=https://archive.is/20120707223614/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/11/30/VB/11/alrbegraaf_1710.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Kanada veral is skerp veroordeel vir sy beweerde dreigement om nie net uit die Kioto-protokol te tree nie, maar ook sy afvaardiging aan Durban te onttrek. “Europa en Kanada gaan nie aan die gevolge ontkom as hulle Kioto hier in Durban kelder nie,” het me. Tove Ryding, die hoof van Greenpeace se afvaardiging, gesê.<ref name="veg" /> Die ''International Chamber of Shipping'', wat meer as 80% van die wêreld se handelskepe verteenwoordig, het saam met die nie-regeringsorganisasies WWF en Oxfam voorstelle aan regerings gedoen oor hoe die kweekhuisgasvrystellings van die internasionale skeepsbedryf verder verminder kan word en hoe die proses gereguleer moet word. Dié organisasies het afgevaardigdes by COP17 gevra om duidelike riglyne aan die Internasionale Maritieme Organisasie (IMO) te gee om die kweekhuisgasvrystelling van skepe deur die ontwikkeling van markmeganismes te verminder. <ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/30/B1/4/fwCOPship.html | title=Plan vir gasbeperking voorgelê | archive-url=https://archive.is/20120701115357/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/11/30/B1/4/fwCOPship.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Terwyl Amerika, Kanada en Europa aan die een kant nie die Kioto-verdrag vir ’n tweede periode ná 2012 wil verleng nie (omdat dit as wetlik afdwingbare verdrag net 15% van wêreldwye kweekhuisgasvrystellings verteenwoordig), glo China en ’n reeks ontwikkelende lande, wat Suid-Afrika insluit, dat ’n tweede Kioto-verdrag noodsaaklik is. Amerika wil nie in ’n wetlik afdwingbare verdrag ingesleep word sonder om te weet presies waarvoor hy hom inlaat nie. Hiervoor kry hy kritiek omdat gemeen word hy moet as wêreldleier en mededinger met China vir die posisie as grootste kweekhuisgasvrysteller ’n beter voorbeeld stel. Die feit dat die beraad in Durban is en Suid-Afrika die voorsitterskap beklee, gaan ook nie ’n onderhandelingsdeurbraak besorg nie. “Madiba-magic” het lankal gekwyn en die land beklee nou nie juis die morele hoë grond wat klimaatbesoedeling betref nie. Ondanks al die vensterversierings is Suid-Afrika weens sy steenkoolkragsentrales vir die volgende paar dekades aan ’n styl groeikurwe van kweekhuisgasvrystellings uitgelewer. Op tegniese gebied kan wel trae vordering verwag word – met sleutelspelers soos minister Trevor Manuel, hoof van die nasionale beplanningskommissie, wat betrokke is by die ontwerp van die Groen Klimaatfonds. Die fonds is veronderstel om teen 2020 $100 miljard per jaar vir die stryd teen klimaatsverandering op te lewer. Sterk sake-drukgroepe met diepgewortelde gevestigde belange – soos die oliebedryf – staan agter van die meer hardkoppige onderhandelaars. Onder dié omstandighede is die kanse dat COP17 tasbare vooruitgang gaan oplewer, uiters skraal.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/30/SK/14/30nov1SUB.html | title=COP17: Moenie wonderwerkeverwag nie | archive-url=https://archive.is/20120709024032/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/11/30/SK/14/30nov1SUB.html | archive-date= 9 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Dr. Steve Lennon, besturende direkteur vir strategiese beplanning van Eskom, het op ’n paneelbespreking by die COP17-klimaatberaad gesê as genoeg gas aan die Mosambiekse kus beskikbaar is, kan dit van die beoogde nuwe steenkoolkragstasies in die geïntegreerde hulpbronplan vervang en selfs ’n deel van die beplande kernkragstasies.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/12/01/B1/3/fwCOPgasveld.html | title=Eskom kyk eers of gas in Moz nie warm lug is | archive-url=https://archive.is/20120707210921/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/12/01/B1/3/fwCOPgasveld.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Nog beskuldigings is teen [[Nedbank]], Suid-Afrika se sogenaamde “groen bank”, gemaak. Die bank het by COP17 onder skoot gekom oor sy aggressiewe reklameveldtog waarmee hy “voorgee” hy is koolstofneutraal. Nedbank en die Wêreldnatuurfonds (WWF) het in 2009 ’n gesamentlike projek begin om dié bank se koolstofvoetspoor uit te wis. Dit het egter misluk omdat Nedbank steeds een van Eskom en verskeie mynhuise se grootste finansiers is, het Bobby Peek, uitvoerende hoof van groundWork, ’n Suid-Afrikaanse nie-regeringsorganisasie (NRO), by die bekendstelling van die verslag “Bankrolling Climate Change” gesê.<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/12/01/SK/1/etCOP5_1819.html | title=Banke in SA is eerder bruin as groen – verslag | archive-url=https://archive.is/20120707152445/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/12/01/SK/1/etCOP5_1819.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref><ref name="nedbank">{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/7/etkolebank_1741.html | title=Só sê Nedbank | archive-url=https://archive.is/20120707100026/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/7/etkolebank_1741.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> [[Standard Bank]] is dié bank in Suid-Afrika wat die meeste geld – meer as R1 miljard – in koolstofinstensiewe nywerhede belê het. Standard Bank is Eskom se grootste finansiële ondersteuner, het Peek gesê. Erik Larson, woordvoerder van Standard Bank, het in reaksie op die verslag gesê energie is “kritiek noodsaaklik” vir Suid-Afrika en ander ontwikkelende lande en dit sal onmoontlik wees om onmiddellik alle steenkoolkragsentrales te sluit. Standard Bank het reeds in die verlede sy verbintenis getoon met die finansiering van hernubare energieprojekte, soos dié van wind in Kenia en Brasilië, het hy gesê.<ref name="nedbank" /><ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/12/etCOP5_1820.html | title=Nedbank lei kliënte om die bos, sê NRO | archive-url=https://archive.is/20120701101341/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/12/etCOP5_1820.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Volgens die Wêreld-Meteorologiese Organisasie het temperature die wêreld oor sedert konstant gestyg, met 2011 wat tot dusver die 10de warmste jaar op rekord was. Dit is veroorsaak deur die toename in kweekhuisgasse in die atmosfeer, wat vanjaar rekordhoogtes bereik het.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/2/etCOP3_1522.html | title=Klimaatberaad: Dekade glo warmste op rekord | archive-url=https://archive.is/20120701125833/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/2/etCOP3_1522.html | archive-date= 1 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Seyni Nafo, die woordvoerder van die Afrika-Unie (AU), het gesê Afrika eis dat ontwikkelde lande tot $600 miljard (R4,8 triljoen) per jaar betaal vir die “groen” ekonomiese ontwikkeling van dié vasteland alleen. Volgens hom dring al 54 lande in die Afrika-groep (op COP17) daarop aan dat die wêreld se rykste lande 1,5% van hul bruto nasionale produk (BNP) aan Afrika afstaan het.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/12/alrtrollie_1444.html | title=Klimaatberaad: Groep stel hoë eise aan ontwikkelde lande | archive-url=https://archive.is/20120708224853/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/12/alrtrollie_1444.html | archive-date= 8 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Die ''Climate Action Network'' (CAN), wat 700 internasionale burgerlike aktivistegroepe verteenwoordig, het die EU, Kanada, Japan en Amerika ook daarvoor veroordeel dat hulle die Kioto-protokol “in Durban ’n dood wil laat sterf”. Dié lande word daarvan beskuldig dat hulle die verdoemende klimaatwetenskap misken en dat hulle doelbewus daarop uit is om konsensus in Durban onmoontlik te maak.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/11/alrbegraaf_1710.html | title=Klimaatberaad: Afrika-groep veg vir Kioto | archive-url=https://archive.is/20120709090017/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/02/VB/11/alrbegraaf_1710.html | archive-date= 9 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> Ook die geestelike leiers het hul stem dik gemaak by die beraad. ’n Koalisie van geloofsgroepe en geestelikes het op COP17 gesê hulle is diep teleurgesteld in die politieke leiers en doen ’n ernstige beroep op hulle om dadelik die dooie punt op te los. Die knelpunte word toegeskryf aan hebsug, materialisme en selfsug. Kardinaal Wilfred Napier, Rooms-Katolieke aartsbiskop van Durban, het gesê die geestelike leiers is “diep bekommerd dat Durban niks gaan oplewer nie”. Hy het aan Figueres gesê hebsug en ekonomiese selfbelang laat die onderhandelinge ontspoor. “Dit bedreig die voortbestaan van lewe op die aarde.” Biskop Geoff Davies van die omgewingsinstituut van die Suider-Afrikaanse geloofsgemeenskappe, het daarop gewys dat “God se ongelooflike skepping hiér in Durban op die spel is.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/03/VB/9/etCOP7_1701.html | title=‘God se skepping op spel’ | archive-url=https://archive.is/20120707023729/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/03/VB/9/etCOP7_1701.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=live }}</ref> Om ’n dreigende dooie punt oor die Groen Klimaatfonds en die omstrede Kioto-protokol te voorkom, het verskeie regerings se ministers reeds in Durban begin aankom om hulle by hul tegniese onderhandelaars aan te sluit. Christian Figueres het gesê dat daar teen 6 Desember 2011 die grootste moontlike konsensus bereik moet word, voordat die hoëvlak-samesprekings tussen regeringsleiers begin. 'n Durban-mandaat word bedink van 'n raamwerk van ’n nuwe en afdwingbare internasionale verdrag om Kioto te vervang. * Die “buitelyne” van die nuwe raamwerk word tans hier oorweeg. * Die COP17-sekretariaat het bevestig die eerste konsep van 100 bladsye sal dié naweek bespreek word. * Die Durban-mandaat behels ’n “vaste tydlyn” vir afhandeling van verdere onderhandelings wat teen 2015 voltooi moet word. * Die plan is om dié ooreenkoms in 2015 te bekragtig en lidlande tot 2020 kans te gee om die verdrag by hul eie wetboeke te integreer. * Die voorgestelde tydlyn is grootliks te danke aan die Europese Unie (EU) se sentrale rol in die onderhandelings.<ref>{{cite news | url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/03/VB/9/alrCopWet_1523.html | title=‘Oudstes’ gaan geskille aanpak | archive-url=https://archive.is/20120707000510/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/12/03/VB/9/alrCopWet_1523.html | archive-date= 7 Julie 2012 | access-date= 4 Desember 2011 | url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Durban]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Verenigde Nasies]] 9p4a9pt6w16433dx4mqoyfv5r8gr3nz 0 59859 2923378 2851791 2026-08-09T20:50:55Z Pynappel 70858 2923378 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Allan Boesak | bynaam = | beeld = Allan Boesak (1986).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Allan Boesak in 1986 | geboortenaam = Allan Aubrey Boesak | geboortedatum = [[23 Februarie]] [[1945]] | geboorteplek = [[Kakamas]], [[Noord-Kaap]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Priester, aktivis en politikus | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, [[#Eerbewyse|sien teks]] | party = [[African National Congress]] | godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] | huweliksmaat = Dorothy Rose Martin<br />Elna Botha | kinders = Vier (eerste huwelik) + 2 (tweede huwelik) | webblad = | handtekening = }} '''Allan Boesak''' (1945-) is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[predikant]], [[politikus]] en [[apartheid|teenapartheidsaktivis]]. Van 1982 tot 1991 was hy die voorsitter van die Wêreldbond van Gereformeerde Kerke. In 1983 was hy een van die stigterslede van die [[United Democratic Front]] (UDF), waarvan hy tot 1991 ’n lid was. Verskeie teologiese en politieke boeke het uit sy pen verskyn, asook ’n digbundel, ''...tot sterwens toe: liefdesgedigte en tralies'' (2001). In 2000 is hy aan geldverduistering skuldig bevind, maar in 2001 op parool vrygelaat en in 2005 presidensieel kwytgeskeld.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy was die moderator van die NG Sendingkerk wat in 1982 die [[Belydenis van Belhar|Belharbelydenis]] opgestel het. In 1999 is hy aangewys as een van die 100 mense wat die grootste invloed op Suid-Afrika in die [[20ste eeu]] gehad het, in [[Media24]] se [[Hulle het ons eeu gevorm]]-stemming. == Lewe en werk == === Vroeë lewe === Allan Aubrey Boesak is op [[23 Februarie]] [[1945]] op [[Kakamas]]  gebore.<ref name=":0">LitNet ATKV-Skrywersalbum 3 Maart 2015: http://www.litnet.co.za/allan-boesak-1945/</ref> Sy ouers is Willem Boesak, ’n onderwyser en later skoolhoof van die sendingskool op Kakamas, en Sara Mannel, oorspronklik van die sendingstasie Ebeneser naby [[Lutzville]]. Die egpaar het agt kinders. Sy pa se familie is aktief in die bediening van die NG Sendingkerk, wat onder die apartheidsbeleid die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] vir die bruin mense is. Na hulle troue trek sy ouers baie rond en vestig hulle eindelik op Kakamas. Allan se vader is in [[1953]] oorlede en sy moeder is in Januarie [[2004]] oorlede. Na sy pa se dood verhuis sy ma met die agt kinders na [[Somerset-Wes]].<ref name=":0" /> Hier onderhou sy haar groot gesin met naaldwerk. Die gesin word later in terme van die bepalings van die [[Groepsgebiedewet]] uit Somerset-Wes van hulle grond afgesit en moet [[Eersterivier]] toe trek. === Bediening in die N.G. Kerk === Allan se belangstelling in die godsdiens begin reeds op baie jong ouderdom. Hy word op tien jaar lid van die Vereniging van Christen-Studente, waarvan hy later die nasionale president sou word. Op veertienjarige ouderdom word hy reeds koster van die plaaslike NG Sendingkerk.<ref name=":0" /> Hy studeer verder aan die Universiteit van die Wes-Kaapland en aan die Bellville Teologiese Seminarie, waar hy homself in [[1967]] bekwaam as predikant in die NG Sendingkerk. Reeds in hierdie tyd begin hy in opstand kom teen die rasse-segregasie en die paternalistiese en rassistiese houding wat hy binne die Gereformeerde kerke en die breër samelewing aantref. Hy word in [[1968]] in die [[Paarl]] as predikant georden. In [[1969]] trou hy met Dorothy Rose Martin en die egpaar het vier kinders. Hy is pastoor van die Paarl gemeente vanaf 1967 tot [[1970]], waarna hy van 1970 tot [[1976]] met ’n beurs verder studeer aan die Kampen Teologiese Instituut in [[Nederland]]. Hy behaal hier sy Ph.D.-graad en word na publikasie van sy doktorale proefskrif, ''Farewell to innocence: a theological-ethical study of black theology and black power'' in 1976, internasionaal bekend as bevrydingsteoloog. === Anti-apartheid figuur === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] bedien hy die Bellville-Suid gemeente in [[Kaapstad]]. In hierdie tyd word hy ’n leidende figuur in die stryd teen die apartheidstelsel en is in [[1981]] die eerste president van die Alliance of Black Reformed Christians, wat [[rassisme]] as basis vir Christelike godsdiens verwerp. Hy neem ook die leiding binne die NG Sendingkerk om in 1978 te verklaar dat [[apartheid]] verkeerd en ’n sonde is. Tydens die vergadering van die World Alliance of Reformed Churches (WARC) in [[Ottawa]] in [[Kanada]] Augustus 1982 stel hy voor dat apartheid as kettery verklaar word. Hierdie mosie word aanvaar, die wit Gereformeerde liggame in Suid-Afrika word uit die WARC geskop en hy word verkies as president van die WARC, ’n posisie wat hy tot 1991 beklee. In hierdie hoedanigheid is hy die geestelike leier van meer as 50 miljoen Christene wêreldwyd. In Januarie 1983 doen hy ’n beroep op die unifikasie van alle anti-apartheidsorganisasies in Suid-Afrika, wat in Augustus 1983 uitloop op die stigting van die invloedryke drukgroep die [[Verenigde Demokratiese Front|United Democratic Front]] (UDF), vir wie hy as beskermheer optree. Die UDF verenig meer as 700 organisasies en opereer op ’n nie-rasse basis. Hy word in 1983 verkies as moderator van die Sinode van die NG Sendingkerk, wat in hierdie jaar ook die eerste konsep van die [[Belydenis van Belhar]] aanvaar. In 1984 word hy verkies tot leier van die South African Council of Churches. In hierdie leiersposisies reis hy baie na oorsese lande om ondersteuning teen apartheid te werf en besoek onder andere in 1985 vir [[Oliver Tambo]], leier van die [[African National Congress|ANC]], in [[Lusaka]] in [[Zambië]], waar hy ook met President [[Kenneth Kaunda]] samesprekings voer. Ander lande wat hy in hierdie tyd besoek is [[Australië]], [[Verenigde State van Amerika|Amerika]], [[Switserland]], [[Thailand]] en [[Swede]]. Hy skryf ook verskeie boeke, veral geestelike boeke en artikels met politieke strekking. In 1986 word hy gearresteer wanneer hy deelneem aan ’n betoging vir die vrylating van [[Nelson Mandela]], maar word op borgtog vrygelaat en alle aanklagte word later laat vaar. Saam met [[Desmond Tutu]] en [[Beyers Naudé]] vorm hy in 1986 ’n delegasie van kerkleiers om die geweld in die townships met president [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] te bespreek. Die besprekings loop egter op niks uit nie en in 1988 word die UDF verban. Sy openbare beeld ly skade wanneer hy in 1984 daarvan beskuldig word dat hy ’n buite-egtelike verhouding het met Di Scott, ’n blanke werknemer van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke, terwyl hy steeds in die bediening staan. Later het hy weer ’n buite-egtelike verhouding met die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]]-aanbieder Elna Botha. Na sy egskeiding van Dorothy trou hy en Elna op [[23 Februarie]] [[1990]]. Hulle het twee dogters.<ref name=":0" /> Hy bedank in 1990 uit die NG Sendingkerk en wend hom hierna voltyds tot die politiek. In 1991 word hy verkies as Wes-Kaapse leier van die ANC. Na die demokratiese verkiesings van [[1994]] dien hy as leier van die opposisie in die Wes-Kaapse parlement en is ook provinsiale Minister van Ekonomiese Sake en Lid van die Uitvoerende Komitee. Hy bedank uit hierdie posisies wanneer dit bekend word dat sy sake-aangeleenthede ondersoek word. Na sy bedanking word ’n ambassadeurskap in [[Genève]] in [[Switserland]] aan hom aangebied, maar hy wys dit van die hand weens die dreigende ondersoek na sy private aangeleenthede. In die laat negentigerjare word hy aangekla daarvan dat hy donateursfondse geskenk vir sy Foundation for Peace and Justice, bedoel vir die opheffing van minder bevoorregtes, wederregtelik vir eie gebruik aangewend het.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Boesak,_Allan{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die donateure sluit in die bekende sanger Paul Simon en ook Deense kerkgenootskappe. Hy word in Maart 1999 skuldig bevind aan bedrog en in 2000 vir drie jaar tronk toe gestuur, hoewel hy weer in 2001 vrygelaat word nadat hy slegs een jaar van die vonnis uitgedien het. Na sy vrylating doen hy aansoek om weer tot die bediening toegelaat te word en sy status as predikant word herstel in November 2004, waarna hy vanaf Januarie 2005 een keer per maand die Piketberg gemeente bedien. Hy word ook daarna aangewys as Assessor van die Verenigende Gereformeerde Kerk, die opvolger van die NG Sendingkerk, en word dan in September 2006 aangewys as Moderator van die Kaaplandse streeksinode. Twee jaar later besluit hy egter om hom nie weer verkiesbaar te stel vir enige posisie op die moderatuur van die kerk nie. Op 15 Januarie 2005 word aangekondig dat hy presidensiële vrywaring van president [[Thabo Mbeki]] verkry en dat sy misdaadrekord dus tot niet verklaar word.<ref name=":1">Du Plessis, Clinton V. Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/spoor/boesak.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818172553/http://www.oulitnet.co.za/spoor/boesak.asp |date=18 Augustus 2017 }}</ref> === Akademiese loopbaan === In Julie 2007 word hy vir drie jaar aangestel as [[buitengewone professor]] in sistematiese teologie aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. Hy en sy gesin woon in Somerset-Wes, maar verhuis in 2013 na die Verenigde State van Amerika. Die Butler-universiteit en die Christian Theological Seminary (CTS) in [[Indianapolis]] in die staat [[Indiana]] stel Boesak vanaf 2013 vir vier jaar aan in hul gesamentlike Desmond Tutu-leerstoel vir vrede-, globale geregtigheid- en versoeningstudies. Sy vrou Elna gaan in Amerika voort met haar werk as joernalis en dosent in media-etiek en kommunikasiestudies. === Afrikaanse Skrywersvereniging toespreking === Daar is in 2001 polemiek wanneer die voorsitter van die Afrikaanse Skrywersvereniging, Elias P. Nel, vir Allan nooi om die jaarvergadering van die vereniging in September 2001 toe te spreek oor ''Die rol van die Afrikaanse skrywer in post-apartheid Suid-Afrika''. Vele mense is van mening dat dit nie ’n onderwerp is waarvan hy veel weet nie, terwyl die stof ook nog nie gaan lê het oor die oortredings wat tot sy tronkstraf gelei het nie. Nel wys op die ironie daarvan dat mense wat nog altyd teen sensuur was, nou sensuur op Boesak wil toepas.<ref name=":1" /><ref>Nel, Elias P. Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/seminaar/09elias.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621094948/http://oulitnet.co.za/seminaar/09elias.asp |date=21 Junie 2017 }}</ref> == Skryfwerk == In die tronk skryf Allan liefdesverse aan sy vrou wat later gepubliseer word in die bundel ''…tot sterwens toe'' (subtitel ''liefdesgedigte en tralies''). ’n Aantal foto’s verskyn in die bundel, met sommige van die verse wat aansluiting by die foto’s vind. Die sentrale temas van die gedigte is die liefde en sy tronkervarings. Die bundel word oor die algemeen nie positief ontvang nie, met die mening dat dit min literêre meriete besit. Daar is egter ’n paar verse met mooi seggings, terwyl die geheel ’n outobiografiese dokument is van die belewenis van ’n openbare persoon in die tronk.<ref>Hambidge, Joan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/11/12/11/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/11/19/11/1.html</ref><ref>Willemse, Hein Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/11/18/34/3.html</ref> Sy verdere skriftelike arbeid is hoofsaaklik gerig op teologiese onderwerpe. Die Andrew Murray-prys vir die beste Afrikaanse Christelike boek word in 2006 toegeken aan ''Die vlug van Gods verbeelding''. Hierdie boek se tema is die ervarings van Bybelse vroue, meestal randfigure uit die Bybelse geskiedenis. In ''Running with horses'' neem hy sy eie geskiedenis en die nalatenskap van die United Democratic Front in oënskou en sluit ook van sy toesprake van daardie jare in. == Eerbewyse == Hy verkry talle eretoekennings, waaronder in 1983 die Robert F. Kennedy Human Rights-toekenning en twaalf eredoktorsgrade. Die Xhosa koninklike raad besluit in [[2002]] eenparig om hom met die Koning Hintsa-toekenning van die Xhosa-koningshuis te vereer, die hoogste eer wat deur hierdie huis toegeken word. In 2004 vereer die Wes-Kaapse Premier hom met ’n Disa-toekenning vir sy aandeel in die stryd teen apartheid. == Publikasies == * ''Farewell to innocence: a Socio-ethical study on Black Theology and Black Power'', 1976 * ''Coming in out of the wilderness,'' 1976 * ''Die vinger van God: preke oor die geloof en politiek'', 1979 * ''The finger of God: sermons on faith and socio-political responsibility'', 1982 * ''Black and Reformed: Apartheid, liberation, and the Calvinist tradition'', 1984 * ''Walking on thorns: the call to Christian obedience'', 1984 * ''Comfort and Protest: Reflections on the apocalypse of John of Patmos,'' 1984 * ''If this is treason, I am guilty'', 1987 * ''Naby jou is die Woord: Bybelse oorwegings in ’n tyd van aanslag'', 1996 * ''Shadows of light: Biblical meditations in a time of trial'', 1996 * ''…tot sterwens toe'', 2001 * ''The fire within: sermons from the edge of exile'', 2004 * ''The tenderness of conscience'', 2005 * ''Die vlug van Gods verbeelding'', 2005 * ''Running with horses: reflections of an accidental politician'', 2009 * ''Radical reconciliation: beyond political pietism and Christian quietism'' (saam met S.P. DeYoung), 2012 * ''Dare we speak of hope'', 2014 === Redakteur === * ''When prayer makes news: A call to the end of unjust rule'' (saam met C. Villa-Vicencio), 1986 == Bronne == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007 === Tydskrifte en koerante === * Gaum, Laurie “Allan Boesak oor gister, vandag en môre” “Rapport” 30 Augustus 2009 * Jongbloed, Zelda “Boesak se debuutbundel ‘verleentheid vir digkuns’” “Rapport” 21 Oktober 2001 * Retief, Hanlie “Nuwe party laat hom ‘cope’ met tweestryd” “Rapport” 15 Maart 2009 * Venter, A.J. “Boesak: die ironie van ’n anti-apartheidsprofeet” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Willemse, Hein “Boesak skep intieme dokument” “Rapport” 18 November 2001 === Internet === * LitNet ATKV-Skrywersalbum 3 Maart 2015: http://www.litnet.co.za/allan-boesak-1945/ * Atson, Lara: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/06/15/SK/3/laallanboesak.html * Bloemhof, Etienne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/11/14/12/2.html * Breytenbach, Kerneels Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/11/18/34/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Jongbloed, Zelda Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/10/21/8/13.html * Malan, Marlene Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2006/02/26/R1/16/02.html * Mischke, Anne-Marie Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/10/14/15/3.html * Retief, Hanlie Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/03/31/12/1.html * Van der Merwe, Kirby Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/11/07/45/1.html * Van Eeden, Johanna Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/09/9/14/3.html * Van Zyl, Johan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/03/30/15/2.html * Versluis, Jeanne-Marie Netwerk24: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/03/30/15/2.html * Wyngaard, Heindrich Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/08/30/4/10.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boesak, Allan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse teoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste]] 6tf9rfoap6l58cf2hwkfk8y87ydjgd3 0 60079 2923415 2513078 2026-08-10T03:27:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923415 wikitext text/x-wiki Die term '''akademiese heraldiek''' verwys na die wapens wat deur universiteite, kolleges, skole, en ander opvoedkundige instellings gevoer word. In [[Wes-Europa]] floreer hierdie tradisie sedert die Middeleeue. In [[Suid-Afrika]] word akademiese wapens slegs sedert die 19de eeu gebruik, maar dit het 'n sterk tradisie geword en daar bestaan nou honderde, miskien duisende, wapens van hierdie aard in die land. == Oorsig == [[Beeld:Affies wapen.jpg|duimnael|regs|150px|Afrikaanse Hoër Seunskool (Pretoria)]] [[Beeld:Boland Landbou.jpg|duimnael|regs|150px|Hoër Landbouskool Boland (Paarl)]] [[Beeld:Jvr wapen.jpg|duimnael|regs|150px|Hoërskool Jan van Riebeeck (Kaapstad)]] Die gebruik van heraldiese wapens deur skole en kolleges in Suid-Afrika het blykbaar in die 1850's begin. Die destydse South African College (voorganger van die [[Universiteit van Kaapstad]] en die [[South African College School]]) het in 1859 'n wapen deur [[Charles Bell]] laat ontwerp, maar dit eers sowat dertig jaar later in gebruik geneem.<ref name=bell>Brooke Simons, P. (1998). ''Charles Davidson Bell''.</ref> Ook in 1859 het die destydse Kaapse goewerneur sir [[George Grey]] toestemming aan die [[Hoërskool Grey | Grey Institute]] in Port Elizabeth verleen om sy persoonlike wapen te gebruik.<ref name=grey>Bodill, T.S. (1984) ''The Armorial Bearings of the Right Honourable Sir George Grey KCB' in Looking Back (Augustus 1984).</ref> Die meeste skole het self hulle eie wapens aangeneem. In 1903 het die [[Universiteit van Suid-Afrika | Universiteit van die Kaap de Goede Hoop]] 'n wapen deur koning [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk | Edward VII]] aan hom laat verleen.<ref name=bouc>Boucher, M. (1973). ''Spes in Arduis''.</ref> 'n Paar ander universiteite en hoërskole, veral in [[Oos-Kaapland]] en [[Natal]], het later hierdie voorbeeld gevolg. Opvoedkundige instellings kan sedert 1935 hulle wapens teen misbruik beskerm deur hulle vrywillig te registreer. Vanaf 1935 tot 1963 kon hulle die wapens as 'kentekens' kragtens die Wet op die Beskerming van Name, Uniforms en Kentekens registreer.<ref name=nuk>Wet nr 24 van 1935.</ref> Sedert 1963 word die wapens kragtens die Heraldiekwet geregistreer, maar slegs as hulle heraldies korrek is.<ref name=her>Wet nr 18 van 1962, soos gewysig.</ref> == Wapens == === Ontwerp === Gewoonlik bestaan 'n akademiese instelling se wapen uit slegs 'n skild en 'n slagspreuk. 'n Helm met dekklede en wrong, en 'n helmteken, is redelik skaars. Sommige meisiesskole, bv [[Afrikaans Hoër Meisieskool Pretoria]], gebruik ruitvormige skilde, wat tradisioneel vir dames se wapens is (al is die skole self, as instellings, nie vroulik nie). Sommige wapens is nie oorspronklik nie, bv beide die [[Grey-kollege]] (Bloemfontein) en die [[Hoërskool Grey]] (Port Elizabeth) gebruik sir [[George Grey]] se familiewapen, [[Selborne College]] (Oos-Londen) gebruik die [[William Palmer, 2de Graaf van Selborne | graaf van Selborne]] se wapen, die [[Oranje Meisieskool]] (Bloemfontein) gebruik president [[Marthinus Theunis Steyn |Steyn]] se familiewapen,<ref name=ora>[http://www.oranjemeisies.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en die destydse [[Universiteit Stellenbosch | Victoria College]] het aanvanklik [[Stellenbosch]] se dorpswapen gebruik. Baie skole wat deur die Dominikaanse orde bestuur word gebruik die orde se wapen. Ander is verwerkings van bestaande wapens, bv die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] (Kaapstad) se wapen is op [[Jan van Riebeeck]] s'n gegrond, en die Natal University College (voorganger van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal]] se wapen was 'n gedifferensieerde weergawe van die Natalse provinsiale wapen. Die meeste wapens is wel oorspronklik. Die artistieke en heraldiese gehalte wissel van skynheraldiese ontwerpe deur onderwysers en leerders na professionele ontwerpe deur die Britse heraldiese owerhede, die Buro vir Heraldiek, en ander kundiges. In basie gevalle word simbole van opvoeding op wapens vertoon. Hulle sluit in: * 'n ope boek, soms met 'n leuse daarop * 'n brandende lamp * 'n brandende fakkel (veral by Afrikaanse skole) * 'n sleutel (om kennis mee oop te sluit) * 'n triquetra of ander drieledige simbool wat die leerder, onderwyser, en ouer verteenwoordig. Die wapens van tegniese kolleges sluit dikwels 'n tandrat in. In die laat 1970's het die Buro vir Heraldiek 'n wapenfiguur bestaande uit 'n halwe tandrat met tande in die vorm van drieblare vir hierdie kolleges ontwerp. Voorbeelde hiervan is die wapens van die Durbanse Tegniese Kollege en die voormalige Tegniese Kollege SA. Die wapens van landbouskole of -kolleges sluit dikwels wapenfigure soos 'n ploeg of 'n koringgerf, of 'n mielie, of 'n tros druiwe in. Voorbeelde hiervan is die wapens van die [[Elsenburg Landboukollege]] en die [[Hoër Landbouskool Boland]]. Die Buro vir Heraldiek verkies dat 'n skoolwapen eenvoudig is, sodat dit maklik is om dit as 'n sakwapen te vervaardig<ref name=finn> Brownell, F.G. (1984). 'Finnish Influence on SA Heraldic Design' in ''Arma'' (1984)</ref> === Gebruik === Die wapen behoort aan die opvoedkundige instelling as sulks. Dit word tipies op geboue, skryfbehoeftes, diplomas en sertifikate, skooluniforms en sportdrag, en webwerwe vertoon. Personeellede en leerders mag die wapen ''toon'' om hulle affilisie tot die instelling aan te dui, maar hulle mag dit nie as 'n persoonlike wapen ''voer'' nie. Sommige skole se oudstudenteverenigings gebruik ook die skool se wapen, of miskien 'n variant daarvan. 'n Paar, soos dié van die [[Hoër Seunsskool Pretoria]] en die Rondebosch Boys High School (Kaapstad) het hulle eie wapens. == Sien ook == * [[Buro vir Heraldiek]] * [[Suid-Afrikaanse heraldiek]] == Eksterne skakels == * [http://www.national.archsrch.gov.za Data of the Bureau of Heraldry on registered heraldic representations]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://sahw.hwmw.net46.net South African Heraldry Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130331205521/http://sahw.hwmw.net46.net/ |date=31 Maart 2013 }} == Verwysings == * Alberts, P. (1991). 'Technikonwapens en hul Simboliek' in ''Opvoeding en Kultuur'' (Junie 1991). * Basson, J.A. (1976). 'SA Argiefwese Vier Eeufees' in ''Lantern'' (Desember 1976). * Brownell, F.G. (1978). 'Symbolism in the Coats of Arms of Special Schools for the Cerebral Palsied' in ''Education and Culture'' (Junie 1978). * Brownell, F.G. (1984). 'Finnish Influence on SA Heraldic Design' in ''Arma'' (1984). * Buro vir Heraldiek. ''Die Suid-Afrikaanse Wapenboek'' (9 dele). * Nieuwoudt, G.J. (1986) ''Transvaalse Skoolwapens - 'n Heraldiese Studie''. == Bronnelys == <references /> [[Kategorie:Heraldiek]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse heraldiek]] bqtxmdg6f22gw8bwq1rnvt0a2jmhjwb 0 60276 2923352 2812838 2026-08-09T20:42:05Z Pynappel 70858 2923352 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = J.C. Kannemeyer | bynaam = | beeld = | onderskrif = | geboortenaam = John Christoffel Kannemeyer | geboortedatum = [[31 Maart]] [[1939]]<br />[[Robertson]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = [[25 Desember]] [[2011]]<br />[[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | titel = Skrywer, akademikus | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} Prof. '''John Christoffel Kannemeyer''' (31 Maart 1939, Robertson, [[Suid-Afrika]] - 25 Desember 2011, Stellenbosch, [[Suid-Afrika]]) was 'n akademikus, letterkundige en skrywer. Hy is veral bekend vir die biografieë wat hy geskryf het, onder andere die lewensverhale van [[D.J. Opperman]], [[C.J. Langenhoven]], [[C. Louis Leipoldt]], [[Jan Rabie]] en [[Uys Krige]]. Hy het enkele dae voor sy dood sy laaste biografie, oor die [[Nobelprys]]wenner [[J.M. Coetzee]], voltooi.<ref>[http://afrikaans.news24.com/Suid-Afrika/Nuus/SA-letterkundige-sterf-op-Kersdag-20111226 SA-letterkundige sterf op Kersdag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202230713/http://afrikaans.news24.com/Suid-Afrika/Nuus/SA-letterkundige-sterf-op-Kersdag-20111226 |date= 2 Februarie 2012 }}, [[Nuus24]], 26 Desember 2011</ref><ref>[http://www.stellenboschwriters.com/kannemey.html J. C. Kannemeyer op stellenboschwriters.com], besoek op 26 Desember 2011</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe === John Christoffel Kannemeyer is op 31 Maart 1939 op [[Robertson]] gebore as die jongste van twee kinders, albei seuns.<ref>http://esat.sun.ac.za/index.php/J.C._Kannemeyer</ref> Sy broer Freddie is veertien jaar ouer as hy. Nie een van sy ouers het matriek gemaak nie. Sy pa is op [[Van Wyksvlei|Vanwyksvlei]] in die [[Klein-Karoo|Klein Karoo]] gebore en het later vir slegs ’n paar jaar op [[Ladismith]] skoolgegaan. Aanvanklik was hy by die boubedryf betrokke, maar laat vaar hierdie werk weens ’n longkwaal. In 1915 is hy na Robertson, waar hy vrugte, droë vrugte en pluimvee opgekoop en verkoop het. Later jare het hy ’n winkel besit met ’n gasagentskap en koop en bou ’n aantal huise op die dorp, wat hy dan weer verhuur het. Kannemeyer se pa is in Januarie 1972 oorlede. Sy ma, Katie van Zyl, was iemand met ’n sterk emosionele inslag en wisselende buie tussen depressief en uitbundig. Haar ouers en die meeste van haar broers en susters het op Robertson gewoon, sodat Kannemeyer as kind sy moeder se mense veel beter as dié van sy vader geken het. Sy ma is in 1985 oorlede. John gaan skool op sy tuisdorp en matrikuleer dan in 1956 aan Hoërskool Robertson. Op hoërskool is hy aktief in die debatsvereniging en wen die redenaarsbeker in sy matriekjaar. === Opleiding === Hy studeer vanaf 1957 aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad in 1959 verwerf met Afrikaans-Nederlands en [[Filosofie]] as hoofvakke en [[Frans]], [[Latyn]], [[Sosiologie]] en [[Sielkunde]] as byvakke. In sy eerste jaar is hy ’n inwoner van Dagbreekkoshuis, maar loseer vir die res van sy studies privaat. Hy word aan die einde van 1959 verkies tot voorsitter van die Afrikaanse Studiekring. In 1960 behaal hy die B.A. Honneurs-graad met lof en in 1962 die M.A.-graad met lof met ’n verhandeling oor ''Die dramatiese spreker in ’n vers: ’n Ondersoek na die primêre strukturerende element in ’n gedig''. In 1964 verwerf hy die D.Litt.-graad onder leiding van [[D.J. Opperman]] met ’n proefskrif oor <ref>http://www.litnet.co.za/kannemeyer-onvergelyklike-leermeester-en-gulhartige-mentor1/</ref>''Die stem in die literêre kunswerk: ’n Ondersoek na die aanbiedingswyse in die liriese en epiese poësie, die verhalende prosa en die drama'', wat later gepubliseer word.<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Kannemeyer,_John_Christoffel{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1960 en 1961 is hy dosent-assistent vir D.J. Opperman aan die Universiteit van Stellenbosch en in 1962 word hy aangestel as lektor in Afrikaans en Nederlands aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hy onderneem ’n bootreis na [[Europa]] in 1961 en doen die eiland [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]] aan, asook [[Londen]] in [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Switserland]], [[Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]]. In hierdie tyd is hy mederedakteur van ''Inset'' tussen 1961 en 1962 en mederedakteur van ''Kriterium'' vanaf 1963 tot 1966. Reeds vanaf sy studentedae verskyn daar resensies en artikels van hom in ''Stellenbosse student'' en ''Inset'' en later ook in ''[[Die Burger]]'', ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Kriterium'', ''Standpunte'', ''[[Rapport]]'' en ''[[Oggendblad]]''. In April 1963 trou hy met die Nederlandse Beatrix Marianne Broer en hulle het twee seuns, Johan Mark (gebore 1965) en Anton Christoffel (gebore 1967). Anton verwerf later self bekendheid met sy uitdagende grafiese werke onder die ''Bitterkomix''-vaandel. === Loopbaan as akademikus === Vanaf 1 April 1969 is hy senior lektor in die Nederlandse letterkunde aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]]. In 1971 neem hy studieverlof en vertrek saam met sy gesin na Europa, waar sy vrou en kinders in [[Spanje]] agterbly by haar ouers. Hy bestudeer die Nederlandse letterkunde onder Karel Meeuwese van die Katholieke Universiteit van Nijmegen, terwyl hy ook van hierdie geleentheid gebruik maak om Europa te deurreis en die Skandinawiese lande te besoek. In hierdie tyd verlaat sy vrou hom en keer hy alleen met die kinders terug na [[Suid-Afrika]]. Die Universiteit van Kaapstad bied hom nou ’n posisie aan as lektor en hy keer in 1973 terug na [[Kaapstad]]. Hy is in 1973 ’n tweede keer getroud, hierdie keer met Estelle, dogter van die gewese eerste minister [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]]. Die huwelik is egter ’n mislukking en die egpaar is binne ’n paar maande uitmekaar. In die middel van 1974 trou hy met Althea Roberts van [[Mosselbaai]], wat ’n dogter uit ’n vorige huwelik het. Hulle besoek Europa vir hulle huweliksreis van vyf weke. Vanaf Januarie 1975 is hy lektor en vanaf 1976 senior lektor in Nederlandse studies aan die Universiteit van Stellenbosch en in hierdie tyd voltooi hy sy in-diepte navorsing vir die skryf van die geskiedenis van die [[Afrikaanse letterkunde]]. Na publikasie van die eerste band van hierdie omvattende studie onderneem hy in Oktober 1978 weer ’n studiereis van drie maande in Europa. Hy is redaksielid van ''Standpunte'' en in die tydperk tussen Februarie 1977 tot Desember 1983 is hy eindredakteur van hierdie tydskrif, waarna hy weens werkdrukte bedank. Vanaf Januarie 1982 tot Maart 1987 is hy professor en hoogleraar in Afrikaans en Nederlands aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in [[Johannesburg]]. Wanneer hy hierdie pos aanvaar, verkies sy vrou Althea om in die Kaap agter te bly en eindig die huwelik in ’n egskeiding. Hy trou dan in 1984 met Sugnèt Dekker (néé Kriel), wat saam met hom aan die Universiteit van Stellenbosch gestudeer het. Hulle onderneem in 1985 ’n reis van twee maande deur Europa. Hy is in 1987 besoekende professor aan die Katholieke Universiteit van Leuven en doen weer navorsing in [[Amsterdam]]. In April 1987 aanvaar hy ’n pos as senior navorsingspesialis by die Instituut vir Taal- en Kunstenavorsing van die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] in [[Pretoria]]. Hierdie pos stel hom in staat om voltyds navorsing te doen. In September [[1992]] keer hy terug na Stellenbosch, waar hy voltyds navorsing doen en as vryskut werk. Om [[C.J. Langenhoven|Langenhoven]] se biografie te voltooi, reis hy wyd in die Klein Karoo om met Langenhoven se wêreld vertroud te raak en hy raak entoesiasties oor hierdie streek se unieke geskiedenis, natuurskoon en gasvrye mense. In 1993 neem hy ’n paar kollegas deur hierdie streek op ’n driedaagse Langenhoven-toer, waarna een van sy reisgenote, [[Wium van Zyl]], op die idee kom om hierdie ekskursie aan die groter publiek te bemark. So ontstaan samewerking tussen Kannemeyer as kundige en geestige kommentator en Van Zyl as organiseerder om die publiek op verskeie letterkundige toere op Langenhoven en ander [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skrywers]] se voetspore te neem.<ref>{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/mond/kannemeyer.asp |title=argiefkopie |access-date=11 September 2016 |archive-date=20 Desember 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220014656/http://www.oulitnet.co.za/mond/kannemeyer.asp |url-status=dead }}</ref> Hy word in 2004 vir drie jaar by die Universiteit van Stellenbosch aangestel as [[buitengewone professor]] in Afrikaans en Nederlands, met die taak om Dokumentasiekunde aan nagraadse studente te doseer. By verskeie geleenthede bring hy studiebesoeke aan die Universiteite van Nijmegen, Utrecht, Amsterdam en Leuven, waar hy as gasprofessor lesings aanbied oor die Afrikaanse letterkunde. Om navorsing te doen vir sy biografieë oor [[Peter Blum|Blum]], [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]] en [[Uys Krige|Krige]] besoek hy in 1992, 1997, 2001 en 2002 plekke soos Londen, Amsterdam, Spanje, Frankryk en [[Indonesië]], terwyl hy in 1999 gasdosent is aan die universiteite van Wroclaw en Poznan in [[Pole]]. Hy is vanaf 1975 lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden. In 2000 is hy vir geruime tyd buite aksie wanneer hy ’n rugoperasie en kort daarna ’n hartomleiding ondergaan. Vir die laaste tien jaar van sy lewe het hy ’n ernstige verhouding met Santa Hofmeyr-Joubert. Hy spandeer sy laaste jare in ’n woonstel in die aftree-oord Agapé op [[Stellenbosch]].<ref>http://www.stellenboschwriters.com/kannemey.html</ref> === Omstredenheid === Sy lewe en werk word gekenmerk deur omstredenheid en hy is gereeld in polemieke betrokke. [[T.T. Cloete]] beweer dat hy met die samestelling van sy ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur]]'' ruimskoots menings van ander literatore sonder erkenning oorgeskryf het, waarna ’n uitgerekte publieke meningswisseling plaasvind waarin beide partye, maar veral Kannemeyer, sterk steun verkry van bekende figure in die literêre wêreld. Kannemeyer is duidelik gekrenk deur hierdie aanval op sy integriteit en verwys steeds jare later in openbare toesprake snedig na hierdie voorval. Die familie van die skrywerbroers [[N.P. van Wyk Louw]] en [[W.E.G. Louw]] dreig om regstappe te neem omdat hy kopiereg skend met die publikasie van die briefwisseling tussen die skrywerbroers in die boek “''Ek ken jou goed genoeg – Die briewewisseling tussen N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw 1936–1939''”. By verskeie geleenthede laat hy hom in die openbaar skerp uit teenoor sy akademiese teenstanders, onder andere kort na die dood van [[A.P. Grové]], waar hy nie skroom om die pas oorlede professor steeds by te kom nie. Hy kom ook in botsing met [[Protea Boekhuis]] wanneer hy hierdie uitgewer dagvaar weens, wat hy beweer, die wanbetaling van sy tantièmes is. Sy aanklag is dat die uitgewer tantième sou weerhou van die verkope van sy biografie oor [[Etienne Leroux]] en dat daar veel meer eksemplare van die boek verkoop is as wat Protea Boekhuis se boekhouding aantoon. === Sterfte === Hy is op 25 Desember 2011 in Stellenbosch aan ’n beroerte-aanval oorlede. Die letterkundige professor Wium van Zyl is die eksekuteur van sy boedel. Onder die bepalings van sy testament is dat sy letterkundige dokumente en persoonlike korrespondensie aan die Universiteit van Stellenbosch geskenk word, waar dit by die Gericke-biblioteek gehuisves word.<ref>http://www.litnet.co.za/in-memoriam-afscheid-van-jc/</ref> == Skryfwerk == Op skool skryf hy gedigte en op laerskool word ’n geleentheidsgedig wat hy vir [[Kersfees]] geskryf het, by ’n byeenkoms van die Heilsleër voorgedra. Enkele prosastukke van hom word in die hoërskool se jaarblad gepubliseer. In standerd agt skryf hy ’n brief aan [[D.J. Opperman]] om sy bewondering vir “''Periandros van Korinthe”'' uit te spreek en sluit enkele van sy gedigte in vir Opperman se kommentaar, terwyl hy ook gedigte stuur vir [[Ernst van Heerden]]. Beide lewer kommentaar op sy gedigte, Opperman met minder skerp kritiek as Van Heerden. Hy besluit egter redelik vroeg in sy loopbaan om eerder sy aandag aan letterkundige kritiek as kreatiewe skryfwerk te wy. Hy is veral bekend vir sy deeglike biografieë van belangrike Afrikaanse skrywers, vir sy literatuurgeskiedenis van die Afrikaanse letterkunde en vir sy kritiek op nuwe letterkundige werk wat in dagblaaie en tydskrifte verskyn en waarvan talle ook gebundel word. Hierdie werk maak van hom een van die belangrikste literatore in die Afrikaanse letterkundige geskiedenis. === Afrikaanse literatuurgeskiedenis === Hy behaal sy doktorsgraad met ''Die stem van die literêre kunswerk'', wat later gepubliseer word. Sy uitgangspunt is dat daar in alle literatuur ’n stem is wat praat en hy ondersoek dan die vraagstukke rondom hierdie stem, soos watter stem praat, wat sê dit, hoe praat dit en hoe affekteer dit die literatuur. Dit is ’n omvangryke studie wat hy met groot deeglikheid voltooi.<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Met ''Prosakuns'' lewer hy ’n inleiding tot die tegniek van die prosa en die belangrike elemente waarmee die prosakuns werk. Hy verdeel die boek in afsonderlike besprekings van ''Gebeure'', ''Karakterisering'' en ''Ruimte''.<ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 80, Desember 1968</ref> Met ''Op weg na Welgevonden'' lewer hy die eerste boek kritiek in Afrikaans wat oor slegs een letterkundige werk handel, naamlik ’n ontleding van Etienne Leroux se ''Sewe dae by die Silbersteins''. ''Nederduitse digkuns'' bevat ’n inleiding en aantekeninge oor gedigte uit die sewentiende-eeuse Nederlandse poësie. In 1973 nader [[Koos Human]] van [[Human en Rousseau|Human & Rousseau]], met die ondersteuning van D.J. Opperman, hom oor die moontlikheid om ’n Afrikaans literatuurgeskiedenis aan te pak. Dit was nodig aangesien die twee vorige skrywers van so ’n geskiedenis, Gerrit Dekker en Rob Antonissen, beide reeds oorlede is. Hierdie werk vestig hom as die toonaangewende literator in Afrikaans. Hy skryf dan die vir sy tyd mees omvattende literatuurgeskiedenisse in Afrikaans, eers in afsonderlike bande. ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur]] I,'' wat die tydperk vanaf die aanvang tot met die [[Dertigers]] dek, verskyn in 1978 en word in 1979 bekroon met die [[Recht Malanprys|Recht Malan-prys]].<ref>Brink, André P. Rapport, 13 Augustus 1978</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980</ref><ref>Nienaber-Luitingh, M. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 19 no. 3, September 1979</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Beeld, 17 Julie 1978</ref> In 1979 is dit ook een van die vyf boeke op die kortlys van die Louis Luyt-prys. Die tweede band, ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur]] II'', dek die tydperk vanaf die Dertigers tot met 1970 en is in 1984 op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. Veral weens koste oorwegings, maar deels ook oor die polemiek wat tussen hom en T.T. Cloete ontstaan oor hierdie literatuurgeskiedenisse en wat die voorskryf van hierdie literatuurgeskiedenisse op universiteite beperk, word afgesien van die voorgenome derde band.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984</ref><ref>Nienaber-Luitingh, M. Die Burger, 6 Oktober 1983</ref> Kannemeyer kondenseer die inhoud van die twee bande en werk die nuutste letterkundige geskrifte in een band by onder die titel ''Die Afrikaanse literatuur 1652-1987''. ’n Gekondenseerde weergawe van hierdie literatuurgeskiedenis word in Engels vertaal deur Elaine Ridge as ''A history of Afrikaans literature''.<ref>Coetzee, Ampie. Rapport, 22 Januarie 2006</ref> Na verloop van 17 jaar verskyn die laaste bygewerkte geskiedenis as ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''.<ref>Venter, L.S. Beeld, 3 April 2006</ref> Literatuur-geskiedkundige boeke is ook ''Die Afrikaanse bewegings'', waarin hy die ontstaan en geskiedenis van die Eerste en Tweede Afrikaanse Taalbeweging uiteensit, en ''Letterkunde en beweging voor 1900'', wat bestaan uit ’n oorsig oor hierdie tydperk en ’n bloemlesing van die geskrifte.<ref>Olivier, Fanie. Rapport, 22 Februarie 1976</ref><ref>Pheiffer, R.H. Beeld, 21 Junie 1976</ref> Oor sy taak as geskiedkundige lewer hy verslag in ''Die taak van literêre geskiedskrywing.'' === Biografiese skryfwerk === Benewens sy literatuurgeskiedenis is sy vernaamste werk die omvattende biografieë wat hy oor verskeie persone die lig laat sien. Reeds vroeg in sy loopbaan skryf hy ’n monografie oor ''Jochem van Bruggen''. D.J. Opperman is die eerste skrywer aan wie hy ’n omvattende biografie wy, getitel ''D.J. Opperman: 'n biografie.'' Kannemeyer het vir hierdie biografie ’n navorsingstoekenning van die senaat van die Universiteit van die Witwatersrand, ’n Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing ad hoc-toekenning en steun van Radio Suid-Afrika se Skrywersfonds ontvang. Hy ontvang die Ou Mutual-prys in 1987 vir ''D.J. Opperman: ’n biografie'' en in dieselfde jaar is hierdie boek op die kortlys vir die Rapportprys.<ref>Britz, E.C. The Argus, 22 Januarie 1987</ref><ref>Olivier, Gerrit. Die Suid-Afrikaan. Lente 1987</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref> ’n Aantal jare later verskyn ''Die bonkige Zoeloelander'', wat as aanvulling tot die biografie gesien kan word en Opperman se lewe in beeld uiteensit, met toepaslike kommentaar. Die digter Peter Blum verlaat Suid-Afrika in die vroeë sestigerjare en dig daarna uit verbittering teenoor die land glad nie meer in Afrikaans nie. Vir geruime tyd skryf hy beledigende boodskappe en briewe aan vriende en kennisse in Suid-Afrika, maar hierdie korrespondensie droog ook op, terwyl hy glad nie sy tantième op verkope van sy digbundels opeis nie.<ref>Botha, Johann. Die Burger, 30 November 1994</ref><ref>Grové, A.P. Insig, November 1994</ref> Kannemeyer se deeglike speurtog na Blum se lewe en bewegings, wat in ''Wat het geword van Peter Blum?'' geboekstaaf word, los die tergende vrae rondom hierdie digter op. Die Recht Malan-prys word in 1996 aan hom toegeken vir ''Langenhoven: 'n lewe''. Hierdie boek is in dieselfde jaar op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]] en word eervol vermeld tydens die toekenning van die [[C.N.A.-prys]].<ref>Hugo, Daniel. Die Burger, 17 Mei 1995</ref><ref>Pheiffer, Roy. Insig, Mei 1995</ref> Tegelykertyd verskyn ''Die dienswillige dienaar'', ’n aanvullende fotoboek oor Langenhoven, waar die byskrifte saam met die foto’s as kort lewenskets van hierdie skrywer kan dien. In 1999 verower ''Leipoldt: 'n lewensverhaal'' die [[Recht Malan-prys]] in 1999 en in 2000 die [[Helgaard Steyn-prys]].<ref>Venter, L.S. Beeld, 9 Augustus 1999</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Julie 1999</ref> Saam met hierdie biografie verskyn ook ''So blomtuin vol kleure'', ’n versameling wat hy maak van Leipoldt se geskrifte oor Clanwilliam, en ''Uit die skatkis van die Slampamperman'' is ’n keur uit die geskrifte van Leipoldt. Die biografie oor Uys Krige, ''Die goue seun'', is in 2003 op die kortlys vir die toekenning van die Recht Malan-prys en in 2004 op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]].<ref>Aucamp, Hennie. Insig, Junie 2002</ref><ref>Botha, Saartjie. Rapport, 12 Mei 2002</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 5 Augustus 2002</ref> Hierdie biografie word vergesel van ''Uit die skatkis van die goue seun'', ’n keur uit die geskrifte van Uys Krige. Die biografie oor ''Jan Rabie'' word saam met ''Hutspot'' uitgegee, waarin hy reissketse, verhale, essays en praatjies van Rabie saambundel.<ref>Botha, M.C. Insig, Januarie/Februarie 2005</ref><ref>Coetzee, Ampie. Rapport, 9 Januarie 2005</ref><ref>De Vries, Abraham H. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> Sy laaste biografie oor ’n Afrikaanse skrywer is oor Etienne Leroux onder die titel ''Leroux: 'n lewe''. In 2009 is ''Leroux: ’n lewe'' op die kortlys vir die toekenning van die Universiteit van Johannesburg-prys.<ref>Human, Thys. Beeld, 29 September 2008</ref><ref>Marais, Johann Lodewyk. Rapport, 21 September 2008</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009</ref> Klaarblyklik ’n neweproduk van sy Opperman-biografie is die biografie oor sy vriend Hannes van der Merwe, bekende argitek van Kaapstad, wat as ''Hannes van der Merwe – Argitek en skrywersvriend verskyn.''<ref>Myburg, Johan. Beeld, 4 Junie 2007</ref> Nadat hy altyd op Afrikaanse skrywers gekonsentreer het, skryf hy die omvattende biografie oor die Nobelpryswenner [[J.M. Coetzee]], wat in Afrikaans onder die titel ''J.M. Coetzee – 'n geskryfde lewe'' verskyn en in die Engelse vertaling deur Michiel Heyns as ''J.M. Coetzee – A life in writing''. Ná Kannemeyer se dood het Hannes van Zyl hierdie uitgawes versorg en ietwat verkort om die verhaal te laat vloei. Die boek word in Nederlands vertaal en die Franse, Duitse en Australiese regte word verkoop reeds voor amptelike publikasie. Hierdie biografie oes groot lof in van alle oorde as ’n deeglike werk, wat ’n groot bydrae lewer tot die studie en kennis van hierdie Nobelpryswenner.<ref>[[Marianne de Jong |De Jong, Marianne]]. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref><ref>La Vita, Murray. Beeld, 10 September 2012</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Beeld, 12 November 2012</ref> === Literêre opstelle en resensies === Sy werke sluit in verskeie bundels met literêre opstelle en resensies. ''Opstelle oor die Afrikaanse drama'' is die eerste van hierdie publikasies. ''Konfrontasies'', met die subtitel ''Letterkundige opstelle en kritiek 1961–1975'' word in drie afdelings verdeel, met die eerste bestaande uit drie opstelle oor die meestal slordige teksversorging by C. Louis Leipoldt. Die tweede afdeling is kritiek op bundels letterkundige opstelle, terwyl die derde afdeling resensies oor Afrikaanse dramas bevat.<ref>Brink, André P. Rapport, 16 Oktober 1977</ref><ref>Gilfillan, F.R. Standpunte. Nuwe reeks 140, April 1979</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> ''Ontsyferde stene'' se subtitel is ''Herinnerings, huldigings, herlesings en herbevestigings'' en bevat geleentheidstoesprake, letterkundige opstelle, boekresensies en ander artikels oor die letterkunde.<ref>Olivier, Fanie. Beeld, 27 Januarie 1997</ref> Die bundel word in agt afdelings verdeel. Die eerste afdeling handel oor ’n terugblik na die werk van sommige van die belangrikste Afrikaanse skrywers soos Etienne Leroux en [[Elisabeth Eybers]]; die tweede bevat reaksies op werke oor die letterkunde; die derde is gewy aan die verbinding tussen die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde; die vierde het Peter Blum en die vyfde C.J. Langenhoven as onderwerp; die sesde behandel meestal onbekende wetenswaardighede oor die letterkunde, soos die bekende akteur [[Jacques Loots]] se opspraakwekkende gedigte van die veertigerjare; die sewende afdeling bevat ’n oorsig oor die toekoms van die Afrikaanse letterkunde en die slotafdeling is oor D.J. Opperman. Ander letterkundige kritiek word gebundel in ''Getuigskrifte'' (lesings en opstelle), ''Die bevestigende vlam'' (die eerste Afrikaanse opstelbundel wat uitsluitlik studies oor die Nederlandse letterkunde bevat<ref>Britz, Etienne. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2. Mei 1991</ref>), en ''Uit puur verstrooiing''. ''Kroniek van klip en ster'' is ’n ontleding van D.J. Opperman se oeuvre,<ref>Brink, André P. Rapport, 16 Maart 1980</ref><ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 147, Mei 1980</ref><ref>Steenberg, D.H. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 1, Maart 1981</ref><ref>Viljoen, Hein. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980</ref> terwyl hy ''Die heks en Die laaste aand'' ’n blokboek is oor hierdie dramas van C. Louis Leipoldt.<ref>Human, Thys. Beeld, 3 Maart 2008</ref> Hy publiseer ook ''Letterkunde en beweging voor 1900'' oor die [[Eerste Afrikaanse Taalbeweging]] en ''Op weg na 2000'', laasgenoemde ’n bespreking van die belangrikste werke in die negentigerjare van die [[20ste eeu|twintigste eeu]].<ref>Roos, Henriette. Rapport, 25 April 1999</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 12 April 1999</ref> ''Die dokumente van dertig'' belig deur hoofsaaklik te steun op briefwisseling die belangrikste skrywers en digters van hierdie tydperk en hulle verhoudings met ander.<ref>Snyman, Henning. Rapport, 23 Desember 1990</ref><ref>Viljoen, Louise. Die Burger, 27 Desember 1990</ref> ''Die dokumente van Dertig'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys en is in 1992 op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]]. ''Figuur en fluit'' is ’n studie wat in Nederland gepubliseer word en ’n ondersoek is na die ooreenkomste in kunsbeskouing tussen D.J. Opperman en Marthinus Nijhoff.<ref>Van Zyl, Wium. Die Burger, 20 Julie 1993</ref> By die geleentheid van die tagtigste verjaarsdag van Elisabeth Eybers word sy lang opstel oor haar werk onder die titel ''Die gespitste binneblik'' in ’n beperkte en getekende uitgawe gepubliseer.<ref>Grové, A.P. Insig, April 1995</ref><ref>Venter, Leona. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 35 no. 2, Junie 1995</ref> ''Verse vir die vraestel'' lewer insiggewende kommentaar oor en ontleding van sowat 190 bekende Afrikaanse gedigte as hulpmiddel vir leerlinge in hulle studie van die poësie.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 19 Julie 1998</ref> Die Universiteit van Stellenbosch publiseer sy D.J. Opperman-gedenklesing van 1991 onder die titel ''Die rotsmusiek van eie hiëroglief'', terwyl die [[Nelson Mandela-universiteit|Universiteit van Port Elizabeth]] die letterkundige opstel ''Probleme van 'n Langenhoven-biograaf'' publiseer. ''Die rym neem ook 'n hele lewe in beslag'' is sy outobiografie en word in 1990 genomineer vir die Rapportprys.<ref>Britz, Etienne. Die Burger, 1 November 1990</ref> === Samesteller en redigeerder === Hy is betrokke by die versorging en samestelling van ’n groot aantal geskrifte. ''Die galeie van Jorik'' is ’n faksimilee en transkripsie van die oorspronklike dokumente, met ’n weergawe van die finale teks van ''Joernaal van Jorik'' van D.J. Opperman. Uit hierdie boek kan die ontwikkeling van die teks grondig nagegaan word. Van Opperman versorg hy ook die faksimilee uitgawe van die manuskrip van sy onvoltooide laaste digbundel, ''Sonklong oor Afrika'' en hy bring sy ''Verspreide opstelle'' in een bundel bymekaar. Hy versorg die ''Versamelde gedigte'' van C. Louis Leipoldt en in ''Literêre cuaserie'' bundel hy Leipoldt se kritiese opstelle oor die literatuur. Van Uys Krige versorg hy die ''Versamelde gedigte, Vier eenbedrywe'' (’n keur uit Krige se reeds gepubliseerde eenbedrywe), ''Die veelsydige Krige'' (’n saambundeling van lesings deur verskillende literators wat oorspronklik van 1 tot 5 Februarie 1988 by die Somerskool van die Universiteit van Kaapstad aangebied is) en ''Naamlose muse'' (Krige se kritiese werk en letterkundige essays). Etienne Leroux se verspreide korter tekste vat hy in twee bundels saam.<ref>Venter, Leona. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 29 no. 2, Junie 1989</ref> ''Tussenspel'' bevat Leroux se kreatiewe skryfwerk en ''Tussengebied'' bevat sy lesings en artikels oor die literatuur en die taak van die skrywer. Eers Jan Greshoff en later [[Fred le Roux]] voer in die veertigerjare onder die skuilnaam Kees Konyn ’n skrikbewind onder die pretensieuse in die letterkunde en Kannemeyer bundel ’n keur van hulle artikels saam in ''Die koleperas van Kees Konyn''. Saam met ander versorg hy ''Die volledige versamelde gedigte'' van [[Eugène Marais|Eugène N. Marais]]. ''Kraaines'' is ’n bloemlesing uit die werk van Afrikaanse digters na 1955. By geleentheid van [[Koos Human]] se vyftigste verjaardag versorg hy saam met [[Karel Schoeman]] die huldigingsbundel ''<nowiki/>'n Natsteen vir Koos Human'', terwyl ''Skanse teen die tyd'' ’n huldigingsbundel is vir W.E.G. Louw se 65ste verjaardag, wat hy saam met E.C. Britz en R.H. Pheiffer redigeer. ''Kritiese aanloop'' is ’n saambundeling van letterkundige opstelle en resensies van J.F.W. Grosskopf, C. Louis Leipoldt en Eugène N. Marais, wat beskou kan word as die aanvang van die wetenskaplike kritiek in Afrikaans. Hy versamel die ''Briewe van Peter Blum'' wat Blum aan vriende en die pers geskryf het.<ref>Aucamp, Hennie. Rapport, 29 Maart 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Beeld, 8 Junie 2009</ref> Na W.E.G. Louw se dood skenk sy weduwee in 1988 sy dokumenteversameling aan die Universiteit van Stellenbosch en hieruit stel Kannemeyer later die bundel ''Ek ken jou goed genoeg'' saam, waarin die briefwisseling tussen N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw tussen 1936 en 1939 gepubliseer word, vergesel van ’n inleiding deur Kannemeyer. Hierdie publikasie lei daartoe dat familie van die broers ’n onsuksesvolle aansoek by die hooggeregshof in Kaapstad indien om verspreiding van die boek te stop. Die rede vir die polemiek is die simpatie wat daar veral uit N.P. van Wyk Louw se briewe blyk vir die nasionaal-sosialistiese beleidsrigtinge van die Duitse regering onder [[Adolf Hitler|Hitler]], asook die argwaan wat beide broers toon teenoor die rol van [[Jode]] in Suid-Afrika. Gelees teenoor die algemene agtergrond van sy tyd, die feit dat die briewe geskryf is voor Hitler se ergste vergrype en die ouderdom van die broers (albei is steeds in hulle twintigs), is hulle sentimente egter nie werklik radikaal nie en het beide se latere geskrifte afdoende bewys gelewer van hulle sobere oordeel oor sake van die dag. Veral Van Wyk Louw word inderdaad beskou as filosoof in sy uitsprake oor rasseverhoudinge in Suid-Afrika, veral tussen wit en bruin. Die briewe is verder van groot waarde vir ’n beoordeling van die broers se letterkunde en kunsbeskouing.<ref>Britz, Etienne. Kakkerlak. Uitgawe 4, 2005</ref><ref>Coetzee, Ampie. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> Hierdie eerste bundel word opgevolg deur ''Briewe van W.E.G.en N.P. van Wyk Louw 1941 - 1970'', wat hy eweneens redigeer en van ’n inleiding voorsien.<ref>Anker, Johan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 49 no. 2 Lente 2012</ref> == Eerbewyse en toekennings == In 1988 ken die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literêre Kritiek aan hom toe. In 2000 ontvang hy van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde die C. Louis Leipoldt-prijs vir sy artikel oor ''Uys Krige en die Suid-Afrikaanse politiek''. Die Akademie vereer hom in 2003 met die N.P. van Wyk Louw-medalje. Deur die jare ontvang hy etlike beurse van onder andere Rupert International, Het Jan Marais Internationale Fonds, Stichting Neerlandia, [[Van Ewijck-stigting]] en Voorsittersfonds van Nasboek en [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-uitgewers]] vir navorsing plaaslik en in die buiteland. Die Universiteit van Stellenbosch ken in 2010 ’n eredoktorsgraad aan hom toe vir sy lewenswerk en rol as navorser, skrywer en kenner van die edisiewetenskap en sy bevordering van die Afrikaanse letterkunde. Na sy dood word hy op die [[Woordfees]] van [[2012]] gehuldig wanneer sy werk en persoon by twee geleenthede deur uitgewers, letterkundiges en skrywers bespreek word. <ref>{{Cite web |url=http://blogs.sun.ac.za/news/2012/03/02/colleagues-honour-jc-kannemeyer/ |title=argiefkopie |access-date=11 September 2016 |archive-date=28 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160728084637/http://blogs.sun.ac.za/news/2012/03/02/colleagues-honour-jc-kannemeyer/ |url-status=dead }}</ref> == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=kann003</ref>             == === Samesteller === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1968 |''Vier eenbedrywe – Uys Krige'' |- |1977 |''Verspreide opstelle – D.J. Opperman'' |- |1980 |''Versamelde gedigte – C. Louis Leipoldt'' ''Tussengebied – Etienne Leroux'' ''Tussenspel – Etienne Leroux'' |- |1982 |''Die koléperas van Kees Konyn'' |- |1985 |''Versamelde gedigte – Uys Krige'' |- |1988 |''Kraaines'' ''Die veelsydige Krige'' |- |1990 |''Literêre cuaserie – C. Louis Leipoldt'' |- |1999 |''So blomtuin-vol van kleure – C. Louis Leipoldt'' ''Uit die skatkis van die slampamperman – C. Louis Leipoldt'' |- |2002 |''Uit die skatkis van die goue seun – Uys Krige'' |- |2004 |''Ek ken jou goed genoeg... - W.E.G. Louw en N.P. van Wyk Louw'' ''Hutspot – Jan Rabie'' |- |2011 |''Briewe van W.E.G en N.P. van Wyk Louw 1941–1970'' |} === Redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1978 |''Skanse teen die tyd'' (saam met E.C. Britz en R.H. Pheiffer) |- |1979 |''Die galeie van Jorik – D.J. Opperman'' |- |1981 |''<nowiki/>'n Natsteen vir Koos Human'' (saam met Karel Schoeman) |- |1989 |''Kritiese aanloop'' |- |2000 |''Sonklong oor Afrika – D.J. Opperman'' |- |2002 |''Die naamlose muse'' |- |2006 |''Die volledige versamelde gedigte – Eugène N. Marais'' (saam met M. Baard, K. Roets, N. Stassen en M. Viviers) |- |2009 |''Briewe van Peter Blum'' |} == Verwysings == ===  Boeke === * [[Rob Antonissen|Antonissen, Rob]]. “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * [[Wiets Beukes|Beukes, W.D.]] (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. NasionaleBoekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * [[Danie Botha (skrywer)|Botha, Danie.]] ''Die helder dae''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * [[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad enJohannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. ''Die rym neem ook ’n hele lewe in beslag.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1990 * Kannemeyer, J.C. ''Langenhoven: ’n Lewe.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1995 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kannemeyer, J.C. ''Uit puur verstrooiing.'' Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 2007 * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] et al. ''Perspektief en Profie''l. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * [[Madeleine van Biljon|Van Biljon, Madeleine.]] ''Geliefde leesgoed.'' Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * [[H.P. van Coller|Van Coller, H.P.]] (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Kannemeyer stabiel ná operasie.'' Die Burger, 1 Mei 2000 * Boekeredaksie. ''Kannemeyer sê Olivier skerp stryd aan oor sy Van Wyk Louw analise''. Die Burger, 28 September 1994 * Botha, Danie. ''Die dag toe prof. J.C.K. so suksesvol geblaf het.'' Beeld, 28 Desember 2011 * Botha, Johann. ''Deur die letterkunde omhels hy die lewe''. Die Burger, 24 Februarie 1996 * Brand, Gerrit. ''Kannemeyer in Louws se visier.'' Beeld, 12 Maart 2005 * Breytenbach, Kerneels. ''’n Ou rusie duur voort''. Die Burger, 23 Junie 1984 * Britz, Etienne. ''Gebore om boek te hou van Afrikaans.'' Rapport, 14 Februarie 2010 * Britz, Etienne. ''’n Oedipale afrekening''. By, 7 Januarie 2012 * Cloete, T.T. ''Antwoord op J.C. Kannemeyer''. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Du Plessis, Theo. ''Die tweede uitgawe van ‘Die Afrikaanse Bewegings’ deur J.C. Kannemeyer.'' Standpunte. Nuwe reeks 179, Oktober 1985 * Du Randt, W.S.H. ''Kanttekening.'' Standpunte. Nuwe reeks 141, Junie 1979 * [[Jakes Gerwel|Gerwel, Jakes.]] ''Boek oor Rabie ‘vol deernis’.'' Beeld, 21 Januarie 2005 * Giliomee, Hermann. ''Biografie van ’n volk.'' By, 17 Maart 2012 * Glorie, Ingrid. ''Interview met de Zuidafrikaanse letterkundige J.C. Kannemeyer.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Grové, A.P. ''By die toekenning van die Gustav Preller-prys vir Literatuurwetenskap en kritiek aan dr. J.C. Kannemeyer, 24 Junie 1988.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 3, Augustus 1988 * Janssens, Marcel. ''Kannemeyer van op een afstand.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 25 no.   2, Junie 1985 * Kannemeyer, J.C. ''Nou kom Kannemeyer se gróót Leipoldt''. Boekewêreld, 3 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. ''Leuens en verdraaiings''. By, 27 September 2008 * La Vita, Murray. Om J.M. ''Coetzee se biograaf te wees''. By, 1 Oktober 2011 * Lategan, Leana. ''Woordspeurder op die ‘groot spore''. Volksblad, 22 April 2002 * Lindenberg, Ernst. ''Ons laaste literatuurgeskiedenis?'' Standpunte. Nuwe reeks 141, Junie 1979 * Loots, Sonja. ''Kannemeyer se gal ontstem sy oud-kollegas''. Rapport, 21 Maart 2004 * Loots, Sonja. ''Klappe én komplimente''. Rapport, 6 November 2005 * Malan, Lucas. ''Skrywer van literatuurgeskiedenis nie gelief''. Rapport, 14 Oktober 2007 * Malan, Marlene. ''Min geld, maar ryk aan boeke''. Rapport, 5 Augustus 2012 * Niekerk, Annemarie van. [http://www.dbnl.org/tekst/_jaa004201301_01/_jaa004201301_01_0012.php 'Levensbericht. John Christoffel Kannemeyer']. In: ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 2012-2013'', pag. 93-100. * Pheiffer, R.H. J.C. ''Kannemeyer se ‘Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'''. Standpunte. Nuwe reeks 172, Augustus 1984 * Rautenbach, Elmari. ''Niemand kon so hard werk soos John.'' Die Burger, 28 Desember 2011 * Scholtz, Merwe. ''Weergaloos saai – én ’n verleentheid''. Insig, Desember 1990 / Januarie 1991 * Smith, Francois. ''Kannemeyer kap Akademie.'' Die Burger, 20 September 2003 * Spies, Lina. ''By geleentheid van die verskyning van dr. J.C. Kannemeyer se bundel opstelle ‘Getuigskrifte’ en sy vyftigste verjaarsdag by ’n onthaal in Kaapstad op 30 Maart 1989''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Van Rooyen, Johan. ''Commendatio by oorhandiging van die Ou Mutual-prys vir nie-fiksie op 6 Maart 1987''. Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Van Zyl, Wium. ''Huldeblyk: J.C. Kannemeyer (1939–2011)''. Tydskrif vir Letterkunde”, Jaargang 49 no. 1,  Herfs 2012 === Ongepubliseerde dokumente === * Kannemeyer, J.C. ''Curriculum vitae''. [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein === Internet === * Botha, Danie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/12/28/B1/10/arJC.html * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/25/10/2.html * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/02/24/6/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Britz, Etienne Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2010/02/08/R2/I/kannemeyer24jan.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/09/28/9/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/08/22/SK/15/kannem.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * De Villiers, Johannes Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2012/01/02/RH/10/jdvkannemeyer.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * De Vries, Willem Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/03/08/SK/16/wKannemeyer.html * Engelbrecht, Theunis Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/09/21/R1/6~1/02.html * Grütter, Wilhelm Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/10/1/7/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Krige, Ilse Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/01/06/VB/1/BOLikKannemeyer1_1909-V2.html * La Vita, Murray Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/10/01/BJ/3/kannemeyer-176.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103141912/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/10/01/BJ/3/kannemeyer-176.html |date= 3 Januarie 2012 }} * Lategan, Leana Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/04/22/6/7.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Malan, Lucas Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/10/18/RU/5/kannemeyer.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Malan, Marlene Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2012/08/04/RH/VIII/5aug_mmjck.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Painter, Desmond Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/04/30/BS/16LDN/01.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rautenbach, Elmari Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/12/27/B1/2/erkannemeyer_1903.html * Smith, Francois Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/09/20/BS/14LDN/05.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Swanepoel, Chris Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/12/11/BY/12A/01.html * Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/24/8/11.html === Ander verwysings === {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kannemeyer, J.C.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse taalkundiges]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 76e6l5628nte3x9hv8qn9v1kkiuuztj 6 62433 2923467 913013 2026-08-10T09:19:34Z JMK 649 +kat 2923467 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Buiiteblad van Die ouderling en ander toneelstukke |bron=www.bidorbuy.co.za |datum=1934 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Nasionale Pers |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] ti3y0jkpmmcye8yfjvccqihtwy3x7qs 0 63654 2923490 2880991 2026-08-10T10:50:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923490 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Valsoog-nooientjie | image = Abudefduf sparoides.jpg | image_width = 240px | image_caption = | image2 = | image2_width = 240px | image2_caption = | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Pomacentridae]] | familia_authority = | genus = [[Abudefduf]] | genus_authority = ([[Peter Forsskål|Forsskål]], [[1775]]) | species = ''A. sparoides'' | subspecies = | taxon = Abudefduf sparoides | binomial_authority = (Quoy & Gaimard, [[1825]])<ref>[http://www.biolib.cz/en/taxon/id156025/ BioLib]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | range_map = | range_map_width = 240px | range_map_caption= | synonyms = }} Die '''Valsoog-nooientjie''' (''Abudefduf sparoides'') is 'n [[vis]] wat voorkom in die westelike [[Indiese Oseaan]] en aan die ooskus van [[Afrika]] vanaf [[Kenia]] tot by die [[Oos-Kaap]] asook Aldabra, [[Mauritius]], [[Réunion]] en [[Madagaskar]]. In Engels staan die vis bekend as die ''False-eye damsel''. == Identifikasie == Die vis word tot 16cm lank. Dit het 'n klein lyfie en metaalblou van kleur en daar is verskeie rye klein, ligte blou kolletjie op die lyf. Daar is ook 'n prominente swart vlek op die stertvin se basis. Die vis leef in rots kusareas en vlak [[koraalriwwe]] waar daar ligte golfaksie is in water wat 0.5 tot 3m diep is. Die onvolwasse vissies word gevind in rots getypoele. Hulle is alleenlopers of kom in los groepe voor. Die vis vreet klein [[ongewerweldes]] en [[alge]]. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bronne == * Coastal Fishes of Southern Africa. [[Phil Heemstra|Phil]] & Elaine Heemstra. 2004. {{ISBN| 1-920033-01-7}} * ''The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.'' Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 {{ISBN|978-1-77584-018-3}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * http://fishbase.org/summary/Abudefduf-sparoides.html {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] es36p4ob3l3cbeeh8xbegcjn58eqck8 0 66161 2923390 2657482 2026-08-09T22:16:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923390 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Africa independence dates.svg|duimnael|Kaart van [[Afrika]]lande volgens hul onafhanklikheiddatums]] [[Lêer:Breakup of Yugoslavia.gif|duimnael|Ontbinding van [[Joego-Slawië]]]] [[Lêer:USSR Republics Numbered Alphabetically.png|duimnael|Voormalige [[Sowjetunie|Sowjetstate]]]] '''Selfbeskikking''' is die beginsel in [[internasionale reg]] dat volke die reg het om hul soewereiniteit en internasionale politieke status vrylik te kies met geen eksterne dwang of inmenging nie. Die beginsel noem nie hoe die beslissing gemaak moet word of wat die uitkoms moet wees nie, hetsy dit onafhanklikheid, federalisme, beskerming, ’n vorm van outonomie of selfs volle assimilasie is.<ref>{{cite web |url=http://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/trust4.htm |title=Verenigde Nasies Trustgebiede was selfbeskikking bereik het |publisher=Un.org |date=14 Desember 1960 |access-date=4 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091031212203/http://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/trust4.htm |archive-date=31 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Dit noem ook nie wat die afbakening tussen volke behoort te wees nie — of selfs uit watter elemente ’n volk bestaan nie. Daar is selfs teenstrydige definisies en wetlike kriteria vir die bepaling van welke groepe wetlik op die reg van selfbeskikking kan aanspraak maak.<ref name="Unterberger">{{en}} Betty Miller Unterberger, [http://findarticles.com/p/articles/mi_gx5215/is_2002/ai_n19132482 Selfbeskikking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080220083041/http://findarticles.com/p/articles/mi_gx5215/is_2002/ai_n19132482 |date=20 Februarie 2008 }}, Encyclopedia of American Foreign Policy, 2002.</ref> Bowendien is selfbeskikking een van vele beginsels wat van toepassing is op die bepaling van internasionale grense.<ref name="Anstis">{{en}} Sebastian Anstis. 2010. [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09592296.2010.482477 Die normatiewe fondasie van die Globale Gebiedsbevel], ''Diplomacy & Statecraft'', 21(2)306-323, June.</ref> By uitbreiding het dit daarop neergekom dat die term selfbeskikking die vryheid van eie besluitneming sonder eksterne dwang beteken.<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/self-determination |title=Merriam-Webster aanlynwoordeboek |publisher=Merriam-webster.com |access-date=4 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120192025/https://www.merriam-webster.com/dictionary/self-determination |archive-date=20 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} [http://www.answers.com/topic/self-determination Answers.com-definisie].</ref> Van die gebiede wat tans vir hul reg op selfbeskikking pleit, sluit in: * {{vlagland|Koerdistan}} ([[Koerde]] onder gesag van [[Irak]], [[Iran]], [[Sirië]] en [[Turkye]]) * {{vlagland|Oos-Turkestan}} ([[Oeigoere]] in [[Xinjiang]] onder gesag van die [[Volksrepubliek China]]) * {{vlagland|Puerto Rico}} (Puerto Ricane onder gesag van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) * {{vlagland|Republiek China}} (Taiwanese op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]], opgeëis deur die Volksrepubliek China) * {{vlagland|Staat Palestina}} ([[Palestyne]] onder gesag van [[Israel]]; voorheen ook [[Egipte]] en [[Jordanië]]) * {{vlagland|Tibet}} ([[Tibettane]] in [[Tibet]] onder gesag van die Volksrepubliek China) * {{vlagland|Wes-Sahara}} ([[Sahrawis]] in [[Wes-Sahara]] onder gesag van [[Marokko]]) == Sien ook == * [[Akkoord oor Afrikaner-selfbeskikking]] * [[Lys van afhanklike gebiede]] * [[Lys van lande volgens onafhanklikheidsdatum]] * [[Lys van omstrede gebiede]] * [[Onafhanklikheid]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Self-determination|Selfbeskikking}} * {{en}} Thürer, D. & Burri, T. [http://www.mpepil.com/sample_article?id=/epil/entries/law-9780199231690-e873&recno=18& Selfbeskikking], ''Max Planck Ensiklopedie van Openbare Internasionale Reg'' * {{en}} [http://www.selfdetermination.net/ Die Liechtenstein-instituut oor Selfbeskikking, Princeton-universiteit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226013216/http://www.selfdetermination.net/ |date=26 Februarie 2021 }} * {{en}} [http://undocs.org/A/Res/1514(XV) Verenigde Nasies Algemene Vergadering Resolusie 1514(XV). "Verklaring oor die toestaan van onafhanklikheid aan koloniale lande en volke"] * {{en}} [https://archive.is/20121204175519/www.un.org/aboutun/charter/ Verenigde Nasies Verdrag]. * {{en}} [http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/a_ccpr.htm Teks van Internasionale Verbond oor Burgerlike en Politieke Regte]. * {{en}} [http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/a_cescr.htm Teks van Internasionale Verbond oor Ekonomiese, Sosiale en Kulturele Regte]. * {{en}} [http://selfdetermine.irc-online.org/index.html Selfbeskikking in fokus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513194128/http://selfdetermine.irc-online.org/index.html |date=13 Mei 2008 }}, ''Foreign Policy In Focus'' selfbeskikkingsreferate. * {{en}} Andrei Kreptul. 2003. [http://mises.org/journals/jls/17_4/17_4_3.pdf Die Grondwetlike Reg van Skeiding in Politieke Teorie en Geskiedenis], ''Journal of Libertarian Studies'', Ludwig von Mises-instituut, 17(4):39-100, Herfs. * {{en}} Jacob T. Levy, [http://ssrn.com/abstract=1028374 Selfbeskikking, Nie-Dominasie, en Federalisme], uitgegee in ''Hypatia: A Journal of Feminist Philosophy''. * {{en}} [http://www.legalfrontiers.ca/2010/11/winds-of-change-or-hot-air-decolonization-and-the-salt-water-test/ "Winde van verandering of warm lug? Dekolonisasie, selfbeskikking en die soutwatertoets,"] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121211060056/http://www.legalfrontiers.ca/2010/11/winds-of-change-or-hot-air-decolonization-and-the-salt-water-test/ |date=11 Desember 2012 }} ''Legal Frontiers International Law Blog'' * {{en}} [http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1914/self-det/index.htm Die reg van volke op selfbeskikking] [[Vladimir Lenin]] Februarie–Mie 1914. * {{en}} [http://www.mahapunjab.org/PNSD/ Parlementariërs vir nasionale selfbeskikking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313120829/http://www.mahapunjab.org/PNSD/ |date=13 Maart 2007 }} Nie-apmtelike blad vir Londen-gebaseerde Parlementêre drukgroep. * {{en}} [http://www.tamilnation.org/selfdetermination/ Selfbeskikking – Internasionale Reg en Praktyk] versamel deur Nadesan Satyendra. * {{en}} [http://www.cwis.org/index.php Die Sentrum vir Wêreld Inheemse Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511205455/http://www.cwis.org/index.php |date=11 Mei 2008 }}. * {{en}} [http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/post-2011-scenarios-in-sudanbrwhat-role-for-the-eu/ Post-2011 scenarios in Soedan: Watter rol vir die EU?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091231040834/http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/post-2011-scenarios-in-sudanbrwhat-role-for-the-eu/ |date=31 Desember 2009 }}, geredigeer deur Damien Helly, Verslag No.6, November 2009, ''European Union Institute for Security Studies'' * {{en}} [http://www.nationalyounglords.com/ Selfbeskikking vir Puerto Rico en alle Latyns-Amerikaanse volke] {{en-vertaal|Self-determination}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionalisme]] s92gf8rhlto87ikxxpv7pczqquohro0 0 66931 2923360 2626262 2026-08-09T20:44:15Z Pynappel 70858 2923360 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Gill Marcus | beeld = | beeldonderskrif = | orde = 9de goewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] | termynaanvang = November 2009 | termyneinde = November 2014 | voorganger = [[Tito Mboweni]] | opvolger = [[Lesetja Kganyago]] | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1949 | geboortemaand = 8 | geboortedag = 10 | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[Universiteit van Suid-Afrika]] | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Gill Marcus''' (gebore [[10 Augustus]] [[1949]]) was vanaf November 2009 tot November 2014 die negende goewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]]. Sy is die eerste en enigste vrou wat die pos beklee het.<ref>{{cite news |url=http://www.sagoodnews.co.za/public_sector/gill_marcus_appointment_widely_welcomed.html |title=Gill Marcus appointment widely welcomed |date=20 Julie 2009 |publisher=SAPA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327194650/http://www.sagoodnews.co.za/public_sector/gill_marcus_appointment_widely_welcomed.html |archive-date=27 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Biografie == === Vroeë jare === Marcus is in [[Johannesburg]] in [[Suid-Afrika]] gebore.<ref name="msmarcus">{{cite web |url=http://www.whoswhosa.co.za/gill-marcus-924 |title=Profile: Ms Gill Marcus |access-date=21 Julie 2009 |publisher=24.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423174536/http://www.whoswhosa.co.za/gill-marcus-924 |archive-date=23 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="meet">{{cite news |url=http://www.news24.com/Content/SouthAfrica/News/1059/86f2a77d5d944c0ca5a75ea978ec53cb/20-07-2009%2001-07/Meet_Gill_Marcus |title=Meet Gill Marcus |publisher=News24 |date=20 Julie 2009 |first=Michael |last=Hamlyn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826071132/http://www.news24.com/Content/SouthAfrica/News/1059/86f2a77d5d944c0ca5a75ea978ec53cb/20-07-2009%2001-07/Meet_Gill_Marcus |archive-date=26 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=19 Julie 2012 }}</ref> Haar ouma en oupa was [[Jood]]se immigrante vanaf [[Litaue]]. Albei haar ouers is egter in Suid-Afrika gebore.<ref>{{cite web |url=http://jwa.org/encyclopedia/article/marcus-gill |title=Gill Marcus |publisher=Jewish Women's Archive |author=Shain, Milton and Pimstone, Miriam |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712093403/https://jwa.org/encyclopedia/article/marcus-gill |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ballingskap === Haar ouers was [[apartheid|anti-apartheidsaktiviste]] en lede van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP). Hulle het in 1969 in ballingskap gegaan en hulle kinders, Marcus en haar twee susters en 'n broer, saamgeneem. Sy het 'n graad deur middel van korrespondensie aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] verwerf.<ref name="meet" /> Sy het ook self by die SAKP en die [[ANC]] aangesluit. In 1970 het sy in [[Londen]] vir die verbande ANC se Departement van Inligting en Publisiteit (DIP) begin werk en is tot adjunk-sekretaris bevorder. === Terugkeer === In 1990 keer sy na Suid-Afrika terug, nadat die ANC ontban is.<ref>{{cite web |url=http://www.info.gov.za/speeches/1999/990504833a1009.htm |date=30 April 1999 |publisher=Kantoor van die President |first=Thabo |last=Mbeki |title=Statement by acting president Thabo Mbeki on the appointment of Gill Marcus to the Reserve Bank |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229041549/http://www.info.gov.za/speeches/1999/990504833a1009.htm |archive-date=29 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy word in 1994 verkies tot Lid van die Parlement en word as die Adjunkminister van Finansies onder [[Trevor Manuel]] in [[Nelson Mandela]] se die Regering van Nasionale Eenheid aangestel.<ref>{{cite web |url=http://www.info.gov.za/speeches/1996/m290r321.htm |title=Statement of President Nelson Mandela at the National Assembly |date=28 Maart 1996 |publisher=Suid-Afrikaanse regering |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229041541/http://www.info.gov.za/speeches/1996/m290r321.htm |archive-date=29 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1999 is sy as adjunk-goewerneur van die Reserwebank aangestel onder [[Tito Mboweni]]. Sy het die pos vir vyf jaar beklee waarna haar kontrak nie hernu is nie omdat sy nie met Mboweni oor die weg kon kom nie.<ref name="meet"/><ref>{{cite news|url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=1036759|title=Marcus returns to replace Mboweni|date=2009-07-20|publisher=The Times}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daarna is sy as [[buitengewone professor]] aan die Gordon Institute of Business Science (Gibs) aangestel. Sy het die sakewêreld betree en as voorsitter van die myngroep [[Western Areas]] en later as nie-uitvoerende direkteur van [[Gold Fields]] gewerk. In 2007 volg sy [[Danie Cronjé]] op as hoof van die ABSA-groep en ABSA-bank<ref name="meet"/> In Julie 2009 kondig pres. [[Jacob Zuma]] aan dat sy Mboweni as goewerneur van die Reserwebank sal opvolg. Die aanstelling is deur ekonome en vakbonde verwelkom.<ref>{{cite news|url=http://in.news.yahoo.com/20/20090719/372/tbs-gill-marcus-new-governor-of-s-africa.html|title=Gill Marcus new Governor of S Africa's Reserve Bank|publisher=Yahoo|date=2009-07-19}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{beginboks}} {{opvolgboks| voor=[[Tito Mboweni]]| titel= Goewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]]| jare= November [[2009]] – November 2014 | na=[[Lesetja Kganyago]] }} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marcus, Gill}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ekonome]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] ik9l9mr0v643wjh8bhuwcybmg9pjj8p 6 67607 2923495 1321715 2026-08-10T11:02:25Z JMK 649 +kat 2923495 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[John Daniel Kestell]] se begrafnis uit die toringlose Tweetoringkerk van die [[NG gemeente Bloemfontein]]. Die een toring het in 1935 ingestort, die ander is toe veiligheidshalwe gesloop en die herboude torings eers in Mei 1943 in gebruik geneem. |bron=''John Daniël Kestell'' |datum=Februarie 1941 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tweetoringkerk]] 1suq9mv1fk8qg7d0wpzyojealqamjhl 0 68441 2923428 2920894 2026-08-10T05:53:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923428 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Teotihuacán | beeld = View from Pyramide de la luna.jpg | onderskrif = Die Laan van die Dooies en die [[Piramide van die Son]], soos gesien van die [[Piramide van die Maan]] af. | koördinate = 19°41′33″N 98°50′38″W | plaaslik = | land = [[Mexiko]] | soort = Antieke stad | streek1 = Teotihuacán-munisipaliteit | bouer = | stigter = | gestig = | periodes = Laat voorklassiek tot laat klassiek | kulture = | uitgrawings = | bewoners = | deelvan = | oppervlakte = 3 381,71 ha | tipe = | kriteria = Kultureel: i, ii, iii, iv, vi | verwysings = [https://whc.unesco.org/en/list/414 414] | inskripsie = 1987 (11de sitting) | toestand = | streek = [[Meso-Amerika]] | beskrywing =Voor-Spaanse stad Teotihuacán | unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">† [http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=&region=&order=region Streek soos deur Unesco geklassifiseer.]<br /><span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span> }} '''Teotihuacán''' ([[Nahuatl]]: ''Tēotīhuacān'', {{Audio|Teotiwakan.ogg|luister}}; [[Spaans]]: ''Teotihuacán'', [teotiwa'kan], {{Audio|TeotihuacanPronunciation.ogg|luister}}) is 'n antieke [[Meso-Amerika]]anse stad in 'n subvallei<ref>{{cite news |title= Teotihuacan Valley |trans-title=Teotihuacan Valley |url= https://mexicanroutes.com/teotihuacan-valley/ |publisher= Mexican Routes |date=2024-12-30 |accessdate=30 December 2024 |language=English }}</ref> van die Vallei van Mexiko. Die vallei is geleë 40&nbsp;km noordoos van die huidige [[Mexikostad]]<ref>{{Cite web|title=Pre-Hispanic City of Teotihuacan {{!}} Whizzed Net|url=https://www.whizzed.net/mexico/pre-hispanic-city-of-teotihuacan/|access-date=2023-11-04|website=www.whizzed.net|date=28 October 2023|archive-date= 3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103194449/https://www.whizzed.net/mexico/pre-hispanic-city-of-teotihuacan/|url-status=dead}}</ref> in die [[Mexiko|Mexikaanse]] [[Deelstate van Mexiko|deelstaat]] México. [[Lêer:Location Teotihuacan.png|duimnael|links|240px|Ligging van Teotihuacán in Mexiko.]] [[Lêer:Teotihuacán - Modell Stadt 2.jpg|duimnael|links|240px|'n Model van Teotihuacán.]] Teotihuacán is vandag bekend as die terrein van baie van die belangrikste Meso-Amerikaanse [[piramide]]s wat in die [[Amerikas]] van voor [[Christophorus Columbus|Columbus]] gebou is, naamlik die [[Piramide van die Son]] en die [[Piramide van die Maan]]. Hoewel Teotihuacán naby Mexikostad lê, was dit nie 'n [[Asteke|Asteekse]] stad nie. Dit bestaan van baie eeue voor die [[Asteekse Ryk]]. Op sy hoogtepunt, miskien in die eerste helfte van die 1ste millennium (1-500 n.C.), was Teotihuacán die grootste stad in die Amerikas, met 'n bevolking van minstens 25&nbsp;000.<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Pre-Hispanic City of Teotihuacan |url=https://whc.unesco.org/en/list/414/ |access-date=2024-09-14 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Dit word op 125&nbsp;000 of meer geraam,<ref name="Teotihuacan">{{cite web|title=Teotihuacan|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/teot/hd_teot.htm|work=Heilbrunn Timeline of Art History|date=March 2024 |publisher=Department of Arts of Africa, Oceania, and the Americas, The Metropolitan Museum of Art}}</ref><ref>Millon, p. 18.</ref> wat dit sowat die sesde grootste stad ter wêreld in sy tydperk maak.<ref>Millon, p. 17, wat sê dit was die sesde grootste stad in 600&nbsp;v.C.</ref> Die stad se oppervlakte was 21&nbsp;km² en het 80 tot 90&nbsp;persent van die vallei se bevolking gehuisves. Benewens die piramides is Teotihuacán ook [[antropologie]]s belangrik vir sy komplekse woongeboue vir veelvoudige gesinne; sy Laan van die Dooies; en sy helderkleurige, goed bewaarde muuskilderings. Die stad het ook verfynde gereedskap van [[lawaglas]] uitgevoer wat deur die hele Meso-Amerika ontdek is. Teotihuacán is omstreeks 100&nbsp;v.C. gebou, met groot monumente wat deurlopend opgerig is tot omstreeks 250&nbsp;n.C.<ref name="Teotihuacan"/> Die stad het dalk bestaan tot tussen die 7de en 8ste eeu, maar sy grootste monumente is omstreeks 550 stelselmatig geplunder en afgebrand. Teotihuacán het omstreeks die eerste eeu&nbsp;n.C. ’n godsdienssentrum op die Mexikaanse Plato geword: die grootste en digs bevolkte sentrum in die Amerikas voor Columbus. Dit het meerverdiepingwoonstelle gehad om die groot bevolking te huisves.<ref name="Teotihuacan" /> Hoewel daar gedebatteer word oor of Teotihuacán die middelpunt van ’n staatsryk was, is sy invloed deur Meso-Amerika goed gedokumenteer. Bewyse van ’n Teotihuacán-teenwoordigheid is by talle terreine in [[Veracruz]] en die [[Maja|Maja-streek]] gevind. Die latere [[Asteke]] het hierdie indrukwekkende ruïnes gesien, aanspraak op ’n gemeenskaplike herkoms met die Teotihuacane gemaak en elemente van hulle kultuur aangepas en oorgeneem. Die etnisiteit van die inwoners van Teotihuacán is onseker. Moontlike kandidate is die etniese groepe Nahua, Otomi en Totonac. Ander navorsers het voorgestel Teotihuacán was multi-etnies vanweë die ontdekking van kulturele elemente wat met ander volke verbind word. Dit is duidelik dat baie verskillende kultuurgroepe in Teotihuacán gewoon het tydens die hoogtepunt van sy mag, met migrante wat van oral gekom het.<ref name=":02">{{Citation |last1=SPENCE |first1=MICHAEL W. |title=Past Lives in Different Places |date=2006-12-31 |url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctvdjrqh6.9 |work=Settlement, Subsistence, and Social Complexity |pages=155–197 |publisher=Cotsen Institute of Archaeology Press |access-date=2022-02-22 |last2=WHITE |first2=CHRISTINE D. |last3=RATTRAY |first3=EVELYN C. |last4=LONGSTAFFE |first4=FRED J.|doi=10.2307/j.ctvdjrqh6.9 |url-access=subscription }}</ref><ref name=":13">{{Cite journal |last1=Price |first1=T.Douglas |last2=Manzanilla |first2=Linda |last3=Middleton |first3=William D. |date=October 2000 |title=Immigration and the Ancient City of Teotihuacan in Mexico: a Study Using Strontium Isotope Ratios in Human Bone and Teeth |url=http://dx.doi.org/10.1006/jasc.1999.0504 |journal=Journal of Archaeological Science |volume=27 |issue=10 |pages=903–913 |doi=10.1006/jasc.1999.0504 |bibcode=2000JArSc..27..903P |issn=0305-4403|url-access=subscription }}</ref> Ná die ineenstorting van Teotihuacán is Sentraal-Mexiko deur meer streekmoondhede oorheers. Die stad en argeologiese terrein is geleë in wat nou die San Juan Teotihuacán-munisipaliteit in die staat Mexiko is, ongeveer 40&nbsp;km noordoos van Mexikostad. Die terrein beslaan ’n totale oppervlakte van 83&nbsp;km² en is in 1987 as ’n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]] aangewys.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/414|title=Pre-Hispanic City of Teotihuacan|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2018-02-08}}</ref> Dit was in 2024 die tweede mees besoekte argeologiese terrein in Mexiko, met 1&nbsp;313&nbsp;321 besoekers.<ref name=visitors>{{cite web |url=https://www.posta.com.mx/mexico/cuales-son-las-zonas-arqueologicas-mas-visitadas-en-mexico/vl1720976 |title=¿Cuáles son las zonas arqueológicas más visitadas en México? |date=January 2021 |language=es |publisher=POSTA |access-date=17 April 2025}}</ref> ==Etimologie== Die naam "Teōtīhuacān" is eeue ná die val van die stad omstreeks 550&nbsp;n.C. deur die [[Nahuatl]]sprekende [[Asteke]] aan die stad gegee. Die term is verklaar as “geboorteplek van die gode” of “plek waar die gode gebore is”,<ref>Archaeology of Native North America by Dean R. Snow.</ref> wat die Asteke se skeppingsmites weerspieël wat sou plaasgevind het in Teotihuacán. Die Nahuatlkenner Thelma D. Sullivan vertolk die naam as “plek van dié wat die pad van die gode het.”<ref>Millon (1993), p. 34.</ref> Dit is omdat die Asteke geglo het die gode het die heelal op daardie plek geskep. Die oorspronklike naam van die stad is onbekend, maar dit verskyn in geskrifte uit die Majastreek as ''puh'', of “Plek van Riete.”<ref>Mathews and Schele (1997, p. 39)</ref> Dit dui daarop dat Teotihuacán in die Majabeskawing van die klassieke tydperk beskou is as ’n plek van riete, soortgelyk aan ander postklassieke Sentraal-Mexikaanse nedersettings. Sedert 23 Januarie 2018 is die naam "Teotihuacán" onder heroorweging deur kundiges, wat nou meen die terrein se naam is moontlik in die 16de eeu deur Spaanse koloniseerders verander. Die argeoloog Verónica Ortega van die Nasionale Instituut vir Antropologie en Geskiedenis verklaar die stad is oorspronklik waarskynlik "Teohuacan" genoem, wat “Stad van die Son” beteken eerder as “Stad van die Gode”, soos die huidige naam aandui.<ref>{{cite news|date=January 23, 2018|title=Mexico's Teotihuacan ruins may have been ''Teohuacan''|work=National Post|url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/mexicos-teotihuacan-ruins-may-have-been-teohuacan|access-date=24 January 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Geskiedenis== [[Beeld:Teotihuacan_Sun_Front.jpg|240px|thumb|Die voorkant van die [[Piramide van die Son]].]] [[Beeld:Pyramid of the sun teotihuacan with crowd.jpg|240px|thumb|Die linkerkant van die Piramide van die Son.]] Die eerste menslike nedersetting in die Teotihuacán-gebied dateer uit 600&nbsp;v.C., en tot 200&nbsp;v.C. het die terrein uit verspreide klein dorpe bestaan. Die geskatte totale bevolking van die vallei in dié tyd was ongeveer 6&nbsp;000.<ref>{{Cite journal|last=Parsons|first=Jeffrey R.|date=1974|title=The Development of a Prehistoric Complex Society: A Regional Perspective from the Valley of Mexico|journal=Journal of Field Archaeology|volume=1|issue=1/2|pages=81–108|doi=10.2307/529707|issn=0093-4690|jstor=529707}}</ref> Van 100&nbsp;v.C. tot 750&nbsp;n.C. het Teotihuacán ontwikkel tot ’n enorme stedelike en administratiewe sentrum met kulturele invloede regdeur die breër Meso-Amerikaanse streek. Die geskiedenis van Teotihuacan word onderskei deur vier opeenvolgende tydperke: *'''Tydperk I''' het tussen 200 en 1&nbsp;v.C. geduur en merk die ontwikkeling van ’n duidelik stedelike gebied. In dié tydperk het Teotihuacán begin groei tot ’n stad toe plaaslike boere om sy oorvloedige fonteine begin saamtrek het.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Nichols|first=Deborah L.|date=2016|title=Teotihuacan|journal=Journal of Archaeological Research|volume=24|issue=1|pages=1–74|issn=1059-0161|jstor=43956797|doi=10.1007/s10814-015-9085-0|s2cid=254607946 }}</ref> *'''Tydperk II''' het tussen 1&nbsp;n.C. en 350&nbsp;n.C. geduur. In dié tyd het Teotihuacán ’n ontploffende groei getoon en gevorder tot die grootste metropool in Meso-Amerika. Faktore wat die groei beïnvloed het, sluit in die vernietiging van ander nedersettings as gevolg van vulkaniese uitbarstings en die ekonomiese aantrekking van die uitbreidende stad.<ref name=":1" /> Dié instroming van nuwe inwoners het gelei tot ’n herorganisasie van stedelike behuising in die unieke woonstelkomplekse wat kenmerkend is van Teotihuacán.<ref name=":1" /> Dié tyd is veral bekend vir sy monumentale argitektuur en beeldhouwerk, veral die bou van sommige van die bekendste terreine van Teotihuacán, naamlik die Piramides van die Son en die Maan.<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/teot2/hd_teot2.htm | title=''Teotihuacan'': Pyramids of the Sun and the Moon |website=www.metmuseum.org| date=October 2001 |access-date=2020-03-11}}</ref> Verder het die verskuiwing van politieke mag van die [[Tempel van die Geveerde Slang]] en die omliggende paleisstruktuur êrens tussen 250 en 350&nbsp;n.C. na die Kompleks van die Laan van die Dooies plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Cowgill|first=George L.|date=1997|title=State and Society at Teotihuacan, Mexico|journal=Annual Review of Anthropology|volume=26|pages=129–161|issn=0084-6570|jstor=2952518|doi=10.1146/annurev.anthro.26.1.129}}</ref> Sommige kenners glo dit het ’n verskuiwing van ’n gesentraliseerde, monargiese politieke stelsel na ’n meer gedesentraliseerde en burokratiese organisasie verteenwoordig.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Omstreeks 300&nbsp;n.C. is die Tempel van die Geveerde Slang ontwy, en bouwerk in die stad het in ’n meer egalitêre rigting voortgegaan, met die fokus op die oprigting van gerieflike klipwonings vir die bevolking.<ref name="auto">Graeber, David and Wengrow, David "The Dawn of Everything, A New History of Humanity" (New York: Farrar, Straus and Giroux, 2021), pp. 342–343</ref> *'''Tydperk III''' het van 350 tot 650&nbsp;n.C. geduur en staan bekend as die klassieke tydperk van Teotihuacán, toe die stad die hoogtepunt van sy invloed in Meso-Amerika bereik het. Sy bevolking word op minstens 125&nbsp;000 geraam, en die stad was een van die grootstes in die antieke wêreld, met 2&nbsp;000 geboue binne ’n gebied van 18&nbsp;km².<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Sanders|first1=William T.|last2=Webster|first2=David|date=1988|title=The Mesoamerican Urban Tradition|journal=American Anthropologist|volume=90|issue=3|pages=521–546|issn=0002-7294|jstor=678222|doi=10.1525/aa.1988.90.3.02a00010}}</ref> Dit was ook in dié bloeitydperk dat Teotihuacán ongeveer die helfte van al die mense in die Vallei van Mexiko gehuisves het en so ’n soort hoofstad van Meso-Amerika geword het.<ref name=":3" /> In dié tyd het ’n grootskaalse herbouing van strukture plaasgevind, en die Tempel van die Geveerde Slang, wat uit die vorige tydperk dateer, is met ’n plein met ryk beeldhouversiering bedek.<ref name="auto"/> Tipiese kunsvoorwerpe uit dié tydperk is begrafnismaskers, meestal vervaardig uit groen klip en bedek met mosaïeke van turkoois, skulpe of lawaglas. Hierdie maskers was besonder eenvormig van aard. *'''Tydperk IV''' beskryf die tydperk tussen 650 en 750&nbsp;n.C. Dit dui die einde aan van Teotihuacán as ’n groot magsentrum in Meso-Amerika. Die stad se elite-woonkomplekse, wat rondom die Laan van die Dooies gegroepeer was, toon talle brandmerke, en argeoloë veronderstel die stad het interne onrus beleef wat sy verval versnel het.<ref>{{Cite journal|last1=Luján|first1=Leonardo López|last2=Nadal|first2=Laura Filloy|last3=Fash|first3=Barbara W.|last4=Fash|first4=William L.|last5=Hernández|first5=Pilar|date=2006|title=The Destruction of Images in Teotihuacan: Anthropomorphic Sculpture, Elite Cults, and the End of a Civilization|journal=RES: Anthropology and Aesthetics|volume=49–50|issue=49/50|pages=12–39|issn=0277-1322|jstor=20167692|doi=10.1086/RESvn1ms20167692|s2cid=193625763}}</ref> Faktore wat ook tot die verval van die stad bygedra het, sluit in die ontwrigting van heffings, toenemende sosiale stratifikasie en magskampe tussen die heersende en tussengangerselite.<ref name=":1" /> Ná hierdie verval het Teotihuacan steeds bewoon gebly, hoewel dit nooit weer sy vorige bevolkingsvlakke bereik het nie. ===Oorsprong en stigting=== Die vroeë geskiedenis van Teotihuacán is redelik geheimenisvol, en die oorsprong van sy stigters is onseker. Omstreeks 300&nbsp;v.C. het mense uit die sentrale en suidoostelike dele van Meso-Amerika begin om in groter nedersettings saam te kom.<ref name=":0">{{Cite book|title = Worlds Together Worlds Apart Volume 1 Concise Edition|last1 = Pollard|first1 = Elizabeth|publisher = W.W. Norton & Company|year = 2015|isbn = 978-0-393-91847-2|location = New York|pages = 292|last2 = Rosenberg|first2 = Clifford|last3 = Tignor|first3 = Robert}}</ref> Teotihuacán was die grootste stedelike sentrum van Meso-Amerika voor die Asteke, sowat 1&nbsp;000 jaar voor hulle tydperk.<ref name=":0" /> Die stad was reeds in puin teen die tyd van die Asteke. Baie jare lank het argeoloë geglo dit is deur die [[Tolteke]] gebou. Dié geloof was gebaseer op tekste uit die koloniale tydperk wat die terrein aan die Tolteke toegeskryf het. Die Nahuatlwoord ''Toltec'' beteken egter oor die algemeen “ambagsman van die hoogste vlak” en verwys nie noodwendig na die Tolteekse beskawing wat in Tula, Hidalgo, gesentreer was nie. Aangesien die Tolteekse beskawing eeue ná Teotihuacán gebloei het, kon hulle nie die stigters van die stad gewees het nie. In die Laat Vormingstydperk het verskeie stedelike sentrums in Sentraal-Mexiko ontstaan. Die prominentste hiervan was blykbaar Cuicuilco, aan die suidelike oewer van die Texcocomeer. Navorsers het bespiegel dat die uitbarsting van die Xitle-vulkaan moontlik ’n massaemigrasie uit die sentrale vallei na Teotihuacán kon veroorsaak het. Hierdie setlaars kon die stigting of versnelde groei van die stad veroorsaak het.<ref>Secrets of the Dead, episode ''Teotihuacan's Lost Kings'', PBS, 30 October 2018</ref> Ander geleerdes het voorgestel die Totonacvolk was die stigters van Teotihuacán. Hulle het aangevoer dat Teotihuacán ’n multi-etniese staat was, aangesien daar uiteenlopende kulturele elemente gevind is wat verbind word met die Maja- en ander beskawings.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/ancient-americas/teotihuacan|title = Teotihuacan| date=23 June 2023 }}</ref> Die bouers van Teotihuacán het voordeel getrek uit die geografie van die Bekken van Mexiko. Uit die moerasagtige grond het hulle verhoogde landerye, genaamd ''chinampas'', gebou wat hoë landbouproduktiwiteit moontlik gemaak het ten spyte van ou landboutegnieke.<ref name=":0" /> Dit het die vorming van kanale, en gevolglik kanoverkeer, moontlik gemaak om voedsel vanaf plase rondom die stad te vervoer. Die vroegste geboue in Teotihuacán dateer uit ongeveer 200&nbsp;v.C. en die grootste piramide, die [[Piramide van die Son]], is teen 100&nbsp;n.C. voltooi.<ref>Millon (1993), p. 24.</ref> ===Verowering van Tikal=== Geen bewyse van 'n koning of ander outoritêre leier is in Teotihuacán gevind nie, anders as in ander stede. Baie kenners glo die stad is lank deur 'n soort gesamentlike raad regeer.<ref>Graeber, David and Wengrow, David "The Dawn of Everything, A New History of Humanity" (New York: Farrar, Straus and Giroux, 2021), pp. 330–332</ref> In Januarie 378 het die krygsheer Sihyaj K'ahk' (letterlik "uit vuur gebore" in die taal van die Maja, hoewel sy oorspronklike naam onbekend is) [[Tikal]], amper 1 000 km van Teotihuacán af, verower en die Majakoning vervang, soos aangeteken op monumente in die Majastreek. In dié tyd is die heerser "die Spiesgooiende Uil" ook met die Teotihuacán-kultuur verbind.<ref>{{Cite web|url=https://mayadecipherment.com/2014/05/12/naachtuns-stela-24-and-the-entrada-of-378/|title=Naachtun's Stela 24 and the Entrada of 378|first=David|last=Stuart|date=May 12, 2014|website=Maya Decipherment}}</ref> ===Verowering van Copán and Quiriguá=== In 426 is die [[Copán]]-heersersdinastie geskep met K'inich Yax K'uk' Mo' as die eerste koning. Die dinastie het 16 heersers gehad.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JhivGOEv9D8C&q=In+426%2C+K%27inich+Yax+K%27uk%27+Mo%27+takes+over+as+king+of+Cop%C3%A1n+in+present-day+Honduras&pg=PT396|title=Honduras and the Bay Islands|last=Fiallos|first=Maria|date=2006|publisher=Hunter Publishing, Inc|isbn=9781588436023|language=en}}</ref> Copán is geleë in die hedendaagse Honduras.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WAxZCwAAQBAJ&q=In+426%2C+K%27inich+Yax+K%27uk%27+Mo%27+takes+over+as+king+of+Cop%C3%A1n+in+present-day+Honduras&pg=PA69|title=The Legacy of Mesoamerica: History and Culture of a Native American Civilization|last1=Carmack|first1=Robert M.|last2=Gasco|first2=Janine L.|last3=Gossen|first3=Gary H.|date=2016-01-08|publisher=Routledge|isbn=9781317346791|language=en}}</ref> Kort daarna het Yax K'uk' Mo' vir Tok Casper aangestel as koning van [[Quiriguá]], sowat 50&nbsp;km noord van Copán. ===Hoogtepunt=== Die stad het sy hoogtepunt in 450&nbsp;n.C. bereik toe dit die sentrum was van ’n magtige kultuur waarvan die invloed oor groot dele van die Meso-Amerikaanse streek gestrek het. Op hierdie tydstip het die stad meer as 30&nbsp;km{{sup|2}} beslaan en moontlik ’n bevolking van 150&nbsp;000 gehad, met een raming selfs tot 250&nbsp;000. Verskeie distrikte in die stad het mense uit die hele Teotihuacán-streek van invloed gehuisves, wat so ver suid as [[Guatemala]] gestrek het. Opvallend afwesig in die stad is versterkings en militêre strukture. [[Beeld:Piramide de la Luna 072006.jpg|thumb|links|260px|Uitsig vanaf die Piramide van die Son na die Piramide van die Maan.]] Die aard van die politieke en kulturele interaksies tussen Teotihuacán en die sentrums van die Majastreek (sowel as elders in Meso-Amerika) is ’n langdurige onderwerp van debat. Beduidende uitruiling en interaksie het oor die eeue heen plaasgevind, van die Preklassieke tot die Middelklassieke tydperk. “Teotihuacán-geïnspireerde ideologieë” en motiewe het by Majasentrums voortgeduur tot in die Laat Klassieke tyd, lank nadat Teotihuacán self verval het.<ref>Braswell (2003, bl. 7)</ref> Geleerdes verskil egter oor die omvang en graad van Teotihuacán se invloed. Sommige glo dit het direkte en militaristiese oorheersing uitgeoefen, terwyl ander die aanvaarding van “vreemde” kenmerke beskou as deel van ’n selektiewe, doelbewuste kulturele tweerigtingvermenging. Nuwe ontdekkings dui daarop dat Teotihuacán se interaksie met ander sentrums nie veel verskil het van dié van latere ryke soos die Tolteke en Asteke nie.<ref>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0610/feature5/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080105021158/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0610/feature5/index.html|url-status=dead|archive-date=5 Januarie 2008|title=Mexico's Pyramid of Death|work=National Geographic]|date=2006|access-date=2008-02-26}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2004/12/041203084345.htm|title=Sacrificial Burial Deepens Mystery At Teotihuacan, But Confirms The City's Militarism|website=ScienceDaily|date=2004|access-date=2008-02-26}}</ref> [[Beeld:MW-Teotihuacan8.jpg|thumb|240px|Platform aan die Laan van die Dooies wat die "talud-tablero"- argitektoniese styl toon]] [[Beeld:Facade of the Temple of the Feathered Serpent (Teotihuacán).jpg|thumb|240px|'n Gerekonstrueerde deel van Teotihuacán-argitektuur wat die tipiese Meso-Amerikaanse gebruik van rooi verf toon, gekomplementeer deur goue en jadeversiering op marmer en graniet.]] Argitektoniese style wat prominent in Teotihuacán was, word wydverspreid op verskeie verafgeleë Meso-Amerikaanse terreine aangetref, wat sommige navorsers as bewyse beskou van Teotihuacán se wye interaksies en politieke of militaristiese oorheersing.<ref>Sien byvoorbeeld Cheek (1977, ''passim.''), wat argumenteer dat baie van Teotihuacán se invloed voortspruit uit direkte militaristiese verowering.</ref> ’n Styl wat veral met Teotihuacán verbind word, staan bekend as "talud-tablero", waarin die buitevlak van ’n struktuur (''talud'') wat na binne hel, gekroon word deur ’n reghoekige paneel (''tablero''). Variante van dié algemene styl word op ’n aantal terreine in die Majastreek aangetref, insluitend [[Tikal]], [[Copán]], Becan en Oxkintok, veral in die sentrale hooglande van die huidige [[Guatemala]].<ref>Sien Laporte (2003, bl. 205); Varela Torrecilla en Braswell (2003, bl. 261).</ref> Die "talud-tablero"-styl dateer van voor sy vroegste verskyning in Teotihuacán tydens die Vroeë Klassieke periode; dit kom blykbaar oorspronklik uit die Tlaxcala-Puebla-streek.<ref>Braswell (2003, bl. 11)</ref> Ontledings het die ontwikkeling na plaaslike variante van die styl opgespoor op terreine soos Tikal, waar die gebruik daarvan die 5de-eeuse verskyning van ikonografiese motiewe wat met Teotihuacán gedeel is, voorafgaan. Die styl het oor die algemeen deur Meso-Amerika versprei van die einde van die Preklassieke tydperk, en nie spesifiek deur Teotihuacán-invloed nie. Dit is onduidelik hoe of van waar die styl in die Majastreek versprei het. Gedurende sy hoogtepunt is die hoofstrukture van Teotihuacán, insluitend die piramides, in indrukwekkende skakerings van donkerrooi geverf, met sommige klein kolle wat tot vandag toe oorbly.<ref>Braswell (2003, bl. 11); vir die ontleding by Tikal, sien Laporte (2003, bl. 200–205)</ref> Die stad was ’n nywerheidsentrum en die tuiste van talle pottebakkers, juweliers en ambagslui. Teotihuacán is bekend vir die vervaardiging van ’n groot aantal lawaglasartefakte. Geen antieke Teotihuacán-tekste wat nie-ideografies is, bestaan sover bekend of het bestaan nie. Opskrifte uit Majastede toon Teotihuacán-edeles het na verafgeleë plekke soos [[Honduras]] gereis, en het moontlik plaaslike heersers verower. Maja-inskripsies noem ’n individu wat deur geleerdes "die Spiesgooiende Uil" genoem word, blykbaar ’n heerser van Teotihuacán wat langer as 60 jaar regeer het en sy familielede as heersers van Tikal en Uaxactun in Guatemala aangestel het. Geleerdes het interpretasies van Teotihuacán se kultuur gebaseer op sy argeologie, muurskilderings wat die terrein versier en hiërogliefinskripsies deur die Maja wat hulle ontmoetings met Teotihuacán-veroweraars beskryf. Die skepping van muurskilderings – moontlik tienduisende daarvan – het sy hoogtepunt bereik tussen 450 en 650&nbsp;n.C. Die vaardigheid van die skilders was ongeëwenaard in Meso-Amerika en is vergelyk met dié van skilders in die [[Florence]] van die [[Renaissance]].<ref>Davies, bl. 78.</ref> ===Verval=== [[Beeld:Cabeza_de_felino,_Teotihuacán,_México,_2013-10-13,_DD_03.JPG|thumb|links|220px|'n [[Kat]] se kop, Teotihuacán, Mexiko.]] [[Beeld:Teotihuacán mask.jpg|thumb|240px|'n Masker in 'n Teotihuacán-styl, Klassieke Tydperk. Walterskunsmuseum, [[Maryland]].]] Geleerdes het oorspronklik gedink indringers het die stad in die 7de of 8ste eeu aangeval, dit geplunder en aan die brand gesteek. Meer onlangse bewyse dui egter daarop dat die brand beperk was tot die strukture en wonings wat hoofsaaklik met die regerende klas verbind is.<ref name = "Manz1">{{cite journal | doi = 10.1073/pnas.1419881112 | pmid=25775567 | pmc=4522775 | volume=112 | title=Cooperation and tensions in multiethnic corporate societies using Teotihuacan, Central Mexico, as a case study | year=2015 | journal=Proc Natl Acad Sci U S A | pages=9210–5 | last1 = Manzanilla | first1 = LR| issue=30 | bibcode=2015PNAS..112.9210M | doi-access=free }}</ref> Sommige meen dit dui daarop dat die brand die gevolg van ’n interne opstand was, en dat die invalsteorie gebrekkig is omdat vroeë argeologiese ondersoeke uitsluitlik op die paleise en tempels gefokus het – plekke wat deur die hoër klasse gebruik is. Die vernietiging was gekonsentreer op groot burgerlike strukture aan die Laan van die Dooies. Die beeldhouwerke binne paleisagtige strukture, soos Xalla, is verpletter.<ref>Manzanilla L. (2003) The abandonment of Teotihuacan. The Archaeology of Settlement Abandonment in Middle America, Foundations of Archaeological Inquiry, reds. Inomata T, Webb RW (Univ of Utah Press, Salt Lake City), pp 91–101/</ref> Geen spore van ’n buitelandse inval is op die terrein sigbaar nie.<ref name = "Manz1" /> Bewyse van ’n bevolkingsafname wat omstreeks die 6de eeu begin het, ondersteun gedeeltelik die hipotese van interne onrus. Die agteruitgang van Teotihuacán is in verband gebring met langdurige [[droogte]]s wat verband hou met die uiterse [[Weer (meteorologie)|weerstoestande]] van 535-'36. Dit is moontlik veroorsaak deur die uitbarsting van die Ilopango-[[vulkaan]] in [[El Salvador]]. Dié teorie van ekologiese agteruitgang word ondersteun deur argeologiese oorblyfsels wat ’n toename toon in die persentasie jong skedels met tekens van [[wanvoeding]] gedurende die 6de eeu – verdere steun vir die hipotese dat hongersnood een van die waarskynlikste redes vir Teotihuacán se verval was. Die verstedelikte Teotihuacane was waarskynlik afhanklik van landbougewasse soos [[mielie]]s, [[boontjie]]s, [[tamatie]]s en [[pampoen]]e. As klimaatsverandering die oesopbrengs beïnvloed het, sou die oeste onvoldoende gewees het om Teotihuacán se groot bevolking te voed.<ref>{{Cite web|url=http://www.historiacultural.com/2010/10/cultura-teotihuacana.html|title=Cultura Teotihuacana|website=www.historiacultural.com|access-date=2017-09-16}}</ref> Die twee hoofhipoteses sluit mekaar egter nie uit nie. ’n Droogte wat tot hongersnood gelei het, kon tot invalle deur kleiner omliggende beskawings sowel as interne onrus gelei het.<ref>Kaufman (2001, bl. 4)</ref> Namate Teotihuacán in plaaslike belangrikheid afgeneem het, het ander nabygeleë sentrums soos Cholula, [[Xochicalco]] en Cacaxtla meegeding om die magsvakuum te vul. Hulle kon selfs saam die geleentheid aangegryp het om Teotihuacán se invloed en mag verder te verswak. Die kuns en argitektuur by dié terreine boots Teotihuacán-vorme na, maar toon ook ’n eklektiese mengsel van motiewe en ikonografie uit ander dele van Meso-Amerika, veral uit die Majastreek. Die skielike vernietiging van Teotihuacán was algemeen onder Meso-Amerikaanse stadstate van die Klassieke en Epiklassieke periodes. Baie Majastate het in daaropvolgende eeue soortgelyke lotgevalle ondergaan. In die nabygeleë Morelosvallei is Xochicalco in 900 geplunder en aan die brand gesteek, en Tula het omstreeks 1150 ’n soortgelyke lot getref.<ref>{{Cite book|last=Snow|first=Dean R.|title=Archaeology of Native North America|date=2010|publisher=Prentice Hall|page=156}}</ref> ==Kultuur== [[Beeld:Incensario Lid,Teotihuacan style, 400-700 C.E.,75.148.jpg|thumb|Bouwerk in die Teotihuacán-styl, 400-700 n.C. (Brooklynmuseum).]] Argeologiese bewyse dui daarop dat Teotihuacán ’n multi-etniese stad was, en hoewel die oorheersende taal of tale wat daar gebruik is verlore gegaan het, blyk vroeë vorme van Totonak en [[Nahuatl]] hoogs waarskynlik te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Grove|first=David|date=March 1994|title=Art, Ideology, and the City of Teotihuacan: A Symposium at Dumbarton Oaks, 8th and 9th October 1988 . Janet Catherine Berlo.|journal=American Anthropologist|volume=96|issue=1|pages=215–216|doi=10.1525/aa.1994.96.1.02a00570|issn=0002-7294}}</ref> Dié duidelik streeksuiteenlopende bevolking van Teotihuacán kan teruggevoer word na ’n natuurramp wat voor die bevolkingsontploffing plaasgevind het. Omstreeks 100&nbsp;v.C. het die berg Xitle, ’n aktiewe vulkaan, uitgebars en Cuicuilco sowel as die landbougrond wat dit ondersteun het, swaar getref. Daar word geglo die daaropvolgende eksponensiële groei van Teotihuacán se bevolking was te danke aan die migrasie van die mense wat deur dié of 'n vroeëre uitbarsting (van Popocatépetl in die middel van die eerste eeu) ontheem is.<ref name=":6" /><ref name=":8">{{Cite journal|last=Nichols|first=Deborah L.|date=March 2016|title=Teotihuacan|journal=Journal of Archaeological Research|language=en|volume=24|issue=1|pages=1–74|doi=10.1007/s10814-015-9085-0|s2cid=254607946 |issn=1059-0161}}</ref> Omtreeks 1-150&nbsp;n.C. het Teotihuacán ’n bevolkingsgroei ervaar van tot tussen 60&nbsp;000 en 80&nbsp;000 mense, waarvan die meeste glo uit die Mexikaanse bekken afkomstig was.<ref name=":7">{{Cite journal|last=Cowgill|first=George L.|title=State and Society at Teotihuacan, Mexico|date=1997-10-21|journal=Annual Review of Anthropology|volume=26|issue=1|pages=129–161|doi=10.1146/annurev.anthro.26.1.129|issn=0084-6570}}</ref> Teotihuacán se woonkomplekse toon bewyse van verdeling in drie klasse: die hoë elite, die middelklas-elite en die werkersklas.<ref name=":4">{{Citation|last=Cowgill|first=George L.|title=Central Mexico Classic |date=2001|encyclopedia=Encyclopedia of Prehistory|pages=12–21|publisher=Springer US|doi=10.1007/978-1-4615-0525-9_2|isbn=978-1-4684-7132-8}}</ref> Huise verskil klaarblyklik in hulle kunsvaardigheid en kompleksiteit.<ref name=":4" /> Gebaseer op die gehalte van boumateriaal, grootte van kamers en die verskeidenheid van gevonde voorwerpe, blyk dit dat wonings wat uit die sentrale distrik en langs die Laan van die Dooies uitstraal, deur individue van 'n hoër status bewoon is.<ref name=":4" /> Die komplekse van die hoër elite was dikwels versier met uitgebreide muurskilderings. Tematiese elemente van die muurskilderings was optogte van luuks geklede priesters, jaguars, die stormgod, en ’n anonieme godin wie se hande geskenke van mielies, edelstene en water was.<ref name="Miller1973">{{cite book |last1=Miller |first1=Arthur G. |title=The mural painting of Teotihuacán |date=1973 |publisher=Trustees for Harvard University |location=Washington, D.C. |isbn=9780884020493 |url=https://www.doaks.org/resources/publications/books/the-mural-painting-of-teotihuaca-n |access-date=31 August 2022}}</ref><ref name="Berrin1988">{{cite book |last1=Berrin |first1=Kathleen |title=Feathered serpents and flowering trees : reconstructing the murals of Teotihuacán |date=1988 |publisher=Fine Arts Museums of San Francisco |location=San Francisco |isbn=9780295967035 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-antiquity/article/abs/feathered-serpents-and-flowering-trees-reconstructing-the-murals-of-teotihuacan-kathleen-berrin-editor-the-fine-arts-museums-of-san-francisco-1988-238-pp-appendix-index-3995-cloth/7A76C70D7B5D17D5C465693DF9B6B96B |access-date=31 August 2022 |language=en}}</ref> Afwesig in Teotihuacán se kuns is geskrewe taal, ten spyte daarvan dat die stad noue kontak met die geletterde Maja gehad het.<ref name="Langley1986">{{cite book |last1=Langley |first1=James C. |title=Symbolic notation of Teotihuacan : elements of writing in a Mesoamerican culture of the classic period |date=1986 |publisher=B.A.R Publishing |location=Oxford, England |isbn=9780860544005 |url=https://www.fulcrum.org/concern/monographs/1j92g901w |access-date=31 August 2022}}</ref> Die werkersklasse, self ook gestratifiseer, het bestaan uit boere, gespesialiseerde ambagslui en die perifere landelike bevolking.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Manzanilla|first=Linda R.|date=2015-03-16|title=Cooperation and tensions in multiethnic corporate societies using Teotihuacan, Central Mexico, as a case study|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=112|issue=30|pages=9210–9215|doi=10.1073/pnas.1419881112|pmid=25775567|pmc=4522775|bibcode=2015PNAS..112.9210M|issn=0027-8424|doi-access=free}}</ref> Die verskillende soorte ambagslui het in woonstelkomplekse gewoon wat oor die stad versprei was, bekend as buurt- of gemeenskapsentrums, en bewyse toon dat hierdie sentrums die ekonomiese en kulturele enjins van Teotihuacán was.<ref name=":5" /> Die sentrums, wat deur die elite gestig is om die luukse goedere wat die ambagslui vervaardig het te vertoon, het die uiteenlopendheid van produkte weerspieël wat verder versterk is deur die hoë konsentrasie immigrante uit verskillende streke van Meso-Amerika.<ref name=":5" /> Saam met argeologiese bewyse wat toon dat tekstiele een van die primêre handelsitems was, het ambagslui hulle vaardigheid getoon in skilder, bouwerk, musiekuitvoerings en militêre opleiding.<ref name=":5" /> Die buurtsentrums het dikwels gelyk soos afsonderlike woonkomplekse, omring deur fisiese grense wat hulle van ander geskei het. Op hierdie manier het Teotihuacán ’n interne ekonomiese mededinging ontwikkel wat produktiwiteit aangevuur en ’n unieke sosiale struktuur geskep het wat van die groter stedelike orde verskil het.<ref name=":5" /> Die herhalende handelinge van die ambagslui het hulle fisiese merk gelaat.<ref name=":5" /> Op grond van slytasie aan tande kon argeoloë bepaal dat sommige individue met vesels tussen hulle voortande gewerk het, wat aandui dat hulle nette gemaak het, soos dié wat in muurskilderings uitgebeeld word.<ref name=":5" /> Vroulike skelette toon bewyse dat hulle moontlik vir lang tydperke handwerk gedoen of geskilder het – wat ooreenstem met die hoofbedekkings wat geskep is, asook die pottebakkery wat gebak en geverf is. Slytasie aan sekere gewrigte dui op die dra van swaar voorwerpe oor lang tydperke. Die wonings van die landelike bevolking was in enklawes tussen middelklaswonings of aan die buitewyke van die stad geleë, terwyl kleiner nedersettings gevul met erdewerk uit ander streke daarop dui dat handelaars ook in hulle eie nedersettings gewoon het.<ref name=":4" /> ===Godsdiens=== In ''An Illustrated Dictionary of the Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya'' lys Miller en Taube agt gode:<ref>Miller & Taube, pp. 162–63.</ref> *Die Stormgod<ref>In plaas van "Stormgod" noem Miller en Taube hierdie godheid "Tlaloc", die naam van die veel later Asteekse stormgod. Coe (1994), p. 101, gebruik dieselfde term. Die gebruik van Nahuatl-Asteekse name om na Teotihuacán-godhede te verwys, het egter afgeneem (sien Berlo, p. 147).</ref> *Die [[Groot Godin van Teotihuacán|Groot Godin]] *Die Geveerde Slang.<ref>In plaas van "die Geveerde Slang" noem Miller en Taube hom "Quetzalcoatl", die naam van die veel later Asteekse geveerde slanggod.</ref> ’n Belangrike godheid in Teotihuacán; veral verbind met die Tempel van die Geveerde Slang. *Die Ou God *Die Oorlogslang. Taube het twee verskillende slanggodhede onderskei wie se uitbeeldings op die Geveerde Slang-piramide afwissel: die Geveerde Slang en wat hy die “Oorlogslang” noem. Ander navorsers is meer skepties.<ref>Sugiyama (1992), p. 220.</ref> *Die Netjaguar *Die Pulque-god (pulque is 'n gegiste drank uit Mexiko)<ref name="WAT">{{cite web | url=https://viva-afrikaans.org | title='''Pulque''' | publisher=viva-afrikaans.org | work=WAT| accessdate= 7 November 2025 | author=<!-- Geen --> | format=Internetwoordeboek | url-access=subscription }}</ref> *Die Vet God. Veral bekend uit beeldjies en dus vermoedelik verbind met huishoudelike rituele.<ref name = "Pasztory 1997, p. 84">Pasztory (1997), p. 84.</ref> Esther Pasztory voeg nog een by:<ref>Pasztory (1997), pp. 83–84.</ref> *Die Afgeslagte God. Veral bekend uit beeldjies en dus vermoedelik verbind met huishoudelike rituele.<ref name = "Pasztory 1997, p. 84" /> [[Beeld:Great Goddess of Teotihuacan (T Aleto).jpg|right|thumb|300px|’n Muurskildering wat geïdentifiseer is as die Groot Godin van Teotihuacán.]] Die algemene siening onder geleerdes is dat die primêre godheid van Teotihuacan die Groot Godin was.<ref>Cowgill (1997), p. 149. Pasztory (1992), p. 281.</ref> Die oorheersende burgerlike argitektuur is die piramides. Politiek was gebaseer op die staatsgodsdiens, en godsdiensleiers was ook die politieke leiers.<ref>Sugiyama, p. 111.</ref> Godsdiensleiers sou kunstenaars opdrag gee om religieuse kunswerke vir seremonies en rituele te skep. Die kunswerke waarvoor waarskynlik opdrag gegee is, was muurskilderings of [[wierook]]houers wat gode soos die Groot Godin of die Geveerde Slang uitbeeld. Wierookhouers sou tydens godsdienstige rituele aangesteek word om die gode aan te roep, insluitend rituele wat mense-offerandes behels het.<ref>{{Cite book|title=Teotihuacan : art from the city of the gods|last=Manzanilla|first=Linda|publisher=Thames and Hudson|year=1993|isbn=978-0500277676|editor-last=Berrin|editor-first=Kathleen|location=New York, New York|pages=95|editor-last2=Pasztory|editor-first2=Esther}}</ref> Soos blyk uit menslike en dierlike oorskot wat tydens opgrawings van die piramides in die stad gevind is, het die Teotihuacane mense geoffer. Geleerdes glo mense-offerandes is gebring as deel van ’n inwyding wanneer geboue uitgebrei of opgerig is. Die slagoffers was waarskynlik vyandelike krygers wat in gevegte gevang en na die stad gebring is vir rituele offerandes om te verseker die stad kon voorspoedig wees.<ref>Coe (1994), p. 98.</ref> Sommige mans is onthoof, ander se hart is verwyder, party is doodgeslaan met verskeie houe oor die kop en sommige is lewend begrawe. Diere wat as heilig beskou is en mitiese kragte of militêre simbole voorgestel het, is ook lewend begrawe of gevang en in hokke aangehou – soos poemas, wolwe, arende, valke, uile en selfs giftige slange.<ref>Sugiyama: 109, 111</ref> Talle klipmaskers is by Teotihuacan gevind, en daar is algemeen geglo dat hulle tydens begrafnisrituele gebruik is.<ref name=BMA>{{cite book|author=Birmingham Museum of Art|title=Birmingham Museum of Art : guide to the collection|date=2010|publisher=Birmingham Museum of Art|location= Birmingham, AL |isbn = 978-1-904832-77-5 |page =83|url= http://artsbma.org/}}</ref> Ander navorsers bevraagteken dit egter en merk op dat die maskers “nie lyk of hulle uit begrafnisse kom nie”.<ref>Pasztory (1993), p. 54.</ref> ===Lawaglaswerkwinkels=== [[Beeld:Teotihuacan Obsidian Blade.jpg|thumb|'n Voorbeeld van 'n lawaglaslem uit Teotihuacán, [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-kunsmuseum]], [[New York]].]] Die verwerking van obsidiaan, of lawaglas, was die bes ontwikkelde kunsvorm en die belangrikste bron van rykdom in Teotihuacán. Die werkwinkels het gereedskap of voorwerpe van lawaglas vir verskillende gebruike en soorte (swart en grys kleure) vervaardig wat bedoel was vir vir verhandeling buite die geografiese grense van die stad, met stede soos Tikal in Guatemala en sommige Majastate.<ref>{{Cite web |title='Astounding new finds' suggest ancient empire may be hiding in plain sight |url=https://www.science.org/content/article/astounding-new-finds-suggest-ancient-empire-may-be-hiding-plain-sight |access-date=2023-04-30 |website=www.science.org |language=en}}</ref> Beeldjies, lemme, pylpunte, meshandvatsels, juweliersware, maskers en ornamente was van die noemenswaardigste en algemeenste voorwerpe wat vervaardig is. Obsidiaan het hoofsaaklik uit die myne van Pachuca (Teotihuacán) gekom en die verwerking daarvan was die belangrikste bedryf in die stad, wat die monopolie in die handel van obsidiaan in die breër Middel-Amerikaanse streek verkry het.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/2694078.pdf|jstor = 2694078|title = The Obsidian Industry of Teotihuacan|last1 = Spence|first1 = Michael W.|journal = American Antiquity|year = 1967|volume = 32|issue = 4|pages = 507–514|doi = 10.2307/2694078|s2cid = 54083199}}</ref> Die staat het ook die handel, beweging en vervaardiging van obsidiaangereedskap streng gemonitor, aangesien dit so ’n belangrike bedryf in die stad was dat dit beperk is tot die streekwerkwinkels waar die gereedskap vervaardig is.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/280105.pdf|jstor = 280105|title = Obsidian Production and the State in Teotihuacan|last1 = Spence|first1 = Michael W.|journal = American Antiquity|year = 1981|volume = 46|issue = 4|pages = 769–788|doi = 10.2307/280105|s2cid = 164044287}}</ref> Dié bros, maar sterk rots is hoofsaaklik in voorwerpe gevorm deur stukke van ’n groter keël af te kap. Hout- en beengereedskap is ook ontdek wat in die proses gebruik is.<ref>{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=August 24, 2022 |title=Obsidian in Mesoamerica |url=https://www.worldhistory.org/article/2060/obsidian-in-mesoamerica/ |website=World History Encyclopedia}}</ref> ==Argeologiese terrein== Kennis van die groot ruïnes van Teotihuacan het nooit heeltemal verlore gegaan nie. Ná die val van die stad het verskeie plakkers op die terrein gewoon. Gedurende die Asteke se tyd was die stad ’n pelgrimsoord en is dit verbind met die mite van Tollan, die plek waar die son geskep is. Vandag is Teotihuacán een van die bekendste argeologiese besienswaardighede in Mexiko. ===Opgrawings en ondersoeke=== [[Beeld:SunPyramid.jpg|thumb|350px|Die Piramide van die Son en die Teotihuacán-diorama in die Teotihuacán-museum.]] In die laat 17de eeu het Carlos de Sigüenza y Góngora (1645-1700) enkele opgrawings rondom die Piramide van die Son gedoen.<ref>{{Cite web|url=http://www.milenio.com/node/501242|title=Tunnel under Pyramid of the Feathered Serpent under exploration in 2010|access-date=2021-11-24|archive-date=2012-09-07|archive-url=https://archive.today/20120907021755/http://www.milenio.com/node/501242|url-status=bot: unknown}}</ref> Klein argeologiese opgrawings is in die 19de eeu uitgevoer. In 1905 het die Mexikaanse argeoloog en regeringsamptenaar Leopoldo Batres ’n groot opgrawings-en-restourasieprojek gelei. Die Piramide van die Son is gerestoureer om die 100-jarige herdenking van die Mexikaanse Vryheidsoorlog in 1910 te vier. Die terrein van Teotihuacán was die eerste een wat vir die nasionale erfenis onteien is ingevolge die wet op monumente (1897), wat wetlike jurisdiksie aan die Mexikaanse staat verleen het om beheer oor te neem. Boere op die terrein is gelas om te vertrek en die regering het eindelik ’n mate van vergoeding aan hulle betaal.<ref>Bueno, ''The Pursuit of Ruins'', pp. 80, 192–95,</ref> ’n Aansluitende spoorlyn is in 1908 na die terrein gebou, wat die doeltreffende vervoer van materiaal uit die opgrawings moontlik gemaak en later toeriste na die terrein vervoer het.<ref>Bueno, ''The Pursuit of Ruins'', pp. 199–200.</ref> In 1910 het die Internasionale Kongres van Amerikaniste in Mexiko vergader; dit het saamgeval met die eeufeesvierings en die vooraanstaande afgevaardigdes is die pas voltooide opgrawings gewys.<ref>Bueno, ''The Pursuit of Ruins'', 206–207.</ref> Verdere opgrawings by die ''Ciudadela'' onder toesig van Manuel Gamio is in die 1920’s uitgevoer. Tussen 26 April en 29 Julie 1932 het die Sweedse antropoloog/argeoloog Sigvald Linné, sy vrou en ’n klein span opgrawings in die Xolalpan-gebied uitgevoer.<ref>{{cite book |last1=Linné |first1=Sigvald |title=Archaeological Researches at Teotihuacan, Mexico |date=2003 |publisher=University of Alabama Press |location=Tuscaloosa |isbn=9780817350055 |page=xiii |url=https://www.uapress.ua.edu/9780817350055/archaeological-researches-at-teotihuacan-mexico/}}</ref> Ander gedeeltes van die terrein is in die 1940’s en '50’s opgegrawe. Die eerste terreinwye projek van restourasie en opgrawings is tussen 1960 en 1965 onder toesig van Jorge Acosta uitgevoer. Die doel van dié onderneming was om die Laan van die Dooies skoon te maak, die strukture wat daaraan grens te konsolideer en die Paleis van Quetzalpapalotl op te grawe.<ref>Acosta, Jorge R. "Archaeological Explorations in Teotihuacan." Artes De México, no. 134 (1970): 11–18. Accessed September 13, 2020. http://www.jstor.org/stable/24316098.</ref> <gallery mode="packed" caption="Sigvald Linné se ondersoeke van 1932"> Beeld:Dr o fru Linné tvättar krukskärvor - SMVK - 0307.a.0053.tif Beeld:Från utgrävningarna vid Xolalpan - SMVK - 0307.a.0185.tif Beeld:Från utgrävningarna vid Thomas Palmas hus - SMVK - 0307.a.0038.tif Beeld:Från utgrävningarna vid Xolalpan - SMVK - 0307.a.0149.tif </gallery> Tydens die installasie van ’n klank-en-ligvertoning in 1971 het werkers die ingang na ’n tonnel-en-grotstelsel onder die Piramide van die Son ontdek.<ref>Heyden (1975, p. 131)</ref> Hoewel geleerdes lank gedink het dit is ’n natuurlike grot, het meer onlangse ondersoeke vasgestel dit is heeltemal deur mense gemaak.<ref>Šprajc (2000), p. 410</ref> Die binnekant van die Piramide van die Son is nog nooit volledig opgegrawe nie. In 1980-'82 is nog ’n groot program van opgrawings en restourasie by die Piramide van die Geveerde Slang en die Laan van die Dooies-kompleks uitgevoer. Die mees onlangse reeks opgrawings was by die Piramide van die Maan. ====Onlangse ontdekkings==== [[Beeld:Teotihuacan-Temple_of_the_Feathered_Serpent-3035.jpg|thumb|left|250px|Die tempel van die Geveerde Slang: argitektoniese detail aan die regterkant van die trap.]] Laat in 2003 is ’n tonnel onder die Tempel van die Geveerde Slang per ongeluk deur Sergio Gómez Chávez en Julie Gazzola, argeoloë van die nasionale instituut vir antropologie en geskiedenis (INAH), ontdek. Ná dae van swaar reënval het Gómez Chávez opgemerk daar het ’n sinkgat van byna 'n meter breed naby die voet van die tempelpiramide ontstaan.<ref name="INAH-2010-08-03">National Institute of Anthropology and History (INAH), Mexico. Press release, 3 Augustus 2010. [https://universes.art/art-destinations/mexico/tour/teotihuacan-tunnel Teotihuacan tunnel – entrance located. Archaeologists Locate the Entrance to Teotihuacan Tunnel], ''Universes in Universe – Worlds of Art'', 3 Augustus 2010</ref><ref name="Smithsonian-2016-06">Matthew Shaer, Janet Jarman (photos). [http://www.smithsonianmag.com/history/discovery-secret-tunnel-mexico-solve-mysteries-teotihuacan-180959070 A Secret Tunnel Found in Mexico May Finally Solve the Mysteries of Teotihuacán], ''Smithsonian Magazine'', Junie 2016</ref> Met ’n swaar tou om sy middel vasgemaak, het sy kollegas Gómez laat sak, en toe hy onder aankom, het hy besef dit is ’n perfek silindriese skag. Onder het hy op ’n duidelik antieke konstruksie afgekom – ’n mensgemaakte tonnel wat in albei rigtings met enorme klippe versper is. Gómez het geweet argeoloë het voorheen ’n smal tonnel onder die Piramide van die Son ontdek en het vermoed hy kyk nou na ’n soortgelyke tonnel wat na ’n ondergrondse kamer onder die Tempel van die Geveerde Slang lei. Hy het aanvanklik besluit om ’n duidelike hipotese te formuleer en goedkeuring te verkry om uitgrawings te doen. Intussen het hy ’n tent oor die sinkgat opgeslaan om dit te beskerm teen die honderdduisende toeriste wat Teotihuacán besoek. Navorsers het berig die tonnel is glo in 200&nbsp;n.C. verseël.<ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="Laity-Guardian">Paul Laity. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2017/sep/24/teotihuacan-pyramids-treasures-secret-de-young-museum-san-francisco Lakes of mercury and human sacrifices – after 1,800 years, Teotihuacan reveals its treasures], ''The Guardian'', 24 September 2017 18.52 BST</ref><ref name="De_Young2017">De Young Museum. [https://digitalstories.famsf.org/teo Teotihuacan: City of Water, City of Fire. De Young Museum, September 30, 2017 – February 11, 2018], ''De Young Museum'', 2017</ref><ref>The Associated Press. [https://phys.org/news/2010-12-experts-ancient-mexicans-crossbred-wolf-dogs.html Experts: Ancient Mexicans crossbred wolf-dogs], Phys.org (Science X network), 16 Desember 2010</ref><ref>Deutsche Presse-Agentur GmbH. [https://phys.org/news/2011-05-tunnel-temple-mexico.html Tunnel found under temple in Mexico], Phys.org (Science X network), 30 Mei 2011</ref> Die voorlopige beplanning van die ondersoek en geldinsameling het meer as ses jaar geduuur.<ref name="INAH-2010-08-03"/> Voor die begin van die opgrawings, aan die begin van 2004, het Victor Manuel Velasco Herrera van die UNAM-instituut vir geofisika met behulp van grondpenetrerende radar en ’n span van sowat 20 argeoloë en werkers, die benaderde lengte van die tonnel en die teenwoordigheid van interne kamers bepaal. Hulle het die grond onder die Ciudadela skandeer en elke middag die resultate op Gómez se rekenaar gelaai. [[Beeld:Teotihuacán,_México,_2013-10-13,_DD_48.JPG|thumb|300px|Die Laan van die Dooies in Teotihuacán.]] Teen 2005 was die digitale kaart voltooi. Die argeoloë het die tonnel met ’n afstandsbeheerde robot ondersoek: Dit was toegerus met ’n infrarooikamera en ’n laserskandeerder wat [[3D]] visualisering genereer om ’n 3D opname van die ruimtes onder die tempel te maak. ’n Klein opening in die tonnelmuur is gemaak en die skandeerder het die eerste beelde vasgelê, 37&nbsp;meter binne die gang.<ref name="INAH-2010-08-03"/><ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="ArtDaily-2010-11-12">[http://artdaily.com/news/42504/First-Images-of-the-Interior-of-Teotihuacan-Tunnel-Captured-by-Camera-on-Small-Robot First Images of the Interior of Teotihuacan Tunnel Captured by Camera on Small Robot], ''ArtDaily'', 12 November 2010</ref><ref name="Rossella_Lorenzi">Rossella Lorenzi. [http://science.nbcnews.com/_news/2013/04/30/17989110-robot-finds-mysterious-spheres-in-ancient-temple?lite Robot finds mysterious spheres in ancient temple], ''NBCNews.com'', 30 April 2013</ref> In 2009 het die regering aan Gómez toestemming gegee om te grawe. Teen die einde van 2009 het argeoloë van die INAH die ingang van die tonnel opgespoor wat na galerye onder die piramide lei, waar die oorblyfsels van heersers van die antieke stad moontlik geplaas is. In Augustus 2010 het Gómez Chávez aangekondig INAH se ondersoek van die tonnel – wat byna 1&nbsp;800 jaar tevore deur die inwoners van Teotihuacán verseël is – sou voortgaan. Die INAH-span, bestaande uit sowat 30 mense, ondersteun deur nasionale en internasionale adviseurs op die hoogste wetenskaplike vlak, het beplan om die tonnel in September tot Oktober 2010 binne te gaan. Hierdie opgrawing, die diepste wat nog op die voor-Spaanse terrein uitgevoer is, was deel van die 100ste herdenking van argeologiese opgrawings by Teotihuacán en sy opening vir die publiek.<ref name="INAH-2010-08-03"/><ref name="Smithsonian-2016-06"/> [[Beeld:Teotihuacan-Vasija_coyotlatelco.JPG|thumb|links|220px|'n Houer uit die tonnel.]] Daar is genoem dat die ondergrondse gang onder die Tempel van die Geveerde Slang deur loop en dat die werklike ingang ’n paar meter van die tempel af op die verwagte plek geleë is. Dit is byna 2&nbsp;000 jaar gelede met groot rotse verseël. Die gat wat tydens die 2003-storms verskyn het, was nie die werklike ingang nie. ’n Vertikale skag van byna 5&nbsp;meter breed bied toegang tot die tonnel. Op 'n diepte van 14&nbsp;meter lei die ingang na ’n byna 100&nbsp;meter lange gang wat in ’n reeks ondergrondse galerye in die rots eindig. Byna 1&nbsp;000 ton grond en puin is uit die tonnel verwyder. Groot spiraalskulpe, katbene, erdewerk en fragmente van menslike vel is ontdek. Die ryk verskeidenheid voorwerpe wat opgegrawe is, het ingesluit houtmaskers bedek met ingelegde klip soos jade en kwarts, ingewikkelde halssnoere, ringe, groensteenkrokodiltande en menslike beeldjies, kristalle in die vorm van oë, kewervlerke in ’n houer gerangskik, beelde van jaguars, en honderde gemetalliseerde sfere. Die geheimsinnige sfere het in beide die noordelike en suidelike kamers gelê. Die balle was van 40 tot 130&nbsp;millimeter breed; die kerne van [[klei]] was bedek met geel jarosiet wat gevorm is deur die [[oksidasie]] van [[piriet]]. Volgens George Cowgill van die Universiteit van Arizona is die sfere ’n fassinerende ontdekking: "Piriet is beslis deur die Teotihuacane en ander antieke Meso-Amerikaanse samelewings gebruik. Oorspronklik sou die sfere glansend gelyk het. Hulle is inderdaad uniek, maar ek het geen idee wat dit is nie."<ref name="Rossella_Lorenzi"/> Al hierdie artefakte is doelbewus en met betekenis geplaas, asof dit offerandes was om die gode te paai.<ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="Laity-Guardian"/> [[Beeld:Teotihuacán_-_Menschenopfer_2.jpg|thumb|240px|Geofferde menslike oorlyfsels onder die Ciudadela.]] Een van die merkwaardigste ontdekkings in die tonnelkamers was ’n miniatuurberglandskap, 17&nbsp;meter ondergronds, met klein poele van vloeibare [[kwik]] wat mere voorstel.<ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="Laity-Guardian"/><ref>Alan Yuhas. [https://www.theguardian.com/world/2015/apr/24/liquid-mercury-mexican-pyramid-teotihuacan Liquid mercury found under Mexican pyramid could lead to king's tomb], ''The Guardian'', 24 April 2015</ref> Aan die einde van die gang het Gómez Chávez se span vier groensteenbeelde ontdek, geklee met gewade en krale; hulle oop oë sou geglinster het met kosbare minerale. Twee van die beeldjies was nog in hulle oorspronklike posisies, effens agteroor geleun en asof hulle opkyk na die as waar die drie vlakke van die heelal ontmoet – hulle was waarskynlik die stigter-sjamane van Teotihuacán wat pelgrims na die heiligdom gelei het en bondels heilige voorwerpe vir rituele gedra het, insluitend hangers en pirietspieëls wat beskou is as portale na ander wêrelde.<ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="Laity-Guardian"/> Nadat elke nuwe segment skoongemaak is, het die 3D skandeerder die vordering gedokumenteer. Teen 2015 is byna 75&nbsp;000 artefakfragmente ontdek, bestudeer, gekatalogiseer, ontleed en, waar moontlik, gerestoureer.<ref name="Smithsonian-2016-06"/><ref name="Laity-Guardian"/><ref name="ArtDaily-2010-11-12"/><ref name="Rossella_Lorenzi"/> Die nuwe ontdekkings is in ’n groot uitstalling by die De Young-museum in [[San Francisco]] aan die publiek bekendgestel. Dit is laat in September 2017 geopen.<ref name="Laity-Guardian"/><ref name="De_Young2017"/> Die onlangse ontdekking van ’n 1&nbsp;800 jaar oue ruiker blomme is in 2021 gemaak. Die blomme, wat ontdek is in die tonnel onder die Tempel van die Geveerde Slang, dateer uit ongeveer 1 tot 200&nbsp;n.C. Dit is die eerste keer dat sulke goed bewaarde plantmateriaal by Teotihuacán ontdek is.<ref>{{Cite web|last=Gershon|first=Livia|title=1,800-Year-Old Flower Bouquets Found in Tunnel Beneath Teotihuacán Pyramid|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/1800-year-old-flower-bouquets-found-below-temple-teotihuacan-180978518/|access-date=2021-08-31|website=Smithsonian Magazine|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-14|title=Nearly intact 1,800-year-old bouquets of flowers found in Teotihuacan|url=https://arkeonews.net/nearly-intact-1800-year-old-bouquets-of-flowers-found-in-teotihuacan/|access-date=2021-08-31|website=Arkeonews|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-27|title=1,800-Year-Old Flower Bouquets Found in Tunnel Beneath Teotihuacán Pyramid|url=https://madghosts.com/historybuff/1800-year-old-flower-bouquets-found-in-tunnel-beneath-teotihuacan-pyramid/|access-date=2021-08-31|website=MadGhosts|language=en-US}}</ref> ===Terreinuitleg=== Die stad se breë sentrale laan, genaamd die "Laan van die Dooies" (’n vertaling van sy Nahuatl-naam, ''Miccaotli''), word omring deur indrukwekkende seremoniële argitektuur, insluitend die enorme [[Piramide van die Son]] (die derde grootste piramide in die wêreld wat volume betref). Die [[Piramide van die Maan]] en die Ciudadela met die [[Tempel van die Geveerde Slang]] is aan die twee teenoorgestelde punte van die laan geleë. Die Paleismuseum Quetzalpapálot, die vierde basiese struktuur van die terrein, lê tussen die twee piramides. Aan die laan is daar ook baie kleiner "talud-tablero"-platforms. Die Asteke het geglo dit is grafte, en dit het aanleiding gegee tot die naam van die laan. Kenners het nou vasgestel hierdie strukture was seremoniële platforms wat met tempels bedek was. [[Beeld:Teotihucan layout.gif|thumb|200px|’n Herskepping van ’n kaart van die stad wat in die Junie 1967-uitgawe van ''Scientific American'' verskyn het, met die onderskrifbron by.]] Die Laan van die Dooies is ongeveer 40&nbsp;m breed en 4&nbsp;km lank.<ref>{{Cite web|url=http://pueblosoriginarios.com/meso/valle/teotihuacan/muertos.html|title=Calzada de los Muertos. Zona arqueológica de Teotihuacan|website=pueblosoriginarios.com|access-date=2017-09-16}}</ref> Verder af in die laan, ná ’n klein rivier, lê die gebied bekend as die Sitadel (Ciudadela), wat die verwoeste Tempel van die Geveerde Slang bevat. Dit was ’n groot plein, omring deur tempels wat die godsdienstige en politieke sentrum van die stad gevorm het. Die naam “Sitadel” is deur die Spanjaarde daaraan gegee, omdat hulle gedink het dit was ’n fort. Die meeste van die gewone mense het in groot woonstelgeboue gewoon wat oor die stad versprei was. Baie van die geboue het werkwinkels bevat waar ambagslui erdewerk en ander goedere vervaardig het. Die stedelike uitleg van Teotihuacan toon twee effens verskillende oriëntasies, wat voortspruit uit beide astronomiese en topografiese oorwegings. Die sentrale deel van die stad, insluitend die Laan van die Dooies, stem ooreen met die oriëntasie van die Sonpiramide, terwyl die suidelike deel die oriëntasie van die Ciudadela weerspieël. Die twee konstruksies het sonsopkomste en sonsondergange op spesifieke datums aangedui, wat die gebruik van ’n waarnemingskalender moontlik gemaak het. Die oriëntasie van die Sonpiramide was bedoel om “die sonsopkomste op 11 Februarie en 29 Oktober en die sonsondergange op 30 April en 13 Augustus aan te teken. Die tydperk van 11 Februarie tot 29 Oktober, sowel as van 13 Augustus tot 30 April, is presies 260 dae.”<ref>{{cite journal |last1=Šprajc |first1=Ivan |title=Astronomical alignments at Teotihuacan, Mexico |journal=Latin American Antiquity |date=2000 |volume=11 |issue=4 |pages=406|doi=10.2307/972004 |jstor=972004 |s2cid=55054050 }}</ref> Die aangetekende intervalle is veelvoude van 13 en 20 dae, wat elementêre tydperke van die Meso-Amerikaanse kalender was. Verder is die Sonpiramide in lyn met die [[berg]] Cerro Gordo in die noorde, wat beteken dit is doelbewus op ’n plek gebou waar ’n struktuur met ’n reghoekige grondplan beide topografiese en astronomiese vereistes kon bevredig. Die kunsmatige grot onder die piramide getuig verder van die belangrikheid van hierdie plek.<ref name="ReferenceA">{{cite journal |last1=Šprajc |first1=Ivan |title=Astronomy, Architecture, and Landscape in Prehispanic Mesoamerica |journal=Journal of Archaeological Research |date=2018 |volume=26 |issue=2 |pages=197–251 |doi=10.1007/s10814-017-9109-z |s2cid=149439162 }}</ref><ref name="ReferenceB">{{cite journal |last1=Šprajc |first1=Ivan |title=Astronomical alignments at Teotihuacan, Mexico |journal=Latin American Antiquity |date=2000 |volume=11 |issue=4 |pages=403–415|doi=10.2307/972004 |jstor=972004 |s2cid=55054050 }}</ref> Nog ’n voorbeeld van kunsmatige landskapwysigings is die loop van die San Juanrivier, wat aangepas is om om die strukture te buig terwyl dit deur die middel van die stad vloei. Dit sluit eindelik weer buite Teotihuacán by sy natuurlike koers aan.<ref>{{cite book |last1=Aveni |first1=Anthony |title=Skywatchers |date=2001 |publisher=University of Texas Press |location=VSA|page=223}}</ref> [[Beeld:Panoramic_view_of_Teotihuacan.jpg|thumb|400px|links|Uitsig van die Piramide van die Maan af, met die Piramide van die Son links in die middel.]] Deur die hele stad en omliggende streke heen is daar gekapte kruissirkels wat as ’n manier gedien het om die stedelike rooster te ontwerp en hulle kalender van 260 dae te lees. Die stedelike rooster het groot betekenis vir die stadsbeplanners gehad toe Teotihuacán gebou is, aangesien die kruise op spesifieke plekke in die Sonpiramide en elders in Teotihuacán in presiese grade en hoeke oor drie kilometer ingekap is. Die uitleg van hierdie kruismerke dui daarop dat dit as ’n rooster vir die uitleg van die stad gedien het, aangesien hulle in ’n reghoekige vorm gelê is wat na die Laan van die Dooies front. Dié gekapte kruissirkels kom nie net in Teotihuacan voor nie, maar regdeur Meso-Amerika. Die Ciudadela is tydens die Miccaotli-fase voltooi, en die Sonpiramide het ’n ingewikkelde reeks toevoegings en restourasies ondergaan. Die Groot Kompleks is dwarsoor die Laan van die Dooies, wes van die Ciudadela, gebou. Dit was waarskynlik die stad se markplein. Die bestaan van ’n groot mark in ’n stedelike sentrum van hierdie omvang is 'n sterk bewys van staatsorganisasie. Die Ciudadela is ’n groot ingeslote plein wat 100&nbsp;000 mense kon huisves. Ongeveer 700&nbsp;000 m³ materiaal is gebruik om sy geboue te konstrueer. Die sentrale kenmerk daarvan is die Tempel van Quetzalcoatl, wat deur woonstelle van die hoër klas omring is. {{Panorama|CiudadelaTeotihuacan.jpg|900px|{{center|Die Ciudadela, aan die teenoorgestelde punt van die Laan van die Dooies as die Maanpiramide.}}}} {{Panorama|Teotihuacan-360degree-Panorama.jpg|900px|{{center|Die Laan van die Dooies, en die Son- en Maanpiramide}}}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == {{refbegin|2}} * {{en}} {{cite book |author=Berrin, Kathleen |author2=Esther Pasztory |date=1993 |title = Teotihuacan: Art from the City of the Gods |location=New York |publisher=Thames and Hudson|isbn=0-500-23653-4 | oclc = 28423003}} * {{en}} {{cite journal |author=Cowgill, George |date=1997 |title=State and Society at Teotihuacan, Mexico |journal=Annual Review of Anthropology |url= http://www.latinamericanstudies.org/teotihuacan/teotihuacan.pdf|format=PDF aanlyn-reproduksie |volume=26 |issue=1 |pages=129–161|location=Palo Alto, CA |publisher=Annual Reviews Inc. |doi=10.1146/annurev.anthro.26.1.129 |oclc=202300854}} * {{en}} {{cite book |author=Millon, René |date=1993 |chapter=The Place Where Time Began: An Archaeologist's Interpretation of What Happened in Teotihuacan History |title=Teotihuacan: Art from the City of the Gods |editor=Berrin, Kathleen |editor2=Esther Pasztory |location=New York |publisher=Thames and Hudson|pages=16–43|isbn=0-500-23653-4 |oclc=28423003}} * {{en}} {{cite book |author=Sugiyama, Saburo |date=2003 |title=Governance and Polity at Classic Teotihuacan; in Julia Ann Hendon, Rosemary A. Joyce, "Mesoamerican archaeology" | publisher=Wiley-Blackwell}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage|Teotihuacan|Teotihuacán}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Teotihuacan|title=Teotihuacán|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 Oktober 2018}} {{Geskiedenis van Mexiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Teotihuacán| ]] [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Meksiko]] kxd0yprb5urkkq0vruro7776smiz1rz 0 68580 2923394 2875460 2026-08-09T23:03:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923394 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Shirekurper | image = | image_width = 240px | image_caption = | image2 = | image2_width = 240px | image2_caption = | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Cichlidae]] | familia_authority = | subfamilia = [[Pseudocrenilabrinae]] | genus = ''[[Oreochromis]]'' | genus_authority = ([[Albert C. L. G. Günther|Günther]], [[1889]]) | species = ''O. shiranus'' | subspecies = | taxon = Oreochromis shiranus | binomial_authority = ([[George Albert Boulenger|Boulenger]], [[1897]])<ref>{{Cite web |url=http://www.biolib.cz/en/taxon/id141993/ |title=BioLib |access-date= 4 September 2012 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192156/http://www.biolib.cz/en/taxon/id141993/ |url-status=dead }}</ref> | range_map = | range_map_width = 240px | range_map_caption= | synonyms = }} Die '''Shirekurper''' (''Oreochromis shiranus'') is 'n varswater[[vis]] wat in die [[Malawimeer]], die onderste gedeelte van die [[Shirerivier]] en die onderste gedeelte van die [[Zambezirivier]] voorkom. Hulle kom ook in die Chilwa- en Chiutamere voor. In Engels staan die vis bekend as die ''Shire tilapia''. == Voorkoms == Die vis is [[olyf (kleur)|olyfkleurig]] met 'n ligte [[room (kleur)|roomkleurige]] of geel skynsel. By die volwasse [[mannetjie]]s word die rante van die [[Vis#Vinne|dorsale- en stertvinne]] helder [[oranje]]. Die vis word tot 37&nbsp;cm lank. == Habitat == Hulle leef in die rietagtige areas en moerasse asook in beskermde plantwortelareas langs [[rivier]]oewers. Hulle vreet [[alge]], [[plante]] en fitoplankton. Die vis broei gedurende die somer nadat die mannetjies 'n [[nes]] gebou het van 50–90&nbsp;cm in deursnee. Die [[wyfie]]s is mondbroeiers. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Kurper]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Eksterne skakel == * http://fishbase.org/summary/Oreochromis-shiranus+shiranus.html == Bron == * ''A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.'' [[Paul Skelton]]. 2001. {{ISBN|978-1-86872-643-1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] 8z78rqk3m3ohcqs5r2h5hdip7q4z88p 100 72070 2923318 2911421 2026-08-09T19:36:57Z SpesBona 2720 - [[Betelgeuse]]; + [[Reusebotsingshipotese]] 2923318 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|200px|links|’n Kunstenaarsvoorstelling van die botsing tussen die Aarde en "Theia" wat gelei het tot die vorming van die maan.}} Volgens die '''[[reusebotsingshipotese]]''', soms die '''Theia-botsing''' genoem, het die [[Maan]] gevorm uit materiaal wat oorgebly het ná ’n groot botsing sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede tussen die [[Aarde]] en ’n ander [[hemelliggaam]] omtrent so groot soos [[Mars]]. Die hipotese is in 1946 deur die Kanadese geoloog Reginald Daly voorgestel. Daarvolgens het die [[protoplaneet]] Theia 'n [[Baanresonansie van 1:1|wentelbaan met die Aarde gedeel]] voordat hulle gebots het. Die uitwerpingsmateriaal van die botsing het later [[akkresieskyf|geakkreseer]] om die Maan te vorm. Die protoplaneet is [[Theia (planeet)|Theia]] gedoop; dit is genoem na 'n [[Theia|mitiese Griekse Titaan]] wat die moeder van [[Selene]], die godin van die Maan, was. Die ontleding van maanrotse wat in ’n 2016-verslag gepubliseer is, dui daarop dat die botsing 'n direkte slag kon gewees het, wat fragmentasie en 'n deeglike vermenging van albei ouerliggame veroorsaak het. Die reusebotsingshipotese is tans die gunstelinghipotese onder [[sterrekundige]]s vir die vorming van die Maan. Bewyse wat dié hipotese ondersteun, sluit in: * Die Maan se wentelbaan het 'n soortgelyke oriëntasie as die Aarde se rotasie, albei het 'n soortgelyke hoek tot die [[sonnebaan]]. * Die stabiele isotoopverhoudings van maan- en aardrotse is identies, wat 'n gemeenskaplike oorsprong impliseer. * Die Aarde-Maan-stelsel het 'n abnormaal hoë [[hoekmomentum]], wat beteken dat die momentum van die Aarde se rotasie, die Maan se rotasie en die Maan se wentelbaan om die Aarde baie hoër is as dié van ander [[aardplanete]]. 'n Reusebotsing kon dié oortollige momentum verskaf het. * Maanmonsters dui aan die Maan was eens tot 'n aansienlike, maar onbekende, diepte gesmelt. Dit sou baie meer [[energie]] vereis het as wat voorspel word vir die akkresie van 'n hemelliggaam met die Maan se grootte en massa. ’n Uiters energieke proses, soos ’n reusebotsing, kon dié energie verskaf het. * Die Maan het 'n relatief klein [[yster]]kern, en dus 'n baie laer [[digtheid]] as die Aarde. Rekenaarmodelle van 'n reusebotsing met 'n Marsgrootteliggaam dui daarop dat die botsende liggaam se kern waarskynlik diep in die Aarde sou dring en met sy eie kern sou saamsmelt. Dit sou veroorsaak dat die Maan, wat gevorm is uit die uitwerping van ligter kors- en mantelfragmente, minder metaalagtige yster oor het as ander planetêre liggame. * Die Maan het minder [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige]] elemente as die Aarde. Dié elemente, wat by relatief lae temperature verdamp, kon verlore gegaan het in 'n hoë-energievoorval, met die Maan se kleiner swaartekrag wat hulle nie weer kon vasvang nie, terwyl die Aarde dit wel kon doen. * Daar is bewyse van soortgelyke botsings in ander sterstelsels, wat tot puinskywe lei. * Reusebotsings is in ooreenstemming met die leidende teorie oor die vorming en evolusie van die Sonnestelsel. : ''[[Reusebotsingshipotese|...lees verder]]'' msexwpvgdnxmdtri1ldqzplzdubgjqg 0 74875 2923389 2915470 2026-08-09T21:29:56Z Jcb 223 2923389 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Adriaan Hofmeyr | Beeld = Adriaan Hofmeyr nuut.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Adriaan Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. A.J.L. Hofmeyr | Geboortenaam = Adriaan Jacobus Louw Hofmeyr | Geboortedatum = [[13 April]] [[1854]] | Geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = [[1 Mei]] [[1937]] | Sterfteplek = [[Bellville]], [[Kaapland]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]], [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]] | Jare aktief = 1881–1933 | Kweekskool = [[Kweekskool]], [[Stellenbosch]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Adriaan (Attie) Jacobus Louw Hofmeyr''' ([[Calvinia]], [[13 April]] [[1854]] – [[Bellville]], [[1 Mei]] [[1937]]) was ’n geliefde maar omstrede predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], bekend as een van die Kerk se welsprekendste en boeiendste leraars<ref name="stock">Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.</ref> asook ’n politieke agitator. In sy meer as halfeeu lange dog onderbroke dienstyd as predikant het hy net vier gemeentes bedien, naamlik van 1881 agtereenvolgens [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] en tot 1899 [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], en daarna eers weer van 1928 tot 1933 [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Vandat hy dus in 1881 in sy eerste gemeente ontvang is totdat hy 52 jaar later sy emeritaat aanvaar het, het hy langer buite die Kerk se diens gestaan as binne. Dié lang onderbreking was te wyte aan twee beweerde "onfatsoenlike" verhoudings met vroue, waarvan die eerste betreklik gou in die kiem gesmoor is danksy streng optrede deur die Ring van George, maar die tweede, wat volgens oorlewering ernstiger van aard was, daartoe gelei het dat hy die Kerk se diens van 1899 tot 1928 moes verlaat ná ’n bittere twis, waarskynlik juis oor sy onbetaamlike optrede, tussen hom en die kerkraad van die [[NG gemeente Wynberg]]. So het van sy vroeë potensiaal om, net soos sy vader en ander gesiene Hofmeyr-familielede in diens van die evangelie, 'n leidende rol in die NG Kerk te speel, niks tereg gekom nie. Sy broer [[Jan Hofmeyr|Jan]] is in 1887 as predikant geskors nadat hy bedank het, ook weens onsedelike gedrag. Toe ds. Adriaan Hofmeyr eindelik in 1933 aftree as predikant van die NG gemeente [[Kuruman]], was hy die leraar in die NG Kerk met die langste diens, hoewel hy toe bloot 'n betreklik onbekende predikant van 'n verafgeleë gemeente was, maar darem 'n tyd lank as Ringsvoorsitter gedien het. Nietemin het sommige Afrikaners hom vir altyd gebrandmerk as ’n volksverraaier omdat hy tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as agent van die Britse regering die Boere wou omhaal om die wapen neer te lê.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]].</ref> == Herkoms == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|190px|Adriaan Hofmeyr se vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]]. Hy was van 1851 tot 1858 die eerste leraar van die [[NG gemeente Calvinia]], wat so genoem is op sy voorstel ter ere van die kerkhervormer [[Johannes Calvyn]].]] [[Lêer:Victoria-kollege eerste BA-klas 1873.jpg|duimnael|links|320px|Die eerste B.A.-klas aan die Victoria-kollege, die voorloper van die [[Universiteit Stellenbosch]]. Adriaan Hofmeyr, toe nagenoeg 19 jaar, sit-lê voor in die middel. Links van hom is J.M. Zahn (seun van die sendeling [[Gustav Zahn]] en van 1889 tot 1905 leraar van die Lutherse kerk in Strandstraat, Kaapstad)<ref>{{en}}[http://www.safrika.org/Articles/Strand%20Street%20History.html Die geskiedenis van die Lutherse kerk in Strandstraat]. URL besoek op 10 Mei 2016.</ref> en regs J.M. Hoffman. Agter sit H.J. Neethling en G.W. Lückhoff.]] Adriaan Hofmeyr is in die NG [[pastorie]] op [[Calvinia]] in die Noordwes-Kaap gebore waar sy vader predikant was. Hy was die oudste van 13 kinders, van wie twee ook predikant geword het: [[Jan Hofmeyr|Jan]], wat geskors is, en [[Nico Hofmeyr|Nico]], wat ná 'n kort bediening bedank het. Die jong ds. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] was ’n seun van die vermoënde en goedhartige Jan Hendrik Hofmeyr (1798–1862) en Hester Sophia Joubert van [[Welgemeend]], die [[Kaapstad]]se Hofmeyr-woning wat in 1944 in die besit van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] gekom het nadat die provinsiale administrasie van Kaapland dit onteien het. N.J. Hofmeyr was 'n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]]. Jan Hendrik se vader, Stephanus Johannes Hofmeyr (1760–1826), was die tweede seun van die Hofmeyrs se stamvader, Johann Heinrich Hofmeyr (1721–1805). Een van N.J. Hofmeyr se broers was ds. [[Servaas Hofmeyr]]. Hy trou op sy 25ste verjaardag met Maria Magdalena Louw (1834–1918). Hulle het ses seuns en sewe dogters gehad. Hy het in 1859 ’n beroep aanvaar om, saam met ds. [[John Murray]], een van die eerste twee hoogleraars aan die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] te word. Adriaan Hofmeyr se ma, Maria Magdalena Louw (1834–1918), was ’n kleindogter van Johannes Wynand Louw (1786–1854), en die oudste van sewe susters wat almal met ’n predikant getroud was. Hulle was: 1. Maria (Miemie); 2. Louisa Adriana (Wiesie) getroud met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]]. Adriaan se grootouers aan moederskant was Adriaan Jacobus Louw van Babylons Toren, [[Paarl]], en Charlotte Louise Herold, ’n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]] (1788–1857). Sy oom Adriaan Jacobus Louw (1859–1935) het ’n leidende rol in die [[Transvaal]]se NG Kerk gespeel van 1894 en veral van 1916 tot 1924 toe hy Transvaalse moderator was. Hy was 38 jaar predikant van die NG gemeente [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. ’n Tante van Adriaan, Susanna Maria Louw (1813–1887), was getroud met die Kaapse bankier Arend Hofmeyr (1802–1887), en hulle was die ouers van ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] (1835–1908), 31 jaar predikant van die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Sy vrou, Isabella, was ’n suster van prof. [[John Murray]]. Omdat Adriaan skaars vyf was toe die gesin [[Stellenbosch]] toe verhuis, geniet hy sy eintlike jeugjare en opvoeding in die Eikestad. Hier studeer hy eers aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] en later aan die [[Kweekskool]], waar hy einde 1879 as predikant gelegitimeer is. Op Stellenbosch was hy ’n baanbreker op musiekgebied en het onder meer konserte gehou met ’n orkes van sowat 40 blaas- en strykinstrumente. Hy was ook die leier van ’n groot "gewyd zangkoor". == Huwelik en gesinslewe == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr gesin.jpg|regs|duimnael|320px|Prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] en sy gesin. Voor: Maggie, Lucy, Lily (Susanna); middel: Adriaan met Wynand op sy skoot, Miemie, Tobie; agter: [[Geertruida Kestell|Truida]] (wat getroud was met ds. [[John Daniel Kestell]]), [[Nico Hofmeyr|Nico]], Annie (Adriaan se vrou), Charlie, [[Jan Hofmeyr|Jan]] en Hessie.]] [[Lêer:Adriaan Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr as jong predikant.]] Op [[8 Maart]] [[1880]] trou hy met Anna Jacoba Joubert ([[27 Augustus]] [[1856]] – [[23 Junie]] [[1944]]). Die huwelik was kinderloos, maar die egpaar het wel 'n seun, John William, van wyle ds. Richard van Reenen Barry as hul eie aangeneem. Ds. Barry was die eerste leraar van die [[NG gemeente Calitzdorp]], van 1874 tot 1915 (dit was sy enigste gemeente). Hy is op [[Calitzdorp]] oorlede op [[16 November]] [[1920]] in die ouderdom van 71 jaar.<ref>[[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. Calitzdorp: NG Kerkraad.</ref> Ds. Barry is op die skrikkeldag van 1872 deur Adriaan se vader, prof. Hofmeyr, in die huwelik bevestig met Elisabeth Wilhelmina, wat op [[5 Desember]] [[1853]] op die familieplaas Spier naby [[Stellenbosch]] gebore is as die tweede jongste dogter van Paul A. van der Byl en sy vrou, 'n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], se tien kinders. Die eerste mev. Barry is op Donderdagaand [[28 Junie]] [[1888]] oorlede nadat sy lank bedlêend was. Adriaan Hofmeyr, toe leraar van die nabygeleë [[NG gemeente Prins Albert]], was een van die leraars wat die begrafnisdiens die Saterdagmiddag in die kerk op [[Calitzdorp]] gelei het en daar was om die bedroefde familie by te staan. Tydens die diens het ds. Hofmeyr die tussen 500 en 600 toehoorders aangespoor tot bekering en die gelowiges tot volharding in die werk van Here. Hy het hulle ook daaraan herinner hoedat mev. Barry gedurig biddend saam met haar eggenoot gewerk het. By die graf het ds. Hofmeyr die bedankings waargeneem. Mev. Barry is net meer as 'n maand ná die geboorte van haar tiende kind oorlede. Toe die kinderlose ds. Hofmeyr en sy vrou, 'n niggie van wyle mev. Barry, ná die begrafnis na [[Prins Albert]] terugkeer, neem hulle die vierjarige Reggie Barry vir 'n tydjie met hulle saam. Hulle wou hom later aanneem, maar ds. Barry bied hulle die baba, John William (Willie, [[16 Mei]] [[1888]] – [[31 Augustus]] [[1927]] op [[Bethlehem]]),<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |title=RootsWeb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170347/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |url-status=dead }}</ref> aan wat hy gereken het die sorg van 'n moeder die nodigste gehad het. Ds. Barry het hierna gereeld met kar en perde Prins Albert toe gery om klein Willie te besoek en so kry hy mettertyd 'n ogie op die prinsipale van die plaaslike skool, Christina Maria (1883–1933), met wie hy op [[22 April]] [[1890]] op [[Stellenbosch]] trou. Sy was 'n leerling in prof. Hofmeyr se [[Bybel]]klas op Stellenbosch. By haar het ds. Barry nog ses kinders gehad. Soos die geval in die huwelik van sy aanneemouers, was ook Willie se huwelik met [[Helena Barry-Hofmeyr|Helena Brink]] op [[8 Junie]] [[1918]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], kinderloos. Sy is in 1887 gebore en op [[29 Januarie]] [[1954]] in die ouderdom van 66 jaar oorlede<ref>[http://www.genealogieonline.nl/en/stamboom-eric-esterhuizen/I11773.php Genealogieonline.com]</ref> oorlede.<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |title=Rootsweb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170418/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |url-status=dead }}</ref> Willie was blykbaar ten tyde van sy dood 'n bankbestuurder op Bethlehem.<ref>[http://www.genealogieonline.nl/stamboom-eric-esterhuizen/I11772.php Genealogieonline.com]</ref> Helena Barry-Hofmeyr was lid van die Provinsiale Raad vir die kiesafdeling Bethlehem vir die [[Nasionale Party]] vanaf die provinsiale verkiesing in 1949 tot in 1953 en daarna nog sekretaresse van die [[Nasionale Party|N.P.]] se tak Bethlehem-Wes, toe sy by Burgerstraat 39,<ref>[http://goo.gl/maps/1wiH0 Die huis op Google Maps]</ref> gewoon het.<ref>Goosen, D.P. (red.). 1953. ''Die triomf van Nasionalisme in Suid-Afrika (1910–1953)''. Johannesburg: Impala Opvoedkundige Diens (Edms.) Bpk.</ref> Dit was waarskynlik as gevolg van sy aangenome seun en skoonsuster se verbintenis met Bethlehem dat ds. Hofmeyr gevra is om op [[28 Februarie]] [[1931]] die wydingsdiens waar te neem tydens die ingebruikneming van die [[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerk Bethlehem-Wes]]. Ds. Hofmeyr, wat bekend was om sy liefde vir kinders, het Willie soos hul sy eie grootgemaak. Hy het die seun gereeld saam geneem met huisbesoek, ook op die omliggende plase. By sy vader het klein Willie sy liefde vir perde gekry.<ref name="rose">[http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component Capeinfo.com/blogs Karoo Rose se blog, ''Letters from a Parsonage''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151014170424/http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component |date=14 Oktober 2015 }}.</ref> == Willowmore == [[Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|duimnael|regs|250px|Die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]], waarskynlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager]]. Ds. Hofmeyr was skaars drie jaar lank predikant hier voor hy die beroep na [[Prins Albert]] aangeneem het.]] Aan die begin van 1881 word ds. Adriaan Hofmeyr met handeoplegging deur sy vader in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], bevestig, waar hy baie goeie werk verrig het, veral ten behoewe van die jeug. Dié gemeente was toe skaars 17 jaar oud nadat dit in 1864 gestig is. Die eerste leraar, ds. P.N. Ham, is in November 1865 bevestig, maar hy is oorlede ná 'n bediening van slegs 10 maande. Die gemeente was hierna 'n verdere drie jare vakant omdat die nodige geld nie gekry kon word om 'n leraar te betaal nie. Nietemin besluit die kerkraad in 1869 om weer 'n leraar te beroep sodat ds. [[George Murray]] in Julie van daardie jaar bevestig word as die gemeente se tweede leraar. Van toe af kon die gemeente onder dié seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] en 'n broer van dr. [[Andrew Murray]] se geseënde arbeid begin bloei en groei. Tydens sy bediening word ook die ou kerk vervang deur 'n groot en doelmatige gebou wat moontlik ontwerp is deur die grootste eksponent van die neogotiese kerkboustyl in Suid-Afrika, [[Carl Otto Hager]], en in 1879 ingewy is. Die kerk het sitplek gebied aan 800 kerkgangers, maar is in 1963 gesloop om plek te maak vir die huidige. Ds. Hofmeyr vertrek ná sy kort dienstyd van hier na die nabygeleë [[Prins Albert]] nadat ’n volstrekte meerderheid van die kerkraad op [[27 Augustus]] [[1883]] besluit het om hom te beroep, die tweede predikant wat beroep is tydens die vakature wat gelaat is nadat ds. W.A. Krige in Junie 1883 sy emeritaat aanvaar het. Ds. Hofmeyr is op [[15 Desember]] [[1883]] plegtig ingeseën. == Leraar op Prins Albert == === Ontvangs en bevestiging === [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|links|210px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Prins Albert]] waarin ds. Hofmeyr die Woord bedien het van 1883 tot 1895. Die hoeksteen van dié gebou is op [[1 Oktober]] [[1860]] gelê.]] Die skrywer van ''Eeufees van die gemeente Prins Albert, 1842–1942'', wat net as "’n Seun van die gemeente" in die boek bekendstaan, maar in ander bronne as E. Stockenstrom geëien word, skryf ds. Hofmeyr was ’n "forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van skaars 26 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was met baie talente bedeel. Dit was veral wat musiek en sangkuns betref, en welsprekendheid het nie by hom ontbreek nie. By sy gespierde gestalte het hy ’n soetklinkende stem en ’n innemende geaardheid gehad, waardeur hy die hart van gemeentelede van die staanspoor af gewen het. Sy eggenote was ’n sterkgeboude, hoflike dame, wat oor die eienskappe van ’n ideale predikantsvrou beskik het." Jare nadat dié boek verskyn het, het Norrie Steyn in ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore 1864–1964'' ds. Hofmeyr amper presies dieselfde beskryf: "Die nuwe leraar … was 'n forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van omtrent 24 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was baie talentvol. Dit was veral in die sangkuns en musiek wat hy uitgeblink het, en aan welsprekendheid het dit hom nie ontbreek nie. Sy soetklinkende stem gepaard met sy innemende geaardheid en sy fyn sin vir humor het uit die staanspoor die harte van sy nuwe gemeentelede gewen." === Sy bydrae tot die gemeenskap === [[Lêer:NG kerkraad Prins Albert 1893.jpg|duimnael|320px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr en sy kerkraad op Prins Albert, omstreeks 1893. Hy sit vyfde van links.]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert orrel.jpg|duimnael|links|210px|Onder ds. Hofmeyr se geesdriftige leiding het die gemeente op Prins Albert £850 vir die kerkorrel ingesamel. Dit is van [[Engeland]] bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] ingewy toe ds. Hofmeyr self die orrel bespeel het.]] Ds. Hofmeyr het op Prins Albert, soos op [[Willowmore]] hom onvermoeid beywer vir die opheffing van die armes en minderbevoorregtes en die opvoeding van behoeftige kinders in die gemeente. Binne ’n jaar ná sy bevestiging, op [[8 November]] [[1884]], het die kerkraad op sy aandrang besluit om uit die kerkkas £24 per jaar aan die opvoeding van arm kinders in die samelewing te bestee. Hy het ook ’n groot bydrae gelewer tot die musieklewe van die gemeente en dorp, soos Helena Marincowitz eenmaal in die dorpskoerant, die Prins Albert Vriend geskryf het: "Ds. Adriaan Hofmeyr het vir die musiekkultuur op hierdie dorp baie beteken, maar veral vir die kerk. Onder sy geesdriftige leiding het die gemeente gou £850 vir die kerkorrel ingesamel. Die persone wat veral bygedra het, was die broers Samuel en Jan Luttig en Frederick Oosthuizen. Die orrel is van Engeland bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] was die inwyding van die orrel. Ds. Adriaan Hofmeyr het self die orrel bespeel saam met die nuwe orreliste, mej. Fischer. Hy het ook die koor afgerig en ’n Musiek- en Letterkundige Vereniging op die dorp gestig, waarby die magistraat ook betrek is, veral by die literêre aanbiedings. By geleentheid het hy selfs 'n kantate in die kerk gereël vir die Woensdag voor die Nagmaal. Met die goudstormloop in die distrik van Prins Albert in 1891, het ds. Adriaan by die delwers besoek gaan aflê en ook daar ’n delwerskoor op die been gebring."<ref>[http://princealbertfriend.blogspot.com/2007/04/prince-alberts-national-monument.html Prince Albert Friend].</ref> Die distrik Prins Albert is gereeld deur periodieke droogtes geteister wat met groot verlies van lewende hawe gepaard gegaan het en noodwendig tot ’n haglike finansiële toestand gelei het, ook in die gemeente. So ’n ongunstige toestand het weer aan die begin van 1888 geheers toe ds. Hofmeyr, met die oog op die benarde omstandighede waarin die inwoners van die distrik verkeer het, op [[31 Maart]] [[1888]] ’n brief aan die kerkraad geskryf het waarin hy hulle meedeel dat hy ten volle bewus is van die sorgwekkende toestand van die gemeente. Hy bied aan dat hulle die pastorie-erf en -tuin verhuur wat jaarliks sowat £60 tot die kerkkas sou bydra en dat hy dan op eie onkoste ’n huisie sou huur. Hy sou dus £50 van sy jaarlikse salaris kan afgee. Die kerkraad het egter nie van dié aanbod van die leraar gebruik gemaak nie. Gedurende die laaste maande van 1888 het ds. Hofmeyr moeilikheid met sy keel ondervind en die kerkraad het hom gevolglik verlof vir afwesigheid van enige maande toegestaan. Op [[6 Februarie]] [[1889]] het die dominee en sy vrou na Europa vertrek. Hulle het in Junie veilig teruggekeer en die gemeente het van heinde en verre toegestroom om hulle by hul aankoms op die pastorie-terrein te verwelkom. Daar was ’n reuse-opkoms en skoolkinders het die "geliefde leraar en sy beminlike wederhelf" ’n lied toegesing. Dié lied, "Kom dank nou almal God" het hulle in Engels gesing: "''Now thank we all our God / With heart and hands and voices / Who wondrous things hath wrought / In whom this world rejoices''." === Nuwe pastorie === [[Lêer:Prins Albert NG pastorie.jpg|duimnael|regs|285px|Die NG pastorie op [[Prins Albert]] is tydens ds. Hofmeyr se tyd gebou en ingewy op [[3 April]] [[1893]]. Die hoofspreker tydens die verrigtinge was prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], ds. Hofmeyr se vader. Jan Luttig, die seun van Prins Albert wat die eerste toespraak in Hollands in die Kaapse Parlement gelewer het, het toe tydens ’n kort toespraak die leraar en sy vrou gemaan om die woorde van die profeet Josua in hul nuwe tuiste hul leuse te maak: "Aangaande mij en mijn huis wij zullen den Heere dienen."]] In ds. Hofmeyr se tyd op Prins Albert is besluit om die ou pastorie, wat amper vyftig jaar vantevore in aller yl opgetrek moes word en in die loop van jare bouvallig en ondoelmatig geword het, deur ’n nuwe te vervang. In Julie 1890 het die kerkraad gevolglik besluit om ’n nuwe pastorie te bou, en op ’n vergadering op [[2 Augustus]] is die plan van die boumeester, G. Alexander (waarskynlik die argitek [[George Murray Alexander]]), vir die voorgestelde gebou reeds aan die kerkraad voorgelê. Die bouery het egter nie dadelik begin nie en amper drie jaar sou verloop voordat die voltooide gebou eindelik ingewy kon word nadat die bouaannemers, die here Townsend en Roberts, dit in Maart 1893 afgelewer het. Die inwydingsgeleentheid het op [[3 April]] [[1893]], tien dae voor die leraar se 39ste verjaardag, plaasgevind. Die hoofspreker tydens dié verrigtinge was sy vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] van Stellenbosch. Hy het ’n treffende rede op die stoep van die pastorie gelewer. === 'n Gewilde leraar === Ds. Hofmeyr se algemene gewildheid onder sy gemeentelede word geïllustreer deur twee gebeure waarvan die besonderhede behoue gebly het. In Desember 1886 het die plaaslike magistraat en sy vriende 'n groot geselligheid vir die Hofmeyrs in die Hofsaal gereël waarheen 60 gaste genooi is. Dit was kort nadat ds. Hofmeyr van die Sinodesitting af teruggekeer het. Die aand het onder meer bestaan uit klavier- en sangsolo's. Die tweede gebeurtenis was op [[10 Maart]] [[1893]] toe ds. Hofmeyr twee kerkdienste op Prins Albertweg-stasie gehou het. Tussen die oggend- en die middagdiens het die boere, wat van alle kante af daarheen gestroom het om die dienste by te woon, ’n politieke vergadering gehou waarop hulle eenparig versoek het dat die dominee die voorsitterstoel inneem. Die eerste bewys van sy politieke belangstelling was sy verrassende aankondiging op die kerkraadsvergadering van [[12 Augustus]] [[1893]] dat hy "op verzoek van vele vrienden" voorlopig besluit het om hom as parlementslid vir [[Somerset-Oos (kiesafdeling)|Somerset-Oos]] verkiesbaar te stel. Ná die mededeling het hy die versoek goed oorweeg en drie maande later aan die kerkraad bekendgemaak dat hy beslis besluit het om dit van die hand te wys. Dit was die tweede sodanige versoek aan die gewilde leraar van Prins Albert, want in Januarie daardie jaar, na afloop van die [[Burgersdorp]]se Taalmonument se feestelike onthulling, het die plaaslike [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Doppers]] hom met die versoek genader dat hy as kandidaat in hul kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing moes staan. Toe het hy dit sonder verdere oorweging geweier. Sy optrede op Prins Albert het Hollands- en Engelssprekendes saamgesnoer en deur die musiekaande wat hy in die pastorie gereël het, die vereniging wat hy gestig het en sy bevordering van kerkmusiek, was ds. Hofmeyr "letterlik die middelpunt van lewe op die dorp".<ref name="botes">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Eerste skandaal === Reeds hier, enkele jare voordat 'n soortgelyke skandaal op Wynberg tot 'n lang onderbreking in sy bediening sou lei, het sy aantreklike voorkoms hom na bewering in die moeilikheid gelei en het sy reputasie en goeie aansien die eerste keer skade gely. Terwyl hy in die pastorie met sy vrou en aangenome seun gewoon het, het hy in die geheim gekorrespondeer met ene mej. Jemima Orr van [[Willowmore]], sy vorige gemeente. Inwoners van Willowmore het snuf in die neus gekry en ds. Hofmeyr verkla by die Ring van [[George]]. Luidens dokumente van dié Ring is klagtes teen die leraar van Prins Albert en twee "onfatsoenlike" dames van Willowmore ingedien. Volgens 'n ander bron<ref name="botes" /> is die klag by die Ring reeds op Willowmore ingedien en het dit dus gespruit uit gebeure voor sy aanname van die beroep na Prins Albert. Dit het verband gehou met sy optrede teenoor twee vroue wat as "onvoorzigtigheid" beskryf is. Die voorval het 'n opskudding in kerklike kringe veroorsaak en die pers het selfs daaroor berig. Die Kerk het die aantygings teen ds. Hofmeyr deeglik ondersoek (dit is indertyd as 'n romantiese onbesonnenheid beskryf) en in Julie 1884 'n verklaring uitgereik dat die predikant se morele karakter suiwer en bo verdenking was, maar dat sy woorde en dade aanleiding tot gerugte gegee het wat skadelik was vir sowel sy karakter as sy werk vir die Here. Hy is tereggewys en toepaslik gestraf. In die Ringsverslag van 1884 is 'n apologie van ds. Hofmeyr vervat waarin hy geskryf het die voorafgaande ses maande was 'n tydperk van liefde en leed, lig en duisternis, vrede en onrus. Hy het voorts geskryf die saak het hom, die gemeente en kerkraad nader aan mekaar gebring.<ref name="rose" /> Die godsdiensverslag van 1884 van die gemeente Prins Albert aan die Ring van George het hoofsaaklik gehandel oor ds. Hofmeyr se sedelike lewe. Dit was 'n saak van groot hartseer. In ''Gemeente onder die Swartberg, 1842–1992. Ned Geref Kerk Prins Albert'' skryf P.J. en M. Botes: "Sy onversigtige optrede teenoor 'n ongetroude jongdame wat 'n uitgerekte ringsaak tot gevolg gehad het, het diepe hartseer vir hom en die gemeente meegebring. Ten spyte van die leed, getuig die godsdiensverslag dat 'er nogthans een zeer ryke zegen op alles wat er geschiedde in den Naam des Heeren' gerus het. Dat 'n gemeente deur so 'n smeltkroes gegaan het en dieselfde ds. Hofmeyr as 'n gewaardeerde leraar van Prins Albert opgeteken staan, toon dat die liefde van God inderdaad in mense se lewens kan seëvier".<ref name="botes2">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Afskeid van Prins Albert === [[Lêer:Ds Attie en Anna Hofmeyr.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Adriaan en mev. Anna Hofmeyr omstreeks 1885 op [[Prins Albert]].]] In Mei 1895 het skokgolwe deur Prins Albert getrek toe ’n koerant bekendmaak dat ds. Hofmeyr ’n beroep na die [[NG gemeente Wynberg]] naby [[Kaapstad]] ontvang het. Binne enkele minute het die berig deur die hele dorp versprei en was dit gou onder die hele gemeenskap ’n punt van bespreking. Twee of drie weke lank het die gemeente in groot spanning verkeer en was dit, volgens die skrywer van die gemeente Prins Albert se ''Eeufees-Gedenkboek'', asof daar by die meeste ’n voorgevoel was dat die leraar nie dié keer die beroep van die hand sou wys nie. Hy skryf: "So het dit ook werklik gebeur, en ’n traan het oor menigte wang gerol toe die beminde leraar op die stille Sondagoggend na die diens met tasbare gemoedsaandoening aan die gemeente bekendgemaak het dat hy besluit het om die beroep aan te neem."<ref name="stock" /> In die adres wat die kerkraad ds. Hofmeyr aangebied het, het hulle melding gemaak van die groot dienste wat hy tydens sy dienstyd aan die samelewing bewys het. Dit het ywer vir die sendinggemeente en sy groot werk in verband met die oprigting, bevordering en uitbreiding van die Christelike Jongeliedevereniging ingesluit, asook die oprigting van nuwe skole in die buitewyke van die gemeente en die onvermoeide bevordering van die onderwys. Soos op [[Willowmore]] het hy hom beywer om die lot van die armes en behoeftiges te verbeter. In een jaar het byvoorbeeld £30 aan skoolgeld vir die kinders van behoeftige ouers uit sy eie sak betaal. Hy het ook af en toe kinders in die pastorie onthaal en byvoorbeeld op ’n aand, kort ná die inwyding van die nuwe pastorie, ’n groot aantal kinders daarheen genooi en ’n paar uur gesellig daar deur te bring. == Besoek aan Masjonaland == [[Lêer:Stegmann-Hofmeyr-reis 1891 Mashonaland.jpg|duimnael|regs|420px|Di. Hofmeyr en Stegmann en mnre. Fourie en Luttig langs die pad op hul reis na Masjonaland in 1891. Die Kaapse Kerk het dié viermankommissie aangestel om ondersoek in te stel na die beter bearbeiding van lidmate in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word.]] Op die kerkraadsvergadering op [[20 Desember]] [[1890]] het ds. Hofmeyr die lede in kennis gestel dat hy deur die Sinode afgevaardig is om na [[Masjonaland]] te gaan om die lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word, te gaan opsoek. Omdat hy geruime tyd uit die gemeente afwesig sou wees, sou die kerkraad voorsiening vir ’n plaasvervanger moes maak. Op [[28 Februarie]] [[1891]] het die kerkraad toe besluit om prop. R. McLachlan te vra om die dienste tydens die leraar se afwesigheid te kom waarneem. ’n Kerklike kommissie van vier lede, van wie twee predikante was, naamlik Prins Albert se ds. Adriaan Hofmeyr en ds. G. Stegmann van [[Oudtshoorn]], het op [[31 Maart]] [[1891]] van Prins Albert-stasie per trein vertrek na [[Kimberley]] waar hulle waens afgelaai is, om vier ander sterker vere te laat insit, en vandaar is hulle per trein na [[Vryburg]] vervoer. Ds. [[John Daniel Kestell|J.D.]] en mev. [[Geertruida Kestell|Truida]] Kestell (mev. Kestell was ds. Hofmeyr se suster) van die [[NG gemeente Kimberley]] het hul verder raad gegee in verband met benodigdhede vir die reis, en so is hulle noordwaarts. Op weg na Taung-stasie moes hulle aanskou hoe ’n bende inboorlinge al die besittings van ds. en mev. [[George Frederick Charles Faustmann|George Faustmann]], nes ds. Hofmeyr in latere jare ’n leraar van die [[NG gemeente Wynberg]], op pad na hul eerste gemeente, [[Schweizer-Reneke]], geplunder en verniel het. Op [[Vryburg]] weer het hulle hul eerste ondervinding met rysmiere gehad toe hulle sien hoe die insekte die nog onuitgepakte huisraad en linne van die pas aangekome ds. David en mev. Wilcocks opgevreet het. Hier was hulle moeilike taak om uit 600 tot 800 beeste een span uit te soek; die diere was vet, maar ongeleerd en menige os het met riem en al weggeraak. Deur die vriendelikheid van maj. (later sir) [[Hamilton John Goold-Adams]] is die rytuig van [[sir Frederick Carrington]], bevelvoerder van [[Betsjoeanaland]] se polisiemag, tot hul beskikking gestel om dienste op Molopo en in die distrik [[Lichtenburg]] te gaan hou. Hul reis van Vryburg na [[Mafikeng|Mafeking]] het elf dae geduur en alles is so deur die slegte en modderige pad beskadig, dat hulle om ’n tweede wa en een span osse wat [[Cecil John Rhodes]] hulle gegee het, moes vra. Op Mafeking het hulle ook ’n goeie wadrywer, Andries, wat al dikwels na [[Masjonaland]] gereis het, bygekry. Ds. Hofmeyr het vooruitgegaan na die aanleg om drie dienste te hou, die oggend in Hollands, die middag ’n kinderpreek in Engels en die aand ’n Engelse diens vir ’n baie groot opkoms. (Daar was maar net 30 van die N.G. Kerk-lidmate). Van Mafeking is hulle na [[Zeerust]], waar hulle Sondag ’n Hollandse en Maandag ’n Engelse diens gehou het. Hulle besoek ook die Hermanusberg-sendingstasie op Ikalifynstad, Chapani en Kamoutsa, terwyl ds. Stegmann ook vir die polisie op Aasvogelkop diens kon hou. Die twee predikante het dus onverskrokke die dienste waargeneem, selfs in die distrikte waar die groot kerkstryd van daardie jaar gewoed het. Hulle het onder meer die vermaarde Voortrekker Jan Viljoen op sy plaas, Vergenoeg, gaan besoek. "Mnr. Viljoen as ouer jagter het ons baie goeie raad gegee, en vir enige ure baie van sy binnelandse jagtogte vertel, en ook van sy persoonlike kennis met Lobengula," aldus H.W. Fourie, een van die reisgenote. Vandaar is hulle na die regte grootpad, langs Tokwanirivier tot by sy inloop in die [[Krokodilrivier]], en toe deur Khamasland na Macloutsie al langs die Krokodilrivier. By die Rhodes-Limpopodrif was die dispuut tussen die [[Adendorff-trek]] en [[Leander Starr Jameson]] juis aan die gang, maar die trekkers se deurgang is deur [[Onze Jan Hofmeyr]] gereël. === In Masjonaland === [[Lêer:Fort Salisbury 1890.jpg|duimnael|links|320px|Toe die geselskap van di. Hofmeyr en Stegmann in Fort Salisbury aankom, het die een jaar oue nedersetting reeds sowat 450 inwoners gehad, hoewel baie nog in tente gewoon het soos die pioniers op dié foto wat waarskynlik kort ná die stigting van die dorpie geneem is. Vandag is dié plek in die middestad van [[Harare]].]] [[Beeld:Ds Adriaan Hofmeyr, Gedenkboek NG gemeente Calvinia.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hofmeyr, omstreeks 1890.]] Vanaf Fort Tuli by die Shashirivier, waar hulle op 8 Junie aangekom het, hul voorrade aangevul en die stam wat ds. Helm moes bearbei, besoek het, is hulle na [[Masvingo|Fort Victoria]], waar hul enige dae vertoef het, en deur die Koloniale Trek-kommissie uit die Suide, by name Jan Eksteen ([[Paarl]]), Adriaan de Waal ([[Stellenbosch]]) en Jan Vosloo (Klipfontein, [[Somerset-Oos]]) ingehaal is en saam die [[Groot-Zimbabwe|Zimbabwe-ruïnes]] gaan besigtig het. Daar is seker die eerste Hollandse Psalms en Gesange deur die Afrikaners gesing, weergalmend deur die ou bouvalle. Dié kommissie het verder saamgereis na [[Harare|Salisbury]] en op pad help soek na ene Van der Riet, wat 42 dae weg was. Hulle doen aan by Fort Victoria op pad na Fort Charter deur die Lundi-, Umfuli- en Hunyanirivier totdat hulle ná ’n reis van drie maande en sewe dae aan die begin van Julie in Salisbury aankom, destyds ’n dorpie van 400 tot 500 inwoners, waar behalwe waens en tente, heelwat hutte van pale en grasdakke was. Een van die reisigers het berig: "Iedereen skyn dadelik ’n winkel te begin, skynbaar ten einde oortollige goed te verkoop." Op Fort Salisbury was daar benewens die militêre en siviele amptenare, en ’n hospitaal, ook ’n Rooms-Katolieke en ’n Anglikaanse kerk. Die Administrateur en die militêre bevelhebber het hulle vriendelik ontvang en van alle benodigdhede voorsien, sodat hul kort ná hul aankoms hul eerste diens in die hoofstad van die nuwe land onder bokseile kon hou met ’n gehoor wat verteenwoordigers van gemeentes vanaf Mafeking tot by [[Somerset-Wes]] ingesluit het, onder wie lede van bekende ou Kaapse families soos Morkel, Van der Byl, Krige, De Villiers en Lategan. "Hier aangekomen,” skryf hulle in ’n brief aan ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' ([[20 Oktober]] [[1891]]) "vonden wij alles in rep en roer, de manskappen liggen aan de Krokodilrivier met het oog op den voorgenomen trek der Boeren, en kanonnen en ammunitie werden in aller haast ten gevolge van den aanval deur Portugezen naar Manika opgezonden. Aangenaam was het om te zien hoe het gekleurde volk uit de kolonie de Zondagdiensten, zoo de Engelsche as de Hollandsche en dikwijls ook onze gewone huisgodsdienst bijwoonde." Die kerkverteenwoordigers het dan ook gou opgemerk dat bearbeiding deur die N.G. Kerk onder wit en swart ’n dringende vereiste was, veral aangesien ’n Engelse biskop met sowat ses Dominikaanse susters alreeds op Manica (later genoem [[Mutare|Umtali]]) gearbei het. Dr. Harris, sekretaris van die [[British South Africa Company]], het hul geleentheid gegee om die omliggende landstreke en goudvelde te besigtig. Dat ’n groot delwersbevolking spoedig daarheen sou getrek word, was vir hulle baie duidelik. "Even zeker is het dan ook naar ons oordeel dat het land eerlank eene boerebevolking zal hebben, uitgelokt door de gunstige voorwaarden waarop grond verkrijgen kan worden, en aangezien er streken zijn, uitnemend geschikt voor landbou en veeteelt in de nabijheid van de markten die de goudvelden zullen verschaffen." Talle jong manne vind hulle op buiteposte en forte en baie transportryers het hul verskyning gemaak, manne wat sou bly totdat die spoorweë aangelê is. Die talle trekke op pad (die Van der Byl-trek met 25 jong manne uit die [[Kaapland|Kolonie]] het toe al aangekom) het hulle laat besef dat die land ’n groot bevolking sou lok. Mnr. Fourie is per skotskar en ses osse verby Mt. Hampden na die Mazoevallei om vir hulle na plase uit te sien, terwyl die trekkommissie via [[Beira]] is om Manikaland en Oos-Rhodesië te gaan besigtig. So het hulle die land en omstandighede goed opgeneem, kennis gemaak met al die owerhede, onder andere ook die jagter [[Frederick Courtney Selous|Selous]] wat hulle meegedeel het hoeveel Lobengula mnr. Jan Viljoen as ’n man van sy woord geëer het, en waar hy (Selous) Viljoen in die binneland van Afrika ontmoet het. === Terug na die Suide === [[Lêer:Ds G Stegmann.jpg|duimnael|210px|links|Ds. G Stegmann, wat ds. Hofmeyr na [[Masjonaland]] vergesel het. Die ander twee lede van die kommissie was mnre. Fourie en Luttig.]] Die harmonium ([[mondfluitjie]]) waarmee ds. Hofmeyr die aande en reis vervrolik en geïnspireer het, het hy aan die Engelse kerk gegee om as ’n pionierstuk bewaar te word. Nadat hulle as ’n viertal ’n rapport oor die land opgestel het, het hulle op [[10 Augustus]] [[1891]] weer vertrek. Op Fort Victoria is hul deur dr. [[Leander Starr Jameson|Jameson]] uitgenooi om die aand in die offisiersmenasie te kom eet. Mnr. Fourie het gemeen dat hy nog nooit in sy lewe so ’n maaltyd beleef het nie. Almal, selfs die vrolike ds. Hofmeyr, was stil en die enigste woordvoerders was dr. Jameson en ds. Stegmann wat oor [[Onze Jan Hofmeyr]] en staatkundige probleme gesels het. Blykbaar het die dominee die dokter goed die waarheid vertel en so ’n indruk op laasgenoemde gemaak dat hy later aan Fourie gesê het: "Ek gaan dadelik aan (Cecil John) Rhodes skrywe dat hy die grootste en bekwaamste in Suid-Afrika nog nie ontmoet het nie — en dit moet hy sy eerste werk maak." Nadat hulle die manne gegroet het, is hul daardie nag nog erder. Maar so opgeruimd en voorspoedig as hul reis noordwaarts was, so stil en bedroef was die terugreis. Ds. Stegmann het kort ná hul vertrek van Fort Victoria ernstig siek geword. ’n Dokter is uit Fort Tuli ontbied, waar die laaste diens gehou en die jongmanne ds. Stegmann vir laas kom groet het. Hy is daar verpleeg, terwyl Luttig met die waens en jongmanne oor Macloutsi na Vryburg en huis toe is. Ds. Hofmeyr is die volgende dag na [[Transvaal]], terwyl Fourie by ds. Stegmann gebly het totdat hy agt dae later na [[Polokwane|Pietersburg]], toe [[Pretoria]] en eindelik na [[Johannesburg]] is, waar hy sy siek vriend en metgesel op [[1 November]] [[1891]] aan die dood moes afgee.<ref>Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. Bulawayo: Ring van Bulawayo.</ref> (Volgens eerw. [[Andries Dreyer]] is hy egter op [[17 November]] [[1891]] oorlede op [[Oudtshoorn]].<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref>) So het dan gesterf een van die allerbriljantste N.G. Kerk-predikante, die "Spurgeon van Suid-Afrika", in die eerste bediening van sy stamgenote in die nuwe land, volgens S.P. Olivier. === Verslag aan die Sinode === Ds. Hofmeyr en die kommissie het in hul aanbevelings aan die Sinode onder meer gesê as die Kerk sou besluit op ’n arbeidsveld, dan sou twee leraars gestuur moes word, een na Fort Salisbury en een meer ooswaarts. Die werk kon nie later as die volgende jaar uitgestel word nie, en dit was die verantwoordelikheid van die Kerk in die Suide, in die eerste plek. Wat vereis word, het hulle gesê, is manne gevul met die Heilige Gees, met wysheid, en besiel met geesdrif, met ’n ruim hart en aanpassingsvermoë. Hulle merk aan hoedat die inboorlinge g’n begrip van sending of van Christus het nie, en voel dat ook op dié gebied ’n onmiddellike begin gemaak moet word, voor ander kerkgenootskappe die voortou neem. In dié verband stel hulle voor dat ds. Helm, in plaas van om die Banyai te bearbei, onder die Masjonas moes kom werk, en dat hy die belangrike werk onder die blankes kon doen, totdat hy die taal magtig was. Ds. Helm en eerw. [[Andries Adriaan Louw sr.|A.A. Louw]], meen hulle, sou meer in samewerking met ander leraars wat sou kom, uitrig as wat hulle in aparte uitgestrekte streke sou doen. "Waar die Afrikanervolk gevestig word, moet die Kerk sorg dat die naburige inboorlinge bearbei word, om sodoende misverstande en moeilikhede tee te werk." == Burgersdorpse Taalfees == === Aanloop === [[Lêer:Ou NG kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr het tydens die fees in ’n volgepakte [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerkgebou]] op [[Burgersdorp]] gepreek. Dié gebou se hoeksteen is in die naweek van [[18 April]] [[1848]] gelê. Die nuwe en huidige kerkgebou is eers op [[13 Desember]] [[1913]] ingewy.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonument bewoording.jpg|duimnael|regs|210px|Die bewoording aan die sykant van die voetstuk van die replika van die Taalmonument op Burgersdorp. Die oorspronklike monument, opgerig in 1893, is "beskadig en weggevoer deur die vyand van die Afrikaner in die oorlog van 1899–1902. In 1939 teruggevind in [[King William’s Town|Kingwilliamstown]] waar dit begrawe was. In ere herstel deur die Afrikaners van Burgersdorp op [[10 Oktober]] [[1957]]", luidens die inskripsie op die monument se voetstuk.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonumente.jpg|duimnael|regs|210px|Die taalmonument (regs) is op [[18 Januarie]] [[1893]] voor ’n skare van sowat 3&nbsp;000 onthul. Britse soldate het dit tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] beskadig en weggevoer sodat dit eers in 1939 op [[King William’s Town]] opgegrawe is en na [[Burgersdorp]] teruggebring is. Die gedenkteken links is ’n replika wat die Britse Owerheid in 1907 op aandrang van die Burgersdorpers moes oprig.<ref>Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref>]] Adriaan Hofmeyr was een van agt predikante wat genooi is na die onthulling van die Taalmonument op [[Burgersdorp]] in Januarie 1893. Omdat ds. Bosman van [[Pretoria]], wat die hoofdiens in die [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerk op Burgersdorp]] moes waarneem, weens onvermydelike omstandighede nie teenwoordig kon wees nie, moes ds. Hofmeyr as plaasvervanger optree. Die boeiende rede wat hy daar gelewer het, het die aanwesiges so getref dat ’n aantal van die vooraanstaande [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]] hom ná die verrigtinge genader het met die versoek om hom as kandidaat vir daardie kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing verkiesbaar te stel. Hy het dit egter van die hand gewys. Vir die fees was Burgersdorp in ’n feesgewaad "soos ’n bruid" versier in rooi, blou, geel en allerlei kleure, die strate vol vaandels en vlae. Die dorp het gewemel van besoekers, karre en waens. Die doel van die fees, wat geduur het van 15 tot 18 Januarie 1893, was die onthulling van die Burgersdorpse Taalmonument as ’n gedenkteken ter herinnering daaraan dat Hollands gelyke regte met Engels in die [[Kaapland|Kaapkolonie]] gekry het. === Saterdag en Sondag === Die Saterdagaand tree ds. Hofmeyr die eerste keer op toe hy ’n Engelse voorlesing hou in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] Skoolgebou oor Masjonaland. Die Sondagaand kom hy weer aan die beurt toe hy ’n diens lei in die NG kerkgebou wat deur sowat duisend mense bygewoon is. Die toe reeds 44 jaar oue kerkgeboutjie was te klein en honderde van die toehoorders moes buite staan. Sy teks was uit Haggai 1:7 en 8: "Alzo zegt de HEERE der heirscharen: Stelt uw hart op uw wegen. Klimt op het gebergte, en brengt hout aan, en bouwt dit huis, en Ik zal een welgevallen daaraan hebben, en verheerlijkt worden, zegt de HEERE" (''[[Statebybel]]''). Hy het gepraat oor die vernaamste wat nodig is ter oprigting van die volkskarakter: eerbied vir ander se gevoelens, vatbaarheid vir oortuiging, die moed om ’n oortuiging uit te spreek, en gehoorsaamheid aan die Groot Koning. === Maandag === Die volgende môre (Maandag) was ds. Hofmeyr flink uit die vere, want om seweuur reeds het hy sowat 300 boere onder voorsitterskap van mnr. Johannes van den Heever toegespreek in die Gereformeerde Skoolgebou en wel oor die [[armblankevraagstuk]]. Die vergadering het ten gunste van verpligte onderwys besluit en daar is eenparig ooreengekom dat hulle die regering sou vra om "waar noodig, vrije scholen te stichten en gedwongen onderwijs (skoolplig) in te voeren". Maandagmiddag het omtrent 500 burgers op die markplein byeengekom waar verskeie adresse aangebied is, onder meer aan mnr. J. Luttig wat heel eerste Hollands in die ou Kaapse Parlement gepraat het en aan ds. Hofmeyr. Die verrigtinge op Markplein is gevolg deur ’n wapenskouing op die vlakte van Dreunberg en die aand was daar ’n "duisternis van mensen" op die markplein waar ’n indrukwekkende vuurwerkvertoning te sien was, terwyl die orkes gespeel het. === Dinsdag === ’n Groot menigte mense en rytuie het die Dinsdagoggend opgeruk na die Dreunbergvlakte vir ’n piekniek. In die predikante-wedloop was ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] eerste, ds. Postma (die bron vermeld dit nie, maar dit was waarskynlik ds. [[Petrus Postma|Petrus]], [[Martinus Postma|Martinus]] of [[Dirk Postma jr.]]) laaste en ds. Hofmeyr in die middel, "kort agter den manelpanden van den [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstownschen]] atleet". Die Dinsdagmiddag is belangrike besoekers, onder wie [[Onze Jan Hofmeyr]], ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] en die Nederlandse konsul-generaal De Waal by die stasie afgehaal deur ’n 330-tal ruiters. Onze Jan is op ’n perd gesit en aan die hoof van die burgery het hy die dorp ingery gekom tot op die markplein waar ’n adres hom aangebied is. Hy het ’n paar woorde gespreek en gewys op die vreedsame wyse waarop die taaloorwinning behaal is, en is toe in ’n kar deur enige burgers getrek na sy tuisgaanplek, die huis van prokureur J. van den Heever. Daardie aand was daar ’n konsert in die klubgebou waar Afrikaanse liedere van mev. (dr.) Kannemeyer en burgemeester Kannemeyer dawerend toegejuig is. === Woensdag === Die Woensdagoggend, op die dag van die groot onthulling, is adresse aan van die vername besoekers by hul verblyfplekke aangebied. Ds. Du Toit was baie geaffronteer omdat, ten spyte van alles wat hy in belang van die taalbeweging en selfs in verband met die monument gedoen het, sy naam op die steen weggelaat is. Hy het egter gesê hy werk nie vir "adressen en ydele eer" nie, maar vir sy volk; "het nageslacht oordeele over myn daden". Die onthulling het om 10:15 plaasgevind. Ná prokureur Jan van Heerden telegramme van press. [[Paul Kruger]] en [[F.W. Reitz]], ’n paar burgemeesters, sir Jas. Sivewright (uit [[Egipte]]) en mejj. Schroeder en Jansen, Hollandse onderwyseresse op [[Stellenbosch]], het [[Daantjie van den Heever]], die voorsitter van die reëlingskomitee (en grootoupa van die Afrikaanse skrywer [[Eben Venter]]), die woord geneem en gesê "sy hart is byna te vol om te praat van blydskap".<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> "Zie daar een steen waarop ons volk zyn nationaliteit kan gronden," was sy boodskap. Sy teks was die opskrif op die medalje wat [[Marie Koopmans-De Wet]] vir die geleentheid geskenk het: "Zij worstelt maar zij zinkt niet." Onder die speel van die ''Bondslied'' (die lied van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]) is die standbeeld toe onthul in die teenwoordigheid van sowat 3 000 mense. Aan die voorkant van die voetstuk staan die volgende woorde: "Eerste volksbesluit voor de Hollandsche taal te Burgersdorp in Junij, 1879, op voorstel van den weledelen heer D.P. van den Heever, L.W.R eerste acte van Hollandsch in ’t Parlement, Acte No. 1, 1882, voorsteller J.H. Hofmeyr, L.W.V. eerste kandidaat der nationale herleving, J. Joubert, L.W.V. eerste Hollandsche spreker in ’t Parlement, J. Luttig, L.W.V." Aan die regterkant staan: "Bewaar Gij onze Taal o Heer, tot Uw en Onzer Vad’ren eer." Agter staan: "Voor Moedertaal en Vaderland, staat hier deez’ eerzuil geplant. Onthuld 1893 namen der Comiteeleden tot oprigting van den steen: D.P. van den Heever, L.W.V., J.D.P. van den Heever, W.A. Smit, N. Kruger,. J.C. van den Heever, procureur." Aan die linkerkant staan: "Erkend is nu de Moedertaal, in Raad, Kantoor, en Schoollokaal." Die monument het sowat £430 gekos.<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> Ná die onthulling het dr. [[Frans Engelenburg]], redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'', met die lees van ’n adres twee medaljes oorhandig aan Daantjie van den Heever en as voorsitter van die reëlingskomitee, een van goud en een van silwer. [[Onze Jan Hofmeyr]] het toe die geskiedkundige verloop van die taaltoestand van 1806 af geskets en gewys hoedat die Hollandse taal se regte telkens ingekrimp is op allerlei maniere en op alle gebiede; en daarna kortliks die stappe opgesom wat gedoen is tot herstel van die griewe, met verwysing na [[Burgersdorp]] se aandeel. Hierna het ds. Du Toit die feesrede gehou. Hy het gevra: Sou die monument "een pyramide wezen ter gedachtenis aan verleden grootheid" of "een gedenkzuil … van toekomstige grootheid"? Hy het gewys op die marmer van die beeld en gesê: "Eerder zou het marmer als zuiker wegsmelten dan de taal der Afrikaners uitsterven." Vir hom was die oorwinning slegs die spoorslag vir verdere strewe. Hierna het toesprake gevolg deur onder meer konsul De Waal, landdros De Beer namens pres. Reitz, Jan Luttig en ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], van die [[Gereformeerde kerk Philipstown]] namens die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], wat gepraat het van die taaiheid en krag van die Afrikaanse volk. In [[Mossamedes]] het dit hom getref hoe geheg die volk aan sy taal, godsdiens en voorvaderlike sedes is. Hy het gesê hy mis "de oude ''Langklip van Willem''" wat nog daar begrawe lê. Ds. Hofmeyr antwoord hierop: "Die ou klip het gegroei." Hy roep die Afrikaners toe om steeds hoër te strewe, nooit moed te verloor nie, op te hou twis, en nie alleen geesdriftig te wees in woord nie, maar ook in daad. Prof. [[Stephanus Postma]] van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool op Burgersdorp het daarop gewys dat die Afrikaanse taal, die taal van die volk, veredel en verbeter moet word deur die studie van die ryk Hollandse letterkunde en deur onderwys. Ná ’n toespraak deur ds. M.P.A. Coetzee, ’n Gereformeerde predikant, is gekollekteer "op een wyze zoo als men maar zelden geszien heeft", sodat die £40-skuld op die monument net gou gedek is. ''[[The Friend]]'' het dan ook onder meer berig: "The utmost good-feeling prevailed, and the simple and loyal conduct of the thousands present deeply touched the English visitors." Daardie aand is die vyf dag lange afgesluit met ’n dinee in die Gereformeerde Kerkskool, waar sowat 200 gaste teenwoordig was en waarvan die uitstekende spyskaart, met meer as 50 geregte en soorte drank, in Hollands was. Weer is talle toesprake gehou en heildronke ingestel. === Die monument en die Boereoorlog === Die Taalmonument-beeld is tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] deur vandale geskend wat die wysvinger en neus afgebreek het. Later is die beeld van die voetstuk afgestoot en die arm en ook die gesig verwyder. Ná die oorlog het lord [[Alfred Milner]] die monument heeltemal laat afbreek en verwyder. Die Burgersdorpers het geëis dat die Britse regering hul monument teruggee, maar omdat dit nie opgespoor kon word nie, het die Britse owerheid in 1907 ’n replika op dieselfde plek op Kerkplein laat oprig. Daar is ’n Taalfees gehou met die onthulling van dié monument op 24 en 25 Mei 1907, want dit was die 25ste herdenking van die erkenning van Nederlands deur die Kaapse Parlement. Dié monument is in 1933 na Markplein verskuif. Die oorspronklike is, in die beskadigde toestand waarin dit in 1939 op [[King William's Town]] opgegrawe is sonder die kop en een arm, teruggebring na Burgersdorp en in 1957 agter die replika opgerig.<ref>Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> == Leraar van Wynberg == [[Beeld:NG kerk Wynberg orrelgalery.jpg|duimnael|links|270px|Die Wynbergse NG kerk se orrelgalery.]] [[Beeld:Adriaan Hofmeyr Wynberg.jpg|210px|duimnael|regs|Ds. Hofmeyr se portret wat vandag nog hang in die konsistorie van die [[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 1916.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. Hofmeyr was ten nouste betrokke by die vergroting van die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Wynberg]]. Dié foto is omstreeks 1916 geneem, 17 jaar ná die inwyding van die nuwe gebou.]] [[Lêer:NG kerk Wynberg binne 1906.jpg|duimnael|links|305px|Soos op [[Prins Albert]] is op Wynberg ’n nuwe orrel tydens ds. Hofmeyr se dienstyd in gebruik geneem, maar in die Kaapse gemeente het dit gepaard gegaan met die inwyding van ’n nuwe, oftewel vergrote, kerkgebou. Die binneruim van die [[NG gemeente Wynberg|Wynbergse NG kerkgebou]], soos dit daar uitgesien het in 1906, sewe jaar ná die gebou en orrel ingewy is en ook sewe jaar ná ds. Hofmeyr die gemeente moes verlaat.]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr gesin.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Hofmeyr en sy vrou met hul aangenome seun, Willie, gebore Barry.]] Ds. Adriaan Hofmeyr is op [[11 Julie]] [[1895]] op [[Wynberg]] as die nuwe leraar van die [[NG gemeente Wynberg|plaaslike NG gemeente]] bevestig deur ds. C.F.J. Muller, wat die konsulent was en die nuwe leraar se oom aan moederskant. Dié [[Kaapstad|Kaapse]] gemeente, die derde oudste in die Skiereiland naas [[NG gemeente Kaapstad|die moedergemeente]] en [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]], is in 1829 van [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] afgestig. Sy eerste leraar was dr. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] van 1834 tot 1882 en die tweede ds. [[Pieter Adam Strasheim|P.A. Strasheim]] van 1883 tot 1895. Ds. Hofmeyr was dus slegs die derde leraar in meer as 65 jaar. === Weer 'n nuwe pastorie === Soos op Prins Albert is ook hier, spoedig ná sy koms, besluit om die ou pastorie met ’n nuwe te vervang. Die oue is gesloop en die nuwe op die dieselfde perseel, maar net ’n bietjie hoër op, teen ’n koste van £1 530 opgerig. Maar die uitstaande gebeurtenis tydens ds. Hofmeyr se kort dienstyd op Wynberg was die bou van die nuwe kerk. Dié besluit is geneem op ’n gemeentevergadering op [[24 November]] [[1896]] toe deur die kerkraad daartoe volmag gegee is. Nog voor die bouwerk begin het, het die leraar saam met ouderling Tom Louw, wat al die onkoste betaal het, na Europa gegaan. Die kerkraad het dié broer later bedank vir sy "liefdesdiens" aan die leraar bewys. === Wynberg se vergote kerkgebou === Om die nodige geld vir die kerkgebou te kry is ’n deel van die pastoriegrond teen £1 500 verkoop en is daar op [[4 Augustus]] [[1897]], op ds. Hofmeyr se voorstel, besluit dat ouderling Louw gevolmagtig word om met dr. Muir te onderhandel oor die verkoop van die skoolgeboue op die aangewese grond aan die regering vir ’n bedrag van nie minder nie as £4 000. Dié skoolgeboue was die kerk se eiendom en het die meisieskool gehuisves wat ds. Strasheim gestig het. Teen dié voorstel het sekere lidmate beswaar gemaak, maar wat die verloop van die saak was, blyk nie uit die ses blanko bladsye in die notuleboek van destyds nie. Die verkoop het nietemin deurgegaan en so het die gemeente ’n kosbare besitting kwytgeraak, maar in die plek daarvan ’n nuwe, sierlike kerkgebou gekry wat op [[17 Maart]] [[1899]] ingewy is met ’n redevoering deur prof. Muller oor [[Miga]] 4:2: "Komt en laat ons opgaan tot den berg des HEEREN, en ten huize van den God Jakobs, opdat Hij ons lere van Zijn wegen, en wij in Zijn paden wandelen (''[[Statebybel]]'')." Ná prof. Muller se toespreek het ds. Hofmeyr ’n kort oorsig gegee van die geskiedenis van die kerkgebou en die bedankings waargeneem. Dieselfde aand is ’n pragtige nuwe orrel ter waarde van digby die £1 000 ingewy deur ds. G.F.C. van der Lingen van [[NG gemeente Vishoek|Simonstad]]. Die nuwe kerk met sy toring ingereken, het £4 000 gekos. Die goewerneur sir [[Alfred Milner]] was teenwoordig by die inwyding. Volgens oorlewering het ds. Hofmeyr vir hom Hollandse lesse gegee. Volgens eerw. [[Andries Dreyer]], wat die Wynbergse gemeente se geskiedenis met sy eeufees in 1929 opgeteken het, was die latere lord Milner "toe seker nie ’n ''persona grata'' by die Afrikaanse volk nie, want geen ses maande daarna het die vreeslike oorlog van Engeland teen die Transvaalse en Vrystaatse Republieke uitgebreek."<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers, Beperk.</ref> === Skielike einde aan sy ampstyd === Eerw. Dreyer verstrek in dié gedenkboek geen besonderhede oor hoekom ds. Hofmeyr in daardie jaar (1899) nog die gemeente verlaat het of wat die omstandighede van sy vertrek was nie. Hy skryf net: "... voor die eerste oorlogsvuur ontbrand is, is daar ’n einde gekom aan die betrekking tussen leraar en gemeente en het ds. Hofmeyr Wynberg verlaat." Ds. Gerdrie van der Merwe, in die NG gemeente Kuruman se gedenkboek ter viering van daardie gemeente se 75ste bestaansjaar, skryf oor die einde van ds. Hofmeyr se dienstyd in Wynberg: "Sy verblyf hier het hom in besonder(s)e gevaarlike versoeking gebring, want deur sy genialiteit en briljante talente, het hy gemaklik ingang gevind in die hoogste kringe en word hy ’n persoonlike vriend van [[Cecil John Rhodes]] en (l)ord Milner. Dit het hom pens en pootjies in die politiek ingesleep, tot nadeel van sy beroep." Van der Merwe sê die band tussen ds. Hofmeyr, so bemind en geëerd op Prins Albert, en Wynberg se gemeente is losgemaak weens "bittere tweedrag en twis".<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991. Kuruman: Kerkraad.</ref> Die geskiedkundige [[D.W. Krüger]] skryf die Ring het hom in Junie 1899 aan "ernstige wangedrag" skuldig bevind en geskors.<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> == Tweede Anglo-Boereoorlog == [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr handtekening.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr se handtekening voorin sy herinneringe aan die [[Anglo-Boereoorlog]], "The story of my captivity" (1900).]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr in aanhouding.jpg|duimnael|270px|regs|’n Skets van Adriaan Hofmeyr toe hy gevange gehou is in die Staatsmodelschool in [[Pretoria]].]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr 1900.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr, oftewel "Adrian Hofmeyr", soos hy voorin die boek verskyn wat hy in 1900 in Engeland die lig laat sien het oor sy ervaring as ’n krygsgevangene van die Boeremagte tydens die vroeë maande van die [[Anglo-Boereoorlog]].<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up Google Books]</ref>]] In ’n berig in ''[[Die Burger]]'' van [[20 Maart]] [[1999]], "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster", met die oog op die Wynbergse kerkgebou se honderdste bestaansjaar, skryf Danie de Villiers egter oor die omstandighede waaronder die leraar Wynberg verlaat het: "Met die inwyding van hul herboude kerkgebou honderd jaar gelede het die lidmate van die NG gemeente Wynberg seker nooit kon droom dat hul flambojante predikant, ds. Adriaan Hofmeyr, die pad só byster sou raak dat hy later as ’n vyand van sy eie mense gebrandmerk sou word nie. Hofmeyr was ’n gesiene en verfynde man met ’n goeie musiekkennis. Hy was lid van ’n toonaangewende Kaapse Afrikaanse familie … Adriaan Hofmeyr was die gerespekteerde middelpunt van sy vorige gemeente op Prins Albert en ’n boeiende prediker geliefd by oud en jonk. En was dit nie deur sy Hollandse lesse aan die Kaapse Goewerneur sir Alfred Milner, dat Milner die inwyding self bygewoon het nie? Dit is ook waarskynlik danksy sy vriendskap met Cecil John Rhodes dat laasgenoemde vier granietpilare vir die herboude Wynberg-kerk aan die gemeente geskenk het." === Deur die Boere gevange geneem === De Villiers beweer min Wynbergse lidmate het geweet ds. Hofmeyr se vermeende "onbehoorlike" verhouding met ’n musiekonderwyseres was die oorsaak van sy skorsing net vier maande ná die inwyding van die herboude kerkgebou. Dit was kort ná sy skorsing en net voor die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] dat ds. Hofmeyr op [[11 Oktober]] [[1899]] na [[Betsjoeanaland]] gegaan het waar hy, volgens Van der Merwe, "onder Afrikaners ’n ongunstige reputasie as sterk Britsgesinde verwerf". De Villiers skryf dat Hofmeyr "oornag ’n vyand van sy eie mense geword" het en uit [[Betsjoeanaland]] "as ''lojale Britsgesinde'' die Zuid-Afrikaansche Republiek met politieke propaganda teengewerk het". Die Boeremagte het die protektoraat in November daardie jaar binnegeval en ds, Hofmeyr gevange geneem en, soos onder meer [[Winston Churchill]], in die [[Staatsmodelschool]] in [[Pretoria]] aangehou. Hier het die gewese predikant vir gevange Britse offisiere op 'n harmonium musiek gemaak. === Vrygelaat === Met die inname van Pretoria in Junie 1900 deur die Britse magte onder bevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]] herwin Hofmeyr sy vryheid. De Villiers skryf hy is "as ’n agent aangestel om die Boere te probeer omhaal om die wapen neer te lê". Dit het onder meer behels dat hy saam met kmdt.genl. [[Piet de Wet]], die broer van genl. [[Christiaan de Wet]], vroue in Britse konsentrasiekampe probeer oortuig het dat die Boeresaak verlore was en dat hulle hul mans op kommando moet aanraai om liewer die wapen neer te lê as voort te veg teen die Britse oormag. Hiermee het Hofmeyr min sukses behaal en reis Engeland waar hy ’n boek skryf met die titel "The Story of my captivity during the Transvaal War 1899-1900" deur "Adrian Hofmeyr". Dit is in 1900 uitgegee deur die uitgewery Edward Arnold van [[Londen]]. Hofmeyr dra dit op met "sincere affection and heartfelt gratitude" aan die Britse offisiere, sy mede-krygsgevangenes. In die voorwoord skryf hy: "The greater party of my ‘Story’ was written in prison. One feels then more keenly and poignantly, and suffers more accutely. I have given vent to such feelings, and this will account for many seemingly hard words. Will the kind reader please remember this? Now that I am free I cherish no hard thoughts; I have forgotten all indignity heaped upon me. To pacify, to conciliate the genuine Boer, whom I love and respect, I would do anything. My ardent desire is that he, too, soon may experience the inestimable advantages of a beneficient British rule, as we all do in the Cape Colony. What a grand, happy country South Africa then will be – the brightest jewel in our gracious sovereign’s crown. May I live to see my dream realised!"<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n16/mode/1up Google Books]</ref> Hofmeyr verduidelik sy standpunt met betrekking tot die oorlog wanneer hy in die eerste hoofstuk skryf: "I happened to be one of those colonial-born Africanders who believed that the Transvaal ought to have given in to the demand for a five years’ franchise. I could not see how that could have endangered Transvaal independence. I felt persuaded that a refusal to do so would undermine that independence. Why? Because, first of all, history teaches us that equal rights bestowed upon the inhabitants of a country never endanger such a country’s safety. And secondly, because it is unnatural to expect a majority to consent to the supremacy of a minority. Wherever a minority rules it tyrannises, and when that takes place the fires of dissatisfaction are always smouldering, and sooner or later civil war ensues. I feared this for the Transvaal. I felt assured that giving in to the Uitlanders’ just claims (all were not just) would be a masterstroke of policy. And, therefore, I advocated the "climb down" on the Kimberley and Beaconsfield platforms in the month of July. I then said that I knew I would be made to suffer for my opinions. I never dreamt, however, what horrors of vengeance awaited me." De Villiers skryf "met sy briewe aan die Britse pers het Hofmeyr probeer om die onthullings van Emily Hobhouse oor die haglike toestande in konsentrasiekampe te weerlê. Hobhouse se woede het klaarblyklik oor dié verfynde vrou die oorhand gekry toe sy hom soos volg beskryf het: ‘What a coarse, repulsive looking man he is!’ [[Onze Jan Hofmeyr]] noem sy neef ewe vies in ’n brief aan Hobhouse ‘that scapegrace of a cousin of mine’. [[John X. Merriman]] se moeder verwys na Adriaan Hofmeyr as ‘that hipocritical sneak’." Volgens hom was Hofmeyr in Engeland "’n gewilde spreker wat lesings oor die hele land gegee het ter ondersteuning van die regeringsparty se verkiesingsveldtog. In die proses het hy die Boere en hul saak verder beswadder en benadeel." Hy het ook propaganda gemaak teen die besoek van die Kaapse politici [[John X. Merriman]] en [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] aan Engeland van Januarie tot Julie 1901.<ref>[http://ancestry24.com/articles/emily-hobhouse/ Biografie op Ancestry24.com]</ref> "Sy kruit het egter nat geword," vervolg De Villiers, "toe die Britse opposisiepers die feite oor sy skorsing as predikant openbaar gemaak het. Dié koerante het dit ook beklemtoon dat Hofmeyr deur sy eie mense geminag en verwerp word." Vir dié feite steun De Villiers op die geskiedkundige D.W. Krüger se lewenskets van Hofmeyr in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] (deel III) waarin hy skryf: "Sy saak word egter vertroebel deur die openbaarmaking deur die Liberale opposisiepers van die feite met betrekking tot sy skorsing as predikant en die beklemtoning ban die omstandigheid dat Hofmeyr geen status of aansien onder sy eie mense geniet nie.".<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> In teenstelling met Van der Merwe se weergawe dat Hofmeyr sy aansien onder sy eie mense "ná jare … herwin toe die Ned. Geref. Kerk hom in 1926 weer as predikant toelaat," skryf De Villiers: "Van Hofmeyr het in 1937 as verstoteling en kinderloos in Bellville heengegaan, vir altyd gebrandmerk as ’n verraaier." == Kuruman == === Swerfjare === [[Lêer:Ds Attie Hofmeyr ouer.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. Hofmeyr, waarskynlik omstreeks 1916 in die tydperk toe hy nie ’n predikant was nie nadat die band tussen hom en die [[NG gemeente Wynberg]] in 1899 losgemaak is weens bittere onenigheid. Die Kerk het hom eers in 1925 of '26 weer as predikant toegelaat toe hy hulpprediker op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] word.]] Hofmeyr het hom ná die Driejarige Oorlog op [[Kuruman]] gaan vestig. Dis nie bekend presies wanneer of hoekom nie en ook nie wat hy daar gedoen het om liggaam en siel aan mekaar te hou nie. Dit is wel bekend dat hy 'n tyd lank onderwys in 'n tweemanskool op die plaas Arbeid Adelt in die distrik [[Kestell]] in die [[Vrystaat]] gegee het. Van 1921 tot 1925, toe hy weer predikant predikantstatus ontvang het, het Hofmeyr die betrekking van orrelis in die [[NG gemeente Winburg]] beklee. Oor sy tydperk as Winburgse orrelis skryf dr. I.L. Ferreira in dié gemeente se gedenkboek: “Hy het inderdaad die gemeente ‘verbaasd en verkwikt deur sy wondervolle musiek-talent’. Sy preke was ‘uitmuntend’ voorgedra, ‘overtuigend’ en ‘gloedvol’ en van 'n ‘bewonderenswaardige woordenrijkdom’. Hy neem op Sondag [[3 Mei]] [[1925]] in 'n stampvol kerkgebou afskeid en by daardie geleentheid was ‘geen oog droog’.” In 1925, toe hy 71 of 72 jaar oud was, het hy na [[Heilbron]] in die [[Vrystaat]] vertrek om in die [[NG gemeente Heilbron|plaaslike NG gemeente]] as hulpprediker te werk nadat hy die beroep daarheen aangeneem het. Dit was in daardie jaar dat die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] hom ná 27 jaar weer tot die bediening toegelaat en wel as emeritus-predikant nadat hy om die herstel van sy status aansoek gedoen het. Op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] sou ds. en mev. Hofmeyr net twee jaar bly (hulle aangenome seun is in dié tyd op [[Bethlehem]] oorlede), want in 1928 aanvaar hy 'n beroep na [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Hy was toe al 73 jaar oud en reeds die kerkraad se vierde beroep. Die eerste drie het almal vir die beroep bedank. Van der Merwe skryf daar was aanvanklik vrae oor sy hoë ouderdom, maar "hy het vriend en vyand verras met sy dinamiese werkkrag en besielende lewe". Die kerkraad en lidmate was terdeë bewus van sy verlede. === Eindelik weer evangeliedienaar === So is ds. Hofmeyr, ná die ongelukkig gebeure op Wynberg, sy gevangenskap tydens die oorlog, die tydperk in Londen, die verwerping deur sy eie mense, die dood van sy aangenome seun en 'n kwarteeu sonder 'n vaste standplaas, dus langer as wat hy in sy drie eerste gemeentes gestaan het, eindelik weer in 'n gemeente as herder en leraar bevestig, naamlik op [[21 April]] [[1928]], agt dae ná sy 74ste verjaardag. Ten spyte van sy hoë ouderdom, kon hy die jongmense besiel en kom daar 'n kentering onder die jeug van Kuruman. Hy was altyd 'n uitsonderlik prediker en kon selfs op dié hoë ouderdom nog altyd die Woord met krag en mening bring. Van der Merwe skryf: "Sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer … Hy was 'n man met 'n indrukwekkende voorkoms en innemende geaardheid." Van ds. Hofmeyr getuig die matrieks van 2006, dekades nadat hy daar predikant was, op ’n webtuiste: "Op 21 Mei 1928 word die 74-jarige ds. A.L.J. Hofmeyr herder en leeraar op Kuruman, iemand met ’n dinamiese werkkrag en ’n besieling vir die jeug. Hy gee baie aandag aan albei skole, sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer. Hy was besonder musikaal en het gewoonlik ’n opvoubare orreltjie saamgery en musiek vir die kinders gemaak. Ds. Adriaan Hofmeyr skryf en toonset ’n skoollied wat met die eeuwenteling nog deur Laerskool Seodin en Hoërskool Kalahari gebruik word. Hierdie skoollied met sy onsterflike woorde bring altyd ’n knop in die keel, dit bind steeds leerlinge en oud-leerlinge oor die land saam aan Seodin."<ref>[https://archive.is/20130422151936/matrix2006.tripod.com/info.htm Hoërskool Kalahari Matrieks 2006].</ref> Enkele weke ná ds. Hofmeyr se bevestiging op Kuruman, het ds. D.J. le R. Marchand ná 19 jaar op 'n kerkraadsvergadering op Prins Albert bekendgemaak dat hy wil aftree. Hy ontvang sy emeritaat op [[28 Julie]] [[1928]] en tydens die gevolglike vakature bring die kerkraad vyf beroepe uit. Vier keer verskyn die naam van 'n geliefde oudleraar van Prins Albert op die groslys, naamlik dié van ds. A.J.L. Hofmeyr. Ná meer as drie dekades is dié indrukwekkende dominee nog nie deur sy ou gemeente, waar hy deurentyd ten spyte van teëspoed 'n goeie verhouding met sy kerkraad gehandhaaf het, vergeet nie, selfs al was hy toe al 74 jaar oud. Op die vyfde beroepsvergadering haal ds. Hofmeyr die tweetal saam met ds. J.S. Theron van [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] en in die stemmery verloor hy met 15 stemme teen ds. Theron se 28.<ref name="botes2" /> Tydens sy dienstyd in die verre [[Kalahari]] het die gryse leraar nog vir oulaas sy ou gemeente op Prins Albert besoek toe 'n aansienlike aantal inwoners hom tegemoetgaan. === Afrikaanse Bybel in gebruik geneem === Heel aan die einde van sy dienstyd op Kuruman en dus ook van sy evangeliebediening, wat ruim 53 jaar gelede op [[Willowmore]] begin het, het ds. Hofmeyr die voorreg gehad om die ingebruikneming van die ''[[Bybel]]'' in [[Afrikaans]] mee te maak. Die naweek wat daarvoor opsygesit is, was ook 'n biddag om reën, want dit het midde-in die knellendste droogte in menseheugenis geval. Dié naweek is talle dienste gehou, waartydens talle sprekers opgetree het. Ds. Hofmeyr het oudergewoonte besonderse aandag aan die jeug gegee. Hy het hulle aanmoedig om onvermoeid te ywer totdat elkeen sy eie Bybel het. "Maar jul pennies bymekaar, kinders, en koop vir julle 'n mooi, sterk Afrikaanse Bybel. Ek het een wat my vader in 1849 in Londen gekoop het, nog heeltemal mooi en sterk." Die Bybelfees is afgesluit met 'n konferensie, waar ook die predikante van die ander kerkgenootskappe en die skoolhoof van Kuruman, mnr. S.J. Botha, opgetree het. Iemand het aan die ''[[Kerkbode]]'' geskryf: "Wat was dit tog 'n aangename feesdag. Dit was lieflike weer, lieflike woorde en 'n lieflike stemming." === Nogeens 'n nuwe pastorie === Kuruman was ds. Hofmeyr se derde gemeente agtereenvolgens waar 'n nuwe pastorie tydens sy dienstyd betrek is, al was dit moeilike tye, soos op Prins Albert met die destydse droogte. Tydens die [[Groot Depressie]], wat met die bejaarde leraar se dienstyd saamgeval het, was daar byna geen kontant beskikbaar nie, nietemin was die kerkraad by verskeie transaksies betrokke wat 'n geweldige skuldlas meegebring het. Aan die einde van 1929, die jaar waarin die depressie begin het, koop die kerkraad 'n plaas aan waarvan die opstal as koshuis vir behoeftige kinders moes dien. Ook in dié tyd moes elektrisiteit in die kerkgebou en die pastorie geïnstalleer word, nog 'n groot uitgawe. Die pastorie wat in 1913 deur die gemeente se eerste leraar betrek is, was nie meer geskik vir sy doel nie. Met die aankoop van 'n nuwe en al die ander uitgawes, skuif die gemeente se skuld in 1932 op tot £3 000, destyds 'n aardige bedrag. Die jaar daarop bereik die gemeente se geldsake 'n krisispunt, toe ds. Hofmeyr vrywillig afstand doen van 'n deel van sy salaris as tydelike hulpmaatreël. Nogtans besiel hy die kerkraad en lidmate met geloofsmoed en spoor hy hulle aan om met toewyding voort te gaan. == Sy aftrede en dood == In 1933 was ds. Hofmeyr, toe 79 jaar oud, die oudste diensdoende predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]]. In die voorafgaande jaar was hy soms ernstig siek en so word hy genoodsaak om sy emeritaat op [[22 Oktober]] [[1933]] te aanvaar. In die ''[[Kerkbode]]'' van [[8 November]] [[1933]] skryf ds. N.E. Nel van die [[NG gemeente Daniëlskuil]] oor dié naweek: "Sondagmôre ná die bediening van die nagmaal en ná 'n hartroerende gebed by die tafel van die gryse leidsman tot sy gemeente, het hy in die teenwoordigheid van ongeveer 600 mense demissie ontvang. Dit was 'n plegtige en indrukwekkende gebeurtenis toe die byna 80-jarige ou vader voor die kansel verskyn vir die losmaking." Met die gemeentekonferensie die Sondagaand deel "hierdie prins van die predikers van die Ned. Geref. Kerk, met sy welluidende sterk stem, iets aan die gehoor mee van sy eie lewenservaring: 'Een maal het ek skipbreuk gely, maar God het my lewe gered; een maal was ek so siek dat vyf geneeshere vir my geen hoop gehad het nie, maar die Heiland het my weer herstel; twee maal het mense my met rewolwers bedreig omdat ek vir my land en volk gepraat het, maar die Here het my beskerm, sodat ek nou kon aftree, op vyf maande na 80 jaar'<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. Kuruman: Kerkraad."</ref> Ds. Hofmeyr lewer eers op [[17 Desember]] [[1933]] sy afskeidspreek en verlaat die gemeente. Minder as 'n week voor sy dood in 1937 het hy nog 'n feesboodskap met die oog op die gemeente se kwarteeufeesviering in 1941 geskryf: "Met die afneming van liggaamlike kragte gaan my gedagtes gedurig in liefde uit na die geliefde gemeente waar dit my voorreg was om enige jare as leraar te staan. Maar u is nie alleen gedurig in my gedagtes nie, maar ook in my gebede voor die genadetroon." Hy is kort hierna in [[Bellville]] in die Kaapse Skiereiland oorlede. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{af}} Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' [[Burgersdorp]]: Burgersdorpse Seëlkomitee. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, [[Stellenbosch]] en [[Bloemfontein]]: [[Nasionale Pers]], Beperk. * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. [[Calitzdorp]]: NG Kerkraad. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. [[Kaapstad]]: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1946. ''Nederduitse Gereformeerde Kerk Burgersdorp. Eeufees-Gedenkalbum 1846–1946. ’n Oorsig van die Geskiedenis van die Gemeente.'' Burgersdorp: Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. [[Bulawayo]]: Ring van Bulawayo. * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. [[Hanover]]: N.G. Kerkraad. * {{af}} Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. * {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. [[Kuruman]]: Kerkraad. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]]. * [http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up The story of my captivity in the Transvaal War 1899–1900, volledig geskandeer en op Google te sien.] * [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=580828 Grafsteen van die Hofmeyrs se aangenome seun op Eggsa.org]. * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/07/31/3/7.html ''Historiese pastorie op Prins Albert vanjaar 'n eeu oud''], ''[[Die Burger]]'', [[31 Julie]] [[1993]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Adriaan}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1854]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] rdno8irycrkyi7eir6ff5vwor726m0w 6 75075 2923476 1159276 2026-08-10T09:41:19Z JMK 649 +kat 2923476 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Adriaan Hofmeyr]] in aanhouding in die Staatsmodelschool, [[Pretoria]] |bron="My life in captivity" |datum=1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onduidelik |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Staatsmodelschool]] dgw71qgdcmtv4fhygdypbrt4zo2uoub 0 78385 2923485 2911451 2026-08-10T10:35:46Z Sobaka 328 /* Rolprentloopbaan */ skakel 2923485 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Omar Sharif | Beeld = Omar Sharif 2013.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Omar Sharif in 2013 | Geboortenaam = Michel Demitri Shalhoub | Alias = | Geboortedatum = [[10 April]] [[1932]] | Geboorteplek = [[Alexandrië]], [[Egipte]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Egipte}} | Sterftedatum = [[10 Julie]] [[2015]] | Sterfteplek = [[Kaïro]], [[Egipte]] | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1954–2015 | Noemenswaardige rolprente = ''Dr. Zhivago''<br />''Lawrence of Arabia''<br />''Funny Girl'' | Webwerf = | imdb = 0001725 | Toekennings = César (2004)<br />Golden Globe (1962, 1963, 1965) }} {{Rolprentprys-bo}} {{Rolprentprys-opskrif}} {{Rolprentprys | Gewen}} {{Rolprentprys-klas|Golden Globe|1962|Byspeler|''Lawrence of Arabia''}} {{Rolprentprys-klas|Golden Globe|1965|Akteur|''Doctor Zhivago''}} {{Rolprentprys-klas|Bambi|1969|Akteur|''More Than a Miracle''}} {{Rolprentprys-klas|César|2004|Akteur|''Monsieur Ibrahim''}} {{Rolprentprys | Benoem}} {{Rolprentprys-klas|Oscar|1963|Byspeler|''Lawrence of Arabia ''}} {{Rolprentprys-onder}} '''Omar Sharif''' ([[Arabies]]: عمر الشريـف, [[Egiptiese Arabies]] [ˈʕomɑɾˤ eʃʃɪˈɾiːf]; gebore '''Michel Demitri Chalhoub''' [miˈʃel dɪˈmitɾi ʃælˈhuːb]; 10 April 1932 – 10 Julie 2015) was ’n [[Egipte|Egiptiese]] [[akteur]] wat in verskeie [[Hollywood]]-[[rolprent]]e gespeel het soos ''Lawrence of Arabia'', ''[[Doctor Zhivago]]'' en ''Funny Girl''. Hy is vir ’n [[Oscar]] benoem en het drie [[Golden Globe]]s gewen. == Vroeë lewe == Omar Sharif is op 10 April 1932 in ’n [[Libanon|Libanese]] [[Christendom|Christelike]] gesin in [[Alexandrië]], [[Egipte]], gebore as '''Michel Demitri Shalhoub''' (ميشيل ديمتري شلهوب). Hy het aan die Victoria-kollege in Alexandrië skoolgegaan en daarna ’n graad in beide wiskunde en fisika aan die Universiteit van [[Kaïro]] behaal. == Loopbaan == === Rolprentloopbaan === Sahrif het sy akteursloopbaan in 1953 begin met ’n rol in ''Sira` Fi al-Wadi''. Hy het gou ’n ster geword en in meer as 20 Egiptiese produksies gespeel, onder andere saam met sy vrou, die Egiptiese aktrise Faten Hamama. Sharif se eerste [[Engels]]e rol was dié van Sharif Ali in 1962 in [[David Lean]] se ''Lawrence of Arabia''. Vir dié byrol is hy benoem vir ’n Oscar en het hy ’n Golden Globe gewen vir beste manlike byspeler. Hierna het hy ’n verskeidenheid karakters vertolk, soos ’n [[Spanje|Spaanse]] priester in ''Behold a Pale Horse'' (1964) en die [[Djengis Khan|Mongoolse veroweraar]] in ''Genghis Khan'' (1965). In dieselfde jaar het hy in nog ’n prent van Lean gespeel: ''[[Doctor Zhivago]]'', ’n verwerking van [[Boris Pasternak]] se roman, waarvoor Sharif sy tweede Golden Globe gewen het. In die volgende paar jaar het Sharif ’n [[Duitsland|Duitse]] generaal vertolk in ''The Night of the Generals'', kroonprins Rudolf van [[Oostenryk]] in ''Mayerling'' en [[Che Guevara]] in ''Che!''. Hy het ook lof ontvang vir sy uitbeelding van Nicky Arnstein, die man van Fanny Brice in ''Funny Girl''. Die Egiptiese regering was woedend oor sy besluit om saam met [[Barbra Streisand]] te werk vanweë Streisand se steun aan [[Israel]]. Streisand self het hierop geantwoord: "You think Cairo was upset? You should've seen the letter I got from my Aunt Rose!" Sharif het die rol in 1975 weer gespeel in die opvolgprent, ''Funny Lady''. In 2003 is hy geloof vir sy rol in die [[Frans]]e prent ''[[Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran]]'' as ’n [[Turkye|Turkse]] [[Moslem]]-handelaar wat ’n vaderfiguur word vir ’n [[Jood]]se seun. === Brugloopbaan === Sharif het eens onder die wêreld se bekendste [[brug (kaartspel)|brugspelers]] getel en het in 1967 die "Omar Sharif Bridge Circus" gestig wat deur die wêreld gereis het om teen ander beroemde spanne te speel. Hy het verskeie jare lank saam met [[Charles Goren]] ’n gesindikeerde brugrubriek vir die koerant ''Chicago Tribune'' geskryf.<ref>{{cite news |url=http://blogs.chicagotribune.com/news_columnists_ezorn/2005/09/bridges_to_the_.html |work=Chicago Tribune |title=Change of Subject – Observations, reports, tips, referrals and tirades Chicago Tribune Blog |date=6 September 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120155/https://blogs.chicagotribune.com/news_columnists_ezorn/2005/09/bridges_to_the_.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het egter die skryf van die kolom meestal oorgelaat aan Tannah Hirsch, wie se naam tot vandag saam met syne in die naamlyn verskyn. Hy is ook die skrywer en medeskrywer van verskeie boeke oor brug en het sy naam gekoppel aan ’n brugvideospel, ''Omar Sharif Bridge'', wat steeds verkoop word.<ref>{{cite web|url=http://www.thetradingcentre.co.uk/products.asp?category=Omar+Sharif+Bridge |title=&gt; {subcategory} |publisher=Thetradingcentre.co.uk |date= |accessdate=2012-11-18}}</ref> Sharif het dikwels in casino's in Frankryk gedobbel.<ref>"Omar Sharif sued for assault". (6 November 2005). ''New Sunday Times'', bl. 29.</ref> In 2006 het gesê hy het ophou brug speel en dobbel omdat hy sy familie afgeskeep het en meer tyd saam met hulle wou deurbring.<ref>{{cite web|author=Mark Lubischer en Betty Jo Tucker |url=http://www.reeltalkreviews.com/browse/viewitem.asp?type=feature&id=98 |title=ReelTalk Movie Reviews |publisher=Reeltalkreviews.com |date= |accessdate=2012-11-18}}</ref> == Persoonlike lewe == [[Lêer:Omar Sharif, Cyrine AbdelNour 66ème Festival de Venise (Mostra) 9.jpg|duimnael|links|240px|Sharif en die Libanese aktrise en sangeres [[Cyrine Abdelnour]] in 2009 by die Venesiese Rolprentfees.]] Sharif het vlot Arabies, Engels, [[Grieks]] en [[Frans]] gepraat. Hy het ook ’n bietjie [[Italiaans]], [[Spaans]] en [[Turks]] gepraat. Hy het van sy geboorte in 1932 in Egipte gewoon en in 1965 na [[Europa]] getrek.<ref name="sharif" /> In sy outobiografie skryf hy sy pa was nie ’n ryk man nie, maar het heelwat verdien.<ref name="sharif">Sharif, Omar (1977), The Eternal Male: My Own Story, Doubleday, NY, 1ste uitg.</ref> Voor die Egiptiese Rewolusie van 1952 het [[koning Faroek]] dikwels Sharif-hulle se huis besoek, waar hy ’n vriend en kaartspelmaat van Sharif se ma was. Sy ma was ’n elegante en sjarmante gasvrou wat danksy dié verbintenis in hoë kringe beweeg het. Sharif vertel ook sy pa se houtonderneming was in dié tyd baie suksesvol, op maniere wat hy beskryf as oneerlik of immoreel.<ref name="sharif" /> Sy pa se onderneming is geknou ná die bewindsoorname en nasionalisasiebeleid van [[Gamal Abdel Nasser]]<ref name="sharif" /> Daar was ook reisbeperkings en Sharif kon dit nie hanteer nie – dit het hom laat besluit om in Europa te bly tussen die skiet van rolprente. Dié besluit het hom sy huwelik met Hamama gekos, maar hulle het vriende gebly. Hulle het ’n seun, Tarek El-Sharif. Hy is in 1957 in Egipte gebore en het in ''Doctor Zhivago'' verskyn as Yuri op agtjarige ouderdom. Die egskeiding was ’n kruispad vir Sharif en hy het verander van ’n gevestigde gesinsman in ’n lewenslange alleenloper wat in Europese hotelle gewoon het. Oor sy Hollywood-loopbaan het hy gesê: "Dit het vir my glorie gebring, maar ook eensaamheid. En die gemis aan my eie land en my eie mense."<ref name="youtube2">{{cite web |author=AlJazeeraEnglish |url=http://www.youtube.com/watch?v=gYD0LTKaFc4&feature=related |title=Riz Khan – Omar Sharif – 10 Okt. 07 |publisher=YouTube |access-date=18 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102052120/https://www.youtube.com/watch?v=gYD0LTKaFc4 |archive-date=2 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sharif en [[Peter O'Toole]] het vriende geword tydens die verfilming van ''Lawrence of Arabia''. Hulle het daarna in nog ’n paar rolprente saam verskyn en het goeie vriende gebly. Hy het in 2010 ’n eregraad van die Universiteit van Hull gekry.<ref>{{cite web |url=http://www.thisishullandeastriding.co.uk/news/Dr-Zhivago-stars-Omar-Sharif-Tom-Courtenay-reunited-KC-Stadium-dinner/article-2418044-detail/article.html |title=THEY are two of the greatest names in film history. |publisher=This is Hull and East Riding |date=15 Julie 2010 |access-date=18 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100718070113/http://www.thisishullandeastriding.co.uk/news/Dr-Zhivago-stars-Omar-Sharif-Tom-Courtenay-reunited-KC-Stadium-dinner/article-2418044-detail/article.html |archive-date=18 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In November 2005 het hy die Sergei Eisenstein-medalje by [[Unesco]] gekry uit erkenning vir sy bydrae tot die internasionale rolprentwese en kulturele verskeidenheid. Daar is net 20 medaljes gemunt en hulle word ongereeld toegeken. Dit is genoem na die [[Rusland|Russiese]] regisseur [[Sergei Eisenstein]].<ref>Famed screen artist Omar Sharif receives UNESCO Eisenstein Medal[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=16673&Cr=&Cr1=]</ref> Sharif het las meestal in [[Kaïro]] saam met sy familie gebly.<ref name="youtube2" /> Benewens sy seun het hy ook twee kleinseuns, Omar en Karim.<ref name="youtube1" /> Omar is ook ’n akteur. === Gesondheidsprobleme === Sharif het in 1992 ’n driedubbele hartomleidingsoperasie ondergaan en het in 1994 ’n ligte hartaanval gehad. == Filmografie == [[Lêer:Omar Sharif - 66ème Festival de Venise (Mostra).jpg|duimnael|180px|Sharif in Januarie 2009.]] {| class="wikitable sortable" |+ Films |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- | 1954 | ''Shaytan al-Sahra'' | | Bekend as ''Devil of the Sahara'' |- | 1954 | ''Sira` Fi al-Wadi'' | Ahmed | Ook bekend as ''The Blazing Sun'', ''Struggle in the Valley'' of ''Fight in the Valley'' |- | 1955 | ''Ayyamna al-Holwa'' | Ahmed | "Ons Beste Dae" |- | 1956 | ''Siraa Fil-Mina'' | Ragab | |- | 1957 | ''Ard al-Salam'' | Ahmed | Bekend as ''Land of Peace'' |- | 1957 | ''The Lebanese Mission'' | Mokrir | As Omar Cherif |- | 1958 | ''La anam'' | Aziz | Ook bekend as ''I Do Not Sleep'' en ''No Tomorrow'' |- | 1958 | ''Goha'' | Goha | As Omar Cherif |- | 1959 | ''Fadiha fil-zamalek'' | | ''Scandal in Zamalek'' |- | 1959 | ''Sayedat el kasr'' | Adel | "Dame van die Kasteel" |- | 1959 | ''Seraa fil Nil'' | Muhassab | "Stryd op die Nyl" |- | 1960 | ''Bidaya wa nihaya'' | | |- | 1960 | ''Hobi al-wahid'' | | "My Enigste Liefde" |- | 1960 | ''Esha'a hob'' | | "Gerug van Liefde" |- | 1960 | ''Nahr al-Hob'' | Khalid | "Die rivier van Liefde" |- | 1961 | ''A Man in our House'' | Ibrahim | |- | 1962 | ''Lawrence of Arabia'' | Sherif Ali | |- | 1964 | ''Behold a Pale Horse'' | Francisco | |- | 1964 | ''The Fall of the Roman Empire'' | Sohamus | |- | 1965 | ''[[Doctor Zhivago]]'' | Yuri | |- | 1965 | ''The Yellow Rolls-Royce'' | Davich | |- | 1965 | ''Genghis Khan'' | Genghis Khan | |- | 1967 | ''The Night of the Generals'' | Majoor Grau | |- | 1967 | ''More Than a Miracle'' | Prins Rodrigo Fernandez | |- | 1968 | ''Funny Girl'' | Nick Arnstein | |- | 1968 | ''Mayerling'' | Aartshertog Rudolf | |- | 1969 | ''Che!'' | Che Guevara | |- | 1969 | ''The Appointment'' | Frenderico Fendi | |- | 1969 | ''Mackenna's Gold'' | Colorado | |- | 1970 | ''The Last Valley'' | Vogel | |- | 1971 | ''The Horsemen'' | Uraz | |- | 1971 | ''The Burglars'' | Abel Zacharia | |- | 1973 | ''La Isla misteriosa y el capitán Nemo'' | Kaptein Nemo | TV-minireeks |- | 1974 | ''Juggernaut'' | Kaptein Axel Brunel | |- | 1974 | ''The Tamarind Seed'' | Feodor Sverdlov | |- | 1975 | ''Ace Up My Sleeve'' | Andre Ferren | Ook bekend as ''Crime and Passion'' |- | 1975 | ''Funny Lady'' | Nicky Arnstein | |- | 1976 | ''The Pink Panther Strikes Again'' | Egiptiese sluipmoordenaar | naam nie op lys |- | 1979 | ''Ashanti: Land of No Mercy'' | Prins hassan | |- | 1979 | ''Bloodline'' | Ivo Palazzi | |- | 1979 | ''S-H-E'' | Baron Cesare Magnasco | S-H-E: Security Hazards Expert |- | 1980 | ''Oh Heavenly Dog'' | Bart | |- | 1980 | ''The Baltimore Bullet'' | The Deacon | |- | 1980 | ''Pleasure Palace'' | Louis Lefevre | TV-prent |- | 1981 | ''Green Ice'' | Meno Argenti | |- | 1984 | ''Top Secret!'' | Agent Cedric | |- | 1986 | ''Peter the Great'' | Fyodor Romodanovsky | TV-reeks |- | 1986 | ''Harem'' | Sultan Hassan | TV-prent |- | 1986 | ''Anastasia: The Mystery of Anna'' | Tsaar Nikolaas II | TV-reeks |- | 1987 | ''The Novice'' | | |- | 1988 | ''The Possessed'' | Stepan | |- | 1989 | ''Al-aragoz '' | Mohamed Gad El Kareem | |- | 1990 | ''The Opium Connection'' | | |- | 1990 | ''The Rainbow Thief'' | Dima | |- | 1991 | ''Memories of Midnight'' | Constantin Demiris | TV-prent |- | 1991 | ''Mowaten masri'' | | ''An Egyptian Citizen'' |- | 1992 | ''Beyond Justice'' | Emir Beni-Zair | |- | 1992 | ''Grand Larceny'' | | |- | 1992 | ''Mayrig'' | | |- | 1992 | ''Mrs. 'Arris Goes to Paris'' | Markies Hippolite | TV-prent |- | 1992 | ''588 rue paradis'' | Hagop | |- | 1993 | ''Dehk we le'b we gad we hob'' | | |- | 1994 | ''Lie Down with Lions'' | Safar Khan | TV-prent |- | 1995 | ''Catherine the Great'' | Alexey Razumovsky | TV-prent |- | 1996 | ''Gulliver's Travels'' | | TV-prent |- | 1997 | ''Heaven Before I Die'' | [[Khalil Gibran]] | |- | 1998 | ''Mysteries of Egypt'' | Oupa | Dokumentêr |- | 1999 | ''The 13th Warrior'' | Melchisideck | |- | 2001 | ''The Parole Officer'' | Victor | |- | 2003 | ''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran'' | Monsieur Ibrahim Deneji | |- | 2004 | ''Hidalgo'' | Sjeik Riaad<!-- Riyadh --> | |- | 2005 | ''Imperium: Saint Peter'' | Petrus | TV-prent |- | 2005 | ''Fuoco su di me'' | Prins Nikolaas<!-- Italiaans: Principe Nicola --> | |- | 2005 | ''Shaka Zulu: The Last Great Warrior'' | | |- | 2006 | ''One Night with the King'' | Prins Memucan | |- | 2006 | ''The Crown Prince'' | Hans Canon | |- | 2007 | ''Hanan W Haneen'' | | TV-reeks |- | 2007 | ''The Ten Commandments'' | Jetro | TV-reeks |- | 2008 | ''The Last Templar'' | Konstantine | TV-reeks |- | 2008 | ''Hassan & Marcus'' | Hassan/Morcus | |- | 2008 | ''10,000 BC'' | Verteller | Net stem |- | 2009 | ''The Traveller'' | | |- | 2009 | ''J'ai oublié de te dire'' | Jaume | |- | 2009 | ''La Traversée du désir'' | | |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == * ''The Eternal Male'' (1977) * ''Omar Sharif's Life in Bridge'' (1983) * ''Omar Sharif talks Bridge'' (2004) * ''Bridge Deluxe II play with Omar Sharif'' (instruksieboek) == Eksterne skakels == * [http://www.elcinema.com/person/pr1099166 Omar Sharif] by elcinema.com] (Arabies) * [http://www.bafta.org/archive/david-lean/lawrence-of-arabia-journal,8,BAA.html The Making of ''Lawrence of Arabia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525124738/http://www.bafta.org/archive/david-lean/lawrence-of-arabia-journal,8,BAA.html |date=25 Mei 2011 }}, Bafta (Winter 1962-'63) {{Commons-kategorie inlyn|Omar Sharif}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Omar Sharif|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sharif, Omar}} [[Kategorie:Egiptiese akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] mzccdv2v80rx4wrmj0jmvzkpvlx0pco 0 78623 2923422 2885193 2026-08-10T05:39:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923422 wikitext text/x-wiki '''Telebrug''' of '''Tellebrug'''<ref>{{af}} {{en}} [https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/10625/Pages%20from%20Amptelike%20Plekname%20in%20die%20Republiek%20van%20Suid-Afrika%20en%20Suidwes-Afrika%20-%20Lys%20van%20plekname.pdf.txt;jsessionid=BC139E6F17914BF7E76FD41AB24CA061?sequence=45 LYS VAN PLEKNAME-LIST OF PLACE NAMES] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230109085604/https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/10625/Pages%20from%20Amptelike%20Plekname%20in%20die%20Republiek%20van%20Suid-Afrika%20en%20Suidwes-Afrika%20-%20Lys%20van%20plekname.pdf.txt;jsessionid=BC139E6F17914BF7E76FD41AB24CA061?sequence=45 |date= 9 Januarie 2023 }} Repository.nwu.ac.za [[Noordwes-Universiteit]]</ref> is 'n grenspos tussen [[Suid-Afrika]] en [[Lesotho]], geleë in die [[Oos-Kaap]]. Die motorbrug kruis die [[Telerivier]], 'n sytak van die magtige [[Oranjerivier]] wat deur Suid-Afrika vloei. Die grenspos word verbind met die Suid-Afrikaanse padnetwerk met die [[R393 (Suid-Afrika)|R393]]-streekroete. Die anti-apartheid Suid-Afrikaanse joernalis en redakteur van die ''[[Daily Dispatch]]'', [[Donald Woods]], het Lesotho deur die Telebrug vermom as 'n priester binnegekom terwyl hy op Oujaarsaand 1977 uit Suid-Afrika gevlug het, wat in die 1987-film ''Cry Freedom'' uitgebeeld is. [[File:PekaBridge BorderPost SouthAfrica.jpg|thumbnail|Die grenspos aan die Suid-Afrikaanse kant]] {| class="wikitable sortable" |- ! !! [[Suid-Afrika]] !! [[Lesotho]] |- | Streek || [[Oos-Kaap]] || Quthing |- | [[Dorp]]|| [[Sterkspruit]] || [[Quthing]] |- | [[Pad]]|| [[R393 (Suid-Afrika)|R393]] || R393 na A4 |- | Koördinate|| {{Koördinate|-30.4303|27.5658|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|name=Telebrug-grenspos}}||{{Koördinate|-30.43256|27.56805|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|name=Telebrug-grenspos}} |- | Telefoonnommer || +27 (0) 51 611 1710 || |- | Faksnommer || +27 (0) 51 633 1099 || |- | Posadres || || |- | Besigheidsure - Reisigers|| 06:00 - 22:00|| 06:00 - 22:00 |- | Besigheidsure - Algemeen|| 07:30 - 16:15|| |}<ref>{{en}} [http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry Webblad - South African Ports of Entry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615220714/http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry |date=15 Junie 2023 }} Departement van Binnelandse Sake</ref> == Sien ook == * [[Grensposte van Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Grense van Lesotho]] [[Kategorie:Grense van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nedersettings in Joe Gqabi]] 385h33rdkl0s1iwp47x0u5k0101b8ol 0 79161 2923365 2922462 2026-08-09T20:47:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923365 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Samuel Cronwright | bynaam = Cron | beeld = Samuel Cronwright.jpg | beeldbeskrywing = Samuel Cron Cronwright-Schreiner | onderskrif = Samuel Cronwright | geboortenaam = Samuel Cron Cronwright | geboortedatum = [[26 Januarie]] [[1863]] | geboorteplek = Distrik [[Bedford]] | dood_datum = [[8 September]] [[1936]] | sterfteplek = [[Rondebosch]], [[Kaapprovinsie]] | ouers = Samuel Cronwright en Zipporah Featherstone | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Boer, politikus, eiendomsagent, skrywer | bekend = Eggenoot van [[Olive Schreiner]], biograaf en lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = Vrydenker | huweliksmaat = [[Olive Schreiner]] | kinders = Twee dogters, van wie een net 16 uur gelewe het | webblad = | handtekening = Samuel Cronwright handtekening.JPG }} '''Samuel Cron Cronwright''' (distrik [[Bedford]], [[Kaapland]], [[26 Januarie]] [[1863]] – [[Rondebosch]], 8<ref>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/samuel-cronwright-schreiner-73-husband-sa-author-olive-schreiner-dies-rondebosch-cape-to SA History Online]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> of 9<ref>Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973.</ref> September 1936) was 'n Suid-Afrikaanse openbare figuur, [[boer (landbou)|boer]], prokureur, sakeman, [[politikus]] en 'n biograaf<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm African History se biografie van Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513222858/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm |date=13 Mei 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> van sy eerste vrou, [[Olive Schreiner]], wie se van hy van hul huwelik in Februarie 1894 tot vier jaar ná haar dood in 1920 deel van syne gemaak het, toe hy bekendgestaan het as Samuel Cron Cronwright-Schreiner. Dit was destyds selfs meer ongewoon as vandag, maar hy het dit op haar versoek gedoen omdat hy haar oortuigings oor vroueregte en die bevryding van die vrou gedeel het. Cronwright het met die jare 'n omstrede figuur geword weens sy biografie oor sy vrou, ''The life of Olive Schreiner'' (1924), en veral weens die wyse waarop hy haar briewe uitgekies, geredigeer en gesny het voor hy dit gepubliseer het, asook die publikasie van sommige van haar werke wat sy uitdruklik in haar testament gevra het nie gepubliseer moet word nie. Hy is ook al daarvan beskuldig dat hy geen begrip vir sy vrou se genialiteit gehad het nie.<ref>[http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol9n2/juz009002012.pdf 'n Oorsig oor die essay ''Olive Schreiner and the liberal tradition''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Hy word beskryf as 'n gevoelsmens, pleks van 'n letterkundige, en hoewel hy intelligent was en heelwat werke uit sy pen verskyn het, word hy selde enigsins as 'n skrywer beskou, veral nie een met meriete nie. Sy benadering tot sy vrou se geskrifte word ook as "fantasieloos" beskryf omdat hy deurentyd feite van versinsels wou skei, iets waarop sy nooit gesteld was nie. Tog het hy veral in die eerste jare van hul getroude lewe feitlik alles opgeoffer ter bevordering van haar skrywersloopbaan en altyd getrou aan haar gebly. Dit het dan ook 'n tyd lank geblyk dat hy bestendigheid in haar lewe sou kon bring, veral toe die sekerheid van moederskap meer aantreklikheid aan die huwelik verleen het. Toe sy dit ná skaars 'n jaar op sy huurplaas, Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], nie meer kon uithou nie weens haar gedurige asma-aanvalle en omdat sy stilte en afsondering wou hê terwyl die plaas gewemel het van die werkmense, het hy ter wille van haar die boerdery prysgegee wat hy eiehandig oor nege jaar opgebou het sodat hulle elders kon gaan woon. Verskeie kritici het met die jare aan die hand gedoen dat haar asma, wat sy aangegee het as die vernaamste rede vir haar rusteloosheid, deur haarself veroorsaak is en die gevolg was van 'n diep gesetelde emosionele onbestendigheid.<ref name="kock">De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968.</ref> Niemand twyfel egter daaraan dat die liggaamlike lyding wat sy gevolglik moes verduur, eg was nie. Toe sy kort ná hul vertrek van die plaas daarop aandring om op [[Kimberley]] te gaan woon pleks van op 'n huurplaas waar Cronwright steeds die enigste beroep sou kon beoefen wat hy geken het, moes hy dit laat vaar om aan haar wens gehoor te gee. Enkele jare later, toe hy hom in [[Johannesburg]] byna as 'n prokureur bekwaam het, moes hy weereens verhuis weens haar gesondheid. Volgens Schreiner se biograaf Vera Buchanan-Gould<ref>Buchanan-Gould, Vera. 1948. ''Not without honour – the life and writings of Olive Schreiner''. Londen: Hutchinson.</ref> was Olive met al haar eienaardighede teen omstreeks 1910 ’n las vir Cronwright en beweer sy dat hy indertyd nie meer veel selfopofferende toewyding getoon het nie en selfs dat hy, wat die eerste man op [[De Aar]] was wat ’n motorkar besit het, so suinig was dat hy geweier het om haar te trakteer op ritte in sy motor en dat sy net toegelaat is om dit uit die verte te bewonder. Nog ’n biograaf, [[Johannes Meintjes]], voer egter aan dat hy, hoewel hy hard aan sy onderneming gewerk het, nie ’n probleem met haar talle eksentrisiteite gehad het nie, dat dit hom net nog liewer vir haar gemaak het en hoewel sy kwaai druk op sy senuwees moes geplaas het, hy haar steeds met die grootse geduld versorg het. Biograwe verskil oor die laaste dekade van hul lewe. Sommige beweer die egpaar het ál meer van mekaar verwyderd geraak totdat hulle van omstreeks 1913 af tot haar dood in 1920 so te sê vervreemd was. Volgens hulle het die twee eers tydens die laaste maand van haar lewe, in [[Londen]], versoen geraak voordat sy na haar vaderland teruggekeer het om daar te sterf. Meintjes skryf egter dat hulle voortdurend liefdesbriewe aan mekaar geskryf het en opreg na mekaar verlang het toe hulle, weens die [[Eerste Wêreldoorlog]], noodgedwonge geskei was. == Herkoms == [[Lêer:Grahamstad Katedraal vooraansig.jpg|duimnael|links|Die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in [[Grahamstad]] waar Cronwright se ouers in 1860 getroud is. Die toring is eers in 1878 opgerig en ná talle veranderings met die jare is die dameskapel in 1953 voltooi toe die katedraal sy huidige vorm aangeneem het. Die oudste gedeelte van die gebou is reeds in 1830 voltooi.<ref>[http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php 'n Bondige geskiedenis van die katedraal van St. Michael en St. George] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813035359/http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php |date=2012-08-13 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Grahamstad het in 1853 stadstatus verkry toe 'n biskop aangestel is en die kerk 'n katedraal geword het.]] Samuel Cron Cronwright se moeder, Zipporah Featherstone ([[3 Januarie]] [[1835]], Fort England, [[Grahamstad]] – [[8 Junie]] [[1912]], [[Muizenberg]]<ref name="feat">[http://www.featherstone.org/getperson.php?personID=I35298&tree=featherstone Besonderhede op 'n webtuiste oor die Featherstone se familiegeskiedenis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref>), se ouers was Lucy Finaughty en Robert Featherstone. Mej. Finaughty, wat deels van Ierse herkoms was, was 'n kind van een van die vroeë Britse Setlaars wat hom gaan vestig het in Laer-Albanie (tussen Grahamstad en die see). Sy het as jong dogter saam met haar ouers na Suid-Afrika gekom en is getroud met Robert Featherstone, die seun van ’n Engelse boer naby Bristol wat ’n soldaat in die Britse Leër was. Robert Featherstone was saam met sy afdeling in Grahamstad gestasioneer. Ná sy huwelik het hy uit die leër getree en gaan [[boer (landbou)|boer]]. Sy ou plaas naby Grahamstad heet vandag nog Featherstone Kloof. Cronwright se moeder is in 1835 in Grahamstad gebore en het haar lewe lank nooit buite die [[Kaapkolonie]] gereis nie. Sy vader se ouers was eerw. John Wright en Margery Cron. Hulle is in Engeland getroud. Mej. Cron was deels van [[Skotland|Skotse]] herkoms en haar familie was afkomstig van Dumfries. Die egpaar was taamlik jonk toe hulle in 1822, kort ná hul huwelik, deur die [[Londense Sendinggenootskap]] uitgestuur is om onder die inboorlinge van Suid-Afrika te gaan werk. Hulle het eers twee jaar op Theopolis naby Grahamstad gewoon en is toe verplaas na [[Griekwastad]] om onder die Griekwas en die Betsjoeanas te gaan werk. Eindelik is hulle in 1842 na [[Philippolis]] in die Suid-Vrystaat verplaas. Cronwright se vader, Samuel Cron Cronwright (1834–1888), is in [[Kaapstad]] gebore terwyl sy ouers daarheen gereis het van [[Griekwaland-Wes]] af saam met die Griekwa-hoofman Waterboer om die imperiale owerheid oor die een of ander saak te spreek. Cronwright het later geskryf dit is merkwaardig dat sy oupa en Olive Schreiner se pa, Gottlob, in ’n stadium op dieselfde sendingstasie gewerk het. Geeneen van Cronwright se grootouers het, nadat hulle hul in Suid-Afrika kom vestig het, ook weer Engeland besoek nie. Al hul kinders is ook in Suid-Afrika gebore. Drie van hulle is in Grahamstad begrawe en die sendeling Wright op Philippolis. Cronwright se vader, ook Samuel Cron Wright, was 13 jaar oud toe hy Engeland toe gestuur is om daar skool te gaan. Hy was 17 met sy terugkeer in Suid-Afrika en het nooit weer die land verlaat nie. Ná sy skoolopleiding het hy eers ’n sakeman geword en later gaan boer, in welke tyd hy op [[15 Mei]] [[1860]] in die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in Grahamstad<ref name="feat" /> getroud is met mej. Featherstone. Hy was later vier jaar agtereenvolgens [[burgemeester]] van Grahamstad en het [[Albanie]] twee maal van 1866 tot 1884 in die ou Kaapse Wetgewende Vergadering verteenwoordig. Hoewel die familienaam eintlik Wright was, het Samuel Cronwright in 1857 sy en sy familie se van verander na Cronwright nadat hy sy naam tot in daardie stadium in elk geval geteken het as "Cron wright" met 'n kleinletter "w". Hy het sy twee doopname, Samuel Cron, behou en sodoende het sy seun ook bekendgestaan as Samuel Cron Cronwright, wat die tweede van sy ouers se agt kinders was. == Jeugjare == Cronwright is 'n jaar ná die groot droogte van 1862 op sy vader se skaapplaas, Gideonshoek, in die distrik [[Bedford]] gebore en sowat twee jaar later het die gesin verhuis na Grahamstad, waar sy vader 'n sakeonderneming begin het en 'n winkelier en handelaar geword het. Later het Samuel Cronwright sr. ook aktief aan die plaaslike politiek deelgeneem. Cronwright het sy opleiding in Grahamstad, waar hy van 1866 tot 1884 gewoon het, ontvang aan die Anglikaanse seunskool [[St. Andrew's-kollege]], waar hy in verskeie sportsoorte uitgeblink en kaptein was van die eerste rugby- sowel as krieketspan. Dit is op sigself waarskynlik nie so 'n groot prestasie nie omdat die skool se getal leerders in 1882 tot net 17 gedaal het, en dit gevaar geloop het om te sluit.<ref>[http://www.sacschool.com/19/history.html Die geskiedenis van St. Andrew's-kollege] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103003325/http://www.sacschool.com/19/history.html |date=2012-11-03 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was wel 'n prestasie dat hy in daardie jaar aangewys is as die stad, destyds die naasgrootste nedersetting in die [[Kaapkolonie]],<ref>[http://sa.travel-directory.co/81/places/eastern-cape/grahamstown Die geskiedenis van Grahamstad op SA Travel Directory.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> se kampioenatleet. Hy was ook kaptein van die plaaslike rugbyspan, was gek oor gimnastiek en boks en allerlei sportsoorte en oefeninge. Volgens 'n biograaf van sy vrou, die skilder, skrywer en amateur-geskiedkundige [[Johannes Meintjes]], was Cronwright 'n aantreklike ("attractive, almost handsome") jong man met pikswart hare, sterk gelaatstrekke en mooi oë. Hy was met 'n lengte van 1,8&nbsp;m nie uitsonderlik lank nie, maar was sterk gebou en het oor groot liggaamskrag beskik. Dié atletiese jong man het 'n buitengewone belangstelling in studie getoon en was besonder intelligent. In die vyfde vorm (deesdae se gr. 11) het hy St. Andrew's se Barry-prys vir die beste opstel, waarvoor die hele skool in aanmerking gekom het, gewen. In dié stadium was hy heeltemal eentalig Engels en sou eers later as boer in die distrik [[Cradock]] die "Taal" (Afrikaans-Hollands) leer praat en groter begrip vir die Afrikaners ontwikkel.<ref>[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> == Ná skool == [[Lêer:Samuel Cronwright jonk.jpg|duimnael|180px|Samuel Cronwright as 'n jong boer.]] Cronwright het die intermediêre [[B.A.-graad|B.A.]] geslaag in die eerste jaar wat dit aangebied is, maar weens die een of ander geldelike terugslag wat sy vader beleef het, waarskynlik 'n sakeonderneming wat misluk het, moes hy sy universiteitsloopbaan, wat beloof het om uitmuntend te wees, prysgee. Hy het St. Andrew's in April 1884 verlaat kort voor sy finale B.A.-eksamen, en toe gaan boer. Al wat hy met hom saamgeneem het, was enkele stukkies klere en byna niks anders nie. Volgens [[Johannes Meintjes|Meintjes]] kon hy egter staatmaak op sy voortreflike liggaamsbou, sy krag, skerp sig, liefde vir vuurwapens en vir boeke. Hy het reeds op 'n vroeë ouderdom, waarskynlik omstreeks die tyd dat hy sy studie moes laat vaar, sy ortodokse Christelike opvoeding verwerp nadat hy vroeër die kerklike bediening as 'n loopbaan oorweeg het,<ref name="kock" /> en 'n Vrydenker geword. Cronwright het sy eerste tien maande as boer deurgebring op sy oom Robert Featherstone se plaas Weltevreden naby [[Pearston]] in die distrik [[Graaff-Reinet]]. Dié oom was 'n onverbiddelike man wat die jong student onmenslike handearbeid laat verrig het. Nadat hy by sy oom vort is, het Cronwright gaan boer op John E. Woods se volstruisplaas<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cron Cronwright op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Krantz Plaats aan die Groot Visrivier in die distrik [[Cradock]].<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm Cronwright-Schreiner, Samuel Cron (1863–1936) op Biodiversityexplorer.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was aan die einde van 1884 en die 21-jarige boer is in beheer van die plaas, wat amper 4&nbsp;000&nbsp;ha beslaan het, gestel. Dié plaas het die berg Buffelskop ingesluit wat later beroemd sou word omdat Olive, haar baba en hondjie daar herbegrawe is en Cronwright (in 1936) ook daar ter ruste gelê is. Indertyd was hy ook 'n rubriekskrywer oor landbousake vir die Cradockse nuusblad die ''Midland News'', hoewel hy nie geskroom het om sy teenkanting teen [[Cecil John Rhodes]] se beleid in dié rubriek te laat blyk nie. == Teenstand teen Rhodes en die Bond == Hy was reeds van voor sy ontmoeting met Olive Schreiner aktief in die politiek toe hy en talle ander jong boere die Cradock Farmers’ Association gestig het waarvan hy die sekretaris was. Dit het, volgens hom, kort voor lank die invloedrykste boerevereniging in die Kaapkolonie geword. Destyds was die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]] oppermagtig in die politiek van die Kolonie. Dit het Cecil John Rhodes ondersteun en, volgens Cronwright, het al die vooraanstaande politici van die Kolonie na die Bond se pype gedans. Hoewel die Bond destyds oor slegs ’n derde van die 76 setels in die Kaapse Wetgewende Vergadering beskik het, kon dié derde deur bankvas saam te staan, die Huis oorheers danksy die verdeeldheid onder die ander twee derdes, wat in twee verdeel was en elkeen die Bond se guns probeer werf het om aan hulle ’n meerderheid in die raad te besorg. Cronwright het later geskryf die toestand in die Kolonie het sleg daar uitgesien, meer as gevolg van die gebrek aan morele stamina van die vooraanstaande nie-Bond-politici as weens die konserwatiewe mag van die Bond. Rhodes kon staatmaak op sterk en gedienstige ondersteuning. So kon hy kapitalistiese wetgewing deurdruk wat die lewe vir inboorlinge ([[swart mense]]) bemoeilik het. Cronwright het gemeen dié toedrag van sake was uiters nadelig vir die openbare moraliteit en besluit die oplossing sou wees om die progressiewer elemente van die samelewing, Engels, Hollands en inboorling (swart), saam te snoer in een party. Geen vooraanstaande politikus en geen koerant wou hom ondersteun in dié onderneming teen die magtige Bond nie. Die Kolonie se boereverenigings was beperk tot die Oostelike Provinsie en die Middelland. Hulle was amper uitsluitlik Engels en gevolglik nie baie invloed- of getalryk nie. Cronwright wou dié verenigings die kern maak van die nuwe party, wat hy die “Progressiewe Party” (volgens ander bronne die "Liberale Party") wou noem. Dié verenigings is jaarliks op ’n kongres verteenwoordig wat bekendgestaan het as die Sentrale Vereniging ("Central Association"). Met die ondersteuning van die Cradockse vereniging wou hy sy voorstel aan die Sentrale Vereniging voorlê en het gehoop dat, namate ál meer verenigings op dorpe en in distrikte gestig kon word, Afrikaners in toenemende getalle hulle by die party sou aansluit terwyl die “minder gevorderde (of progressiewe) Britte” sou oorgaan na die Bond toe. So het hy gehoop sou daar twee mededingende politieke partye op nierassige (die Engelse en Afrikaners is destyds as twee “rasse” beskryf) grondslag ontstaan. Deur dié idee voor te staan het Cronwright noodwendig hewig gebots met die Afrikanerbond tot hy, na sy mening, hul bekendste teenstander geword het en die een wie hulle die meeste aangeval het. Dit was te wagte aangesien Cronwright sy opponente met mening aangeval het. Hy is ernstig gekap deur koerante soos die ''[[Cape Times]]'' en die ''[[Cape Argus]]'' omdat hy dit durf waag het om die Bond aan te vat. Volgens die pers het Cronwright rassegevoel aangewakker, maar toe die Bond Rhodes in Januarie 1896 uitwerp, het hulle self die Bond met mag en mening aangeval. Rondom dié tyd is Cronwright die veilige setel [[Tembuland|Temboeland]] aangebied, wat grootliks uit inboorlinge (swart mense) bestaan het. Hoewel sy oorwinning feitlik verseker was, het hy geweier om te staan,<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> nietemin het hy aktief in sy veldtog teen Rhodes gebly en toe hy en Olive later op Kimberley gaan woon, steeds gehoop hy sou 'n Progressiewe party op die been kon bring. Dié plan, het hy later geskryf, sou kon geslaag het en ’n klein maar sterk party tot gevolg gehad het, as dit nie was vir die [[Jameson-inval]] nie. Van toe af was dit vir Cronwright onmoontlik om enige verdere stappe te doen ten einde die party te stig. Wat hy beskryf het as die “sogenaamde” Progressiewe Party in die Kaapkolonie, is “in die geheel die mees retrogressiewe organisasie wat tot op hede in Suid-Afrika bestaan het. Dit word grotendeels befonds deur mnr. Rhodes en byeengehou deur geen sement nie buiten dié van rassehaat" (hoofsaaklik die meerderwaardigheid wat Engelse jeens Afrikaners gevoel het). "Op sy beurt het dit die werktuig van die kapitaliste geword en word gelei om rampspoedige werk vir sowel Suid-Afrika as die Ryk te verrig."<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> == Ontmoeting met Olive Schreiner == [[Lêer:Olive Schreiner jonk.jpg|duimnael|links|190px|Volgens haar biograaf [[Johannes Meintjes]] het [[Olive Schreiner]], hier afgeneem in die dekade ná 1880, haar skoonheid en figuur verloor weens die asma-aanvalle wat gedurig vererger het wanneer sy te lank op 'n plek gewoon het, selfs in die dorre [[Karoo]] met sy heilsame klimaat.]] [[Lêer:Plaas Gannahoek Cradock.jpg|duimnael|240px|Cronwright en [[Olive Schreiner]] het mekaar in Desember 1892 op die Cawoods se plaas, Gannahoek, suid van [[Cradock]] ontmoet.]] Cronwright het omstreeks die middel van 1890, toe hy nog op Krantz Plaats was, op aanbeveling van sy destydse skoolhoof, met wie hy nog altyd op vriendelike voet verkeer het, ''[[Story of an African farm]]'' gelees. Dit was die eerste roman uit Suid-Afrika wat wêreldroem verwerf het en die boek wat [[Olive Schreiner]] 'n bekende en gevierde skrywer gemaak het. Hy het later geskryf: "Dié boek het 'n buitengewone uitwerking op my gehad; maar die hoë dunk wat ek toe daarvan gevorm het, neem met die ouderdom en volwasse oordeel steeds toe.” Toe hy dit klaar gelees het, het hy terstond besluit dat hy "Lyndall" (die karakter in die deels outobiografiese roman wat in 'n groot mate op Olive Schreiner gegrond is) moes ontmoet en met haar sou trou. Op besoek aan sy bure die Cawoods van Gannahoek het hy geesdriftig oor sy groot ontdekking gepraat en was verbaas om te hoor dat die Cawoods die skrywer goed geken het. In dieselfde jaar het hy aan Schreiner geskryf wat hy beskryf as sy eerste, nogal "senuagtige en stywe" ("nervous and stiff"<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cron Cronwright op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref>) brief. Ondanks dié brief, sou hy haar eers twee en 'n half jaar later, middel Desember 1892, ontmoet. Hy beskryf in ''The life of Olive Schreiner'' hoe hy destyds daar uitgesien het: "Die son het my vel gebrand tot byna die kleur van mahoniehout; my hare was gitswart, en ek het 'n kort geknipte, swart baard gedra." Volgens wat hy vertel het, het sy onmiddellik op hom 'n indruk gemaak en met die jare (en blykbaar ten spyte van sy toenemende ontnugtering veral met haar eksentrisiteite) het sy bewondering ontwikkel tot iets wat aan verering gegrens het. In die daaropvolgende maand het hul vriendskap verinnerlik, want dit is voortgesit nadat sy Gannahoek verlaat het, deur ononderbroke briefwisseling wat Cronwright van Krantz Plaats af gevoer het en Olive van [[Grahamstad]] (waar sy by haar moeder gaan kuier het wat in 'n klooster gaan woon het), [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] (van die begin van Februarie af en waar hy by haar kom kuier het toe sy geskryf het dat hulle passie sterker is as ander mense s'n), Wittebergen (om haar geboorteplek te gaan besoek), [[Matjiesfontein]], Kaapstad en later uit [[Engeland]], wat sy besluit het om te besoek nog voor sy Cronwright ontmoet het. Hoewel sy seksueel sterk tot hom aangetrokke was, het sy in dié tyd uit Middelburg aan hom geskryf: "Ons moenie weer ontmoet nie." Nadat sy 'n paar maande oorsee deurgebring het waar sy probeer het om te besluit om hom nooit weer te sien nie en tot sy uiteindelik in haar dagboek geskryf het: "Ek is syne", het sy teruggekeer Kaapstad toe. == Eerste huwelik == === Troue === [[Lêer:Olive Shreiner en Samuel Cronwright.jpg|duimnael|220px|Die Cronwright-Schreiners op die plaas Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], kort ná hul huwelik.]] [[Lêer:Middelburg 1894.jpg|duimnael|links|240px|'n Straattoneel op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], omstreeks 1894 toe die Cronwright-Schreiners daar getroud is.]] 'n Jaar nadat hulle mekaar ontmoet het en ten spyte van Olive se bedenkinge, trou hulle op [[24 Februarie]] [[1894]] in die landdroskantoor op Middelburg in die [[Karoo]]. Hulle het saam besluit om in gewone klere te trou en nie 'n ophef oor die geleentheid te maak nie. Dit was op dié Karoodorp dat hulle mekaar weer ná al die maande ontmoet het by die rivier waar hulle mekaar die laaste keer gesien het. Hulle is uit beginsels in alledaagse klere getroud. 'n Beriggie in die ''Queenstown Free Press'' van Vrydag 2 Maart 1894 het gelui: "Koloniste oor die algemeen sal belangstel in die stil troue wat Saterdag plaasgevind het op die dorpie Middelburg, toe mnr. S.C. Cronwright, een van die mees vooraanstaande van die jonger geslag koloniste, in die eg verbind is met die dame wat van alle Suid-Afrikaners die bekendste is, mej. Olive Schreiner, die begaafde skryfster. Die seremonie, wat van die privaatste aard was, is gehou in die woning van die burgerlike kommissaris, mnr. C.J. Roux. Die bruid is vergesel van haar broer mnr. Theophilus Schreiner; die bruidegom is bygestaan deur mnr. C.W. Webber, van Avondale, Bedford. Ons verneem die egpaar sal voortaan bekendstaan as mnr. en mev. Cronwright-Schreiner."<ref>[http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june Berigte uit die ''Queenstown Free Press'' op die Genealogiese Vereniging se webtuiste.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173211/http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june |date= 4 Januarie 2016 }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Die twee het daarna na die opstal op Krantz Plaats vertrek om hul getroude lewe te begin. Om haar tevrede te stel, het Cronwright sy van verander na Cronwright-Schreiner<ref>[http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129013855/http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm |date=2014-01-29 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> en so sou dit bly tot hy in 1924 in Engeland in die huwelik getree het met Leonara Gann, gebore Bush. In ''Life'' het hy gemeld dat hy haar houding jeens die vryheid van die vrou gedeel het, maar miskien was dit ook sy manier om te wys dat hy trots was daarop dat 'n genie haar liefde met hom gedeel het. Cronwright was heeltemal gemaklik met sy vansverandering, hoewel dit destyds selfs meer ongehoord as in latere jare was, maar hy was so verlief dat hy enigiets sou doen wat sy hom gevra het. Dit was die eerste van talle opofferings wat hy vir haar gemaak het, en een wat nie sonder 'n mate van vernedering gepaard gegaan het nie, want op 'n politieke vergadering enkele jare later het iemand byvoorbeeld uit die gehoor vir Cronwright-Schreiner geskreeu dat hy onder sy nooiensvan moes praat. Hoewel die twee soms gelukkig was, was hul huwelik in die geheel ongelukkig. Soos 'n biograaf van Schreiner, Heather Parker Lewis, dit opsom: Ná vier jaar het elkeen in sy eie bed geslaap, ná tien jaar elkeen in sy eie slaapkamer en vir die laaste sewe jaar van hul getroude lewe het hulle op afsonderlike vastelande gewoon.<ref>[http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ ''Social reformer, pacifist, feminist and South Africa’s first literary novelist''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113004701/http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ |date=2013-11-13 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Verlaat Krantz Plaats === [[Lêer:Cronwright-Schreiners op pad Kimberley toe.jpg|duimnael|links|240px|Die egpaar maak gereed om die Krantz Plaats, in die distrik [[Cradock]], te verlaat en Kimberley toe te verhuis.]] Die paartjie was aanvanklik gelukkig op Krantz Plaats in die Karoo wat hulle albei liefgehad het en het lang wandelinge geneem waartydens hulle ook Buffelshoek besoek het, maar slegs enkele maande nadat hulle getroud is, is die egpaar verplig om Krantz Plaats te verlaat weens Olive se gedurige asma-aanvalle wat telkens vererger het wanneer sy te lank op een plek vertoef het. Dit was 'n baie groot opoffering vir Cronwright om die plaas te verlaat wat hy uit niks uit opgebou het. Volgens sy vertelling in ''Life'' was Cronwright bereid om alles op te offer wat sy vrou miskien kon weerhou om haar skryfkuns te beoefen, selfs al was ''The story of an African farm'' (waarvan sy die eerste weergawe reeds in 1880 voltooi het<ref>[http://www.motormedia.co.za/content.asp?PageID=806&CategoryID=6&cache=2013/07/04%2008:51:22%20AM History Archive Olive Schreiner.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) haar grootste letterkundige werk en sou sy nooit weer soortgelyke letterkundige hoogtes bereik nie. Hy skryf: "Dit sou amper krimineel wees as enige daad van my sou verhoed dat sy skryf." Hulle het alle moontlikhede vir hom bespreek en dit het geblyk dat boerdery die enigste opsie was. Hulle het na 'n plasie met die naam Fonteintjie tussen [[Philipstown]] en [[Colesberg]] gaan kyk, maar omdat sy middele beperk was, sou hulle 'n plaas iewers moes huur waar Olive vrylik kon asemhaal en waar sy ongestoord sou kon skryf. Met hulle aankoms op Fonteintjie het Cronwright dadelik besef dat die plek ongeskik was en daardie nag het Olive die ergste asma-aanval gehad wat hy tot in daardie stadium beleef het. === Op Kimberley === [[Lêer:Samuel en Olive Cronwright Schreiner.jpg|duimnael|240px|Cronwright en Olive kort voor sy die lewe aan hul enigste kind geskenk het. Die babadogtertjie is 16 uur ná haar geboorte, op [[30 April]] [[1895]], oorlede, hoewel sy blakend gesond was. Die vermoede bestaan dat sy verstik het nadat sy deur die nag sonder toesig gelaat is.]] Hulle het verder gereis na [[Kimberley]], waar Olive se suster Ettie in The Homestead aan die buitewyke van die dorp gewoon het. Olive het wonderbaarlik herstel en aan Cronwright voorgestel dat hulle daar moes kom woon waar sy geglo het sy twee romans sou kon voltooi en so £30&nbsp;000 sou kon verdien sodat hulle geldelik onafhanklik kon wees. Cronwright het reeds sy plaas prysgegee en nou moes hy ook die enigste beroep laat vaar wat hy kon beoefen. Sy gesonde verstand het gesê hy moes aanhou boer, maar dit was vir hom onmoontlik om Olive se wense teen te gaan. Ten spyte van sy bedenkinge en sy onsekerheid oor die toekoms het hy toegegee. Hulle het The Homestead by Ettie gekoop. Dit was op Kimberley, waar die klimaat, afsondering en stilte (omdat die huis ver van die middedorp geleë was) haar gepas het, dat hulle hul enigste kind verloor het, slegs 'n dag nadat sy op [[30 April]] [[1895]] gebore is. Die kind is gesond gebore, maar is 16 uur later dood aangetref nadat sy blykbaar verstik het toe sy deur die nag sonder toesig gelaat is. Olive sou hierna altesaam ses miskrame hê. In dié tyd op Kimberley, terwyl Cronwright gewikkel was in die aanvalle op Rhodes se “kapitalistiese party”, dat die De Beers-maatskappy, waarvan Rhodes die hoof was, ’n aanbod van ’n pos met 'n ruim salaris aan Cronwright gemaak het, soos hy beweer het gemaak is aan amper elke man wat hom en sy party met welslae teengestaan het. Cronwright het “dit onmiddellik geweier, want geen mens wat ’n pos aanvaar onder De Beers, behou sy politieke onafhanklikheid nie”.<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> === Die laaste groot springbokmigrasie === [[Lêer:Springbok-jagtog 1896.jpg|duimnael|links|270px|'n Jagtog in 1896 in die [[Vrystaat]] toe 370 springbokke en blesbokke binne 'n dag geskiet is. Dit is waarskynlik dieselfde migrasie wat Cronwright waargeneem en beskryf het in ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925).]] In 1896 was Cronwright ooggetuie van die laaste groot [[springbok]]trek, ’n gebeurtenis wat hy in enige besonderhede opgeteken het. Dié trek is eerste waargeneem by Kaaien Bult naby [[Prieska]] waar groot getalle springbokke die jaar vantevore bymekaargekom en gelam het. In 1896 het die bokke die plaas Karreekloof genader in die distrik [[Hopetown]] wat aan ’n neef van Cronwright behoort het en waar Cronwright en sy vrou op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gaan vertoef het sodat haar gesondheid ná hul verblyf in [[Johannesburg]] kon herstel. Cronwright se familie het aan hom op Kimberley geskryf dat hy moes kom kyk omdat hulle gemeen het dat dit ’n besonderse groot trek was. Cronwright het die uitnodiging aangeneem en per trein uit die Diamantstad geruis tot op die stasie Krankuil op die [[Oranjerivier]]. Ná ’n tien uur lange karrit oor [[Strydenburg]] het Cronwright Karreekloof teen die aand bereik. Die volgende dag het hy per kapkar uitgery om die migrasie te gaan aanskou. By sy aankoms was die jag op die bokke reeds in volle gang en talle honderde is toe al geslag vir biltong en selfs luiperds en wildehonde is geskiet omdat hulle ook agter die bokke aangekom het op soek na kos. Cronwright het die spoor van die springbokke enkele dae lank deur die veld gevolg waar dit skaars moontlik was “om jou voet neer te sit in die uitgestrekte gebied sonder dat jy op die spoor van ’n springbok trap”, in die hoop om die digte deel van die trek op te spoor. Nadat hy by honderde boere en jagters se kampe verbygery het wat oortrek was van die biltong wat opgehang is om uit te droog, het Cronwright uiteindelik afgekom op ’n “reuse, onverhinderde, glinsterende vlakte” waarop “oor sy hele oppervlak die voortreflike wildsbokke rustig staan en wei het in die warm namiddag-winterson”, in ’n toneel wat vir hom “ewe mooi as wonderbaarlik” was. Cronwright en twee van sy metgeselle het van die kar afgeklim, hul wapens eenkant geplaas en gaan sit om die bokke dop te hou en die toneel waar te neem wat hulle besef het hulle nooit weer sou sien nie. “Ons het in stilte gesit en ons verlustig aan dié wonderlike skouspel,” het hy later geskryf. Omdat hulle gewoond was daaraan om plaasdiere te getalle te skat, het hulle probeer om die springbokke te tel en uitgekom by “nie minder nie as vyfhonderd duisend met een oogopslag”. Die trekbokke wat hulle gesien het, het “drie-en-twintig uur in die een rigting en van twee tot drie in die ander rigting gestrek”. Dié bokke wat Cronwright in 1896 waargeneem het, word as die laaste groot trek beskou en hy het self gesê: “Dit is hoogs waarskynlik dat die dae van die baie groot migrasies verby is.” Kleiner migrasies is wel nog later aangeteken, byvoorbeeld dié van sowat 15 000 wildsbokke van die [[Nossobrivier]] na [[Upington]] in 1946, terwyl die skrywer en avonturier sir [[Laurens van der Post]] etlike duisende springbokke op sy omswerwinge in [[Botswana]] teëgekom het.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Politieke betrokkenheid === Uit eie reg danksy sy jare lange agitasie teen Rhodes en moontlik ook omdat hy getroud was met die uitgesproke skryfster, word verskeie politieke voorstelle in dié donker tyd in die Suid-Afrikaanse geskiedenis op die vooraand van die [[Anglo-Boereoorlog]] aan Cronwright gedoen. Hy het geweier om hom, soos sy vader destyds, vir die Kaapse Wetgewende Vergadering verkiesbaar te stel, maar hy en sy vrou het wel 'n Liberale/Progressiewe party in die [[Kaapkolonie]] probeer stig om [[Cecil John Rhodes]] teen te staan. Cronwright het sy vrou se politieke, humanitêre en feministiese opvattings gedeel. Hy het op moedige wyse op [[20 Augustus]] [[1895]] 'n referaat gelewer oor ''The political situation'' wat hy saam met sy vrou opgestel het, in Kimberley, die vesting van [[Cecil Rhodes]] vir wie Olive toe reeds alle agting verloor het. Die Cronwright-Schreiners was politiek gesproke progressief en volgens hulle was Rhodes retrogressief, hoewel hy die leier was van wat sedert 1896 bekendgestaan het as die Progressiewe Party toe die [[Jameson-inval]] 'n breuk veroorsaak het tussen hom die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]], sy eertydse politieke bondgenote. Die Cronwright-Schreiners het ál meer betrokke geraak in die politieke aangeleenthede van Suid-Afrika namate hulle gestry het om die naderende oorlog te voorkom. Hulle standpunt teen Rhodes het tot 'n ernstige botsing met Olive se familie gelei en tot vyandige briewe van Olive se moeder en haar suster Ettie waarin hulle beweer het dat Cronwright haar gedagtes verdraai en haar karakter afgebreek het. Sy het geantwoord dat haar oortuigings reeds gevorm is jare voordat sy Cronwright ontmoet het. === Sy eerste maal oorsee === Op 6 Januarie 1897 het Cronwright en Olive Engeland toe gevaar op die Dunvegan Castle om daar haar pasifistiese allegorie ''Trooper Halket'', wat haar opvatting oor Rhodes baie duidelik gemaak het en waarin sy veral te velde getrek het teen sy wrede behandeling van die inheemse bevolking van wat vandag [[Zimbabwe]] is, te laat publiseer. Sy het uiteindelik die boek vir 'n kontantbedrag, blykbaar £1&nbsp;500, verkoop en dit is in die loop van die jaar uitgegee. Dit was Cronwright se eerste keer oorsee en alles daar het hom geboei. Van Engeland af het hulle na die vasteland gereis en [[Switserland]], [[Italië]] en [[Frankryk]] besoek terwyl Cronwright sy vrou deurentyd moes verpleeg. Met hul terugkeer in Engeland het hulle spesialiste oor haar gesondheid geraadpleeg wat gesê het dat sy nog 'n goeie twee dekades kon lewe as sy goed versorg word. Hulle het voor die einde van die jaar teruggekeer Kimberley toe met hul geld byna uitgeput. Hul huwelik het nou kwaai spanning verduur en Cronwright het in hierdie tyd besluit om na Johannesburg toe te gaan om hom as prokureur te bekwaam omdat Olive op 'n vorige besoek aan die stad gesond en sonder asma-aanvalle was. Hy vertrek in April 1898 na die Goudstad terwyl sy vrou vir eers by The Homestead agtergebly het. == Anglo-Boereoorlog == === Verblyf in Johannesburg === [[Lêer:SC Cronwright.jpg|duimnael|links|200px|Cronwright in Maart 1900 toe hy deur Engeland getoer het om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede in Suid-Afrika.]] [[Lêer:Hanover 1906.jpg|duimnael|320px|[[Hanover]], [[Kaapkolonie]], omstreeks 1906, kort voor die ou NG kruiskerk (links middel) gesloop is om plek te maak vir die teenswoordige gebou wat in 1908 ingewy is. Die donker geboutjie links agter net voor die laaste huis, was die egpaar se woonplek tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en daarna. Olive het Hanover beskryf as "the prettiest village" wat sy al gesien het, maar later eensaam en terneergedruk gevoel en die dorpie as 'n "mislike plekkie" beskryf.]] Gedurende dié moeilike tyd kon Olive nie haar tweede roman voltooi nie, maar Cronwright skryf ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The migratory springbucks of South Africa'' en verskeie korter artikels oor soortgelyke onderwerpe. Hy het hom ingeskryf as leerlingprokureur aan 'n regsfirma in [[Johannesburg]], waar hulle 'n huis op Hospital Hill teen £12 per maand gehuur het. Cronwright se inkomste was slegs £20 per maand; daarom het hulle baie min oorgehad om van te lewe.<ref>[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> Olive het darem nog 'n klein inkomste gehad van die verkope van ''Story of an African farm'' en deur eenvoudig te lewe, kon hulle oorleef. Vir Cronwright was dit interessant om so na aan die kern te lewe van die sameswering teen die Transvaalse regering, waarmee hy en sy vrou simpatie gehad het. Hulle is destyds as wat vandag sou bekendstaan as "glanspersoonlikhede" in Johannesburg behandel danksy die sukses van ''Story of an African farm''.<ref>[http://zar.co.za/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728073703/http://zar.co.za/schreiner.htm |date=2013-07-28 }} URl besoek op 12 Augustus 2013.</ref> In dié tyd is Cronwright en sy vrou aan pres. [[Paul Kruger]] voorgestel in sy huis in [[Pretoria]]. Die ou president is vergesel van [[F.W. Reitz]], 'n oudpresident van die [[Vrystaat]]. Die ontmoeting tussen die Cronwright-Schreiners en die leier was 'n groot sukses en Cronwright, wat net so Republikeinsgesind soos sy vrou was, het gedink die president was die mees indrukwekkende mens wat hy al ontmoet het, naas sy vrou. Hoewel die twee se verhouding verinnig het en veral Cronwright besonder gelukkig in die Noorde was, kon hulle net 'n jaar in die Goudstad vertoef, weereens weens Olive se asma-aanvalle. Cronwright, wat nie sy opleiding kon voltooi nie, kon dit nie verduur om haar so te sien ly nie en nadat hy die beste mediese raad aan die Rand ingewin het, was dit duidelik dat sy weereens weggeneem moes word. Hy het die omstandighede by sy kantoor gaan verduidelik en verlof gekry om haar te vergesel na die plaas Karreekloof, nie ver van die [[Oranjerivier]] nie in die [[Kaapkolonie]]. Dit het aan 'n neef van hom behoort. Hulle het retoerkaartjies gekoop, min wetende dat hulle dit nooit sou gebruik nie, want kort ná hul aankoms op die plaas, het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek.<ref>[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> === Toer deur Engeland === Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] haal hulle hulself groot vyandigheid van sommige Engelssprekende Suid-Afrikaners op die hals omdat hulle as kampvegters vir die saak van die Boere optree. In 1900 bring Cronwright, op aandrang van John A. Hobson van die ''Manchester Guardian'' ('n Liberale dagblad wat teen die oorlog gekant was), ses maande in Engeland en [[Skotland]] deur (hy het op [[26 Januarie]], toevallig sy 37ste verjaardag, daar aangekom) om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede nadat hy geweier het om oorlogskorrespondent vir dié koerant te word. Hoewel daar 'n uitgelese groep Britte was wat hewig teen die oorlog gekant was, was die meerderheid ten gunste daarvan en van hulle het Cronwright se besoek allermins aangenaam gemaak; hy het selfs 'n doodsdreigement gekry en moes die weermag en polisie hom meermale red.<ref>[http://www.quakersintheworld.org/quakers-in-action/101 The Quakers in South Africa.] URL besoek op 12 Augustus 2013</ref> Cronwright het op [[7 Julie]] [[1900]] 'n skip terug na Suid-Afrika gehaal<ref>[http://special.lib.gla.ac.uk/manuscripts/search/detail_c.cfm?ID=99499 Universiteit van Glasgow se dokumente in verband met Cronwright-Schreiner.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> nadat hy sy reis voortydig moes kortknip.<ref>[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> === Op Hanover === [[Lêer:Olive en Cronwright.jpg|duimnael|links|190px|Cronwright en sy vrou, waarskynlik op [[Hanover]] in die [[Karoo]].]] Teen die einde van die oorlog word hy onder meer 'n eiendoms- en assuransieagent op [[Hanover]] in die noordelike [[Karoo]]. Die egpaar het van 1899 tot 1907 hier gewoon op wat Olive beskryf het as die mooiste en aangenaamste dorpie wat sy al gesien het. Hulle woonplekke was tipiese Karoohuisies, aanvanklik op die hoek van Grace- en Nuwestraat<ref>[http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ Beskrywing van die paar se verblyf op Hanover by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130214005217/http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ |date=2013-02-14 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> en toe van 1900 tot 1907 by Gracestraat 11,<ref>[http://www.routes.co.za/nc/hanover/ Routes.co.za se beskrywing van Hanover]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> wat in 1994 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar is.<ref>[http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm Hanover se blad op die webtuiste Heritage.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206151241/http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm |date=2005-02-06 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref><ref>[http://www.sahra.org.za/node/33011 Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Hulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Tydens hul verblyf gedurende die oorlog op Hanover was die Cronwright-Schreiners onder militêre toesig weens hul uitgesproke standpunt teen die Britse oorlogspoging, maar omdat Schreiner 'n beroemde skrywer was en gesukkel het met asma, kon "sy feitlik kom en gaan soos sy wou en is sy selfs toegelaat om saans 'n kers aan te steek".<ref>[http://reisinafrikaans.blogspot.com/2011_09_01_archive.html Jens Friis se blog "Reis in Afrikaans".] URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Cronwright het gedurende dié tyd spinnekoppe vir Suid-Afrikaanse museums versamel en selfs enkele nuwe [[spesie]]s ontdek. Die versameling miere wat hy in 1913 op [[De Aar]] bymekaargemaak het, word vandag nog in die Albanie-museum in [[Grahamstad]] bewaar.<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm 'n Lewensbeskrywing by Biodiversityexplorer.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Ook in Grahamstad bewaar die [[National English Literary Museum]] (NELM) enkele boeke uit Cronwright se privaat versameling wat hulle in 2010 aangekoop het. Die museum kon nie die hele versameling aankoop nie weens beperkte middele, maar dié wat wel aangekoop is teen altesaam R90&nbsp;000, 'n groot deel van hul jaarlikse begroting vir aankope,<ref>[http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> dra by tot die diens wat die museum kan lewer aan navorsers oor Olive Schreiner. 'n Kleinseun van Cronwright, Peter Cron Haine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling Schreiner-dokumente wat in die NELM gehuisves word.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/cronwright-schreiner-literary-collection Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Danksy sy huwelik met dié vermaarde skrywer, het sommige boeke wat aan Cronwright behoort het, in die afgelope jare byna onbekostigbaar geword, byvoorbeeld Mary B. Curry se ''A book of thoughts'', deur hom geteken, wat op Bidorbuy.co.za teen R9&nbsp;000 te koop aangebied is.<ref>[http://www.bidorbuy.co.za/item/96208155/Signed_by_Samuel_Cronwright_Schreiner_A_BOOK_OF_THOUGHTS_MARY_B_CURRY.html Onsuksesvolle veiling op Bidorbuy.co.za.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Dit het egter nie verkoop nie. === Op De Aar === Oudergewoonte het hulle ook op [[Hanover]] nie lank gebly nie en van 1907 tot 1913 (toe sy Engeland toe is, maar hy agtergebly het) gaan woon hulle op [[De Aar]], waar Cronwright-Schreiner onder meer stadsklerk en markmeester was.<ref>[http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html Olive Schreiner by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124024151/http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html |date=2010-11-24 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was die eerste keer in hul getroude lewe dat die voorstel om te verhuis van Cronwright gekom het en nie van Olive nie. Sy loopbaan het gedy op Hanover, maar hy het besef die dorpie het beperkte groeipotensiaal gehad. In De Aar het hy groter toekomsmoontlikhede gesien en aanvanklik 'n takkantoor van sy regspraktyk daar geopen. Terwyl hy op en af tussen Hanover en De Aar gereis het om sy belange op albei dorpe te behartig, het Olive op Hanover agtergebly. Eindelik het Cronwright besluit om heeltyds op De Aar te gaan woon, al was dit toe nog net 'n stowwerige klein dorpie wat uit 'n stasie, hotel en enkele huisies van rooi bakstene of sinkplate bestaan het. Olive was aanvanklik hewig gekant teen die verhuising, maar as 'n proeflopie het Cronwright vir haar 'n eenvertrekwoonplek aan die buitewyke van die dorpie gebou sodat sy kon kyk of sy daar sou aard. Dié proefneming was 'n sukses en Cronwright het daarna vir hulle 'n ruim huis, wat die oorspronklike een vertrek ingesluit het, op De Aar gebou. Sy voorspelling was reg en De Aar het kort voor lank 'n bedrywige sentrum geword waar Cronwright se onderneming verder floreer het. Dié onderneming het bestaan uit 'n regs-, eiendoms-, afslaers en algemene agentskap. Op De Aar, soos trouens hul hele huwelikslewe lank, het Cronwright en Olive hul geldsake streng geskei gehou veral vanweë Olive se sterk gevoelens oor vroueregte en die belangrikheid van vroue se geldelike onafhanklikheid. Wanneer dit nodig was saam vir iets te betaal, selfs iets onbenulligs, het sy daarop aangedring om haar deel te betaal. Cronwright het self geskryf: “Dit was hoe sy aangedring het op die ‘ekonomiese onafhanklikheid’ van die vrou, ’n groot en fundamentele beginsel vir haar en een van die hoofoplossings vir die ‘Vrouevraagstuk’.” Olive se inkomste was natuurlik hoegenaamd nie groot nie en Cronwright moes sy bydrae verbloem deur vir haar vakansies te betaal en vir haar geskenke te gee. Soms, wanneer sy siek was en geen geld ingekry het nie, het hy vir alles betaal, maar Olive het altyd spaarsaam gelewe en kon dus eenvoudig nie ’n geldlas vir haar man wees nie. == Politieke loopbaan == [[Lêer:Dutoitspanweg Kimberley 1899.jpg|duimnael|240px|Dutoitspanweg, [[Kimberley]], 'n jaar of wat (1899) nadat die Cronwright-Schreiners in die ontluikende stad gewoon het.]] Cronwright is in 1902, hoofsaaklik danksy sy teenkanting teen die [[Tweede Vryheidsoorlog]], verkies as lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering vir die kiesafdeling [[Colesberg]] en in 1904 vir [[Beaufort-Wes]], wat hy verteenwoordig het tot [[Uniewording]] in 1910. (Hy het hom egter nie in die eerste Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910 verkiesbaar gestel nie.<ref>Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>) In dié tyd het Cronwright en sy vrou ál meer van mekaar vervreemd geraak, dermate dat toe sy van 1913 tot 1920 in Engeland gaan woon, hy op [[De Aar]] agtergebly het om na sy sakebelange om te sien. Indertyd het hy heelwat politieke artikels vir verskeie koerante geskryf. Die twee het egter in verbinding gebly deur die briewe wat hulle gereeld aan mekaar geskryf het. == Olive se dood == Hy verkoop sy sakeonderneming op dié dorp in 1919 nadat hy besluit het om af te tree (hy was toe 56 jaar oud en het gevoel hy is na aan 'n senu-ineenstorting omdat hy in die voorafgaande jare so hard gewerk het) en hom in [[Engeland]] by sy vrou aan te sluit, waarna hy van plan was om [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] toe te gaan. Hulle was slegs 'n maand bymekaar toe Olive, wat blykbaar aangevoel het haar dood is naby en besluit het dat sy in haar vaderland wou sterf, na Suid-Afrika teruggekeer het. Sy het op [[13 Augustus]] [[1920]] in Tafelbaai-hawe aangeland. Cronwright wou egter 'n paar maande in die buiteland vertoef sodat hy kon rus voor sy reis Amerika toe, maar sy vrou sterf aan hartversaking in die nag van 10 op 11 Desember 1920 in 'n losieshuis, Oak Hall, op die hoek van Constantia- en Hoofweg, [[Wynberg]].<ref>[http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=35972&back=&version=2004-09 'n Biografie van Olive Schreiner op Oxforddnb.com.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Terwyl briewe Cronwright nog deurentyd van Olive in Suid-Afrika bereik het, het hy op die oggend van 14 Desember die koerant oopgeslaan en die skoknuus gekry dat sy vrou oorlede is.<ref>[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> By sy terugkeer in Suid-Afrika die volgende jaar laat hy haar herbegrawe (sy is aanvanklik in die Woltemade-begraafplaas in [[Maitland]] begrawe tydens 'n roerende begrafnis waartydens niemand 'n preek of toespraak gelewer het nie<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology Olive Schreiner Letters Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028181225/http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology |date=28 Oktober 2012 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013</ref>), volgens haar wens, op Buffelskop, saam met die oorskot van hul kind wat Olive sedert 1895 oral met haar saamgeneem het, en dié van haar geliefde foksterriër Neta<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> oftewel Nita.<ref>[http://lynnssite.wordpress.com/2013/04/27/olive-schreiner-a-woman-ahead-of-her-time/ ''Olive Schreiner: A woman ahead of her time''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Sy het in Mei 1894 die wens uitgespreek dat hulle albei op Buffelskop begrawe word toe sy en Cronwright dié berg in die weste van die plaas uitgeklim het. Weens haar asma was dit vir haar inspannend, maar bo gekom, was sy oorweldig deur die uitsig. Cronwright het dié oomblik in sy dagboek beskryf: "Voor ons af gegaan het, het sy gesê: 'Ons moet hier begrawe word, ek en jy, Cron." <ref>[http://magazine.getaway.co.za/archive/south-african-farm-inspired-olive-schreiners-book/ '' Olive Schreiner’s book'', Getaway.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Hoewel sy nooit weer Buffelskop besoek het nie, het sy wel later die omliggende grond gekoop sodat hulle daar begrawe kon word. Eindelik het Cronwright 'n sarkofaag daar laat oprig waar hulle, die kind se oorskot en dié van die hondjie begrawe is.<ref>[http://www.panoramio.com/photo/27352651 Foto van die sarkofaag op Panoramio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173215/http://www.panoramio.com/photo/27352651 |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Dié sarkofaag is 'n nasionale gedenkwaardigheid.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/olive-schreiner-sarcophagus-buffelskop-cradock-district Besonderhede op die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Ná sy vrou se dood == [[Lêer:Samuel Cronwright 1921.jpg|duimnael|links|190px|Dié foto het Cronwright op [[12 Augustus]] [[1921]] van homself geneem op Cradock, 'n dag voor sy vrou herbegrawe is op Buffelskop.]] Cronwright het ná Olive Schreiner se dood haar eerste biograaf asook redakteur van haar publikasies geword. By geleentheid het hy opgetree as apologeet sowel as beskuldiger, veral in verband met feite wat sy in haar briewe genoem het waarmee hy nie saamgestem het omdat hy uiters gesteld was op korrektheid. Van 1924 tot 1929 het hy hoofsaaklik gewerk aan die persklaarmaak van ''The life of Olive Schreiner'' (1924), ''The letters of Olive Schreiner'' (1924), haar ''Thoughts on South Africa'' (1923), haar ''Stories, dreams and allegories'' (1923) en twee onhersiene romans, ''From man to man'' (1926) en ''Undine'' (1929). Twyfel is intussen uitgespreek oor of dit verstandig van hom was om al die ongepubliseerde werk wat hy in die hande kon kry, te publiseer omdat baie daarvan ongetwyfeld onrype en ongeformuleerde materiaal was. Hy is selfs daarvan verdink, trouens tot vandag toe nog, dat hy munt geslaan het uit haar reputasie, hoewel dit nouliks 'n bewuste motief kon gewees het by dié "onkreukbare man" (soos dr. B.R. Beeton hom noem in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]), al het hy fantasieloos gehandel. [[Johannes Meintjes]] skryf: “Cronwright het verkeerd opgetree deur haar biografie so kort ná haar dood uit te gee. Hy het ongetwyfeld gemeen dat hy genoeg stof gehad het om dit sonder die hulp van die Schreiner-familie te doen. Dit was ook ’n fout. Hy het egter ’n brandende begeerte na roem gehad, selfs in weerkaatste glorie – of as roem ’n te sterk woord is, noem dit erkenning – en in die strewe daarna het mense al eindelose opofferings gedoen, almal uit hul pad gevee en geen hindernisse in die verwesenliking van hul doelwit geduld nie. Daar kan sonder twyfel aangeneem word dat dit sy motivering was, onverstandig soos dit ook in ’n sekere mate was en ons moet hom vergewe selfs al het hy die herinnering aan Olive Schreiner soveel skade berokken.” In haar biografie van Olive beweer Vera Buchanan-Gould dat Cronwight se ‘’Life’’ en sy bundel ‘’Letters’’ getuig van ’n sameswering tussen Cronwright en Havelock Ellis, ’n Britse skrywersvriend van Olive, om haar swart te smeer of haar nalatenskap te beklad, veral omdat Ellis wou wraak neem nadat Olive jare vantevore sy huweliksaanbod van die hand gewys het en omdat sy later nie genoeg erkenning aan hom as skrywer gegee het nie. Ook dat Cronwright vasbeslote was dat die wêreld moes weet hoeveel hy vir Olive opgeoffer het. Meintjes skryf daar was geen sameswering van dié aard nie omdat albei mans nie tot so iets in staat was nie, maar hy gee wel toe dat albei Olive ’n ondiens bewys het met die biografie, waarmee Ellis Cronwright gehelp het. “Olive Schreiner,” skryf Meintjes, “was, ten spyte van haar talle psigosomatiese ongesteldhede, ’n briljante, dapper en verstandige vrou en die gevolglike wanvoorstelling (in Cronwright se biografie), kan net verklaar word as ’n jammerlike gebrek aan begrip.” In 1924 laat hy die "Schreiner" weg uit sy van en tree in Engeland in die huwelik met Leonara (Lyn) Gann, gebore Bush. Op [[28 Julie]] [[1925]] is 'n dogter, Cronlyn Mary Featherstone (later getroud met ene Raine), uit die huwelik gebore. Sy laaste boek het hy in 1930 gepubliseer, naamlik 'n betoog aan sy toe vierjarige dogter oor ''Her South Africa ancestors''. == Sy laaste jare == Cronwright, 'n songebruinde man met 'n sterk voorkoms en spierwit hare (soos dr. Beeton na hom verwys), het die laaste vyftien jaar van sy lewe in die [[Kaapstad|Kaapse]] voorstad [[Rondebosch]] of digby in die [[Strand]] deurgebring. Dit is nie bekend waarmee hy hom in dié tyd besig gehou het nie, maar hy het wel geld uit die verkoop in 1919 van sy sakebelange op [[De Aar]] verdien om gemaklik te kon lewe. Ná sy dood in September 1936 in Rondebosch is hy langs Olive op Buffelskop begrawe. Hoewel dit nie bekend is wat van sy vrou en dogter geword het nie, lewe sy nageslag wel voort, want 'n kleinseun, Peter Cron Raine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling dokumente wat gehuisves word by die National English Literary Museum in [[Grahamstad]]. == Skryfwerk == === Oor Olive Schreiner === [[Lêer:Migratory springbucks.jpg|duimnael|180px|Die buiteblad van Cronwright se boek oor die migrasie van springbokke in Suid-Afrika, waarvan hy die laaste groot geval in 1896 naby [[Hopetown]] waargeneem het.]] [[Lêer:The land of free speech Cronwright.jpg|duimnael|180px|Titelblad van die 1906-uitgawe van ''The land of free speech'', wat Cronwright geskryf het oor sy ervaringe tydens 'n toer van Januarie tot Junie 1900 in [[Engeland]] en [[Skotland]] waartydens hy toesprake gelewer het teen die Britse oorlogspoging in Suid-Afrika.]] Reeds tydens die jaar ná haar dood toe hy in Engeland gewoon het, het Cronwright dokumente en briewe begin versamel en sy beroemde vrou se biograaf en redakteur geword. Dié bedrywighede het gelei tot die publikasie van ''The Life of Olive Schreiner'' (1924, maar selfs nog in 1973 herdruk<ref>[http://books.google.co.za/books/about/The_Life_of_Olive_Schreiner.html?id=qtFXcgAACAAJ&redir_esc=y Google Books.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''The Letters of Olive Schreiner'' (1924). Laasgenoemde is kwaai gesny, veral die briewe wat sy geskryf het voor sy hom ontmoet het. Werke van haar wat eers ná haar dood verskyn het en waarvoor Cronwright verantwoordelik was, is ''Thoughts on South Africa'' (1923, met talle wysigings aan haar oorspronklike teks) en ''Stories, dreams and allegories'' (1923), asook haar tweede en derde roman, ''From man to man'', waaraan sy veertig jaar lank sporadies gewerk het en ten tyde van haar dood reeds 500 bladsye geskryf het (1926, toe Cronwright talle moontlike eindes bygevoeg het wat in latere uitgawes verwyder is<ref>[http://books.google.co.za/books?id=s7TeZ9xG9LwC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=samuel+cronwright+schreiner&source=bl&ots=JDttjbNbS2&sig=CCKaUfBdFXMIrgrze8VbLE6M8NY&hl=af&sa=X&ei=y9EIUs-ELcnKswaljICwDw&ved=0CMQBEOgBMBA#v=onepage&q=samuel%20cronwright%20schreiner&f=false ''Dress cuture in late Victorian Women's fiction'']. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''Undine'' (1929).<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Hy het ook 'n inleiding voorsien vir ''Story of an African farm'' in Unwin's Cabinet Library (1924). Hy was ook verantwoordelik vir die uitgee van die kortverhaal ''The Buddhist Priest's Wife'', wat hy saamgestel het uit verskillende weergawes en wat sy aan haar man te kenne gegee het 'n roman moes word.<ref>[http://golyadkin.blogspot.com/2013/06/olive-screiner-and-future.html ''Olive Schreiner and the future''.] URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> === Ander onderwerpe === Cronwright se ander skryfwerk, wat nie regstreeks met sy vrou of haar lewe verband hou nie, sluit in: ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'' (1906, herdruk in 2009<ref>[http://www.findbookprices.com/isbn/9781150725098 Findbookprices.com.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>), die reeds vermelde ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925), ''Some arachnids at Hanover'' ('n pamflet) en ''Little songs for South Africans'' (privaat gedruk). Cronwirght was die eerste mens wat die trekbokverskynsel deeglik nagevors het nadat hy getuie was van die laaste groot [[springboktrekke]] wat plaasgevind het van 1892 tot 1896.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Waardering == [[Lêer:Samuel Cronwright Buffelskop.jpg|duimnael|links|320px|Cronwright op Buffelskop 24&nbsp;km suid van Cradock,<ref>[http://www.thegreatkaroo.com/listing/cradock_excursions_olive_schreiners_grave Besonderhede oor uitstappies na Buffelskop]. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> op 'n stukkie grond wat Olive spesiaal as 'n laaste rusplek vir hom en haar uitgekies het, met die oorskot van sy vrou, haar hondjie Nita en dié van haar dag oue kind, wat almal daar herbegrawe is volgens haar wens. John E. Wood, op wie se plaas Krantz Plaats die grond eers geleë was, het die stukkie om Buffelskop aan Olive geskenk omdat hy geweet het dat sy daar begrawe wou word. Dis in 1896 oorgedra op haar naam.<ref>[http://eprints.ru.ac.za/1068/1/Reinterment.pdf ''Olive Schreiner at 150: Some Thoughts on Re-Editing Cronwright’s The Reinterment on Buffelskop'' deur Paul Walters and Jeremy Fogg.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>]] Die [[Afrikaans]]e skrywer en letterkundige [[Etienne van Heerden]] skryf ná 'n besoek aan [[Cradock]] en die sarkofaag op Buffelskop: "Cronwright-Schreiner – Cron – is onteenseglik ’n interessante man, en hy’s (dalk is ek die eerste en enigste wat dit sê) ook skrywer – en wel van boeiende egodokumente. Hy’t homself as literêre impresario van Olive se lewe, en veral haar dood, deeglik by die Schreiner-teks ingeskryf. Hy skryf soms boeiend – oor treinreise deur die Karoo, of oor ’n swerm skoenlappers wat om ’n rooi aalwynkandelaar saamtros bo-op Buffelskop terwyl ’n jong Olive sy hand vashou en aan hom verklaar: hier wil ek eendag begrawe word. Sy verhaal oor hoe swerms sprinkane treine tot stilstand bring omdat die sappe van hul lywe die wiele laat gly, bly my by. En dan is daar sy fassinasie met foto’s en sy stipte dokumentering van dinge by wyse van die dienste van ene Lidbetter, fotograaf van Cradock, of sy eie getroue “kodak”, soos hy sy primitiewe kameratjie noem. Deesdae is ons hom dankbaar vir hierdie visuele egodokumentasie. Die geskrewe verslae van sy lewe saam met Olive is dikwels onbetroubaar, en tog juis om daardie rede outentiek: ’n doodsdromer, wat die regie van sy voormalige eggenoot se begraafplek en die mitologie wat daaruit sou voortspruit, wonderbaarlik hanteer het: waarlik ’n literêre impresario van formaat."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Die Afrikaanse skrywer [[Karel Schoeman]] skryf in ''Olive Schreiner, ’n Lewe in Suid-Afrika 1855–1881'' oor Cronwright se nagelate dokumente: "Vertekenings, verdraaiings, verswygings en reëlregte foute of waarhede (sic, maar waarskynlik bedoel: onwaarhede), die tendensieuse en eensydige beeld . . . van Schreiner."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> 'n Onbekende skrywer skryf in 'n aanlyn biografie oor Olive Schreiner: "(Cronwright-Schreiner) het waarskynlik die dubbeldoor-van (en Olive Schreiner se roem) beskou as 'n moontlike hupstoot vir sy loopbaan; hy het om die beurt as boer, grondhandelaar en eiendomsagent gewerk voor hy in 1902 verkies is tot die Kaapse Parlement. (Cronwright het gewis merkbaar geldelik gebaat ná Schreiner se dood toe hy 'n ellendige ("abysmal") biografie geskryf en manuskripte gepubliseer het, was Schreiner uitdruklik gesê het nie uitgegee moes word nie." Dié skrywer skryf voorts: "Miskien is die mees onvergeeflike daad van Cronwright dat hy die manuskrip ''Undine'' gepubliseer het, 'n jeugdige werk wat Schreiner in 1884 in Havelock Ellis se sorg gelaat het. Sy het aan Ellis gesê dat sy nie daarna gekyk het vandat sy dit geskryf het nie en "dit lank al moes verbrand het", maar dat sy nie kon nie vanweë die outobiografiese aard daarvan. Sy het uitdruklik gesê dit moenie uitgegee word nie. Kort ná Schreiner se dood het Ellis die bestaan van die manuskrip bekendgemaak toe hy dit in 'n trommel tussen ou dokumente ontdek het; Cronwright het gou aangedring op 'n afskrif. Die manuskrip was onvolledig; glad nie verbasend nie omdat dit so was toe sy Engeland die eerste keer besoek het. Cronwright beweer egter in sy inleiding dat hy die verlore einde gekry het; hy het selfs 'n benaderde weergawe daarvan in ''The Letters of Olive Schreiner'' gepubliseer ter voorbereiding hierop. Snaaks genoeg het onlangse ondersoeke van die gepubliseerde einde van ''Undine'' aan die lig gebring dat die teks nie deur Schreiner geskryf is nie – en 'n mens kan maar net raai waar dit vandaan kom."<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm ''Olive Emilie Albertina Schreiner'' in About.com se afdeling oor Afrika-geskiedenis.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514010940/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm |date=2013-05-14 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> == Bronne == * {{en}} Cronwright-Schreiner, Samuel Cron. 1906. ''Land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900.'' London: The New Age Press. * {{af}} De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968. * {{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers. * {{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. * {{en}} [http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensverhaal van Samuel Cron Cronwright-Schreiner op Olive Schreiner Letters Online.] URL besoek op 13 Augustus 2013. == Sien ook == * [[William Philip Schreiner]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.google.co.za/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Samuel+C.+Cronwright-Schreiner%22 Cronwright-Schreiner se skryfwerk op Google Books.] URL besoek op 9 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf 'n Opstel waarin die wyse ontleed word waarop Cronwright sy (vervreemde) vrou se briewe ná haar dood geredigeer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026074921/http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf |date=26 Oktober 2015 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm 'n Beskrywing van die onluste wat Cronwright-Schreiner in 1900 in Engeland veroorsaak het toe hy toesprake teen die oorlogspoging in Suid-Afrika gelewer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173335/http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm |date=2016-01-04 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://goo.gl/maps/WXqVh Die Schreiner-huis op De Aar soos te sien op Google Maps.] URL besoek op 23 September 2013. {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cronwright, Samuel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1936]] sb4wz13x7ctas7t3ntc4jyknyc26qip 6 79767 2923450 1200958 2026-08-10T08:49:09Z JMK 649 +kat 2923450 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Teologiese Skool, [[Potchefstroom]] |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=1922 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] guyh3vw1826yq5s95awy0ienng8cwpv 6 79875 2923456 1202110 2026-08-10T09:05:31Z JMK 649 +kat 2923456 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Vier gemeenteseuns van Bonnievale wat in 1947 aan die [[Kweekskool]] studeer het, onder wie [[Gys Muller]] |bron=Bonnievale tot vandag 1922 tot 1947 |datum=1947 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] nw6wz65vguaomn4vq5rlmlkmbuah6pd 6 80936 2923463 1212620 2026-08-10T09:15:17Z JMK 649 +kat 2923463 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Afrikaanse Kinderbybel |bron=Die boek self |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] heefyqujmsg3bzmpno7v4gk49uv3cnb 0 83239 2923396 2898492 2026-08-09T23:41:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923396 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Wien - Stephansdom (1).JPG|duimnael|Sint Stefanus-katedraal te Wene]] [[Lêer:Wien - Stephansdom, Hauptschiff Richtung Hochalter (1).JPG|duimnael|links|Hoofskip en hoogaltaar. Die mistieke atmosfeer in die katedraal se binneruimte, 'n meesterwerk van Gotiese boukuns, het in 1906 die bewondering van die Oostenrykse argitek en argitektuurteoretikus [[Adolf Loos]] uitgelok]] [[Lêer:St. Stephen's Cathedral - Vienna - rose window.jpg|duimnael|links|[[Roosvenster]] in die hooffasade]] [[Lêer:Wien_-_Stephansdom_(2).JPG|duimnael|Noordoostelike aansig op die Albertynse koor en die Noordtoring wat nooit voltooi is nie]] [[Lêer:Vienna (8481880365).jpg|duimnael|links|Beeldhouwerk in die katedraal]] [[Lêer:Stephansdom Wien 47.JPG|duimnael|links|Wywaterbak]] [[Lêer:Stephansdom Barbarakapelle Gewölbe 02.JPG|duimnael|Gewelf van die Sint Barbarakapel met hangende afsluitstene. Die kapel, wat saam met die Noordtoring ontstaan het, was oorspronklik aan Sint Urbanus gewy. Dit is in 1474 ingewy]] Die '''Sint Stefanus-katedraal''' ([[Duits]] amptelik: ''Domkirche St. Stephan zu Wien'', kort ''Stephansdom'') op [[Wene]] se Stephansplatz (Stefanusplein) dien sedert 1365 as domkerk (setel van 'n domkapittel), sedert 1469/1479 as katedraal (biskopsetel) en sedert 1723 as die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] aarts[[biskop]] van Wene se metropolitaankerk. Die Rooms-Katolieke katedraal, waarna in die Weense volkstaal soms kort as ''Steffl'' verwys word, word as die bekendste baken van die [[Oostenryk]]se hoofstad (en as sy geografiese en simboliese middelpunt) beskou. Dikwels word dit ook die nasionale heiligdom van Oostenryk genoem. Sy naamgewer Sint Stefanus word as die eerste Christelike [[martelaar]] beskou. Anders as vergelykbare [[Middeleeue|Middeleeuse]] hoofstede was Wene oorspronklik nie setel van 'n biskop nie, maar in kerklike belange ondergeskik aan die vorsbiskop van [[Passau]] in [[Beiere]]. As belangrikste kerk in Wene was Sint Stefanus dus beperk tot die status van parogiekerk. Die Sint Stefanus-katedraalprojek het sentraal gestaan in die [[Huis van Habsburg]] se voorneme om Wene tot residensiestad van [[Europa|Europese]] formaat uit te bou en van die katedraal die hofkerk van Oostenrykse heersers, die ''Capella regia Austriaca'', te maak. Hierby het hertog Rudolf IV 'n leidende rol gespeel.<ref>[http://www.habsburger.net/de/kapitel/eine-kathedrale-ohne-bischof-st-stephan-wien ''Die Welt der Habsburger: Eine Kathedrale ohne Bischof: St. Stephan in Wien. Besoek op 28 Desember 2017'']</ref> Die Babenbergse dinastie het eerste pogings onderneem om Wene tot biskopsetel te verhef. Otakar II Přemysl het dieselfde doelwit probeer bereik toe hy die Sint Stefanuskerk ná 'n verwoestende brand vanaf 1258 op groter skaal in die laat-Romaanse styl laat herbou het. Die kerk was die fondament waarop die Habsburgers verder kon bou nadat hulle heersers van Oostenryk geword het. Gedurende Albrecht I se heerskappy het in 1304 boubedrywighede vir 'n nuwe [[Koor (argitektuur)|koor]] begin. Die rivaliteit met die Huis van [[Luxemburg]] het die Habsburgse heersers verder aangespoor. Die Luxemburgse keiser Karel IV was in dié tyd besig om sy regeringsetel [[Praag]] tot 'n eersterangse Europese metropool uit te bou - 'n status wat op godsdienstige gebied deur die verheffing van Praag tot aartsbisdom in 1344 weerspieël is. Dit was die aanleiding tot die grootskaalse uitbou van die Sint Vitus-domkerk binne die Praagse kasteelkompleks, die Hradčany. Die Sint Stefanus-katedraal is met 'n lengte van 107 en 'n wydte van 34 meter, waarvoor 20&nbsp;000 kubieke meter [[sandsteen]] gebruik is,<ref>Martin Siepmann | Walter M. Weiss: ''Österreich''. Augsburg: Weltbild 2015, bl. 24</ref> een van die belangrikste voorbeelde van [[Gotiese argitektuur|Gotiese boukuns]] in Oostenryk. Dele van sy laat-Romaanse voorloper uit die tydperk tussen 1230/40 en 1263, wat in opdrag van die biskop van [[Passau]] in [[Beiere]] opgerig is, het bewaar gebly en vorm die wesfasade, met die twee sogenaamde Heidetorings (op 'n hoogte van 65 meter) aan weerskante. Daar is altesaam vier torings, waarvan die Suidtoring met 136,4 meter die hoogste (en die derde hoogste in Europa) is. Die Noordtoring (68 meter) is nooit voltooi nie. In die voormalige Keiserryk [[Oostenryk-Hongarye]] is 'n beperking op die hoogte van kerktorings geplaas - hulle mog nie hoër gebou word as die Sint Stefanus-katedraal se Suidtoring nie. So is byvoorbeeld die Maria-Ontvangenis-domkerk in [[Linz]] twee meter laer gebou. Die Suidtoring word as 'n argitektoniese meesterstuk van sy tyd beskou. Ongeag sy merkwaardige hoogte is sy fondament minder as vier meter diep gelê. Die toring beskik oor 'n stel van altesaam dertien klokke, waarvan elf as die katedraal se hoofklokke dien. Die sogenaamde ''Pummerin'', die tweede grootste vry swaaiende kerkklok in Europa wat in 1951 nuut gegiet is, hang in die Noordtoring onder 'n toringkap uit die [[Renaissance]]-tydperk. Die onmiddellike omgewing van die katedraal is sedert die 1970's vir motorverkeer gesluit. == Restourasiewerk == Die katedraal is al eeue lank aan 'n verskeidenheid skadelike omgewingsinvloede soos [[reën]], vogtigheid, vors en die gepaardgaande plantegroei (mos en korsmos), maar ook duiwemis blootgestel. Die gebou ondergaan dus voortdurende restourasiewerk. Naas die buitefasades moet ook Gotiese vensterruite, skilderye, [[fresko]]'s, altare, grafstene, steenvloere en ander bouelemente voortdurend bewerk, gerestoureer en gekonserveer word. Alle restourasie- en konservasiewerk, maar ook veiligheidstoetse lê reeds sedert die Middeleeue in hande van die sogenaamde ''Dombauhütte'', 'n nie-winsgewende bouonderneming met 'n jaarlikse begroting van €2,2 miljoen wat 'n twintigtal metselaars en beeldhouers in diens het. Bouelemente word deur hierdie geskoolde vaklui volgens historiese voorbeelde en tegnieke (en grotendeels met historiese werktuie) gerestoureer.<ref>{{Cite web |url=http://www.stephansdom.at/restaurierung.htm |title=''stephansdom.at: Die Restaurierung des Stephansdoms. Besoek op 5 Desember 2018'' |access-date= 5 Desember 2018 |archive-date= 5 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205174732/http://www.stephansdom.at/restaurierung.htm |url-status=dead }}</ref> Dele van die katedraal se historiese bouplanne is, net soos dele van die katedraal self en sy [[orrel]], gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur 'n brand vernietig. Die ''Dombauhütte'' is derhalwe besig om 'n argief en dokumentasie van sy restourasiewerk vir toekomstige generasies saam te stel. So is in 1992 fotografiese opnames en fotogrammetriese opmetings van die katedraal onderneem. {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|St. Stephen's Cathedral, Vienna}} '''Webwerwe''' * {{de}} [http://www.stephansdom.at/ Amptelike webwerf van die gemeente] * {{de}} [http://www.stephanskirche.at/ Amptelike webwerf van die kerk] * {{de}} [https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Stephansdom ''Wien Geschichte Wiki: Stephansdom''] * {{de}} [https://austria-forum.org/af/Wissenssammlungen/Symbole/Stephansdom ''Austria-Forum: Der Stephansdom und seine politische Symbolik''] '''Media''' * [https://www.youtube.com/watch?v=DYNnGXoAS4M ''Feestelike klokkegeluid van alle twaalf nuwe klokke en duet met die Pummerin-enkelklok''] {{Koördinate|48|12|31|N|16|22|23|O|region:AT_type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Wene]] [[Kategorie:Rooms-Katolieke katedrale]] 27vdgomk78razijkp3ha3cmee7ll2ai 0 84991 2923312 2842319 2026-08-09T19:32:12Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladster]] 2923312 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|duimnael|280px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die botsing tussen die Aarde en "Theia" wat gelei het tot die vorming van die maan.]] Volgens die '''reusebotsingshipotese''', soms die '''Theia-botsing''' genoem, het die [[Maan]] gevorm uit materiaal wat oorgebly het ná ’n groot botsing sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede tussen die [[Aarde]] en ’n ander [[hemelliggaam]] omtrent so groot soos [[Mars]]. Die hipotese is in 1946 deur die Kanadese geoloog Reginald Daly voorgestel. Daarvolgens het die [[protoplaneet]] Theia 'n [[Baanresonansie van 1:1|wentelbaan met die Aarde gedeel]] voordat hulle gebots het. Die uitwerpingsmateriaal van die botsing het later [[akkresieskyf|geakkreseer]] om die Maan te vorm. Die protoplaneet is [[Theia (planeet)|Theia]] gedoop;<ref name=eapsl176>{{cite journal | first=Alex N. | last=Halliday | title=Terrestrial accretion rates and the origin of the Moon | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=176 | issue=1 | date=28 Februarie 2000 | pages=17&ndash;30 | doi=10.1016/S0012-821X(99)00317-9 | bibcode=2000E&PSL.176...17H}}</ref> dit is genoem na 'n [[Theia|mitiese Griekse Titaan]] wat die moeder van [[Selene]], die godin van die Maan, was. Die ontleding van maanrotse wat in ’n 2016-verslag gepubliseer is, dui daarop dat die botsing 'n direkte slag kon gewees het, wat fragmentasie en 'n deeglike vermenging van albei ouerliggame veroorsaak het. Die reusebotsingshipotese is tans die gunstelinghipotese onder [[sterrekundige]]s vir die vorming van die Maan. Bewyse wat dié hipotese ondersteun, sluit in: *Die Maan se wentelbaan het 'n soortgelyke oriëntasie as die Aarde se rotasie, albei het 'n soortgelyke hoek tot die [[sonnebaan]]. *Die stabiele isotoopverhoudings van maan- en aardrotse is identies, wat 'n gemeenskaplike oorsprong impliseer. *Die Aarde-Maan-stelsel het 'n abnormaal hoë [[hoekmomentum]], wat beteken dat die momentum van die Aarde se rotasie, die Maan se rotasie en die Maan se wentelbaan om die Aarde baie hoër is as dié van ander [[aardplanete]]. 'n Reusebotsing kon dié oortollige momentum verskaf het. *Maanmonsters dui aan die Maan was eens tot 'n aansienlike, maar onbekende, diepte gesmelt. Dit sou baie meer [[energie]] vereis het as wat voorspel word vir die akkresie van 'n hemelliggaam met die Maan se grootte en massa. ’n Uiters energieke proses, soos ’n reusebotsing, kon dié energie verskaf het. *Die Maan het 'n relatief klein [[yster]]kern, en dus 'n baie laer [[digtheid]] as die Aarde. Rekenaarmodelle van 'n reusebotsing met 'n Marsgrootteliggaam dui daarop dat die botsende liggaam se kern waarskynlik diep in die Aarde sou dring en met sy eie kern sou saamsmelt. Dit sou veroorsaak dat die Maan, wat gevorm is uit die uitwerping van ligter kors- en mantelfragmente, minder metaalagtige yster oor het as ander planetêre liggame. *Die Maan het minder [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige]] elemente as die Aarde. Dié elemente, wat by relatief lae temperature verdamp, kon verlore gegaan het in 'n hoë-energievoorval, met die Maan se kleiner swaartekrag wat hulle nie weer kon vasvang nie, terwyl die Aarde dit wel kon doen. *Daar is bewyse van soortgelyke botsings in ander sterstelsels, wat tot puinskywe lei. *Reusebotsings is in ooreenstemming met die leidende teorie oor die vorming en evolusie van die Sonnestelsel. Tog bly verskeie vrae oor rakende die beste huidige modelle van die reusebotsingshipotese. Die energie van so 'n reusebotsing sou vermoedelik die Aarde verhit het om 'n wêreldwye magma-oseaan te skep, en daar bestaan bewyse van die gevolglike [[planetêre differensiasie]] van swaarder materiaal wat na die Aarde se mantel gesak het. Daar is egter geen geloofwaardige model wat met die reusebotsing begin en eindelik met die vorming van die Maan eindig nie. ==Geskiedenis== In 1898 het George Darwin voorgestel die Aarde en Maan was eens 'n enkele liggaam. Darwin se hipotese was dat 'n gesmelte Maan van die Aarde weggeslinger is as gevolg van [[middelpuntvliedende krag]]te, en dit het die oorheersende akademiese verduideliking geword.<ref name="Binder 1974 53–76"/> Deur [[Newton se bewegingswette|Newtonse meganika]] te gebruik, het hy bereken dat die Maan in die verlede baie nader aan die Aarde gewentel en geleidelik wegbeweeg het. Dié beweging is later bevestig deur [[Amerika]]anse en [[Sowjetunie|Sowjet]]-eksperimente wat laserteikens op die Maan gebruik het. Nietemin kon Darwin se berekenings nie die meganika oplos wat nodig was om die Maan terug na die oppervlak van die Aarde te herlei nie. In 1946 het Reginald Aldworth Daly van die [[Harvard-universiteit]] Darwin se verduideliking bevraagteken en dit aangepas deur voor te stel die Maan is deur 'n botsing eerder as deur middelpuntvliedende kragte gevorm.<ref name=dalypaps/> Min aandag is aan Daly se teorie gegee tot met 'n konferensie oor satelliete in 1974. Daar is die idee herstel en later in 1975 in die tydskrif ''Icarus'' gepubliseer en bespreek deur William K. Hartmann en Donald R. Davis. Hulle modelle het voorgestel dat verskeie satellietgrootteliggame aan die einde van die planeetvormingsperiode gevorm het en óf met planete gebots het óf deur hulle aangetrek is. Hulle het voorgestel dat een van dié liggame moontlik met die Aarde gebots het, wat stof uitgewerp het wat kon saamsmelt om die Maan te vorm. Dié botsing kon moontlik die unieke geologiese en geochemiese eienskappe van die Maan verduidelik.<ref name=icarus24_504/> ’n Soortgelyke benadering is gevolg deur die Kanadese sterrekundige Alastair G.W. Cameron en die Amerikaanse sterrekundige William R. Ward, wat voorgestel het die Maan is gevorm deur die botsing van ’n liggaam so groot soos Mars teen die Aarde. Agttien maande voor ’n konferensie in Oktober 1984 oor die oorsprong van die Maan het Bill Hartmann, Roger Phillips en Jeff Taylor medewetenskaplikes uitgedaag: "Julle het agttien maande. Gaan terug na julle Apollo-data, gaan terug na julle rekenaars en doen wat julle moet doen, maar besluit. Moenie na ons konferensie kom as julle niks te sê het oor die herkoms van die Maan nie." Op die konferensie was die reusebotsingshipotese die gunsteling-verduideliking. {{blockquote|Voor die konferensie was daar ondersteuners van die drie "tradisionele" teorieë, plus ’n paar mense wat die reusebotsing ernstig begin opneem het en ’n groot groep apatiese mense wat nie gedink het die debat sou ooit opgelos word nie. Daarna was daar basies net twee groepe: die reusebotsingskamp en die niegelowiges.<ref name=Dana-Mackenzie>{{cite book |first=Dana | last=Mackenzie |title=The Big Splat, or How Our Moon Came to Be |url=https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |url-access=registration |date=21 Julie 2003 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-48073-0 |pages=[https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack/page/166 166]–168 |df=dmy-all |access-date=11 Junie 2019 |archive-date=17 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617181357/https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |url-status=live }}</ref>}} [[Beeld:Altar Pérgamo Theia 02.JPG|thumb|180px|links|Die godin Theia op die Groot Altaar van Pergamon.]] ==Theia== {{Hoofartikel|Theia (planeet)}} Die hipotetiese protoplaneet is genoem na die mitiese [[Griekse mitologie|Griekse]] [[Titaan (mitologie)|Titaan]] [[Theia]] wat die maangodin, [[Selene]], gebaar het. Dié benaming is aanvanklik in 2000 voorgestel en aanvaar.<ref name="eapsl176" /><ref name="jrasc97_6_299" /> Volgens moderne teorieë oor planeetvorming was Theia deel van 'n bevolking van Marsgrootteliggame wat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede in die Sonnestelsel bestaan het. Een van die beste eienskappe van die reusebotsingshipotese is dat die vorming van die Maan en die Aarde ooreenstem; tydens die vorming daarvan het die Aarde vermoedelik tientalle botsings met planeetgrootteliggame ondervind. Die maanvormende impak sou een van dié "reusebotsings" gewees het, maar beslis die laaste betekenisvolle een. Die [[Groot Bombardement]] deur veel kleiner [[asteroïed]]e kon eers heelwat later plaasgevind het: ongeveer 3,9&nbsp;miljard jaar gelede. {{-}} ==Basiese model== Sterrekundiges dink die botsing tussen die Aarde en Theia het ongeveer 4,4&nbsp;miljard tot 4,45&nbsp;miljard jaar gelede plaasgevind; ongeveer 0,1&nbsp;miljard jaar nadat die Sonnestelsel begin vorm het. In sterrekundige terme sou die botsing 'n matige snelheid gehad het. Daar word vermoed Theia het die Aarde teen 'n skuins hoek getref toe die Aarde byna volledig gevorm was. Rekenaarsimulasies van dié scenario dui op 'n aanvanklike botsingspoed van minder as 4&nbsp;km/s op 'n oneindige afstand (ver genoeg dat swaartekragaantrekking nie 'n faktor was nie), en dit het toegeneem tot meer as 9,3&nbsp;km/s met die trefslag, teen 'n botsingshoek van sowat 45°. [[Beeld:Moon - Giant Impact Hypothesis - Simple model.png|thumb|500px|'n Eenvoudige voorstelling van die reusebotsingshipotese.]] Die [[suurstof]][[isotoop]]inhoud in maanrots dui egter daarop dat daar 'n "kragtige vermenging" van Theia en die Aarde was, wat 'n steil botsingshoek aandui.<ref name="YoungEtAl">{{Cite journal |last1=Young |first1=Edward D. |last2=Kohl |first2=Issaku E. |last3=Warren |first3=Paul H. |last4=Rubie |first4=David C. |last5=Jacobson |first5=Seth A. |last6=Morbidelli |first6=Alessandro |date=2016-01-29 |title=Oxygen isotopic evidence for vigorous mixing during the Moon-forming giant impact |journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science|location=Washington DC|language=en |volume=351 |issue=6272 |pages=493–496 |doi=10.1126/science.aad0525 |issn=0036-8075 |pmid=26823426|arxiv = 1603.04536 |bibcode = 2016Sci...351..493Y |s2cid=6548599 }}</ref> Rekenaarsimulasies dui daarop dat sowat 20% van Theia se oorspronklike massa ‘n akkresieskyf om die Aarde sou gevorm het, en ongeveer die helfte van dié materiaal het versmelt om die Maan te vorm. Die Aarde sou aansienlike hoeveelhede [[hoekmomentum]] en [[massa]] verkry het uit so ‘n botsing.<ref name=areps15/> Nie al die ringmateriaal sou noodwendig onmiddellik opgebruik gewees het nie: Die verdikte kors aan die agterkant van die Maan dui op die moontlikheid dat ‘n tweede maan met ‘n deursnee van ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km by ‘n [[Lagrange-punt]] van die Maan gevorm het. Die kleiner maan kon tienmiljoene jare in ‘n wentelbaan gebly het. Terwyl die twee mane van die Aarde af wegbeweeg het, sou 'n songety-uitwerking die Lagrange-wentelbaan onstabiel gemaak het, wat uiteindelik sou gelei het tot ‘n stadige botsing wat die kleiner maan "platgedruk" het teen wat nou die agterkant van die Maan is.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Lovett |url=http://www.nature.com/news/2011/110803/full/news.2011.456.html#B1 |title=Early Earth may have had two moons |publisher=Nature.com |date=2011-08-03 |access-date=2013-09-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://theconversation.edu.au/was-our-two-faced-moon-in-a-small-collision-2659 |title=Was our two-faced moon in a small collision? |date=3 August 2011 |publisher=Theconversation.edu.au |access-date=2013-09-25}}</ref> Maanmagma kan nie deur die dik kors aan die agterkant van die Maan dring nie, wat veroorsaak dat daar minder [[Maansee|maanseë]] is, terwyl die voorkant van die Maan 'n dun kors het wat die groot seë vertoon wat vanaf die Aarde sigbaar is.<ref>[http://www.slate.com/blogs/bad_astronomy/2014/07/01/the_moon_s_two_faces_why_are_they_so_different.html Phil Plait, ''Why Do We Have a Two-Faced Moon?'', Slate: Bad Astronomy blog, 1 Julie 2014]</ref> ==Samestelling== In 2001 het 'n span by die Carnegie-instituut van Washington berig die rotse van die [[Apollo-program]] het 'n isotopiese samstelling wat identies is aan dié van rotse van die Aarde en verskil van dié van byna alle ander liggame in die Sonnestelsel.<ref name=wiechert/> Dié ooreenkoms in samestelling kan net aan die hand van die reusebotsingshipotese verduidelik word, aangesien dit uiters onwaarskynlik is dat twee liggame voor 'n botsing so 'n soortgelyke samestelling sou hê. In 2014 het 'n span in Duitsland berig die Apollo-monsters het 'n effens ander isotopiese samestelling as aardrotse.<ref name="Herwartz2014">{{Cite journal | doi = 10.1126/science.1251117| title = Identification of the giant impactor Theia in lunar rocks| journal = Science| volume = 344| issue = 6188| pages = 1146–1150| year = 2014| last1 = Herwartz | first1 = D.| last2 = Pack | first2 = A.| last3 = Friedrichs | first3 = B.| last4 = Bischoff | first4 = A.|bibcode = 2014Sci...344.1146H | pmid=24904162| s2cid = 30903580}}</ref> Die verskil was gering, maar statisties beduidend. Een moontlike verklaring is dat Theia naby die Aarde gevorm het.<ref name="Herwartz2014_BBC">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-27688511|work=BBC News |date=2014-06-06|title=Traces of another world found on the Moon}}</ref> [[Lêer:NASA supercomputer simulation on how the Moon formed.webm|links|220px|thumb|'n Simulasie van die vorming van die Maan ná 'n reusebotsing.]] In 2007 het navorsers van Kalifornië gewys die moontlikheid dat Theia dieselfde isotopiese samestelling as die Aarde sou hê, is baie klein (minder as 1%).<ref name=ps2007/> Hulle het voorgestel dat, in die nasleep van die botsing, terwyl die Aarde en die protomaanskyf gesmelt en verdamp was, die twee reservoirs verbind was deur 'n gemeenskaplike silikaatdampatmosfeer en dat die Aarde-Maan-stelsel gehomogeniseer is deur konvektiewe roering terwyl die stelsel in die vorm van 'n deurlopende vloeistof bestaan het. So 'n "ekwilibrasie" tussen die Aarde ná die botsing en die protomaanskyf is die enigste voorgestelde scenario wat die isotopiese ooreenkomste van die Apollo-rotse met aardrotse verduidelik. Vir dié scenario om lewensvatbaar te wees, sou die protomaanskyf egter ongeveer 100 jaar moes voortbestaan. Daar word steeds gewerk daaraan om vas te stel of dit moontlik is of nie. Volgens navorsing in 2012 om die soortgelyke samestelling van die Aarde en die Maan te verduidelik, gebaseer op simulasies by die Universiteit van Bern deur die fisikus Andreas Reufer en sy kollegas, het Theia direk met die Aarde gebots in plaas daarvan om dit net skrams te tref. Die botsingsnelheid kon hoër gewees het as wat oorspronklik aanvaar is, en dié hoër snelheid kon Theia heeltemal vernietig het. Volgens dié wysiging is die samestelling van Theia nie so beperk nie, wat 'n samestelling van tot 50% waterys moontlik maak.<ref>{{cite web|url=http://www.nzz.ch/|title=Retuschen an der Entstehungsgeschichte des Erdtrabanten|first=Thorsten|last=Dambeck|date=11 September 2012|language=de|trans-title=Retouches on the genesis of Earth's moon|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923014135/http://www.nzz.ch/|archive-date=23 September 2012|access-date=23 September 2012|url-status=bot: unknown}}</ref> In 'n ander model van 2019 om die ooreenkoms tussen die Aarde en die Maan se samestelling te verduidelik, word voorgestel die Aarde was, kort nadat dit gevorm het, bedek met 'n see van warm [[magma]], terwyl die impakvoorwerp waarskynlik uit soliede materiaal bestaan het. Modelle dui daarop dat dié scenario sou veroorsaak dat die impak die magma veel meer verhit het as die soliede materiaal van die impakvoorwerp, wat daartoe sou lei dat meer materiaal uit die Aarde uitgeskiet sou word. Gevolglik sou ongeveer 80% van die maanvormende puin van die Aarde afkomstig wees. Baie vorige modelle het voorgestel dat 80% van die Maan van die impakvoorwerp afkomstig was.<ref>{{cite web |last1=Puiu |first1=Tibi |title=Ocean of magma blasted into space may explain how the moon formed |url=https://www.zmescience.com/space/ocean-magma-moon-formation-04232/ |website=ZME Science |access-date=12 May 2019|date=2019-04-30 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Hosono |first1=Natsuki |last2=Karato |first2=Shun-ichiro |last3=Makino |first3=Junichiro |last4=Saitoh |first4=Takayuki R. |title=Terrestrial magma ocean origin of the Moon |journal=Nature Geoscience |volume=12 |issue=6 |pages=418–423 |date=29 Apr 2019 |doi=10.1038/s41561-019-0354-2 |bibcode=2019NatGe..12..418H |s2cid=155215215 }}</ref> ==Bewyse== Indirekte bewyse vir die reusebotsingshipotese kom van rotse wat tydens die [[Apollo-program|Apollo-maanlandings]] versamel is. Dit toon suurstofisotoopverhoudings wat byna identies is aan dié van aardrotse. Die samestelling van die maankors dui daarop dat 'n groot deel van die Maan eens gesmelt was, en 'n reusebotsing kon maklik die nodige energie verskaf het om so 'n magma-oseean te vorm. Verskeie bewyse dui daarop dat die Maan 'n klein ysterryke kern het, as hy een het. Die gemiddelde digtheid, traagheidsmoment, rotasiekenmerke en magnetiese induksierespons van die Maan dui alles daarop dat die radius van sy kern minder as ongeveer 25% van die Maan se radius is, in teenstelling met ongeveer 50% vir die meeste ander aardagtige liggame. Dit lyk of die Maan hoofsaaklik uit die mantels van die Aarde en die botsingsvoorwerp bestaan, terwyl die kern van die botsingsvoorwerp in die Aarde opgeneem is.<ref name=nature412/> Die Aarde het die grootste digtheid van alle [[planete]] in die [[Sonnestelsel]];<ref>{{cite web |last1=Williams |first1=David R. |title=Dr |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |website=NASA Space Science Data Coordinated Archive |publisher=NSSDCA |access-date=15 Desember 2020 |archive-date=19 Julie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120719082605/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |url-status=dead }}</ref> die opname van die botsingsvoorwerp se kern verduidelik dié waarneming. 'n Vergelyking van die [[sink]]isotoopsamestelling tussen maan- en aardmonsters verskaf verdere bewyse vir die botsingshipotese.<ref name="Paniello2012">{{Cite journal | last1 = Paniello | first1 = R. C. | last2 = Day | first2 = J. M. D. | last3 = Moynier | first3 = F.| doi = 10.1038/nature11507 | title = Zinc isotopic evidence for the origin of the Moon | journal = Nature | volume = 490 | issue = 7420 | pages = 376–379 | year = 2012 | pmid = 23075987|bibcode = 2012Natur.490..376P | s2cid = 4422136 }}</ref> Sink word sterk gefraksioneer wanneer dit in planetêre gesteentes verdamp,<ref name="Moynier2006">{{Cite journal | last1 = Moynier | first1 = F. | last2 = Albarède | first2 = F. | last3 = Herzog | first3 = G. F. | doi = 10.1016/j.gca.2006.02.030 | title = Isotopic composition of zinc, copper, and iron in lunar samples | journal = Geochimica et Cosmochimica Acta | volume = 70 | issue = 24 | pages = 6103 | year = 2006 |bibcode = 2006GeCoA..70.6103M }}</ref><ref name="Moynier2009">{{Cite journal | last1 = Moynier | first1 = F. | last2 = Beck | first2 = P. | last3 = Jourdan | first3 = F. | last4 = Yin | first4 = Q. Z. | last5 = Reimold | first5 = U. | last6 = Koeberl | first6 = C. | doi = 10.1016/j.epsl.2008.11.020 | title = Isotopic fractionation of zinc in tektites | journal = Earth and Planetary Science Letters | volume = 277 | issue = 3–4 | pages = 482 | year = 2009 | bibcode = 2009E&PSL.277..482M | hdl = 20.500.11937/39896 | url = https://espace.curtin.edu.au/bitstream/20.500.11937/39896/2/120258_120258Moynier-EPSL2009_Zntektite%2520ORD.pdf | hdl-access = free }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> maar nie tydens normale [[Stollingsgesteente|stollingsprosesse]] nie;<ref name="Othman2006">{{Cite journal | last1 = Ben Othman | first1 = D. | last2 = Luck | first2 = J. M. | last3 = Bodinier | first3 = J. L. | last4 = Arndt | first4 = N. T. | last5 = Albarède | first5 = F. | title = Cu–Zn isotopic variations in the Earth's mantle | doi = 10.1016/j.gca.2006.06.201 | journal = Geochimica et Cosmochimica Acta | volume = 70 | issue = 18 | pages = A46 | year = 2006 |bibcode = 2006GeCAS..70...46B }}</ref> dus kan sinkhoeveelheid en isotoopsamestelling die twee geologiese prosesse van mekaar onderskei. Maanrotse bevat meer swaar isotope van sink en oor die algemeen minder sink as ooreenstemmende stollingsgesteentes van die Aarde of Mars, wat in ooreenstemming is met sink wat deur verdamping van die Maan uitgeput is, soos verwag kan word in die reusebotsingshipotese.<ref name="Paniello2012"/> Op 1 November 2023 het wetenskaplikes berig oorblyfsels van Theia kan volgens rekenaarsimulasies steeds binne-in die Aarde sigbaar wees as twee reusagtige afwykings in die [[aardmantel]].<ref name="NYT-20231101"/><ref name="NAT-20231101"/> ==Probleme met hipotese== Dié hipotese oor die oorsprong van die Maan het enkele probleme wat nog opgelos moet word. Die reusebotsingshipotese impliseer byvoorbeeld dat 'n magma-oseaan op die oppervlak van die Aarde sou gevorm het. Tog is daar geen bewyse dat die Aarde ooit so 'n magma-oseaan gehad het nie.<ref name="4045.pdf"/> ===Samestelling=== Verskeie ongerymdehde oor samestelling moet opgelos word. * Die verhoudings van die Maan se vlugtige elemente word nie deur die reusebotsingshipotese verklaar nie. As die hipotese korrek is, moet dié verhoudings deur 'n ander oorsaak verklaar word.<ref name="4045.pdf"/> * Die teenwoordigheid van vlugtige stowwe soos water wat in maanbasalte vasgevang is en koolstofvrystellings van die maanoppervlak af is moeilik om te verduidelik as die Maan deur 'n hoëtemperatuurbotsing gevorm is.<ref name=nature454/><ref>{{cite journal | title = KAGUYA waarneming van wêreldwye vrystellings van inheemse koolstofione vanaf die Maan | journal = Science Advances | date = 6 Mei 2020 | first = Shoichiro | last = Yokota |author2=Kentaro Terada |author3=Yoshifumi Saito |author4=Daiba Kato |author5=Kazushi Asamura|author6=Masaki N. Nishino |author7=Hisayoshi Shimizu|author8=Futoshi Takahashi|author9=Hidetoshi Shibuya|author10=Masaki Matsushima|author11=Hideo Tsunakawa| volume = 6 | issue = 19 | pages = eaba1050 | doi=10.1126/sciadv.aba1050 | pmid = 32494721 | pmc = 7202878 | bibcode = 2020SciA....6.1050Y |issn = 2375-2548 |doi-access=free }}</ref> * Die ysteroksiedinhoud (13%) van die Maan, wat tussen dié van Mars (18%) en die Aarde se mantel (8%) lê, dui daarop dat die meeste van die protomaanmateriaal nie van die Aarde se mantel afkomstig is nie.<ref name=taylor07/> * As die meeste van die protomaanmateriaal van 'n botsende voorwerp afkomstig was, sou die Maan verryk moes gewees het in siderofiele elemente (oorgangsmetale wat tydens planetêre differensiasie neig om na die kern af te sak), terwyl die Maan in werklikheid 'n tekort daaraan het.<ref name=jess114/> * Die Maan se suurstofisotoopverhoudings is feitlik identies aan dié van die Aarde.<ref name=wiechert/> Suurstofisotoopverhoudings, wat baie akkuraat gemeet kan word, is 'n unieke en onderskeibare eienskap van elke liggaam in die Sonnestelsel.<ref name=scott010312/> As die afsonderlike protoplaneet Theia bestaan het, sou dit waarskynlik 'n ander suurstof-isotoop-inhoud as die Aarde en die uitgewerpte materiaal gehad het.<ref name=moonwalk/> * Die Maan se [[titaan]]isotoopverhouding (⁵⁰Ti / ⁴⁷Ti) is so naby aan dié van die Aarde (binne 4 dele per miljoen) dat min of geen massa van die botsende liggaam waarskynlik deel van die Maan kon gewees het nie.<ref>{{cite journal | title = The proto-Earth as a significant source of lunar material | journal = Nature Geoscience | date = 25 March 2012 | first = Junjun | last = Zhang |author2=Nicolas Dauphas |author3=Andrew M. Davis |author4=Ingo Leya |author5=Alexei Fedkin | volume = 5 | issue = 4 | pages = 251–255| doi= 10.1038/ngeo1429 |bibcode = 2012NatGe...5..251Z }}</ref><ref>{{cite web | url=https://news.uchicago.edu/article/2012/03/28/titanium-paternity-test-fingers-earth-moon-s-sole-parent | title=Titanium paternity test fingers Earth as moon's sole parent | work=UChicagoNews | date=March 28, 2012 | access-date=August 13, 2012 | last=Koppes |first=Steve}}</ref> ==Gebrek aan 'n Venusmaan== As die Maan deur so 'n botsing gevorm is, is dit moontlik dat ander binneplanete ook aan soortgelyke botsings onderwerp is. ’n Maan wat op dié manier om [[Venus]] gevorm het, sou onwaarskynlik ontsnap het. As so 'n maanvormende voorval daar plaasgevind het, kan ’n moontlike verduideliking vir die afwesigheid van ’n maan wees dat ’n tweede botsing plaasgevind het wat die [[hoekmomentum]] van die eerste botsing teengewerk het.<ref name=baas38_491/> ’n Ander moontlikheid is dat die sterk getykragte van die Son die wentelbane van mane om binneplanete sou destabiliseer. Daarom, as Venus se stadige rotasietempo vroeg in sy geskiedenis begin het, sou enige satelliete groter as 'n paar kilometer in deursnee waarskynlik na binne gespiraal en met Venus gebots het.<ref name=icarus202_1_12/> Simulasies van die chaotiese periode van die planeetvorming van die Aarde dui daarop dat botsings soortgelyk aan die een wat vermoedelik die Maan gevorm het, algemeen was. Vir tipiese aardplanete met 'n massa van 0,5 tot 1&nbsp;[[aardmassa]], sal so 'n bosting gewoonlik lei tot 'n enkele maan wat 4% van die gasheerplaneet se massa bevat. Die helling van so 'n maan se wentelbaan is lukraak, maar dit beïnvloed die daaropvolgende dinamiese evolusie van die stelsel. Sommige wentelbane kan byvoorbeeld veroorsaak dat die maan terug in die planeet spiraal. Net so sal die nabyheid van die planeet aan die ster ook die wentelbaanontwikkeling beïnvloed. Die uitwerking daarvan is dat dit waarskynliker is dat botsinggegenereerde mane oorleef wanneer hulle om verder geleë aardplanete wentel en in lyn met die planetêre wentelbaan is.<ref name=lewis2011/> ==Moontlike oorsprong van Theia== [[Beeld:BigSplashAfrikaans.svg|thumb|200px|Een voorgestelde pad van die botsing, gesien van die Aarde se Suidpool af (nie volgens skaal nie).]] In 2004 het die wiskundige Edward Belbruno en die astrofisikus J. Richard Gott III van die Princeton-universiteit voorgestel Theia het by die L4- of L5-[[Lagrange-punt]] van die Aarde gelê (in ongeveer dieselfde wentelbaan en sowat 60° voor of agter die Aarde),<ref name=belbruno-2005/><ref name=mps40_1115/> soortgelyk aan 'n [[Trojaan (sterrekunde)|Trojaanse asteroïed]].<ref name=mackenzie03/> Tweedimensionele rekenaarmodelle dui daarop dat die stabiliteit van Theia se voorgestelde Trojaanse wentelbaan beïnvloed sou gewees het sodra sy groeiende massa 'n drempel van ongeveer 10% van die Aarde se massa (die massa van Mars) oorskry het.<ref name=belbruno-2005/> In dié scenario het swaartekragontwrigtings deur [[planetesimale]] veroorsaak dat Theia sy stabiele Lagrange-ligging verlaat het, en daaropvolgende wisselwerkings met die proto-Aarde het gelei tot 'n botsing tussen die twee liggame.<ref name=belbruno-2005/> Daar is voorgestel ander beduidende voorwerpe kon deur die botsing geskep gewees het wat moontlik in ’n wentelbaan tussen die Aarde en die Maan kon gebly het en wat by die Lagrange-punte vasgevang is. Sulke voorwerpe kon vir tot 100&nbsp;miljoen jaar binne die Aarde-Maan-stelsel gebly het, totdat swaartekragtrekkings van ander planete die stelsel genoeg gedestabiliseer het om die voorwerpe vry te stel.<ref name=ns080506/> ’n Studie wat in 2011 gepubliseer is, het voorgestel dat ’n daaropvolgende botsing tussen die Maan en een van dié kleiner liggame die noemenswaardige verskille in fisiese eienskappe tussen die twee halfrondes van die Maan veroorsaak het.<ref name=nature476_69/> Dié botsing, soos deur simulasies ondersteun, sou teen ’n lae genoeg snelheid plaasgevind het om nie ’n krater te vorm nie; in plaas daarvan sou die materiaal van die kleiner liggaam versprei het oor die agterkant van die Maan, waar die kors dikker is.<ref name=yahoo20110803/> In 2019 het ’n span van die Universiteit van Münster berig die [[molibdeen]]isotoopsamestelling in die Aarde se primitiewe mantel is afkomstig van die buitenste Sonnestelsel, wat ’n leidraad gee oor die oorsprong van [[water]] op Aarde. Een moontlike verklaring is dat Theia in die buitenste Sonnestelsel ontstaan het.<ref>{{Cite journal|last1=Budde|first1=Gerrit|last2=Burkhardt|first2=Christoph|last3=Kleine|first3=Thorsten|date=2019-05-20|title=Molybdenum isotopic evidence for the late accretion of outer Solar System material to Earth|journal=Nature Astronomy|volume=3|issue=8|pages=736–741|language=en|doi=10.1038/s41550-019-0779-y|issn=2397-3366|bibcode=2019NatAs...3..736B|s2cid=181460133}}</ref> ==Ander hipoteses== Ander meganismes wat op verskeie tye voorgestel is vir die oorsprong van die Maan, is dat dit deur 'n [[middelpuntvliedende krag]] van die Aarde se gesmelte oppervlak weggeskiet is;<ref name="Binder 1974 53–76"/> dat dit elders gevorm en later deur die Aarde se swaartekragveld aangetrek is;<ref name=icarus24_256/> of dat die Aarde en Maan terselfdertyd en op dieselfde plek uit dieselfde [[akkresieskyf]] gevorm het. Geen van dié hipoteses kan die hoë [[hoekmomentum]] van die Aarde-Maan-stelsel verklaar nie.<ref name=areps15/> Nog 'n hipotese skryf die vorming van die Maan toe aan die botsing van 'n groot [[asteroïed]] met die Aarde, baie later as wat voorheen gedink is, wat die satelliet hoofsaaklik uit puin van die Aarde geskep het. Volgens dié hipotese het die Maan 60-140&nbsp;miljoen jaar ná die vorming van die Sonnestelsel ontstaan (in vergelyking met die voorgestelde Theia-botsing van 4,5&nbsp;miljard jaar gelede).<ref name=taylor1998/> Die asteroïedbotsing in dié scenario sou 'n magma-oseaan op die Aarde en die proto-Maan geskep het, met albei liggame wat 'n gemeenskaplike plasma-metaaldamp-atmosfeer gedeel het. Dié gedeelde metaaldamp-brug sou toegelaat het dat materiaal tussen die Aarde en proto-Maan uitgeruil word en tot 'n algemener samestelling in ewewig kom.<ref name=nature450_1206/><ref name=ngn20071219/> Nog 'n hipotese stel voor dat die Maan en die Aarde saam gevorm het, nie deur die botsing van eens afgeleë liggame nie. Dié model, wat in 2012 deur Robin M. Canup gepubliseer is, stel voor die Aarde en 'n maan het uit 'n massiewe botsing van twee planetêre liggame ontstaan, elk groter as Mars. Hulle het toe weer gebots om te vorm wat nou die Aarde genoem word.<ref>{{cite journal |title=Forming a Moon with an Earth-like Composition via a Giant Impact |first=Robin M. |last=Canup |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=338 |issue=6110 |pages=1052–1055 |date=2012-11-23 |doi=10.1126/science.1226073 |pmid=23076098 |pmc=6476314 |bibcode=2012Sci...338.1052C }}</ref><ref name=SimultaneousFormation/> Ná die tweede botsing was die Aarde omring deur 'n skyf materiaal wat saamgekoek het om die Maan te vorm.<ref name=SimultaneousFormation/> [[Beeld:Earth-moon-to-scale.svg|thumb|center|800px|Die Aarde en Maan volgens skaal, 500 km per pieksel.]] ==Sien ook== * [[Geskiedenis van die Aarde]] * [[Geologiese tydskaal]] ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Binder 1974 53–76">{{cite journal | last=Binder | first=A. B. | title=On the origin of the Moon by rotational fission | journal=The Moon | date=1974 | volume=11 | issue=2 | pages=53–76 | bibcode=1974Moon...11...53B | doi=10.1007/BF01877794 | s2cid=122622374 }}</ref> <ref name=dalypaps>{{cite journal | title=Origin of the Moon and Its Topography | first=Reginald A. | last=Daly | journal=PAPS | volume=90 | issue=2 | pages=104–119 | date=1946 | jstor=3301051 }}</ref> <ref name=icarus24_504>{{Cite journal | last1=Hartmann | first1=W. K. | last2=Davis | first2=D. R. | title=Satellite-sized planetesimals and lunar origin | journal=Icarus | volume=24 | issue=4 |date=April 1975 | pages=504–514 | doi=10.1016/0019-1035(75)90070-6 | bibcode=1975Icar...24..504H }}</ref> <ref name=jrasc97_6_299>{{citation | last1=Gray | first1=Denis | title=Book Review: The big splat or how our moon came to be / John Wiley & Sons, 2003 | journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada | volume=97 | issue=6 | page=299 |date=December 2003 | bibcode=2003JRASC..97..299G }}</ref> <ref name=areps15>{{cite journal | last=Stevenson | first=D. J. | title=Origin of the moon–The collision hypothesis | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | date=1987 | volume=15 | issue=1 | pages=271–315 | bibcode=1987AREPS..15..271S | doi=10.1146/annurev.ea.15.050187.001415 }}</ref> <ref name=wiechert>{{Cite journal | title=Oxygen Isotopes and the Moon-Forming Giant Impact | display-authors=1 | last1=Wiechert | first1=U. | last2=Halliday | first2=A. N. | last3=Lee | first3=D.-C. | last4=Snyder | first4=G. A. | last5=Taylor | first5=L. A. | last6=Rumble | first6=D. | volume=294 | issue=12 | pages=345–348 |date=October 2001 | doi=10.1126/science.1063037 | pmid=11598294 | journal= Science |bibcode = 2001Sci...294..345W | s2cid=29835446 }}</ref> <ref name=ps2007>{{Cite journal | last1=Pahlevan | first1=Kaveh | last2=Stevenson | first2=David | title=Equilibration in the Aftermath of the Lunar-forming Giant Impact | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=262 | issue=3–4 |date=October 2007 | pages=438–449 | doi=10.1016/j.epsl.2007.07.055 | bibcode=2007E&PSL.262..438P |arxiv = 1012.5323 | s2cid=53064179 }}</ref> <ref name=nature412>{{cite journal|last1=Canup |first1=R. |last2=Asphaug |first2=E. |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |volume=412 |pages=708–712 |date=2001 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |issue=6848 |bibcode=2001Natur.412..708C |s2cid=4413525 |url=http://www.es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |access-date=2011-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730135923/http://es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |archive-date=2010-07-30 }}</ref> <ref name="NYT-20231101">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=A 'Big Whack' Formed the Moon and Left Traces Deep in Earth, a Study Suggests - Two enormous blobs deep inside Earth could be remnants of the birth of the moon. |url=https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |date=1 November 2023 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231101232849/https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |archivedate=1 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref> <ref name="NAT-20231101">{{cite journal |author=Yuan, Qian |display-authors=et al.|title=Moon-forming impactor as a source of Earth's basal mantle anomalies |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |date=1 November 2023 |journal=Nature |volume=623 |issue=7985 |pages=95–99 |doi=10.1038/s41586-023-06589-1 |pmid=37914947 |bibcode=2023Natur.623...95Y |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231102061800/https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |archivedate=2 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref> <ref name="4045.pdf">{{cite conference | title=Tests of the Giant Impact Hypothesis | first=J. H. | last=Jones | book-title=Lunar and Planetary Science | conference=Origin of the Earth and Moon Conference | location=Monterey, California | date=1998 | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/origin98/pdf/4045.pdf }}</ref> <ref name=nature454>{{cite journal | display-authors=1 | first1=Alberto E. | last1=Saal | last2=Hauri | first2=Erik H. | last3=Cascio | first3=Mauro L. | last4=Van Orman | first4=James A. | last5=Rutherford | first5=Malcolm C. | last6=Cooper | first6=Reid F. | title=Volatile content of lunar volcanic glasses and the presence of water in the Moon's interior | journal=Nature | volume=454 | pages=192–195 | date=July 10, 2008 | doi=10.1038/nature07047 | pmid=18615079 | issue=7201 | bibcode=2008Natur.454..192S | s2cid=4394004 }}</ref> <ref name=taylor07>{{cite journal | last1=Taylor | first1=Stuart R. | title=The Bulk Composition of the Moon | journal=Meteoritics and Planetary Science Supplement | volume=37 | pages=A139 | date=1997 | bibcode=2002M&PSA..37Q.139T | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc97/pdf/1070.PDF | access-date=2010-03-21 }}</ref> <ref name=jess114>{{Cite journal | title=Origin of the Earth-Moon System | last1=Galimov | first1=E. M. | last2=Krivtsov | first2=A. M. | journal=Journal of Earth System Science | volume=114 | pages=593–600 |date=December 2005| issue=6 |doi=10.1007/BF02715942 | bibcode=2005JESS..114..593G | url=http://www.ias.ac.in/jessci/dec2005/ilc-3.pdf | access-date=2011-12-10 | citeseerx=10.1.1.502.314 | s2cid=56094186 }}</ref> <ref name=scott010312>{{cite journal | url=http://www.psrd.hawaii.edu/Dec01/Oisotopes.html | title=Oxygen Isotopes Give Clues to the Formation of Planets, Moons, and Asteroids | journal=Planetary Science Research Discoveries Report | pages=55 | last=Scott | first=Edward R. D. | bibcode=2001psrd.reptE..55S | date=December 3, 2001 | access-date=2010-03-19 }}</ref> <ref name=moonwalk>{{cite web | url=http://www.geolsoc.org.uk/webdav/site/GSL/shared/pdfs/Geoscientist/Download%20PDF%20copy%20of%20Geoscientist%2019.9%20September%202009.pdf | first=Ted | last=Nield | title=Moonwalk | publisher=Geological Society of London | page=8 |date=September 2009 | access-date=2010-03-01 }}</ref> <ref name=baas38_491>{{citation | title=Why Venus has No Moon | last1=Alemi | first1=Alex | last2=Stevenson | first2=D. | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | volume=38 | page=491 |date=September 2006 | bibcode=2006DPS....38.0703A }}</ref> <ref name=icarus202_1_12>{{citation | last1=Sheppard | first1=Scott S. | last2=Trujillo | first2=Chadwick A. | title=A survey for satellites of Venus | journal=Icarus | volume=202 | issue=1 | pages=12–16 |date=July 2009 | doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008 | bibcode=2009Icar..202...12S |arxiv = 0906.2781 | s2cid=15252548 }}</ref> <ref name=lewis2011>{{cite journal |mode=cs2 | title=Moon formation and orbital evolution in extrasolar planetary systems - A literature review | last1=Lewis | first1=K. |others=From the book "Detection and Dynamics of Transiting Exoplanets" |editor1-first=F. |editor1-last=Bouchy |editor2-first=R. |editor2-last=Díaz |editor3-first=C. |editor3-last=Moutou |volume=11 |date=February 2011 |doi=10.1051/epjconf/20101104003 |doi-access=free |bibcode=2011EPJWC..1104003L |journal=EPJ Web of Conferences |page=04003}}</ref> <ref name=belbruno-2005>{{cite journal | first1=E. | last1=Belbruno | first2=J. Richard | last2=Gott III | title=Where Did The Moon Come From? | journal=The Astronomical Journal | volume=129 | issue=3 | pages=1724–1745 | date=2005 | doi=10.1086/427539 | arxiv=astro-ph/0405372 | bibcode=2005AJ....129.1724B| s2cid=12983980 }}</ref> <ref name=mps40_1115>{{citation | last1=Howard | first1=E. | title=The effect of Lagrangian L4/L5 on satellite formation | journal=Meteoritics & Planetary Science | volume=40 | issue=7 | page=1115 |date=July 2005 | doi=10.1111/j.1945-5100.2005.tb00176.x | bibcode=2005M&PS...40.1115H | doi-access=free }}</ref> <ref name=mackenzie03>{{cite book | last1=Mackenzie | first1=Dana | date=2003 | title=The Big Splat, or How The Moon Came To Be | publisher=John Wiley & Sons | isbn=978-0-471-15057-2 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack }}</ref> <ref name=ns080506>{{cite news | url=https://www.newscientist.com/article/dn13836-did-earth-once-have-multiple-moons.html | access-date=2011-12-10 | title=Did Earth once have multiple moons? | work=New Scientist | publisher=Reed Business Information Ltd | date=May 6, 2008 | first=Ker | last=Than }}</ref> <ref name=nature476_69>{{citation | first1=M. | last1=Jutzi | first2=E. | last2=Asphaug | title=Forming the lunar farside highlands by accretion of a companion moon | journal=Nature | volume=476 | issue=7358 | pages=69–72 | date=August 4, 2011 | doi=10.1038/nature10289 |bibcode = 2011Natur.476...69J | pmid=21814278| s2cid=84558 }}</ref> <ref name=yahoo20110803>{{citation | first1=Charles Q. | last1=Choi | date=August 3, 2011 | title=Earth Had Two Moons That Crashed to Form One, Study Suggests | work=Yahoo News | url=https://news.yahoo.com/earth-had-two-moons-crashed-form-one-study-170201124.html | access-date=2012-02-24 }}</ref> <ref name=icarus24_256>{{cite journal | last=Mitler | first=H. E. | title=Formation of an iron-poor moon by partial capture, or: Yet another exotic theory of lunar origin | journal=Icarus | date=1975 | volume=24 | issue=2 | pages=256–268 | bibcode=1975Icar...24..256M | doi=10.1016/0019-1035(75)90102-5 }}</ref> <ref name=taylor1998>{{citation | first1=G. Jeffrey | last1=Taylor | date=December 31, 1998 | title=Origin of the Earth and Moon | work=Planetary Science Research Discoveries | publisher=University of Hawaii | url=http://www.psrd.hawaii.edu/Dec98/OriginEarthMoon.html }}</ref> <ref name=nature450_1206>{{citation | first1=Mathieu | last1=Touboul | title=Late formation and prolonged differentiation of the Moon inferred from W isotopes in lunar metals | date=December 20, 2007 | journal=Nature | volume=450 | issue=7173 | pages=1206–1209 | doi=10.1038/nature06428 |bibcode = 2007Natur.450.1206T | pmid=18097403| s2cid=4416259 }}</ref> <ref name=ngn20071219>{{citation | first1=Richard A. | last1=Lovett | date=December 19, 2007 | title=Earth-Asteroid Collision Formed Moon Later Than Thought | work=National Geographic News | issue=12 | page=21153 | doi=10.1063/pt.5.021778 | bibcode=2007PhT..2007l1153. | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/12/071219-moon-collision.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20071221113957/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/12/071219-moon-collision.html | url-status=dead | archive-date=December 21, 2007 | access-date=2012-02-24 }}</ref> <ref name=SimultaneousFormation>{{cite news | url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html | access-date=2012-12-05 | title=NASA Lunar Scientists Develop New Theory on Earth and Moon Formation | work=NASA Press Release | publisher=NASA | date=2012-10-30 | archive-date=2019-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190223194056/https://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html | url-status=dead }}</ref> }} ==Skakels== * [http://www.psi.edu/epo/moon/moon.html Planetary Science Institute: Giant Impact Hypothesis] * [http://www.xtec.es/recursos/astronom/moon/camerone.htm Origin of the Moon] deur Prof. AGW Cameron * [http://burtleburtle.net/bob/physics/kempler.html Klemperer rosette and Lagrangian point simulations using JavaScript] * [http://www.swri.org/press/impact.htm SwRI giant impact hypothesis simulation] (.wmv en .mov) * [https://web.archive.org/web/20070103054722/http://yso.mtk.nao.ac.jp/~kokubo/moon/kit/movie.html Origin of the Moon – computer model of accretion] * [http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2009-119 Planet Smash-Up Sends Vaporized Rock, Hot Lava Flying] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207153335/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2009-119 |date=2012-02-07 }} (2009-08-10 JPL News) * [https://arxiv.org/abs/1105.4616 How common are Earth–Moon planetary systems?] {{arXiv|1105.4616}}: 23 May 2011 * [https://www.youtube.com/watch?v=PmhmWs71EMk The Surprising State of the Earth after the Moon-Forming Giant Impact] – Sarah Stewart (SETI Talks), 28 Jan. 2015 {{vertaaluit| taalafk = en | il = Giant-impact hypothesis}} {{Portaalbalk|Sterrekunde}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Maan]] kolarf8b3moqg4ahtwimx1a857ae5di 2923314 2923312 2026-08-09T19:35:14Z SpesBona 2720 /* Sien ook */ + [[Oorsprong van die Maan]] 2923314 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|duimnael|280px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die botsing tussen die Aarde en "Theia" wat gelei het tot die vorming van die maan.]] Volgens die '''reusebotsingshipotese''', soms die '''Theia-botsing''' genoem, het die [[Maan]] gevorm uit materiaal wat oorgebly het ná ’n groot botsing sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede tussen die [[Aarde]] en ’n ander [[hemelliggaam]] omtrent so groot soos [[Mars]]. Die hipotese is in 1946 deur die Kanadese geoloog Reginald Daly voorgestel. Daarvolgens het die [[protoplaneet]] Theia 'n [[Baanresonansie van 1:1|wentelbaan met die Aarde gedeel]] voordat hulle gebots het. Die uitwerpingsmateriaal van die botsing het later [[akkresieskyf|geakkreseer]] om die Maan te vorm. Die protoplaneet is [[Theia (planeet)|Theia]] gedoop;<ref name=eapsl176>{{cite journal | first=Alex N. | last=Halliday | title=Terrestrial accretion rates and the origin of the Moon | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=176 | issue=1 | date=28 Februarie 2000 | pages=17&ndash;30 | doi=10.1016/S0012-821X(99)00317-9 | bibcode=2000E&PSL.176...17H}}</ref> dit is genoem na 'n [[Theia|mitiese Griekse Titaan]] wat die moeder van [[Selene]], die godin van die Maan, was. Die ontleding van maanrotse wat in ’n 2016-verslag gepubliseer is, dui daarop dat die botsing 'n direkte slag kon gewees het, wat fragmentasie en 'n deeglike vermenging van albei ouerliggame veroorsaak het. Die reusebotsingshipotese is tans die gunstelinghipotese onder [[sterrekundige]]s vir die vorming van die Maan. Bewyse wat dié hipotese ondersteun, sluit in: *Die Maan se wentelbaan het 'n soortgelyke oriëntasie as die Aarde se rotasie, albei het 'n soortgelyke hoek tot die [[sonnebaan]]. *Die stabiele isotoopverhoudings van maan- en aardrotse is identies, wat 'n gemeenskaplike oorsprong impliseer. *Die Aarde-Maan-stelsel het 'n abnormaal hoë [[hoekmomentum]], wat beteken dat die momentum van die Aarde se rotasie, die Maan se rotasie en die Maan se wentelbaan om die Aarde baie hoër is as dié van ander [[aardplanete]]. 'n Reusebotsing kon dié oortollige momentum verskaf het. *Maanmonsters dui aan die Maan was eens tot 'n aansienlike, maar onbekende, diepte gesmelt. Dit sou baie meer [[energie]] vereis het as wat voorspel word vir die akkresie van 'n hemelliggaam met die Maan se grootte en massa. ’n Uiters energieke proses, soos ’n reusebotsing, kon dié energie verskaf het. *Die Maan het 'n relatief klein [[yster]]kern, en dus 'n baie laer [[digtheid]] as die Aarde. Rekenaarmodelle van 'n reusebotsing met 'n Marsgrootteliggaam dui daarop dat die botsende liggaam se kern waarskynlik diep in die Aarde sou dring en met sy eie kern sou saamsmelt. Dit sou veroorsaak dat die Maan, wat gevorm is uit die uitwerping van ligter kors- en mantelfragmente, minder metaalagtige yster oor het as ander planetêre liggame. *Die Maan het minder [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige]] elemente as die Aarde. Dié elemente, wat by relatief lae temperature verdamp, kon verlore gegaan het in 'n hoë-energievoorval, met die Maan se kleiner swaartekrag wat hulle nie weer kon vasvang nie, terwyl die Aarde dit wel kon doen. *Daar is bewyse van soortgelyke botsings in ander sterstelsels, wat tot puinskywe lei. *Reusebotsings is in ooreenstemming met die leidende teorie oor die vorming en evolusie van die Sonnestelsel. Tog bly verskeie vrae oor rakende die beste huidige modelle van die reusebotsingshipotese. Die energie van so 'n reusebotsing sou vermoedelik die Aarde verhit het om 'n wêreldwye magma-oseaan te skep, en daar bestaan bewyse van die gevolglike [[planetêre differensiasie]] van swaarder materiaal wat na die Aarde se mantel gesak het. Daar is egter geen geloofwaardige model wat met die reusebotsing begin en eindelik met die vorming van die Maan eindig nie. ==Geskiedenis== In 1898 het George Darwin voorgestel die Aarde en Maan was eens 'n enkele liggaam. Darwin se hipotese was dat 'n gesmelte Maan van die Aarde weggeslinger is as gevolg van [[middelpuntvliedende krag]]te, en dit het die oorheersende akademiese verduideliking geword.<ref name="Binder 1974 53–76"/> Deur [[Newton se bewegingswette|Newtonse meganika]] te gebruik, het hy bereken dat die Maan in die verlede baie nader aan die Aarde gewentel en geleidelik wegbeweeg het. Dié beweging is later bevestig deur [[Amerika]]anse en [[Sowjetunie|Sowjet]]-eksperimente wat laserteikens op die Maan gebruik het. Nietemin kon Darwin se berekenings nie die meganika oplos wat nodig was om die Maan terug na die oppervlak van die Aarde te herlei nie. In 1946 het Reginald Aldworth Daly van die [[Harvard-universiteit]] Darwin se verduideliking bevraagteken en dit aangepas deur voor te stel die Maan is deur 'n botsing eerder as deur middelpuntvliedende kragte gevorm.<ref name=dalypaps/> Min aandag is aan Daly se teorie gegee tot met 'n konferensie oor satelliete in 1974. Daar is die idee herstel en later in 1975 in die tydskrif ''Icarus'' gepubliseer en bespreek deur William K. Hartmann en Donald R. Davis. Hulle modelle het voorgestel dat verskeie satellietgrootteliggame aan die einde van die planeetvormingsperiode gevorm het en óf met planete gebots het óf deur hulle aangetrek is. Hulle het voorgestel dat een van dié liggame moontlik met die Aarde gebots het, wat stof uitgewerp het wat kon saamsmelt om die Maan te vorm. Dié botsing kon moontlik die unieke geologiese en geochemiese eienskappe van die Maan verduidelik.<ref name=icarus24_504/> ’n Soortgelyke benadering is gevolg deur die Kanadese sterrekundige Alastair G.W. Cameron en die Amerikaanse sterrekundige William R. Ward, wat voorgestel het die Maan is gevorm deur die botsing van ’n liggaam so groot soos Mars teen die Aarde. Agttien maande voor ’n konferensie in Oktober 1984 oor die oorsprong van die Maan het Bill Hartmann, Roger Phillips en Jeff Taylor medewetenskaplikes uitgedaag: "Julle het agttien maande. Gaan terug na julle Apollo-data, gaan terug na julle rekenaars en doen wat julle moet doen, maar besluit. Moenie na ons konferensie kom as julle niks te sê het oor die herkoms van die Maan nie." Op die konferensie was die reusebotsingshipotese die gunsteling-verduideliking. {{blockquote|Voor die konferensie was daar ondersteuners van die drie "tradisionele" teorieë, plus ’n paar mense wat die reusebotsing ernstig begin opneem het en ’n groot groep apatiese mense wat nie gedink het die debat sou ooit opgelos word nie. Daarna was daar basies net twee groepe: die reusebotsingskamp en die niegelowiges.<ref name=Dana-Mackenzie>{{cite book |first=Dana | last=Mackenzie |title=The Big Splat, or How Our Moon Came to Be |url=https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |url-access=registration |date=21 Julie 2003 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-48073-0 |pages=[https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack/page/166 166]–168 |df=dmy-all |access-date=11 Junie 2019 |archive-date=17 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617181357/https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |url-status=live }}</ref>}} [[Beeld:Altar Pérgamo Theia 02.JPG|thumb|180px|links|Die godin Theia op die Groot Altaar van Pergamon.]] ==Theia== {{Hoofartikel|Theia (planeet)}} Die hipotetiese protoplaneet is genoem na die mitiese [[Griekse mitologie|Griekse]] [[Titaan (mitologie)|Titaan]] [[Theia]] wat die maangodin, [[Selene]], gebaar het. Dié benaming is aanvanklik in 2000 voorgestel en aanvaar.<ref name="eapsl176" /><ref name="jrasc97_6_299" /> Volgens moderne teorieë oor planeetvorming was Theia deel van 'n bevolking van Marsgrootteliggame wat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede in die Sonnestelsel bestaan het. Een van die beste eienskappe van die reusebotsingshipotese is dat die vorming van die Maan en die Aarde ooreenstem; tydens die vorming daarvan het die Aarde vermoedelik tientalle botsings met planeetgrootteliggame ondervind. Die maanvormende impak sou een van dié "reusebotsings" gewees het, maar beslis die laaste betekenisvolle een. Die [[Groot Bombardement]] deur veel kleiner [[asteroïed]]e kon eers heelwat later plaasgevind het: ongeveer 3,9&nbsp;miljard jaar gelede. {{-}} ==Basiese model== Sterrekundiges dink die botsing tussen die Aarde en Theia het ongeveer 4,4&nbsp;miljard tot 4,45&nbsp;miljard jaar gelede plaasgevind; ongeveer 0,1&nbsp;miljard jaar nadat die Sonnestelsel begin vorm het. In sterrekundige terme sou die botsing 'n matige snelheid gehad het. Daar word vermoed Theia het die Aarde teen 'n skuins hoek getref toe die Aarde byna volledig gevorm was. Rekenaarsimulasies van dié scenario dui op 'n aanvanklike botsingspoed van minder as 4&nbsp;km/s op 'n oneindige afstand (ver genoeg dat swaartekragaantrekking nie 'n faktor was nie), en dit het toegeneem tot meer as 9,3&nbsp;km/s met die trefslag, teen 'n botsingshoek van sowat 45°. [[Beeld:Moon - Giant Impact Hypothesis - Simple model.png|thumb|500px|'n Eenvoudige voorstelling van die reusebotsingshipotese.]] Die [[suurstof]][[isotoop]]inhoud in maanrots dui egter daarop dat daar 'n "kragtige vermenging" van Theia en die Aarde was, wat 'n steil botsingshoek aandui.<ref name="YoungEtAl">{{Cite journal |last1=Young |first1=Edward D. |last2=Kohl |first2=Issaku E. |last3=Warren |first3=Paul H. |last4=Rubie |first4=David C. |last5=Jacobson |first5=Seth A. |last6=Morbidelli |first6=Alessandro |date=2016-01-29 |title=Oxygen isotopic evidence for vigorous mixing during the Moon-forming giant impact |journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science|location=Washington DC|language=en |volume=351 |issue=6272 |pages=493–496 |doi=10.1126/science.aad0525 |issn=0036-8075 |pmid=26823426|arxiv = 1603.04536 |bibcode = 2016Sci...351..493Y |s2cid=6548599 }}</ref> Rekenaarsimulasies dui daarop dat sowat 20% van Theia se oorspronklike massa ‘n akkresieskyf om die Aarde sou gevorm het, en ongeveer die helfte van dié materiaal het versmelt om die Maan te vorm. Die Aarde sou aansienlike hoeveelhede [[hoekmomentum]] en [[massa]] verkry het uit so ‘n botsing.<ref name=areps15/> Nie al die ringmateriaal sou noodwendig onmiddellik opgebruik gewees het nie: Die verdikte kors aan die agterkant van die Maan dui op die moontlikheid dat ‘n tweede maan met ‘n deursnee van ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km by ‘n [[Lagrange-punt]] van die Maan gevorm het. Die kleiner maan kon tienmiljoene jare in ‘n wentelbaan gebly het. Terwyl die twee mane van die Aarde af wegbeweeg het, sou 'n songety-uitwerking die Lagrange-wentelbaan onstabiel gemaak het, wat uiteindelik sou gelei het tot ‘n stadige botsing wat die kleiner maan "platgedruk" het teen wat nou die agterkant van die Maan is.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Lovett |url=http://www.nature.com/news/2011/110803/full/news.2011.456.html#B1 |title=Early Earth may have had two moons |publisher=Nature.com |date=2011-08-03 |access-date=2013-09-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://theconversation.edu.au/was-our-two-faced-moon-in-a-small-collision-2659 |title=Was our two-faced moon in a small collision? |date=3 August 2011 |publisher=Theconversation.edu.au |access-date=2013-09-25}}</ref> Maanmagma kan nie deur die dik kors aan die agterkant van die Maan dring nie, wat veroorsaak dat daar minder [[Maansee|maanseë]] is, terwyl die voorkant van die Maan 'n dun kors het wat die groot seë vertoon wat vanaf die Aarde sigbaar is.<ref>[http://www.slate.com/blogs/bad_astronomy/2014/07/01/the_moon_s_two_faces_why_are_they_so_different.html Phil Plait, ''Why Do We Have a Two-Faced Moon?'', Slate: Bad Astronomy blog, 1 Julie 2014]</ref> ==Samestelling== In 2001 het 'n span by die Carnegie-instituut van Washington berig die rotse van die [[Apollo-program]] het 'n isotopiese samstelling wat identies is aan dié van rotse van die Aarde en verskil van dié van byna alle ander liggame in die Sonnestelsel.<ref name=wiechert/> Dié ooreenkoms in samestelling kan net aan die hand van die reusebotsingshipotese verduidelik word, aangesien dit uiters onwaarskynlik is dat twee liggame voor 'n botsing so 'n soortgelyke samestelling sou hê. In 2014 het 'n span in Duitsland berig die Apollo-monsters het 'n effens ander isotopiese samestelling as aardrotse.<ref name="Herwartz2014">{{Cite journal | doi = 10.1126/science.1251117| title = Identification of the giant impactor Theia in lunar rocks| journal = Science| volume = 344| issue = 6188| pages = 1146–1150| year = 2014| last1 = Herwartz | first1 = D.| last2 = Pack | first2 = A.| last3 = Friedrichs | first3 = B.| last4 = Bischoff | first4 = A.|bibcode = 2014Sci...344.1146H | pmid=24904162| s2cid = 30903580}}</ref> Die verskil was gering, maar statisties beduidend. Een moontlike verklaring is dat Theia naby die Aarde gevorm het.<ref name="Herwartz2014_BBC">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-27688511|work=BBC News |date=2014-06-06|title=Traces of another world found on the Moon}}</ref> [[Lêer:NASA supercomputer simulation on how the Moon formed.webm|links|220px|thumb|'n Simulasie van die vorming van die Maan ná 'n reusebotsing.]] In 2007 het navorsers van Kalifornië gewys die moontlikheid dat Theia dieselfde isotopiese samestelling as die Aarde sou hê, is baie klein (minder as 1%).<ref name=ps2007/> Hulle het voorgestel dat, in die nasleep van die botsing, terwyl die Aarde en die protomaanskyf gesmelt en verdamp was, die twee reservoirs verbind was deur 'n gemeenskaplike silikaatdampatmosfeer en dat die Aarde-Maan-stelsel gehomogeniseer is deur konvektiewe roering terwyl die stelsel in die vorm van 'n deurlopende vloeistof bestaan het. So 'n "ekwilibrasie" tussen die Aarde ná die botsing en die protomaanskyf is die enigste voorgestelde scenario wat die isotopiese ooreenkomste van die Apollo-rotse met aardrotse verduidelik. Vir dié scenario om lewensvatbaar te wees, sou die protomaanskyf egter ongeveer 100 jaar moes voortbestaan. Daar word steeds gewerk daaraan om vas te stel of dit moontlik is of nie. Volgens navorsing in 2012 om die soortgelyke samestelling van die Aarde en die Maan te verduidelik, gebaseer op simulasies by die Universiteit van Bern deur die fisikus Andreas Reufer en sy kollegas, het Theia direk met die Aarde gebots in plaas daarvan om dit net skrams te tref. Die botsingsnelheid kon hoër gewees het as wat oorspronklik aanvaar is, en dié hoër snelheid kon Theia heeltemal vernietig het. Volgens dié wysiging is die samestelling van Theia nie so beperk nie, wat 'n samestelling van tot 50% waterys moontlik maak.<ref>{{cite web|url=http://www.nzz.ch/|title=Retuschen an der Entstehungsgeschichte des Erdtrabanten|first=Thorsten|last=Dambeck|date=11 September 2012|language=de|trans-title=Retouches on the genesis of Earth's moon|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923014135/http://www.nzz.ch/|archive-date=23 September 2012|access-date=23 September 2012|url-status=bot: unknown}}</ref> In 'n ander model van 2019 om die ooreenkoms tussen die Aarde en die Maan se samestelling te verduidelik, word voorgestel die Aarde was, kort nadat dit gevorm het, bedek met 'n see van warm [[magma]], terwyl die impakvoorwerp waarskynlik uit soliede materiaal bestaan het. Modelle dui daarop dat dié scenario sou veroorsaak dat die impak die magma veel meer verhit het as die soliede materiaal van die impakvoorwerp, wat daartoe sou lei dat meer materiaal uit die Aarde uitgeskiet sou word. Gevolglik sou ongeveer 80% van die maanvormende puin van die Aarde afkomstig wees. Baie vorige modelle het voorgestel dat 80% van die Maan van die impakvoorwerp afkomstig was.<ref>{{cite web |last1=Puiu |first1=Tibi |title=Ocean of magma blasted into space may explain how the moon formed |url=https://www.zmescience.com/space/ocean-magma-moon-formation-04232/ |website=ZME Science |access-date=12 May 2019|date=2019-04-30 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Hosono |first1=Natsuki |last2=Karato |first2=Shun-ichiro |last3=Makino |first3=Junichiro |last4=Saitoh |first4=Takayuki R. |title=Terrestrial magma ocean origin of the Moon |journal=Nature Geoscience |volume=12 |issue=6 |pages=418–423 |date=29 Apr 2019 |doi=10.1038/s41561-019-0354-2 |bibcode=2019NatGe..12..418H |s2cid=155215215 }}</ref> ==Bewyse== Indirekte bewyse vir die reusebotsingshipotese kom van rotse wat tydens die [[Apollo-program|Apollo-maanlandings]] versamel is. Dit toon suurstofisotoopverhoudings wat byna identies is aan dié van aardrotse. Die samestelling van die maankors dui daarop dat 'n groot deel van die Maan eens gesmelt was, en 'n reusebotsing kon maklik die nodige energie verskaf het om so 'n magma-oseean te vorm. Verskeie bewyse dui daarop dat die Maan 'n klein ysterryke kern het, as hy een het. Die gemiddelde digtheid, traagheidsmoment, rotasiekenmerke en magnetiese induksierespons van die Maan dui alles daarop dat die radius van sy kern minder as ongeveer 25% van die Maan se radius is, in teenstelling met ongeveer 50% vir die meeste ander aardagtige liggame. Dit lyk of die Maan hoofsaaklik uit die mantels van die Aarde en die botsingsvoorwerp bestaan, terwyl die kern van die botsingsvoorwerp in die Aarde opgeneem is.<ref name=nature412/> Die Aarde het die grootste digtheid van alle [[planete]] in die [[Sonnestelsel]];<ref>{{cite web |last1=Williams |first1=David R. |title=Dr |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |website=NASA Space Science Data Coordinated Archive |publisher=NSSDCA |access-date=15 Desember 2020 |archive-date=19 Julie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120719082605/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |url-status=dead }}</ref> die opname van die botsingsvoorwerp se kern verduidelik dié waarneming. 'n Vergelyking van die [[sink]]isotoopsamestelling tussen maan- en aardmonsters verskaf verdere bewyse vir die botsingshipotese.<ref name="Paniello2012">{{Cite journal | last1 = Paniello | first1 = R. C. | last2 = Day | first2 = J. M. D. | last3 = Moynier | first3 = F.| doi = 10.1038/nature11507 | title = Zinc isotopic evidence for the origin of the Moon | journal = Nature | volume = 490 | issue = 7420 | pages = 376–379 | year = 2012 | pmid = 23075987|bibcode = 2012Natur.490..376P | s2cid = 4422136 }}</ref> Sink word sterk gefraksioneer wanneer dit in planetêre gesteentes verdamp,<ref name="Moynier2006">{{Cite journal | last1 = Moynier | first1 = F. | last2 = Albarède | first2 = F. | last3 = Herzog | first3 = G. F. | doi = 10.1016/j.gca.2006.02.030 | title = Isotopic composition of zinc, copper, and iron in lunar samples | journal = Geochimica et Cosmochimica Acta | volume = 70 | issue = 24 | pages = 6103 | year = 2006 |bibcode = 2006GeCoA..70.6103M }}</ref><ref name="Moynier2009">{{Cite journal | last1 = Moynier | first1 = F. | last2 = Beck | first2 = P. | last3 = Jourdan | first3 = F. | last4 = Yin | first4 = Q. Z. | last5 = Reimold | first5 = U. | last6 = Koeberl | first6 = C. | doi = 10.1016/j.epsl.2008.11.020 | title = Isotopic fractionation of zinc in tektites | journal = Earth and Planetary Science Letters | volume = 277 | issue = 3–4 | pages = 482 | year = 2009 | bibcode = 2009E&PSL.277..482M | hdl = 20.500.11937/39896 | url = https://espace.curtin.edu.au/bitstream/20.500.11937/39896/2/120258_120258Moynier-EPSL2009_Zntektite%2520ORD.pdf | hdl-access = free }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> maar nie tydens normale [[Stollingsgesteente|stollingsprosesse]] nie;<ref name="Othman2006">{{Cite journal | last1 = Ben Othman | first1 = D. | last2 = Luck | first2 = J. M. | last3 = Bodinier | first3 = J. L. | last4 = Arndt | first4 = N. T. | last5 = Albarède | first5 = F. | title = Cu–Zn isotopic variations in the Earth's mantle | doi = 10.1016/j.gca.2006.06.201 | journal = Geochimica et Cosmochimica Acta | volume = 70 | issue = 18 | pages = A46 | year = 2006 |bibcode = 2006GeCAS..70...46B }}</ref> dus kan sinkhoeveelheid en isotoopsamestelling die twee geologiese prosesse van mekaar onderskei. Maanrotse bevat meer swaar isotope van sink en oor die algemeen minder sink as ooreenstemmende stollingsgesteentes van die Aarde of Mars, wat in ooreenstemming is met sink wat deur verdamping van die Maan uitgeput is, soos verwag kan word in die reusebotsingshipotese.<ref name="Paniello2012"/> Op 1 November 2023 het wetenskaplikes berig oorblyfsels van Theia kan volgens rekenaarsimulasies steeds binne-in die Aarde sigbaar wees as twee reusagtige afwykings in die [[aardmantel]].<ref name="NYT-20231101"/><ref name="NAT-20231101"/> ==Probleme met hipotese== Dié hipotese oor die oorsprong van die Maan het enkele probleme wat nog opgelos moet word. Die reusebotsingshipotese impliseer byvoorbeeld dat 'n magma-oseaan op die oppervlak van die Aarde sou gevorm het. Tog is daar geen bewyse dat die Aarde ooit so 'n magma-oseaan gehad het nie.<ref name="4045.pdf"/> ===Samestelling=== Verskeie ongerymdehde oor samestelling moet opgelos word. * Die verhoudings van die Maan se vlugtige elemente word nie deur die reusebotsingshipotese verklaar nie. As die hipotese korrek is, moet dié verhoudings deur 'n ander oorsaak verklaar word.<ref name="4045.pdf"/> * Die teenwoordigheid van vlugtige stowwe soos water wat in maanbasalte vasgevang is en koolstofvrystellings van die maanoppervlak af is moeilik om te verduidelik as die Maan deur 'n hoëtemperatuurbotsing gevorm is.<ref name=nature454/><ref>{{cite journal | title = KAGUYA waarneming van wêreldwye vrystellings van inheemse koolstofione vanaf die Maan | journal = Science Advances | date = 6 Mei 2020 | first = Shoichiro | last = Yokota |author2=Kentaro Terada |author3=Yoshifumi Saito |author4=Daiba Kato |author5=Kazushi Asamura|author6=Masaki N. Nishino |author7=Hisayoshi Shimizu|author8=Futoshi Takahashi|author9=Hidetoshi Shibuya|author10=Masaki Matsushima|author11=Hideo Tsunakawa| volume = 6 | issue = 19 | pages = eaba1050 | doi=10.1126/sciadv.aba1050 | pmid = 32494721 | pmc = 7202878 | bibcode = 2020SciA....6.1050Y |issn = 2375-2548 |doi-access=free }}</ref> * Die ysteroksiedinhoud (13%) van die Maan, wat tussen dié van Mars (18%) en die Aarde se mantel (8%) lê, dui daarop dat die meeste van die protomaanmateriaal nie van die Aarde se mantel afkomstig is nie.<ref name=taylor07/> * As die meeste van die protomaanmateriaal van 'n botsende voorwerp afkomstig was, sou die Maan verryk moes gewees het in siderofiele elemente (oorgangsmetale wat tydens planetêre differensiasie neig om na die kern af te sak), terwyl die Maan in werklikheid 'n tekort daaraan het.<ref name=jess114/> * Die Maan se suurstofisotoopverhoudings is feitlik identies aan dié van die Aarde.<ref name=wiechert/> Suurstofisotoopverhoudings, wat baie akkuraat gemeet kan word, is 'n unieke en onderskeibare eienskap van elke liggaam in die Sonnestelsel.<ref name=scott010312/> As die afsonderlike protoplaneet Theia bestaan het, sou dit waarskynlik 'n ander suurstof-isotoop-inhoud as die Aarde en die uitgewerpte materiaal gehad het.<ref name=moonwalk/> * Die Maan se [[titaan]]isotoopverhouding (⁵⁰Ti / ⁴⁷Ti) is so naby aan dié van die Aarde (binne 4 dele per miljoen) dat min of geen massa van die botsende liggaam waarskynlik deel van die Maan kon gewees het nie.<ref>{{cite journal | title = The proto-Earth as a significant source of lunar material | journal = Nature Geoscience | date = 25 March 2012 | first = Junjun | last = Zhang |author2=Nicolas Dauphas |author3=Andrew M. Davis |author4=Ingo Leya |author5=Alexei Fedkin | volume = 5 | issue = 4 | pages = 251–255| doi= 10.1038/ngeo1429 |bibcode = 2012NatGe...5..251Z }}</ref><ref>{{cite web | url=https://news.uchicago.edu/article/2012/03/28/titanium-paternity-test-fingers-earth-moon-s-sole-parent | title=Titanium paternity test fingers Earth as moon's sole parent | work=UChicagoNews | date=March 28, 2012 | access-date=August 13, 2012 | last=Koppes |first=Steve}}</ref> ==Gebrek aan 'n Venusmaan== As die Maan deur so 'n botsing gevorm is, is dit moontlik dat ander binneplanete ook aan soortgelyke botsings onderwerp is. ’n Maan wat op dié manier om [[Venus]] gevorm het, sou onwaarskynlik ontsnap het. As so 'n maanvormende voorval daar plaasgevind het, kan ’n moontlike verduideliking vir die afwesigheid van ’n maan wees dat ’n tweede botsing plaasgevind het wat die [[hoekmomentum]] van die eerste botsing teengewerk het.<ref name=baas38_491/> ’n Ander moontlikheid is dat die sterk getykragte van die Son die wentelbane van mane om binneplanete sou destabiliseer. Daarom, as Venus se stadige rotasietempo vroeg in sy geskiedenis begin het, sou enige satelliete groter as 'n paar kilometer in deursnee waarskynlik na binne gespiraal en met Venus gebots het.<ref name=icarus202_1_12/> Simulasies van die chaotiese periode van die planeetvorming van die Aarde dui daarop dat botsings soortgelyk aan die een wat vermoedelik die Maan gevorm het, algemeen was. Vir tipiese aardplanete met 'n massa van 0,5 tot 1&nbsp;[[aardmassa]], sal so 'n bosting gewoonlik lei tot 'n enkele maan wat 4% van die gasheerplaneet se massa bevat. Die helling van so 'n maan se wentelbaan is lukraak, maar dit beïnvloed die daaropvolgende dinamiese evolusie van die stelsel. Sommige wentelbane kan byvoorbeeld veroorsaak dat die maan terug in die planeet spiraal. Net so sal die nabyheid van die planeet aan die ster ook die wentelbaanontwikkeling beïnvloed. Die uitwerking daarvan is dat dit waarskynliker is dat botsinggegenereerde mane oorleef wanneer hulle om verder geleë aardplanete wentel en in lyn met die planetêre wentelbaan is.<ref name=lewis2011/> ==Moontlike oorsprong van Theia== [[Beeld:BigSplashAfrikaans.svg|thumb|200px|Een voorgestelde pad van die botsing, gesien van die Aarde se Suidpool af (nie volgens skaal nie).]] In 2004 het die wiskundige Edward Belbruno en die astrofisikus J. Richard Gott III van die Princeton-universiteit voorgestel Theia het by die L4- of L5-[[Lagrange-punt]] van die Aarde gelê (in ongeveer dieselfde wentelbaan en sowat 60° voor of agter die Aarde),<ref name=belbruno-2005/><ref name=mps40_1115/> soortgelyk aan 'n [[Trojaan (sterrekunde)|Trojaanse asteroïed]].<ref name=mackenzie03/> Tweedimensionele rekenaarmodelle dui daarop dat die stabiliteit van Theia se voorgestelde Trojaanse wentelbaan beïnvloed sou gewees het sodra sy groeiende massa 'n drempel van ongeveer 10% van die Aarde se massa (die massa van Mars) oorskry het.<ref name=belbruno-2005/> In dié scenario het swaartekragontwrigtings deur [[planetesimale]] veroorsaak dat Theia sy stabiele Lagrange-ligging verlaat het, en daaropvolgende wisselwerkings met die proto-Aarde het gelei tot 'n botsing tussen die twee liggame.<ref name=belbruno-2005/> Daar is voorgestel ander beduidende voorwerpe kon deur die botsing geskep gewees het wat moontlik in ’n wentelbaan tussen die Aarde en die Maan kon gebly het en wat by die Lagrange-punte vasgevang is. Sulke voorwerpe kon vir tot 100&nbsp;miljoen jaar binne die Aarde-Maan-stelsel gebly het, totdat swaartekragtrekkings van ander planete die stelsel genoeg gedestabiliseer het om die voorwerpe vry te stel.<ref name=ns080506/> ’n Studie wat in 2011 gepubliseer is, het voorgestel dat ’n daaropvolgende botsing tussen die Maan en een van dié kleiner liggame die noemenswaardige verskille in fisiese eienskappe tussen die twee halfrondes van die Maan veroorsaak het.<ref name=nature476_69/> Dié botsing, soos deur simulasies ondersteun, sou teen ’n lae genoeg snelheid plaasgevind het om nie ’n krater te vorm nie; in plaas daarvan sou die materiaal van die kleiner liggaam versprei het oor die agterkant van die Maan, waar die kors dikker is.<ref name=yahoo20110803/> In 2019 het ’n span van die Universiteit van Münster berig die [[molibdeen]]isotoopsamestelling in die Aarde se primitiewe mantel is afkomstig van die buitenste Sonnestelsel, wat ’n leidraad gee oor die oorsprong van [[water]] op Aarde. Een moontlike verklaring is dat Theia in die buitenste Sonnestelsel ontstaan het.<ref>{{Cite journal|last1=Budde|first1=Gerrit|last2=Burkhardt|first2=Christoph|last3=Kleine|first3=Thorsten|date=2019-05-20|title=Molybdenum isotopic evidence for the late accretion of outer Solar System material to Earth|journal=Nature Astronomy|volume=3|issue=8|pages=736–741|language=en|doi=10.1038/s41550-019-0779-y|issn=2397-3366|bibcode=2019NatAs...3..736B|s2cid=181460133}}</ref> ==Ander hipoteses== Ander meganismes wat op verskeie tye voorgestel is vir die oorsprong van die Maan, is dat dit deur 'n [[middelpuntvliedende krag]] van die Aarde se gesmelte oppervlak weggeskiet is;<ref name="Binder 1974 53–76"/> dat dit elders gevorm en later deur die Aarde se swaartekragveld aangetrek is;<ref name=icarus24_256/> of dat die Aarde en Maan terselfdertyd en op dieselfde plek uit dieselfde [[akkresieskyf]] gevorm het. Geen van dié hipoteses kan die hoë [[hoekmomentum]] van die Aarde-Maan-stelsel verklaar nie.<ref name=areps15/> Nog 'n hipotese skryf die vorming van die Maan toe aan die botsing van 'n groot [[asteroïed]] met die Aarde, baie later as wat voorheen gedink is, wat die satelliet hoofsaaklik uit puin van die Aarde geskep het. Volgens dié hipotese het die Maan 60-140&nbsp;miljoen jaar ná die vorming van die Sonnestelsel ontstaan (in vergelyking met die voorgestelde Theia-botsing van 4,5&nbsp;miljard jaar gelede).<ref name=taylor1998/> Die asteroïedbotsing in dié scenario sou 'n magma-oseaan op die Aarde en die proto-Maan geskep het, met albei liggame wat 'n gemeenskaplike plasma-metaaldamp-atmosfeer gedeel het. Dié gedeelde metaaldamp-brug sou toegelaat het dat materiaal tussen die Aarde en proto-Maan uitgeruil word en tot 'n algemener samestelling in ewewig kom.<ref name=nature450_1206/><ref name=ngn20071219/> Nog 'n hipotese stel voor dat die Maan en die Aarde saam gevorm het, nie deur die botsing van eens afgeleë liggame nie. Dié model, wat in 2012 deur Robin M. Canup gepubliseer is, stel voor die Aarde en 'n maan het uit 'n massiewe botsing van twee planetêre liggame ontstaan, elk groter as Mars. Hulle het toe weer gebots om te vorm wat nou die Aarde genoem word.<ref>{{cite journal |title=Forming a Moon with an Earth-like Composition via a Giant Impact |first=Robin M. |last=Canup |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=338 |issue=6110 |pages=1052–1055 |date=2012-11-23 |doi=10.1126/science.1226073 |pmid=23076098 |pmc=6476314 |bibcode=2012Sci...338.1052C }}</ref><ref name=SimultaneousFormation/> Ná die tweede botsing was die Aarde omring deur 'n skyf materiaal wat saamgekoek het om die Maan te vorm.<ref name=SimultaneousFormation/> [[Beeld:Earth-moon-to-scale.svg|thumb|center|800px|Die Aarde en Maan volgens skaal, 500 km per pieksel.]] ==Sien ook== * [[Geskiedenis van die Aarde]] * [[Geologiese tydskaal]] * [[Oorsprong van die Maan]] ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Binder 1974 53–76">{{cite journal | last=Binder | first=A. B. | title=On the origin of the Moon by rotational fission | journal=The Moon | date=1974 | volume=11 | issue=2 | pages=53–76 | bibcode=1974Moon...11...53B | doi=10.1007/BF01877794 | s2cid=122622374 }}</ref> <ref name=dalypaps>{{cite journal | title=Origin of the Moon and Its Topography | first=Reginald A. | last=Daly | journal=PAPS | volume=90 | issue=2 | pages=104–119 | date=1946 | jstor=3301051 }}</ref> <ref name=icarus24_504>{{Cite journal | last1=Hartmann | first1=W. K. | last2=Davis | first2=D. R. | title=Satellite-sized planetesimals and lunar origin | journal=Icarus | volume=24 | issue=4 |date=April 1975 | pages=504–514 | doi=10.1016/0019-1035(75)90070-6 | bibcode=1975Icar...24..504H }}</ref> <ref name=jrasc97_6_299>{{citation | last1=Gray | first1=Denis | title=Book Review: The big splat or how our moon came to be / John Wiley & Sons, 2003 | journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada | volume=97 | issue=6 | page=299 |date=December 2003 | bibcode=2003JRASC..97..299G }}</ref> <ref name=areps15>{{cite journal | last=Stevenson | first=D. J. | title=Origin of the moon–The collision hypothesis | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | date=1987 | volume=15 | issue=1 | pages=271–315 | bibcode=1987AREPS..15..271S | doi=10.1146/annurev.ea.15.050187.001415 }}</ref> <ref name=wiechert>{{Cite journal | title=Oxygen Isotopes and the Moon-Forming Giant Impact | display-authors=1 | last1=Wiechert | first1=U. | last2=Halliday | first2=A. N. | last3=Lee | first3=D.-C. | last4=Snyder | first4=G. A. | last5=Taylor | first5=L. A. | last6=Rumble | first6=D. | volume=294 | issue=12 | pages=345–348 |date=October 2001 | doi=10.1126/science.1063037 | pmid=11598294 | journal= Science |bibcode = 2001Sci...294..345W | s2cid=29835446 }}</ref> <ref name=ps2007>{{Cite journal | last1=Pahlevan | first1=Kaveh | last2=Stevenson | first2=David | title=Equilibration in the Aftermath of the Lunar-forming Giant Impact | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=262 | issue=3–4 |date=October 2007 | pages=438–449 | doi=10.1016/j.epsl.2007.07.055 | bibcode=2007E&PSL.262..438P |arxiv = 1012.5323 | s2cid=53064179 }}</ref> <ref name=nature412>{{cite journal|last1=Canup |first1=R. |last2=Asphaug |first2=E. |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |volume=412 |pages=708–712 |date=2001 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |issue=6848 |bibcode=2001Natur.412..708C |s2cid=4413525 |url=http://www.es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |access-date=2011-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730135923/http://es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |archive-date=2010-07-30 }}</ref> <ref name="NYT-20231101">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=A 'Big Whack' Formed the Moon and Left Traces Deep in Earth, a Study Suggests - Two enormous blobs deep inside Earth could be remnants of the birth of the moon. |url=https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |date=1 November 2023 |work=The New York Times |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231101232849/https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |archivedate=1 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref> <ref name="NAT-20231101">{{cite journal |author=Yuan, Qian |display-authors=et al.|title=Moon-forming impactor as a source of Earth's basal mantle anomalies |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |date=1 November 2023 |journal=Nature |volume=623 |issue=7985 |pages=95–99 |doi=10.1038/s41586-023-06589-1 |pmid=37914947 |bibcode=2023Natur.623...95Y |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231102061800/https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |archivedate=2 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref> <ref name="4045.pdf">{{cite conference | title=Tests of the Giant Impact Hypothesis | first=J. H. | last=Jones | book-title=Lunar and Planetary Science | conference=Origin of the Earth and Moon Conference | location=Monterey, California | date=1998 | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/origin98/pdf/4045.pdf }}</ref> <ref name=nature454>{{cite journal | display-authors=1 | first1=Alberto E. | last1=Saal | last2=Hauri | first2=Erik H. | last3=Cascio | first3=Mauro L. | last4=Van Orman | first4=James A. | last5=Rutherford | first5=Malcolm C. | last6=Cooper | first6=Reid F. | title=Volatile content of lunar volcanic glasses and the presence of water in the Moon's interior | journal=Nature | volume=454 | pages=192–195 | date=July 10, 2008 | doi=10.1038/nature07047 | pmid=18615079 | issue=7201 | bibcode=2008Natur.454..192S | s2cid=4394004 }}</ref> <ref name=taylor07>{{cite journal | last1=Taylor | first1=Stuart R. | title=The Bulk Composition of the Moon | journal=Meteoritics and Planetary Science Supplement | volume=37 | pages=A139 | date=1997 | bibcode=2002M&PSA..37Q.139T | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc97/pdf/1070.PDF | access-date=2010-03-21 }}</ref> <ref name=jess114>{{Cite journal | title=Origin of the Earth-Moon System | last1=Galimov | first1=E. M. | last2=Krivtsov | first2=A. M. | journal=Journal of Earth System Science | volume=114 | pages=593–600 |date=December 2005| issue=6 |doi=10.1007/BF02715942 | bibcode=2005JESS..114..593G | url=http://www.ias.ac.in/jessci/dec2005/ilc-3.pdf | access-date=2011-12-10 | citeseerx=10.1.1.502.314 | s2cid=56094186 }}</ref> <ref name=scott010312>{{cite journal | url=http://www.psrd.hawaii.edu/Dec01/Oisotopes.html | title=Oxygen Isotopes Give Clues to the Formation of Planets, Moons, and Asteroids | journal=Planetary Science Research Discoveries Report | pages=55 | last=Scott | first=Edward R. D. | bibcode=2001psrd.reptE..55S | date=December 3, 2001 | access-date=2010-03-19 }}</ref> <ref name=moonwalk>{{cite web | url=http://www.geolsoc.org.uk/webdav/site/GSL/shared/pdfs/Geoscientist/Download%20PDF%20copy%20of%20Geoscientist%2019.9%20September%202009.pdf | first=Ted | last=Nield | title=Moonwalk | publisher=Geological Society of London | page=8 |date=September 2009 | access-date=2010-03-01 }}</ref> <ref name=baas38_491>{{citation | title=Why Venus has No Moon | last1=Alemi | first1=Alex | last2=Stevenson | first2=D. | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | volume=38 | page=491 |date=September 2006 | bibcode=2006DPS....38.0703A }}</ref> <ref name=icarus202_1_12>{{citation | last1=Sheppard | first1=Scott S. | last2=Trujillo | first2=Chadwick A. | title=A survey for satellites of Venus | journal=Icarus | volume=202 | issue=1 | pages=12–16 |date=July 2009 | doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008 | bibcode=2009Icar..202...12S |arxiv = 0906.2781 | s2cid=15252548 }}</ref> <ref name=lewis2011>{{cite journal |mode=cs2 | title=Moon formation and orbital evolution in extrasolar planetary systems - A literature review | last1=Lewis | first1=K. |others=From the book "Detection and Dynamics of Transiting Exoplanets" |editor1-first=F. |editor1-last=Bouchy |editor2-first=R. |editor2-last=Díaz |editor3-first=C. |editor3-last=Moutou |volume=11 |date=February 2011 |doi=10.1051/epjconf/20101104003 |doi-access=free |bibcode=2011EPJWC..1104003L |journal=EPJ Web of Conferences |page=04003}}</ref> <ref name=belbruno-2005>{{cite journal | first1=E. | last1=Belbruno | first2=J. Richard | last2=Gott III | title=Where Did The Moon Come From? | journal=The Astronomical Journal | volume=129 | issue=3 | pages=1724–1745 | date=2005 | doi=10.1086/427539 | arxiv=astro-ph/0405372 | bibcode=2005AJ....129.1724B| s2cid=12983980 }}</ref> <ref name=mps40_1115>{{citation | last1=Howard | first1=E. | title=The effect of Lagrangian L4/L5 on satellite formation | journal=Meteoritics & Planetary Science | volume=40 | issue=7 | page=1115 |date=July 2005 | doi=10.1111/j.1945-5100.2005.tb00176.x | bibcode=2005M&PS...40.1115H | doi-access=free }}</ref> <ref name=mackenzie03>{{cite book | last1=Mackenzie | first1=Dana | date=2003 | title=The Big Splat, or How The Moon Came To Be | publisher=John Wiley & Sons | isbn=978-0-471-15057-2 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack }}</ref> <ref name=ns080506>{{cite news | url=https://www.newscientist.com/article/dn13836-did-earth-once-have-multiple-moons.html | access-date=2011-12-10 | title=Did Earth once have multiple moons? | work=New Scientist | publisher=Reed Business Information Ltd | date=May 6, 2008 | first=Ker | last=Than }}</ref> <ref name=nature476_69>{{citation | first1=M. | last1=Jutzi | first2=E. | last2=Asphaug | title=Forming the lunar farside highlands by accretion of a companion moon | journal=Nature | volume=476 | issue=7358 | pages=69–72 | date=August 4, 2011 | doi=10.1038/nature10289 |bibcode = 2011Natur.476...69J | pmid=21814278| s2cid=84558 }}</ref> <ref name=yahoo20110803>{{citation | first1=Charles Q. | last1=Choi | date=August 3, 2011 | title=Earth Had Two Moons That Crashed to Form One, Study Suggests | work=Yahoo News | url=https://news.yahoo.com/earth-had-two-moons-crashed-form-one-study-170201124.html | access-date=2012-02-24 }}</ref> <ref name=icarus24_256>{{cite journal | last=Mitler | first=H. E. | title=Formation of an iron-poor moon by partial capture, or: Yet another exotic theory of lunar origin | journal=Icarus | date=1975 | volume=24 | issue=2 | pages=256–268 | bibcode=1975Icar...24..256M | doi=10.1016/0019-1035(75)90102-5 }}</ref> <ref name=taylor1998>{{citation | first1=G. Jeffrey | last1=Taylor | date=December 31, 1998 | title=Origin of the Earth and Moon | work=Planetary Science Research Discoveries | publisher=University of Hawaii | url=http://www.psrd.hawaii.edu/Dec98/OriginEarthMoon.html }}</ref> <ref name=nature450_1206>{{citation | first1=Mathieu | last1=Touboul | title=Late formation and prolonged differentiation of the Moon inferred from W isotopes in lunar metals | date=December 20, 2007 | journal=Nature | volume=450 | issue=7173 | pages=1206–1209 | doi=10.1038/nature06428 |bibcode = 2007Natur.450.1206T | pmid=18097403| s2cid=4416259 }}</ref> <ref name=ngn20071219>{{citation | first1=Richard A. | last1=Lovett | date=December 19, 2007 | title=Earth-Asteroid Collision Formed Moon Later Than Thought | work=National Geographic News | issue=12 | page=21153 | doi=10.1063/pt.5.021778 | bibcode=2007PhT..2007l1153. | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/12/071219-moon-collision.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20071221113957/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/12/071219-moon-collision.html | url-status=dead | archive-date=December 21, 2007 | access-date=2012-02-24 }}</ref> <ref name=SimultaneousFormation>{{cite news | url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html | access-date=2012-12-05 | title=NASA Lunar Scientists Develop New Theory on Earth and Moon Formation | work=NASA Press Release | publisher=NASA | date=2012-10-30 | archive-date=2019-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190223194056/https://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html | url-status=dead }}</ref> }} ==Skakels== * [http://www.psi.edu/epo/moon/moon.html Planetary Science Institute: Giant Impact Hypothesis] * [http://www.xtec.es/recursos/astronom/moon/camerone.htm Origin of the Moon] deur Prof. AGW Cameron * [http://burtleburtle.net/bob/physics/kempler.html Klemperer rosette and Lagrangian point simulations using JavaScript] * [http://www.swri.org/press/impact.htm SwRI giant impact hypothesis simulation] (.wmv en .mov) * [https://web.archive.org/web/20070103054722/http://yso.mtk.nao.ac.jp/~kokubo/moon/kit/movie.html Origin of the Moon – computer model of accretion] * [http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2009-119 Planet Smash-Up Sends Vaporized Rock, Hot Lava Flying] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207153335/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2009-119 |date=2012-02-07 }} (2009-08-10 JPL News) * [https://arxiv.org/abs/1105.4616 How common are Earth–Moon planetary systems?] {{arXiv|1105.4616}}: 23 May 2011 * [https://www.youtube.com/watch?v=PmhmWs71EMk The Surprising State of the Earth after the Moon-Forming Giant Impact] – Sarah Stewart (SETI Talks), 28 Jan. 2015 {{vertaaluit| taalafk = en | il = Giant-impact hypothesis}} {{Portaalbalk|Sterrekunde}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Maan]] 6wb0zgwxrl9fwezsy02o533ze5cb3jy 0 86343 2923292 2567190 2026-08-09T18:32:48Z ~2026-42576-10 212005 2923292 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:Jorge Luis Borges.jpg|200px]]<br /><br /> <big>'''Jorge Luis Borges'''</big> '''Argentynse skrywer, essayis en digter''' ---- '''Handtekening''' <br /> [[Lêer:Jorge Luis Borges firma.svg|180px]] ---- '''Gebore''' <br /> [[24 Augustus]] [[1899]] <br /> in [[Buenos Aires]], [[Argentinië]] ---- '''Oorlede''' <br /> [[14 Junie]] [[1986]] <br /> in [[Genève]], [[Switserland]] ---- '''Eggenoot''' <br /> [[María Kodama]] ---- '''Literêre stroming'''<br /> Fantastiese literatuur </div> '''Jorge Francisco Isidoro Luis Borges''' ([ˈxorxe ˈlwis ˈβorxes] {{Audio|Jorge Luis Borges.ogg|luister}}; * [[24 Augustus]] [[1899]]; † [[14 Junie]] [[1986]]) was 'n [[Argentinië|Argentynse]] kortverhaalskrywer, essayis, digter, vertaler en bibliotekaris. Sy literêre werk sluit 'n groot aantal fantastiese verhale, gedigte en kortverhale in, net soos filosofiese werke. In twee van sy bekendste boeke, ''Ficciones'' en ''El Aleph'', wat in die 1940's verskyn het, is versamelings van kortverhale waarin die storielyne deur gemeenskaplike motiewe soos drome, doolhowe, biblioteke, spieëls, fiksionele skrywers, filosofie en godsdiens met mekaar verweef is. Die literatuurkritikus Ángel Flores het in Borges se werk 'n nuwe literêre genre gesien wat hy as "magiese realisme" beskryf het – 'n nuwe styl waarmee Borges die heersende realisme en naturalisme in die literatuur verwerp het.<ref>Theo L. D'Haen: ''Magical Realism and Postmodernism: Decentering Privileged Centers''. In: Louis P. Zamora en Wendy B. Faris: Magical Realism: Theory, History and Community. Duhan en Londen: Duke University Press 1995, bl. 191-208</ref> Flores noem Borges se ''Historia universal de la infamia'' as sleutelwerk in dié verband.<ref>D'Haen (1995), bl. 191</ref> Ander kritici beskou Borges as 'n voorloper van magiese realisme. In elk geval word Borges as een van die baanbrekers van fantastiese literatuur in Latyns-Amerika beskou. Sy werk toon invloede van onder meer Macedonio Fernández, Rafael Cansinos Assens, Engelse literatuur (met skrywers soos [[Walt Whitman|Whitman]], [[G. K. Chesterton|Chesterton]], [[George Bernard Shaw|Shaw]], [[Thomas de Quincey|De Quincey]]) en daoisme. Borges se filosofiese beskouinge weerspieël [[epistemologie]]se ideale wat deur [[George Berkeley]], [[David Hume]] en [[Arthur Schopenhauer]] beïnvloed is en is 'n herhalende element in sy verhale en essays. In sy laat gedigte voer hy 'n dialoog met befaamde denkers en skrywers soos [[Baruch Spinoza]], Luís de Camões en [[Vergilius]]. Borges, 'n boorling van [[Buenos Aires]] wat tweetalig (in Spaans en Engels) grootgemaak is, was een van die belangrikste bydraers tot ''Sur'', 'n tydskrif wat deur Victoria Ocampo en haar suster [[Silvina Ocampo|Silvina]] in 1931 in die lewe geroep is om die kulturele bande en uitruil tussen Latyns-Amerika en Europa te bevorder. In 1914 het Borges se gesin na [[Switserland]] verhuis waar hy sy studies by die ''Collège de Genève'' begin het. Die gesin het talle reise deur Europa onderneem en onder meer in [[Spanje]] gebly. Kort ná sy terugkeer na Argentinië in 1921 het Borges sy eerste gedigte en essays in surrealistiese literêre joernale begin publiseer. Daarnaas was hy as bibliotekaris en lektor werksaam. In 1955 is Borges as direkteur van die Nasionale Biblioteek van Argentinië en as professor in literatuur aan die Universiteit van Buenos Aires aangestel. In die ouderdom van 55 het Borges volledig blind geword. Aangesien hy nooit die brailleskrif aangeleer het nie, was hy vervolgens nie meer in staat om te lees nie. Sommige literatuurwetenskaplikes sien 'n verband tussen Borges se toenemende blindheid en sy vermoë om vernuwende literêre simbole deur middel van verbeelding te skep. In elk geval het hy vanweë sy swaksiendheid begin om digkuns en korter verhale bo romans te verkies.<ref>Eliane Fernanda C. Ferriera: ''O (In) visível imaginado em Borges''. In: Pedro Pires Bessa (red.): ''Riqueza Cultural Ibero-Americana''. Campus de Divinópolis-UEMG 1996, bl. 313-314</ref> In 1961 het Borges internasionale aandag getrek toe hy saam met [[Samuel Beckett]] die eerste ''Prix International'' ontvang het. In 1971 is hy met die "Jerusalem-prys vir die vryheid van die individu in die samelewing" bekroon. Vertalings van sy werke het in die Verenigde State en in Europa verskyn. Borges het self verskillende vreemde tale aangeleer, waaronder [[Engels]], [[Duits]], [[Frans]] en [[Latyn]], en het werke van [[Oscar Wilde]], Virginia Woolf, William Faulkner, Henri Michaux, [[Franz Kafka]] en Walt Whitman in [[Spaans]] vertaal. Sy laaste werk, ''Los Conjurados'' ("Die samesweerders", 1985), is aan die Switserse stad Genève gewy waar hy in 1986 in die ouderdom van 86 oorlede en ter ruste gelê is. Sy internasionale reputasie as een van die mees toonaangewende skrywers van sy tyd is in die 1960's bevestig deur vertalings in ander wêreldtale soos Engels, die literêre bloeitydperk in Latyns-Amerika en die sukses van [[Gabriel García Márquez]] se ''[[Cien años de soledad]]''.<ref>Lea Masina: ''Murilo Rubião, o mágico do conto''. In: ''O pirotécnico Zacarias e outros contos escolhidos''. Porto Alegre: L & PM 2001, bl. 5</ref> Die [[Suid-Afrika]]anse skrywer, essayis en Nobelpryswenner [[J.M. Coetzee]] het opgemerk: "Hy het, meer as enige ander, vernuwing in die literatuurtaal bewerkstellig en sodoende die weg gebaan vir 'n merkwaardige nuwe generasie van Spaans-Amerikaanse skrywers."<ref>J.M. Coetzee: ''Borges's Dark Mirror''. In: ''New York Review of Books'', jaargang 45, nommer 16, 22 Oktober 1998</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Borges, Jorge Luis}} [[Kategorie:Argentynse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] q7bm097hzg43egboc3hzmx0sbj69r1b 0 87299 2923364 2088949 2026-08-09T20:47:12Z Pynappel 70858 2923364 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Georg Heinrich Ferdinand Nesselmann | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[24 Februarie]] [[1811]] | geboorteplek = Fürstenau (tans Kmiecin, stadsdeel van Nowy Dwór Gdański, [[Pole]]) | sterftedatum = {{SDEO|1811|2|24|1881|1|7}} | sterfteplek = [[Koningsberg]], [[Koninkryk Pruise]], [[Duitse Keiserryk]] (tans [[Kaliningrad]], [[Rusland]]) | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = Duits | vakgebied = Oriëntalisme, filologie, geskiedenis van wiskunde | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Georg Heinrich Ferdinand Nesselmann''' ([[24 Februarie]] [[1811]] in Fürstenau (tans Kmiecin, 'n stadsdeel van Nowy Dwór Gdański, [[Pole]]) – [[7 Januarie]] [[1881]] in [[Koningsberg]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] oriëntalis, [[Filologie|filoloog]] en wiskunde-historikus.<ref>[[Moritz Cantor]], "Nesselmann: Georg Heinrich Ferdinand". In: ''Allgemeine Deutsche Biographie''. Vol. 23, Duncker & Humblot, Leipzig 1886, p. 445.</ref> == Biografie == Nesselmann het tussen 1831 en 1837 aan die Universiteit van Koningsberg [[wiskunde]] onder Carl Gustav Jacobi en Friedrich Julius Richelot en oriëntalistiek onder Peter van Bohlen gestudeer. Nadat hy in 1837 sy doktorsgraad verwerf het, is hy in Koningsberg as privaatdosent vir oriëntalistiek aangestel. Vanaf 1843 was hy [[buitengewone professor]] in Arabistiek en [[Sanskrit]], en vanaf 1859 het hy 'n volle professoraat in dié twee vakke beklee.<ref>[https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Nesselmann,_Ferdinand ADB:Nesselmann, Ferdinand] In: [[Allgemeine Deutsche Biographie]] (ADB). Band 23, Duncker & Humblot, Leipzig 1886, S. 445 f.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=oXjMYIonXTYC&pg=PA495&lpg=PA495&dq=%22Nesselmann,+Georg+Heinrich+Ferdinand%22&source=bl&ots=y_K3LyxcMh&sig=CVriRnDSRC0veHYgAmeBnGWAR0M&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj5z-ywle_LAhXByIMKHZ1KAn44ChDoAQglMAI#v=onepage&q=%22Nesselmann%2C%20Georg%20Heinrich%20Ferdinand%22&f=false Writing the History of Mathematics: Its Historical Development]. Redaksie deur Joseph W. Dauben, Christoph J. Scriba</ref> As skrywer van akademiese werke het hy onder meer in 1842 Mohammed Beha-eddin ben Alhosaain se boek oor [[Rekenkunde|rekenkuns]] in [[Duits]] gepubliseer. In dieselfde jaar het hy 'n reeks boeke oor die geskiedenis van [[algebra]] begin waarvan slegs die eerste boekdeel oor antieke Griekse algebra voltooi is (onder andere met 'n vertaling van [[Archimedes]] se beesteprobleem). Nesselmann het die geskiedenis van algebra in drie historiese fases verdeel: * 'n retoriese fase wat die tyd voor Diophantos van Alexandrië behels en waartydens wiskundige strukture en stellings nog uitsluitlik in woorde uitgedruk is; * 'n sinkopistiese fase wat met Diophantos begin het en waartydens reeds enkele wiskundige simbole (onder andere vir onbekendes en [[magsverheffing]]s) gebruik is; en * die simboliese fase van moderne algebra wat met François Viète (1540–1603) en [[René Descartes]] (1596–1650) begin het. Teen die middel van die 1840's het die swaartepunt van Nesselmann se navorsing na taalkundige en taalhistoriese studies in die [[Baltiese tale|Baltiese taalgebied]] verskuif. 'n Aantal wetenskaplike werke en [[Woordeboek|woordeboeke]] het uit hierdie navorsing voortgespruit, waaronder 'n werk oor die Oud-Pruisiese taal (''Die Sprache der alten Preußen an ihren Überresten erläutert'' in 1845), 'n [[Litaus]]-Duitse woordeboek (''Wörterbuch der littauischen Sprache'' in 1850), 'n bundel met Litause volksliedere (''Littauische Volkslieder'' in 1853) en 'n tesourus van Oud-Pruisies (''Thesaurus linguae Prussicae'' in 1873). Met sy standaardwerk oor Oud-Pruisies van 1845 het Nesselmann ''Balties'' as sambreelterm vir Oud-Pruisies, Litaus en [[Lets]] in die taalkunde ingevoer.<ref>[https://books.google.com/books?id=OaiZBwAAQBAJ&pg=PT10&lpg=PT10&dq=%22Nesselmann%22+%22Baltic+languages%22&source=bl&ots=p0FbclUO-n&sig=ZtndM5nAmzBpq0NPm0IcWJVBdWk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjZ_Jj8lu_LAhWGmoMKHUPwA_YQ6AEIKzAD#v=onepage&q=%22Nesselmann%22%20%22Baltic%20languages%22&f=false The Baltic] deur Michael North</ref> == Werke == * ''[http://books.google.de/books?id=NCM1AAAAcAAJ Versuch einer kritischen Geschichte der Algebra]'', G. Reimer, Berlyn 1842 * ''[http://books.google.de/books/about/Die_Sprache_der_alten_Preussen.html?id=U6gFAAAAQAAJ&redir_esc=y Die Sprache der alten Preußen an ihren Überresten erläutert]'', Reimer, Berlyn 1845 * ''[http://books.google.de/books?id=lB8tAAAAYAAJ Wörterbuch der littauischen Sprache]'', Gebrüder Bornträger, Koningsberg 1851 * ''[http://books.google.de/books?id=hU0AAAAAcAAJ Littauische Volkslieder, gesammelt, kritisch bearbeitet und metrisch übersetzt]'', Dümmler, Berlyn 1853 * ''[http://books.google.com/books?&id=cukXAAAAYAAJ&pg=PA465 Ein deutsch-preußisches Vocabularium aus dem Anfange des 15. Jahrhunderts. Nach einer Elbinger Handschrift herausgegeben]''. In: ''Altpreußische Monatsschrift'', boekdeel 4, nommer 5, Koningsberg 1868 * ''Thesaurus linguae prussicae''. Der preussische Vocabelvorrath, soweit derselbe bis jetzt ermittelt worden ist, nebst Zugabe einer Sammlung urkundlich beglaubigter Localnamen, Dümmler, Berlin 1873 (herdrukte uitgawe 1969), [http://www.archive.org/stream/thesauruslingua00nessgoog#page/n7/mode/2up Digitalisat] in die Open Library == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nesselmann, Georg Heinrich Ferdinand}} [[Kategorie:Duitse taalkundiges]] [[Kategorie:Geboortes in 1811]] [[Kategorie:Sterftes in 1881]] 56jdj4iwcjh1o6jjtgrpfbpt5idch1x 0 88071 2923324 2923187 2026-08-09T19:43:24Z Jcb 223 2923324 wikitext text/x-wiki [[Beeld:NG kerk Utrecht.jpg|duimnael|regs|280px|Die NG kerk op Utrecht is in 1893 deur ds. [[Andrew Murray]] ingewy, maar dis nie bekend wie die argitek was nie.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=9006 Inskrywing oor die NG kerk Utrecht op Artefacts.co.za.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720112811/http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=9006 |date=20 Julie 2014 }}</ref>]] [[Beeld:NG kerk Utrecht syaansig 1917.jpg|duimnael|regs|320px|Die kerk van die kant gesien. Dié foto is in 1917 geneem.]] Die '''NG gemeente Utrecht''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die provinsie en Sinode van KwaZulu-Natal. Met sy stigting op [[19 November]] [[1854]] was Utrecht die 61ste gemeente van die Kerk en net die derde gemeente in die kolonie [[Natal (kolonie)|Natal]]. Ten tyde van sy honderdjarige bestaansviering in 1954, twee jaar nadat Utrecht en die ander gemeentes in die gelyknamige ring van die Transvaalse aan die Natalse Kerk oorgedra is, het Utrecht 'n ledetal van sowat 850 en 'n sieletal van 1&nbsp;350 gehad. Sestig jaar later was die ledetal sowat 320 en die sieletal nagenoeg 450. == Die reisende gemeente na Port Natal == Die huidige Sinode van KwaZulu-Natal is aan die begin van sy wordingsjare die "reisende gemeente van die Gereformeerde Kerk na Port Natal" genoem. Die derde trek van die Voortrekkers, of emigrante-boere soos hulle toe genoem is, wat in September 1836 van [[Graaff-Reinet]] op reis gegaan het onder leiding van [[Gerrit Maritz]], was die indirekte grondleggers van die Natalse Kerk. Dié trekkers wou 'n eie Christelike staat stig en so ontkom aan die koloniale bewind in die Kaapkolonie se verengelsings- en gelykstellingsbeleid. Die Kaapse Kerk kon dié trekkers nie van die gereelde bediening van die Woord en sakramente voorsien nie, veral omdat daar in die Kaapse kerk se wydverspreide gemeentes 'n skreiende tekort aan predikante was wat net deels verlig is deur die koms van 16 [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikante]] van 1818 tot 1836. Die Kaapse Kerk het wel herhaalde pogings aangewend om van tyd tot tyd predikante na die Voortrekkers te stuur. 'n Sendeling van die [[Londense Sendinggenootskap]], [[Erasmus Smit]], getroud met 'n suster van [[Gerrit Maritz]], het die trek vergesel. Smit was toe reeds 58 jaar oud en sy gesondheid was geknak, maar hy was die trekkers en hul kinders se geestelike leier. Al wou baie van die trekkers, veral die volgelinge van [[Andries Potgieter]], hom nie as hul predikant erken nie omdat hy nie "georden" was nie, en gevolglik so lank die laer naby [[Thaba Nchu]] was, liewer die dienste van die Wesleyaanse sendeling en drukker<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/james-archbell-missionary-and-printer-negotiates-together-john-edwards-and-t-jenkins-pur South African History Online.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141228154116/http://www.sahistory.org.za/dated-event/james-archbell-missionary-and-printer-negotiates-together-john-edwards-and-t-jenkins-pur |date=28 Desember 2014 }}</ref> James Archbell (1798–1866)<ref>{{en}} [http://www.dacb.org/stories/southafrica/archbell_james.html Biografie van James Archbell op die webtuiste Dictionary of African Christian Biography.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140712050725/http://dacb.org/stories/southafrica/archbell_james.html |date=12 Julie 2014 }}</ref> bygewoon het, was Smit nogtans getrou in die uitvoering van sy pligte. Hy het twee maal op Sondag, gewoonlik onder 'n bokseil, gepreek, katkisasie gehou en huwelike bevestig. Wanneer 'n kommando uitgestuur is om die vyand te ontmoet, is daar gereeld Woensdagaand 'n biduur gehou, terwyl die eerste Maandag in die maand afgesonder is om te bid vir die uitbreiding van die Christendom oor die hele aarde. Op [[Thaba Nchu]] is op [[8 Februarie]] [[1837]] die eerste voorlopige poging aangewend om 'n kerklike organisasie te bewerkstellig en is die eerste manne op 'n burgerlike vergadering daartoe benoem, naamlik J.S. Maritz tot ouderling en C. Viljoen en [[Sarel Cilliers]] tot diakens. Maar in April 1837 voeg [[Piet Retief]] hom by die trek en word hy spoedig ná sy aankoms verkies tot "Goewerneur en Hoofkommandant". Die reëling van kerklike sake was een van die eerste punte waaraan hy aandag gegee het, en die eerste stap daartoe was die benoeming van die eerw. Smit tot "leraar van die reisende gemeente". Op Sondag [[23 April]] [[1837]] het die pas benoemde leraar sy "inwydingspredikasie" gehou, maar daar was beswaar dat hy sy bevestigingsformulier self sou lees. Die goewerneur het dit die beste geag om die bevestiging uit te stel en op Sondag [[21 Mei]] [[1837]] is Smit deur 'n aanspraak van die goewerneur aan die gemeente voorgestel en daarna versoek om sy bevestigingsformulier self te lees en daarop te antwoord. Geen besware is geopeer nie, maar baie Voortrekkers het hulle van hom gedistansieer.<ref>{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> Eerw. Erasmus het dadelik sy amptelike status gebruik om sy Kerk en belydenis te handhaaf. So het hy, toe hy bemerk dat daar in die Ampseedformule wat [[Piet Retief]] op [[6 Junie]] [[1837]] as goewerneur afgelê het geen melding gemaak is van die beskerming van die belydenis van die Kerk nie, het hy gevra dat die goewerneur op die volgende Sondag, [[11 Junie]] [[1837]], ná die preek 'n verdere eed voor die gemeente aflê terwyl die goewerneur voor die preekstoel kniel, die linkerhand op die geopende Bybel hou en die vingers van die regterhand opgehef gedurende die aflê van die eed. == Eerste keer op Natalse bodem == [[Beeld:Erasmus Smit.jpg|160px|links|duimnael|Eerw. [[Erasmus Smit]], eerste leraar van die "reisende gemeente van die Gereformeerde Kerk na Port Natal", is op Sondag [[21 Mei]] [[1837]] bevestig toe hy self sy bevestigingsformulier moes voorlees en op die vrae moes antwoord wat hy daaruit gelees het.]] Op [[14 November]] [[1837]] is die trek oor die [[Drakensberge]] in Natal. Daar was tot dusver eintlik nog geen werklike kerklike organisasie nie, want eerw. Erasmus het eers op [[3 Desember]] daardie jaar die eerste keer die woord "kerkraad" in sy dagboek genoem. Op daardie dag is die nuutverkose kerkraad deur hom plegtig voorgestel na die formulier van "Ons Nederduitse Gereformeerde Kerk". Die ouderlinge was Francois Retief en Carel van der Merwe; die diakens Christiaan Liebenberg en Roelof Dreyer. 'n Dubbeltal name is aan die regering voorgelê waarna die broeders wat sou dien, deur die lot aangewys is. Die eintlike stigting van die NG Kerk in Natal deur die Voortrekkers het dus op [[3 Desember]] [[1837]] plaasgevind. Die eerste kerkraadsvergadering is op die volgende Sondag gehou wat op versoek van die kerkraad deur die goewerneur as kommissaris politiek bygewoon is. Die Natalse Kerk was dus 'n staatskerk tydens die aanlê van die kolonie deur die Voortrekkers.<ref name="ober">{{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.</ref> In Februarie 1838 het die bloedige moorde deur [[Dingaan]] se manskappe op die een ná die ander laer van die Voortrekkers in Natal plaasgevind: eers op [[6 Februarie]] op [[Piet Retief]] en sy manskappe, daarna die laer van Bloukransrivier en Moordspruit op 16, 17 Februarie. Ná 'n latere aanval op Veglaer aan Boesmansrivier het is die laers verskuif na Klein Tugela (waar Maritz s'n gestaan het), waar op [[28 Oktober]] [[1838]] die eerste Nagmaalsviering gedurende die trek gehou is. == Eerste gemeente gestig == [[Lêer:Daniel Lindley.jpg|duimnael|regs|180px|Eerw. [[Daniel Lindley]], eerste leraar van die [[NG gemeente Pietermaritzburg]] en konsulent van die vier ander gemeentes in die gebied waarin die Voortrekkers hulle gevestig het, te wete Weenen, Port Natal, Winburg en Potchefstroom.]] Kommandant Piet Greyling het voor die aanval op Veglaer aan Boesmansrivier Natal dieper binnegetrek en waar hy hom aan die voet van die Stinkhoutbergrand (Boesmansrand) gaan vestig het, het hy 'n kolonieplaas aangelê wat volgens besluit van die raad op [[23 Oktober]] [[1838]] as eerste dorpsplaas die naam [[Pietermaritzburg]] ontvang het. Ná die oorwinning oor Dingaan in Desember daardie jaar het die laers in die loop van Januarie 1839 afgetrek na Pietermaritzburg en kon die emigrante-boere blykbaar onbelemmerd en rustig voortlewe. Die laer waarby Erasmus Smit was, het op [[31 Januarie]] [[1839]] daar aangekom. Nog in dieselfde jaar het die Voortrekkers Port Natal ná regmatige verowering in besit geneem en die Republiek van Natal met Pietermaritzburg as hoofstad verklaar. Die vooruitsigte van gereelde bearbeiding van die swerwende en wydverspreide trekkers het feitlik nie bestaan tot die jaar 1839 nie toe die [[NG gemeente Pietermaritzburg|gemeente Pietermaritzburg]] op die eerste vaste woonplek van die Voortrekkers gestig is as die eerste gevestigde gemeente in Natal. Die georganiseerde reisende gemeente het hier gevestig geraak en eerw. Smit het sy amptelike werk voortgesit. == Eerste voltydse predikant in Natal == Aan eerw. Smit is kort hierna 'n pensioen van £45 toegeken en hy het nog af en toe gehelp, maar aan die begin van 1840 is hy opgevolg deur ds. [[Daniel Lindley]], predikant van die Presbiteriaanse Kerk in Noord-Amerika. Hy het sendingwerk in Suid-Afrika gedoen toe die Volksraad hom op [[6 Januarie]] [[1840]] beroep as die eerste predikant van die gemeente in Natal. Hy het die kerkboeke daar aangelê en ook dié van die gemeentes wat kort ná 1841 in die Voortrekkerland tot stand gekom het. Die Volksraad het sonder versuim die hele uitgestrekte gebied waaroor die Voortrekkers versprei was, in vyf gemeentes verdeel: Port Natal (wat later doodgeloop het en eers in 1913 herstig is as die [[NG gemeente Durban|gemeente Durban]], [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] en [[NG gemeente Weenen|Weenen]] aan die oostekant, en [[NG gemeente Winburg|Winburg]] en [[NG gemeente Potchefstroom|Potchefstroom]] aan die westekant van die [[Drakensberge]]. Hierdie eerste Voortrekkerpredikant was die enigste vir die vyf gemeentes, elk met sy eie kerkraad. Dat sy werk ontsaglik groot was, word byvoorbeeld bewys deur die 248 kinders wat hy in 1841 op Pietermaritzburg gedoop het en die 244 in 1842. Op [[Winburg]] het hy 362 gedoop en op Potchefstroom, wat meer as 700&nbsp;00&nbsp;km van [[Durban|Port Natal]] af geleë is, 202 kinders. Ds. Lindley word tereg beskou as die stigter van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Natal (tans KwaZulu-Natal).<ref name="ober" /> Aanvanklik het die Volksraad hom besoldig met 'n traktement van £100 per jaar, met vrye inwoning. Ná die Engelse besetting moes die gemeente hom self onderhou en was sy salaris baie ongereeld. Van 1840 tot 1847 het ds. Lindley hom met hart en siel aan die Voortrekkers op Pietermaritzburg gewy, waar hy ook gewoon en van waar hy die ander gemeentes besoek het. == Eerste kerkgebou in Natal == [[Beeld:Geloftekerkie 1910.jpg|duimnael|links|295px|Die Geloftekerkie soos dit in 1910 gelyk het.]] Die eerste kerkgebou in die Voortrekkergebied is op Pietermaritzburg opgerig as uitvloeisel van die plegtige gelofte van [[Sarel Cilliers]] op Danskraal op [[9 Desember]] [[1838]] wat ná Dingaan se Zoeloemag op [[16 Desember]] [[1838]] verslaan is, na vervulling geroep het. Dit was, volgens die kerkraad van die moedergemeente Pietermaritzburg in 1949 en ds. C.W.I. Pistorius, die leraar van 1946 tot 1948, nie die eintlike Geloftekerk nie omdat hulle dit as 'n tydelike geboutjie bedoel het wat later, sodra die nodige geld voorhande sou wees om die werklike Geloftekerk op te rig, in 'n [[pastorie]] omskep moes word.<ref>{{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, dr. H.B.]]. 1949. ''Die Geloftekerk en Ander Studies oor die Groot Trek''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.</ref> Weens die Engelse anneksasie en die gevolglike vertrek van die meerderheid van die Voortrekkers uit Natal, het hierdie plan egter nooit werklikheid geword nie. Die kerkraad wou 'n sekere stuk grond in Pietermaritzburg, naamlik Langmarkstraat 33, wat die Volksraad oorspronklik vir die ware Geloftekerk opsy gesit het, ten einde dié gebou toe daarop te bou. Voor die gemeente met die bou van 'n kerk kon begin, moes hulle eers heelwat voorbereidingswerk doen en veral die geld en materiaal ingesamel word. Vir 'n plek van aanbidding moes hulle dus eers tydelike reëlings tref. Pietermaritzburg het toe nog uit 'n klompie hartbeeshuisies bestaan en die Voortrekkers moes voorlopig in een van hulle bymekaarkom. Vroeg in 1839 was die lidmate reeds hard besig met hul insameling. Op [[13 Mei]] het Jacobus Burger, Johannes Stephanus Maritz en Andries Pretorius in 'n gesamentlike brief aan vier predikante in die [[Kaapkolonie]] (di. [[Abraham Faure]], [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], [[Gottlieb Wilhelm Anthonie van der Lingen|G.W.A. van der Lingen]] en [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]]) geskryf dat hulle geen oomblik laat verbygaan het nie, maar dadelik besig was "om lysten te vormeeren tot inteekening voor den God aller Goden voor wiens wonderlike bescherming een yder moet verstommen". Sommige van die Voortrekkers het taamlik goeie bydraes gelewer, maar ander, wat weens beproewings en veral die rowery van Zoeloes verarm is, kon maar baie min bydra. Enkele Engelssprekende inwoners van Pietermaritzburg het 'n pond elk bygedra, maar die insameling was nie beperk tot die Voortrekkerhoofdorp nie, want Burger, Maritz en Pretorius het in dieselfde brief van 13 Mei gevra of die geld wat die Comitee voor de Emigranten (die komitee wat in die Kaapkolonie gestig is om hulp aan die geteisterde Voortrekkers te verleen, geskenk kon word vir die oprigting van die kerkgebou. In [[Kaapstad]] is ook geld ingesamel. Hierin het C.J. Brand, redakteur van ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', die voortou geneem. En op [[29 Oktober]] [[1839]] het die "opsienders van den gemynte van P.M. Burg" 'n beroep gedoen op mense wat ver verwyderd van die daarvandaan woon om 'n aalmoes aan die kerk te skenk. Die bouery het aan die gebou op erf no. 34 Langmarkstraat het einde April 1840 begin en in die loop van die jaar met rukke en stote gevorder. Die mense was arm en het swaargekry en sekere benodigdhede was skaars en moeilik bekombaar. Die geld was skaars en op [[29 September]] [[1840]] het die boukommissie die Volksraad gevra om 'n lening uit die kerkfonds. Die Volksraad het dié versoek toegestaan en enkele maande later is die gebou voltooi. In 1841 is dit ingewy. In die begin moes kerkgangers hulle eie banke en stoele aandra tot die gemeente kon bekostig om banke en stoele vir die kerk te koop. Die Geloftekerkie, wat veronderstel was om net tydelik as kerkgebou te dien, was in gebruik tot die tweede Voortrekkerkerk in April 1861 ingewy is. Dit het eers 'n skool geword en in 1874 het die gemeente dit verkoop.<ref>[http://www.pmbhistory.co.za/ Die geskiedenis van Pietermaritzburg]</ref> Adv. [[E.G. Jansen]], die latere [[Goewerneur-Generaal van Suid-Afrika|goewerneur-generaal]] van die [[Unie van Suid-Afrika]], het dit gesien as 'n aptekerswinkel en as deel van 'n smidswinkel toe hy vroeg in die 20ste eeu in die stad as advokaat gepraktiseer het en elke Sondag op pad kerk toe het dit hom onaangenaam getref hoe hierdie geskiedkundige gebou aan verwaarlosing prysgegee is. Die plaaslike NG leraar, ds. [[George Murray Pellissier]] (mev. [[Martha Mabel Jansen]], vrou van die advokaat, se broer), en adv. Jansen het hulle vir die terugkoop en herstel daarvan beywer, bygestaan deur 'n komitee waarvan Jansen die sekretaris was en wat op Pellissier se aandrang in 1908 gestig is. Die komitee moes kyk hoe die kerk van algehele verval gered kon word en teruggekoop word vir die volk van Suid-Afrika en as blywende gedenkwaardigheid ingerig kon word. Op [[16 Desember]] [[1912]] is die kerkie toe op indrukwekkende wyse as Voortrekkermuseum in gebruik geneem. == Eerste vaste NG leraar == [[Beeld:Ds HE Faure.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Hendrik Emmanuel Faure, Pietermaritzburg se leraar van 1853 tot 1859 en Natal se eerste NG predikant. Ná 'n vyfjarige dienstyd in die [[NG gemeente St. Stephen's]] vertrek hy in 1864 na [[Holland]], waar hy sterf op [[6 April]] [[1898]].]] Ná ds. Lindley se vertrek het die Berlynse sendeling [[J.L. Döhne]] in Maart 1847 sy opvolger geword en 'n tyd lank onder die gemeente Pietermaritzburg bearbei. Lindley het sy arbeid onder trekkers as tydelik beskou en hulle gedurig aangemoedig om leraars uit [[Nederland|Holland]] te kry. Al hul pogings het misluk. In Mei 1843 het prop. Pieter N. Ham in Port Natal aangekom, maar die Engelse owerheid, wat toe juis met anneksasieplanne behep was, het landing geweier. Einde 1846 is ds. A.C. Stucki uit Holland beroep, maar hy het gesterf op die seereis tussen Kaapstad en Durban. So het drie sendelinge die Voortrekkers bedien tot die aankoms van hul eerste vaste predikant. Die eerste vaste leraar het in Desember 1852 in Natal aangekom en die herderstaf opgeneem, naamlik dr. Hendrik Emmanuel Faure. Hy was 'n seun van dr. [[Abraham Faure]] van die [[NG gemeente Kaapstad]] wat deur die goewerneur gestuur is om die Britse regering te verteenwoordig en sake deur te kyk. Dr. Faure het op [[10 September]] [[1843]] by Port Natal geland en sy berugte preek oor Jes. 3:10-11 op [[17 September]] in die Wesleyaanse kerk in [[Durban]] gelewer. Hy het later op Pietermaritzburg in die Geloftekerkie aanstoot gegee deur in die openbaar vir [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]] te bid. Daarna het hy dit nie gewaag om verder as die hoofstad te gaan nie, veral toe die kerkraad van [[NG gemeente Weenen|Weenen]] hom laat weet het hy nie daar welkom is nie. Hy het dit gerade geag om Natal te verlaat en terug te keer na [[Kaapstad]]. Tog was sy predikant vir baie 'n seën en hy het ook van die staat 'n toesegging van £100 per jaar tot die salaris van ds. Lindley verkry. Volgens oorlewering het hy aan die lidmate in Natal gesê: Julle wil my nie ontvang nie, maar as my seun uit Holland as predikant klaar studeer het, stuur ek hom vir julle. Nege jaar later het dr. H.E. Faure na Natal gekom en is op [[9 Mei]] [[1853]] op Pietermaritzburg bevestig as die eerste predikant van die NG Kerk. == Eerste Ringsitting == In 1850 het die Kaapse Kerk besluit om al die gemeentes oorkant die Grootrivier as een van sy Ringe te organiseer onder die naam van die Ring van die Transgariep. In 1857 het die Kaapse Sinode besluit dat sodra Natal drie predikante het, dit 'n afsonderlike Ring sal vorm. Dr. H.E. Faure was toe nog die enige predikant, ondanks die stigting in 1854 van [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]] en Utrecht. Nog in dieselfde jaar is ds. [[D.P.M. Huet]] as predikant van Ladysmith bevestig en was dit nie dat dr. H.E. Faure om gesondheidsredes moes aftree nie, dan kon in 1861, toe ds. L.G.F. Biccard bevestig is as predikant van Greytown, aan die besluit uitvoering gegee gewees het. Die [[NG gemeente Lydenburg]], wat tot die te stigte Natalse Ring sou behoort, het reeds in 1858 ds. P.A.C. van Heyningen as predikant gekry, maar in dieselfde jaar is die onafhanklike Republieke Lydenburg en Utrecht kerklik en staatkundig met mekaar verenig en in 1859 by die Transvaal ingelyf; daarom het van die voorgestelde Ring van Natal verder niks tereggekom nie. Ná die uitspraak van die Hooggeregshof in Kaapstad op [[26 November]] [[1862]] vergader die lede van die Ring van die [[Transgariep]] vir die laaste keer en wel in Kaapstad. Tydens dié sitting het die Ring besluit dat die drie gemeentes in Natal saam met Lydenburg en Utrecht 'n afsonderlike Ring sou vorm. Die Ring van die Transgariep is toe ontbind en het opgegaan in twee Ringe, naamlik die Vrystaatse en Natal-Transvaalse Ring. Op die eerste vergadering van die nuwe Ring (1863) is die vraag bespreek of hulle sou probeer om te verenig met die Kaapse Kerk of met die Vrystaat en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], en of hulle 'n afsonderlike Sinode sou vorm. Op die volgende Ringsvergadering, gehou op [[Utrecht]] in Maart 1864 – daar was daar geen verteenwoordiger, nóg ouderling nóg predikant, van Lydenburg nie – is besluit om 'n afsonderlike Sinode te stig. Deur hierdie besluit is Utrecht en Lydenburg amptelik losgemaak van die Natalse gemeentes. Aanvanklik was daar net een Natalse gemeente in die Transgariepse Ring, naamlik Pietermaritzburg, nadat die gemeentes Port Natal en Weenen by ontstentenis van 'n eie leraar weens die grootskaalse verhuising ná die anneksasie van Natal ophou bestaan het. Die oorblywende lidmate is by Pietermaritzburg ingelyf. == Stigting van Utrecht == [[Beeld:Ds Frans Lion Cachet Utrecht.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. [[Frans Lion Cachet]] het op [[27 Mei]] [[1865]] die beroep na Utrecht aangeneem en die gemeente se eerste predikant geword nadat dit sowat 11 jaar herderloos was. Hy het in 1873 sy ontslag aangevra om 'n jaar na Holland te gaan.]] [[Beeld:Ou NG kerk Utrecht.jpg|duimnael|links|320px|Dié eerste kerkgeboutjie is in 1857 in gebruik geneem<ref>{{af}} [http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ Besonderhede oor die NG gemeente Utrecht op die webtuiste van die NG Kerk in KwaZulu-Natal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127080435/http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ |date=27 November 2015 }}.</ref> en het as aanbiddingsplek gedien tot die huidige kerkgebou in 1893 voltooi is.]] [[Beeld:Ds HL Neethling Utrecht.jpg|160px|regs|duimnael|Ds. H.L. Neethling sou aanvanklik net vir 'n jaar in Utrecht aflos toe ds. Cachet vir 'n jaar Holland toe gegaan het, maar nadat ds. Cachet sy emeritaat uit die vreemde aangevra het, is ds. Neethling in Augustus 1874 hier bevestig. Hy het die gemeente bedien tot aan sy dood in 1893, kort nadat die kerkgebou ingewy is. Utrecht was sy enigste gemeente.]] [[Beeld:Ds AJB Albertyn.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. A.J. B. Albertyn was leraar van Utrecht van 1894 tot 1921, toe hy sy emeritaat aanvaar het. Hy is nog in dieselfde jaar op [[26 November]] oorlede. Sy enigste ander standplaas was die [[NG gemeente Lindley]] in die Vrystaat van 1884 tot 1894.]] [[Beeld:Ds LM Kriel.jpg|duimnael|160px|regs|Dr. Lourens Matthys Kriel was van 1921 tot hy sy emeritaat aanvaar het in 1939 Utrecht se vierde predikant. Ná 'n getroue dienstydperk van 18 jaar het hy na Engeland gegaan waar sy eggenote oorlede is en waar dr. Kriel bly woon het, waarskynlik tot aan sy dood.]] [[Beeld:Ds JC Jansen.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. Johannes Christoffel Jansen was leraar van Utrecht van 1957 tot 1961. Sy vorige gemeente, van 1950 af, was [[NG gemeente Bloukrans|Bloukrans]], waar hy die gemeente se eerste leraar en dit ook sy eerste standplaas was.]] Dr. H.E. Faure van Pietermaritzburg het die NG gemeente Utrecht op [[19 November]] [[1854]] gestig. Op [[28 April]] [[1857]] is die eerste kerkgebou in die nuwe gemeente deur dié predikant ingewy, wat as uitgangspunt van sy wydingsrede gekies het die woorde uit Psalm 84:5 ([[Statebybel]]): "Welgelukzalig zijn zij, die in Uw huis wonen; zij prijzen U gestadiglijk."<ref>[http://www.statenvertaling.net/bijbel/psal/84.html Statenvertaling.net].</ref> Volgens die verslag van die verrigtinge was daar geen plek in die Transgariep waar die emigrante so gou ná hul aankoms op 'n plek "so 'n net, sterk en aansienlike gebou" opgerig het as op Utrecht nie.<ref name="gerd">{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, dr. G.B.A.]]. 1934. ''Ons kerk in die Transgariep. Geskiedenis van die Ned. Geref. Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal''. Kaapstad: Die Suid-Afrikaanse Bybelvereniging.</ref> Die volgende jaar was vir Utrecht, wat toe as 'n onafhanklike staat bestaan het, uiters onrustig, ook op kerklike gebied. 'n Aantal van die burgers van Utrecht het hulle by die leërmag van Transvaal se pres. [[Marthinus Wessel Pretorius|M.W. Pretorius]] geskaar en wou aan die Staat van Utrecht die bestuur van Utrecht opdring. Onder hulle was ook enige kerkraadslede en as gevolg hiervan het 'n memorie voor die kerkraad gedien van 50 lidmate waarin hulle versoek het dat drie van genoemde kerkraadslede ontslaan word omdat hulle hulle skuldig gemaak het aan oproerigheid in die staat. Die laer van die opposisie was op die plaas van ouderling P.W. Jordaan getrek, wat daardeur in 'n baie moeilike posisie geplaas is. Gelukkig was sy tyd behorende tot die Kaapse Kerk of deur dié Kerk aanbeveel toe te laat om in die gemeente te preek nie. Nietemin het die kerkraad ruim 'n jaar later besluit om ds. [[Dirk van der Hoff]] (die eerste predikant in wat later die Transvaalse staatskerk, die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], sou word) toe te laat om hier te preek en enige maande later was hy selfs voorsitter van 'n kerkraadsvergadering. Toe ds. [[D.P.M. Huet]] (die [[NG gemeente Pietermaritzburg|moedergemeente Pietermaritzburg]] se leraar van 1853 tot 1859) die volgende jaar weer hier kom, was hy ontevrede oor die aanneming deur ds. Van der Hoff van sekere persone wat glad nie of ternouernood kon lees. Weer het die kerkraad besluit om voortaan geen predikant wat nie aan die Sinode behoort toe te laat om aannemings te hou of kerkraadsvergaderings te lei. Die bediening van die [[Bybel|Woord]] en die Bondseëls sou wel toegelaat word, maar net die volgende jaar het ds. A.J. Begemann alweer aangeneem. In 1861 het Utrecht besluit om met die [[NG gemeente Wakkerstroom|gemeente Wakkerstroom]] te onderhandel oor die beroep van 'n predikant vir albei gemeentes saam. Die Hervormde gemeente Wakkerstroom (wat later oorgekom en deel van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] geword het) is net enkele weke vantevore gestig en is jare lank om die beurt deur di. Van der Hoff en Begemann bearbei tot ds. D.P. Ackermann in 1875 daar bevestig is. Hy sou die gemeente tot met sy dood op [[1 Augustus]] [[1916]] bearbei. == Die koms van ds. Cachet == Die gemeente Utrecht was goed in staat om sy eie sake te bestier en het sedert Augustus 1861 die leiding van ds. [[Frans Lion Cachet]] geniet, wat enige jare daar as konsulent opgetree het en in Mei 1865 as plaaslike leraar bevestig is. Ds. Cachet het die sogenaamde liberalisme van etlike predikante van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], die staatskerk in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]], heftig bestry en die gemeente het, saam met Lydenburg, tot 1862 onder die NG Kerk in Suid-Afrika (die Kaapse Sinode) bly ressorteer. Van 1862 tot 1864 was Utrecht deel van die Ring van Natal en van 1864 tot 1952 van die Transvaalse Kerk, toe die Ring van Utrecht bestaan het uit die gemeentes Utrecht, Wakkerstroom, Vryheid, Amersfoort, Volksrust, Paulpietersburg, Babanango en Louwsburg. In 1864 het die Ring van Natal, op versoek van die gemeente Utrecht, die gemeentes Lydenburg en Utrecht van hom losgemaak en dit aan hulle opgedra om hulle saam met die verstrooide lede van die NG Kerk oor die hele Transvaal selfstandig te organiseer. Ds. P.A.C. van Heyningen van Lydenburg was op die punt om na die Vrystaat te vertrek sodat ds. Cachet toe alleen gestaan het as verteenwoordiger van die NG Kerk in Transvaal. Oral was verwarring en onsekerheid deur die verdeeldheid van die vorige 12 jare. Op Utrecht self was daar gisting en onenigheid sodat Cachet met 'n swaar hart die Buffelsrivier oorgegaan het, veral ook omdat sy eggenote "meer dan half onwillig was om over te trekken".<ref name="gerd" /> Toe Cachet vir die derde maal onder beroep staan na Utrecht, was pres. Pretorius en die Uitvoerende Raad juis op Utrecht, en is daar by die leraar nie net aangedring op aanname van die beroep nie, maar ook op die noodsaaklikheid van vereniging van Utrecht met die Algemene Vergadering van die ZAR en dat, in geval sodanige vereniging plaasvind, hy die middel kon wees om die kerklike sake in die Republiek reg te maak en tot groot seën te wees. Die Regering het ook sy invloed van die ander kant gebruik, en 'n uitnodiging is dus deur ds. G.W. Smits van Rustenburg aan Utrecht gestuur om 'n kommissievergadering van die Hervormde Kerk op Rustenburg by te woon op [[26 Junie]] [[1865]] om vereniging te bespreek. Die kerkraad van Utrecht het ds. Cachet met ouderling I. de Jager en twee diakens daarheen afgevaardig, met volmag om na bevind van sake te handel. By hierdie geleentheid is die vraag van die inlywing van Utrecht by die Hervormde Kerk breedvoerig bespreek. Ds. Cachet wou onder meer weet wanneer en deur wie die naam van die Kerk verander is, wat die belydenis van die NH Kerk is, in hoever die Kerk los is van die burgerlike regering en sy eie sake kan bestuur; of daar voorsiening is vir die sendingwese en of dit verpligtend is om Gesange te sing in genoemde Kerk. In enkele gevalle, soos byvoorbeeld dat daar in die kerkwet niks van die sending voorkom nie, is 'n antwoord gegee, maar vir die orige is die antwoord uitgestel, te meer toe ds. Cachet die wenk gee dat Utrecht voorlopig opgeneem word en voorts wou weet of hy die gemeente Wakkerstroom kan bedien as hy daartoe versoek word. Die vergadering het ds. Cachet die wenk gegee dat hy die kerkwet van die NH Kerk behoort te eerbiedig, en het daarna besluit om die Algemene Vergadering op te roep op [[Pretoria]] op [[20 November]] en dan die hele posisie daar te bespreek. Op die derde dag van hierdie samekoms het die saak van ds. Cachet aan die orde gekom. Weer is die naamsverandering bespreek. Tydens die bespreking het ds. Smits verklaar dat die regering en nie die Kerk nie die naam verander het, dat daar geen amptelike skrywe hieroor van die regering ontvang is nie, en eindelik is eenparig besluit om, aangesien die twee name een en dieselfde betekenis het, te bly by die naam Nederduitsch Hervormd. Vervolgens is oor die leer van die Kerk gepraat. Dit het geblyk dat die belydenis nie in die kerkwet opgeneem is nie, maar dat die vergadering genoeë neem met die verklaring van die voorsitter dat die belydenis in art. 7 van die Nederlandse Geloofsbelydenis uitgedruk staan. 'n Voorstel van ds. Cachet om te verklaar dat die Formuliere van Enigheid in alles met Gods Woord ooreenkom, is met algemene stemme verwerp. In die loop van die bespreking het ds. Van der Hoff verklaar dat hy hom hou aan die standpunt dat die belydenisskrifte aanvaar word, in sover hulle ooreenkom met Gods Woord. Op 'n vraag van hom aan die aanwesige Kerkraadslede of hulle met die [[Dordtse Leerreëls]] bekend is, was die antwoord nee, en toe hy hulle oor die predestinasieleer uitvra, het dit geblyk dat "die leer bij allen aan zwarigheid lijdt". Veral op hierdie twee punte – die Naam en die Leer – het die paaie uitmekaargegaan, en het ds. Cachet verklaar dat daar nie verder aan vereniging te dink was nie en dat hy voortaan die land sou deurreis "om zuivere Gereformeerde gemeenten op te richten". Die voorsitter het hom alle sukses hiermee toegewens. Dit was die tweede begin. == Utrecht bly getrou aan die NG Kerk == In die volgende maand het die kerkraad van Utrecht 'n manifes uitgestuur "aan de leden der N.G. Kerk in de Z.A.R.", waarin 'n oorsig gegee word van die pogings om tot 'n vergelyk te kom met die Hervormde Kerk, en waarin veral gewys is op die algehele onafhanklikheid van Utrecht. Voorts is die redes aangegee waarom die pogings misluk het en eindelik 'n historiese skets van die kerklike toestande gedurende die vorige 30 jaar gegee. Die manifes het geëindig met 'n beroep op die lede van die NG Kerk in die Republiek "om het Liberalisme uit ons midden te weren en de leer en praktyk onzer Geref. Kerk alhier te handhaven. De gemeenten van Utrecht, Schoonspruit (Hartebeestfontein), Wakkerstroom (gedeeltelik) en Lijdenburg hebben de goede keuze gedaan om te blijven bij de oude beproefde waarheid der Geref. Kerk. Komt dan, allen die de waarheid liefhebt". As bylaag by hierdie manifes het 'n beskrywing verskyn van seker gebeurtenisse op Wakkerstroom op 5 tot 7 Januarie 1866. Ds. Van der Hoff is afgevaardig om sake daar in orde te bring, aangesien 'n deel van die gemeente ds. Cachet aangehang het. 'n Poging is aangewend om die twee leraars tot 'n ontmoeting te beweeg, maar ds. Van der Hoff het daarin geen heil gesien nie, en het sy rede gegee waarom hy geweier het om die formuliere te onderteken met die verklaring dat hulle met Gods Woord ooreenkom. Artikels 15 en 23 bevat volgens hom verkeerde stellings, eersgenoemde 'n "geheel Roomse stelling", asof die erfsonde byna heeltemal deur die doop uitgeroei word. As gevolg van hierdie antwoord van ds. Van der Hoff het ouderling H.N. Vermaak, en diakens G.J.J. Visagle, G.J. Viljoen en C.J. Labuschagne op 6 Januarie 'n skrywe gerig aan die Algemene Vergadering van die Hervormde Kerk, waarin hulle verklaar dat hulle die gemeente as Kerkraadslede gedien het "vermenende dat de Kerk genoemd Ned. Herv. Kerk onze oude Geref. Kerk was onder een ander naam". Aangesien dit nou vir hulle duidelik blyk dat daar in naam en belydenis en praktyk 'n verskil is, tree hulle uit die gemeenskap van die Hervormde Kerk en verklaar hulself te wees die Kerkraad van die NG gemeente van Marthinus Wesselstroom (Wakkerstroom). == Transvaalse Kerk op Utrecht gestig == Op [[3 Desember]] [[1866]] het die stigtingsvergadering van die Nederduits Gereformeerde Kerk in die Suid-Afrikaanse Republiek op Utrecht plaasgevind. Die oproeping daartoe het uitgegaan van die kerkrade van Lydenburg en Utrecht, en die doel van die samekoms was om alle gemeentes en groepe van die NG Kerk in Transvaal onder een kerkbestuur te verenig, soos in die Vrystaat en Natal reeds die vorige jaar in Mei en Junie gebeur het. Behalwe ds. Cachet, wat as voorsitter opgetree het, en ds. [[D.P.M. Huet|Huet]] van Pietermaritzburg, wat met adviserende stem as skriba gedien het, was daar afgevaardigde ouderlinge en diakens uit Lydenburg, Nazareth (Middelburg), Utrecht, Hartebeestfontein, Pienaarsrivier ('n wyk van Pretoria), Potchefstroom, Suikerbosrand (Heidelberg) en Vaalrivier ('n wyk van Wakkerstroom). Met algemene stemme is besluit dat die grondslag van die vereniging van die verstrooide gemeentes en groepe sal wees die erkenning van die Bybel as Gods Woord en die strenge handhawing van die Formuliere van Enigheld. Met algemene stemme is besluit om [[4 Desember]] as 'n kerklike feesdag waar te neem, ter gedagtenis aan die vereniging van die NG gemeentes en groepe in die Republiek. Op die vraag: Wat is die verhouding van die NG Kerk tot die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]]? was die antwoord: "Een vriendschappelijke". Wat die verhouding tot die Hervormde Kerk betref, is besluit: "Dat de deur onzer Kerk zo wijd als mogelijk geopend is voor leden der N.H. Kerk die getrouw willen blijven aan hun moederkerk". Van al die agt gemeentes of groepe is met alle nougesetheid verslae geëis en daarop besluite geneem: Utrecht sal deur die ander gemeentes gehelp word om die predikant se salaris te vind. Dit blyk dat Lydenburg so gegroei het dat hy Nazareth — deur Cachet as 'n wortel uit 'n dorre aarde so genoem — moes afstig, en dat laasgenoemde van plan was om spoedig met kerkbou te begin. Hartebeestfontein, wat hom dadelik tydens die weiering van ds. Van der Hoff om hom deur ds. [[Andrew Murray]] te laat voorstel, van Potchefstroom onttrek het, is deur die Vrystaatse predikante, ds. [[Andrew Murray|A. Murray]] en ds. [[Andries Adriaan Louw|A.A. Louw]], en sedert 1862 deur ds. Van Broekhuizen as sy konsulent bedien, en wou toe met krag die NG gemeente opbou. Pienaarsrivier is van Lydenburg weggeneem na Pretoria se Hervormde gemeente, maar was toe weer hartlik Gereformeerd. Potchefstroom maak aanspraak op 'n eie ortodokse Gereformeerde leraar. Verder het die vergadering besluit om ds. Cachet te voorsien van 'n behoorlike wa vir sy reise deur die Republiek, en eindelik is besluit om 'n eksemplaar van die notule of handelinge van die eerste vergadering, sowel as van die vasgestelde wette en bepalings na die susterkerke in die Kaapland, Vrystaat en Natal te stuur. Laasgenoemde sou deur 'n deputasie uit Transvaal persoonlik oorhandig word. Soos gedurende die maande voor die stigtingsvergadering, het ds. F. L. Cachet ook nou daarna weer rusteloos rondgereis om die nodige herderlike werk te doen en die verstrooide lidmate te organiseer. In Februarie, Maart en April het hy Wakkerstroom, Amersfoort, Lydenburg, Middelburg, Pienaarsrivier, Hartebeestfontein, Potchefstroom en Heidelberg besoek. In Junie was hy op Greytown om die Natalse Algemene Vergadering by te woon, en van Augustus af het hy feitlik die bogenoemde reisplan deur Transvaal herhaal, om daarna in Oktober op Middelburg die tweede Algemene Vergadering by te woon. Die tweede begin is so gemaak, grootliks deur die geesdrif en inspanning van Utrecht se predikant. == Ds. Cachet se opvolgers == Ds. Cachet het in 1873 sy ontslag gevra om vir 'n jaar na Holland te gaan waarna ds. H.L. Neethling as sy plaasvervanger die gemeente vir dié jaar sou bearbei. Hy het die eerste maal op [[11 Augustus]] as voorsitter van die kerkraadsvergadering opgetree. 'n Ruk later is aan ds. Cachet, op sy versoek uit Holland, emeritaat toegestaan en gevolglik het die kerkraad, onder voorsitterskap van ds. J.G. Kriel, konsulent en leraar van Lydenburg (1871–1879), op [[8 Augustus]] [[1874]] 'n beroep uitgebring op ds. Neethling. Hy het Utrecht op bekwame wyse en met veel getrouheid bedien tot sy dood op [[17 Augustus]] [[1893]]. Deur sy sterk persoonlikheid en grote beslistheid het hy algemene agting verwerf en veel invloed ten behoewe van die kerk, skool en sending uitgeoefen. Hy het die algemene vergadering jare lank as voorsitter gelei en het baie gedoen vir die vereniging van die NG en NG Kerk in 1885, maar wat later aanleiding gegee het tot hofsake oor kerkeiendomme toe die Hervormde Kerk weer afgeskei het. Daarby het hy vele konsulentskappe waargeneem, selfs van die verafgeleë [[Bloemhof]]. In sy eie gemeente is onder sy sorg nie alleen die pastorie, 'n stewige en sierlike gebou, opgerig nie, maar ook die nuwe kerk wat sowat £12&nbsp;000 gekos het en kort voor sy dood deur ds. [[Andrew Murray]] ingewy is.<ref>[[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.</ref> Tydens gebeurtenisse soos die Zoeloe-oorlog, die anneksasie van die ZAR deur Brittanje en die [[Eerste Vryheidsoorlog]] was Utrecht as grensgemeente in hierdie jare van storm en drang op politieke sowel as kerklike gebied ten nouste gemoeid en mede-verantwoordelik vir die gang van die geskiedenis. Ds. A.J.B. Albertyn is op [[23 Junie]] [[1894]] as ds. Neethling se opvolger bevestig. Gedurende sy dienstyd het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) weereens die gemeente in beproewing beroering gebring en vir hom as man van vrede en liefde, wat dit beproewende jare. Ds. L.M. Kriel het ds. Albertyn, wat oorlede is kort nadat hy sy emeritaat in 1921 aanvaar het, nog in dieselfde jaar opgevolg. Hy het die gemeente 18 jaar lank bearbei tot ook hy sy emeritaat aanvaar het, en wel in 1929. Hy het daarna na Engeland verhuis waar sy vrou oorlede is en waar hy blykbaar tot aan sy dood gewoon het. Dr. Paul Nel jr., derde seun van ds. [[Paul Nel]], onder meer moderator van die Transvaalse Kerk<ref>{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/10/12/15/5.html Foto-onderskrif], ''[[Beeld]]'', [[12 Oktober]] [[1990]].</ref> was die volgende leraar en het hier gestaan tot hy in 1948 na Hendrina vertrek het. Sy opvolger was ds. A.J. van Wyk, van 1937 tot 1941 leraar van Weza-Port Shepstone en toe tot sy koms hierheen van Nelspruit. Hy is op [[28 Augustus]] [[1948]] op Utrecht bevestig. In 1952 is die gemeentes, onder meer Utrecht en Vryheid, in die gebied van die sogenaamde Nieuwe Republiek aan die NG Kerk in Natal oorgedra. Die Nieuwe Republiek is op [[16 Augustus]] [[1884]] uitgeroep, maar het weens toenemende geldelike probleme op [[14 September]] [[1887]] 'n verdrag van vereniging met die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] onderteken. Met die inlywing van die [[Nieuwe Republiek]] by [[Transvaal]] op [[20 Julie]] [[1888]] as die distrik Vryheid het die dorpe Utrecht en Vryheid ook staatkundig deel van Transvaal geword. Ook Paulpietersburg (1911), Babanango (1918, in 1987 ingelyf by Melmoth) en Louwsburg (1929) is in 1952 van die Transvaalse aan die Natalse Kerk oorgedra. == Enkele leraars == [[Beeld:Ds HL Neethling.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hendrik Ludolph Neethling, Utrecht se leraar van 1874 tot sy dood op [[17 Augustus]] [[1893]].]] * [[Frans Lion Cachet]], [[27 Mei]] [[1865]]–1873 * H.L. Neethling, Augustus 1874–1893 (sy enigste gemeente) * A.J.B. Albertyn, 1894–1921 (oorlede op 26 November daardie jaar) * Lourens Matthys Kriel, 1921–1939 (aanvaar sy emeritaat) * Johannes Christoffel Jansen, 1957–1961 * André Francois Malan, 1967–1971 * Willem Izak Louw Bosman, 1980–1983 * Machiel Christoffel Emanuel Dames, [[12 Desember]] [[1981]] – hede == Bronne == * {{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, dr. G.B.A.]]. 1934. ''Ons kerk in die Transgariep. Geskiedenis van die Ned. Geref. Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal''. Kaapstad: Die Suid-Afrikaanse Bybelvereniging. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, ds. H.C.]] 1966. ''Die Nederduitse Gereformeerde Kerk Rondebosch 1891–1966''. Kaapstad: Feeskomitee van die N.G. Kerk, Rondebosch. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949''. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, dr. H.B.]]. 1949. ''Die Geloftekerk en Ander Studies oor die Groot Trek''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ Besonderhede oor die gemeente op die Sinode van KwaZulu-Natal se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127080435/http://www.ngkzn.org.za/index.php/gemeentes-n-z/utrecht/ |date=27 November 2015 }}. {{DEFAULTSORT:Utrecht, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] 89oohfsat310qfbobusp0mwqsvt0lso 0 92847 2923283 2847719 2026-08-09T18:07:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923283 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Robert Pattinson | Beeld = MJK 08781 Robert Pattinson (Damsel, Berlinale 2018).jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Pattinson in 2018 | Geboortenaam = Robert Douglas Thomas Pattinson | Geboortedatum = 13 Mei 1986 | Geboorteplek = Londen, Engeland }} '''Robert Douglas Thomas Pattinson'''<ref>{{cite web|title=Getting to know the "Twilight" actors|url=http://www.newsday.com/entertainment/movies/getting-to-know-the-twilight-actors-1.3314180|publisher=Newsday.com|year=2008|accessdate=20 April 2018}}</ref> is 'n Engelse akteur, model, musikant en rolprentvervaardiger.<ref name="LA Times">{{cite news|author=Gina McIntyre |title=Robert Pattinson on his 'Twilight' songs: 'Music is my backup plan if acting fails' |url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2008/10/robert-pattin-1.html |work=Los Angeles Times|date=9 Oktober 2008|accessdate=1 Februarie 2009}}</ref> Pattinson het sy loopbaan begin met 'n rol as Cedric Diggory in ''Harry Potter and the Goblet of Fire''.<ref>{{cite news|author=Sona Charaipotra|title=A Night Out With Robert Pattinson|url=http://www.nytimes.com/2008/11/16/fashion/16nite.html?_r=1&ref=movies|work=New York Times |date=14 November 2008|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref> Hy het later die hoofrol vertolk van die vampier, Edward Cullen in die ''Twighlight Saga''-filmreeks geskryf deur Stephenie Meyer.<ref>{{cite web |author=Rebecca Murray |title=Robert Pattinson Discusses 'Twilight' |url=http://movies.about.com/od/twilight/a/twilight073108.htm |publisher=About.com |date=31 Julie 2008 |access-date=11 Februarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706122127/http://movies.about.com/od/twilight/a/twilight073108.htm |archive-date=6 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=Hillary Atkin |title=Exclusive Interview: Robert Pattinson |url=http://www.fandango.com/commentator_exclusiveinterview:robertpattinson_203 |publisher=Fandango |date=16 November 2008 |access-date=11 Februarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811082026/http://www.fandango.com/commentator_exclusiveinterview:robertpattinson_203 |archive-date=11 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hierdie rol het hom gevestig as een van die hoogs betaalde akteurs in [[Hollywood]] en het groot beroemdheid meegebring.<ref name="Vanity Fair">{{cite web |url=http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2010/03/top-hollywood-earners-201003 |title=Peter Newcomb on the Top Hollywood Earners of 2009 |date=March 2010 |work=Vanity Fair |author=Peter Newcomb |access-date=10 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218022037/http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2010/03/top-hollywood-earners-201003 |archive-date=18 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |author=Dorothy Pomerantz |url=http://www.forbes.com/pictures/mfl45giih/robert-pattinson/#gallerycontent |title=Robert Pattinson |publisher=Forbes |access-date=10 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417044140/https://www.forbes.com/pictures/mfl45giih/robert-pattinson/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Hollywood's Best Actors for the Buck |url=http://www.forbes.com/sites/dorothypomerantz/2011/12/06/hollywoods-best-actors-for-the-buck/ |publisher=Forbes |first=Dorothy |last=Pomerantz |date=6 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020744/https://www.forbes.com/sites/dorothypomerantz/2011/12/06/hollywoods-best-actors-for-the-buck/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2010 is Pattinson benoem as een van ''[[Time (tydskrif)|TIME]]'' se '100 Mees Invloedryke Mense Ter Wêreld', en in dieselfde jaar het ''[[Forbes]]'' hom gelys in die Forbes Celebrity 100.<ref name=forbes>{{cite web |url=http://www.forbes.com/lists/2010/53/celeb-100-10_Robert-Pattinson_TZ0B.html |title=#50 Robert Pattinson - Forbes.com |website=www.forbes.com |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030125632/https://www.forbes.com/lists/2010/53/celeb-100-10_Robert-Pattinson_TZ0B.html |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="time">{{cite news |author=Chris Weitz |title=The 2010 Time 100: Robert Pattinson |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984940_1984948,00.html#ixzz0mUOIhqVr |work=Time |date=29 April 2010 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817133121/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984940_1984948,00.html |archive-date=17 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=forbes /> In 2009 het hy die rol vertolk van [[Salvador Dalí]] in ''Little Ashes''. In dieselfde jaar is 'n dokumentêr met die titel ''Robsessed''<ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt1524135/ |title=Robsessed |date=16 November 2009 |access-date=20 April 2018 |via=www.imdb.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210150610/http://www.imdb.com/title/tt1524135/ |archive-date=10 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vrygestel oor sy beroemdheid en gewildheid. Hy het verskyn as 'n jong man met baie probleme in ''Remember Me'', en het ook verskyn in die romantiese drama ''Water for Elephants'' in 2011. Sy vertolking van die rol as a tawwe, gevoellose en berekende miljardêr in David Cronenberg se ''Cosmopolis'' in 2012, het hom baie lof besorg. Hy het verder waardering ontvang van sy rol in David Michôd se futuristiese film ''The Rover'' en in Cronenberg se satiriese drama ''Maps to the Stars'' (beide in 2014). Pattinson is geskeduleer om te verskyn in Werner Herzog se ''Queen of the Desert'', Anton Corbijn se ''Life'', Olivier Assayas se ''Idol’s Eye''<ref>http://olivier%20Assayas%20se%20Idol’s%20Eye{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en in James Gray se ''The Lost City of Z''. Pattinson speel en skryf ook sy eie musiek. Hy is 'n ondersteuner van ECPAT International,<ref>{{cite web |url=http://www.ecpat.net/ |title=ECPAT International |website=ECPAT International |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20000408045619/http://www.ecpat.net/ |archive-date= 8 April 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Parents and Abducted Children Together (PACT),<ref>{{cite web |url=http://www.pact-online.org/ |title=Action Against Abduction |website=Action Against Abduction |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903220649/http://www.pact-online.org/ |archive-date=3 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ''GO Campaign'' en is 'n lid van ''International Medical Corps''.<ref>{{cite web |url=http://internationalmedicalcorps.org/ |title=International Medical Corps – First there, no matter where |website=International Medical Corps |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524022211/https://internationalmedicalcorps.org/ |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy dra ook by tot kanker bewusmakings veldtogte. == Vroeëre lewe == Pattinson is gebore in [[Londen]], Engeland. Sy pa, Richard, het antieke motors uit Amerika ingevoer en sy ma, Clare het gewerk vir 'n modelagentskap. Pattinson het twee ouer susters, Lizzy en Victoria. Lizzy het bekendheid verwerf as sanger.<ref name="telegraph">{{cite news |last=Tibbetts |first=Graham |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3541846/Profile-of-Twilight-star-Robert-Pattinson.html |title=Profile of Twilight star Robert Pattinson |date=2 Desember 2008 |work=The Daily Telegraph |location=UK |access-date=16 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209073258/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3541846/Profile-of-Twilight-star-Robert-Pattinson.html |archive-date= 9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Robert het groot geword in die Barnes distrik van Londen, waar hy skool gegaan het by Tower House School<ref>{{cite web |url=http://www.thsboys.org.uk/ |title=Tower House School – Page Array – Tower House School |website=www.thsboys.org.uk |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024080000/http://www.thsboys.org.uk/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> tot en met die ouderdom van 12, waarna hy The Harrodian School<ref>{{cite web |url=http://www.harrodian.com/ |title=Harrodian - Independent School West London - Pre Prep, Prep, Seniors and Sixth - UK |website=www.harrodian.com |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420194903/https://www.harrodian.com/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> bygewoon het.<ref>"Biography Today", p.136</ref> Robert het betrokke geraak by amateurteater deur die Barnes Teatergroep. Hy het 'n klein rol losgeslaan in ''Guys and Dolls''. Hy het ook 'n oudisie gedoen vir Thornton Wilder se ''Our Town'' en is raakgesien deur George Gibbs. Hy het ook rolle vertolk in ''Anything Goes'' en ''Macbeth''.<ref>"Biography Today", p. 137</ref> Hy het aandag getrek met sy rol in ''Tess of the Urbervilles'' en het hierna begin kyk na meer professionele rolle. == Loopbaan == === Model === [[Lêer:Robert Pattinson (7585907946).jpg|duimnael|Robert Pattinson]] Pattinson het as 'n model begin werk op die ouderdom van 12, maar die aanvraag na hom het vier jaar later begin afneem. Hy het teenoor 'n tydskrif genoem dat hy die mees onsuksesvolle loopbaan as model gehad het.<ref>{{cite web |url=http://nymag.com/daily/fashion/2008/12/why_robert_pattinsons_modeling.html |title=Why Robert Pattinson's Modeling |work=New York Magazine |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120617070150/http://nymag.com/daily/fashion/2008/12/why_robert_pattinsons_modeling.html |archive-date=17 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=10 September 2014 }}</ref> Pattinson het verskyn in die advertensieveldtog van ''Hackett'' se Herfs 2007 versameling.<ref name="Hackett">{{cite web |title=Robert Pattinson-Hackett Campaign |url=http://coolspotters.com/actors/robert-pattinson/and/stores/hackett#medium-70753 |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903202134/http://coolspotters.com/actors/robert-pattinson/and/stores/hackett |archive-date=3 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2013 is Pattinson gekies as die nuwe gesig van ''Dior Homme''<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Announced As New Face of Dior Homme |url=http://www.marieclaire.co.uk/news/celebrity/543182/robert-pattinson-announced-as-new-face-of-dior-homme.html#index=1 |access-date=12 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002635/http://www.marieclaire.co.uk/news/celebrity/543182/robert-pattinson-announced-as-new-face-of-dior-homme.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Dior Confirms Pattinson as New Face |url=http://www.wwd.com/beauty-industry-news/fragrance/dior-confirms-pattinson-as-new-face-6984140?src=twitter/share |access-date=12 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095034/http://www.wwd.com/beauty-industry-news/fragrance/dior-confirms-pattinson-as-new-face-6984140?src=twitter%2Fshare |archive-date= 6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson For Dior |url=http://www.vogue.co.uk/beauty/2013/06/12/robert-pattinson-dior-campaign-announced---dior-homme |access-date=12 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232646/http://www.vogue.co.uk/beauty/2013/06/12/robert-pattinson-dior-campaign-announced---dior-homme |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het verskyn in die ''1000 LIVES'', advertensie veldtog, deur Romain Gavras, met fotografie deur Nan Goldin. Hierdie veldtog het ook 'n liedjie ''Whole Lotta Love''<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=Mln0RciE2o0 |title=Led Zeppelin - Whole Lotta Love (HQ) |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412214423/https://www.youtube.com/watch?v=Mln0RciE2o0 |archive-date=12 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> deur die Engelse rockgroep [[Led Zeppelin]] bevat.<ref>{{cite web |title=BEHIND THE SCENES: Robert Pattinson commercial for Dior Homme |url=http://www.youtube.com/watch?v=PILaC_4MjQU |access-date=25 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309174309/https://www.youtube.com/watch?v=PILaC_4MjQU |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=CONFIRMED: Robert Pattinson Is The New Face Of Dior Homme Fragrance |url=http://www.graziadaily.co.uk/beauty/product/confirmed--robert-pattinson-is-the-new-face-of-dior-homme-fragrance |access-date=12 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006100137/http://www.graziadaily.co.uk/beauty/product/confirmed--robert-pattinson-is-the-new-face-of-dior-homme-fragrance |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Confirmed As New Face of Dior BY CHARLOTTE COWLES |url=http://nymag.com/thecut/2013/06/robert-pattinson-confirmed-as-new-face-of-dior.html |access-date=12 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317044339/http://nymag.com/thecut/2013/06/robert-pattinson-confirmed-as-new-face-of-dior.html |archive-date=17 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Goldin het ook later 'n boek met die titel ''Robert Pattinson: 1000 Lives'',<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.co.uk/1000-Lives-Goldin-Nan-Pattins/dp/0847843173|title=1000 Lives|first=Goldin Nan /|last=Pattins|date=16 November 2013|publisher=Rizzoli|accessdate=20 April 2018|via=Amazon}}</ref> vrystel wat 'n versameling van Pattinson's se foto's van die veldtog bevat.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Is Living 1,000 Lives in Dior |url=http://www.vanityfair.com/online/beauty/2014/robert-pattinson-is-living-1000-lives-in-dior |access-date=18 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227062454/http://www.vanityfair.com/online/beauty/2014/robert-pattinson-is-living-1000-lives-in-dior |archive-date=27 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|title=1000 Lives [Paperback] |url=http://www.amazon.co.uk/1000-Lives-Goldin-Nan-Pattins/dp/0847843173|accessdate=18 Februarie 2014}}</ref> === Akteur === === Vroeë Loopbaan === Pattinson het ondersteunende rolle gehad in die televisieproduksie van ''Ring of the Nibelungs'' in 2004, en in Mira Nair se ''Vanity Fair'', alhoewel die tonele waarin hy verskyn, slegs op die DVD-weergawe verskyn.<ref>{{cite web |title=The Curse of the Ring (Ring of the Nibelungs) (2004) |url=http://www.michaeldvd.com.au/Reviews/Reviews.asp?ID=6177 |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903084146/http://www.michaeldvd.com.au/Reviews/Reviews.asp?ID=6177 |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Reese Witherspoon Gushes About Robert Pattinson |url=http://www.people.com/people/article/0,,20467098,00.html |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050250/http://www.people.com/people/article/0,,20467098,00.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2005 was hy geskeduleer om te verskyn in die Britse premier van ''The Woman Before'' deur die Royal Court Theatre, maar is net voor die openingsaand afgedank, en vervang deur Tom Riley.<ref name=STV>{{cite news |url=http://entertainment.stv.tv/new-moon/whos-who/136806-new-moon-whos-who |title=Robert Pattinson: Teen heartthrob Robert Pattinson is an English actor, model and musician best known for playing vampire Edward Cullen in Twilight |date=12 November 2009 |publisher=STV |access-date=4 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722063815/http://entertainment.stv.tv/new-moon/whos-who/136806-new-moon-whos-who/ |archive-date=22 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later daardie jaar het hy die rol van ''Cedric Diggory'' vertolk in ''[[Harry Potter|Harry Potter and the Goblet of Fire]]''. Vir hierdie rol het hy die toekenning van ''British Star of Tomorrow'' ontvang van ''[[The Times]]''<ref>{{cite news |author=Lisa Dillon |title=Almost famous |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article526398.ece?token=null&offset=0 |work=The Times |location=UK |date=26 Mei 2005 |accessdate=2 Oktober 2008 |archive-date=15 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615113315/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article526398.ece?token=null&offset=0 |url-status=dead }}</ref> en is meer as een keer met Jude Law vergelyk.<ref>{{cite web |url=http://www.standard.co.uk/goingout/film/potter-star-next-jude-law-7248599.html |title=Potter star 'next Jude Law' |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111061441/http://www.standard.co.uk/goingout/film/potter-star-next-jude-law-7248599.html |archive-date=11 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Teen People Names 'Artists of the Year' and 'What's Next'|url=http://www.starpulse.com/news/index.php/2005/11/02/teen_people_names_artists_of_the_year_an|publisher=Starpulse|date=2 November 2005|accessdate=2 Oktober 2008|archive-date= 3 Oktober 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003131840/http://www.starpulse.com/news/index.php/2005/11/02/teen_people_names_artists_of_the_year_an/|url-status=dead}}</ref> In 2006 het Pattinson verskyn in ''The Haunted Airman'', wat op 31 Oktober die lug gesien het op BBC. Die rol het goeie resensies aan Pattinson besorg.<ref>{{cite web |title=Review: The Haunted Airman/Dennis Wheatley: A Letter to Posterity |url=http://www.the-medium-is-not-enough.com/2006/11/review_the_haunted_airmandenni.php |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508013830/https://www.the-medium-is-not-enough.com/2006/11/review_the_haunted_airmandenni.php |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=The Haunted Airman – a very artsy film reviewed |url=http://blog.monikasulik.net/?p=2087 |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417063441/http://blog.monikasulik.net/?p=2087 |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.denniswheatley.info/firsteditions05.htm#thotj |title=First Editions 1946-1951 |first=Bob Rothwell, |last=2002 |website=www.denniswheatley.info |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031070028/http://www.denniswheatley.info/firsteditions05.htm#thotj |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ''The Stage'' het geskryf dat Pattinson die rol van die lugman, of die titel, met 'n perfekte kombinasie van jeugvolle terreur, en 'n wêreldwyse sinisme vertolk.<ref>{{cite web |title=The Stage: Review |url=http://www.thestage.co.uk/reviews/review.php/14785/tv-review |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218030812/http://www.thestage.co.uk/reviews/review.php/14785/tv-review |archive-date=18 Desember 2014 |url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> In Februarie 2007, het hy 'n ondersteunende rol vertolk in 'n televisie drama gebaseer op die topverkoper deur Kate Long, ''The Bad Mother's Handbook''.<ref>{{cite web |title=The Bad Mother's Handbook |url=http://www.starz.com/titles/thebadmothershandbook |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515060725/http://www.starz.com/titles/TheBadMothersHandbook |archive-date=15 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=The Bad Mother's Handbook – rounding off my Robert Pattinson phase |url=http://blog.monikasulik.net/?p=2169 |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417072005/http://blog.monikasulik.net/?p=2169 |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Die Twilight Saga === [[Lêer:Stars of Twilight CC 2011.jpg|duimnael|links|Die akteurs van Twilight]] In 2008 het Pattinson die rol losgeslaan van Edward Cullen in die film ''Twilight'', gebaseer op ''Stephenie Meyer'' se topverkoperreeks met dieselfde naam. Volgens berigte was Pattinson oorspronklik huiwerig vir die rol, bang dat hy nie sal voldoen aan die 'beeld van perfeksie' wat van die karakter verwag word nie.<ref>{{cite web |title=Before the Spotlight, Twilight's Robert Pattinson Was Intimidated by "Perfect" Role |url=http://movies.tvguide.com/Movie-News/Twilight-Robert-Pattinson-1000071.aspx |work=TV Guide |date=21 November 2008 |access-date=26 November 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216204854/http://movies.tvguide.com/movie-news/twilight-robert-pattinson-1000071.aspx |archive-date=16 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die film is op 21 November 2008 vrygestel, en het Pattinson oornag in 'n ster en wêreldwye sensasie verander.<ref>{{cite web |title=Twilight |url=http://www.rottentomatoes.com/m/twilight/news/1781117/watch_tonights_twilight_premiere_online/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403165256/http://www.rottentomatoes.com/m/twilight/news/1781117/watch_tonights_twilight_premiere_online |archive-date=3 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Alhoewel die film gemengde resensies ontvang het, is Pattison en sy mede-ster Kristen Stewart geloof vir die dinamika tussen hulle.<ref>{{cite web |title=Reviews |url=http://www.rottentomatoes.com/m/twilight/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523162113/https://www.rottentomatoes.com/m/twilight |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ''New York Times'' het na Pattinson verwys as 'n 'bekwame, eksotiese pragtige' akteur<ref>{{cite news |title=Twilight Review |url=http://movies.nytimes.com/2008/11/21/movies/21twil.html?ref=movies |publisher=New York Times |access-date=21 April 2012 |first=Manohla |last=Dargis |date=20 November 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511185208/http://movies.nytimes.com/2008/11/21/movies/21twil.html?ref=movies |archive-date=11 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Roger Ebert]] was van mening dat hy perfek vir die rol is.<ref>{{cite news |title=Twilight Movie Review |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20081119/REVIEWS/811199997 |publisher=Roger Ebert |access-date=21 April 2012 |date=19 November 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007062020/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20081119%2FREVIEWS%2F811199997 |archive-date= 7 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy het weer die rol van ''Edward Cullen'' vertolk in die Twilight opvolg ''The Twilight Saga: New Moon'', wat vrygestel is op 20 November 2009. Die film het 'n rekordinkomste van $142,839,137 gedurende die openingsnaweek verdien, en 'n opbrengs van $709,827,462 wêreldwyd verseker.<ref>{{cite news |title=The Twilight Saga: New Moon Box Office |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=newmoon.htm |access-date=21 April 2012 |newspaper=Box Office Mojo |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714112524/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=newmoon.htm |archive-date=14 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die film self het negatiewe resensies ontvang, maar Michael Phillips van die ''Chicago Tribune'' het gesê dat Pattinson steeds 'interessant is om na te kyk, ten spyte van die slegte grimering'.<ref>{{cite news|title=Movie Review|url=http://featuresblogs.chicagotribune.com/talking_pictures/2009/11/the-twilight-saga-new-moon-x-stars.html|publisher=Chicago Tribune|accessdate=21 April 2012|date=19 November 2009|archive-date=19 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119012350/http://featuresblogs.chicagotribune.com/talking_pictures/2009/11/the-twilight-saga-new-moon-x-stars.html|url-status=dead}}</ref> Sy volgende film, ''The Twilight Saga: Eclipse'' is vrygestel op 30 Junie 2010, en het 'n inkomste van $698,491,347 wêreldwyd besorg.<ref>{{cite web |author=Adam Rosenberg |title='The Twilight Saga: Eclipse' Shoot Dates Revealed! |url=http://moviesblog.mtv.com/2009/06/30/the-twilight-saga-eclipse-shoot-dates-revealed |publisher=MTV |date=30 Junie 2009 |access-date=7 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216202015/http://moviesblog.mtv.com/2009/06/30/the-twilight-saga-eclipse-shoot-dates-revealed/ |archive-date=16 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=The Twilight Saga: Eclipse Box Office |url=http://boxofficemojo.com/movies/?page=main&id=eclipse.htm |publisher=Box Office Mojo |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426084806/https://www.boxofficemojo.com/movies/?page=main |archive-date=26 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ook hierdie film het gemengde resensies ontvang. Kirk Honeycutt van ''The Hollywood Reporter'' het met lof gepraat oor Pattinson se toneelspel. Hy het genoem dat Pattinson jou laat vergeet van die wit grimering en vreemde kontaklense, en jou laat fokus op 'n karakter wat geskeur is tussen sy liefde vir die menslike Bella (Stewart), en die wete dat sy haar kloppende hart moet prysgee as sy vir ewig by hom wil bly.<ref>{{cite web |url=http://www.altfg.com/blog/movie/taylor-lautner-pattinson-stewart-eclipse-review/ |title=TWILIGHT SAGA ECLIPSE: Review in THE HOLLYWOOD REPORTER |date=8 March 2010 |publisher=The Hollywood Reporter |author=Kirk Honeycutt |accessdate=20 Junie 2013 |archive-date=28 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928165017/http://www.altfg.com/blog/movie/taylor-lautner-pattinson-stewart-eclipse-review/ |url-status=dead }}</ref> Will Lawrence van ''Empireonline'' het al drie hoofakteurs geprys vir hulle vertoning. Hy het gesê dat die liefdesdriehoek duideliker en skerper is as ooit vantevore: Stewart wat steeds haar lip byt, Lautner wat steeds sy spiere wys, en Pattinson wat nie heeltemal van sy 'fiery-eyed pout' ontslae raak nie. Maar al drie het saam met hulle rolle ontwikkel, en wegbeweeg van die melodrama van die voorlopers.<ref>{{cite news |url=http://www.empireonline.com/reviews/ReviewComplete.asp?FID=136190 |title=The Twilight Saga: Eclipse When hairy met sullen |date=22 Maart 2010 |author=Ian Nathan |access-date=20 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924131925/http://www.empireonline.com/reviews/ReviewComplete.asp?FID=136190 |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pattinson het weer verskyn as Edward Cullen in ''The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1'', wat op 18 November 2011 vrygestel is, en 'n inkomste van $705,058,657 by die loket verdien het.<ref>{{cite web |title=The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 1 Box Office |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=breakingdawn.htm |publisher=Box Office Mojo |access-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714144819/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=breakingdawn.htm |archive-date=14 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Pattinson het 'n laaste keer verskyn as Edward Cullen in die finale aflewering van die Twilight Saga, ''The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 2'' wat op 16 November 2012 vrygestel is, en 'n rekordinkomste van $829 miljoen wêreldwyd by lokette verdien het. Die film het die meeste van die reeks verdien.<ref name="Collider">{{cite web |author=Steve Weintraub |title=The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2 Gets Released November 16, 2012 |url=http://www.collider.com/2010/08/03/the-twilight-saga-breaking-dawn-part-2-release-date-november-16-2012-release-date |work=Collider.com |date=31 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208090236/http://www.collider.com/2010/08/03/the-twilight-saga-breaking-dawn-part-2-release-date-november-16-2012-release-date |archive-date= 8 Desember 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=10 September 2014 }}</ref><ref name="boxofficemojo">{{cite web|author=boxofficemojo|title=The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2 box office|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=breakingdawn2.htm|work=boxofficemojo.com|date=31 Desember 2012}} <!-- Please do not change the total gross unless it says so on Box Office Mojo or has a trustful source in the internet. Furthermore, if you change the number, also update the access date and in the Box-Office section on this article --></ref> === Ander Vrystellings === In 2008 is ''How to Be'', 'n film deur Oliver Irving vrygestel.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson's 'How To Be' |url=http://www.mtv.com/news/articles/1607944/robert-pattinsons-how-be-make-tv-debut.jhtml |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306185014/http://www.mtv.com/news/articles/1607944/robert-pattinsons-how-be-make-tv-debut.jhtml |archive-date=6 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Movie Preview: Robert Pattinson in How To Be|url=http://www.buzzsugar.com/Movie-Preview-Robert-Pattinson-How-3024238|accessdate=26 Februarie 2013|archive-date=17 Junie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617105454/http://www.buzzsugar.com/Movie-Preview-Robert-Pattinson-How-3024238|url-status=dead}}</ref> Dit het by verskeie film feeste vertoon en het gemengde reaksie van kritici ontvang.<ref>{{cite web |title=Slamdance Film Festival 2008 Winners |url=http://www.slamdance.com/festival/festival/pressreleases/2008winnersannounce.html |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907060005/http://www.slamdance.com/festival/festival/pressreleases/2008winnersannounce.html |archive-date= 7 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="ricalgary">{{cite web |title=How to be |url=http://www.howtobemovie.com/news/2008/07/mailing-list-3/ |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218030212/http://www.howtobemovie.com/news/2008/07/mailing-list-3/ |archive-date=18 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Pattinson het ook verskyn as [[Salvador Dalí]] in die film ''Little Ashes'', 'n Spaans-Britse drama deur Paul Morrison.<ref>{{cite web |title=LITTLE ASHES MOVIE WITH ROBERT PATTINSON AS DALI |url=http://teaser-trailer.com/little-ashes-movie-with-robert-pattinson-as-dali/ |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020749/https://teaser-trailer.com/little-ashes-movie-with-robert-pattinson-as-dali/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook verskyn in 'n kort film ''The Summer House'' deur Daisy Gili.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson's Short Film 'The Summer House': Director Daisy Gili Dishes! |url=http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/07/09/robert-pattinson-the-summer-house/ |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912112001/http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/07/09/robert-pattinson-the-summer-house/ |archive-date=12 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hierdie film is later weer vrygestel as deel van 'n bundelfilm met die titel ''Love & Distrust'', wat bestaan uit 5 kortfilms wat 8 indiwidue, van verskeie agtergronde, volg op 'n tog om ware tevredenheid te vind.<ref>{{cite web |title=Poster for LOVE & DISTRUST "Starring" Robert Pattinson, Robert Downey Jr., and Sam Worthington |url=http://collider.com/love-and-distrust-movie-poster-robert-pattinson-robert-downey-jr-sam-worthington/ |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020748/https://collider.com/love-and-distrust-movie-poster-robert-pattinson-robert-downey-jr-sam-worthington/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=LOVE & DISTRUST|url=http://www.premierehomevideolexington.com/?p=3078|accessdate=26 Februarie 2013|archive-date= 1 Februarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201223745/http://www.premierehomevideolexington.com/?p=3078|url-status=dead}}</ref> In 2009, het Pattinson die 81ste [[Oscar|Academy Awards]] aangebied.<ref>{{cite web |author=Josh Horowitz |title=Report: Robert Pattinson To Present At Academy Awards |url=http://moviesblog.mtv.com/2009/02/17/report-robert-pattinson-to-present-at-academy-awards/ |publisher=MTV |date=17 Februarie 2009 |access-date=9 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106064454/http://moviesblog.mtv.com/2009/02/17/report-robert-pattinson-to-present-at-academy-awards/ |archive-date=6 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 10 November 2009, het ''Revolver Entertainment'' 'n DVD vrygestel met die titel ''Robsessed'', 'n dokumentêr oor Pattinson se lewe en beroemdheid.<ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1623159/story.jhtml |title=Robert Pattinson's Life Is Subject Of 'Robsessed' Documentary |last=Ditzian |first=Eric |date=6 Oktober 2009 |work=MTV |access-date=9 November 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100311175351/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1623159/story.jhtml |archive-date=11 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Pattinson het gespeel in die film ''Remember Me'' wat op 12 Maart 2010 vrygestel is.<ref>{{cite web|title=Robert Pattinson's REMEMBER ME Crosses $50 Million Mark Worldwide |url=http://www.altfg.com/blog/movie/robert-pattinson-remember-me-50-million-worldwide/ |accessdate=26 Februarie 2013}}</ref> Die film het gemengde resensies ontvang, maar Pattinson se vertolking van die rol is geprys. Jake Coyle van ''Associated Press'' het gesê dat die jong akteur 'n onmiskenbare teenwoordigheid het. Hy het in ''Remember Me'', die rol aangedik, was baie selfbewus met neergeslane oë, moue opgerol en 'n sigaret wat kunsmatig uit sy mond hang, maar Tyler (soos Edward Cullen) is 'n huiwerige romantikus.<ref>{{cite news |url=http://www.sify.com/movies/review-pattinson-still-brooding-in-remember-me-review-hollywood-14935099.html |title=Review: Pattinson still brooding in `Remember Me' |date=10 Maart 2010 |author=Jake Coyle |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200046/http://www.sify.com/movies/review-pattinson-still-brooding-in-remember-me-review-hollywood-14935099.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ian Nathan van ''Empire Online'' was van mening dat dit Pattinson se beste vertolking tot op datum was.<ref>{{cite news |url=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=136757 |title=Review: Remember Me |date=22 Maart 2010 |author=Ian Nathan |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134908/http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=136757 |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Kirk Honeycutt van ''The Hollywood Reporter'' het Pattinson en sy mede akteur Emilie de Ravin, geprys vir hulle vertoning, en gevoel dat die tonele van Pattinson en de Ravin ware sjarme uitstraal.<ref>{{cite web |url=http://www.altfg.com/blog/actors/robert-pattinson-remember-me-hollywood-reporter-559/ |title=Remember Me – Film Review |date=8 March 2010 |publisher=The Hollywood Reporter |author=Kirk Honeycutt |accessdate=8 March 2010}}</ref> [[Lêer:Robert Pattinson 01.jpg|duimnael]] In 2011, het hy die rol vertolk van ''Jacob Jankowski'' in ''Water for Elephants'', 'n film weergawe van die ''Sara Gruen'' boek met dieselfde titel.<ref>{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1118014118.html?categoryid=13&cs=1|title=Penn, Pattinson circle 'Water'|date=21 Januarie 2010 |work=Variety |author=Pamela McClintock|accessdate=23 Januarie 2010}}</ref> Ook die film het gemengde resensies ontvang, maar Pattison se vertoning is geprys. Richard Corliss van ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' het Pattinson geloof vir 'n skaam, stadige magnetisme wat die kyker se oë op hom fokus, en het na hom verwys as "sterkwaliteit".<ref>{{cite news |title=Water For Elephants Review |url=http://entertainment.time.com/2011/04/21/water-for-elephants-review/ |publisher=Time |access-date=21 April 2012 |date=21 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020747/https://entertainment.time.com/2011/04/21/water-for-elephants-review/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mick LaSalle van die ''San Francisco Chronicle'' het gesê dat Pattinson homself sentraal in die rolprent hou.<ref>{{cite news |title=Water For Elephants Review |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/04/21/MV401J4S0L.DTL |publisher=San Francisco Chronicle |access-date=22 April 2012 |first=Mick |last=Lasalle |date=21 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085934/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2011%2F04%2F21%2FMV401J4S0L.DTL |archive-date=16 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Peter Travers van die ''Rolling Stone'' het gesê dat hy "smeul" in die film<ref>{{cite web |title=Water For Elephants Review |url=http://www.rollingstone.com/movies/reviews/water-for-elephants-20110421 |publisher=Rolling Stone |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120070654/https://www.rollingstone.com/movies/reviews/water-for-elephants-20110421 |archive-date=20 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Todd McCarthy van The Hollywood Reporter het gesê dat Pattinson heeltemal oortuigend die rol van Jacob vertolk.<ref>{{cite news |title=Water For Elephants Review |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/water-elephants-movie-review-180802 |publisher=Hollywood Reporter |access-date=21 April 2012 |first=Todd |last=McCarthy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020748/https://www.hollywoodreporter.com/review/water-elephants-movie-review-180802 |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook die rol vertolk van ''Georges Duroy'' in die 1885 roman ''Bel Ami''. Die film is vrygestel by die 62ste Internasionale Fees in Berlyn.<ref name="Berlin">{{cite web |url=http://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/alle/Alle-Detail_13012.html |title=18 World Premieres in the Competition |date=20 Januarie 2012 |access-date=20 Januarie 2012 |work=berlinale.de |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625232657/http://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/alle/Alle-Detail_13012.html |archive-date=25 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Dit is vrygestel op 12 Februarie 2012.<ref>{{cite web |url=http://www.collider.com/2010/01/08/christina-ricci-joins-robert-pattinson-in-bel-ami/ |title=Christina Ricci Joins Robert Pattinson in BEL AMI |date=8 Januarie 2010 |publisher=Collider |access-date=11 Januarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100901095549/http://www.collider.com/2010/01/08/christina-ricci-joins-robert-pattinson-in-bel-ami/ |archive-date= 1 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Pattinson het die rol vertol van die film verwerking van Don DeLillo se ''Cosmopolis'', deur David Cronenberg.<ref>{{cite web |title=Cosmopolis |url=http://moviesblog.mtv.com/2011/01/06/robert-pattinson-david-cronenberg-cosmopolis |publisher=Moviesblog |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216194326/http://moviesblog.mtv.com/2011/01/06/robert-pattinson-david-cronenberg-cosmopolis/ |archive-date=16 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die film het meegeding vir die [[Palme d'Or]] op 2012 se [[Cannes-rolprentfees]].<ref name="Official Selection">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.fr/en/article/58878.html |title=2012 Official Selection |access-date=19 April 2012 |work=Cannes |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322102818/http://www.festival-cannes.fr/en/article/58878.html |archive-date=22 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="timeout">{{cite web |url=http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced |title=Cannes Film Festival 2012 line-up announced |access-date=19 April 2012 |work=timeout |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220123336/http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced |archive-date=20 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Al was die film goed ontvang, is Pattison in besonder geprys vir sy vertoning. ''The Telegraph'' het Pattinson se vertolking van die rol as sensasioneel beskryf.<ref>{{cite web |last=Collin |first=Robbie |date=26 Mei 2012 |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/9290609/Cannes-2012-Robert-Pattinson-in-Cosmopolis-review.html |publisher=The Telegraph |access-date=29 Mei 2012 |title=Cannes 2012: Robert Pattinson in Cosmopolis, review |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203034956/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/9290609/Cannes-2012-Robert-Pattinson-in-Cosmopolis-review.html |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Aan die einde van 2013, het Pattinson verskyn in a swart en wit kortfilm met die model ''Camille Rowe'' as die nuwe gesig van ''Dior Homme Fragrances''.<ref>{{cite web |title=WATCH: Robert Pattinson For 'Dior Homme' (Full Commercial) |url=http://www.out.com/lifestyle/grooming/refresh-your-style/2013/09/16/watch-robert-pattinson-dior-homme-full-commercial |publisher=out.com |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221020816/https://www.out.com/lifestyle/grooming/refresh-your-style/2013/09/16/watch-robert-pattinson-dior-homme-full-commercial |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Steals Our Hearts For Dior Homme – Fashion Films |url=http://www.fashiontv.com/news/robert-pattinson-steals-our-hearts-for-dior-homme-fashion-films_1822.html |publisher=fashiontv.com |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316135054/http://www.fashiontv.com/news/robert-pattinson-steals-our-hearts-for-dior-homme-fashion-films_1822.html |archive-date=16 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Ander projekte === In Mei 2014 is twee van Pattinson se films uitgereik op die 2014-[[Cannes-rolprentfees]].<ref>{{cite web|title=Rob Pattinson Stars in Two Cannes Entries: 'Map to the Stars' and 'The Rover' (NEW TRAILER, POSTERS)|url=http://blogs.indiewire.com/thompsononhollywood/the-rover-cannes-new-trailer-character-posters|accessdate=April 18, 2014|archive-date=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418220704/http://blogs.indiewire.com/thompsononhollywood/the-rover-cannes-new-trailer-character-posters|url-status=dead}}</ref> Pattinson het ook verskyn in David Michod se ''The Rover''<ref>{{cite news |title=Robert Pattinson To Star In ‘The Rover’ |url=http://www.deadline.com/2012/05/robert-pattinson-joins-%E2%80%98the-rover%E2%80%99/ |access-date=4 Augustus 2014 |work=Deadline |issue=3 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808052423/http://www.deadline.com/2012/05/robert-pattinson-joins-%E2%80%98the-rover%E2%80%99/ |archive-date=8 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> saam met Guy Pearce en Scoot McNairy.<ref>{{cite web |title=‘The Rover’ Teaser Trailer – Robert Pattinson and Guy Pearce Trek Across the Australian Outback |url=http://thefilmstage.com/trailer/the-rover-teaser-trailer-robert-pattinson-and-guy-pearce-trek-across-the-australian-outback/ |publisher=thefilmstage |access-date=1 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202142114/https://thefilmstage.com/trailer/the-rover-teaser-trailer-robert-pattinson-and-guy-pearce-trek-across-the-australian-outback/ |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title='The Rover:' Robert Pattinson FINALLY Wraps Filming in Australia! [PHOTOS]|url=http://au.ibtimes.com/articles/447151/20130318/rover-robert-pattinson-finally-finishes-filming-australia.htm#.Ua30JdL0CHE|publisher=au.ibtimes.com|accessdate=4 Junie 2013|archive-date=19 April 2013|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20130419112126/http://au.ibtimes.com/articles/447151/20130318/rover-robert-pattinson-finally-finishes-filming-australia.htm#.Ua30JdL0CHE|url-status=dead}}</ref> Vir sy vertoking van 'n naïwe, eenvoudige lid van 'n kriminele bende, het Pattinson goeie tergvoer ontvang. Scott Foundas van ''Variety''-tydskrif het gesê dat Pattinson die film se grootste verrassing was, met 'n oortuigende aksent. Hy het verder bygevoeg dat die rol baie tot Pattinson se suksesvolle loopbaan bydra.<ref>{{cite news |title=Cannes Film Review: ‘The Rover’ |url=http://variety.com/2014/film/reviews/cannes-film-review-the-rover-1201183127/ |access-date=Mei 19, 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209013910/https://variety.com/2014/film/reviews/cannes-film-review-the-rover-1201183127/ |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Todd McCarthy van ''The Hollywood Reporter'' noem dat Pattinson se vertolking van die rol, ten spyte van die tekortkominge van die karakter, meer interessant word namate die film vorder.<ref>{{cite news |title=The Rover: Cannes Review |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/rover-cannes-review-704540 |access-date=Mei 19, 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716115754/https://www.hollywoodreporter.com/review/rover-cannes-review-704540 |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het vir 'n tweede keer verenig met Cronenberg in ''Maps to the Stars'', 'n drama beskryf as a donker, komiese kyk na Hollywood oorvloed.<ref>{{cite web |title=David Cronenberg's 'Maps to the Stars' Finds Julianne Moore, John Cusack & EOne |url=http://www.deadline.com/2013/04/david-cronenberg-julianne-moore-john-cusack-robert-pattinson-maps-to-the-stars-entertainment-one/#utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter |access-date=4 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709011907/http://www.deadline.com/2013/04/david-cronenberg-julianne-moore-john-cusack-robert-pattinson-maps-to-the-stars-entertainment-one/ |archive-date=9 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Julianne Moore, John Cusack & Sarah Gadon Join Robert Pattinson in David Cronenberg's 'Map to the Stars'|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/julianne-moore-john-cusack-sarah-gadon-join-robert-pattinson-in-david-cronenbergs-maps-to-the-stars-20130418|accessdate=4 Junie 2013|archive-date=25 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525105822/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/julianne-moore-john-cusack-sarah-gadon-join-robert-pattinson-in-david-cronenbergs-maps-to-the-stars-20130418|url-status=dead}}</ref> Die film het meegeding vir die [[Palme d'Or]] op die 2014-Cannes-rolprentfees.<ref>{{cite web |title='The Search' And New Jean-Luc Godard Lead Cannes 2014 Line-Up |url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/foxcatcher-map-to-the-stars-the-rover-the-search-and-new-jean-luc-godard-lead-cannes-2014-line-up-20140417 |accessdate=April 17, 2014 |archive-date=25 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160525061909/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/foxcatcher-map-to-the-stars-the-rover-the-search-and-new-jean-luc-godard-lead-cannes-2014-line-up-20140417 |url-status=dead }}</ref> In hierdie film het Pattinson die rol vertolk van ''Jerome Fontana'', 'n limo bestuurder en sukkelende akteur, wat graag 'n suksesvolle draaiboekskrywer wil wees.<ref>{{cite web |title=Maps to the Stars Production Notes |url=http://pathefilms.ch/libraries.files/MTTS_Production_Notes_-_FINAL.pdf |accessdate=April 25, 2014 |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424232419/http://pathefilms.ch/libraries.files/MTTS_Production_Notes_-_FINAL.pdf |url-status=dead }}</ref> Pattinson het gunstinge resensies ontvang vir sy vertolking van die rol. Pattinson het aangesluit by die span van Werner Herzog se weergawe van Gertrude Bell se film ''Queen of the Desert'' en sal die rol van ''TE Lawrence'' vertolk saam met Nicole Kidman en James Franco.<ref>{{cite web |title='Homeland's Damian Lewis To Star With Nicole Kidman In 'Queen of the Desert' |url=http://www.deadline.com/2013/10/homelands-damian-lewis-to-star-with-nicole-kidman-in-queen-of-the-desert/ |publisher=deadline.com |access-date=14 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713051452/http://www.deadline.com/2013/10/homelands-damian-lewis-to-star-with-nicole-kidman-in-queen-of-the-desert/ |archive-date=13 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Robert Pattinson Joining Naomi Watts in 'Queen of the Desert' |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/robert-pattinson-naomi-watts-queen-desert-361911/ |publisher=Hollywood Reporter.com |access-date=14 Augustus 2012 |first=Borys |last=Kit |date=14 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202125407/http://www.hollywoodreporter.com/news/robert-pattinson-naomi-watts-queen-desert-361911 |archive-date=2 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Robert Pattinson attached to Herzog's 'Queen' |url=http://www.variety.com/article/VR1118057829 |publisher=Variety.com |access-date=14 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121117074541/http://www.variety.com/article/VR1118057829 |archive-date=17 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy sal ook verskyn in Anton Corbijn se ''Life'' wat handel oor die vriendskap tussen James Dean en Dennis Stock.<ref>{{cite news |title=Toronto: Robert Pattinson, Dane DeHaan to Star in 'Life' |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/toronto-robert-pattinson-dane-dehaan-622421 |publisher=Hollywood Reporter.com |access-date=6 September 2013 |first=Borys |last=Kit |date=5 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415101440/https://www.hollywoodreporter.com/news/toronto-robert-pattinson-dane-dehaan-622421 |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Pattinson, DeHaan join Life |url=http://www.screendaily.com/news/production/pattinson-dehaan-join-life/5060062.article?blocktitle=LATEST-FILM-NEWS&contentID=40562 |publisher=Deadline.com |accessdate=6 September 2013}}</ref><ref>{{cite web |title=#TORONTOBOUND: ROBERT PATTINSON & DANE DEHAAN DUE IN TORONTO FEBRUARY FOR "LIFE" |url=http://www.mrwillwong.com/torontobound-robert-pattinson-dane-dehaan-due-in-toronto-february-for-life/ |publisher=mrwillwong.com |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405024733/http://www.mrwillwong.com/torontobound-robert-pattinson-dane-dehaan-due-in-toronto-february-for-life/ |archive-date=5 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson will return to Toronto to begin filming ‘Life’ next month |url=http://www.onlocationvacations.com/2014/01/15/robert-pattinson-will-return-to-toronto-to-begin-filming-life-next-month/ |publisher=onlocationvacations.com |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424083638/https://onlocationvacations.com/2014/01/15/robert-pattinson-will-return-to-toronto-to-begin-filming-life-next-month/ |archive-date=24 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy sal ook saam met Bérénice Bejo en Tim Roth verskyn in Brady Corbet se debuut film ''The Childhood of a Leader'', wat in November 2014 'n aanvang sal neem.<ref>{{cite web |title=Berenice Bejo Joins Robert Pattinson Drama ‘The Childhood of a Leader’ (EXCLUSIVE) |url=http://variety.com/2014/film/news/berenice-bejo-the-childhood-of-a-leader-1201287292/ |publisher=Variety |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202075436/https://variety.com/2014/film/news/berenice-bejo-the-childhood-of-a-leader-1201287292/ |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Robert Pattinson to Co-Star in ‘The Childhood of a Leader’ (EXCLUSIVE) |url=http://variety.com/2013/biz/news/robert-pattinson-to-co-star-in-the-childhood-of-a-leader-exclusive-1200941925/ |publisher=variety |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111062407/https://variety.com/2013/biz/news/robert-pattinson-to-co-star-in-the-childhood-of-a-leader-exclusive-1200941925/ |archive-date=11 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook aangesluit by Olivier Assayas se aksieriller ''Idol’s Eye'' saam met Robert De Niro.<ref>{{cite news |title=Robert De Niro Joins Robert Pattinson In Olivier Assayas’ Crime Pic ‘Idol’s Eye’ |url=http://www.deadline.com/2014/05/robert-de-niro-robert-pattinson-idols-eye/ |publisher=deadline |access-date=28 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702030204/http://www.deadline.com/2014/05/robert-de-niro-robert-pattinson-idols-eye/ |archive-date=2 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In November 2014 sal hy ook verskyn in [[Benedict Cumberbatch]] se vertolking van die topverkoper ''The Lost City of Z'' met regisseur James Gray.<ref>{{cite web|title=Robert Pattinson Joins James Gray's 'Lost City of Z' With Benedict Cumberbatch|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/robert-pattinson-joins-james-grays-lost-city-of-z-with-benedict-cumberbatch-20131106|publisher=blogs.indiewire.com|accessdate=14 November 2013|archive-date=16 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216020249/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/robert-pattinson-joins-james-grays-lost-city-of-z-with-benedict-cumberbatch-20131106|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Headed for the Lost City of Z |url=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=39305 |publisher=empireonline.com |access-date=14 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924124959/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=39305 |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy sal ook teenoor Carey Mulligan verskyn in James Marsh se ''Hold On to Me''.<ref>{{cite web |title=Post-’Twilight Saga’, Robert Pattinson Takes Showy Role In ‘Hold On To Me’ |url=http://www.deadline.com/2012/10/post-twilight-saga-robert-pattinson-takes-showy-role-in-hold-on-to-me/ |publisher=deadline |access-date=29 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114064929/http://www.deadline.com/2012/10/post-twilight-saga-robert-pattinson-takes-showy-role-in-hold-on-to-me/ |archive-date=14 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson will return to Toronto to begin filming ‘Life’ next month |url=http://collider.com/robert-pattinson-hold-on-to-me/ |publisher=Collider |access-date=29 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108093626/https://collider.com/robert-pattinson-hold-on-to-me/ |archive-date=8 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Fox, Ridley Scott Pick Up Brad Ingelsby Spec ‘A Better Place’|url=http://www.deadline.com/2014/03/fox-ridley-scott-jump-for-brad-ingelsby-spec-a-better-place/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter |publisher=deadline |accessdate=29 March 2014}}</ref><ref>{{cite web |title=PREVIEW – PRODUCTION WEEKLY – ISSUE 892 – THURSDAY, APRIL 3, 2014 |url=http://www.productionweekly.com/preview-production-weekly-issue-892-thursday-april-3-2014/ |publisher=productionweekly |access-date=29 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140329002043/http://www.productionweekly.com/preview-production-weekly-issue-892-thursday-april-3-2014/ |archive-date=29 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Musiek === Pattinson speel die kitaar en klavier en skryf selfs sy eie musiek.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson: 'I might make an album' |url=http://www.showbizspy.com/article/182574/robert-pattinson-i-might-make-an-album.html |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105055836/http://www.showbizspy.com/article/182574/robert-pattinson-i-might-make-an-album.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook twee van die liedjies wat op die ''Twilight''-klankbaar verskyn, gesing: ''Never Think'', wat hy saam met Sam Bradley geskryf het,<ref>{{cite web |title=Sam Bradley Interview |url=http://www.portraitmagazine.net/interviews/sambradley.html|publisher=Portrait Magazine |date=Desember 2008 |accessdate=30 Januarie 2009}}</ref> en ''Let Me Sign'', wat geskryf is deur Marcus Foster en Bobby Long.<ref>{{cite web|author=Becky Reed|title=Twilight Star Talks Soundtrack |url=http://www.clickmusic.com/articles/9942/Twilight-Star-Talks-Soundtrack.html |publisher=Click Music |accessdate=30 Januarie 2009}}</ref> Die liedjies is by die film ingesluit nadat die regisseur, Catherine Hardwicke, Pattinson se opnames vroeër in die rolprent gebruik het sonder sy medewete. Hy het egter ingestem dat die liedjies gebruik kan word omdat dit by die toneel 'pas'.<ref name="LA Times" /> Die klankbaan van die film ''How to Be'' bevat drie oorspronklike liedjies deur Pattinson<ref>{{cite web|title=Robert Pattinson Sings Three Songs in Indie Flick How to Be|url=http://www.usmagazine.com/news/robert-pattinson-sings-in-indie-flick-how-to-be-2009313|publisher=Us Magazine|date=11 March 2009|accessdate=31 March 2009|archive-date= 3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403073201/http://www.usmagazine.com/news/robert-pattinson-sings-in-indie-flick-how-to-be-2009313|url-status=dead}}</ref> wat deur komponis Joe Hastings geskryf is.<ref>{{cite web |title=Songs composed by Joe Hastings in Indie Flick How to Be |url=http://www.howtobemovie.com/soundtrack |publisher=How to Be |date=9 Maart 2009 |access-date=31 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930050024/http://howtobemovie.com/soundtrack/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Behalwe vir die liedjies, het Pattinson geen ander opnames gemaak nie. Toe hy uitgevra is oor die moontlikheid van 'n professionele sangloopbaan, het hy gesê dat musiek slegs daar is om op terug te val as sy loopbaan as akteur misluk.<ref name="LA Times" /> In 2010 het Pattinson 'n toekenning ontvang as ''Hollywood's Most Influential Top Unexpected Musicians''.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Awarded Musical Honour |url=http://www.mtv.co.uk/robert-pattinson/news/robert-pattinson-awarded-musical-honour |publisher=MTV |date=7 Mei 2010 |access-date=6 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901045142/http://www.mtv.co.uk/robert-pattinson/news/robert-pattinson-awarded-musical-honour |archive-date=1 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == In die media == Pattinson is aangewys as die "Sexiest Men Alive" in 2008 en 2009 deur die tydskrif ''People''.<ref>{{cite web |title=2008's Sexiest Man Alive |url=http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20237714_20241212_20545173,00.html#20545173 |work=People |access-date=27 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305164221/http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20237714_20241212_20545173,00.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=2009's Sexiest Man Alive |url=http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20315920_20320457,00.html#20705504 |work=People |access-date=21 November 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160925223305/http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20315920_20320457,00.html#20705504 |archive-date=25 September 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 2009 is hy ook aangewys as die "Sexiest Man Alive" deur ''Glamour''-tydskrif.<ref>{{cite web |title=Sexiest Men Alive No. 1 |url=http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/photo-galleries/celebrity-life/090805-50-sexiest-men-voted-by-you.aspx?imageno=1 |date=5 Augustus 2009 |work=Glamour |access-date=5 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109104605/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/photo-galleries/celebrity-life/090805-50-sexiest-men-voted-by-you.aspx?imageno=1 |archive-date= 9 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ''AskMen'' het Pattinson benoem as een van die top 49 mees invloedryke mans van 2009.<ref>{{cite web |title=Top 49 Most Influential Men |url=http://www.askmen.com/specials/2009_top_49/robert-pattinson-44.html |publisher=askmen.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010142027/http://www.askmen.com/specials/2009_top_49/robert-pattinson-44.html |archive-date=10 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2009 het ''Vanity Fair'' Pattinson aangewys as een van die "aantreklikste mans in die wêreld", saam met Angelina Jolie, wat aangewys is as die mooiste vrou in die wêreld.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson the Most Handsome Man in the World |url=http://www.vanityfair.com/online/daily/2009/06/robert-pattinson-is-the-most-handsome-man-in-the-world.html |work=Vanity Fair |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614150912/http://www.vanityfair.com/online/daily/2009/06/robert-pattinson-is-the-most-handsome-man-in-the-world.html |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Pattinson was benoem as een van Vanity Fair se "Top Hollywood Earners of 2009" met 'n geskatte inkomste van om en by $18&nbsp;miljoen in 2009.<ref name="Vanity Fair" /><ref>{{cite news |title=Johnny Depp is highest paid actor with £21m deal for next Pirates film |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/6587698/Johnny-Depp-is-highest-paid-actor-with-21m-deal-for-next-Pirates-film.html |date=17 November 2009 |access-date=2 Mei 2010 |location=London |work=The Daily Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424221343/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/6587698/Johnny-Depp-is-highest-paid-actor-with-21m-deal-for-next-Pirates-film.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2009 het Pattinson 'n getekende kitaar aan liefdadigheid geskenk.<ref name="guitar charity">{{cite web |url=http://www.gossipcop.com/perez-strikes-bad-chord-with-Robert-pattinson-guitar-story |date=18 Maart 2010 |title=Perez strikes bad chord with Robert Pattinson guitar story |work=Gossip Cop |publisher=Gossip Cop |access-date=18 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904165049/http://www.gossipcop.com/perez-strikes-bad-chord-with-robert-pattinson-guitar-story/ |archive-date=4 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook as vrywilliger vir die ''Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief'' in Januarie 2010 gewerk.<ref name="mtv-liveblog">{{cite web |url=http://newsroom.mtv.com/2010/01/22/hope-for-haiti-live-blog |date=22 Januarie 2010 |title=Hope For Haiti Now: A Global Benefit For Earthquake Relief |first=Kyle |last=Anderson |publisher=MTV News |access-date=23 Januarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103230757/http://newsroom.mtv.com/2010/01/22/hope-for-haiti-live-blog/ |archive-date=3 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''GQ'' en ''Glamour'' het Pattinson benoem as die "Best Dressed Man" van 2010, met ''GQ'' wat gesê het, "Extremely elegant and inspiring, the true essence of a contemporary man."<ref>{{cite web |work=Glamour |url=http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-news/2010/01/05/robert-pattinson-named-gqs-best-dressed-man |title=Robert Pattinson named GQ's Best-Dressed Man |date=Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510160556/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-news/2010/01/05/robert-pattinson-named-gqs-best-dressed-man |archive-date=10 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson And Cheryl Cole Are Named The Best Dressed of 2010 |url=http://www.entertainmentwise.com/news/52763/Robert-Pattinson-And-Cheryl-Cole-Are-Named-The-Best-Dressed-Of-2010 |publisher=Giant Digital |work=Entertainment Wise |date=6 April 2010 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904181209/http://www.entertainmentwise.com/news/52763/Robert-Pattinson-And-Cheryl-Cole-Are-Named-The-Best-Dressed-Of-2010 |archive-date=4 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2010, het ''People'' Pattinson geplaas in hulle "World's Most Beautiful" uitgawe.<ref>{{cite web |author=Post to: |url=http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20360857_20364406_20776540,00.html |title=World's Most Beautiful |work=People |date=28 April 2010 |access-date=22 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214108/http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20360857_20364406_20776540,00.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2010 het Pattison 'n aanbod van $2 miljoen aanbod afgekeur vir 'n modeveldtog met Burberry.<ref>{{cite web |url=http://www.marieclaire.co.uk/news/celebrity/505887/robert-pattinson-turns-down-1m-burberry-modelling-deal.html |title=Robert Pattinson turns down £1m Burberry modelling deal |date=8 November 2010 |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903104714/http://www.marieclaire.co.uk/news/celebrity/505887/robert-pattinson-turns-down-1m-burberry-modelling-deal.html |archive-date=3 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Brittanje se ''The Sunday Times Rich List'' het hom gelys as 'n jong miljoenêr in die Verenigde Koningkryke, met 'n geraamde inkomste van £13&nbsp;miljoen.<ref>{{cite web |title=Rich List 2010: Mittal doubles to £22bn, total up 30% to £333.5bn |url=http://www.spearswms.com/spears-world/wire/18722/rich-list-2010-mittal-doubles-to-22bn-total-up-30-to-3335bn.thtml |work=Spear's Wealth Management Survey |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055729/http://www.spearswms.com/spears-world/wire/18722/rich-list-2010-mittal-doubles-to-22bn-total-up-30-to-3335bn.thtml |archive-date=23 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''[[Time (tydskrif)|TIME]]'' het hom benoem as een van 2010 se '100 Most Influential People in The World'.<ref name="time" /> In Junie 2010 is Pattinson benoem deur ''Forbes'' tydskrif as een van die top 50 akteurs in die wêreld met 'n verdienste van $17&nbsp;miljoen. 'n Wasbeeld van hom is by die ''Madame Tussauds'' reeks in Londen en New York gevoeg.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson to join Madame Tussauds |url=http://www.madametussauds.com/London/NewsAndEvents/RobertPattinsonAnnounce |publisher=Merlin Entertainment Group (MadameTussauds.com) |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216153437/http://www.madametussauds.com/London/NewsAndEvents/RobertPattinsonAnnounce/ |archive-date=16 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 14 November 2010 het Pattinson verskeie toekennings ontvang – twee van BBC Radio, 1 Teen Toekenning, Besgeklede en Beste Akteur.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2010/11_november/15/teen.shtml |title=Radio 1's Teen Awards winners announced |publisher=BBC |date=15 November 2010 |access-date=15 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307194717/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2010/11_november/15/teen.shtml |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2011 was Pattinson 15de in ''Vanity Fair'' se "Hollywood Top 40" met 'n inkomste van $27.5&nbsp;million in 2010.<ref>{{cite web |url=http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2011/03/hollywood-top-earners-201103?currentPage=3 |title=Hollywood's Top 40 |work=Vanity Fair |first=Peter |last=Newcomb |date=March 2011 |access-date=15 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424143100/http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2011/03/hollywood-top-earners-201103?currentPage=3 |archive-date=24 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''GQ'' het weer vir Pattinson benoem as "Best Dressed Man" in 2012.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson: GQ Best Dressed Man 2012 |url=http://www.gq-magazine.co.uk/style/articles/2012-03/02/best-dressed-men-voting-results/robert-pattinson#ContentTop |work=GQ |access-date=6 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308202036/http://www.gq-magazine.co.uk/style/articles/2012-03/02/best-dressed-men-voting-results/robert-pattinson#ContentTop |archive-date= 8 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In Oktober 2012 is Pattinson benoem as die "Sexiest Man Alive" deur ''Glamour UK''.<ref>{{cite web |author=Maria Vultaggio |title=Robert Pattinson is named 'Sexiest Man Alive,' beating out other potential Christian Grey favorites |url=http://www.ibtimes.com/robert-pattinson-sexiest-man-alive-beating-out-other-potential-christian-grey-favorites-798617 |work=International Business Times |date=1 Oktober 2012 |access-date=14 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428190731/https://www.ibtimes.com/robert-pattinson-sexiest-man-alive-beating-out-other-potential-christian-grey-favorites-798617 |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2013 was Pattinson 2de in ''Glamour'' se "Richest UK Celebs Under 30" met 'n verdienste van £45&nbsp;miljoen.<ref>{{cite web |title=Richest UK Celebs Under 30 |url=http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-galleries/2012/04/richest-uk-celebs-under-30-2012#!image-number=29 |work=Glamour UK |access-date=26 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018213620/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-galleries/2012/04/richest-uk-celebs-under-30-2012 |archive-date=18 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Brittanje se ''London Evening Standard'' het hom benoem as een van Londen se mees invloedryke mense van 2013 in hulle ''The Power 1000''.<ref>{{cite web |title=The Power 1000 – London's most influential people 2013: Imagineers, Film |url=http://www.standard.co.uk/news/london/the-power-1000--londons-most-influential-people-2013-imagineers-film-8825001.html |work=London Evening Standard |access-date=23 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510220840/http://www.standard.co.uk/news/london/the-power-1000--londons-most-influential-people-2013-imagineers-film-8825001.html |archive-date=10 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Februarie 2014 het hy verskyn op die voorblad van ''World Film Locations: Toronto'', 'n boek oor Toronto en films wat in die stad vervaardig is.<ref>{{cite web |title=World Film Locations: Toronto |url=http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo18079552.html |work=press.uchicago |access-date=18 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221222305/https://www.press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo18079552.html |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 19 Februarie 2014 het ''Timur Kryachko'' 'n Russiese astroloog 'n asteroide wat hy ontdek het, vernoem na Pattinson as ''246789 Pattinson''.<ref>{{cite web |title=Russian Astronomer Names Asteroid After 'Twilight' Actor |url=http://en.ria.ru/science/20140220/187716623/Russian-Astronomer-Names-Asteroid-After-Twilight-Actor.html |work=en.ria.ru |access-date=20 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006112314/http://en.ria.ru/science/20140220/187716623/Russian-Astronomer-Names-Asteroid-After-Twilight-Actor.html |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Russia astronomer names asteroid after "Twilight Saga" vampire Pattinson |url=http://voiceofrussia.com/news/2014_02_20/Russia-astronomer-names-asteroid-after-Twilight-Saga-vampire-Pattinson-1750/ |work=Voice of Russia |access-date=20 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010150226/http://voiceofrussia.com/news/2014_02_20/Russia-astronomer-names-asteroid-after-Twilight-Saga-vampire-Pattinson-1750/ |archive-date=10 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Toneelstuk oor drie volwasse vroue met 'n obsessie oor Pattinson met die titel, ''Totally devoted'' is vertoon by Surgeons' Hall in Edinburgh op 13 Augustus 2014.<ref>{{cite web|title=totally devoted|url=http://www.skiddle.com/whats-on/Edinburgh/-Surgeons%27-Hall/Totally-Devoted/12226007/|work=skiddle|accessdate=13 Augustus 2014|archive-date= 3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903115822/http://www.skiddle.com/whats-on/Edinburgh/-Surgeons%27-Hall/Totally-Devoted/12226007|url-status=dead}}</ref> == Liefdadigheidswerk == Pattinson ondersteun en bevorder die ''ECPAT''-veldtog ''Stop Sex Trafficking of Children and Young People''.<ref>{{cite web |title=Stars across the globe raise their hands to stop child trafficking |url=http://www.ecpat.org.uk/media/stars-across-globe-raise-their-hands-stop-child-trafficking |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305014221/http://www.ecpat.org.uk/media/stars-across-globe-raise-their-hands-stop-child-trafficking/ |archive-date=5 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Stop Sex Trafficking Campaign |url=http://www.childrensrights.ie/whats-new/stop-sex-trafficking-campaign |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221222317/https://www.childrensrights.ie/whats-new/stop-sex-trafficking-campaign |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson And Others Raise Their Hands For Charity |url=http://www.looktothestars.org/news/4758-robert-pattinson-and-others-raise-their-hands-for-charity |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417090307/https://www.looktothestars.org/news/4758-robert-pattinson-and-others-raise-their-hands-for-charity |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 2009 se Cannes-rolprentfees het Pattinson vir die organisasie ''amfAR, The Foundation for AIDS Research'' $56,000 ingesamel.<ref>{{cite web |title=Pucker up for a pricey Robert Pattinson kiss |url=http://www.today.com/id/30885815#.UsGgQNIW2kc |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161019001748/http://www.today.com/id/30885815 |archive-date=19 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2010 het hy van sy eie kunswerk geskenk aan ''Parents and Abducted Children Together'' wat op ''[[eBay]]'' verkoop is. Die opbrengs het hy geskenk aan 'n organisasie wat werk met vermiste kinders.<ref>{{cite web |title=BID NOW in PACT's celebrity art auction! |url=http://www.gpdg.co.uk/pact_old/html/pact_balloons.html |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074653/http://www.gpdg.co.uk/pact_old/html/pact_balloons.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson's Balloon Design Goes Under The Hammer For Charity |url=http://www.looktothestars.org/news/4822-robert-pattinsons-balloon-design-goes-under-the-hammer-for-charity |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417090656/https://www.looktothestars.org/news/4822-robert-pattinsons-balloon-design-goes-under-the-hammer-for-charity |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook 'n getekende skets met die titel ''Unfinished City'' geskenk, wat verkoop is vir $6,400.<ref>{{cite web |title='Unfinished City' |url=http://www.homeplateproject.com/plates/plate26.php |access-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906034635/http://www.homeplateproject.com/plates/plate26.php |archive-date=6 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opbrengs hiervan het gegaan aan 'n tehuis vir haweloses in Arizona – ''Ozanam Manor''.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson, A Pencil, A Sketch And The Homeless: Raising Arizona |url=http://www.inquisitr.com/318640/robert-pattinson-a-pencil-a-sketch-and-the-homeless-raising-arizona/ |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414174420/https://www.inquisitr.com/318640/robert-pattinson-a-pencil-a-sketch-and-the-homeless-raising-arizona/ |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 2010 het Pattinson deelgeneem aan 'n liefdadigheidsprojek ''Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief''.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Speaks At 'Hope For Haiti Now' Telethon: Use Technology To Help Haiti Crisis |url=http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/01/22/robert-pattinson-speaks-at-hope-for-haiti-now-telethon-use-technology-to-help-haiti-crisis/ |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005120442/http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/01/22/robert-pattinson-speaks-at-hope-for-haiti-now-telethon-use-technology-to-help-haiti-crisis/ |archive-date=5 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Maart 2010 het hy geld ingesamel vir ''Midnight Mission''.<ref>{{cite web |title=ROBERT PATTINSON AUCTIONS OFF SIGNED GUITAR FOR HOMELESS CHARITY |url=http://earsucker.com/robert-pattinson-auctions-off-signed-guitar-for-homeless-charity/ |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221222301/http://earsucker.com/robert-pattinson-auctions-off-signed-guitar-for-homeless-charity/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook $80,000 ingesamel vir die ''GO Veldtog'' deur 'n ''meet and greet'' op die stel van die ''Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1'' op te veil. Later het hy ook 'n privaat vertoning van ''The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1'' opgeveil.<ref>{{cite news |title='Twilight's' Robert Pattinson Charity Donation to Help Educate Teen Girls in Cambodia |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/robert-pattinson-breaking-dawn-charity-252580 |access-date=30 Desember 2013 |work=The Hollywood Reporter |first=Sophie |last=Schillaci |date=24 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415082544/https://www.hollywoodreporter.com/news/robert-pattinson-breaking-dawn-charity-252580 |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 2011 het hy gehelp met 'n kanker bewusmakingsveldtog deur aandag te fokus op die ''The Cancer Bites campaign'' in sy toespraak by die 2011 Teen Choice Toekennings.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson: Cancer Bites |url=http://www.looktothestars.org/news/6753-robert-pattinson-cancer-bites |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417090654/https://www.looktothestars.org/news/6753-robert-pattinson-cancer-bites |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=Robert Pattinson Announces Blood Cancer Campaign At Teen Choice Awards|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/08/08/robert-pattinson-announce_n_920920.html|accessdate=30 Desember 2013 | work=Huffington Post|date=8 Augustus 2011}}</ref> In Augustus 2013 het Pattinson die Kinderhospitaal in Los Angeles besoek en deelgeneem aan kunsaktiwiteite met die pasiënte.<ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Does Arts and Crafts with Kids |url=http://www.wetreatkidsbetter.org/2013/08/robert-pattinson-does-arts-and-crafts-with-kids/ |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717012357/http://www.wetreatkidsbetter.org/2013/08/robert-pattinson-does-arts-and-crafts-with-kids/ |archive-date=17 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=Robert Pattinson Visits Children's Hospital, Does Arts and Crafts With the Kids |url=http://www.eonline.com/news/452047/robert-pattinson-visits-children-s-hospital-does-arts-and-crafts-with-the-kids-see-the-pic |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221222302/https://www.eonline.com/news/452047/robert-pattinson-visits-children-s-hospital-does-arts-and-crafts-with-the-kids-see-the-pic |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In September 2013 het hy by die Internasionale Mediese Korps aangesluit en een van hulle ''Gesertifiseerde Eerste Respondente'' geword.<ref>{{cite web|title=International Medical Corps & Global Ambassador Sienna Miller Launch "First Responders" CGI Commitment to Help Communities in Humanitarian Disasters|url=http://internationalmedicalcorps.org/cgi-commitment-to-help-communities-in-humanitarian-disasters#.UsGoedIW2kc|accessdate=30 Desember 2013|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402084959/https://internationalmedicalcorps.org/cgi-commitment-to-help-communities-in-humanitarian-disasters#.UsGoedIW2kc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=International Medical Corps & Global Ambassador Sienna Miller Launch "First Responders" CGI Commitment to Help Communities in Humanitarian Disasters |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/international-medical-corps--global-ambassador-sienna-miller-launch-first-responders-cgi-commitment-to-help-communities-in-humanitarian-disasters-225089172.html |access-date=30 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415042901/https://www.prnewswire.com/news-releases/international-medical-corps--global-ambassador-sienna-miller-launch-first-responders-cgi-commitment-to-help-communities-in-humanitarian-disasters-225089172.html |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het deelgeneem aan 'n GO Veldtog ''Go Go Gala'', en het 'n tjello gekoop wat gemaak is van herwinde materiaal vir $5,600 op 15 November 2013.<ref>{{cite news |title=Robert Pattinson Toasted, Bids $5,600 on Recycled Cello at GO GO Gala |url=http://variety.com/2013/scene/news/robert-pattinson-toasted-bids-5600-on-recycled-cello-at-go-go-gala-1200837150/ |access-date=30 Desember 2013 |work=Variety |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418100444/https://variety.com/2013/scene/news/robert-pattinson-toasted-bids-5600-on-recycled-cello-at-go-go-gala-1200837150/ |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=Robert Pattinson, Adam Shankman, Beth Behrs pitch in at Go Go Gala|url=http://articles.latimes.com/2013/nov/15/news/la-ar-robert-pattinson-adam-shankman-beth-behrs-pitch-in-at-go-go-gala-20131115|accessdate=30 Desember 2013 | work=Los Angeles Times|first=Ellen|last=Olivier|date=15 November 2013}}</ref> In Maart 2014 het hy getekende items vir 'n veilig geskenk om fondse in te samel vir die ''Prostaatkanker Navorsings Vereniging''.<ref>{{cite web |title=Run the London Marathon with Marysol |url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=marysolalvarado |access-date=27 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006085700/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=marysolalvarado |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2014 het hy sy fiets geskenk aan 'n veiling om fondse in te samel vir die ''Royal Flying Doctor Service of Australia (RFDS)''. Die organisie verskaf primêre gesondheidsorg vir mense in afgeleë areas.<ref>{{cite web|title=Hollywood star's gift|url=http://www.flyingdoctor.org.au/News.html?NewSite=1&ItemID=842|accessdate=24 Mei 2014|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013955/http://www.flyingdoctor.org.au/News.html?NewSite=1&ItemID=842|url-status=dead}}</ref> == Privaat Lewe == Pattinson was romanties betrokke by Kristen Stewart wat saam met hom in die ''Twighlight'' reeks verskyn het.<ref>{{cite web |last=Duncan |first=Amy |title=Spotted! Robert Pattinson and Kristen Stewart spark fresh dating rumours |url=http://www.metro.co.uk/showbiz/861173-Robert-Pattinson-and-kristen-stewart-spark-fresh-dating-rumours |work=Metro |access-date=9 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127143127/http://www.metro.co.uk/showbiz/861173-robert-pattinson-and-kristen-stewart-spark-fresh-dating-rumours |archive-date=27 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In Julie 2012 is fotos gepubliseer van Stewart en die regisseur van ''Snow White and the Huntsman'', Rupert Sanders.<ref>{{cite news |title=Kristen Stewart's Cheating Apology: PR Insider Weighs In |url=http://www.huffingtonpost.com/katie-calautti/kristen-stewarts-cheating-scandal_b_1703774.html |publisher=Huffington Post |accessdate=26 Julie 2012 |first=Katie |last=Calautti |date=25 Julie 2012}}</ref> Die dag wat die foto's vrygestel is, het Stewart 'n amptelike verskoning uitgereik aan Pattinson, waarin sy om verskoning vra vir die pyn en vernedering wat sy veroorsaak het deur haar optrede. Daardeur het sy die belangrikste ding in haar lewe in gedrang gebring, naamlik Rob, die persoon vir wie sy lief is, en vir wie sy die meeste respek het. Sy het gesê dat sy lief is vir hom en dat sy verskriklik jammer is.<ref>{{cite web |last1=Jordan |first1=Julie |last2=Schwartz |first2=Alison |url=http://www.people.com/people/article/0,,20614722,00.html |title=Kristen Stewart's Apology to Robert Pattinson for Cheating |website=people.com |date=25 Julie 2012 |access-date=Junie 13, 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829221815/http://www.people.com/people/article/0,,20614722,00.html |archive-date=29 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Pattinson is volgens berigte tans betrokke by ''FKA Twigs'' oftewel ''Tahliah Debrett Barnett''.<ref>{{cite web |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/robert-pattinson-dating-english-singer-fka-twigs-201429 |title=Robert Pattinson Dating English Singer FKA Twigs |date=2 September 2014 |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208040055/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/robert-pattinson-dating-english-singer-fka-twigs-201429/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Filmografie == {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- | rowspan=2|2004 | Vanity Fair | Rawdy Crawley | Die tonele verskyn slegs in die DVD uitgawe |- | ''Dark Kingdom: The Dragon King|Ring of the Nibelungs'' | Giselher of Burgundy | TV film |- | 2005 | ''Harry Potter and the Goblet of Fire (film)|Harry Potter and the Goblet of Fire'' | Cedric Diggory | |- | 2006 | The Haunted Airman | Toby Jugg | TV film |- | rowspan=2|2007 | The Bad Mother's Handbook | Daniel Gale | TV film |- | Harry Potter and the Order of the Phoenix (film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix | Cedric Diggory | |- | rowspan=2|2008 | How to Be | Kuns | |- | Twilight (2008 film)|Twilight | Edward Cullen | |- | rowspan=2|2009 | Little Ashes | Salvador Dalí | |- | The Twilight Saga: New Moon | Edward Cullen | |- | rowspan=3|2010 | ''Remember Me (2010 film)|Remember Me'' | Tyler Hawkins |Ook Uitvoerende Vervaardiger |- | The Twilight Saga: Eclipse | Edward Cullen | |- | Love & Distrust | Richard | |- | rowspan=2|2011 | ''Water for Elephants (film)|Water for Elephants'' | Jacob Jankowski | |- | The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1 | Edward Cullen | |- | rowspan=3|2012 | Bel Ami | Georges Duroy | |- | Cosmopolis | Eric Packer | |- | The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 2 | Edward Cullen | |- | rowspan=4| 2014 | The Rover | Reynolds | |- |Maps to the Stars | Jerome Fontana | |- |Queen of the Desert | T. E. Lawrence |''Na-Produksie'' |- |''Life (2014 film)|Life'' | Dennis Stock |''Na-Produksie'' |} == Diskografie == {{Commonskat}} === Klankbane === {|class="wikitable" |- !Jaar !Liedjie !Klankbaam |- |2008 | "Never Think" | ''Twilight: Original Motion Picture Soundtrack'' |- |2008 | "Let Me Sign" | ''Twilight: Original Motion Picture Soundtrack'' |- | 2009 | "Chokin' on the Dust" (Part 1) | ''How to Be : Original Motion Picture Soundtrack'' |- | 2009 | "Chokin' on the Dust" (Part 2) | ''How to Be Soundtrack : Original Motion Picture Soundtrack'' |- | 2009 | "Doin' Fine" | ''How to Be Soundtrack : Original Motion Picture Soundtrack'' |- |} == Verwysings == {{Verwysings|30em}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pattinson, Robert}} [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Engelse sangers]] [[Kategorie:Modelle]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5gxrpd8o04i57b0zv7y8606l0p558gj 6 93889 2923461 1301679 2026-08-10T09:13:51Z JMK 649 +kat 2923461 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Sir [[David Pieter de Villiers Graaff]] luister na 'n adres van die moeders van die [[Hoërskool De Villiers Graaff]] om hom te bedank vir sy skenking van £100 000. |bron=Onbekend |datum=1901 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Seremonies in Suid-Afrika]] 1xhnvbteihmztmwz89p7za5zevyp99e 0 95085 2923358 2603810 2026-08-09T20:43:49Z Pynappel 70858 2923358 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akademikus | naam = Hermann Giliomee | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Hermann Buhr Giliomee | geboortedatum = {{GDEO|1938|4|4}} | geboorteplek = [[Sterkstroom]] | sterfdatum = | sterfplek = | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch]] | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | titel = Prof. | instelling = Universiteit Stellenbosch | vakgebied = Geskiedenis<br />[[Politieke wetenskap]] | stroming = | invloede = | beïnvloed = | bydraes = | bekend = ''The Afrikaners – Biography of a People''<br />''Die Afrikaners – ’n Biografie'' | eerbewyse = [[Helgaard Steyn-prys]]<br />[[N.P. van Wyk Louw-medalje]]<br />[[Stalsprys]]<br />[[Recht Malan-prys]]<br />[[Jan H. Maraisprys]] | webblad = | handtekening = }} '''Hermann Buhr Giliomee''' (1938-) is professor in [[Politieke wetenskap]] aan die [[Universiteit van Kaapstad]] en [[skrywer]] van verskeie geskiedenis- en politieke boeke, wat onder andere die [[Stalsprys]], die [[Recht Malanprys|Recht Malan-prys]] en die [[Helgaard Steyn-prys]] vir sy skryfwerk verower.<ref name=":0">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/giliomee.html</ref> == Lewe en werk == Hermann Buhr Giliomee is op [[4 April]] [[1938]] te [[Sterkstroom]] in die [[Oos-Kaap]] gebore.<ref name=":1">Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Hermann_Gilliomee</ref> Kort na sy geboorte verhuis die gesin na [[Porterville]] en hy ontvang sy skoolopleiding aan die Hoërskool Porterville, waar sy vader Geskiedenis-onderwyser was. Vanaf [[1956]] tot [[1961]], en weer vanaf [[1969]] tot [[1972]], studeer hy verder in [[Geskiedenis]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. In 1972 behaal hy die D.Phil.-graad en ’n verwerking van sy proefskrif word later gepubliseer as ''Die Kaap tydens die Eerste Britse Bewind''. In [[1963]] en [[1964]] is hy Kadet in die Diplomatieke Diens en in [[1965]] aanvaar hy ’n pos as lektor aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Vanaf [[1967]] tot [[1982]] is hy lektor en later senior lektor in Geskiedenis aan die Universiteit van Stellenbosch. In [[1973]] en weer in [[1977]] tot [[1978]] is hy Post-doktorale Navorsingsgenoot en besoekende dosent in Geskiedenis aan die [[Yale-universiteit|Yale Universiteit]] in die [[Verenigde State van Amerika]].<ref name=":2">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2022 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107015033/http://www.nb.co.za/authors/2022 |date= 7 November 2016 }}</ref> In 1982 en [[1983]] is hy Jan Smuts Fellow aan die [[Universiteit van Cambridge]] in die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=":2" /> Hy aanvaar in 1983 ’n pos as professor in die Departement van Politieke Wetenskap aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hierdie pos beklee hy tot met sy aftrede in [[2002]]. Hy lewer sy intreerede onder die titel ''The history in our politics''. Vir die periode [[1992]] tot [[1993]] is hy ’n navorsingsgenoot van die Woodrow Wilson Centre for International Scholars in [[Washington, D.C.|Washington D.C]]. in Amerika. Hy skryf gereelde rubrieke vir publikasies soos ''[[Rand Daily Mail]]'' en ''[[Cape Times]]'', terwyl hy ook politieke menings skryf vir ''[[Die Burger]]'', ''[[Beeld]]'' en ''[[Volksblad]]''.<ref name=":2" /> In [[1984]] is hy saam met André du Toit medestigter van die radikale maandelikse Afrikaanse tydskrif ''Die Suid-Afrikaan''.<ref name=":2" /> Tussen [[1995]] en [[1997]] is hy president van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge.<ref name=":1" /> Na aftrede word hy verkies tot die Raad van die Universiteit van Stellenbosch, waar hy hom beywer vir die behoud van Afrikaans as voertaal,<ref name=":0" /> en hy tree ook by hierdie universiteit op as [[buitengewone professor]]. Hy is getroud met die argitek Annette en hulle bly in Dalsig in Stellenbosch en het ook ’n vakansiehuis op [[Stilbaai]]. Hulle het twee dogters, Francine en Adrienne.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == Vir ''Die Argiefjaarboek vir Suid-Afrikaanse Geskiedenis'' skryf hy ''Die Administrasietydperk van Lord Caledon''. In [[2004]] word die Stalsprys vir hoogstaande publikasie oor die geskiedenis aan hom toegeken vir ''The Afrikaners, Biography of a People''. Hy ontvang in 2004 ook die Recht Malan-prys vir hierdie boek. Hierdie omvangryke werk gaan indringend in op die definisie van wie die Afrikaner is (en toon paradoksaal aan dat hulle geen homogene groep of volk is nie), waarna hy die geskiedenis van hierdie self-gedefinieerde volk agterhaal.<ref>Vosloo, Johan. Afrikaner-storie is g’n nagmerrie. Rapport, 26 September 2004</ref> In [[2008]] verower die Afrikaanse weergawe van hierdie boek, ''Die Afrikaners'', die [[Helgaard Steyn-prys]] nadat dit in 2005 op die kortlys was vir die Universiteit van Johannesburg-prys.<ref>Malan, Charles. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 42 no. 2, Lente 2005</ref><ref>Van Wyk, At. Beeld, 22 Maart 2010</ref><ref>La Vita, Murray Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/Murray-La-Vita-gesels-met-Hermann-Giliomee-Om-Afrikaners-te-verstaan-20150807 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110055910/http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/Murray-La-Vita-gesels-met-Hermann-Giliomee-Om-Afrikaners-te-verstaan-20150807 |date=10 November 2016 }}</ref> In ''Nog altyd hier gewees'' skets hy die geskiedenis van die Stellenbosse bruin gemeenskap oor drie eeue heen teen die agtergrond van die politieke, opvoedkundige en sosiaal-maatskaplike tendense wat hulle lot bepaal het. Sodoende word eeue se onreg deur kolonialisme en apartheid te boek gestel.<ref>Van der Ross, R.E. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 44 no. 2, Lente 2007</ref><ref>Nel, Elias P. Rapport, 6 Mei 2007</ref> Saam met Bernard Mbegna skryf hy die ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika'' wat hy vanaf pre-historiese tye saamtrek en alle volkere se agtergrond en bydrae tot die land behandel. ''Die laaste Afrikanerleiers'' ondersoek die tydperk van die middel-vyftigerjare tot [[1994]] aan die hand van die afrikanerleiers van daardie tyd, [[Hendrik Verwoerd]], [[John Vorster]], [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]], Van Zyl Slabbert en [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]], en gee ’n interessante en verhelderende blik op hierdie veelbewoë tyd en die politieke besluite wat in hierdie tyd geneem is.<ref>Joubert, Jan-Jan. Beeld, 26 November 2012</ref> As samesteller is hy verantwoordelik vir ''Buhr van die Bokveld: ’n Sprankelende intelligensie''. Dit is ’n bloemlesing uit die werke van die vroeggestorwe joernalis [[Johann Buhr]].<ref>Van Rensburg, Cas. Beeld, 7 September 2015</ref> == Toekennings == * 2001 – [[Stalsprys|Stalsprys vir Geesteswetenskappe]] in Politieke Wetenskap * 2004 – Stalsprys vir Geesteswetenskappe en [[Recht Malan-prys]] vir Geskiedenis * 2008 – [[Helgaard Steyn-prys]] vir Letterkunde<ref>{{cite web |url=http://helgaardsteyntrust.co.za/besigtig.aspx?id=27 |title=Toekennings – Hermann Giliomee |access-date=24 Maart 2016 |format=html |publisher=Helgaard Steyn Trust |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427185641/http://helgaardsteyntrust.co.za/besigtig.aspx?id=27 |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2013 – [[N.P. van Wyk Louw-medalje]] * 2016 – [[Jan H. Maraisprys]] == Publikasies == Publikasies uit sy pen sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n79-32328/</ref> * ''Die Kaap tydens die eerste Britse bewind: 1795–1803'' (1975) * ''Ethnic Power Mobilized – Can South Africa change?'' (1979, met Heribert Adam) * ''Afrikanermag: opkoms en toekoms'' (saam met Heribert Adam) (1981) * ''The Parting of the Ways: South African Politics 1976–1982'' (1982) * ''From Apartheid to Nation-building'' (1989, met Lawrence Schlemmer) * ''Kruispad'' (2001) * ''The Afrikaners – Biography of a People'' (2003) * ''Die Afrikaners: ’n Biografie'' (2004) * ''’n Vaste plek vir Afrikaans'' (2006, met Lawrence Schlemmer) * ''Nog altyd hier gewees'' (2007) * ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika'' (2007, met Bernard Mbenga) * ''New History of South Africa'' (2007, met Bernard Mbenga) * ''Die laaste Afrikanerleiers'' (2012, Engels: ''The Last Afrikaner Leaders'') * ''Hermann Giliomee: Historikus: 'n Outobiografie'' (2016) === Samesteller en redakteur === * ''The Shaping of South African Society, 1652–1840'' (1988) * ’''n Samelewing in wording: Suid-Afrika, 1652–1840'' (1990) * ''Up Against the Fences: Poverty, passes and privilege in South Africa'' (1985, met Lawrence Schlemmer) * ''Negotiating South Africa’s Future'' (1989, met Lawrence Shlemmer) * ''The elusive search for peace: South Africa, Israel and Northern Ireland'' (1990, met Jannie Gagiano) * ''The Bold Experiment: South Africa’s new democracy'' (1994, met Lawrence Shlemmer en Sarita Hauptfleish) * ''The Awkward Embrace: one party-domination and democracy''  (1999, met Charles Simkins) * ''Buhr van die Bokveld: 'n Sprankelende intelligensie - 'n Bloemlesing uit die werk van Johann Buhr'' (2015, samesteller) == Bronne == * {{cite web|url=http://www.tafelberg.com/authors/2022|title=Tafelberg - Our Authors - Hermann Giliomee|work=www.tafelberg.com|accessdate=28 Junie 2018|archive-date=10 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710222757/http://www.tafelberg.com/authors/2022|url-status=dead}} === Boeke === * HAUM. ''Stellenbosse Galery''. HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 === Tydskrifte en koerante === * Brand, Gerrit. Giliomee het nog lank nie ophou vertel nie. By, 13 Desember 2008 * De Vries, Willem. Twee deel letterkundeprys. Beeld, 10 November 2008 * Du Plessis, Irma. Afrikanervrou: hoofsweep of slagoffer. Boeke Insig, No. 7, Herfs 2009 * La Vita, Murray. Nou weer ‘queen’ se Afrikaners... Beeld, 8 Augustus 2015 * Landman, Christina. Tussen ’n breinaald en ’n koeksister. Insig, Desember 2003 * Marais, Danie. Geskiedenis van verduideliking. By, 3 November 2012 * Retief, Hanlie. Altyd gatkant teen die juk. Rapport, 25 November 2007 * Swanepoel, Martie. Seun van Porterville. Plus, 24 November 2007 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Giliomee, Hermann}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] 8h3ka099xrffvvwobtannquidatlrtd 0 95756 2923279 2922453 2026-08-09T17:49:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923279 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Richard Wocke Bloemfonteinse stadsraad.jpg|duimnael|regs|250px|Die Bloemfonteinse stadsraad omstreeks 1885. Wocke staan links. Die bouaannemer John Clark sit regs voor.]] '''Richard Carl George Theodor Wocke''' (Langenbielau, [[Silesië]], [[Pruise]], [[27 November]] [[1831]] – [[Bloemfontein]], [[24 April]] [[1890]]) was ’n Duitse meesterbouer en argitek wat verantwoordelik was vir onder meer talle kerkgeboue van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die [[NG Kerk Vrystaat|Vrystaat]]. Tydgenote het hom beskryf as klein van gestalte, lewendig, vasberade en slaggereed om aan te pas by enige situasie. Hy word beskou as die eerste argitek in die Vrystaat.<ref name="Schoeman, Karel 1982">{{af}} Schoeman, Karel. 1982. ''Vrystaatse Erfenis. Bouwerk en geboue in die 19de eeu''. Kaapstad, Pretoria, Johannesburg: Human & Rousseau.</ref> == Herkoms == [[Beeld:Bethaus-Langenbielau.jpg|links|250px|duimnael|Die eertydse bedehuis in Langenbielau, Wocke se geboortedorp in [[Silesië]] wat sedert 1945 deel is van [[Pole]] en bekendstaan as Bielawa.]] Wocke was die seun van Albert Carl Theodor Wocke en sy vrou, Ernestine von Wagenschüte. Hy het sy opleiding aan ’n bouskool in Duitsland ontvang, maar weggeloop omdat dit hom verveel het, en hom aan die Kaap gevestig nadat die skip waarop hy onderweg was, by [[Kaap Agulhas]] gestrand het. (Die bronne vermeld nie waarheen hy op pad was nie.) Hy het blykbaar enkele jare lank in [[Kaapstad]] opleiding as pleisteraar en steenlêer gekry onder die mentorskap van die Duits gebore argitek [[Carl Otto Hager]], wie se robuuste, Neo-Gotiese styl van kerke hy as ontwerper oorgeneem het. == Eerste jare in die Vrystaat == [[Lêer:Wesleyaanse kerk Bloemfontein 1868.jpg|regs|270px|duimnael|Die Wesleyaanse kerk op Bloemfontein in 1868. Die man voor die kerkie is bes moontlik Wocke.<ref name="Schoeman, Karel 1982"/>]] [[Lêer:Nederduitse Gereformeerde Church Voortrekker Street - Philippolis-001.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[NG gemeente Philippolis|NG kerk]] aan die bopunt van Voortrekkerstraat, [[Philippolis]]. Die gebou en perseel is op [[18 Julie]] [[1969]] tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar.]] In Oktober 1865 het Wocke sy dienste in ''[[De Tijd]]'', die Vrystaat se eerste Nederlandse koerant, in [[Bloemfontein]] as boumeester en argitek geadverteer. Hy "ontwerpt Plannen voor alle soorten van Gebouwen en neemt ook de uitvoering derzelve aan", luidens die beriggie. Dié beskeie bekendmaking is, volgens [[Karel Schoeman]], die begin van argitektuur in die Vrystaat. Dis nie bekend waarom Wocke hom in die Vrystaat gaan vestig het nie. Dit was dalk omdat daar 'n Duitse gemeenskap in Bloemfontein was, maar waarskynliker omdat die Anglikaanse biskop van plan was om 'n katedraal in die hoofstad te laat bou; net 'n maand ná Wocke se advertensie is sy tender vir die bou van die katedraal aanvaar. Die toesig oor en veranderinge aan die ontwerp deur Dudley Male vir die Anglikaanse katedraal in Bloemfontein in 1866 was sy eerste groot werk in die Vrystaat. ''[[De Tijd]]'' het opgemerk dat "hetgeen door dezen persoon reeds in zijn vak geleverd is teregt de schoonste verwachtingen doet geboren worden aangaande het werk, dat thans wederom aan zijne bekwame handen werd toevertrouwd". Dit skep die indruk dat dit nie sy eerste werk in Bloemfontein was nie. Die volgende jaar is die katedraal, nou die oostelike deel van die huidige gebou in St. Georgestraat, voltooi. Bloemfontein was destyds in twee partye verdeel: enersyds die Nederlandse staatsamptenare en Duitse inwoners en andersyds die Engelssprekende gemeenskap, van wie die meeste winkeliers was. Wocke is aanvanklik opgeneem deur eersgenoemde en dit was ook by hulle dat hy sy eerste opdragte gekry het. ''[[The Friend]]'' het bitsig na Wocke verwys as "Sir Christopher Wren (Mr. Wocke, the clever architect, we mean)". "There is only one ' ''bekwaame bouwmeester'' ' within several hundred miles of this," het die koerant geskryf, "and his name is R. Wocke. This, at any rate, appears to be the opinion of our local comtemporary (''[[De Tijd]]''), who is never tired of trumpeting Mr. W.'s fame."<ref name="Schoeman, Karel 1982"/> Met sy buitelandse opleiding en jare lange ondervinding aan die Kaap was Wocke inderdaad al "bekwaame bouwmeester" in die Vrystaat. So het hy opdragte van die regering gekry en ook van die Wesleyaanse gemeente toe hulle genoeg geld kry om 'n kerkgebou op te rig. Die ou kerk was 'n eenvoudige geboutjie met 'n strooidak was as Sovereignty Club bekendgestaan het. Intussen het die Vrystaat se welvaart toegeneem en is die reeks oorloë teen die Basoeto's in 1868 beëindig, waarna 'n welvarende tydperk begin het. Die nuwe era het ook 'n uitwerking op die boukuns gehad, want die Wesleyaanse kerk was, hoewel 'n taamlik eenvoudige, langwerpige gebou, indrukwekkend vir Bloemfontein vanweë sy hoogte van sowat 10&nbsp;m by die gewelspitse en vanweë die ryk pleisterwerk wat die fasade aan die gewelmuur versier het. Die geheelindruk is dié van 'n soliede en swaar tempeltjie, pleks van die kerke van destyds met hul Neo-Gotiese detail wat destyds mode was. Naas die katedraal was dit die eerste gebou in die Vrystaat wat meer as net funksioneel wou wees, volgens Karel Schoeman, "die jong Republiek se eerste stuk bewuste en selfbewuste argitektuur".<ref name="Schoeman, Karel 1982"/> Wocke het vrywillige diens saam met die Bloemfontein Rangers in die Basoeto-oorloë van 1865 tot 1866 verrig, en daarna die Basoeto-gedenkteken ontwerp en gebou (1871). == Kerkargitek == [[Beeld:NG kerk Brandfort 1886.jpg|duimnael|links|260px|Die NG kerk op Brandfort is op [[21 Januarie]] [[1887]] ingewy nadat Wocke reeds omstreeks 1883 daarvoor getender het.<ref>{{af}} [[J.A. Heese|Heese, dr. J.A.]] 1975. ''Eeufees Gedenkboek N.G. gemeente Brandfort 1875–1975''. Brandfort: NG Kerkraad.</ref>]] [[Beeld:NG kerk Edenburg 1938.jpg|duimnael|210px|regs|Die [[NG gemeente Edenburg]] se vorige kerk, ingewy in 1877, is in 1925 vergroot en opnuut ingewy, maar in die vyftigerjare gesloop en vervang deur 'n siersteengebou.]] [[Beeld:NG kerk Boshof.jpg|duimnael|links|270px|[[NG gemeente Boshof|Boshof se NG kerk]]. Dis in 1874 opgerig en in 1913 vergroot. In 1954 is dit hernu tot hoe dit vandag lyk. Wocke was die oorspronklike argitek.]] [[Beeld:NG kerk Rouxville.jpg|duimnael|regs|250px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Rouxville]] se hoeksteen is in 1879 gelê deur die eerste leraar, ds. [[Charles Morgan]].]] [[Beeld:NG moederkerk Potchefstroom Simon du Plooy.jpg|duimnael|links|310px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Potchefstroom]] is, volgens Jan Hoevers,<ref>{{af}} [Hoevers, Jan. 2005. ''Van Kerke en Dorpe. Historiese vertellinge oor die oudste kerke en dorpe in Suid-Afrika''. Centurion: Publiself Uitgewers].</ref> blykbaar deur Wocke ontwerp, maar [[John Gaisford]] was verantwoordelik vir die [[pastorie]]. Dat Wocke reeds in 1890 oorlede is, maar dit ietwat onwaarskynlik dat hy wel dié kerk ontwerp het.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8998 Besonderhede van die kerk op die webtuiste Artefacts.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 20 September 2015.</ref> Pres. [[Paul Kruger]] het die hoeksteen op [[13 Februarie]] [[1894]] gelê. Dis tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as tydelike hospitaal gebruik. 'n Brand op [[13 Maart]] [[2007]] het dit byna in puin gelê, maar daarna is dit volledig herbou.<ref>{{en}} [http://www.potch.co.za/ahistorical.htm Geskiedkundige geboue in Potchefstroom]. URL besoek op 20 September 2015.</ref>]] Ná die Anglikaanse en Wesleyaanse kerk was hy veral in aanvraag vir kerkbou, maar het sy verdere skeppings meer aangesluit by die smaak van die tyd. In die 1870's was hy verantwoordelik vir die ontwerp van talle kerkgeboue van die NG Kerk, onder meer op [[Philippolis]] (1871) en [[Boshof]] (1872), en daarna [[Edenburg]] (1877) en [[Rouxville]] (1881), waarvan net Philippolis se kerk vandag min of meer onveranderd staan, hoewel dit intussen vergroot en die kort, stomp toring verhoog is. Foto's toon hierdie kerkgeboue as die gebruiklike saal- of kruiskerke met die ewe gebruiklike lansetboogvensters, maar met goeie verhoudings tussen die onderdele en 'n aangename geheelindruk van suiwerheid sonder strakheid, soliditeit sonder swaarheid. Ook in die ou kerk op Smithfield is daar in 1880 deur Wocke "veranderingen en verbeteringen" aangebring, "in plaats van ongeschilderde balken en wanden zagen wij die versierd zooals de schilders van den heer Wocke dit alleen kunnen doen, in de plaats van de ouderwetsche vensters zagen wij versierde en smaakvolle. In plaats van de oude lantaarnen met kaarsen, viel ons oog op een prachtig stel lampen." Hiernaas het hy dit ook voorsien van 'n toring wat lank 'n aantreklike landmerk sou wees, totdat die hele gebou gesloop en vervang is deur ’n Neo-Bisantynse gebou van sierstene. Die oprigting van 'n Katolieke kerk op Bloemfontein in 1881 het aan Wocke ander eise gestel en ander beperkings opgelê, dog alhoewel daar in hierdie besondere geval groter moontlikheid vir versiering was, bly dit ingetoë, en ten spyte van die reeks steil, spits dakke waaruit die gebou bestaan, gee dit deur die onversierde steunbere en die vensters, wat ronde eerder dan spits boë het, dieselfde soliede gevoel as die groter Protestantse bouwerke. The Friend het dit as "a very handsome building" beskryf. In 1877 is die regeringsgebou in Bloemfontein ook volgens sy plan opgerig. 'n Tweede verdieping, ontwerp deur [[Johannes Egbertus Vixeboxse|J.E. Vixeboxse]], is in 1895 opgerig. Nadat die gebou in 1908 in 'n brand beskadig is, is dit heropgerig volgens die planne van die staatsargitek, Frank Taylor. Tans huisves die gebou die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum. Die standbeeld van pres. [[J.H. Brand]], wat in 1893 onthul is, staan voor die gebou.<ref>{{af}} [http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2004/10/29/VB/16k/01.html Mooie Pres. Brandstraat herinner aan vergange tyd], [[Volksblad]], [[29 Oktober]] [[2004]].</ref> == Tweetoringkerk == [[Lêer:NG Toringkerk Bloemfontein.jpg|duimnael|regs|210px|Die [[NG gemeente Bloemfontein]] se Tweetoringkerk, een van Wocke se bekendste ontwerpe.]] Nadat hy sowat 10 jaar as meesterbouer en argitek in die Vrystaatse hoofstad gewerk het, het hy die [[NG gemeente Bloemfontein|Tweetoringkerk]] (1880) gebou volgens ’n aangepaste plan van W.B. Hays.<ref>{{en}} [http://www.visi.co.za/content/article/123/24-hours-in-bloemfontein 24 Hours in Bloemfontein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130020647/http://visi.co.za/content/article/123/24-hours-in-bloemfontein |date=30 Januarie 2013 }}. URL besoek op 19 Januarie 2015.</ref> Met die groei van Bloemfontein se bevolking het die eerste kerkgeboutjie te klein geword. In 1872 is besluit om 'n nuwe kerk te bou. 'n Kompetisie vir 'n kerkontwerp met 'n prysgeld van £100 is uitgeskryf. Agt inskrywings is ontvang. Die wenontwerp van die argitek William Bennett Hays het voorsiening gemaak vir 'n gebou in die Middeleeuse Duitse styl met twee torings van 106 vt. hoog. Die aanvaarbaarste tender van £33 500 vir die uitvoering van Hays se ontwerp in sandsteen was egter bo die geldelike vermoë van die gemeente. Boonop was die boukommissie bewus daarvan dat "de zandsteen hier verkrijgbaar van zeer twijfelachtige waarde is", het die leraar, ds. Gustav Radloff, later verklaar. Gevolglik is besluit op 'n gewysigde ontwerp van die Duitse boumeester Richard Wocke, wat voorsiening gemaak het vir 'n eenvoudiger en goedkoper gebou van £17 500 in 'n "modern Romeinschen stijl" wat sitplek aan 810 mense kon verskaf. Die hoeksteen van die gebou is op [[10 Mei]] [[1878]] deur pres. [[J.H. Brand]] in die teenwoordigheid van 'n reuseskare gelê.<ref>{{af}} [http://www.klipkerk.co.za/index.php/inligting Die geskiedenis van die NG gemeente Bloemfontein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003042120/http://www.klipkerk.co.za/index.php/inligting |date= 3 Oktober 2018 }}. URL besoek op 19 Januarie 2015.</ref><ref>{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8958&archid=1923 Besonderhede oor die kerk op Artefacts.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214025536/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8958&archid=1923 |date=14 Desember 2019 }}. URL besoek op 19 Januarie 2015.</ref> Die preekstoel (later deur brand vernietig) is ook deur hom ontwerp. In wese bestaan die Tweetoringkerk uit die lang saalkerk van die Vrystaatse tradisie, deur vyfkantige, absisagtige vleuels en konsistorie tot 'n kruiskerk vergroot en finaal van alle ander in die land onderskei deur die twee torings wat in die styl van die Middeleeuse katedrale soos Notre Dame en Westminster-abdy aan weerskante van die voorgewel geplaas is, verbind deur 'n portiek wat as ingangsportaal dien. Die torings, wat trapsgewys na boontoe versmal, versier met klein spits torinkies op die hoeke, en uiteindelik in toringspitse eindig, gee aan 'n gebou wat in wese baie eenvoudig is sy indrukwekkende voorkoms, tesame met 'n gevoel van opwaartse strewe, dog die rondinge van die rondeboogvensters en -deure, die wielvensters in die torings en die vleuels versag die spitsheid en hoekigheid van die vertikale reguit lyne. Hoeveel van die huidige kerkgebou Wocke se werk is, is nie bekend nie, maar mens kan die geheel seker as sy skepping aanvaar en saamstem met die tydgenootlike oordeel daarvan as 'n gebou "dat nog door het latere nageslacht als een treffend bewijs zal geroemd worden van de bekwaamheid en eerlijkheid der bouwmeester" - en selfs met die begryplik trotse verklaring van ''[[The Friend]]'' dat "the church is a noble pile, and would be an ornament to any town in South Africa, and no disgrace to many cities in Europe". Ook hierdie gebou is 'n nasionale gedenkwaardigheid – in hierdie opsig was Wocke gelukkiger as die ander argitekte wat in die Vrystaat gewerk het – en dien dus as blywende getuienis van sy begaafdheid. == Goewermentsgebou en stadsaal == [[Beeld:Bloemfontein se ou stadsaal.jpg|duimnael|260px|regs|Bloemfontein se ou stadsaal is in 1883 voltooi, maar in 1934 gesloop en deur die nuwe vervang.]] [[Beeld:Die verwoestende brand in die goewermentsgebou, Bloemfontein, 1907.jpg|duimnael|links|280px|'n Brand het die goewermentsgebou in 1907 beskadig.]] [[Beeld:Gouvernementsgebouw, Bloemfontein.jpg|duimnael|regs|320px|Die Goewermentsgebou in Bloemfontein soos dit oorspronklik gelyk het met een verdieping en die besonder hoë toring.]] [[Beeld:Goewermentsgebou, Bloemfontein, in 1909 soos herstel ná die brand van 1907.jpg|duimnael|links|280px|Die Goewermentsgebou in 1909 nadat dit herstel is ná die brand.]] [[Beeld:Basoetoe-Oorlog Monument te Bloemfontein.jpg|duimnael|regs|220px|Wocke se Basotho-oorlogsmonument, [[Bloemfontein]]. Dié foto is omstreeks 1916 geneem.]] Die ander groot Bloemfonteinse bouwerk van die sewentigerjare, die nuwe Goewermentsgebou ("Gouvernementsgebouw") en Raadsaal in President Brandstraat (1876), is ook aan Wocke toevertrou, en ook dit was 'n eenvoudige gebou – 'n lang, E-vormige eenverdiepingstruktuur agter 'n oordekte stoep, wat trefkrag gekry het deur middel van 'n toring, in hierdie geval 'n vierkantige wat in die middel van die fasade geplaas is, met 'n besonder steil, hoë dak, bo afgeplat en met 'n reling afgesluit. Die Goewermentsgebou met sy toring het die uitsig langs Maitlandstraat ewe treffend afgesluit as die Tweetoringkerk in die geval van Kerkstraat, en voor die voltooiing van die kerk is dit "''the most striking building in the town''" genoem. "''It is the wonder of the country, and every stranger is called upon to admire it.''" Die toring was nie 'n besonder aantreklike struktuur nie, en bowendien was dit heeltemal buite verhouding tot die gebou sodat die geheel met 'n tekenhaak vergelyk is. Toe die Goewermentsgebou in 1895 met 'n tweede verdieping vergroot is, het "gebou en toring mekaar gevind en 'n veel meer bevredigende geheel uitgemaak", volgens Karel Schoeman. Die gebou huisves tans die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN). In 1883 het hy die wedstryd vir die ontwerp van die Bloemfonteinse stadsaal gewen. Dié gebou is in 1934 gesloop. In 1885 is Wocke verkies tot die Bloemfonteinse stadsraad en het hy ’n stigterslid van die Vrymesselaarslosie-unie geword. Hy het die stad in 1887 verlaat weens die uitwerking van die droogte van 1885–1887 en gaan prospekteer by Blaauwbank. Omstreeks 1888 het hy na Bloemfontein teruggekeer, waar hy twee jaar later oorlede is ná ’n reeks beroerteaanvalle en nadat sy argitekloopbaan onverklaarbaar doodgeloop het. Hy is in die Lutherse gedeelte van die Bloemfonteinse begraafplaas begrawe; pres. [[F.W. Reitz]] het as een van die kisdraers opgetree. Talle belangrike staatsprojekte is aan Wocke toevertrou. Sy geboue was toereikend, maar die styl daarvan kan as sober beskryf word. Van Wocke se werk het min behoue gebly. Van die agttien geboue waarvoor hy sover bekend verantwoordelik was, bly slegs vyf oor, die kerke op Bethanie, Philippolis en Brandfort (laasgenoemde twee in gewysigde vorm) en die Tweetoringkerk in Bloemfontein, benewens die Basothomonument. Byna 20 jaar lank het Wocke egter die Vrystaatse bouwêreld oorheers en 'n aantal sierlike en indrukwekkende geboue opgerig wat daartoe bygedra het om die onaansienlike Bloemfontein in 'n netjiese en indrukwekkende klein hoofstad te omskep. == Gesinslewe == Wocke en sy vrou het 11 kinders gehad. ’n Seun, Richard Colner Albert Wocke, wat in Duitsland opgelei is, het reeds in die vroeë 1880's saam met sy pa in Bloemfontein as boumeester gewerk. Hy was die toesighouer oor die bouwerk aan die Vierde Raadsaal. Nog ’n seun, G. Wocke, was die toesighouer oor die bouwerk aan die Volkshospitaal in Bloemfontein in 1892 terwyl ene Emil Otto Heinrich Wocke klerk van openbare werke was. == Geboue deur Wocke ontwerp == * [[1866]] – Anglikaanse katedraal van St. Andrew en St. Michael, [[Bloemfontein]] * [[1881]] – Church of the Sacred Heart, nou koor van Rooms-Katolieke katedraal, Bloemfontein * [[1876]] – Damesinstituut ([[Hoërskool Eunice]]), (later Lower House), Bloemfontein * [[1866]] – Vrymesselaarslosie, Bloemfontein * Geen datum – Duitse Klub, Bloemfontein * [[1868]] – Lutherse sendingkerk van die [[Berlynse Sendinggenootskap]], herbou, Bethanie, Reddersburg, Vrystaat * [[1874]] – [[NG gemeente Boshof|NG kerk Boshof]], Vrystaat * [[1885]] – [[NG gemeente Brandfort|NG kerk Brandfort]], Vrystaat * [[1874]] – [[NG gemeente Edenburg|NG kerk Edenburg]], Vrystaat * [[1871]] – [[NG gemeente Philippolis|NG kerk Philippolis]], Vrystaat * [[1881]] – [[NG gemeente Rouxville|NG kerk Rouxville]], Vrystaat * [[1880]] – [[NG gemeente Bloemfontein|Tweetoringkerk]], Bloemfontein * [[1882]] – Eerste stadsaal, Bloemfontein * [[1868]] – Wesleyaanse kerk, Bloemfontein * [[1894]] – [[NG gemeente Potchefstroom|NG moederkerk Potchefstroom]] (onseker) == Bronne == * [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1923&countadd=1 Besonderhede oor Wocke se lewe en werk op Artefacts.co.za]. URL besoek op 19 Januarie 2015. * {{af}} Schoeman, Karel. 1982. ''Vrystaatse Erfenis. Bouwerk en geboue in die 19de eeu''. Kaapstad, Pretoria, Johannesburg: Human & Rousseau == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/06/12/4/5.html ''Philippolis se argitektuur weerspieël unieke verlede''], ''[[Die Burger]]'', [[12 Junie]] [[1999]]. * {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/image_slide.php?type=9&bldgid=7300&rank=1 'n Kleurposkaart van 1914 van Bloemfontein se ou stadsaal]. URL besoek op 9 November 2015. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wocke, Richard}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]] [[Kategorie:Geboortes in 1831]] [[Kategorie:Sterftes in 1890]] 7m57krol3jmyq33b5o9zl3b4vknuikp 6 102342 2923443 1387588 2026-08-10T08:27:07Z JMK 649 +kat 2923443 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Adviseurs van die 1933-vertaling van die [[Afrikaans]]e [[Bybel]]. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, C.F. Kees, G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. C.W.M. du Toit (Totius se broer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. H.D. van Broekhuizen, di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], P.J.J. Boshoff en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], [[Totius]], ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem. |bron=Gustav Opperman Fotografie |datum=1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] [[Kategorie:Totius]] e0bjvm3pdz2ibdezpfhrwuii1udqscj 0 107271 2923351 2730810 2026-08-09T20:41:40Z Pynappel 70858 2923351 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Vernon February.jpg|duimnael|Vernon February]] '''Vernon February''' (*[[15 Junie]] [[1938]], [[Somerset-Wes]] –† [[24 November]] [[2002]], [[Amsterdam]]) was 'n Suid-Afrikaanse letterkundige, aktivis en digter. February het [[Suid-Afrika]] in 1964 met vrywillige ballingskap verlaat om sodoende onderdrukkende [[apartheid]]swetgewing vry te spring. Hy het 'n nuwe tuiste in Nederland gevind, waar hy groot sukses as letterkundige, digter en aktivis bereik het. Hy kon eers weer in die vroeë 90's na Suid-Afrika terugkeer. Behalwe vir sy werk as akademikus en aktivis verwerf hy ook bekendheid as kundige op die terreine van koloniale, Suid-Afrikaanse en Afrika-letterkundes, kreolisering, taalbeplanning en taalpolitieke kwessies, wat gerugsteun word deur 'n uitstekende publikasierekord. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Vernon Alexander February<ref>[[Kannemeyer, J.C.]] ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria, Eerste uitgawe. 2005.</ref> is op 15 Junie 1938 op [[Somerset-Wes]] gebore as die vierde oudste in 'n gesin van sewe kinders. Daar is ses broers, in ouderdomsvolgorde Godfrey, Dougie, James, Vernon, Desmond en Cecil, asook 'n suster, Mary, wat jonk oorlede is. Op vyfjarige ouderdom is sy vader, Lawrence, oorlede en maak sy moeder, Katy, die ses seuns groot op geld wat sy verdien as huishulp. Hy gaan skool by die Metodiste laerskool in Somerset-Wes en matrikuleer in 1957 aan Trafalgar Hoërskool in [[Distrik Ses]] in Kaapstad. Hierna studeer hy verder onder professor A.C. Jordan aan die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy in 1960 'n [[B.A.-graad]] behaal met [[Afrikaans]], [[Xhosa]] en [[Engels]] as hoofvakke. Vir Xhosa ontvang hy die medalje as beste student. In 1961 behaal hy sy onderwysdiploma en vanaf 1962 tot 1963 gee hy junior en sekondêre Afrikaans onderwys aan die Trafalgar Hoërskool en doseer ook onderwyspraktyk aan die Wesleyaanse Onderwyserskollege te [[Soutrivier]] in Kaapstad. === Vrywillige ballingskap === Die Kleurlingonderwyswet 47 van 1963 dra die beheer oor onderwys vir gekleurdes oor vanaf die provinsies na 'n afdeling van die Departement van Kleurlingsake en stel diskriminerende en beperkende diensvoorwaardes in. Hierdie wet en die verhoogde polisie-optrede teenoor Vernon se kennisse soos Alex la Guma, A.C. Jordan en ander, veroorsaak dat hy Suid-Afrika in 1964 verlaat en in vrywillige ballingskap na [[Nederland]] gaan.<ref>Wasserman, Herman Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/indaba/vernie.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406131736/http://www.oulitnet.co.za/indaba/vernie.asp |date= 6 April 2016 }}</ref> Met 'n vlugtelingbeurs van die Universitair Asiel Fonds studeer hy verder aan die [[Universiteit van Leiden]] in Nederland en behaal die Candidatus Litterarum in Engelse letterkunde en taalkunde met sy skripsie ''Trends in South African English''. Van 1968 tot 1969 gee hy Engelse taalonderrig aan 'n onderwysinstituut in [[Recklinghausen]] in [[Duitsland]], maar keer dan terug na Leiden om sy studie voort te sit. Hy word aangestel as 'n vertaler, navorsingsgenoot en in 1969 as senior navorser aan die Afrika Studiesentrum aan die Universiteit in Leiden, 'n pos wat hy vir meer as dertig jaar beklee. As gasdosent gee hy lesings oor Afrika-Karibiese en Afro-Amerikaanse letterkunde by universiteite in Afrika en Amerika, soos in 1971 en 1972 aan die [[Fourah Baʏ Universiteit]] in [[Freetown, Sierra Leone|Freetown]] in [[Sierra Leone]], in 1975 aan die Taalinstituut in [[Suriname]] en in 1978 aan die Universiteit van Wisconsin-Madison, terwyl hy in 1981 ook gaslesings in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] aanbied by die universiteite van Harvard, Yale, Northwestern en [[Kalifornië]]. In 1977 behaal hy 'n Ph.D.-graad aan die Universiteit van Leiden onder leiding van professor doktor Jan Verhoeve met 'n tesis oor ''Flagellated skin, a fine fetish: the ‘Coloured’ as a stereotype in South African literature'', wat later in boekvorm gepubliseer word as ''Mind your colour''.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=February,_V.A._(Vernie){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierin ondersoek hy die verteenwoordiging en uitbeelding van die gekleurde in die Suid-Afrikaanse letterkunde. === Anti-apartheidsvegter === In hierdie tyd neem hy aktief deel aan die buitelandse verset teen die apartheidsbeleid en bou 'n netwerk van kontakpersone en anti-apartheid steungroepe op. Hy raak ook al hoe meer betrokke by organisasies soos Comité Zuid-Afrika, Kaïros en die Anti-Apartheidsbeweging in Nederland. Sy rol is hoofsaaklik om as skakel op te tree tussen Suid-Afrikaners en Nederlanders op sosiaal-kulturele gebied, om deur die media bewustheid van die Suid-Afrikaanse toestand te skep en om ontmoetings en konferensies te reël. As lid van die ANC is sy huis dan ook 'n bymekaarkomplek vir alle Suid-Afrikaanse uitgewekenes. Hy is onder meer betrokke by etlike letterkunde- en kultuurkonferensies in Bad Boll in Duitsland, die Culture in Another South-Africa-konferensie in 1987, die Victoria Watervalberaad tussen die [[African National Congress|ANC]] en 'n groep Afrikaanse skrywers in 1989, die Taal-en Identiteitskonferensie in Leiden in 1992 en die internasionale konferensie oor kultuur en meertaligheid by die Universiteit van Suid-Afrika in 1994. Hy is ook direkteur van die Commissie voor Zuid-Afrika van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden. Hy is eers getroud met Carol Jacobsen en hulle het 'n dogter, Rushika.Daarna was hy 25 jaar lank getroud met Esther, 'n Joodse Nederlander en hulle dogter Naomi word uit hierdie huwelik gebore. === Akademikus === As linguis kan hy Afrikaans, Engels, Nederlands, Xhosa, Zoeloe, Duits, Frans, Noors en die inheemse tale van die Nederlandse Antille en Suriname goed praat, lees en verstaan. Hy verwerf internasionale aansien as kundige op die terreine van koloniale, Suid-Afrikaanse en Afrika-letterkundes, kreolisering, taalbeplanning en taalpolitieke kwessies, wat gerugsteun word deur 'n uitstekende publikasierekord. Verder dien hy as adviseur vir die Nederlandse Ministerie van Onderwys en as kenner van Suid-Afrikaanse letterkunde word hy aangestel as redakteur van Zuid-Afrikaanse Bibliotheek, 'n reeks waarin modern-klassieke Suid-Afrikaanse letterkundige tekste in Nederlandse vertaling aangebied word. Van 1991 tot 1996 word hy ingevolge 'n ooreenkoms met die Afrika Studiesentrum aan die Universiteit van Leiden ereprofessor en hoogleraar aan die Universiteit van Wes-Kaapland, waar hy periodiek lesings gee. Hierdie posisie word weer vanaf 2002 aan hom aangebied vir 'n verdere periode van vyf jaar. Sy intreerede by hierdie universiteit in 1991 is getitel ''Laat het ons ernst wezen: die verhouding Afrikaans-Nederlands''. === Terugkeer na Suid-Afrika, latere jare en sterfte === Nadat hy in Januarie 2002 terugkeer na Suid-Afrika<ref>Van den Bergh, Erik. ''Vernie February gaat terug naar Zuid-Afrika''. Jaargang 77 no. 3, Maart 2002.</ref> om weer die pos van [[buitengewone professor]] op te neem, besluit hy om permanent na die land terug te keer. Op 24 November 2002 is hy in [[Amsterdam]],<ref>Van den Bergh, Erik Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/vernieerik.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003031900/http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/vernieerik.asp |date= 3 Oktober 2018 }}</ref> Nederland aan 'n hartaanval oorlede <ref>Jansen, Valda. ''Skrywer sterf aan hartaanval in buiteland''. Die Burger, 26 November 2002.</ref><ref>De Vries, Abraham H. Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/indaba/february.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304211829/http://oulitnet.co.za/indaba/february.asp |date= 4 Maart 2017 }}</ref> tydens 'n besoek aan hierdie land om reëlings vir sy afskeid van die Afrika Studiesentrum te tref. Hy word op Somerset-Wes begrawe.<ref>Jansen, Valda. ''February op tuisdorp begrawe''. [[Die Burger]], 6 Desember 2002.</ref> == Skryfwerk == === Digkuns === Hy maak sy debuut as digter met die oorwegend Afrikaanse bundel ''O snotverdriet'',<ref>[[Brink, André P.]] “[[Rapport]]” 14 Oktober 1979</ref> waarin ook Engelse gedigte opgeneem word. Die tematiek van die gedigte is hoofsaaklik herinneringsverse in Kaapse Afrikaans oor die mense en lewe aan die Kaap, asook verse van verset teen apartheid en die stryd van veral die Kleurling om erkenning in sy vaderland. In verskeie gedigte word bekende gedigte en liedere uit die Afrikaanse kunsskat gebruik om die kontras tussen wit en swart ervarings te stel, soos in ''Met ekskusies aan oom Gert vertel'', ''Jannie met die hoepelbeen'' en ''Vat jou goed en trek Ferreira''. In 1982 volg hy hierdie bundel op met 'n bundel Engelse gedigte ''Just the faintest spoor…'' en die Engelse, Nederlandse en Afrikaanse ''Spectre de la rose''. In sy poësie ondersoek hy die swerf oor die aardbol en die aankoms en tuiskoms van die individu, met die hunkering na Afrika en sy kulturele wortels altyd tasbaar. Sy gedig ''I am the face'', waarin hy die wrede werklikheid van apartheid deur die oë van 'n Nederlandse toeris beskryf, word in agt tale vertaal. ==== Versamelbundels ==== Van sy gedigte word opgeneem in versamelbundels van Afrikaanse poësie, insluitende ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte'' en ''Goudaar''. Sy gedigte en kortverhale verskyn ook in ander versamelbundels soos ''Taxi: staanplekstories'', ''Klanke soos vere'' en ''Halala Madiba''. Gedurende die vroeë negentigerjare skryf hy in ''Die Suid-Afrikaan'' die rubriek ''Hulle pad het myne gekruis'', waarin hy mense soos A.C. Jordan, Alex la Guma, Basil February en talle ander belig. === Ander skryfwerk === Hy is saam met Robert Dorsman mederedakteur van ''Een kwestie van identiteit'', 'n versamelbundel van verhale deur swart Suid-Afrikaanse skrywers. Vir die Afrika studiesentrum lewer hy twee monografieë in hulle publikasiereeks, naamlik ''Mind your colour'' en ''The Afrikaners of South Africa'', terwyl hy ook essays oor literêre en kulturele dominasie bundel in ''And bid him sing''. In ''From the arsenal'' bundel hy 'n aantal beleidsdokumente en toesprake van leidende figure in die Unity Movement en Teacher’s League of South Africa. Die verrigtinge van 'n konferensie in Leiden in 1992 oor die status van die Afrikaanse en Nederlandse tale word deur hom in 'n bundel saamgevat, wat hy ''Taal en identiteit''<ref>Van der Elst, Jacques. [[Beeld]], 19 Junie 1995.</ref> noem. Hy lewer ook 'n bydrae oor die ontstaan van Afrikaans in H.P. van Coller se ''Perspektief en profiel'' onder die titel ''Klein begin is aanhou wen''. Verskeie vakkundige artikels van hom verskyn ook in ander publikasies en tydskrifte. Hy is as vertaler na Engels primêr verantwoordelik vir die inhoud van die bloemlesing ''Creole drum'' onder redaksie van Jan Verhoeve en Ury M. Lichtveld. Verder vertaal hy uit Nederlands na Engels M.L. Daneel se ''Zionism and faith-healing in Rhodesia: aspects of African independent churches'', Jan Kaayk se ''Education, estrangement and adjustment: a study among pupils and school leavers in Bulumbi, a rural community in Tanzania'' en P.M. van Hekken se ''The ten-house groups in Nqamanqa''. == Eerbewyse == In 1994 verwerf hy die André Demedts-prys in België vir sy bydrae tot die bevordering van [[Nederlands]] en [[Afrikaans]]. Ná sy dood vereer die [[Afrika]] studiesentrum van die Universiteit van Leiden hom met 'n huldigingsbundel getitel ''Koekemakranke: die pad van Vernie February''<ref>De Lange, Margreet. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 42 no. 1, 2005.</ref> ''(1938–2002)''. Die bundel bevat huldigingsartikels oor hom deur verskeie vriende en akademici en 'n keur uit sy eie geskrifte. Hierdie geskrifte sluit in artikels wat tussen 1984 en 1992 in ''Die Suid-Afrikaan'' verskyn het, 'n artikel oor die Suid-Afrikaanse letterkunde en vier gedigte. == Publikasies <ref name=":0">African Studies Leiden: http://www.ascleiden.nl/content/webdossiers/dossier-vernon-alexander-february-1938-2002</ref> == '''1977''' – ''Flagellated skin, a fine fetish'' '''1979''' – ''O snotverdriet'' '''1981''' – ''Mind your colour'' '''1982''' – ''Spectre de la rose'' ''-'' ''Just the faintest spoor…'' '''1985''' - ''De staat en schrijver in Zuid-Afrika'' '''1987''' - ''Moderne Caribische verhalen'' (samesteller) '''1988''' - ''And bid him sing: Essays in Literature and Cultural Domination'' '''1991''' - ''The Afrikaners of South Africa'' '''2004''' - ''Koekemakranke: die pad van Vernie February'' (1938–2002) === Samesteller en redakteur === '''1974''' – ''Kultuur in verdrukking en verset'' (samesteller) '''1975''' - ''Creole Drum: An anthology of Creole Literature in Surinam'' (saam met Jan Verhoeve en Ursy M. Lichtveld) '''1983''' - ''From the arsenal: the Teachers League of South Africa. A documentary study of “coloured” attitudes between 1913–1980'' (redakteur) '''1986''' - ''Een kwestie van identiteit: verhalen van zwarte Zuidafrikaanse schrijvers'' (saam met Robert Dorsman) '''1994''' – ''Taal en identiteit'' (redakteur) === Vertaler === '''1970''' - ''Zionism and faith-healing in Rhodesia'' – M.L. Daneel - ''The ten-house groups in Nqamanqa'' – P.M. van Hekken '''1976''' - ''Education, estrangement and adjustment'' – Jan Kaayk == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [[H.P. van Coller|Van Coller, H.P.]] (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Willemse, Hein. ''Aan die ander kant''. Protea Boekhuis. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste druk, 2007. * Adema, Sybrandus. ''Uitgeweke Vernon February se hart bly Suid-Afrikaans''. Beeld, 21 Julie 1999. * Barron, Chris. ''Obituary: Vernon February.'' Sunday Times, 1 Desember 2002. * February, Vernie. ''Bevryde Afrikaans.'' Standpunte. Nuwe reeks 183, Junie 1986. * Jansen, Valda. ''Vernie February: 'n man wat padlangs praat.'' Die Burger, 7 September 2002. * Kruger, Joan. ''Eerste bundel van Kleurling-balling''. Die Transvaler, 4 Augustus 1979. * Nieuwoudt, Stephanie. ''’n Regte klein Rembrandt.'' Beeld, 29 November 2002. * Prins, Jo. ''February het Afrikaans verdedig''. Volksblad, 28 November 2002. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:February, Vernon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] t0op7lpujxe5ikb6jafdfoe8s7e5ugm 6 108339 2923471 2921729 2026-08-10T09:29:42Z JMK 649 ~kat 2923471 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Staatsmodelschool]] in Pretoria |bron=Facebook |datum=Voor 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Skole in Gauteng]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Staatsmodelschool]] okuif3ra7pv3c7skm30qpoehjvfo0xu 0 109053 2923377 2634128 2026-08-09T20:50:08Z Pynappel 70858 2923377 wikitext text/x-wiki '''Anthony Pym''' (gebore 1956, [[Perth]], Australië) is ’n geleerde wat die bekendste is vir sy werk in [[vertaalstudies]].<ref>Douglas Robinson, ''What is translation?: centrifugal theories, critical interventions''.</ref> Pym is tans professor in Vertaling aan die Rovira i Virgili-universiteit in Spanje.<ref>Resolución de 28 de julio de 2011, de la Universidad Rovira i Virgili, por la que se nombra Catedrático de Universidad a don Anthony David Pym http://www.boe.es/boe/dias/2011/08/10/pdfs/BOE-A-2011-13666.pdf</ref> Hy is ook die voorsitter van die Europese Vereniging vir Vertaalstudies, ’n genoot van die Katalaanse Vereniging van Navorsing en Gevorderde Studies,<ref>Drie URV-lektors erken deur die ICREA Academia-program vir voortreflike loopbane in navorsing: http://www.ceics.eu/news/news/47/three-urv-lecturers-recognized-by-the-icrea-academia-program-for-outstanding-careers-in-research {{Webarchive|url=https://archive.today/20130213043216/http://www.ceics.eu/news/news/47/three-urv-lecturers-recognized-by-the-icrea-academia-program-for-outstanding-careers-in-research |date=13 Februarie 2013 }}</ref> besoekende navorser aan die Middlebury-instituut van Internasionale Studies in Monterey, [[buitengewone professor]] aan die [[Universiteit Stellenbosch]]<ref>Jaarboek van die Universiteit Stellenbosch: http://www.sun.ac.za/university/jaarboek/2012/Algemeen2012.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120903212116/http://www.sun.ac.za/university/jaarboek/2012/Algemeen2012.pdf |date= 3 September 2012 }}</ref> en, in 2015, [[Walter Benjamin]]- besoekende professor aan die Universiteit van Wene.<ref>Centre for Translation Studies-Gastprofessur https://transvienna.univie.ac.at/en/forschung/gastprofessur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627110400/https://transvienna.univie.ac.at/en/forschung/gastprofessur/ |date=27 Junie 2015 }}</ref> == Biografie == Anthony David Pym het Wesley-kollege (Perth, Australië) en die Universiteit van Wes-Australië bygewoon en het in 1981 sy BA (Hons) aan die Murdoch-universiteit verwerf. Hy het ’n beurs van die Franse regering ontvang vir doktorale studies aan die École des Hautes Études en Sciences Sociales, waar hy in 1985 sy doktorsgraad in Sosiologie voltooi het. In 1983–84 was hy ’n Frank Knox-genoot in die Departement van Vergelykende Literatuurstudie aan die Harvard-universiteit. In 1992–94 het hy ’n postdoktorale beurs ontvang van die Alexander von Humboldt-stigting vir navorsing oor vertaalgeskiedenis aan die Universiteit van Göttingen, Duitsland. In 1994 het hy by die Collège International de Philosophie, Parys, seminare oor die etiek van vertaling aangebied.<ref>Sien die Introduction to Anthony Pym, Pour une éthique du traducteur, Arras: Artois Presses Université / Ottawa: Presses de l’Université d’Ottawa, 1997.</ref> Ná jare as ’n professionele vertaler, tydskrifredakteur en organiseerder van kulturele geleenthede in Frankryk en Spanje het hy gedoseer in die vertaalafdelings van die Outonome Universiteit van Barcelona en die Universiteit van Las Palmas de Gran Canaria. In 1994 het hy aangesluit by die Rovira i Virgili-universiteit in Tarragona, Spanje, waar hy in 2000 die Interkultuurstudiegroep, ook in 2000 nagraadse programme in vertaling en in 2003 ’n doktorale program in vertaling en interkultuurstudies gestig het. Hy is sedert 2006 ’n besoekende navorser aan die Monterey-instituut van internasionale studies. Hy woon permanent in die dorpie Calaceite, Spanje. == Denke en invloed == Pym was een van die eerstes wat vertaalstudie laat wegbeweeg het van tekste en aandag gegee het aan vertalers as mense.<ref>Sien Michaela Wolf, "The emergence of a sociology of translation", in Michaela Wolf en Alexandra Fukari, reds. Constructing a sociology of translation.</ref> Hy het vertaling ook gekonseptualiseer as ’n vorm van [[risikobestuur]], eerder as ’n strewe na [[Dinamiese en formele ekwivalensie|ekwivalensie]].<ref>Sien Jeremy Munday, ''Introducing Translation Studies''.</ref> Hy het die hipotese opgestel dat vertalers lede van professionele interkulture kan wees, wat werk in die oorvleueling van kulture en dat hulle hoogste etiese doelwit is om kruiskulturele samewerking oor die lang termyn te bevorder.<ref>Helen Baumer, Johann Jacob Bodmer, Interculturalist.</ref> In onlangse jare het hy belang gestel in die konsep van [[inkulturasie]], waardeur hy vertaling sien as een van die maniere waarop minderheidskulture in breër [[kultuurstelsel]]s geabsorbeer word en dan daardie breër stelsels kan wysig.<ref>Anthony Pym, "On inculturation" (2011), en "Inculturation as elephant: On translation and the spread of literary modernity” (2012).</ref> Die Finse vertaaldeskundige Kaisa Koskinen het Pym se idees teenoor dié van die Amerikaanse vertaalteoretikus Lawrence Venuti gestel,<ref>Kaisa Koskinen, ''Beyond Ambivalence: Postmodernity and the Ethics of Translation'', Tampere University Press, 2000.</ref> en Jeremy Munday<ref>Jeremy Munday, ''Introducing Translation Studies''.</ref> en [[Mary Snell-Hornby]]<ref>Mary Snell-Hornby, ''The Turns of Translation Studies''.</ref> het kommentaar gelewer oor sy kritiek van Venuti. == Werke == * ''Translation and Text Transfer. An Essay on the Principles of Intercultural Communication, Frankfurt/Main: Peter Lang, 1992. Hersiene uitgawe: Tarragona: Intercultural Studies Group, 2010. '' * ''Epistemological Problems in Translation and its Teaching, Calaceite: Caminade, 1993.'' * ''Pour une éthique du traducteur, Arras: Artois Presses Université / Ottawa: Presses de l’Université d’Ottawa, 1997. '' * ''Method in Translation History, Manchester: St Jerome Publishing, 1998. Herdruk met Chinese inleiding: 北京 : 外语敎学与硏究出版社, Beijing, 2006. '' * ''Negotiating the Frontier: Translators and Intercultures in Hispanic History, Manchester: St Jerome Publishing, 2000.'' * ''The Moving Text: Localization, Translation and Distribution, Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins, 2004. '' * ''Exploring Translation Theories, London and New York: Routledge, 2010. Japannese vertaling, 翻訳理論の探求, vert. Kayoko Takeda, Tokio: Misuzu Shobo, 2010. Translation rights sold for Portuguese and Korean.'' * ''The status of the translation profession in the European Union, met François Grin, Claudio Sfreddo, Andy L. J. Chan. Luxembourg: European Commission, 2012.'' * ''On Translator Ethics. Principles for Cross-cultural communication. Amsterdam en Philadelphia: John Benjamins, 2012 (herbewerkte weergawe van Pour une éthique du traducteur).'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pym, Anthony}} [[Kategorie:Australiese skrywers]] [[Kategorie:Vertalers]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0jw2k6osuxnlboga6lu1tz595pjylw5 6 109170 2923481 1551447 2026-08-10T10:13:06Z JMK 649 +kat 2923481 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Gerrit Pasch|G.B.S. Pasch]] by die hoeksteen van die nuwe [[Gereformeerde kerk Potgietersrus]], deur hom gelê op [[17 Mei]] [[1952]]. Die argitek van die kerkgebou was [[Hendrik Vermooten]] |bron=Gedenkalbum van die Klassis Waterberg |datum=Omstreeks 1953 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onnbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Hoekstene in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potgietersrus]] 491klqjwlcrfi9eaebwkgxmvr87ndkp 0 109358 2923498 2743965 2026-08-10T11:07:02Z Sobaka 328 2923498 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Die Nordiese weerstandsbeweging | afkorting = NWB | party_logo = Nordic Resistance Movement Symbol.svg | logobeskrywing = | logo_onderskrif = Logo van die NWB | leier = Simon Lindberg | slagspreuk = | gestig = [[1997]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Grängesberg, [[Swede]] | studente_vleuel = | jeugvleuel = | ideologie = [[Nasionaal-Sosialisme]] <br />[[anti-kommunisme]] <br />[[anti-sionisme]] | nasionaal = | internasionaal = | kleure = Groen | webwerf = [http://nordfront.se nordfront.se] <br />[http://www.vastarinta.com/ vastarinta.com] <br />[https://www.frihetskamp.net/ frihetskamp.net] <br />[http://www.nordfront.dk/ nordfront.dk] }} [[Lêer:Nordic Resistance Movement Flag.svg|duimnael|250x250px|Vlag van die Nordiese Weerstandsbeweging]] [[Lêer:SRM demo1.jpg|duimnael|250x250px|Die optog van die weerstandsbeweging teen die [[Nasionale Dag van Swede]] in 2007.]] Die '''Nordiese weerstandsbeweging''', of '''NWB''' ([[Sweeds]]: ''<span lang="sv">Nordiska motståndsrörelsen, SMR</span>'', [[Fins]]: ''<span lang="fi">Pohjoismainen vastarintaliike, PVL</span>'', [[Noors]]: ''<span lang="no">Nordiske motstandsbevegelsen, NMB</span>''), is 'n nordiese [[Nasionaal-Sosialisme|nasionaal-sosialistiese]] organisasie wat ten doel het om deur middel van 'n [[rewolusie]] 'n Nordiese nasionaal-sosialistiese republiek bestaande uit die Nordiese lande van [[Swede]], [[Finland]], [[Noorweë]], [[Denemarke]], [[Ysland]] en moontlik die [[Baltiese lande]] te skep.<ref name="patriot.nu">{{Cite web |url=http://www.patriot.nu/artikel.asp?artikelID=1401 |title=Patriot.nu |access-date=22 Julie 2010 |archive-date=22 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722094452/http://www.patriot.nu/artikel.asp?artikelID=1401 |url-status=live }}</ref><ref name="svenska.yle.fi">{{Cite web |url=http://svenska.yle.fi/nyheter/sok.php?id=192047&lookfor=&sokvariant=arkivet&advanced=yes&antal=10 |title=Sök {{!}} svenska.yle.fi |access-date=30 Maart 2016 |archive-date= 8 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108012517/https://svenska.yle.fi/sok?id=192047&lookfor=&sokvariant=arkivet&advanced=yes&antal=10 |url-status=dead }}</ref> Die Nordiese weerstandsbeweging sluit in: die Sweedse weerstandsbeweging (Svenska motståndsrörelsen<ref>[http://nordfront.se/</ref>) die Finse weerstandsbeweging (Suomen Vastarintaliike<ref>{{Cite web |url=http://vastarinta.com/ |title=Kansallinen Vastarinta {{!}} Vastarintaliikkeen media |access-date=31 Maart 2016 |archive-date=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331105525/http://www.vastarinta.com/ |url-status=dead }}</ref>), die Noorse weerstandsbeweging (Den norske motstandsbevegelsen<ref>[http://www.frihetskamp.net/ Frihetskamp]</ref>) en die Deense weerstandsbeweging (Den Danske modstandsbevægelse<ref>{{Cite web |url=http://www.nordfront.dk/ |title=Nordfront.dk {{!}} For Nordens Frihed |access-date=30 Maart 2016 |archive-date= 3 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803125440/http://www.nordfront.dk/ |url-status=dead }}</ref>). == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Nasionaal-Sosialisme]] [[Kategorie:Politiek van Denemarke]] [[Kategorie:Politiek van Finland]] [[Kategorie:Politiek van Noorweë]] [[Kategorie:Politiek van Swede]] [[Kategorie:Politiek van Ysland]] 3rju46nojlyj6w26ot4erwwsa6b4433 6 112273 2923446 1470708 2026-08-10T08:40:45Z JMK 649 +kat 2923446 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Nasionale Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] voor die [[Vrouemonument]], [[Bloemfontein]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1939 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Danie Brink |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale Vrouemonument]] q23909t8p657bb86qd3b6oladj21m59 6 112338 2923449 1470031 2026-08-10T08:44:33Z JMK 649 +kat 2923449 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en professore van die Teologiese Skool, [[Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1915 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] pa5v9dwwq7g7cm7yrug79pwdwq96pzy 6 112509 2923491 2922013 2026-08-10T10:52:57Z JMK 649 +kat 2923491 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.F. du Plooy tydens die ingebruikneming van die [[Gereformeerde kerk Florida]], met [[Totius]] op die agtergrond |bron=Argief van die GKSA |datum=1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Totius]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Inhuldigings in Suid-Afrika]] ea1q2ytfxgl9dalpbrxga0rdirfmaik 6 112550 2923494 1488452 2026-08-10T10:59:14Z JMK 649 +kat 2923494 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.L. de Bruin lê die hoeksteen van die [[Gereformeerde kerk Bethlehem]] |bron=Argief van die GKSA |datum=4 Mei 1946 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=''[[Volksblad]]'' |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Hoeksteenleggings in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Bethlehem, Vrystaat]] dhf1ob14umrafotn5qun3794f9spw6b 0 113842 2923239 2440842 2026-08-09T14:08:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923239 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} '''Petri Jacobs''' (*[[4 Julie]] [[1956]]-) is ’n Afrikaanse [[skrywer|jeugverhaalskrywer]] en [[digter]], sy debuteer in [[1986]] as '''Petri Prinsloo''' met ''Nag van die nonnetjie-uil''. Haar daaropvolgende jeuromans verskyn onder die naam Petri Jacobs. Sy dig en skryf steeds as Petri Jacobs op webwerwe soos Woes en [[LitNet]]. == Lewe en Werk == Petri Jacobs is op [[4 Julie]] [[1956]] gebore. Sy matrikuleer aan die Hoërskool Erasmus op [[Bronkhorstspruit]]. Vanaf Oktober [[1994]] is sy die besturende direkteur van die Bougainvilla Lodge en Fig Tree Lodge in Thohoyandou in [[Venda]], naby [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]]. == Skryfwerk == ''As alles anders was'' ’n jeugroman waarin die hoofkarakter, Henk Kruger, die soort ou is waaroor meisies droom. Hy is akademies goed, kaptein van die eerste rugbyspan en het wonderlike ouers en vriende. ’n Vreemdeling wat baie na hom lyk krap egter alles deurmekaar en hy moet leer dat deur verandering en pyn ook waardevolle lewenslesse geleer kan word. Hierdie boek is in 1992 ’n naaswenner van die [[ATKV Kinderboek-toekenning]] vir die ouderdomsgroep 13-15 jaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.storiewerf.co.za/cv%27s/cv_petrijooste_ph.htm |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date= 3 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203104523/http://www.storiewerf.co.za/cv%27s/cv_petrijooste_ph.htm |url-status=dead }}</ref> In ''Wanneer die musiek ophou'' is die hoofkarakter Jannes ’n rebel wat reeds gedruip het, alkohol misbruik en ’n seksuele verhouding met ’n ouer meisie het. Sy ouers verbied hom om verder vir sy rockgroep Kaleidoscope kitaar te speel, wat die tuisverhoudings verder versuur. Wanneer sy beste vriend verdwyn moet hy besluite neem oor lojaliteit en eerlikheid. Hierdie boek word vir skole voorgeskryf. Verskeie van haar gedigte word gepubliseer op die webwerwe van Woes en [[LitNet]], terwyl sy ook kortverhale in tydskrifte publiseer.<ref>http://www.litnet.co.za/author/petri-jacobs/</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.woes.co.za/bydraers/besonderhede/petrijacobs |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=24 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524023636/http://www.woes.co.za/bydraers/besonderhede/petrijacobs |url-status=dead }}</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1986 |''Nag van die nonnetjie-uil'' (Petri Prinsloo) |- |1991 |''As alles anders was'' (Petri Jacobs) |- |1992 |''Wanneer die musiek ophou'' (Petri Jacobs) |} == Eksterne skakels == * http://www.litnet.co.za/author/petri-jacobs/ * http://www.woes.co.za/bydraers/besonderhede/petrijacobs {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200524023636/http://www.woes.co.za/bydraers/besonderhede/petrijacobs |date=24 Mei 2020 }} == Verwysings == === Boeke === * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. LAPA Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Internet === * Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1992/10/22/4/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} === Ander verwysings === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Petri}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] fb4z07jziqkhrblxr87k9a1el6lrsw9 0 114041 2923372 2512138 2026-08-09T20:49:03Z Pynappel 70858 2923372 wikitext text/x-wiki '''Leon de Stadler''' is ’n taalkundige en professor in Afrikaanse taalkunde aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. == Lewe en werk == Leon George de Stadler is in 1953 gebore. Hy studeer aan die Universiteit Stellenbosch en behaal hier in 1977 die M.A.-graad en in 1983 die D.Litt.-graad met ’n proefskrif ''Oor die struktuur van die naamwoordstuk in Afrikaans''. By sy alma mater is hy vanaf 1976 as junior lektor, later as senior lektor en vanaf 1993 as professor werksaam in die Departement Afrikaans-Nederlands, waar hy in Taalkunde spesialiseer. Hy was ook ’n direkteur van die Stellenbosch Taalsentrum en professor in Dokumentontwerp. In hierdie hoedanigheid speel hy ’n belangrike rol met die vasstel van die universiteit se taalbeleid. Hy was direkteur van SAGUS, ’n aktiewe lid van die [[Taalkommissie]] en ’n stigsterslid van die nasionale Spesiale Belangstellingsgroep oor Veeltaligheid in hoër [[onderwys]]. By die Katholieke Universiteit van [[Nijmegen]] in Nederland is hy [[buitengewone professor]] en gee hier lesings vir ’n maand in elke jaar. Sy [[Professionele Raad vir Sielkunde|professionele]] lidmaatskappe sluit in die Linguistics Society of Southern Africa, die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en die International Comparative Literature Association. Hy is getroud met Amanda, ook ’n [[Taalkundige geslag|taalkundige]]. == Skryfwerk == Saam met [[Johan Combrink]] skryf hy die handboek oor ''Afrikaanse fonologie'' en op sy eie is hy verantwoordelik vir ''Afrikaanse semantiek''.<ref>Kotzé, E.F. Tydskrif vir Geesteswetenskappe Jaargang 30 no. 2, Junie 1990</ref> ''Woordkeusegids'' (’n kerntesourus) skryf hy saam met Pieter Harteveld en D.C. Hauptfleisch en saam met sy vrou Amanda stel hy die ''Groot tesourus van Afrikaans'' saam, wat later bygewerk word tot die ''Tesourus van Afrikaans''. ''Wetenskaplik skryf'' is ’n handleiding. As hoof van die taalsentrum versorg hy verskeie publikasies oor taalgebruik, insluitende ''Issues in document design'', ''Making your documents work'', ''Van teksskema tot samehangende teks'', ''So bereik jy jou leser'' en ''Paragrawe wat sin maak''. Benewens sy vakkundige boeke publiseer hy ook etlike artikels in vakkundige tydskrifte en lewer bydraes tot ander boeke, insluitende ''Syntagmatic lexical relations: a lexicographical perspective'', ''The dative and its counterparts'' en Sintaksis op die voorgrond. As samesteller is hy saam met Christoph Eyrich verantwoordelik vir ''Issues in cognitive linguistics: 1993 proceedings of the International Cognitive Linguistics Conference'', waarin referate wat op hierdie konferensie gelewer is, saamgebundel is. == Publikasies == '''1987''' – Afrikaanse fonologie (saam met J.G.H. Combrink) '''1989''' – Afrikaanse semantiek '''1992''' – Woordkeusegids (saam met P. Harteveld en D.C. Hauptfleisch) '''1994''' – Groot tesourus van Afrikaans (saam met Amanda de Stadler) '''2004''' – Wetenskaplik skryf '''2005''' * Issues in document design * Making your documents work (saam met E. Basson en L. Luttig) * Paragrawe wat sin maak '''2006''' * Van teksskema tot samehangende teks * So bereik jy jou leser '''2007''' – Tesourus van Afrikaans === Samsteller === '''1999''' * Issues in cognitive linguistics: 1993 proceedings of the International * Cognitive Linguistics Conference (saam met Christoph Eyrich) == Bronnelys == === Internet === * Icelda: http://icelda.sun.ac.za/index.php/representatives/17-staff-staff/17-Leon-de-Stadler{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * SA Human Sciences Research Networking Directory: http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED423185.pdf * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/destadler.html * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ADe+Stadler%2C+L.+G.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Stadler, Leon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse taalkundiges]] dasjhcogvjcumy9fesx79opbvi7820r 0 115476 2923504 2760018 2026-08-10T11:55:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Vin Diesel | Beeld = Vin Diesel by Gage Skidmore 2.jpg | Beeldbeskrywing = Vin Diesel in 2013 | Beeldonderskrif = Vin Diesel in 2013 | Geboortenaam = Mark Sinclair | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1967|7|18}} | Geboorteplek = Alameda Country, [[Kalifornië]] | Nasionaliteit = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[VSA|Amerikaner]] | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Ouers = Delora Sherleen Vincent (moeder) | Lewensmaat = Paloma Jimenez (2007–''hede'') | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, regisseur, draaiboekskrywer | Aktiewe jare = 1990–''hede'' | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [http://www.vindiesel.com/ ''vindiesel.com''] | imdb = 0000329 | Toekennings = }} '''Mark Sinclair'''<ref name="cabirthrec1">[http://www.californiabirthindex.org/birth/mark_sinclair_born_1967_10041527 Mark Sinclair] birth record, California Birth Index.</ref><ref>[http://www.yorkpress.co.uk/leisure/showbiz/10851668.Diesel_breaks_silence_over_Walker/ "Diesel breaks silence over Walker"].</ref> (gebore 18 Julie 1967), beter bekend onder sy verhoognaam, '''Vin Diesel''', is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, regisseur en draaiboekskrywer. Hy is bekend vir sy rol as Dominic Toretto in die ''The Fast & the Furious''-filmreeks en Richard B. Riddick in die ''The Chronicles of Riddick''-reeks. Hy was ook 'n vervaardiger van albei se opvolgreekse. Diesel het ook in films soos ''xXx'' (2002) en ''Find Me Guilty'' (2006) gespeel. Sy stem is in ''The Iron Gaint'' (1999), die videospeletjieweergawes van die ''The Chronicles of Riddick''-franchise, en ''Guardians of the Galaxy'' (2014) gebruik. Hy het die kortfilm Multi-Facial geskryf, dit geregisseer, vervaardig en ook die hoofrol daarin vertolk. Hy is die stigter van die produksiemaatskappye One Race Films, Racetrack Records en Tigon Studios. == Vroeë lewe == Diesel en sy tweelingbroer, Paul, is in Alameda County, Kalifornië, gebore.<ref name="cabirthrec1"/><ref name="pulsnclair1">[http://www.californiabirthindex.org/birth/paul_sinclair_born_1967_10041532 Paul Sinclair] birth record at California Birth Index.</ref><ref name="filmr">[http://www.filmreference.com/film/3/Vin-Diesel.html "Vin Diesel Biography (1967–)"].</ref> Hul moeder, Delora Sherleen (Sinclair) Vincent, is 'n [[astrologie|astroloog]].<ref>[http://archives.cnn.com/2002/SHOWBIZ/Movies/08/12/people.cel.diesel/index.html "CNN.com – Vin Diesel: From nightclub bouncer to action hero – 12 Augustus 2002"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100402182351/http://archives.cnn.com/2002/SHOWBIZ/Movies/08/12/people.cel.diesel/index.html |date= 2 April 2010 }}.</ref><ref>[http://www.encyclopedia.com/article-1G2-2509918312/vincent-irving-h.html "Vincent, Irving H"]. ''encyclopedia.com''.</ref> Volgens Diesel is hy "van dubbelsinnige etnisiteit".<ref name="ref3">Vincent, Mal (22 Junie 2001).</ref> Sy moeder is onder meer van [[Engels]]e, [[Duitsers|Duitse]] en [[Skotte|Skotse]] afkoms.<ref>[http://entertainment.stv.tv/film/225437-vin-diesel-explains-why-glasgow-was-perfect-to-shoot-fast-furious-6/ "VinDiesel explains why Glasgow was perfect to shoot Fast 6"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618152711/http://entertainment.stv.tv/film/225437-vin-diesel-explains-why-glasgow-was-perfect-to-shoot-fast-furious-6/ |date=18 Junie 2013 }}.</ref> Hy het nooit sy biologiese vader ontmoet nie, en het gesê "volgens my moeder is ek verbind aan baie verskillende kulture".<ref name="jam1">[http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/D/Diesel_Vin/2000/02/22/757952.html "Diesel mixes it up"].</ref> Diesel self identifiseer as "beslis 'n persoon van kleur".<ref name="jam2">[http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/D/Diesel_Vin/2000/02/17/757953.html "Diesel is running hot"].</ref> Hy is in [[New York Stad|New York]] deur sy moeder en stiefpa, Irving H. Vincent, 'n waarnemende instrukteur en teaterbestuurder, grootgemaak.<ref name="filmr"/><ref name="jam2"/><ref>Pearlman, Cindy (9 Augustus 2002).</ref> Diesel het sy verhoogdebuut op die ouderdom van sewe gemaak toe hy in die kinderkonsert ''Dinosaur Door'' verskyn wat deur Barbara Garson geskryf is. Dit is deur Theater for the New City aangebied. Dit is nadat hy, sy broer en 'n paar vriende by die teater ingebreek het met die doel om dit te vandaliseer. Hulle is gekeer deur die teater se artistieke direkteur, Kristal Veld, wat aangebied het om hulle rolle in die komende vertoning te gee in plaas daarvan om die polisie te bel.<ref>Krulik, Nancy E. (1 November 2002).</ref><ref name="ref1">Vincent, Mal (9 Augustus 2002). [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=VP&p_theme=vp&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F552F52A780C161&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "xXx"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020061802/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=VP&p_theme=vp&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F552F52A780C161&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |date=20 Oktober 2012 }}.</ref><ref name="ref2">Wloszcyna, Susan (4 Junie 2004).</ref> Diesel het by die teater betrokke gebly en die stad se Hunter College bygewoon, waar sy studie in kreatiewe skryfwerk gelei het tot die skryf van draaiboeke. Hy het homself beskou as 'n akteur met "vele fasette"<ref name="alternet.org">Thrupkaew, Noy (16 Augustus 2002).</ref> as gevolg van probleme in die verlede om rolle te kry weens sy gemengde afkoms.<ref name="alternet.org"/><ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_4_100/ai_76513111 "Vin Diesel Shifts Acting Career into High Gear In 'The Fast and the Furious'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124081302/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_4_100/ai_76513111 |date=24 Januarie 2008 }}.</ref> == Loopbaan == === 1990's === [[Lêer:VinDieselMarch09.jpg|links|duimnael|200px|Diesel in 2009 op die première vir ''Fast & Furious''.]] Diesel se eerste rol was 'n kort verskyning sonder krediet in ''Awakenings'' (1990). Hy het die kortfilm Multi-Facial (1994) geskryf, dit geregisseer, vervaardig en ook die hoofrol daarin vertolk. Dit was ’n kort halfoutobiografiese film oor 'n sukkelende akteur wat in die oudisieproses verstrengel raak. Die film is in 1995 op die [[Cannes-rolprentfees]] vertoon. Sy eerste vollengteprent was ''Strays'' (1997), 'n stedelike drama waarin hy die rol van 'n bendeleier speel wie se liefde vir 'n vrou hom inspireer om te probeer verander. Die prent, wat deur Diesel geskryf, geregisseer en vervaardig is, is gekies vir kompetisie op die Sundance-fees van 1997 en dit het gelei tot 'n kontrak met MTV om dit in 'n reeks te omskep. Hy is daarna gekies vir [[Steven Spielberg]] se Oscar-bekroonde film ''[[Saving Private Ryan]]'' van 1997. In 1999 was hy die stem van die titelkarakter in die animasieprent ''The Iron Giant''. === 2000's === [[Lêer:Fast Five Cast 2.jpg|duimnael|250px|''Fast Five''-akteurs saam met Natalie Morales vir NBC se ''Today''.]] Diesel het 'n belangrike rol in die dramariller ''Boiler Room'' (2000) gespeel. Se medesterre was [[Giovanni Ribisi]] en [[Ben Affleck]]. Hy het sy deurbraak later daardie jaar gemaak in die hoofrol van die anti-held Riddick in die wetenskapsfiksiefilm ''Pitch Black''. Diesel het aksieheldstatus bereik met sy treffers ''The Fast & the Furious'' (2001) en ''xXx'' (2002). == Filmografie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" |Notas |- |1990 |''Awakenings'' |Oppasser |Geen krediet |- |1994 |''Multi-Facial'' |Mike |Kortfilm<br /> Skrywer, vervaardiger, regisseur |- |1997 |''Strays'' |Rick |Skrywer, vervaardiger, regisseur |- |1998 |''[[Saving Private Ryan]]'' |Weerman Adrian Caparzo | |- |1999 |''The Iron Giant'' |Titelrol |Stem |- | rowspan="2" |2000 |''Boiler Room'' |Chris Varick | |- |''Pitch Black'' |Richard B. Riddick | |- | rowspan="2" |2001 |''The Fast & the Furious'' |Dominic Toretto | |- |''Knockaround Guys'' |Taylor Reese | |- |2002 |''xXx'' |Xander Cage |Uitvoerende vervaardiger |- |2003 | ''A Man Apart'' |Sean Vetter | rowspan="2" |Vervaardiger |- | rowspan="2" |2004 | ''The Chronicles of Riddick'' | rowspan="2" |Richard B. Riddick |- | ''The Chronicles of Riddick: Dark Fury'' |Stem |- |2005 | ''The Pacifier'' |Luitenant Shane Wolfe | |- | rowspan="2" |2006 |''Find Me Guilty'' |Jack DiNorscio | |- | ''The Fast & the Furious: Tokyo Drift'' |Dominic Toretto |Geen krediet |- |2008 |''Babylon A.D.'' |Hugo Cornelius Toorop | |- | rowspan="2" |2009 |''Los Bandoleros'' | rowspan="4" | Dominic Toretto |Kortfilm Skrywer, vervaardiger, regisseur |- |''Fast & Furious'' | rowspan="3" |Vervaardiger |- |2011 |''Fast Five'' |- | rowspan="3" |2013 |''Fast & Furious 6'' |- |''Riddick: Blindsided'' |Richard B. Riddick |Kortfilm<br /> Stem |- |''Riddick'' |Richard B. Riddick |Vervaardiger |- | rowspan="2" |2014 |''Guardians of the Galaxy'' |Groot |Stem |- |''Life is a Dream'' |Uitvoerende vervaardiger | |- | rowspan="2" |2015 |''Furious 7'' |Dominic Toretto | rowspan="2" |Vervaardiger |- | ''The Last Witch Hunter'' |Kaulder |- |2016 |''Billy Lynn's Long Halftime Walk'' |Shroom | |- | rowspan="3" |2017 |''xXx: The Return of Xander Cage'' |Xander Cage | rowspan="2" |Vervaardiger |- |''Fast 8'' |Dominic Toretto |- |''Guardians of the Galaxy Vol. 2'' |Groot |Stem |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.vindiesel.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{IMDb naam|0004874}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Diesel, Vin}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] e4h836pxrq9qenjl2tr0s3ptc6hvjh1 0 115509 2923357 2836521 2026-08-09T20:43:35Z Pynappel 70858 2923357 wikitext text/x-wiki '''Wilhelm Johann Jordaan''' (1943 - 23 Augustus 2025)<ref name="maroela-doodsberig">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/prof-wilhelm-jordaan-sterf/ |titel=Prof. Wilhelm Jordaan sterf |datum=24 Augustus 2025 |naam=Jana |van=Smit |werk=[[Maroela Media]]}}</ref> was 'n [[sielkundige]] en hoof van die Departement van Sielkunde aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]], [[skrywer|rubriekskrywer]] en [[digter]]. == Lewe en werk == Wilhelm Johann Jordaan is in 1943 op [[Kimberley]] gebore. Sy skoolopleiding ontvang hy eers op [[Oranjeville]] aan die oewer van die [[Vaaldam]] en dan in [[Bloemfontein]], waar hy aan [[Grey-kollege|Grey Kollege]] matrikuleer. Met ’n beurs van [[Nasionale Pers]] behaal hy ’n [[B.A.-graad]] aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in Bloemfontein. Hierna werk hy as joernalis by ''Die Volksblad'' en stig dan in 1966 hierdie koerant se Klerksdorp redaksiekantoor. Hy neem ’n jaar studieverlof en behaal ’n B.A. Honneurs-graad in [[Sielkunde]] aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. In 1971 verwerf hy ’n M.A.-graad in Sielkunde aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] met ’n verhandeling oor “''Aspekte van sielkundige identifikasie in skriftelike kommunikasie''”. Hy is vanaf 1969 eers lektor en later professor en vanaf 1987 hoof van die Departement Sielkunde aan die Universiteit van Suid-Afrika. In die tydperk 1977–1978 is hy gasprofessor in Sielkunde aan die Johannes-Wilhelms Universität te [[Münster]] in Duitsland. Vanaf 1995 is hy Adjunk-Dekaan van die Kunste Fakulteit van die Universiteit van Suid-Afrika, ’n posisie waarin hy aan die einde van 1999 aftree. Vanaf 2000 is hy betrokke by die meesters en doktorale programme in leierskap, prestasie en verandering en ander nagraadse programme in die Departement van [[Bedryfsielkunde]] van die [[Universiteit van Johannesburg]]. Die Universiteit van Pretoria stel hom dan in 2003 aan as [[buitengewone professor]] in Sielkunde. In sy loopbaan dien hy ook as redakteur van die vakkundige tydskrifte ''South African Journal of Psychology'' en ''South African Psychologist'', terwyl hy lid is van die Komitee van Wetenskaplike Redakteurs van die Buro vir Wetenskaplike Publikasies. By twee internasionale konferensies, in 1995 en weer in 1998, word hy genooi om die sleuteltoespraak oor kwalitatiewe metodologie te lewer. Tor met sy aftrede in 2000 is hy geregistreer as navorsingsielkundige. Hy is in 1970 getroud met professor Jackie Jordaan, hoogleraar in Sielkunde aan die Universiteit van Suid-Afrika, en hulle woon in [[Waterkloof]] in Pretoria. Jackie was ’n weduwee met twee klein kinders ten tye van hulle huwelik en hulle het saam ’n seun en ’n dogter. Sy vakkundige artikels word opgeneem in talle tydskrifte, terwyl hy ook bydraes maak tot boeke. In 1987 nooi [[Willie Kühn]], redakteur van ''[[Beeld]]'', hom om ’n sielkunderubriek vir die koerant te skryf, waarna hy oor baie jare rubrieke lewer, oor talle onderwerpe. In 2002 word hy aangewys as naaswenner vir Transportstorie van die Jaar tydens die Transportjoernalis van die Jaar toekennings vir sy rubriek oor die stasiebrand in [[Pretoria-Wes|Pretoria]], waarin hy begrip vir die frustrasie van pendelaars uitgespreek het. == Skryfwerk == Hy publiseer enkele gedigte in ''Tydskrif vir Letterkunde''. Sy digdebuut maak hy met die bundel<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Augustus 1987</ref> “''Digterby''”, wat in drie afdelings verdeel is.<ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 28 no. 3, September 1988</ref> Die eerste afdeling stel die eenvoud van die kind teenoor die verlies van hierdie eenvoud en eerlikheid in volwassenheid, veral binne die roetine van ’n stadsomgewing. Die tweede afdeling bevat liefdesverse, waar die gedig “''T-hempies maak my week''” ’n hoogtepunt is. Die vindingryke woordspel waarvan die bundeltitel reeds getuig, vind in hierdie afdeling sy sterkste aanwending. In die derde afdeling is gedigte oor die politieke bestel in Suid-Afrika en die konflik tussen religie en kerklikheid. Die mens se skynheiligheid en oppervlakkige en respeklose omgang met heilige dinge word hier onder andere ontbloot. Sy gedig “''T-hempies maak my week''” word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, terwyl “''Huisaltaar''” opgeneem word in “''Digters en digkuns''”.As rubriekskrywer vanaf Junie 1987 onder die titels “''Van alle kante''”, “''Van mens tot mens''” en “''Kopstukke''” in onder andere ''Beeld'' en ''Die Burger'' word hy baie bekend en van sy rubrieke word gebundel in “''Van mense gepraat''”. Veel later verskyn <ref>Rabe, Lizette “Beeld” 19 Desember 2011</ref>“''Spitstyd''”, ’n verdere keur uit sy rubrieke.<ref>Thiart, Lezandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 49 no. 2 Lente 2012</ref> Hierdie rubrieke word volgens verhoudings in vier afdelings ingedeel, naamlik “''Jy met jouself''” (wat ’n verskeidenheid algemene menslike ervarings bespreek wat gewoonlik verkeerd hanteer word); “''Jy en die ander''” (wat lig werp op hoe mense met mekaar omgaan); “''Jy en die samelewing''” (met perspektiewe op tegnologie en die populêre kultuur) en “''Jy en die groot misterie''” (waarin die mens se religieuse ervarings betrek word). Hy is ook verantwoordelik vir verskeie vakkundige publikasies. Saam met sy vrou skryf hy die sielkundige blik op “''Mens in konteks''” en die handboek oor “''Algemene sielkunde''” (laasgenoemde ook saam met J.M. Nieuwoudt), wat ook in Engelse uitgawes verskyn. Verder maak hy bydraes maak tot ander boeke soos “''Die genesing van herinneringe''”, “''Liefde is die grootste''”, “''Gesprek sonder grense''”, “''Afrikaans – lewende taal van miljoene''”, “''Die Nuwe Hervorming''”, “''Culture in retrospect''” en “''Sociopolitical changes and the challenge to Christianity in South Africa''”. Hy skryf verskeie artikels wat in vakkundige tydskrifte soos ''SA Journal of Environmental Education'', ''South African Journal of Industrial Psychology'', ''Praktiese Teologie in Suid-Afrika'', ''Communicatio'' en ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Sielkunde'' gepubliseer word. == Eerbewyse == Die Raad van die Universiteit van Suid-Afrika vereer hom in 2000 met ’n Pro Excellenti-toekenning, == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Fiksie |- |1987 |Digterby |- |1990 |Van mense gepraat |- |2011 |Spitstyd |- | !Nie-fiksie |- |1975 |Algemene sielkunde: ’n psigobiologiese benadering (saam met J.J. Jordaan  en J.M. Nieuwoudt) |- |1977 |General psychology I & II (saam met J.J. Jordaan en J.M. Nieuwoudt) |- |1984 |Man in context (saam met Jackie Jordaan) |- |1987 |Mens in konteks (saam met Jackie Jordaan) |- |1998 |People in context (saam met Jackie Jordaan) |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria  Eerste uitgawe 2005 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers * Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Omar vereer Beeld-skrywer” Beeld” 10 Junie 2002 * Jackson, Neels “Dít waarsonder ’n mens nie kan leef nie” “By” 12 November 2011 * Van Wyk, Anim “’n Woord-versamelaar” “Beeld” 4 Junie 2011 === Internet === * Universiteit van Pretoria: http://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/jordaanwilhelmprofbiosetc.pdf * Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-no2001-46203/ {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jordaan. Wilhelm}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van die Vrystaat]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Johannesburg]] da81ypxitmhercncaz6pxlexn3mimd4 6 116826 2923439 1510290 2026-08-10T08:04:48Z JMK 649 +kat 2923439 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] lê die hoeksteen van die [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1927 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Hoeksteenleggings in Suid-Afrika]] 5u8qx18xrdhk5jc5hvccd1csmdhvp3a 6 117756 2923447 1522648 2026-08-10T08:42:28Z JMK 649 +kat 2923447 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Studente Teologiese Vereniging aan die Teologiese Skool Potchefstroom. Eerste ry: H.J. Vermeulen, F. Coetzee, P.W. van der Walt, Kuifie van der Walt, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], J.H. van Zyl. Tweede ry: J.P. van der Walt, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], H.C.J. Flemming, W.J. Postma, L.S. van der Walt, [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Derde ry: J.J.H. Booysen, W.J. van der Merwe, J.L. van der Merwe, [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], M. Postma, [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], H.F.V. Kruger, J.L. de Bruin, [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]]. Vyfde ry: [[Hugo du Plessis]], P.J. Liebenberg, [[Stephanus du Toit|Fanus du Toit]], B.B.B. Olivier, J.F. du Plooy, J.M. de Wet, [[Jan du Plessis|J.B. du Plessis]], S.C. Venter, A. Postma. |bron=Argief van die GKSA |datum=1926 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Vergete |ander_weergawes=Morné van Rooyen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] j7dgpcujtej2nsxk8yktgeos9155iwj 6 118900 2923496 1527466 2026-08-10T11:05:23Z JMK 649 +kat 2923496 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Louis Vorster|Louis]] en mev. [[Abrahama Coetsee|Vorster]] in die [[pastorie]] van die [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Gereformeerde kerk Erasmus]] |bron=Almanak van die GKSA, 1944 |datum=Oktober 1930 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Bronkhorstspruit]] 4cr0wq11t25z7jo1shqsaiclifb1h17 6 120356 2923492 1545389 2026-08-10T10:53:58Z JMK 649 +kat 2923492 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.F. du Plooy lê die hoeksteen van die [[Gereformeerde kerk Florida]] op 18 Oktober 1947 |bron=Argief van die GKSA |datum=[[18 Oktober]] [[1947]] |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Hoeksteenleggings in Suid-Afrika]] nt2xia7rmtmuiutf6trv1zkqa0wux7z 0 120611 2923370 2853389 2026-08-09T20:48:38Z Pynappel 70858 2923370 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Michael Brimer | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1933|8|8}} | geboorteplek = | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Klassieke musiek | beroep = Pianis, orrelis, dirigent, komponis | instrument = Klavier, orrel | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Michael Brimer''' (gebore [[1933]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[pianis]], [[orrelis]], [[dirigent]] en [[komponis]]. Hy het hom in 1958 in [[Australië]] gevestig, waar hy [[Beethoven]] se 32 klaviersonatas en al [[Robert Schumann|Schumann]] se klavierwerke vir opnames uitgevoer het. Saam met sy vrou, Judith, het hy die ''Bermagui Four Winds''-fees begin. Sy Klavierkonsert No. 2 is opgeneem, en sy boek, ''Utopia Unlimited'', het in 1975 verskyn.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewensloop == Brimer is op [[8 Augustus]] [[1933]] is Suid-Afrika gebore en studeer onder Eleanor Bonnar, 'n leerling van Leopold Godowsky. Daarna studeer hy aan die [[Universiteit van Kaapstad]], die Royal College of Music, die Royal School of Church Music in [[Londen]] en aan die [[Universiteit van Cambridge]]. Hy het ook in [[Wene]] en [[Australië]] studeer. Sy akademiese loopbaan het afsprake as [[buitengewone professor]] aan die Universiteit van [[Wes-Australië]], Monash Universiteit en die [[Universiteit van Natal]] ingesluit, asook as dekaan van die Fakulteit Musiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]] en Ormond Professor in Musiek aan die Universiteit van Melbourne, waar hy vir 9 jaar werksaam was. Daarna is hy as emeritus professor by Melbourne-universiteit aangestel en het hy hom in [[Sydney]] gevestig. As pianis het hy oor die wêreld konserte as solis<ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', Neva Editions, 2015, p.52. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}</ref> en kamermusikus aangebied. In 1962 was hy die eerste om Malcolm Williamson se Klavierkonsert nr. 2 uit te voer. Hy ook vyf keer die volledige reeks van Beethoven se 32 klaviersonatas uitgevoer. Volgens Brimer was hy die eerste Australiese pianis om die volledige Beethoven-sonatas op te neem. Die reeks lewendige opnames is in 1986 uitgesaai en was vir kommersiële verstelling op kasset bestem, maar as gevolg van 'n tegniese probleem is nie al die sonatas vrygestel nie.<ref name=west>Matthew Westwood, "Facing the music", ''ABC Radio 24 Hours'', Mei 2001, p.12</ref> As orrelis het hy vertonings in die [[Royal Albert Hall]], by Clare en King's Colleges, Cambridge, en in Sydney en [[Melbourne]] se stadsale aangebied, sowel as solis saam met verskeie Australiese orkeste. Hy het ook orkeste in Australië en in die buiteland gedirigeer. Onder meer in opera-, koor- en orkesrepertoire, van klassieke tot kontemporêre werke, insluitend première-optredes. Sy boek ''Utopia Unlimited: The Complete Musician and His World'' is in 1975 in Kaapstad gepubliseer.<ref>[http://openlibrary.org/a/OL1925026A Open Library]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Youtube|tqPU1LYPZis|Piano Concerto No. 4, deur Michael Brimer en die Sydney Simfonie-orkes}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brimer, Michael}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dirigente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse pianiste]] [[Kategorie:Orreliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Lewende mense]] i93w9hj1uhvuscuwwd6ywdgongi6m6t 6 122469 2923487 1561606 2026-08-10T10:43:58Z JMK 649 +kat 2923487 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Jac van Belkum]] se begrafnisbrief, 1933 |bron=Die brief self |datum=7 November 1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=NH gemeente Heidelberg |ander_weergawes=Morné van Rooyen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nederduitsch Hervormde Kerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] q0cjuislllob911ftuv4e8xzjhf7ew1 6 122517 2923464 2922814 2026-08-10T09:16:55Z JMK 649 +kat 2923464 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die gedig "Winternag" in [[Eugène Marais]] se handskrif |bron=Plateatlas by die Afrikaanse Letterkunde |datum=1931 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Eugène Marais |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Eugène Marais]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] 0tlkdstbebmc3azyolbtr6oxx7omdqb 6 122552 2923451 1562349 2026-08-10T08:51:23Z JMK 649 +kat 2923451 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kranslegging deur die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] se Sinode by die [[Nasionale Vrouemonument]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1929 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale Vrouemonument]] 1yhc8s49rmglq1hjzq06b7b4hwxsxza 0 122854 2923393 2377845 2026-08-09T22:49:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923393 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Shallcross | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Voorstad]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 29 |latm = 53 |lats = 13 | longd = 30 |longm = 52 |longs = 37 | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = | munisipaliteit = eThekwini | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 12.8% | persent_kleurling = 1.5% | persent_asiër = 85.2% | persent_wit = 0.3% | persent_ander = 0.2% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Engels]] | demografie2_info1 = 87.2% | demografie2_titel2 = [[Zoeloe]] | demografie2_info2 = 5.1% | demografie2_titel3 = [[Xhosa]] | demografie2_info3 = 3.8% | demografie2_titel4 = [[Afrikaans]] | demografie2_info4 = 1.3% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.6% | poskode = 4093 | poskode2 = 4079 | skakelkode = | sensuskode = 599160004 | webwerf = }} '''Shallcross''' is 'n [[voorstad|woonbuurt]] in [[Durban]], [[Suid-Afrika]]. ==Bendegeweld== Shallcross was van 2019 tot 2021 die toneel van sporadiese bendegeweld.<ref name="tl1">{{cite news |last1=Singh |first1=Orrin |title=More than R100k in drugs found at flat near Teddy Mafia's home, Hawks confirm |url= https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-01-13-more-than-r100k-in-drugs-discovered-at-premises-near-teddy-mafias-home-hawks-confirm/ |access-date=17 Januarie 2021 |agency=Times Live |publisher=timeslive.co.za |date=13 Januarie 2021}}</ref> In Januarie 2021 het Yaganathan “Teddy Mafia” Pillay die 8ste slagoffer geword van 'n doodstryd om beheer van plaaslike dwelmverkope en -verspreiding.<ref name="tsa2">{{cite news |last1=Meyer |first1=Dan |title=‘My father drank black tea’ – Alleged drug lord Teddy Mafia mourned: According to his daughter, alleged drug kingpin Yaganathan Pillay (AKA Teddy Mafia) was a generous benefactor to the Chatsworth community. |url=https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-teddy-mafia-yaganathan-pillay-durban-druglord-killed-5-january-2021/ |access-date=17 Januarie 2021 |work=thesouthafrican.com |agency=The South African |date=5 Januarie 2021 |archive-date=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117015307/https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-teddy-mafia-yaganathan-pillay-durban-druglord-killed-5-january-2021/ |url-status=dead }}</ref> Pillay se twee aanvallers is op die toneel deur plaaslike inwoners om die lewe gebring. 'n Broer van Pillay het aangedui dat die polisie nog geen arrestasie in enige van die moorde gemaak het nie, en besmoontlik omgekoop word.<ref name="tl2">{{cite news |last1=Singh |first1=Orrin |title=Teddy Mafia's brother says police are in cahoots with drug kingpins |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-01-07-teddy-mafias-brother-claims-police-are-in-cahoots-with-drug-kingpins/ |access-date=18 Januarie 2021 |agency=Times Live |publisher=timeslive.co.za |date=7 Januarie 2021}}</ref> In een van verskeie sluipmoordaanvalle volgend op hierdie moorde, is 'n 52-jarige man op 8 Maart in Taurusstraat doodgeskiet.<ref name="jmm1">{{cite news |last1=Marriah-Maharaj |first1=Jolene |title=Man killed in drive-by shooting near Teddy Mafia’s house |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/man-killed-in-drive-by-shooting-near-teddy-mafias-house-5ed285c7-97e8-41ca-b3d2-72cf56e2605e |access-date=12 Maart 2021 |agency=IOL |publisher=iol.co.za |date=8 Maart 2021}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{KwaZulu-Natal saadjie}} {{Durban voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Durban]] 8xctr7lg8uon9fctpt5xs5oy6yr5iy6 0 124183 2923320 2685629 2026-08-09T19:37:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923320 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Soyuz TMA-7 spacecraft2edit1.jpg|duimnael|300px|Die Sojoes TMA-7, ’n bemande vragsending na die IRS wat op 1 Oktober 2005 gelanseer is.]] '''Ruimtevaart''' is ballistiese vlugte na of deur die [[Ruimte|buitenste ruim]]. Dit kan geskied in [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] met of sonder [[mens]]e aan boord. Voorbeelde van bemande ruimtevaart sluit in die [[Amerika]]anse [[Apollo-program|Apollo-maanlanding]] en die [[Rusland|Russiese]] [[Sojoes-program]], sowel as die [[Internasionale Ruimtestasie]]. Voorbeelde van onbemande ruimtevaart sluit in waarnemingstuie wat hul [[wentelbaan]] om die [[Aarde]] verlaat, sowel as [[satelliet]]e in ’n wentelbaan om die Aarde soos kummunikasiesatelliete. Laasgenoemde is óf afhanklik van telerobotiese beheer óf heeltemal outonoom. Ruimtevlugte word gebruik in [[ruimteverkenning]] asook in [[Ruimte-ekonomie|kommersiële]] bedrywighede soos [[ruimtetoerisme]] en satelliettelekommunikasie. ’n Ruimtevlug begin gewoonlik met die [[Vuurpyl|lansering]] van ’n tuig, wat dit die aanvanklike stukrag gee om [[swaartekrag]] te oorkom en die tuig van die Aarde se oppervlak af te dryf. In die ruimte val die beweging van die tuig in die veld van [[astrodinamika]]. Sommige tuie bly vir altyd in die ruimte, ander disintegreer terwyl hulle die Aarde se [[atmosfeer]] weer binnedring en ’n paar land op die [[Maan]] of ’n [[planeet]]. == Geskiedenis == Die eerste teoretiese voorstel vir ruimtereise met die gebruik van [[vuurpyl]]e is in 1861 deur die [[Skotland|Skotse]] sterrekundige en wiskundige William Leitch gepubliseer, in die essay "A Journey Through Space".<ref>[https://books.google.com/books?id=vuAUAQAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=a+journey+through+space+leitch&hl=en&sa=X&ved=0CC0Q6AEwA2oVChMIiPuo9YOvyAIVxBo-Ch2FjA_M#v=onepage&q=rocket&f=false Leitch, ''God's Glory in the Heavens'', Google Books]</ref> Meer bekend, maar eintlik net in Rusland, was [[Konstantin Tsiolkofski]] se werk van 1903, "Исследование мировых пространств реактивными приборами" (''Die Verkenning van die Kosmiese Ruimte deur Middel van Reaksietoestelle''). Ruimtevaart het in die ingenieurswese ’n moontlikheid geword met die publikasie in 1919 van [[Robert Goddard]] se geskrif ''A Method of Reaching Extreme Altitudes''. Sy gebruik van die [[Lavalstraalpyp]] vir vloeibarebrandstofvuurpyle het interplanetêre reise ’n moontlikheid gemaak. Hy het ook in die laboratorium bewys vuurpyle sal in die [[vakuum]] van die ruimte werk. Die publiek het egter nie sy werk ernstig opgeneem nie. Sy poging om in die [[Eerste Wêreldoorlog]] ’n weermagkontrak te kry vir ’n vuurpylaangedrewe wapen, is deur die wapenstilstand van 11 November 1918 met [[Duitsland]] in die wiele gery. Goddard se geskrif het [[Hermann Oberth]] egter beïnvloed, en hy het weer ’n groot invloed op [[Wernher von Braun]] gehad. Von Braun was die eerste persoon wat moderne vuurpyle vervaardig het as geleide wapens, wat deur [[Adolf Hitler]] gebruik is. Von Braun se [[V-2-vuurpyl|V-2]] was die eerste vuurpyl wat in Junie 1944 op ’n toetsvlug die ruimte bereik het: ’n hoogte van 189&nbsp;km.<ref>[https://books.google.com/books?id=75b84eC-ulsC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=189+kilometres+V-2+-wikipedia+space&source=bl&ots=cfRnwCIIBx&sig=-lmzqAwMlVLR7Dg9Why0tzJsHiQ&hl=it&sa=X&ei=UTFgUMynNIvitQb4joGYAg&redir_esc=y#v=onepage&q=189%20kilometres%20V-2%20-wikipedia%20space&f=false "The V2 and the German, Russian and American Rocket Program"], C. Reuter. German Canadian Museum. p. 170. {{ISBN|1-894643-05-4}}, {{ISBN|978-1-894643-05-4}}.</ref> Tsiolkofski se werk oor vuurpyle is nie in sy leeftyd waardeer nie, maar hy het Sergei Koroljof, die [[Sowjetunie]] se hoofvuurpylontwerper onder [[Josef Stalin]], beïnvloed om interkontinentale ballistiese [[missiele]] te ontwikkel om [[kernwapen]]s te vervoer as ’n teenvoeter vir Amerika se [[bomwerper]]s. ’n Vuurpyl wat geskoei was op Koroljof se R-7 Semjorka-missiele is gebruik om die Aarde se eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1]], op 4 Oktober 1957 te lanseer, asook die eerste mens wat om die Aarde gewentel het, [[Joeri Gagarin]], op 12 April 1961 in [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]].<ref>Peter Bond, [http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20030407/ai_n12692130 Obituary: Lt-Gen Kerim Kerimov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080108073958/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20030407/ai_n12692130 |date= 8 Januarie 2008 }}, ''The Independent'', 7 April 2003.</ref> Aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Von Braun en die meeste lede van sy vuurpylspan aan Amerika oorgegee en hulle het daarna aan Amerikaanse missiele gewerk. Hierdie werk het eindelik gelei tot die lansering van die eerste Amerikaanse satelliet, [[Explorer 1]], op 1 Februarie 1958 en die eerste Amerikaner in ’n wentelbaan, [[John Glenn]], op 20 Februarie 1962 in die tuig [[Mercury-Atlas 6|''Friendship 7'']]. As direkteur van die Marshall Space Flight Center was Von Braun in beheer van die ontwikkeling van ’n groter klas vuurpyle, [[Saturn V]], wat Amerika in staat gestel het om die eerste twee mense, [[Neil Armstrong]] en [[Buzz Aldrin]], in Julie 1969 na die Maan en terug te stuur in [[Apollo 11]]. Oor dieselfde tydperk het die Sowjetunie probeer om die N1-vuurpyl te ontwikkel om ’n mens na die Maan te stuur, maar hulle het nie daarin geslaag nie. == Fases == === Lansering === [[Lêer:Apollo 4 Saturn V, s67-50531.jpg|duimnael|200px|Saturn V net voor die lansering van [[Apollo-program|Apollo 4]].]] Vuurpyle is tans die enigste manier om tuie in ’n wentelbaan of verder te stuur. Ander metodes moet nog ontwikkel word of kon nog nie voldoende snelhede bereik nie. Die lansering van ’n vuurpyl vir ’n ruimtevlug vind gewoonlik by ’n ruimtehawe plaas, wat lanseerblaaie en {{nowrap|-komplekse}} kan hê vir vertikale vuurpyllanserings asook aanloopbane vir die vertrek en aankoms van vragvliegtuie en ruimtetuie met vlerke. Ruimtehawens is gewoonlik vir veiligheidsdoeleindes ver van woongebiede geleë. Interkontinentale ballistiese missiele het verskeie spesiale lanseergeriewe. ’n Lansering is gewoonlik beperk tot ’n sekere venstertydperk: ’n tydperk waarbinne die vuurpyl lanseer moet word. Dit kan afhang van die posisie van die [[hemelliggaam|hemelliggame]] en/of [[wentelbaan|wentelbane]] met betrekking tot die lanseerterrein. Die grootste faktor is dikwels die rotasie van die Aarde self. ’n Lanseerblad is ’n vaste struktuur wat ontwerp is om vuurpyle vandaan te lanseer. Dit bestaan gewoonlik uit ’n lanseertoring en vlamloopgraaf. Dit is omring deur toerusting om lanseervoertuie op te rig, onderhou en van brandstof te voorsien. === Bereiking van die ruimte === Die mees algemene definisie van die ruimte is alles bo die [[Kármán-lyn]], wat 100&nbsp;km bo die Aarde se oppervlak is. Die VSA se definisie is gewoonlik alles bo 50&nbsp;myl (80&nbsp;km). Vuurpyle is tans die enigste manier om die ruimte te bereik. Konvensionele vliegtuigenjins kan dit nie doen nie weens ’n gebrek aan [[suurstof]]. Vuurpylenjins spuit dryfmiddel uit om stukrag vorentoe te verskaf wat genoeg [[delta-v]] (verandering in snelheid) verskaf om ’n wentelbaan te bereik. Bemande lanseerstelsels is gewoonlik toegerus met ontsnappingstelsels sodat [[ruimtevaarder]]s kan ontsnap indien nodig. === Verlating van die wentelbaan === [[Lêer:RIAN archive 510848 Interplanetary station Luna 1 - blacked.jpg|duimnael|links|180px|[[Loena-ruimteprogram|Loena 1]] was in 1959 die eerste bekende mensgemaakte voorwerp met ’n groot genoeg snelheid om van die Aarde se swaartekrag te ontsnap.<ref>{{cite web |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1959-012A |title=NASA – NSSDC – Spacecraft – Details |publisher=Nssdc.gsfc.nasa.gov |access-date=5 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626053641/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1959-012A |archive-date=26 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op die foto is ’n replika.]] Om in ’n geslote wentelbaan te gaan is nie noodsaaklik vir reise na die Maan of ander planete nie. Vroeëre Russiese ruimtetuie het baie groot hoogtes bereik sonder dat hulle eers in ’n wentelbaan was. [[Nasa]] het dit oorweeg om Apollo-sendings direk in ’n maantrajek te stuur, maar het toe eerder die strategie gebruik om die tuie eers in ’n "parkeerwentelbaan" te hou en later in ’n maantrajek te plaas. Dit het die koste verhoog weens die groter hoeveelheid dryfmiddel wat nodig was om te keer dat die tuig na die Aarde terugkeer. Nasa se werkmetode het egter die beplanning van die Apollo-sending op verskeie belangrike maniere grootliks vereenvoudig. Dit het die venstertydperk vir lansering aansienlik verleng en die kans op ’n suksesvolle lansering verbeter. Die parkeerwentelbaan het wetenskaplikes die geleentheid gegee om die tuig verskeie ure lank behoorlik na te gaan ná die stres van die lansering voordat dit in sy lang vlug na die Maan geplaas is. Die bemanning sou ook vinnig na die Aarde kon terugkeer indien nodig, of die sending kon aangepas word. Robotiese sendings vereis nie dié noodmaatreëls nie en ondersoektuie na die Maan en ander planete word gewoonlik direk in ’n trajek geplaas vir die maksimum werking. === Terugkeer === Tuie in ’n wentelbaan het groot hoeveelhede kinetiese energie. Daar moet van dié energie ontslae geraak word voordat die tuig veilig kan land sonder dat dit in die atmosfeer verdamp. Spesiale metodes is dus nodig om die tuig teen aërodinamiese verhitting te beskerm. Die teorie vir ’n veilige terugkeer na die Aarde is deur Harry Julian Allen ontwikkel. Tuie wat die atmosfeer weer binnegaan, doen dit na aanleiding van dié teorie met ’n stomp deel na voor. Stomp vorms beteken minder as 1% van die kinetiese energie word omgesit in hitte wat die tuig kan bereik. Die grootste deel van die hitte-energie beland dus in die atmosfeer. Die [[Mercury-program|Mercury-]], Gemini- en Apollo-kapsules het almal in die see neergeplons. Hulle is ontwerp om teen ’n relatief lae snelheid te land met die hulp van ’n valskerm. Russiese Soejoes-kapsules het ’n groot valskerm en remvuurpyle gebruik om spoed te verminder. Die [[Pendeltuig|pendeltuie]] het soos ’n vliegtuig geland. == Soorte vlugte == === Onbeman === Onbemande ruimtevlugte is ruimtevlugte sonder mense aan boord. Hulle kan op verskillende maniere deur die mens beheer word, deur robotiese of afstandbeheer, of hulle kan ten volle outonoom wees. Dit sluit in ondersoektuie en satelliete. Die eerste onbemande satelliet was Spoetnik 1. Ruimtevlugte met diere word ook as onbeman beskou. [[Lêer:STS-119 Flyaround (Low Resolution).jpg|duimnael|Die [[Internasionale Ruimtestasie]] in ’n wentelbaan om die Aarde.]] Daar is baie voordele verbonde aan onbemande vlugte. Baie sendings is meer geskik vir robotiese beheer vanweë die laer koste en kleiner risiko's. Sommige dele van die Sonnestelsel is heeltemal te gevaarlik vir bemande sendings, soos die gebiede naby [[Venus (planeet)|Venus]] en [[Jupiter (planeet)|Jupiter]]. Die buitenste planete soos [[Saturnus]], [[Uranus (planeet)|Uranus]] en [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] is te ver vir die mens om te bereik. Robotiese beheer is ook voordelig op plekke wat kwesbaar is vir moontlike besmetting deur die Aarde se mikro-organismes, want ruimtetuie kan beter gesteriliseer word as mense. === Beman === Die eerste bemande vlug was Wostok 1, met Joeri Gagarin aan boord. Die enigste ruimtetuie wat na 2011 nog gereeld vir bemande vlugte gebruik is, is die Russiese Sojoes-tuie en die [[China|Chinese]] [[Shenzhou]]. Die Amerikaanse pendeltuie was van April 1981 tot Julie 2011 bedrywig. Die [[Internasionale Ruimtestasie]] (IRS) is ’n bewoonbare ruimtestasie in ’n lae wentelbaan om die Aarde. Die eerste eenheid is in 1998 gelanseer, en die IRS is nou die grootste mensgemaakte voorwerp in ’n lae wentelbaan. Dit kan dikwels met die blote oog van die Aarde af gesien word.<ref>{{cite web|title=Central Research Institute for Machine Building (FGUP TSNIIMASH) Control of manned and unmanned space vehicles from Mission Control Centre Moscow |publisher=Russian Federal Space Agency |url=ftp://130.206.92.88/Espacio/Mesa%20Redonda%205%20-%20R3%20-%20TSNIIMASH%20-%20V%20M%20IVANOV.pdf |accessdate=26 September 2011 }}{{Dooie skakel|date=Junie 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/help.html |title=NASA Sightings Help Page |publisher=Spaceflight.nasa.gov |date=30 November 2011 |access-date=1 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123204046/https://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/help.html |archive-date=23 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eenhede is deur die Russiese Proton- en Sojoes-vuurpyle en die Amerikaanse pendeltuie die ruimte ingestuur.<ref name="ISSBook">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=VsTdriusftgC |title=The International Space Station: Building for the Future |publisher=Springer-Praxis |first=John E. |last=Catchpole |date=17 June 2008 |isbn=978-0-387-78144-0}}</ref> == Sien ook == * [[Internasionale Dag van Menslike Ruimtevaart]] * [[Punt Nemo]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.astronautix.com/index.html Encyclopedia Astronautica] * [http://www2.jpl.nasa.gov/basics/ Basiese inligting oor ruimtevaart] * {{cite web |author = Tedd E. Hankins |author2 = H. Paul Shuch | url = http://www.qsl.net/n/n6tx/prose/ham/manned.pdf | title = REFLECTIONS – manned vs. unmanned spaceflight |date=1987-03-04 |accessdate=2011-04-15}} * {{Commons-kategorie inlyn|Spaceflight}} * {{Wikt-inlyn|ruimtevaart}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Spaceflight|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaart| ]] ic1aiz1pua89yud5qb70olajw8n0qv8 0 125895 2923353 2923054 2026-08-09T20:42:32Z Pynappel 70858 2923353 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Justus von Liebig | beeld = Justus von Liebig NIH.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Justus Liebig, ca. 1866 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1803|5|12}} | geboorteplek = [[Darmstadt]], [[Heilige Romeinse Ryk]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1803|5|12|1873|4|18}} | sterfteplek = [[München]], Beiere, [[Duitse Keiserryk]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = Duits | vakgebied = [[Chemie]] | werkplek = Universiteit van Gießen<br />Universiteit van München | alma mater = Universiteit van Bonn<br />Universiteit van Erlangen | doktorale promotor = Karl Wilhelm Gottlob Kastner | akademiese adviseurs = | doktorale studente = Carl Schmidt, Nikolay Zinin, Victor Regnault, Carl von Voit, Hermann von Fehling, Hermann Franz Moritz Kopp, August Kekulé, August von Hofmann, Lyon Playfair, Emil Erlenmeyer, Heinrich Ritthausen, Moritz Traube, Adolph Strecker, Wilhelm Henneberg | ander studente = Augustus Voelcker,<ref>{{cite book|last1=Kumar|first1=Prakash|title=Indigo plantations and science in colonial India |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9781107023253 |page=124 |url=https://books.google.com/books?id=OldjkdRrKXAC&pg=PA124|accessdate=4 November 2014}}</ref> Julius Eugen Schlossberger, Karl Vogt Max Joseph von Pettenkofer | bekend vir = Wet van die minimum, Liebig-kondensor | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Albert-medalje (1869) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Justus Liebig''', sedert [[1845]] '''Freiherr von Liebig''' (* [[12 Mei]] [[1803]] in [[Darmstadt]]; † [[18 April]] [[1873]] in [[München]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] chemikus en [[professor]] in [[Gießen]] en München. Hy was 'n pionier op die gebied van toegepaste [[chemie]] en word as die uitvinder en eerste gebruiker van [[kunsmis]] beskou. Van sy ander ontdekkings sluit in babakos, [[bakpoeier]], vleis-ekstrak en etlike ander. == Lewe == === Kinderjare, opvoeding en opleiding === Justus Liebig is gebore as die seun van 'n apteker en verfhandelaar in Darmstadt. Hy het vroeg begin eksperimenteer met die materiaal wat hy in die werkswinkel van sy vader gevind het, en sodoende 'n sterk belangstelling in chemie ontwikkel. Die chemiese demonstrasies wat op jaarmarkte vertoon is, het ook sy belangstelling geprikkel, veral die produksie van gooiklappers, waarin hy vir die eerste keer kwikfulminaat teëgekom het. Hy het op die Ludwig-Georgs-gimnasium in Darmstadt skoolgegaan, maar het in die Sekunda (graad 10) opgehou. Een van sy onderwysers het sy intellektuele vermoëns beskryf met die woorde: "''Jy is 'n skaapkop! Jy het nie eers die verstand om 'n apteekleerling te word nie.''" Liebig het inderdaad sy aptekervakleerlingskap by Gottfried Pirsch (1792–1870) in Heppenheim vroeg beëindig omdat sy privaat eksperimente met silwerfulminaat 'n dakbrand in die apteek veroorsaak het. Hy het teruggekeer na Darmstadt om sy vader in die werkswinkel te help. Intussen het hy dikwels die groothertogsbiblioteek besoek om vir homself chemie uit boeke te leer en het hy ook sy privaateksperimente voortgesit. === Studies === [[Lêer:Young-Justus-Liebig.jpg|duimnael|links|Liebig as 'n jong student in 1821, in 'n tekening van 1843]] Deur die bemiddeling van sy vader het Justus in die [[herfs]] van [[1819]] sy studies in chemie in [[Bonn]] by Karl Wilhelm Gottlob Kastner begin, wie Justus reeds in sy vader se besigheid leer ken het. Kastner het sy talent vinnig erken en hom as 'n assistent in sy [[laboratorium]] laat werk. Toe Kastner in [[1821]] professor by die Universiteit van Erlangen geword het, het Liebig hom gevolg, en sy doktorale proefskrif ''Oor die verhouding van minerale chemie teenoor plantchemie'' begin en by die Korps Rhenania, 'n studentevereniging, aangesluit. In Maart [[1822]] het Liebig, wat ook 'n lid van die Bonn en Erlangen [[Burschenschaft]] van 1820/22 was, aan die demonstrasies van die vryheidsgesinde studente teen die owerhede deelgeneem. Hy is gevolglik deur die polisie gesoek, en moes terug na sy ouerhuis vlug. Sy professor, Kastner, het kort daarna vir Liebig aan die [[groothertog]] Ludwig I van Hesse aanbeveel, wat toe vir Liebig 'n tweejaar-beurs toegestaan het vir studie aan die [[Parys]]e Universiteit van die [[Sorbonne]], wat op daardie stadium 'n toonaangewende sentrum van chemie was. Hier het hy onder andere [[Mineraal|minerale]] ontleed, en het by professore [[Joseph Louis Gay-Lussac]], [[Louis Jacques Thénard]] en [[Louis-Nicolas Vauquelin]] die mees gevorderde chemie van die tydperk geleer. === Professoraat in Gießen === Hy het vinnig opspraak gewek met sy eie werk oor kwikfulminaat, wat die natuurwetenskaplike [[Alexander von Humboldt]], wat toe ook in Parys gewerk het, se aandag getrek het. Deur Humboldt se aanbeveling aan die groothertog van Hesse, het die 21 jarige Liebig in Mei 1824 [[buitengewone professor]] van Chemie en Apteekkunde aan die Ludwig-Universiteit, [[Gießen]] geword. 'n Jaar later het hy 'n volle professor geword. Sy werksomstandighede het die lae aansien van die chemiese-fakulteit weerspieël: sy salaris was laag, en hy het slegs minimale toelaes vir toestelle, chemikalieë, steenkool, ens. gekry. So moes hy baie van die dringend noodsaaklike toerusting en materiaal uit sy eie sak betaal om hoegenaamd in staat te wees om sy opleidingswerk te verrig. Ten spyte hiervan, het sy onderrigmetodes groot belangstelling gewek, en hy het 'n toeloop van studente gehad. In 1826 het Liebig vir [[Friedrich Wöhler]] ontmoet. Hulle het saam navorsing gedoen, en vriende geword.<ref>Liebig, Justus Freiherr von; Friedrich Wöhler; Hofmann, augustus Wilhelm von: ''Aus Justus Liebig se Friedrich und Wöhler se korrespondensie in die jaar 1829–1873.'' F. Vieweg en seun, Braunschweig (1888).</ref> In dieselfde jaar het hy met Henriette Moldenhauer getrou. [[Lêer:Justus von Liebigs Labor, 1840.jpg|duimnael|Liebig se laboratorium te Giessen, 1841]] Om sy finansiële probleme te verlig, het hy benewens sy universiteitswerk van 1827 tot 1833 'n privaat Instituut vir apteekkunde en tegniese werk bedryf, waar hy saam met professore Hermann Umpfenbach, Friedrich Christian Gregor Wernekink en Georg Gottlieb Schmidt, apteek-assistente en toekomstige leiers in tegniese velde opgelei het. Hy het hiermee die grondslag gelê vir die tydskrif wat hy in 1832 gestig het: ''Annalen der Pharmacie'', later algemeen bekend as ''Liebig's Annalen'', wat hoog aangeskryf is deur die Britse ''Chemical Society''. Sy onderrigmetodes, ontdekkings en geskrifte het hom vinnig in die hele [[Europa]] beroemd gemaak, met die gevolg dat, naas baie Duitse studente, baie buitelanders, insluitend 84 Britte en 18 Amerikaners, na Giessen gekom het om Liebig se lesings by te woon. August Wilhelm von Hofmann het tussen 1836 en 1845 onder Liebig gestudeer, sy doktorsgraad verwerf en, terwyl hy as sy assistent gewerk het (sy habilitasie). Die dokter en chemikus Johann Joseph Scherer<ref>Christina Renata basiese: ''Johann Joseph von Scherer se briewe aan Justus von Liebig. Die omvang van die korpus en inhoud-verwante aspekte.'' In: ''Würzburger geskiedenis van medisyne, kommunikasie'' 11, 1993, bl. 101-106.</ref> het ook onder Liebig gestudeer. In 1843 is Liebig tot die Amerikaanse Akademie van Kuns en Wetenskappe verkies. Liebig het professorate by die universiteit van [[Tallinn]] 1827, [[Georg-August-Universität Göttingen|Göttingen]], 1835, [[Sint Petersburg]], 1839, [[Universiteit van Wene|Wene]], 1841, [[Londen]], in 1845, en Heidelberg in 1851 afgekeur, maar het elke keer die kans gebruik om deur onderhandelinge met die verantwoordelike ministerie, sy finansiële en professionele situasie te verbeter. In 1845 is hy op versoek van groothertog Ludwig II van Hesse vir sy verdienste die titel [[Freiherr]] verleen. === Skuif na München === [[Lêer:Justus von Liebig nah.jpg|duimnael|Justus von Liebig (ca. [[1860]])]] [[Lêer:Grab-Liebig-Justus-Alter-Suedl-Friedhof-GF-40-12-11.JPG|duimnael|Graaf van Liebig in [[München]]]] [[Lêer:40-12-11-Bueste-von-Wagmueller-auf-Grab-von-Justus-Liebig.jpg|duimnael|Borsbeeld van Justus Liebig op sy graf; die brons borsbeeld is deur die beeldhouer Michael Wagmüller geskep.]] Uiteindelik het die Ludwig-Maximilians Universiteit van München deur bemiddeling van Professor Max von Pettenkofer vir Liebig as professor probeer werf. Koning Maximilian II van Beiere het tydens 'n privaat oudiënsie vir Liebig aangebied dat hy vir hom 'n nuwe chemiese instituut met 'n naasliggende woonhuis sou bou, en het vir hom wydgaande vryheid in onderrig en navorsing belowe. Liebig het die aanbod aanvaar, en het vanaf [[1852]] in [[München]] onderrig gegee. Sy opvolger in Giessen was sy student [[Heinrich Will]]. Rondom 1860 het die foto-chemikus en latere uitvinder Johann Baptist Obernetter Liebig se assistent geword.<ref>''Meyers großes Konversations-Lexikon'', Band 14, Leipzig, 1908, bl. 867; [http://www.zeno.org/Meyers-1905/A/Obernetter aanlyn -] oor Zeno.org.</ref> In [[München]] is Liebig deur menige wetenskaplike verenigings in Duitsland en in die buiteland as 'n korrespondensie- of erelid vernoem en het hy talle toekennings en ordes van regeerders van regoor die wêreld ontvang. As uitvinder van superfosfaat-kunsmis was hy medestigter van die ''"Bayerische Aktiengesellschaft für chemische und landwirtschaftlich-chemische Fabrikate"'' (BAG) met hoofkwartier in München, wat tot [[2012]] onder die naam Süd-Chemie bestaan het en toe deel geword het van die Switserse Clariant-groep. Op [[15 Desember]] [[1859]] is hy aangestel as President van die Beierse Akademie van Wetenskappe en Geesteswetenskappe. Hierdie amp het hy tot sy dood beklee. In [[1870]] is hy tot ereburger van München genoem. In 1859 is hy ook as lid van die Leopoldina Akademie van Duitse natuurnavorsers verkies. In 1870 het Liebig tydens sy pogings om sy wetenskaplike instrumente te verbeter, daarin geslaag om glasvoorwerpe met behulp van 'n silweroplossing met silwer te bedek.<ref>{{Cite web |url=http://www.vintage-treasure.de/sammeln-und-seltenes/alter-christbaumschmuck-antik.html |title=vintage-treasure.de: die geskiedenis van Kersfees boom ornament |access-date=17 September 2017 |archive-date=19 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519025941/http://www.vintage-treasure.de/sammeln-und-seltenes/alter-christbaumschmuck-antik.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.rhein-main.net/a/rmn01.c.9412498.de/justus-von-liebig-und-die-weihnachtskugel.html ''Justus von Liebig en die Kersfees bal.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924090740/http://www.rhein-main.net/a/rmn01.c.9412498.de/justus-von-liebig-und-die-weihnachtskugel.html |date=24 September 2015 }} op: ''rhein-main.net'' 2 Desember 2011.</ref><ref>Manfred Becker-Huberti: [http://www.brauchtum.de/winter/advent.html ''"Appels, Nüss" en amandel core ..."''] : ''brauchtum.de''.</ref> Liebig het op [[18 April]] [[1873]] in München aan [[longontsteking]] gesterf. Hy is op [[21 April]] begrawe. == Graf == Die graf van Liebig is in die Ou Suid-begraafplaas in München. Lede van die families van Liebig en Carriere is op grond van die familieverhoudings in dieselfde graf. Die grafsteen is ontwerp deur die beeldhouer [[Anselm Sickinger]]. Op die grafsteen is 'n borsbeeld van Justus von Liebig wat deur [[Michael Wagmüller]] geskep is. Oorspronklik is die borsbeeld in marmer geskep en deur 'n glas omhulsel beskerm, maar dit is sedertdien deur 'n brons kopie vervang.<ref>Claudia Denk en John Ziesemer: "kuns en Geheue, Die Ou Suid-begraafplaas in München" (2014), graf 183, bl. 490 f</ref> == Afstammelinge == Liebig en sy vrou Henriette het vyf kinders gehad, insluitend die dokter Georg von Liebig en die landbouwetenskaplike Hermann von Liebig, en sy dogters Agnes (getroud met die filosoof Moritz Carrière) en Johanna (getroud met die chirurg Carl Thiersch). Onder sy nageslag is ook die skilder Clara Harnack (kleindogter), die chemikus Hans von Liebig (kleinseun), die staatsraadslid Eugen von Liebig (kleinseun), genetikus Max Delbrück (agterkleinseun), die kampvegter vir vroueregte Agnes von Zahn-Harnack (agterkleindogter), die atleet Luz Long (agter-agter-kleinseun), die psigiater Berne Carrière en akteurs Mathieu, Till en Mareike Carrière. == Wetenskaplike Werk == Liebig het sy wetenskaplike aktiwiteit in Giessen met die ondersoek van Hessiese en Beierse genesingsfonteine en die gebruik daarvan vir die ontginning van sout begin. In die proses het hy vinnig gevind dat die voormalige analitiese metodes stadig en relatief onakkuraat was. [[Lêer:Kali-Apparat.jpg|duimnael|Liebig se Potas-Apparaat]] Hy het daarin geslaag om oor jarelange eksperimentering, sy analise-toestelle te vervolmaak, veral vir kwantitatiewe elementanalise, m.a.w. die bepaling van die samestelling van dier- en plantdele uit [[Element|chemiese elemente]] met behulp van 'n apparaat wat hy in 1831 ontwikkel het met vyf glasbolle, wat oorspronklik as ''potasapparaat'' bekend gestaan het. Hy het ook verdere vernuwings gemaak om die proses aansienlik te vereenvoudig en te bespoedig. Hy het saam met sy kollegas en studente in die volgende jare honderde plante en plantdele, en baie dierorgane en -produkte se samestelling bepaal en gepubliseer. Hy het sodoende die [[organiese chemie]] begin, omdat niemand voorheen soveel presiese en verifieerbare ondersoeke uitgevoer het nie. Saam met sy vriend Friedrich Wöhler, van die Hoër kommersiële skool (Politechnikum) in [[Kassel]] (totdat hy in 1836 'n leerstoel in chemie en apteekkunde in Göttingen aanvaar het), het hy in 1832 die teorie van radikale ontwikkel, wat die verskeidenheid van stowwe kon verduidelik wat suiwer uit [[waterstof]], [[suurstof]] en [[koolstof]] bestaan. Ook saam met Wöhler, het hy aan die hand van die voorbeeld van silwerfulminaat aan die een kant, en silwersianaat aan die ander kant, die konsep van [[Isomeer|isomerie]] ontdek, naamlik die feit dat twee verskillende stowwe dieselfde samestelling kan hê, maar verskillende strukture en eienskappe. Sy grootste belangstelling tydens sy jare in Giessen was die bevordering van die landbou, met die doel om die verwoestende hongersnote van daardie tyd te verhoed: hy het byvoorbeeld in 1816 die [[Jaar sonder somer|jaar sonder 'n somer]] ervaar. Sy bevindinge in hierdie gebied het hy in 1840 en 1842 in twee werke saamgevat: ''Die organiese chemie in sy toepassing in landbou en fisiologie'', afgekort as ''Agriculturchemie'', en ''Dierchemie of die toepassing van organiese chemie op fisiologie en patologie''. Albei hierdie boeke het geweldige opspraak gewek, nie net onder wetenskaplikes nie, maar ook onder alle opgevoede mense van sy tyd. ''Agriculturchemie'', waarin hy die belang van mineraalkunsmisse vir plantgehalte en -opbrengs verklaar het, het nege uitgawes gehad, en is in 34 tale vertaal. [[Lêer:Fünfkugelapparat.jpg|duimnael|Vyf-bal apparaat (moderne replika)]] [[Lêer:Co2verfuessiger.jpg|links|duimnael|CO<sub>2</sub> kompressor in Liebig se private laboratorium]] In sy private laboratorium het hy homself van 1846 tot 1849 onder meer aan die ontwikkeling van 'n water-oplosbare fosfaatkunsmis gewy, saam met sy Engelse studente, Edward Frankland en James Sheridan Muspratt. Die gevolg was die sogenaamde [[Fosforsuur|superfosfaat]], wat selfs vandag die mees wyd gebruikte kunsmis ter wêreld is. Hierdie kunsmis het die oeste verbeter, en daardeur die voedselproduksie in die tweede helfte van die 19de eeu enorm verhoog. Liebig het deur sy navorsing in die Giessen Institut, deur sy baanbrekende onderrigmetodes, veral sy eksperimentele lesings, en deur sy publikasies op die gebied van chemie, apteekkunde, fisiologie en landbou wêreld-wye erkenning verkry. In München het hy verhuis na 'n nuwe woonhuis en aangrensende chemiese instituut. Hy het in die volgende jare ook hier voorlesings vir studente aangebied, maar baie minder dikwels; hy het hierdie taak grotendeels aan sy assistente oorgelaat. Toe die dogter van sy vriend James Sheridan Muspratt in 1852 in sy huis [[Cholera]] opgedoen het, het hy op die idee van 'n "vleis-infusie" te ontwikkel, om mense met ernstige maag- en dermsiektes gered sou word van die dood. Uit hierdie infusie hy later "Liebig se vleis-ekstrak" ontwikkel. [[Lêer:Silberspiegel.jpg|duimnael|Glasfles met silwerspieël]] Hy het ook gewerk aan die ontwikkeling van 'n silwerspieël, in plaas van kwikspieël wat op daardie stadium in algemene gebruik was, maar skadelik was vir die gesondheid. Alhoewel hy in 1858 begin het met die produksie van sy silwerspieël,<ref>Vgl. Ludwig Hartmann: ''Faraday te Liebig (1858): Die geskiedenis van silwerspieël-vervaardiging.'' In: ''Sudhoffs Archiv'' 32, 1939/40, bl. 397 f.</ref> moes hy dit na 'n paar jaar laat vaar, omdat die bevolking die kwikspieël verkies het. Eers toe dit in 1886 as gevolg van sy toksisiteit verbied is, het die silwerspieël weer in algemene produksie gekom. Om te keer dat babas uit arm, swak-gevoede gesinne, waarvoor weens gesondheids- of ander redes, geen borsmelk of soogvrou beskikbaar was nie, sou verhonger, het Liebig na lang ondersoeke, 'n "sop vir suigelinge", soos hy dit genoem het, ontwikkel en in koerante aanbeveel. Dit was 'n vroeë voorloper van vandag se babakos. Liebig het ook baie tyd en werk bestee aan die ontwikkeling van 'n chemiese mengsel waardeur brood gebak kon word sonder om op bederfbare gis aangewese te wees. Saam met sy Amerikaanse student Eben Norton Horsford het hierdie eksperimente gelei tot 'n produk wat ons is vandag as [[bakpoeier]] ken. In Amerika het Horsford hiermee groot finansiële sukses behaal. In Duitsland het bakpoeier vanaf 1892 wyd verspreid geword omdat [[August Oetker]] bakpoeier nie aan bakkers bemark het om brood te bak nie, maar aan huisvroue om koek te bak. Justus Liebig kon nie hierdie deurbraak maak nie, omdat akkurate weegskale nie in meeste huishoudings was nie. Oetker se idee om bakpoeier in afgeweegde porsies, elk genoeg vir 'n pond meel, aan te bied, het die ekonomiese sukses moontlik gemaak. Die grootste publisiteit wat Liebig verkry het, was deur die ontwikkeling van sy vleisekstrak. Dit was die verdere ontwikkeling van die vleisinfusie wat hy in 1852 ontwikkel het, en was aanvanklik slegs in klein omvang in München se apteke beskikbaar. Eers nadat die Duitse ingenieur Georg Christian Giebert in 1862 van Liebig die lisensie vir grootskaalse produksie in [[Uruguay]] ontvang het, is "Liebig se vleis-ekstrak," in die stad van Fray Bentos, in grootmaat geproduseer en wêreldwyd verkoop. Liebig het die vleisekstrak veral as 'n voeding vir die armer dele van die bevolking gesien. Sy relatief hoë prys en sy samestelling het dit egter nie moontlik gemaak nie. Uiteindelik het die vleisekstrak sy waarde as 'n geurmiddel vir sop en ander geregte getoon, en het sodoende die voorloper geword van geurmiddels soos dié wat onder die Maggi en Knorr handelsmerke geproduseer word. Die verpakkings het versamelbare prente bevat. Hierdie sogenaamde Liebigprentjies het vir dekades 'n groot gewildheid geniet. Van 1873 tot 1975 het oor die 7&nbsp;000 reekse verskyn. In die laaste jare van sy lewe het Liebig hom met die fisiologie van fermentasie besig gehou en sy chemiese verklaring het in die Franse mikrobioloog [[Louis Pasteur]] 'n verbitterde teenstander gevind. Liebig het geglo dat 'n sel-vrye fermentasie moontlik was, terwyl Pasteur geglo het dat fermentasie slegs in die teenwoordigheid van [[mikro-organisme]]s plaasvind. Die navorsing het uiteindelik die twee sienings versoen: beide fermentasie met mikroorganismes, byvoorbeeld gisfermentasie van alkohol, maar ook sel-vrye fermentasie, byvoorbeeld spierfermentasie is moontlik. {| class="wikitable centered" style="margin-bottom: 10px;" |+Liebig se belangrikste ontdekkings |Radikaalteorie |[[Bemesting|Minerale kunsmis]] |- |[[Isomeer|Teorie van isomerie]] |Vleis-ekstrak |- |Vyf-Bal Apparaat |Silwer spieël |- |Superfosfaat |Yster-Nikkel Legering |- |[[Chloroform]] en Chloraal |[[Bakpoeier]] |- |Pyrogallol |Babakos |} Die Liebig-minimumwet is na hom genoem, alhoewel die oorspronklike konsep deur Carl Philipp Sprengel beskryf is, omdat Liebig dit in 'n uitgebreide vorm op 'n geteikende wyse versprei en bekend gemaak het. Sprengel se weergawe het die belangrike nie-materiële faktore soos hitte, lig, ens. uitgelaat, wat Liebig bygebring het. Die Liebigkoeler is nie deur Liebig uitgevind nie: dit was reeds voor sy tyd in wye gebruik, maar Liebig het dit populêr gemaak. == Impak == === Belang vir die organiese chemie === [[Lêer:Dankschreiben-Liebigs-an-Merck.png|duimnael|Brief van dank van Justus Liebig aan Heinrich Emanuel Merck]] Liebig staan tereg as een van die mees suksesvolle chemici van sy eeu sowel as die vader van die landbouchemie bekend. Daarbenewens was sy eksperimentele en teoretiese ontdekkings toonaangewend vir die ontwikkeling van [[organiese chemie]]. Deur middel van sy literêre aktiwiteit het hy 'n groot invloed op die ontwikkeling van sy vakgebied gehad. Hy was vanaf 1832, saam met Philipp Lorenz Geiger en Rudolph Brandes uitgewer van die leidende wetenskaplike joernaal ''Annalen der Pharmacie'' (later ''Annalen der Chemie en Pharmacie'' en ''Liebigs Annale der Chemie''). Alleen of saam met sy kollegas, Poggendorff, Geiger en Wöhler het hy vanaf 1837 verskeie toonaangewende opvoedkundige en naslaanwerke gepubliseer. === Die stigter van die landbou-chemie === [[Lêer:Chemische Briefe Justus von Liebig p 001.jpg|duimnael|''Chemische Briefe,'' Titelblad]] In 1840 het hy sy fundamentele werk oor landbou-chemie gepubliseer. Om die kennis van chemie aan 'n wyer gehoor oor te dra, het hy vanaf 1841 van tyd tot tyd populêre wetenskaplike essays, die sogenaamde ''Chemische Briefe'', in die dagblad Augsburger Allgemeine Zeitung gepubliseer, wat groot aanklank by die lesers gekry het. In die tyd onmiddellik ná hulle publikasie was sy basiese stellings omstrede en is in die wetenskap sowel as die praktiese landbou as onbekwaam beskou. Slegs sowat 20 jaar na die publikasie van Agrikulturchemie het Liebig wye wetenskaplike erkenning gekry. Die praktiese toepassing van sy leerstellings het sedertdien tot 'n veelvuldige toename in oeste gelei. Die nodige voedselproduksie vir industrieël en stedelike samelewings sou sonder die landbou-chemie wat deur Liebig ontwikkel is, nie moontlik wees nie.<ref>Inligtingdiens van die Wetenskap: [http://idw-online.de/pages/de/news4377 ''die hervormer van die wêreld voedsel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810031022/http://idw-online.de/pages/de/news4377 |date=10 Augustus 2014 }} Kennisgewing No. 27 gedateer 16 April 1998.</ref> In Duitsland het die landbou-produksie byvoorbeeld tussen 1873 en 1913 met 90% gestyg. Hierdie toename was gedeeltelik te danke aan die meganisasie van die landbou en wetenskaplike diereteelt, maar ook grotendeels aan die gebruik van kunsmis te danke wat van mynbou afkomstig was en industrieel vervaardig is.<ref>Gerd Fesser, Die Imperiale tydperk in Duitsland, 1871–1918, bl. 14, Nasionale Sentrum vir Politieke Onderwys, Thuringia, www.thueringen.de/LZT, 2000.</ref> === Eksperimentele onderrig === Justus Liebig het met sy lesings die eksperimentele onderrig in natuurwetenskaplike vakke ingebring. Deur sy navorsing op die gebied van analise het chemie tot 'n presiese wetenskap ontwikkel. Op die 200ste herdenking van sy geboorte is die wetenskapjaar 2003 as die "jaar van chemie" verklaar. === Onderwyser van vooraanstaande chemici === Die chemiese navorsing van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is gebaseer op Liebig se ontdekkings en metodes gebaseer. Onder die eerste 60 [[nobelprys]]wenners in chemie is 42 van sy studente.<ref>inligting diens van die wetenskap: [http://idw-online.de/pages/de/news4377 ''die hervormer van die wêreld voedsel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810031022/http://idw-online.de/pages/de/news4377 |date=10 Augustus 2014 }} Kennisgewing No. 27 gedateer 16. In April 1998, let wel op die lys.</ref> === Stigting van internasionale maatskappye === [[Lêer:Fray Bentos 2052804852 4b7dbacf43.jpg|duimnael|Monument in Fray Bentos]] Die naam Liebig en sy uitvindings het wêreldwyd bekend geraak, veral weens die internasionale maatskappy wat in 1865 in Londen gestig is, ''Liebig's Extract of Meat Company'', met sy belangrikste produksiefasiliteit in Fray Bentos (Uruguay), asook sy produkte, kentekens en advertensies. In 1964 het die Liebig-maatskappy en die teemaatskappy ''Brook Bond & Company'' (gestig in 1869 in Manchester deur Arthur Brook) saamgesmelt om ''Brook Bond Liebig Co.'' te vorm, en is later deur die Unilever-groep van maatskappye oorgeneem. Die Liebig-konsentraatblokkies was in Frankryk en België tot in die 1950's onder die naam ''Cubes Liebig'' 'n algemene huishoudsproduk. == Literêre Werke == * ''Einige Bemerkungen über die Bereitung und Zusammensetzung des Brugnatellischen und Howardschen Knallsilbers''. In: Repertorium für die Pharmacie. Bd. 12. Nürnberg 1822. bl. 412–426 (Deutschen Textarchiv) * ''Ueber die Verbindungen, welche durch die Einwirkung des Chlors auf Alkohol, Aether, ölbildendes Gas und Essiggeist entstehen.'' In: ''An.. Pharm.'' Band 1, (Heidelberg) 1832, bl. 182–230. * Liebig, ''Anleitung zur Analyse organischer Körper'' 1837, Verlag Vieweg, Braunschweig, ([http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN51217640X Digitalisat/Faksimile]); 2. Aufl. 1853. ([http://archive.org/stream/anleitungzurana00liebgoog#page/n6/mode/2up Digitalisat]) * ''Die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Physiologie und Pathologie.'' Braunschweig 1842. * Liebig, ''Die Chemie in ihrer Anwendung auf Agricultur und Physiologie'' 1840, Verlag Vieweg Braunschweig (Deutschen Textarchiv); 5. korr. und sehr vermehrte Aufl. 1843. ([http://books.google.de/books?id=TO4TAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false ''Die Chemie in ihrer Anwendung auf Agricultur und Physiologie'' Digitalisat]) * '' Ueber das Studium der Naturwissenschaften und über den Zustand der Chemie in Preußen''. Vieweg, Braunschweig 1840, {{urn|nbn|de:hbz:061:2-7658}} * Liebig, ''Die Thierchemie, oder die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Physiologie und Pathologie'' 1842, Verlag Vieweg Braunschweig (Deutschen Textarchiv); 2. Aufl. 1843 * Liebig und Geiger, ''Handbuch der Organischen Chemie – mit Rücksicht auf Pharmacie'' 1843, Verlag Winter, Leipzig und Heidelberg. [http://bsb3.bsb.lrz.de/~db/1007/bsb10073226/images/index.html?id=10073226&fip=yztsewqeayayztsfsdrewqxsxdsydxdsydsdas&no=3&seite=5 MDZ Reader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518100244/http://bsb3.bsb.lrz.de/~db/1007/bsb10073226/images/index.html?id=10073226&fip=yztsewqeayayztsfsdrewqxsxdsydxdsydsdas&no=3&seite=5 |date=18 Mei 2020 }} * ''Ueber einige Harnstoffverbindungen und eine neue Methode zur Bestimmung von Kochsalz und Harnstoff im Harn.'' In: ''Ann. Pharm.'' Band 85, (Heidelberg) 1853, bl. 289–328. * Liebig, Poggendorff und Wöhler, ''Handwörterbuch der reinen und angewandten Chemie'' Verlag Vieweg Braunschweig, 1. Band, 1842, ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde06unkngoog#page/n7/mode/2up Digitalisat]); 2. Band, 2. Aufl. 1858. ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde01whgoog#page/n8/mode/2up Digitalisat]); 3. Band, 1848. ([http://archive.org/stream/handwrterbuchde07unkngoog#page/n7/mode/2up Digitalisat]) * ''Ueber Theorie und Praxis in der Landwirtschaft.'' Braunschweig 1856. * Liebig, ''Über das Verhalten der Ackerkrume zu den in Wasser löslichen Nahrungsstoffen der Pflanzen.'' München, Cotta, 1858 * Liebig, ''Chemische Briefe (Nr. 1–33)'' Leipzig und Heidelberg, 3. Aufl. 1851 ([http://www.archive.org/details/chemischebriefe00liebuoft Nr. 1–33 Digitalisat/Faksimile]) und ''Chemische Briefe (Nr. 1–50)'' 1865 – wohlfeile Ausgabe 1865, Verlag Winter, Leipzig und Heidelberg, {{urn|nbn|de:hbz:061:2-13671}} * ''Ueber Gärung, ueber Quelle der Muskelkraft und Ernährung.'' Leipzig 1870. * ''Suppe für Säuglinge.'' 3. Aufl., Braunschweig 1877. == Eerbewyse == Reeds tydens sy leeftyd is hy deur John Laurence Smith geëerd deurdat hy 'n nuutontdekte mineraal, Liebigiet, in 1848 na hom genoem het.<ref>{{en}} [http://www.mindat.org/min-2398.html Mindat: ''Liebigite''].</ref> In die jare na Liebig se dood is monumente in sommige stede van Duitsland opgerig, bv. in München, Darmstadt en Giessen. Die oorspronklike monument in Giessen, deur Fritz Schaper in 1890 geskep, is in 1945 vernietig, maar die kop kon in 1952 in die nuwe monument gebruik word. <gallery> Liebigite-171839.jpg|Uraan-mineraal Liebigiet, deur John Lawrence Smith in 1848 ontdek Liebig-Muenchen.jpg|Liebig-monument in München, 1883 Liebigdenkmal2.JPG|Liebig-monument in Giessen, 1890 Darmstadt Luisenplatz Justus-Liebig-Denkmal.jpg|Liebig-monument in Darmstadt Liebigmuseum.01.jpg|Die Liebig-Museum in Giessen </gallery> <gallery> Liebig-Museum-Giessen-GDCH-Tafel-Emha-2.jpg|Gedenkplaat by Giessen Liebig-Museum, 2003 100RM1933AV.jpg|Reich-banknoot, ontwerp deur Wilhelm Trautschold in 1935 DBP 1953 166 Liebig.jpg|Gedenkseël (1953) 150ste Verjaarsdag (Duitse Pos) Stamps of Germany (DDR) 1978, MiNr 2336.jpg|Herdenkingseël (1978) vir die 175ste Verjaarsdag (Deutsche Post, die Duitse Demokratiese Republiek) Briefmarke deutschland 55cent justus liebig 1803 2003.png|Gedenkseël (2003) vir die 200ste Verjaarsdag (Deutsche Post AG) </gallery> Die voormalige Ludwigs-Universität in Giessen is na die [[Tweede Wêreldoorlog]] na die Justus-Liebig-Universiteit herdoop. Van 1953 tot sy ontbinding na die val van die [[Duitse Demokratiese Republiek]] het die [[Maagdeburg]] skool vir chemiese ingenieurswese, Liebig se naam gedra. In die voorkant van die gebou staan steeds vandag 'n borsbeeld van Liebig wat in 1953 deur Max Roßdeutscher geskep is. In erkenning van sy prestasies, is twee pryse onder sy naam geskep, naamlik die Justus-von-Liebig-prys vir wêreldvoeding en die Liebig-Wöhler-vriendskapsprys. Verskeie plekke is na Liebig vernoem,<ref>''Uitsluitlike-terapie swembad nou, "Justus von Liebig-Therme"''. In: ''Gießener Allgemeine Zeitung'', 25. November 2009.</ref> onder andere Mount Liebig in die [[Noordelike Gebied]] in [[Australië]], en selfs 'n maankrater. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == === Boeke === * Wilhelm Strube, Helga Strube: ''Justus Liebig. Eine Biographie.'' Sax-Verlag, Markkleeberg 2005, {{ISBN|3-930076-58-6}}. * Der Präsident der Justus-Liebig-Universität Gießen (Hrsg.): ''Justus Liebig: (1803–1873). Ausstellung der Justus-Liebig-Universität zum 200. Geburtstag von Justus Liebig.'' (3 Bände), Justus-Liebig-Universität Gießen, Gießen 2003, {{ISBN|3-9808949-0-8}}. * Gesellschaft Deutscher Chemiker (Frankfurt/Main): ''Historische Stätten der Chemie: Justus von Liebig – Gießen.'' 16. Mai 2003. * Georg Schwedt: ''Liebig und seine Schüler – Die neue Schule der Chemie.'' Springer Verlag, Berlin 2002, {{ISBN|3-540-43205-1}}. * William H. Brock: ''Justus von Liebig: Eine Biographie des großen Naturwissenschaftlers und Europäers.'' Vieweg, Braunschweig 1999, {{ISBN|3-528-06995-3}}. * Antonio Saltini: ''Storia delle scienze agrarie.'' Teil III: ''L'età della machina a vapore e dei concimi industriali.'' Edagricole, Bologna 1989, {{ISBN|88-206-2414-1}}. * S. Schulz, P. Menzel: ''Justus von Liebig. „Alles ist Chemie“.'' Stuttgart-Hohenheim 1999. * Hertha von Dechend: ''Justus von Liebig. In eigenen Zeugnissen und solchen seiner Zeitgenossen.''. Verlag Chemie, Weinheim 1963. * Jacob Volhard: ''Justus von Liebig – Ein Lebensbild'' (2 Bände). Leipzig 1909. * Georg Klemperer: ''Justus von Liebig und die Medicin''. Verlag August Hirschwald, Berlin 1900. * Barrie Blake Coleman: ''Brand names and product dynasties – Lessons in retrospect.'' Westland Books Pvt, Chennai/Indien 2000, {{ISBN|1-85252-462-6}}, bl. 47f, 40, 183, 102. * Adolph Kohut: ''Justus von Liebig. Sein Leben und Wirken. Auf Grund der besten und zuverlässigsten Quellen geschildert. Mit ungedruckten Briefen Liebigs, zwei Briefen Liebigs in Faksimile und 34 Original-Illustrationen''. Emil Roth, Gießen 1904 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://docnum.u-strasbg.fr/cdm/search/searchterm/von%20liebig/order/creato Digitale werke van Liebig] – SICD van Strasbourg Universiteit * [http://www.liebig-museum.de/ Liebig-Museum in Gießen,] [http://www.liebig-museum.de/dokumente/historische_staetten.pdf Historiese plekke] (PDF; 261&nbsp;kB) * [http://www.uni-giessen.de/cms/ueber-uns/jlu/justusliebig Universiteit van Giessen] * [http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/118572741 Artikel deur/oor Justus von Liebig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721212321/http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/118572741 |date=21 Julie 2015 }} in die Politechnischen Journal * [https://opacplus.bsb-muenchen.de/metaopac/search?isbn=3447028580&db=100 Die nalating van Liebig is geleë in die Beierse staat biblioteek] {{Wenners van die Copley-medalje 1801–1850}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:von Liebig, Justus}} [[Kategorie:Duitse adel]] [[Kategorie:Duitse chemici]] [[Kategorie:Duitse uitvinders]] [[Kategorie:Geboortes in 1803]] [[Kategorie:Sterftes in 1873]] agshnkx8ec1y1mldgz9z84r7kt8a70i 0 126075 2923309 2910648 2026-08-09T19:28:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 3 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923309 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2023.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Frankryk}} | datums = 8 September – 28 Oktober | nasies = 20 (34 kwalifiseer) | kampioen = {{RSAru}} | naaswenner = {{NZLru}} | derdeplek = {{ENGru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2437208 | drieë = 325 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] (75)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/stats/players?metric=points |title=Rugby World Cup 2023: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (8)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/stats/players?metric=tries |title=Rugby World Cup 2023: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2023''' ([[Frans]]: ''Coupe du monde de rugby à XV 2023'') is van 8 September tot 28 Oktober 2023, die 200ste herdenking van [[rugby]] se “uitvinding” deur [[William Webb Ellis]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/webb-ellis.html |title=Webb-Ellis, William |publisher=Rugby Football History |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rwcupdates.com/ |title=How to watch Rugby World Cup 2023: TV channel, RWC live stream info, schedule, result and updates |publisher=RWC Updates |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> in [[Frankryk]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rwcglobally.com/fixtures/ |title=Rugby World Cup 2023 Fixtures & Results |publisher=RWCGlobally |accessdate=12 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241012004613/https://rwcglobally.com/fixtures/ |archive-date=12 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die tiende [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die sesde in die [[Noordelike Halfrond]]. Verder was dit ná die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] ([[Engeland]]) en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ([[Japan]]) die derde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi wat in ’n land van die Noordelike Halfrond aangebied is. Frankryk het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Engeland]], [[Ierland]], [[Skotland]] en [[Wallis]] aangebied; en later die [[Rugbywêreldbeker 2007]] – met enkele wedstryde in [[Cardiff]] en [[Edinburg]] van die [[Verenigde Koninkryk]] – gehuisves; altesaam het Frankryk tydens vier rugbywêreldbekertoernooie as gasheer opgetree, meer as enige ander land. Dit was egter die eerste toernooi wat geheel en al in Frankryk aangebied is. In Julie 2017 is dié land deur Wêreldrugby as gasheer aangewys, ander kandidaatlande was Ierland en [[Suid-Afrika]]. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 het onveranderd gebly en 20 nasionale rugbyspanne het aan die Rugbywêreldbeker 2023 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2019-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]). Chili het vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem, terwyl [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] sy eerste toernooi misgeloop het. Daarmee was dit die eerste rugbywêreldbekertoernooi waaraan drie [[Suid-Amerika]]anse spanne deelgeneem het en ná die 1999-toernooi die tweede met drie [[Spaans]]talige lande. Nadat die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die uitspeelrondte ook uitgeskakel is, het vir die eerste keer geen [[Noord-Amerika]]anse span deelgeneem nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2023 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi het op 8 September met die openingswedstryd tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland op die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] afgeskop. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die uitklopfase, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2027]] in [[Australië]] gekwalifiseer het. Dit was die laaste toernooi met die aantal van 20 nasionale rugbyspanne; vir die volgende Rugbywêreldbeker 2027 in Australië is die aantal tot 24 verhoog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/885620/rugby-world-cup-2027-expanded-to-24-teams |title=Rugby World Cup 2027 expanded to 24 teams |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2023 is Nieu-Seeland, Frankryk, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38194420/rugby-world-cup-2023-schedule-teams-venues-how-watch |title=Rugby World Cup 2023: Schedule, teams, venues, how to watch |publisher=ESPNscrum |date=21 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Beide Frankryk en Ierland kon hulle groepwedstryde teen onderskeidelik Nieu-Seeland en Suid-Afrika wen, maar in die kwarteindrondte het albei Europese spanne naelskraap teen die twee latere finaliste verloor. Fidji het met hulle 22–17-oorwinning oor die tweemalige wêreldkampioen Australië die eerste groot verrassing besorg. Nadat die Wallabies ook teen Wallis met 6–40 swak verloor het, is hulle vir die eerste keer in die groepfase uitgeskakel. Daarna het Portugal met sy 24–23-oorwinning oor Fidji nog ’n verrassing besorg, hulle eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit. Die verdedigende kampioen Suid-Afrika het die eindstryd op die Stade de France in Saint-Denis teen Nieu-Seeland met 12–11 gewen en sodoende die eerste span geword wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n vierde keer ingepalm het en ná Nieu-Seeland in 2015 die tweede span wat dit kon verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67252413 |title=New Zealand 11–12 South Africa: Springboks win record fourth Rugby World Cup in dramatic final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens is dit ná 1995 hulle tweede eindstrydoorwinning oor Nieu-Seeland, ná 2007 hulle tweede eindstrydoorwinning op Franse bodem en hulle het ook die eerste span geword wat agtereenvolgende titels oorsee kon wen.<ref name="NZLvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67262293 |title=Rugby World Cup 2023: Why does victory mean more to South Africa? |publisher=[[BBC]] |author=Ben Miller |date=30 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die telling is behaal met vier strafskoppe deur [[Handré Pollard]], teenoor ’n [[Drie (sport)|drie]] deur Nieu-Seeland se [[Beauden Barrett]] en twee strafdoele deur [[Richie Mo’unga]]. Die Stade de France het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] en [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] die derde rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die 2007-toernooi – gehuisves het. Engeland het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig, nadat hulle ná die groepfase in die bronseindstryd vir ’n tweede keer ontmoet het. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Met sowat 1,33 miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2023 die in dié tyd mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi. Altesaam is daar sowat 2,4 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 50&nbsp;775 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2023/ |title=2023 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="Impak">{{en}} {{cite web |url=https://resources.worldrugby-rims.pulselive.com/worldrugby/document/2024/05/22/af4914cd-06d8-4a80-b0cb-a8abb8914d20/RWC2023-Impact-Report-EN-.pdf |title=Economic, Social and Environmental Impact Study of Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=Mei 2024 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in [[Parys]] was die Rugbywêreldbeker 2023 een van twee groot sportkompetisies in Frankryk binne een jaar; albei behoort tot die mees gesiene sportgeleenthede ter wêreld. Tydens die Olimpiese Somerspele 2024 is [[sewesrugby]]wedstryde gehou, waarmee Frankryk twee van die rugbywêreld se belangrikste toernooie binne een jaar gehuisves het. == Toewysing == [[Lêer:Rwc23 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2023]] [[Lêer:Rugbywêreldbeker 2023-FR.svg|duimnael|Amptelike kenteken van die Rugbywêreldbeker 2023 in Frans]] Ná die begin van die amptelike bodtydperk in Mei 2015 het die belangstellende beheerliggame tot op 1 Junie 2017 tyd gehad om hulle bod in te dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/252669 |title=Candidate unions submit RWC 2023 bid files as hosting race ramps-up |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Junie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> [[Suid-Afrika]], [[Ierland]] en [[Frankryk]] was kandidate vir die aanbied van die Rugbywêreldbeker 2023,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/195278 |title=RWC 2023 host selection process builds momentum |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=4 Oktober 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> nadat [[Italië]], wat ’n tyd lank ook ’n kandidaat was, sy aansoek teruggetrek het. Frankryk het die Rugbywêreldbeker 2007 aangebied, asook tydens die 1991- en 1999-toernooie as medegasheer opgetree. Die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) het sy bod vir die Rugbywêreldbeker 2023 op 9 Februarie 2017 amptelik ingedien; dit het 19 moontlike speelstede en ’n omgewingsvriendelike vervoerkonsep bevat.<ref name="Franse-bod">{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/rugby-france-launch-2023-world-cup-bid |title=Rugby: France launch 2023 World Cup bid |publisher=The Straits Times |date=10 Februarie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die aantal speelstede is aanvanklik tot twaalf en later tot nege verminder. Suid-Afrika, wat die [[Rugbywêreldbeker 1995|Rugbywêreldbeker laas in 1995]] aangebied het, is as gunsteling beskou, nadat sy kandidature vir die toernooie van 2011, 2015 en 2019 misluk het. In April 2016 is die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) deur die regering verbied om sy bod verder te neem, omdat die integrasie van “swart” spelers in die nasionale span volgens bewerings nie aan die regering se vereistes voldoen het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/sa-rugby-responds-to-mbalulas-bombshell-20160425 |title=SA Rugby responds to Mbalula’s bombshell |publisher=[[Nuus24]] |date=25 April 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> SARU kon vir [[Fikile Mbalula]], die destydse Minister van Sport en Ontspanning, egter die teendeel bewys, waarvolgens hy die verbod teruggetrek het. Suid-Afrika se bod wat op 9 Mei 2017 amptelik ingedien is, het die volgende agt speelstede bevat: [[Bloemfontein]], [[Durban]], [[Johannesburg]], [[Kaapstad]], [[Nelspruit]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Pretoria]] en [[Soweto]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/sa-focus-rwc-2023-bid-on-8-stadiums-20170717 |title=SA focus RWC 2023 bid on 8 stadiums |publisher=[[Nuus24]] |author=Mark Keohane |date=17 Julie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die regerings van die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]] het saam met die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) reeds op 5 Desember 2014 hulle belangstelling in die Rugbywêreldbeker 2023 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2014/1205/664798-ireland-to-bid-for-2023-rugby-world-cup/ |title=Ireland confirms bid for 2023 Rugby World Cup |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=6 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Volgens die eie verwagtinge het hulle bod oor goeie kanse beskik, aangesien Ierland nog nooit as ’n gasheer op sy eie opgetree het nie en hulle ’n ooreenkoms bereik het, waarvolgens sommige stadions van die Gaeliese Atletiekvereniging (waaronder [[Crokepark]]) gebruik kon word. hulle bod het twaalf stadions in nege stede bevat: [[Belfast]], [[Castlebar]], [[Cork]], [[Derry]], [[Dublin]], [[Galway]], [[Killarney]], [[Kilkenny]] en [[Limerick]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |title=A tournament like no other |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=2016 |accessdate=24 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124182240/http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |archive-date=24 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Italië het ook in die Rugbywêreldbeker 2023 belanggestel en die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) het in Maart 2015 sy bod aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2015/0305/684811-italy-to-run-against-ireland-in-world-cup-bid/ |title=Italy to run against Ireland in World Cup bid |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=5 Maart 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Italië is net soos Argentinië die enigste van die elf vlak-een-rugbylande wat nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie. Die Italiaanse bod het die stede [[Rome]], [[Bari]], [[Bologna]], [[Florence]], [[Genua]], [[Milaan]], [[Napels]], [[Padua]], [[Palermo]], [[Turyn]] en [[Udine]] bevat.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=9766:rugby-world-cup-2023-identificati-gli-stadi-per-la-candidatura-italiana&catid=252:slide&Itemid=811&lang=it&jjj=1471025369302&jjj=1566302733569 |title=Rugby World Cup 2023, identificati gli stadi per la candidatura italiana |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=12 Augustus 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 28 September 2016 het die FIR sy bod egter teruggeneem, nadat die [[Rome|Roomse]] burgemeester [[Virginia Raggi]] aangekondig het dat ’n bod vir die [[Olimpiese Somerspele 2024]] nie ondersteun word nie, waarvolgens haar ondersteuning vir ’n bod vir die Rugbywêreldbeker 2023 ook bevraagteken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/194439 |title=FIR withdraws from RWC 2023 hosting process |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=28 September 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37432928 |title=Rome 2024 Olympic bid collapses in acrimony |publisher=[[BBC]] |date=21 September 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die drie oorblywende beheerliggame het op 25 September 2017 hulle botte aan [[Wêreldrugby]] se afgevaardigdes verduidelik. Tot op 31 Oktober het ’n neutrale deskundige kommissie die beskikbare dokumente volgens vyf kriteria geëvalueer. Hulle het die Suid-Afrikaanse bod bo dié van Frankryk en Ierland geplaas.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/rugby/article/2017/10/31/rugby-l-afrique-du-sud-se-place-devant-la-france-pour-l-organisation-de-la-coupe-du-monde-2023_5208306_1616937.html |title=La Coupe du monde de rugby 2023 devrait échapper à la France |publisher=[[Le Monde]] |date=31 Oktober 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Wêreldrugby se afgevaardigdes het op 15 November 2017 in [[Londen]] vergader. Ondanks die aanbeveling van die deskundige kommissie het hulle Frankryk bo Suid-Afrika verkies, wat in die tweede stemming 24 van 39 stemme ontvang het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/sport/article/2017/11/15/la-france-organisera-la-coupe-du-monde-de-rugby-en-2023_5215326_3242.html |title=Rugby : la France déjoue les pronostics et organisera la Coupe du monde en 2023 |publisher=[[Le Monde]] |date=15 November 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/41995220 |title=2023 Rugby World Cup: France beat South Africa and Ireland to host competition |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee is dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika, die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië, die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland en die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan die vyfde rugbywêreldbekertoernooi wat geheel en al in een land aangebied word. {| class="wikitable centre" style=text-align:center |+Uitslag van die gasheerstemming |- !scope=col| Kandidaatlande !scope=col| Tevredenheidsgradering na bestudering van die lêer !scope=col| 1ste rondte !scope=col| 2de rondte |- | align=left| {{vlagland|Frankryk}} || 75,88% || 18 || '''24''' |- | align=left| {{vlagland|Suid-Afrika}} || 78,97% || 13 || 15 |- | align=left| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]] || 72,25% || 8 || bgcolor="#EFEFEF"| — |-class="sortbottom" | colspan=2 |'''Totale stemme uitgebring''' || '''39''' || '''39''' |} == Reëlingskomitee == [[Lêer:Coupe William Webb Ellis.jpg|duimnael|Die Webb Ellis-beker tydens die perskonferensie vir die Rugbywêreldbeker 2023]] In 2018 is ’n openbare belangegroep gestig om die toernooi in Frankryk voor te berei. Jacques Rivoal, voormalige president van Volkswagen Frankryk, is as president van die reëlingskomitee aangestel, terwyl Claude Atcher, direkteur van die bodkomitee, as direkteur van die reëlingskomitee benoem is.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/mondial-2023-rivoal-nomme-president-atcher-directeur_sto6756845/story.shtml |title=Mondial 2023 : Rivoal nommé président, Atcher directeur |publisher=Rugbyrama |date=16 Mei 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Claude Atcher is op 2 September 2022 geskors. Hy is vervang deur sy adjunk Julien Collette tot aan die einde van ’n dissiplinêre prosedure wat ingestel is na ’n ondersoek deur die Arbeidsinspektoraat na ’n “diep sosiale malaise” binne die GIP,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Article/France-2023-un-climat-de-travail-particulierement-degrade-et-un-malaise-social-profond-dans-les-bureaux/1339742 |title=Enquête sur le climat de « terreur » dans les bureaux de France 2023 |publisher=L’Équipe |author=Frédéric Bernès |date=30 Augustus 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> hy is in Oktober 2022 permanent uit sy pos ontslaan.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ladepeche.fr/2022/10/11/claude-atcher-revoque-de-sa-nomination-a-sa-chute-les-grandes-dates-de-laffaire-10728830.php |title=Claude Atcher révoqué : de sa nomination à sa chute, les grandes dates de l'affaire |publisher=La Dépêche du Midi |date=11 Oktober 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Franse Rugbyfederasie het 62% aan die regte en verpligtinge van die openbare belangegroep besit (37% het aan die Franse staat behoort en 1% aan die CNOSF). In Januarie 2023, agt maande voor die toernooi, het die FFR-president, Bernard Laporte, afstand gedoen van sy pos om te voldoen aan die versoek van die Franse Rugby-etiekkomitee en die Ministerie van Sport ná sy skuldigbevinding deur die Paryse Strafhof in eerste instansie vir “passiewe korrupsie”, “omkopery”, “onwettige renteneming”, “wegsteek van misbruik van korporatiewe bates” en “misbruik van korporatiewe bates”.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/federation/bureau-federal-patrick-buisson-designe-president-delegue |title=Bureau Fédéral : Patrick Buisson désigné Président-Délégué |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |author=Sylvain Muzeau |date=6 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Sébastien Chabal was as voorsitter van die spelerskomitee verantwoordelik vir beide die spelers en spanne se beter huisvesting tydens die toernooi.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/coupe-du-monde-chabal-president-du-comite-des-joueurs-pour-2023_sto6822737/story.shtml |title=Chabal président du comité des joueurs pour 2023 |publisher=Rugbyrama |date=26 Junie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Sy ambassadeurstatus het hom toegelaat om sowat honderd kaartjies vir toernooiwedstryde te koop, terwyl die werknemers van die reëlingskomitee tot agt kaarte kon koop.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Sebastien-chabal-dement-tout-trafic-de-billets-pour-la-coupe-du-monde-2023/1373325 |title=Sébastien Chabal dément tout trafic de billets pour la Coupe du monde 2023 |publisher=L’Équipe |date=7 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Hy is in die media verdink van kaartjiehandel en het beweer dat hy hierdie plekke aan diegene rondom hom versprei het sonder om wins te maak.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/rugby/mondial-2023-soupconne-dun-trafic-de-places-sebastien-chabal-dement-toute-irregularite-20230108_72D3LN2GOBA2BA3DAZVYFNWXW4/ |title=Mondial 2023 : soupçonné d’un trafic de places, Sébastien Chabal dément toute irrégularité |publisher=Libération |author=Romain Métairie |date=8 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:RWC 2023 Qualifier.svg|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Rugbywêreldbeker 2023]] [[Wêreldrugby]] het in Junie 2020 die kwalifiseringsproses gespesifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/29283955/world_rugby_unveils_qualification_format_2023_world_cup |title=World Rugby unveils qualification format for 2023 World Cup |publisher=ESPNscrum |date=8 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens is van 2021 af agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi was in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk was vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika en Oseanië. Die twee oorblywende plekke is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte (uitspeel tussen Asië en Oseanië) en ’n uitspeelwedstryd (''Repechage'') tussen al die vastelande in November 2022 beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/570193/qualification-process-set-for-rugby-world-cup-2023 |title=Qualification process set for Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 34 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Frankryk. Naas die gasheer Frankryk, wat ook deur sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2019-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Die volgende twaalf spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer: Suid-Afrika as verdedigende kampioen, Engeland as naaswenner, Nieu-Seeland as derde plek, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Australië, Frankryk, Ierland en Japan, asook die derde plekke van die groepfase Argentinië, Fidji, Italië en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/qualifiers |title=All you need to know about the RWC 2023 Qualification pathway |publisher=rugbyworldcup.com |date=2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die kwalifiseringsproses het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] op 6 Maart 2021 afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/621284/everything-you-need-to-know-about-rugby-europe-championship-2021 |title=Everything you need to know about the Rugby Europe Championship 2021 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2021 |accessdate=15 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215160544/https://www.world.rugby/news/621284/everything-you-need-to-know-about-rugby-europe-championship-2021 |archive-date=15 Desember 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 17 Julie 2021 het met [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] as Oseanië 1 die eerste nasionale span vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/125759713/manu-samoa-down-tonga-again-secure-rugby-world-cup-2023-qualification |title=Manu Samoa down Tonga again, secure Rugby World Cup 2023 qualification |publisher=Stuff |author=Aaron Goile |date=17 Julie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nadat [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die kwalifisering vir die eerste keer [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan het, was die Rugbywêreldbeker 2023 die eerste toernooi wat laasgenoemde span misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/rugby/canada-world-cup-qualifiers-1.6206498 |title=Canada fails to qualify for Rugby World Cup for 1st time ever |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=9 Oktober 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 9 Oktober 2021 het [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] gekwalifiseer as Amerikas 1,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1114029/uruguay-qualify-2023-rugby-world-cup |title=Uruguay qualify for third successive Rugby World Cup by beating US, while Canada miss out for first time |publisher=Inside the Games |author=Patrick Burke |date=9 Oktober 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> op 12 Maart 2022 [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/georgias-rugby-world-cup-pool-locked-in-but-more-european-qualifiers-to-be-determined/ |title=Georgia's Rugby World Cup pool locked in but more European qualifiers to be determined |publisher=Rugbypass |date=13 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en op 10 Julie 2022 [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] as Afrika 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nadat Chili op 16 Julie 2022 ook die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] geklop het, het hulle as Amerikas 2 vir die eerste keer ooit vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=16 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 23 Julie 2022 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] as wenner van die uitspeelwedstryd tussen Asië en Oseanië gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733294/tonga-v-hong-kong-rugby-world-cup-2023-asia-pacific-qualifier |title=Tonga qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=23 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]] is [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] deur beide Wêreldrugby en Rugby Europa geskors en al dié span se oorblywende wedstryde tydens die Europese kwalifisering as nederlae geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/60692972 |title=Russia banned from Rugby World Cup qualification, Georgia advance |publisher=[[BBC]] |date=10 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Aanvanklik het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] glo as Europa 2 gekwalifiseer, maar nadat dié span tydens die kwalifisering ’n uitgeslote speler ingespan het, is hulle vir elke wedstryd met hierdie speler met puntaftrekking beboet, waarvolgens [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] vir Spanje as Europa 2 se kwalifiseerder vervang en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] Roemenië se plek in die uitspeeltoernooi ingeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/728050 |title=Independent Appeal Committee decision regarding Spain player eligibility |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=27 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Die 20ste en laaste plek is in November 2022 tydens die uitspeelrondte tussen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]], Portugal en die Verenigde State beslis, waartydens Portugal met ’n 16–16-gelykop in die laaste wedstryd teen die Verenigde State vir die tweede keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Dit was die eerste toernooi waaraan Chili deelgeneem en wat Kanada misgeloop het. Dit was ook die tweede toernooi wat die Verenigde State misgeloop en die eerste waaraan geen Noord-Amerikaanse span deelgeneem het nie, terwyl vir die eerste keer drie Suid-Amerikaanse spanne verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2022/11/19/rwc-2023-to-be-the-first-mens-rugby-world-cup-without-north-americans/ |title=RWC 2023 to be the first Men's Rugby World Cup without North Americans |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=19 November 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee het Suid-Amerika ná Europa en Oseanië die derde vasteland geword wat deur meer as twee spanne verteenwoordig is. Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis het tien spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gekwalifiseer, waarmee beide die Noordelike en Suidelike Halfrond vir die eerste keer deur ewe veel spanne verteenwoordig is. [[Lêer:World Map 2023 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 34 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2019-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#000000|Span het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{FRAru}} |'''Gasheer''' |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{AUSru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |C |- |{{ENGru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |D |- |{{FIJru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{IRLru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{ITAru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |- |{{JPNru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |A |- |{{SCOru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{WALru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |C |- |{{CHIru}} |Amerikas 2 |Eerste | – |Debuut |D |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |C |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |- |{{PORru}} |Uitspeelwedstrydwenner |Tweede |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |B |- |{{SAMru}} |Oseanië 1 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |D |- |{{TGAru}} |Asië/Pasifiek 1 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{URUru}} |Amerikas 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |} == Stadions == Die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) se bod is deur Wêreldrugby op 15 November 2017 bo die aansoeke van die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] en die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] gekies. Frankryk het sy bod op 9 Februarie 2017 ingedien.<ref name="Franse-bod" /> Die FFR se bestuur het op 17 Maart 2017 twaalf stede as moontlike gasheerstede voorgestel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/federation/france2023-douze-villes-hotes-retenues |title=#France2023 : Douze villes hôtes retenues |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |date=17 Maart 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Dié lys is later tot nege stede verminder (sonder [[Parys]], [[Montpellier]] en [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]]).<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Coupe-du-monde-de-rugby-2023-paris-lens-et-montpellier-ecartees-de-la-candidature-francaise/806051 |title=Coupe du monde de rugby 2023 : Paris, Lens et Montpellier écartées de la candidature française |publisher=L’Équipe |date=31 Mei 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]<br /><small>([[Parys]])</small> ! [[Marseille]] ! [[Décines-Charpieu]]<br /><small>([[Lyon]])</small> ! [[Villeneuve-d'Ascq]]<br /><small>([[Lille]])</small> |- | [[Stade de France]] | [[Stade Vélodrome]] | [[Parc Olympique Lyonnais]] | [[Stade Pierre-Mauroy]] |- | <small>{{Koördinate|48|55|28|N|2|21|36|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade de France}}</small> | <small>{{Koördinate|43|16|11|N|5|23|45|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade Vélodrome}}</small> | <small>{{Koördinate|45|45|56|N|4|58|52|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Parc Olympique Lyonnais}}</small> | <small>{{Koördinate|50|36|43|N|3|07|50|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade Pierre-Mauroy}}</small> |- | Kapasiteit: '''80&nbsp;023'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/venues |title=Host Venues |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=13 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913174424/https://www.rugbyworldcup.com/2023/venues |archive-date=13 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | Kapasiteit: '''67&nbsp;847'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''58&nbsp;883'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''50&nbsp;096'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Germany vs Poland 0-0 (27103531294).jpg|200px]] | [[Lêer:Stade Vélodrome (20150405).jpg|200px]] | [[Lêer:Parc OL.jpg|200px]] | [[Lêer:Russia v Slovakia (2016-06-15) 18.jpg|200px]] |- ! [[Bordeaux]] ! colspan="3" rowspan="5" |{{Location map+|Frankryk|float=center|width=400|caption=|places= {{Location map~|Frankryk|lat=48.924473|long=2.360150|label=[[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.269722|long=5.395833|label=[[Marseille]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=45.765278|long=4.981944|label=[[Décines-Charpieu]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=50.611883|long=3.130428|label=[[Villeneuve-d'Ascq]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=47.21840 |long=-1.5536 |label=[[Nantes]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=44.897222|long=-0.56167|label=[[Bordeaux]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=45.460833|long=4.390278|label=[[Saint-Étienne]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.705139|long=7.192583|label=[[Nice]]|position=left}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.583056|long=1.434167|label=[[Toulouse]]|position=right}}}} |- | [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]] |- | <small>{{Koördinate|44|53|50|N|0|33|42|W|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Nouveau Stade de Bordeaux}}</small> |- | Kapasiteit: '''42&nbsp;060'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Bordeaux Larnaca Nouveau Stade 4.jpg|200px]] |- ! [[Saint-Étienne]] ! [[Nice]] ! [[Nantes]] ! [[Toulouse]] |- | [[Stade Geoffroy-Guichard]] | [[Allianz Riviera|Stade de Nice]] | [[Stade de la Beaujoire]] | [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]] |- | <small>{{Koördinate|45|27|39|N|4|23|25|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stade Geoffroy-Guichard}}</small> | <small>{{Koördinate|43|42|18|N|7|11|33|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Allianz Riviera}}</small> | <small>{{Koördinate|47|15|20|N|1|31|31|W|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stade de la Beaujoire}}</small> | <small>{{Koördinate|43|34|59|N|1|26|3|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stadium Municipal}}</small> |- | Kapasiteit: '''41&nbsp;965'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''35&nbsp;983'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''35&nbsp;520'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''33&nbsp;103'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:AS Saint-Étienne v Olympique Lyonnais, 10 November 2013.jpg|200px]] | [[Lêer:Allianzcoupdenvoi.jpg|200px]] | [[Lêer:Stade de la Beaujoire.jpg|200px]] | [[Lêer:6m lillois tiré par Mike Maignan, Toulouse, 6 mai 2018 (TFC - LOSC).jpg|200px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Ballon RWC 2023.jpg|duimnael|Die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2023]] Die Rugbywêreldbeker 2023 is oor 51 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 8 September op die Stade de France in Saint-Denis naby Parys met die openingswedstryd tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland afgeskop. Die toernooi het op dieselfde stadion op 28 Oktober geëindig met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, waartydens die Springbokke die [[Webb Ellis-beker]] verdedig het. === Kalender === Op 22 Februarie 2021 het Wêreldrugby verskeie maatreëls aangekondig wat verband hou met die fisieke integriteit van spelers:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/619345/increased-rest-days-confirmed-for-rugby-world-cup-2023 |title=Increased rest days confirmed for Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * die aantal rusdae tussen twee wedstryde is verhoog. Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis kon spanne voor die volgende wedstryd minstens vyf dae voorberei en herstel; * die groepfase is met een week verleng (van 8 September); * die aantal spelers is van 31 na nou 33 spelers verhoog om die spanbestuur te vergemaklik; * reistye en frekwensies is aansienlik verminder; * oefenlading is verlaag om ernstige beserings (insluitend harsingskudding) te voorkom. Die wedstrydskedule is op 26 Februarie 2021 deur Wêreldrugby bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/matches |title=Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2023 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />8 ! scope=col |Sa<br />9 ! scope=col |So<br />10 ! scope=col |Ma<br />11 ! scope=col |Di<br />12 ! scope=col |Wo<br />13 ! scope=col |Do<br />14 ! scope=col |Vr<br />15 ! scope=col |Sa<br />16 ! scope=col |So<br />17 ! scope=col |Ma<br />18 ! scope=col |Di<br />19 ! scope=col |Wo<br />20 ! scope=col |Do<br />21 ! scope=col |Vr<br />22 ! scope=col |Sa<br />23 ! scope=col |So<br />24 ! scope=col |Ma<br />25 ! scope=col |Di<br />26 ! scope=col |Wo<br />27 ! scope=col |Do<br />28 ! scope=col |Vr<br />29 ! scope=col |Sa<br />30 ! scope=col |So<br />1 ! scope=col |Ma<br />2 ! scope=col |Di<br />3 ! scope=col |Wo<br />4 ! scope=col |Do<br />5 ! scope=col |Vr<br />6 ! scope=col |Sa<br />7 ! scope=col |So<br />8 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 8 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />9 ! scope=col |Di<br />10 ! scope=col |Wo<br />11 ! scope=col |Do<br />12 ! scope=col |Vr<br />13 ! scope=col |Sa<br />14 ! scope=col |So<br />15 ! scope=col |Ma<br />16 ! scope=col |Di<br />17 ! scope=col |Wo<br />18 ! scope=col |Do<br />19 ! scope=col |Vr<br />20 ! scope=col |Sa<br />21 ! scope=col |So<br />22 ! scope=col |Ma<br />23 ! scope=col |Di<br />24 ! scope=col |Wo<br />25 ! scope=col |Do<br />26 ! scope=col |Vr<br />27 ! scope=col |Sa<br />28 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 28 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Palais Brongniart Paris.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2023 het op 14 Desember 2020 in die Paryse Palais Brongniart plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 spanne bevat wat in vier groepe van vyf spanne verdeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 gebruik is. Die loting vir die groepfase, waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe verdeel is na aanleiding van hulle posisie op die Wêreldrugby-ranglys (soos op 1 Januarie 2020), het op 14 Desember 2020 in die Paryse Palais Brongniart plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/590670/stage-set-for-rugby-world-cup-2023-draw |title=Stage set for Rugby World Cup 2023 Draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Coupe-du-monde-2023-le-tirage-au-sort-decale-au-14-decembre/1169120 |title=Coupe du monde 2023 : le tirage au sort décalé au 14 décembre |publisher=L’Équipe |date=7 September 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die oorspronklike datum vir die loting was 30 November 2020, die tradisionele plek ná die eindjaarrugbytoetsreeks gedurende die Novembermaand ná die vorige Rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/555584 |title=World Ranking race begins for RWC 2023 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Januarie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2019 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die Wêreldrugby-ranglys op 1 Januarie 2020: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe het bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Amerikas 1, Uitspeelwenner * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2, Uitspeelwedstrydwenner Dit beteken dat die 20 deelnemende spanne, gekwalifiseerde en kwalifiserende, soos volg gekeur is (volgens hulle plek op die wêreldranglys op 1 Januarie 2020): {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{RSAru}} <small>(1)</small> * {{NZLru}} <small>(2)</small> * {{ENGru}} <small>(3)</small> * {{WALru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{IRLru}} <small>(5)</small> * {{AUSru}} <small>(6)</small> * {{FRAru}} <small>(7)</small> * {{JPNru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{SCOru}} <small>(9)</small> * {{ARGru}} <small>(10)</small> * {{FIJru}} <small>(11)</small> * {{ITAru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Oseanië 1 ({{SAMru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Amerikas 1 ({{URUru}}) * Asië/Pasifiek 1 ({{TGAru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Amerikas 2 ({{CHIru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{PORru}}) }} |} Ná die loting op 14 Desember 2020 het die groepe soos volg gelyk:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/pool-draw |title=Re-live the Rugby World Cup 2023 Draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=14 Desember 2020 |accessdate=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410090041/https://www.rugbyworldcup.com/2023/pool-draw |archive-date=10 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]]).</ref><br /> {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2019 was Frankryk die gasheer en sou die land op grond daarvan ook gekwalifiseer het.</ref><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{URUru}}<br /> {{NAMru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<br /> {{ROMru}} | {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{AUSru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{PORru}} | {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<br /> {{CHIru}} |} Die vroeë loting (amper drie jaar voor die afskop van die toernooi) is gekritiseer. Sedertdien het die wêreldranglys aansienlike veranderinge ondergaan, waarvolgens Groep B drie van die vyf beste spanne bevat het (Ierland <small>(1)</small>, Suid-Afrika <small>(2)</small> en Skotland <small>(5)</small>), met Frankryk <small>(3)</small> en Nieu-Seeland <small>(4)</small> in Groep A. Groep C se hoogste geplaaste span was Fidji <small>(7)</small> met vier van die twaalf beste spanne in dieselfde groep.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/2023/08/22/rugby-world-cup-most-lopsided-draw-in-history-makes-for-the-most-competitive-tournament-yet/ |title=World Rugby’s clunkiness creates ridiculously lopsided Rugby World Cup draw |publisher=The Irish Times |author=Gerry Thornley |date=22 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://inews.co.uk/sport/rugby-union/rugby-world-cup-2023-draw-england-ireland-changes-2187310 |title=Rugby World Cup 2023: Lopsided draw has benefited England, hinders Ireland and prompts changes for 2027 |publisher=inews.co.uk |author=Hugh Godwin |date=3 Maart 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná die kritiek het Wêreldrugby se [[hoof- uitvoerende beampte]] Alan Gilpin belowe dat die loting vir toekomstige rugbywêreldbekertoernooie beter gebalanseerd sou wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/latest-news/rugby-chief-vows-to-end-lopsided-world-cup-draws/ |title=Rugby chief vows to end lopsided World Cup draws |publisher=Rugby365 |date=26 April 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vir die vierde keer in vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie is Australië, Fidji en Wallis in dieselfde groep geloot (met uitsondering van die 2011-toernooi, waar Fidji en Wallis wel in dieselfde groep was). Die rede agter die vroeë loting was om ondersteuners meer tyd vir hulle reisbeplanning te gun. === Groepfase === [[Lêer:Toulouse - Grand rond - Fontaine.jpg|duimnael|Die ''Grand Rond'' se fontein in Toulouse versier met metaalplate vir al die 20 deelnemende spanne]] [[Lêer:RWC 2023 Opening.jpg|duimnael|Toneel tydens die openingseremonie van die Rugbywêreldbeker 2023]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het een semifinalis en een kwarteindfinalis (regstreekse kwalifiseerders) van die Rugbywêreldbeker 2019 bevat, met die ander drie plekke wat deur die kwalifiseringstelsel aangevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/35290 |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Augustus 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2023-effek op 2027-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007, 2011, 2015 en 2019 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks gekwalifiseer vir die volgende Rugbywêreldbeker 2027 in Australië. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Fidji, Frankryk, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == Altesaam 2,6 miljoen kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2023 is in drie fases verkoop; die meeste kaartjies in dié tyd vir ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die eerste-fase-kaartjies is van Maart 2021 af vrygestel en die laaste-fase-kaartjies in 2022.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/621306/rugby-world-cup-france-2023-tickets-go-on-sale |title=Rugby World Cup France 2023 tickets go on sale |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Maart 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 24 Januarie 2023 is ’n amptelike herverkoopplatform vir private kopers op die organiseerder se webwerf ingestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://oneway.rugbyworldcup.com/preopen/index.html |title=Coupe du Monde Rugby France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=24 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124131329/https://oneway.rugbyworldcup.com/preopen/index.html |archive-date=24 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 31 Mei 2023, presies 100 dae voor dié toernooi se afskop, het Wêreldrugby aangekondig, dat reeds sowat 2,5 miljoen kaartjies verkoop is, wat die vorige rekord van die 2015-toernooi oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/814645/france-ready-to-welcome-the-world-as-rugby-world-cup-2023-celebrates-100-days-to-go-in-style |title=France ready to welcome the world as Rugby World Cup 2023 celebrates 100 days to go in style |publisher=rugbyworldcup.com |date=31 Mei 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens die groepfase het die wedstrydbywoning die mylpaal van 1,7 miljoen oorskry en die vorige rekord van die 2019-toernooi oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876932/rugby-world-cup-2023-excites-fans-in-record-numbers-as-thrilling-pool-phase-captures-the-imagination |title=Rugby World Cup 2023 excites fans in record numbers as thrilling pool phase captures the imagination |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar byna 2,4 miljoen kaartjies verkoop, waarmee die toernooi die vorige vlak van die 2015-toernooi se 2,5 miljoen bereik en die 2019-toernooi se 1,7 miljoen oorskry het.<ref name="Impak" /> {| class="wikitable center" |+ Rugbywêreldbeker 2023-vennote en -verskaffers ! scope=row| Wêreldwye vennote | Asahi,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/633736/asahi-breweries-joins-rugby-world-cup-2023-as-worldwide-partner |title=Asahi Breweries joins Rugby World Cup 2023 as Worldwide Partner |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 April 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Capgemini]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/660603/world-rugby-and-capgemini-announce-transformational-rugby-world-cup-2023-worldwide-partnership |title=World Rugby and Capgemini announce transformational Rugby World Cup 2023 worldwide Partnership |publisher=rugbyworldcup.com |date=6 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Emirates]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-world-rugby-to-fly-better-at-rugby-world-cup-2023-and-2027/ |title=Emirates and World Rugby to ‘Fly Better’ at Rugby World Cup 2023 and 2027 |publisher=[[Emirates]] |date=27 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Land Rover]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportspromedia.com/news/rugby-world-cup-2023-france-land-rover-sponsorship-gmf-deal/?zephr_sso_ott=CrzhLE |title=World Rugby partners with Land Rover ahead of 2023 World Cup |publisher=Sportspromedia |author=Rory Jones |date=18 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Mastercard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://insidersport.com/2021/02/26/rugby-world-cup-teams-up-with-mastercard-for-2023-tournament/ |title=Rugby World Cup teams up with Mastercard for 2023 tournament |publisher=Insider Sport |author=Holly Hunt |date=26 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en [[Société Générale]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/news/rugby-societe-generale-partenaire-de-france-2023/ |title=Rugby. Société Générale partenaire de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=6 Oktober 2020 |accessdate=9 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209013759/https://sportbusiness.club/news/rugby-societe-generale-partenaire-de-france-2023/ |archive-date=9 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike vennote | GL events,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.gl-events.com/fr/le-groupe-gl-events-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023 |title=Le groupe GL events Sponsor Officiel de la Coupe du Monde de Rugby France 2023 |publisher=GL events |date=17 Maart 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> GMF,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/670987/gmf-becomes-official-sponsor-and-official-insurer-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=GMF becomes Official Sponsor and Official Insurer of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Loxam]],<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.loxam.fr/news/loxam-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023/CP_rugby_2023 |title=Loxam, "Sponsor Officiel" de la Coupe du Monde de Rugby France 2023 |publisher=Loxam |date=15 September 2020 |accessdate=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203144837/https://www.loxam.fr/news/loxam-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023/CP_rugby_2023 |archive-date=3 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Orange (firma)|Orange]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/608940/ |title=Orange becomes Rugby World Cup 2023 Official Sponsor |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Desember 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> PROMAN,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/rugby-proman-nouveau-selectionneur-de-france-2023/ |title=Rugby: Proman, nouveau sélectionneur de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=6 November 2020 |accessdate=26 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126215932/https://sportbusiness.club/rugby-proman-nouveau-selectionneur-de-france-2023/ |archive-date=26 November 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[SNCF]],<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.sncf.com/fr/engagements/sncf-sponsor-officiel-coupe-du-monde-rugby-France-2023 |title=La SNCF sponsor officiel de la prochaine Coupe du monde de rugby |publisher=[[SNCF]] |date=9 September 2020 |accessdate=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409074847/https://www.sncf.com/fr/engagements/sncf-sponsor-officiel-coupe-du-monde-rugby-France-2023 |archive-date=9 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Total|TotalEnergies]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/647177/total-energies-rwc-2023-release |title=TotalEnergies becomes Official Sponsor of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=25 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en [[Vivendi]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/news/rugby-vivendi-sponsor-officiel-de-france-2023/ |title=Rugby. Vivendi sponsor officiel de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=30 Oktober 2020 |accessdate=4 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083318/https://sportbusiness.club/news/rugby-vivendi-sponsor-officiel-de-france-2023/ |archive-date=4 Desember 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike verskaffers | Andros (voedsel),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/662440/andros-rugby-world-cup-france-2023-official-supplier |title=Andros becomes Rugby World Cup France 2023 Official Supplier |publisher=rugbyworldcup.com |date=15 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> BKT Bpk. (bande),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/669181/a-new-adventure-begins-for-bkt-and-rugby-world-cup-2023-in-france |title=A new adventure begins for BKT and Rugby World Cup 2023 in France |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Canon]] (kameras),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/726672/canon-joins-the-rugby-world-cup-commercial-family-for-new-zealand-2021-and-france-2023 |title=Canon joins the Rugby World Cup commercial family for New Zealand 2021 and France 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=27 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Eden Park (klere),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/651724/eden-park-becomes-elegance-supplier-for-rugby-world-cup-2023-and-confirms-its-commitment-to-the-campus-2023-programme |title=Eden Park becomes Elegance Supplier for Rugby World Cup 2023 and confirms its commitment to the Campus 2023 programme |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Julie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> EF Education First AG (taalonderrig),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/642116/ef-education-first-selected-as-official-language-training-services-supplier-for-rugby-world-cup-france-2023 |title=EF Education First selected as official language training services supplier for Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Facebook]] (sosiale media),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/661536/facebook-official-social-media-services-supplier |title=Facebook becomes official social media services supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Geodis (logistiek),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/718429/geodis-becomes-official-freight-carrier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=GEODIS becomes Official Freight Carrier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=23 Mei 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Gilbert (rugbyballe),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/blogs/gilbert-rugby-history/rugby-world-cup-lives-on-france-2023-see-you-there |title=Rugby World Cup lives on. France 2023, see you there! |publisher=Gilbert Rugby |date=4 Desember 2019 |accessdate=11 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211032102/https://www.gilbertrugby.com/blogs/gilbert-rugby-history/rugby-world-cup-lives-on-france-2023-see-you-there |archive-date=11 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[HP Inc.|Hewlett-Packard]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/644086/hp-official-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023-and-engaged-in-the-campus-2023-programme |title=HP becomes official supplier of Rugby World Cup France 2023, confirms commitment to the Campus 2023 Programme |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Invivo (fynkos),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/665759/invivo-becomes-official-fine-food-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=InVivo becomes Official Fine Food Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Macron (maatskappy)|Macron]] (sportuitrusting),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/681354/world-rugby-appoints-macron-as-match-officials-kit-supplier-in-three-year-deal |title=World Rugby appoints Macron as match officials kit supplier in three-year deal |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=20 Januarie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Mitsubishi Electric]] (nywerheidselektroniek),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/670045/mitsubishi-electric-becomes-official-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Mitsubishi Electric becomes Official Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Taisho Pharmaceutical<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/645951/taisho-pharmceutical-fournisseur-officiel-de-la-coupe-du-monde-to-rugby-france-2023 |title=Taisho Pharmaceutical appointed Official Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en Tudor (horlosies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20/news/296716 |title=Born To Dare – World Rugby and TUDOR announce long-term partnership |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 November 2017 |accessdate=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410090041/https://www.world.rugby/u20/news/296716 |archive-date=10 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike ondersteuners | Accor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/802374/all-accor-live-limitless-announced-as-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=ALL – Accor Live Limitless announced as Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=11 April 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Aramis Rugby,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/723422/aramis-rugby-announced-as-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Aramis Rugby announced as Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> France Pare-brise,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/702552/france-pare-brise-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=France Pare-Brise becomes official supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Groupe Casino]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/788023/casino-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Casino becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Maart 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Koezio,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/708448/koesio-and-its-sustainableteam-become-official-supporters-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Koesio and its #SustainableTeam become Official Supporters of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=20 April 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> PPA Business School,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/702988/ppa-business-school-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=PPA Business School becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 April 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[RATP]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/815696/ratp-group-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |title=RATP Group becomes Official Supporter of Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Junie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Sage (maatskappy)|Sage]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/693521/sage-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |title=Sage becomes Official Supporter of Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Maart 2022 |accessdate=28 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328072352/https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/693521/sage-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |archive-date=28 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Volvic.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/785156/volvic-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023-and-unveils-a-special-film-depicting-the-power-of-nature |title=Volvic becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 and unveils a special film depicting the power of nature |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Februarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> |} == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === Wêreldrugby het die volgende twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vir die eerste keer ’n uitgebreide televisieskeidsregtersspan van sewe vir die 48 wedstryde benoem. Onder die span was [[Wayne Barnes]], wat die eerste skeidsregter was wat vir sy vyfde rugbywêreldbekertoernooi geblaas het, terwyl Nika Amasjoekeli die eerste Georgiese skeidsregter tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi en sedert die professionele tydperk die eerste vlak twee-skeidsregter was. Matthew Carley, Karl Dickson en Andrew Brace het hulle debuut as skeidsregters gemaak en Joy Neville was die eerste vrou wat wedstryde tydens ’n mansrugbywêreldbekertoernooi hanteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/808667/everyones-team-world-rugby-announces-emirates-match-official-team-selected-for-rugby-world-cup-2023-in-france |title=Everyone’s team – World Rugby announces Emirates match official team selected for Rugby World Cup 2023 in France |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Mei 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} [[Nic Berry]] <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} [[Angus Gardner]] <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Matthew Carley]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Karl Dickson]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Luke Pearce]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Mathieu Raynal]] <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Georgië}} [[Nika Amasjoekeli]] <small>([[Georgiese Rugbyunie|Georgië]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Andrew Brace]] <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Ben O’Keeffe]] <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Paul Williams]] <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Australië}} Jordan Way <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Christophe Ridley <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Brousset <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Chris Busby <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Andrea Piardi <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} James Doleman <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Craig Evans <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} Brett Cronan <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Tom Foley <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Brian MacNeice <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Joy Neville <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brendon Pickerill <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Marius Jonker]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Ben Whitehouse <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 33 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 28 Augustus 2023 aan Wêreldrugby voorgelê word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/rugby-union/rugby-world-cup/rugby-world-cup-teams-squads/ |title=Rugby World Cup 2023 teams and squads |publisher=The Roar |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ten einde van ’n beter beskerming van die spelers se gesondheid het Wêreldrugby aangekondig om die aantal spelers per span vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis van 31 na 33 te verhoog,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/coupe-du-monde-les-groupes-pour-la-coupe-du-monde-passent-de-31-a-33-joueurs_sto8144635/story.shtml |title=Les groupes pour la Coupe du monde passent de 31 à 33 joueurs |publisher=Rugbyrama |author=Romain Lafon |date=22 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> waarvolgens altesaam 660 spelers aan die toernooi deelgeneem het. Volgens statistieke was Nieu-Seeland die span met die hoogste aantal gemiddelde toetswedstryde per speler met ’n gemiddelde 46,<ref name=":0">{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/2023/08/30/coupe-du-monde-de-rugby-2023-toutes-les-statistiques-a-connaitre-avant-le-debut-de-la-coupe-du-monde-11422314.php |title=Coupe du monde de rugby 2023 – Toutes les statistiques à connaître avant le début de la Coupe du monde |publisher=Rugbyrama |author=Raphaël Plancheron-Hérault, Gaspard Lasmartres |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> waaronder die speler met die meeste toetswedstryde [[Sam Whitelock]] (146).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/profile.asp?ABID=1104 |title=Samuel Whitelock #1104 |publisher=[[All Blacks]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Wat ouderdom betref was die oudste span dié van Suid-Afrika met ’n gemiddelde ouderdom van 29,8 jaar, terwyl Australië die jongste span gehad het met ’n gemiddelde van 25,8 jaar per speler, waaronder die jongste speler in die toernooi: [[Max Jorgensen]] wat op 2 September sy 19de verjaarsdag gevier het, ses dae voor die afskop van die toernooi. Die oudste speler was die Namibiër [[Pieter-Jan van Lill]] op 39 jaar wat in sy vierde rugbywêreldbekertoernooi gespeel het.<ref name=":0" /> Die Chileense klub [[Selknam]] het 30 Chileense spelers beskikbaar gestel, wat dit die professionele klub met die meeste spelers by die toernooi gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/08/27/chile-confirm-final-three-names-for-inaugural-rugby-world-cup/ |title=Chile Confirm Final Three Names for Inaugural Rugby World Cup |publisher=Americas Rugby News |date=27 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die klub met die naasmeeste spelers was [[Moana Pasifika]] met 19 gekeurde spelers: tien Samoane en nege Tongane. Daarop het drie klubs met 18 spelers gevolg: [[Benetton Rugby Treviso]], [[Leinster Rugby|Leinster]] en [[Peñarol Rugby]]. [[Stade Toulousain]] was die Franse klub met die meeste spelers by die toernooi, naamlik 17.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.italy24.press/sports/823213.html |title=The clubs with the most players at the 2023 Rugby World Cup: there is also Benetton |publisher=News Italy24 |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> 161 spelers wat vir die rugbywêreldbekertoernooi gekeur was, is buite die land gebore waarvoor hulle gekeur is, 17 meer as tydens die 2019-toernooi; slegs Argentinië, Namibië en Suid-Afrika het geen speler opgeroep wat in die buiteland gebore is nie. Spelers wat in die buiteland gebore is, kon gekies word op grond van hulle ouers of grootouers se herkoms, maar ook na ’n ononderbroke verblyftydperk van vyf jaar in die betrokke land.<ref name=":1">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/08/30/foreign-born-produced-homegrown-players-at-rwc-2023/ |title=Foreign-Born / Produced / Homegrown Players at Rugby World Cup 2023 |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens het Wêreldrugby in November 2021 die moontlikheid geïmplementeer vir spelers om van hulle nasionale span te verander nadat hulle vir drie jaar nie vir hulle oorspronklike nasionale span gekies is nie. Om vir ’n ander span te verskyn moes hulle egter in die land gebore wees of ’n ouer of grootouer hê wat in die betrokke land gebore is.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/World-rugby-autorise-le-changement-de-selection/1300926 |title=World Rugby autorise le changement de sélection |publisher=L’Équipe |date=24 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> By hierdie nuwe beleid het veral Samoa en Tonga gebaat met eersgenoemde wat [[Charlie Faumuina]] en [[Christian Lealiifano]] en laasgenoemde wat [[Adam Coleman]] en [[Malakai Fekitoa]] kon oproep, spelers wat voorheen al vir ander nasionale spanne by rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.<ref name=":1" /> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2027. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2027 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:Nouvelle-Zélande - Uruguay - 2.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Nieu-Seeland en Uruguay op 5 Oktober]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FRAru}} |4||4||0||0||210||32||+178||27||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{NZLru}} |4||3||0||1||253||47||+206||38||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ITAru}} |4||2||0||2||114||181||–67||15||2||'''10''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||1||0||3||65||164||–99||9||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{NAMru}} |4||0||0||4||37||255||–218||3||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 8 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 27–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28766 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]], [[Melvyn Jaminet]]<br />'''Doelskop:''' [[Thomas Ramos]]<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]] (5) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mark Telea]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Richie Mo’unga]]<br />'''Kaart:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] {{Geelkaart|58|68}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;680 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gregory Alldritt]] (Fra) | notas = [[Antoine Dupont]] (Fra) en [[Nepo Laulala]] (NZL) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/07/antoine-dupont-rugby-world-cup-france-big-star-jonah-lomu/ |title=Antoine Dupont could be rugby's biggest star since Jonah Lomu – he can light up the World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=7 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Mark Telea]] (NZL) druk ná 91 sekondes die vinnigste drie in dié tyd tydens ’n openingswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-all-blacks-stun-the-stade-de-france-with-record-breaking-try-in-rugby-world-cup-opener-against-france |title=WATCH: All Blacks stun the Stade de France with record-breaking try |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=8 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste nederlaag tydens die groepfase.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/france-hand-the-all-blacks-their-first-ever-rugby-world-cup-pool-stage-defeat |title=France hand the All Blacks their first-ever Rugby World Cup pool stage defeat |publisher=Planet Rugby |date=8 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/all-blacks-suffer-first-rugby-world-cup-pool-match-loss-in-history-as-france-start-with-a-bang-20230909-p5e3az.html |title=All Blacks claim they can still lift trophy after suffering heaviest World Cup defeat |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Tom Decent |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd kon Nieu-Seeland geen wedstrydpunte behaal nie.'' * ''Tot en met hierdie nederlaag was Nieu-Seeland die laaste span wat nie ’n groepwedstryd verloor het nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 52–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28767 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lorenzo Cannone]], [[Paolo Garbisi]], [[Dino Lamb]], [[Ange Capuozzo]], [[Hame Faiva]], [[Manuel Zuliani]], [[Paolo Odogwu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gerswin Mouton]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tiaan Swanepoel]]<br />'''Kaart:''' [[Torsten van Jaarsveld]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 35&nbsp;515 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Lorenzo Cannone]] (Ita) | notas = Dit is Italië se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/857311/italy-defeat-namibia-52-8-in-pool-a |title=Italy defeat Namibia 52–8 in Pool A |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Italië se grootste oorwinning oor Namibië in dié tyd.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://sport.virgilio.it/italia-namibia-mondiali-rugby-2023-833557 |title=Mondiali Rugby, Italia-Namibia è una vittoria da record per gli Azzurri. Ma c'è chi storce il naso |publisher=Virgilio |author=Roberto Barbacci |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 27–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28774 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Antoine Hastoy]], [[Peato Mauvaka]], [[Louis Bielle-Biarrey]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Melvyn Jaminet]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Melvyn Jaminet]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Romain Taofifenua]] {{Geelkaart|27|37}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Nicolas Freitas]], [[Baltazar Amaya]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Etcheverry]] | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 48&nbsp;821 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Maxime Lucu]] (Fra) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/848960/rugby-world-cup-2023-france-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: France v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 15 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 71–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28775 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cam Roigard]] (2), [[Damian McKenzie]] (2), [[Leicester Fainga’anuku]], [[Anton Lienert-Brown]], [[Ethan de Groot]], [[Dalton Papali’i]], [[David Havili]], [[Caleb Clarke]], [[Rieko Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Damian McKenzie]] (8)<br />'''Kaart:''' [[Ethan de Groot]] {{Rooikaart|0|72}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Tiaan Swanepoel]] | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 31&nbsp;996 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Cam Roigard]] (NZL) | notas = [[Sam Whitelock]] word ná [[Richie McCaw]] die tweede Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 148ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66797354 |title=New Zealand v Namibia team news: Sam Whitelock to join Richie McCaw as most-capped All Black |publisher=[[BBC]] |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Ethan de Groot]] (NZL) ontvang in die 72ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Namibiër [[Adriaan Booysen]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste Nieu-Seelandse speler wat ’n rooikaart in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66826612 |title=New Zealand 71–3 Namibia: All Blacks run in 11 tries but Ethan de Groot sent off |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 38–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28782 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lorenzo Pani]], [[Michele Lamaro]], [[Montanna Ioane]], [[Lorenzo Cannone]], [[Ignacio Brex]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Paolo Garbisi]]<br />'''Kaarte:''' [[Niccolo Cannone]] {{Geelkaart|25|35}}, [[Danilo Fischetti]], {{Geelkaart|27|37}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Nicolás Freitas]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Etcheverry]]<br />'''Skepdoel:''' [[Felipe Etcheverry]]<br />'''Kaart:''' [[Andres Vilaseca]] {{Geelkaart|43|53}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 28&nbsp;627 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Michele Lamaro]] (Ita) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849322/rugby-world-cup-2023-italy-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Italy v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sebastian Negri]] (Ita) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/italys-negri-wary-dangerous-uruguay-2023-09-17/ |title=Italy's Negri wary of dangerous Uruguay |publisher=[[Reuters]] |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 96–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28783 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]] (3), [[Jonathan Danty]] (2), [[Charles Ollivon]] (2), [[Thibaud Flament]], [[Antoine Dupont]], [[Louis Bielle-Biarrey]] (2), [[Baptiste Couilloud]], [[Melvyn Jaminet]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (12) | wegpunte = '''Kaarte:''' [[Johan Deysel]] {{Rooikaart|0|45}}, [[Jason Benade]] {{Geelkaart|80|80+}} | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;486 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Damian Penaud]] (Fra) | notas = [[Oela Blaauw]] (Nam) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/namibia-rotate-squad-world-cup-clash-with-hosts-france-2023-09-19/ |title=Namibia rotate squad for World Cup clash with hosts France |publisher=[[Reuters]] |author=Nick Said |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Damian Penaud]] (Fra) teken ’n driekuns aan.'' * ''[[Johan Deysel]] (Nam) ontvang in die 45ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Fransman [[Antoine Dupont]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/france-v-namibia-five-takeaways-from-rugby-world-cup-clash-as-records-tumble-but-at-what-cost |title=France v Namibia: Five takeaways from Rugby World Cup clash as records tumble but at what cost |publisher=Planet Rugby |author=James While |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Frankryk se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/en/sports/article/2023/09/22/rugby-world-cup-2023-france-s-record-breaking-night-against-namibia_6138444_9.html |title=Rugby World Cup 2023: France's record-breaking night against Namibia |publisher=[[Le Monde]] |author=Martin Untersinger |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66884634 |title=France 96–0 Namibia: Antoine Dupont injured as hosts score 14 tries in Marseille |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{URUru-r}} | telling = 36–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28790 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Baltazar Amaya]] (2), [[German Kessler]], [[Santiago Arata]], [[Bautista Basso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Felipe Etcheverry]] (3), [[Felipe Berchesi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Eric Dosantos]] {{Geelkaart|76|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Gerswin Mouton]], [[JC Greyling]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tiaan Swanepoel]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tiaan Swanepoel]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Johan Coetzee (rugbyspeler)|Johan Coetzee]] {{Geelkaart|48|58}}, [[Tjiuee Uanivi]] {{Geelkaart|61|71}}, [[Desiderius Sethie]] {{Rooikaart|0|63}} | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 49&nbsp;342 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Arata]] (Uru) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862456/rugby-world-cup-2023-uruguay-namibia-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Uruguay v Namibia |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Namibië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="URUvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/uruguay-namibia-rugby-world-cup-d835e32dd8c3eb543ce203434ae1c50f |title=Uruguay wins at Rugby World Cup after 3 yellow cards for Namibia |publisher=Associated Press |date=27 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Uruguay se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="URUvNAM" /> * ''[[Desiderius Sethie]] (Nam) ontvang in die 63ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Uruguaan [[Bautista Basso]] uitgevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby-world-cup-2023/300978894/rugby-world-cup-red-and-yellow-cards-cost-namibia-during-defeat-to-uruguay |title=Rugby World Cup: Red and yellow cards cost Namibia during defeat to Uruguay |publisher=Stuff |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 96–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28792 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (2), [[Aaron Smith]] (3), [[Mark Telea]], [[Ardie Savea]] (2), [[Brodie Retallick]], [[Dalton Papali’i]], [[Dane Coles]] (2), [[Damian McKenzie]], [[Anton Lienert-Brown]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (9), [[Damian McKenzie]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ange Capuozzo]], [[Montanna Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]], [[Paolo Garbisi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 57&nbsp;672 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ardie Savea]] (NZL) | notas = [[Sam Whitelock]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 149ste toetswedstryd speel. Dit is ook die naasmeeste in dié tyd ná die Wallieser [[Alun Wyn Jones]] (158 vir Wallis en twaalf vir die [[Britse en Ierse Leeus]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/sam-whitelock-breaks-all-blacks-appearance-record-against-italy-160318 |title=Sam Whitelock breaks All Blacks appearance record against Italy |publisher=Rugby World |author=Josh Graham |date=29 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Aaron Smith]] (NZL) teken ’n driekuns aan. }} {{rugbywedstryd | datum = 5 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 73–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28798 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian McKenzie]] (2), [[Richie Mo’unga]], [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (2), [[Cam Roigard]], [[Fletcher Newell]], [[Leicester Fainga’anuku]] (3), [[Tamaiti Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (5), [[Damian McKenzie]] (2), [[Beauden Barrett]] (2) | wegpunte = | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 57&nbsp;083 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Damian McKenzie]] (NZL) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862923/rugby-world-cup-2023-new-zealand-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: New Zealand v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sam Whitelock]] (NZL) word slegs die tweede rugbyspeler wat in sy 150ste toetswedstryd speel en die eerste wat in 23 rugbywêreldbekerwedstryde verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/873651/new-zealand-announce-squad-to-play-uruguay |title=Whitelock to break RWC record – New Zealand name team to play Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Leicester Fainga’anuku]] (NZL) teken ’n driekuns aan.'' * ''Nadat Uruguay geen punte kon aanteken nie, word dit die eerste rugbywêreldbekertoernooi waartydens vyf spanne geen punte kon aanteken nie.'' * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67021820 |title=New Zealand 73–0 Uruguay: All Blacks reach Rugby World Cup quarter-finals with 11-try win |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 60–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28799 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]] (2), [[Louis Bielle-Biarrey]], [[Thomas Ramos]], [[Matthieu Jalibert]], [[Peato Mauvaka]], [[Yoram Moefana]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (6), [[Melvyn Jaminet]]<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]], [[Melvyn Jaminet]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Manuel Zuliani]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 58&nbsp;102 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Gregory Alldritt]] (Fra) | notas = [[Simone Ferrari]] en [[Luca Morisi]] (albei Ita) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/873770/italy-announce-squad-to-play-france |title=New front row, reshuffled backline – Italy name team to play France |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Frankryk se grootste oorwinning oor Italië in dié tyd.'' * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67032236 |title=France 60–7 Italy: Hosts earn crushing win to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=6 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/06/rugby-world-cup-damien-penaud-leads-rout-of-italy-as-france-confirm-progress-in-style |title=Damien Penaud leads eight-try rout of Italy as France confirm progress in style |publisher=[[The Guardian]] |author=Luke McLaughlin |date=6 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:Match Écosse - Afrique du Sud au Vélodrome de Marseille, 10 septembre 2023 19.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Suid-Afrika en Skotland op 10 September]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{IRLru}} |4||4||0||0||190||46||+144||27||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{RSAru}} |4||3||0||1||151||34||+117||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{SCOru}} |4||2||0||2||146||71||+75||21||2||'''10''' |- |style="text-align:left;"|{{TGAru}} |4||1||0||3||96||177||–81||13||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{ROMru}} |4||0||0||4||32||287||–255||4||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 15:30 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 82–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28768 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jamison Gibson-Park]], [[Hugo Keenan]], [[Tadhg Beirne]] (2), [[Bundee Aki]] (2), [[Johnny Sexton]] (2), [[Rob Herring]], [[Peter O’Mahony]] (2), [[Joe McCarthy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (7), [[Jack Crowley]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Gabriel Rupanu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gabriel Rupanu]]<br />'''Kaart:''' [[Marius Simionescu]] {{Geelkaart|31|41}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 41&nbsp;170 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[Peter O’Mahony]] (Irl) | notas = Dit is Ierland se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66754098 |title=Rugby World Cup: Ireland 82–8 Romania – Johnny Sexton stars as Irish score 12 tries |publisher=[[BBC]] |author=Matt Gault |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Ierland se grootste oorwinning oor Roemenië in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/09/ireland-romania-rugby-world-cup-match-report |title=Sexton shines as Ireland start Rugby World Cup with 12-try rout of Romania |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28772 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Pieter-Steph du Toit]], [[Kurt-Lee Arendse]]<br />'''Doelskop:''' [[Faf de Klerk]]<br />'''Strafdoele:''' [[Manie Libbok]] (2) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Finn Russell]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;586 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Manie Libbok]] (RSA) | notas = [[Faf de Klerk]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/faf-de-klerk-hits-50-cap-milestone-for-springboks-against-scotland/ |title=Faf de Klerk hits 50-cap milestone for Springboks against Scotland |publisher=The South African |author=Luke Menezies |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 59–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28778 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tadhg Beirne]], [[Caelan Doris]], [[Mack Hansen]], [[Johnny Sexton]], [[James Lowe]], [[Bundee Aki]] (2), [[Rob Herring]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (4), [[Ross Byrne]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Johnny Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|43|53}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Vaea Fifita]]<br />'''Doelskop:''' [[William Havili]]<br />'''Strafdoele:''' [[William Havili]] (3) | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 31&nbsp;673 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Bundee Aki]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd tussen Ierland en Tonga sedert die heel eerste 1987-toernooi, toe hulle mekaar in die groepfase ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849109/rugby-world-cup-2023-ireland-tonga-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Ireland v Tonga |publisher=rugbyworldcup.com |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Johnny Sexton oortref [[Ronan O’Gara]] se vorige rekord van 1083 punte en word Ierland se beste puntemaker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/johnny-sexton-ronan-ogara-ireland-points-record-b2412862.html |title=Johnny Sexton passes Ronan O’Gara as all-time leading Irish points scorer |publisher=The Independent |author=Harry Latham-Coyle |date=16 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 76–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28779 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cobus Reinach]] (3), [[Makazole Mapimpi]] (3), [[Damian Willemse]], [[Deon Fourie]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Grant Williams]] (2), [[Willie le Roux]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Damian Willemse]] (5), [[Faf de Klerk]] (2) | wegpunte = | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 38&nbsp;789 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Makazole Mapimpi]] (RSA) | notas = [[Cobus Reinach]] en [[Makazole Mapimpi]] (albei RSA) teken ’n driekuns aan.'' * ''Suid-Afrika behaal die vinnigste offensiewe bonuspunt in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd, toe hulle die vierde drie ná elf minuut en 13 sekondes ná die afskop kon druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/south-africa%27s-break-record-for-fastest-ever-try-bonus-point%21-%7C-rugby-world-cup-2023/652235 |title=South Africa's break record for FASTEST ever try bonus point! – Rugby World Cup 2023 |publisher=Ultimate Rugby |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 8–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28787 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Cheslin Kolbe]]<br />'''Strafskop:''' [[Manie Libbok]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Mack Hansen]]<br />'''Doelskop:''' [[Johnny Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Johnny Sexton]], [[Jack Crowley]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;542 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Bundee Aki]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne, asook die eerste toetswedstryd op ’n neutrale plek.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/23/south-africa-ireland-rugby-world-cup-match-report |title=Sexton steers Ireland to victory as South Africa pay penalty for poor kicking |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Peter O’Mahony]] speel in sy 100ste toetswedstryd (99 vir Ierland en een vir die [[Britse en Ierse Leeus]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/866861/ireland-announce-squad-to-play-south-africa |title=O'Mahony and Aki set for landmark caps – Ireland name team to play South Africa |publisher=rugbyworldcup.com |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Bundee Aki]] (Irl) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/gallery/bundee-aki-set-for-50th-cap/ |title=Bundee Aki Set For 50th Cap |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=21 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121235653/https://www.irishrugby.ie/gallery/bundee-aki-set-for-50th-cap/ |url-status=dead }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28788 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[George Turner]], [[Duhan van der Merwe]], [[Kyle Steyn]], [[Rory Darge]], [[George Horne]], [[Blair Kinghorn]], [[Darcy Graham]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]] (5) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Solomone Kata]], [[Ben Tameifuna]]<br />'''Doelskoppe:''' [[William Havili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[William Havili]]<br />'''Kaarte:''' [[Afusipa Taumoepeau]] {{Geelkaart|34|44}}, [[Vaea Fifita]] {{Rooikaart|0|77}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 33&nbsp;189 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Duhan van der Merwe]] (Sko) | notas = [[Patrick Pellegrini]] (Tga) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/24/from-level-5-club-rugby-tonga-fly-half-scotland-pellegrini/ |title=The incredible journey of Pat Pellegrini: From level 5 club rugby to playing for Tonga at World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Daniel Schofield |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Coleman]] het sy debuut vir Tonga gemaak, nadat hy voorheen tussen 2016 en 2019 in 36 toetswedstryde vir Australië uitgedraf en sy laaste toetswedstryd vir die Wallabies tydens die 2019-toernooi gemaak het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/former-wallaby-coleman-set-make-tonga-debut-against-scotland-2023-09-22/ |title=Former Wallaby Coleman set to make Tonga debut against Scotland |publisher=[[Reuters]] |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Vaea Fifita]] (Tga) ontvang in die 77ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Skot [[Finn Russel]] uitgevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby-world-cup-2023/300976912/rugby-world-cup-exall-black-vaea-fifita-red-carded-during-tongas-loss-to-scotland |title=Rugby World Cup: Ex-All Black Vaea Fifita red carded during Tonga's loss to Scotland |publisher=Stuff |date=25 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 84–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28795 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Hamish Watson]], [[Ali Price]], [[Darcy Graham]] (4), [[Matt Fagerson]], [[Chris Harris]], [[Ollie Smith]], [[Ben Healy]], [[Johnny Matthews]], [[Rory Darge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Healy]] (11), [[George Horne]] | wegpunte = '''Kaarte:''' [[Robert Irimescu]] {{Geelkaart|29|39}}, [[Florian Rosu]] {{Geelkaart|31|41}}, [[Marius Simionescu]] {{Geelkaart|38|48}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 46&nbsp;516 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Darcy Graham]] (Sko) | notas = [[Johnny Matthews]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://glasgowwarriors.org/matthews-in-line-for-scotland-debut/ |title=Matthews in line for Scotland debut |publisher=Glasgow Warriors |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Darcy Graham]] teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.'' * ''Dit is Skotland se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/fixtures-and-results/internationals/2023-24/2023-rugby-world-cup/scotland-v-romania/ |title=Scotland v Romania |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Skotland se grootste oorwinning oor Roemenië in dié tyd.'' * ''Skotland word die eerste span wat daarin slaag om vir die sesde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte af te staan nie.'' * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66974102 |title=Scotland 84–0 Romania: Darcy Graham scores four tries as Scots set up Ireland decider |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 49–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28797 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cobus Reinach]], [[Canan Moodie]], [[Deon Fourie]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Marco van Staden]], [[Kwagga Smith]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Manie Libbok]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ben Tameifuna]], [[Fine Inisi]], [[Patrick Pellegrini]]<br />'''Strafdoel:''' [[William Havili]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 60&nbsp;387 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Deon Fourie]] (RSA) | notas = <span style="color:red">Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66977394 |title=South Africa 49–18 Tonga: World champions edge towards quarter-finals with bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=1 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 36–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28802 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[James Lowe]], [[Hugo Keenan]] (2), [[Iain Henderson]], [[Dan Sheehan]], [[Garry Ringrose]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ewan Ashman]], [[Ali Price]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Ollie Smith]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;459 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Jamison Gibson-Park]] (Irl) | notas = [[Blair Kinghorn]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/kinghorn-reaches-half-century-as-scotland-team-named-for-final-pool-b-encounter/ |title=Kinghorn reaches half-century as Scotland team named for final Pool B encounter |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Peter O’Mahony]] word die tiende Ierse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/ireland-peter-o-mahony-munster-john-hayes-irish-rugby-b2425045.html |title=Peter O’Mahony targets more Ireland milestones as he reaches 100 caps |publisher=The Independent |author=Ed Elliot |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Ierland en Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/07/ireland-scotland-rugby-world-cup-match-report |title=Hugo Keenan’s double helps Ireland march on and knock out Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67043564 |title=Rugby World Cup: Ireland 36–14 Scotland –x Imperious Irish crush Scots to reach quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 45–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28804 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Solomone Kata]] (2), [[George Moala]], [[Afusipa Taumoepeau]], [[Sione Vailanu]], [[Pita Ahki]], [[Kyren Taumoefolau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[William Havili]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Halaleva Fifita]] {{Geelkaart|32|42}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Cristi Boboc]], [[Florin Surugiu]], [[Marius Simionescu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Alin Conache]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Alin Conache]]<br />'''Kaart:''' [[Alin Conache]] {{Geelkaart|69|79}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 45&nbsp;042 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[George Moala]] (Tga) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870766/rugby-world-cup-2023-tonga-romania-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Tonga v Romania |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Tonga se meeste punte in ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd, asook hulle grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Roemenië staan met 287 punte en 43 drieë die meeste deur enige span in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi af.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/tonga-romania-rugby-world-cup-15c4d0089cd7536a2164cc259b809944 |title=Tonga ends Rugby World Cup with win against Romania |publisher=AP News |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Matmut Atlantique Wales vs Fiji.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Wallis en Fidji op 10 September]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||4||0||0||143||59||+84||17||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||2||0||2||88||83||+5||9||3||'''11''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||2||0||2||90||91||–1||11||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{PORru}} |4||1||1||2||64||103||–39||8||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{GEOru}} |4||0||1||3||64||113||–49||7||1||'''3''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 18:00 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28769 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jordan Petaia]], [[Mark Nawaqanitawase]], [[Ben Donaldson]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Donaldson]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Donaldson]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Loeka Iwanisjwili]], [[Beka Gigasjwili]]<br />'''Doelskop:''' [[Tedo Abzhandadse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Loeka Matkawa]]<br />'''Kaart:''' [[Miriani Modebadse]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 75&nbsp;770 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Donaldson]] (Aus) | notas = [[Taniela Tupou]] (Aus) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849628/australia-announcement-squad-to-play-georgia |title=Tupou wins 50th cap – Australia name team to play Georgia |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 32–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28773 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Josh Adams]], [[George North]], [[Louis Rees-Zammit]], [[Elliot Dee]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Corey Domachowski]] {{Geelkaart|68|78}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Waisea Nayacalevu]], [[Lekima Tagitagivalu]], [[Josua Tuisova]], [[Mesake Doge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2), [[Teti Tela]]<br />'''Kaart:''' [[Lekima Tagitagivalu]] {{Geelkaart|64|74}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 41&nbsp;274 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 28–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28777 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Louis Rees-Zammit]], [[Dewi Lake]], [[Jac Morgan]], [[Taulupe Faletau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Leigh Halfpenny]] (3), [[Sam Costelow]]<br />'''Kaart:''' [[Johnny Williams]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Nicolas Martins]]<br />'''Strafdoel:''' [[Samuel Marques]]<br />'''Kaart:''' [[Vincent Pinto]] {{Rooikaart|0|77}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 28&nbsp;700 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Jac Morgan]] (Wal) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne, hoewel hulle vroeër in ’n rugbywêreldbekerkwalifiseringswedstryd ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66778036 |title=Rugby World Cup: When Wales' class of 1994 put 100 points on Portugal |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=14 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Tomos Williams]] (Wal) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cardiffrugby.wales/news/tomos-williams-set-to-win-50th-wales-cap-against-portugal |title=Tomos Williams set to win 50th Wales cap against Portugal |publisher=[[Cardiff Blues]] |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Vincent Pinto]] (Por) ontvang in die 77ste minuut ’n rooikaart omdat hy tydens ’n vangpoging die Wallieser [[Josh Adams]] met sy voet in die gesig getref het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/portugal-star-banned-after-controversial-red-card-for-flying-kick |title=Portugal star banned after controversial red card for flying kick |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28780 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mark Nawaqanitawase]], [[Suli Vunivalu]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Donaldson]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ben Donaldson]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Josua Tuisova]]<br />'''Doelskop:''' [[Simione Kuruvoli]]<br />'''Strafdoele:''' [[Simione Kuruvoli]] (4), [[Frank Lomani]] | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 41&nbsp;294 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Josua Tuisova]] (Fij) | notas = Dit is Fidji se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Australië en hulle eerste sedert die 18–16-wegoorwinning in 1954.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66839029 |title=Australia 15–22 Fiji: Flying Fijians beat the Wallabies for the first time at Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Fidji se grootste oorwinning oor Australië in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/17/australia-fiji-rugby-world-cup-match-report |title=Simione Kuruvoli inspires Fiji to landmark World Cup win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis ly al die vier [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapspanne]] ’n nederlaag in ’n groepwedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 14:00 (MEST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 18–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28785 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Akaki Taboetsadse]], [[Tengizi Zamtaradse]]<br />'''Doelskop:''' [[Tedo Abzhandadse]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tedo Abzhandadse]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Raffaele Storti]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Samuel Marques]]<br />'''Strafdoele:''' [[Samuel Marques]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Francisco Fernandes]] {{Geelkaart|37|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 31&nbsp;889 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jerónimo Portela]] (Por) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref name="GEOvPOR">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849473/rugby-world-cup-2023-georgia-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Georgia v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Giorgi Kweseladse]] en [[Nodar Tcheisjwili]] (albei Geo) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref name="GEOvPOR" /> * ''Dit is die vierde rugbywêreldbekerwedstryd wat gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/georgia-bemoan-second-half-collapse-against-portugal-2023-09-23/ |title=Georgia bemoan second-half collapse against Portugal |publisher=[[Reuters]] |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 40–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28789 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Driee:''' [[Gareth Davies]], [[Nick Tompkins]], [[Jac Morgan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]], [[Gareth Anscombe]]<br />'''Strafdoele:''' [[Gareth Anscombe]] (6)<br />'''Skepdoel:''' [[Gareth Anscombe]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Ben Donaldson]] (2) | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 55&nbsp;296 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Anscombe]] (Wal) | notas = [[Adam Beard]] (Wal) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wales-name-side-to-face-wallabies-team-beard-2023922 |title=Lock Beard to win 50th cap as Wales name side to face Wallabies |publisher=[[Rugby Australia]] |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Wallis se grootste oorwinning oor Australië in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.itv.com/news/wales/2023-09-24/wales-v-australia-live-updates-as-gatlands-men-take-on-the-wallabies |title=Wales 40–6 Australia: Record win sends Warren Gatland's side through to the World Cup knockouts |publisher=ITV News |author=Matt Southcombe |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Australië se grootste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/wales-australia-rugby-world-cup-match-report |title=Gareth Anscombe helps Wales sail into quarter-finals after easy Australia win |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer ly Australië agtereenvolgende rugbywêreldbekernederlae.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/wales-vs-australia-rugby-world-cup-result-2023-b1109123.html |title=Wales 40–6 Australia: Wallabies fall to record-breaking Rugby World Cup defeat on dream night for the Welsh |publisher=Evening Standard |author=Andrew Baldock |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''As gevolg van hierdie nederlaag val Australië op die tiende plek van [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys, hulle laagste plek in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870011/australia-fall-to-new-low-in-world-rugby-mens-rankings-powered-by-capgemini |title=Australia fall to new low in World Rugby Men’s Rankings powered by Capgemini |publisher=rugbyworldcup.com |date=25 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66905617 |title=Wales 40–6 Australia: Warren Gatland's side hammer Wallabies to seal World Cup quarter-final spot |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 17–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28794 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisea Nayacalevu]], [[Vinaya Habosi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Frank Lomani]]<br />'''Kaarte:''' [[Semi Radradra]] {{Geelkaart|41|51}}, [[Josua Tuisova]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Loeka Matkawa]] (2), [[Dawit Niniasjwili]] (2) | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 39&nbsp;862 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Levani Botia]] (Fij) | notas = [[Irakli Aptsiauri]] (Geo) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66972971 |title=Fiji 17–12 Georgia: Below-par Pacific Islanders close in on World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 34–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28796 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Richard Arnold ]], [[David Porecki]], [[Angus Bell]], [[Fraser McReight]], [[Marika Koroibete]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Donaldson]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Ben Donaldson]]<br />'''Kaarte:''' [[Matt Faessler]] {{Geelkaart|59|69}}, [[Samu Kerevi]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Pedro Bettencourt]], [[Rafael Simões]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Samuel Marques]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Pedro Bettencourt]] {{Geelkaart|15|25}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 41&nbsp;342 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[Rob Valetini]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862921/rugby-world-cup-2023-australia-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Australia v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Portugal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66978581 |title=Australia 34–14 Portugal: Wallabies keep slim Rugby World Cup knockout hopes alive with win |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=1 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 43–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28800 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomas Francis]], [[Liam Williams]], [[Louis Rees-Zammit]] (3), [[George North]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Sam Costelow]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Sam Costelow]]<br />'''Kaart:''' [[Taine Basham]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Merab Sjarikadse]], [[Vano Karkadse]], [[Dawit Niniasjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Loeka Matkawa]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Dawit Niniasjwili]] {{Geelkaart|71|80+}} | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 33&nbsp;580 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Tommy Reffell]] (Wal) | notas = [[Louis Rees-Zammit]] teken ’n driekuns aan.'' * ''Wallis beëindig die groepfase vir die tweede agtereenvolgende keer as groepwenner, die eerste keer wat hulle daarin kon slaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.itv.com/news/wales/2023-10-08/rugby-world-cup-what-next-for-wales |title=Rugby World Cup: What next for Wales after topping pool? |publisher=ITV |author=Will Hardy |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 23–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28805 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Levani Botia]], [[Mesake Doge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frank Lomani]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Levani Botia]] {{Geelkaart|50|60}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Raffaele Storti]], [[Francisco Fernandes]], [[Rodrigo Marta]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Samuel Marques]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Samuel Marques]] | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 32&nbsp;223 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolas Martins]] (Por) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870771/rugby-world-cup-2023-fiji-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Fiji v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Portugal se meeste punte en drieë in ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.'' * ''Dit is Portugal se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit en ook hulle eerste oorwinning oor ’n Stille Oseaan-[[eilandstaat]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/fiji-portugal-rugby-world-cup-match-report |title=Fiji squeeze into quarter-final against England despite defeat by Portugal |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Fidji vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66994397 |title=Fiji 23–24 Portugal: England to face Fiji in Rugby World Cup quarter-final |publisher=[[BBC]] |author=Phil Cartwright |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Fidji vorder vir die eerste keer sedert die 2007-toernooi en vir die derde keer in hulle geskiedenis tot die uitklopfase.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/england-v-fiji-live-updates-rugby-world-cup-2023-quarter-final-kickoff-time-how-to-watch-in-new-zealand/5KFYZRV44NHRDIX3IT7DFKTIUE/ |title=England v Fiji result, Rugby World Cup 2023 quarter-final: England deny Fiji comeback to book semifinal spot |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Oktober 2023 |accessdate=23 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223045813/https://www.nzherald.co.nz/sport/england-v-fiji-live-updates-rugby-world-cup-2023-quarter-final-kickoff-time-how-to-watch-in-new-zealand/5KFYZRV44NHRDIX3IT7DFKTIUE/ |archive-date=23 Februarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Met hierdie nederlaag word Fidji ná Frankryk tydens die 2011-toernooi die tweede span wat ten spyte van twee nederlae die uitklopfase gehaal het.'' * <span style="color:red">''Australië is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/fiji-advance-despite-loss-portugal-australia-out-2023-10-08/ |title=Fiji advance despite loss to Portugal, Australia out |publisher=[[Reuters]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Australië versuim vir die eerste keer om die uitklopfase van ’n rugbywêreldbekertoernooi te haal en word ná Engeland in 2015 die tweede voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/fiji-vs-portugal/106099 |title=Fiji 23–24 Portugal: England quarter-final and Australia elimination confirmed despite shock Rugby World Cup result |publisher=[[Sky News]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||4||0||0||150||39||+111||17||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ARGru}} |4||3||0||1||127||69||+58||15||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |4||2||0||2||109||107||+2||12||1||'''9''' |- |style="text-align:left;"|{{SAMru}} |4||1||0||3||92||75||+17||11||3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{CHIru}} |4||0||0||4||27||215||–188||4||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 27–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28770 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[George Ford]] (6)<br />'''Skepdoele:''' [[George Ford]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tom Curry]] {{Rooikaart|0|3}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Rodrigo Bruni]]<br />'''Doelskop:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Strafoel:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Carreras]] {{Geelkaart|9|19}} | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;118 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[George Ford]] (Eng) | notas = [[Tom Curry]] ontvang in die derde minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Argentyn [[Juan Cruz Mallía]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste Engelse speler wat ’n rooikaart in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66765685 |title=Tom Curry: England flanker sent off against Argentina following 'bunker' review |publisher=[[BBC]] |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook die vinnigste rooikaart in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd en die eerste ooit wat in die toernooigeskiedenis gewys is ná die gebruik van Wêreldrugby se vuilspelhersieningsproses.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/englands-tom-curry-red-carded-2-minutes-into-world-cup-opener/ |title=England's Tom Curry red carded 2 minutes into World Cup Pool D opener |publisher=Rugbypass |author=Ian Cameron |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[George Ford]] word ná [[Jonny Wilkinson]] tydens die 2003-toernooi teen Frankryk die tweede Engelse rugbyspeler wat drie skepdoele tydens ’n toetswedstryd aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-george-ford-rockets-over-three-drop-goals-in-world-cup-opener |title=WATCH: George Ford rockets over THREE drop goals in World Cup opener |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 42–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28771 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Amato Fakatava]] (2), [[Jone Naikabula]], [[Michael Leitch]], [[Ryoto Nakamura]], [[Warner Dearns]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Dylan Riley]] {{Geelkaart|46|56}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rodrigo Fernandez]], [[Alfonso Escobar]]<br />'''Doelskop:''' [[Santiago Videla]]<br />'''Kaarte:''' [[Matías Dittus]] {{Geelkaart|24|34}}, [[Martín Sigren]] {{Geelkaart|37|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 30&nbsp;187 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Amato Fakatava]] (Jpn) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/848956/rugby-world-cup-2023-japan-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Japan v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit was ook Chili se eerste rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/chile-rugby-world-cup-torrealba-2897d8530015d9806bd2f30accf811ba |title=Chile savoring every moment of Rugby World Cup debut. Even a big defeat. |publisher=AP News |author=Steve Douglas |date=12 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Keita Inagaki]] (Jpn) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/japan-vs-chile-preview-rwc-2023-pool-d-pool-match/ |title=Japan vs Chile Preview – RWC 2023 Pool D Pool Match |publisher=Rugby Asia 24/7 |date=10 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28776 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Duncan Paia’aua]], [[Jonathan Taumateine]], [[Fritz Lee]], [[Sama Malolo]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]] (2), [[Lima Sopoaga]]<br />'''Strafdoele:''' [[Christian Leali’ifano]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Ulupano Junior Seuteni]] {{Geelkaart|5|15}}, [[Ereatara Enari]] {{Geelkaart|63|73}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Matías Dittus]]<br />'''Doelskop:''' [[Santiago Videla]]<br />'''Strafdoel:''' [[Matias Garafulic]]<br />'''Kaarte:''' [[Alfonso Escobar]] {{Geelkaart|62|72}}, [[Esteban Inostroza]] {{Geelkaart|71|80+}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 39&nbsp;291 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Theo McFarland]] (Sam) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/samoa-v-chile-preview-pacific-islanders-to-win-compelling-world-cup-clash |title=Samoa v Chile preview: Pacific Islanders to win compelling World Cup clash |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Benjamín Videla]] (Chi) het sy toetsdebuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/underdogs-chile-make-four-changes-samoa-game-2023-09-14/ |title=Underdogs Chile make four changes for Samoa game |publisher=[[Reuters]] |author=Lawrence White |date=14 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 34–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28781 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lewis Ludlam]], [[Courtney Lawes]], [[Freddie Steward]], [[Joe Marchant]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]] (4)<br />'''Strafddoele:''' [[George Ford]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Rikiya Matsuda]] (4) | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 30&nbsp;500 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[George Ford]] (Eng) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd tussen Engeland en Japan sedert die heel eerste 1987-toernooi, toe hulle mekaar in die groepfase ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849164/rugby-world-cup-2023-england-japan-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: England v Japan |publisher=rugbyworldcup.com |date=16 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 19–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28784 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Doelskop:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (3), [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Sama Malolo]]<br />'''Doelskop:''' [[D’Angelo Leuila]]<br />'''Strafdoel:''' [[Christian Leali’ifano]]<br />'''Kaart:''' [[Duncan Paia’aua]] {{Geelkaart|1|11}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 38&nbsp;358 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Emiliano Boffelli]] (Arg) | notas = [[Ben Lam]] (Sam) het sy toetsdebuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/samoa-hand-ben-lam-a-start-in-tweaked-side-for-crucial-rugby-world-cup-clash-with-argentina |title=Samoa hand Ben Lam a start in tweaked side for crucial Rugby World Cup clash with Argentina |publisher=Planet Rugby |author=Adam Kyriacou |date=20 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 71–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28786 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Henry Arundell]] (5), [[Theo Dan]] (2), [[Bevan Rodd]], [[Marcus Smith]] (2), [[Jack Willis]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (8) | wegpunte = '''Kaart:''' [[Matías Dittus]] {{Geelkaart|44|54}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 44&nbsp;315 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Henry Arundell]] (Eng) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862452/rugby-world-cup-2023-england-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: England v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Henry Arundell]] (Eng) teken ’n driekuns aan en druk vyf drieë.'' * ''Henry Arundell se vyf drieë is saam met [[Chris Latham]] (Aus) en [[Josh Lewsey]] (Eng) tydens die 2003-toernooi (teen onderskeidelik Namibië en Uruguay) die naasmeeste deur ’n enkele speler in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ná [[Marc Ellis]] (NZL) se ses drieë teen Japan tydens die 1995-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/23/england-v-chile-rugby-world-cup-2023-live-score-updates/ |title=Henry Arundell equals England record with five tries against Chile |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Charlie Morgan |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Henry Arundell word ná [[Douglas Lambert]], Josh Lewsey en [[Rory Underwood]] ook die vierde Engelse rugbyspeler wat vyf drieë in ’n toetswedstryd druk''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/england-chile-rugby-world-cup-henry-arundell-b1109024.html |title=England 71–0 Chile: Henry Arundell equals record with five-try haul in huge Rugby World Cup win |publisher=Evening Standard |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland staan vir die eerste keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte af nie.'' * <span style="color:red">''Chili is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66902826 |title=England 71–0 Chile: Henry Arundell scores five tries in Rugby World Cup pool game |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 28–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28791 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Pieter Labuschagne]], [[Michael Leitch]], [[Kazuki Himeno]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Rikiya Matsuda]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Shota Horie]] {{Geelkaart|36|46}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Seilala Lam]], [[Duncan Paia’aua]], [[Christian Leali’ifano]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Alai D’Angelo Leuila]]<br />'''Kaarte:''' [[Jonathan Taumateine]] {{Geelkaart|32|42}}, [[Ben Lam]] {{Rooikaart|0|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 30&nbsp;187 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Lomano Lemeki]] (Jpn) | notas = [[Kenta Fukuda]] (Jpn) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/22/more-sports/rugby-world-cup-preparation/ |title=Japan players give insight into Rugby World Cup preparation |publisher=The Japan Times |author=Rich Freeman |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Ben Lam]] (Sam) ontvang in die 47ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Japanner [[Pieter Labuschagne]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/28/japan-hold-off-samoa-comeback-to-seal-englands-passage-into-quarter-finals |title=Japan hold off Samoa comeback to seal England’s passage into quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66952630 |title=Japan 28–22 Samoa: Brave Blossoms' win puts England into Rugby World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 59–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28793 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nicolás Sánchez]], [[Juan Martin Gonzalez]] (2), [[Agustín Creevy]], [[Martín Bogado]], [[Rodrigo Isgro]], [[Ignacio Ruiz]], [[Santiago Carreras]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (6), [[Santiago Carreras]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Rodrigo Isgro]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tomas Dussaillant]] | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 33&nbsp;963 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne en die eerste ontmoeting tussen twee Suid-Amerikaanse spanne in ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=14 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014044701/https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/los-pumas-power-past-neighbours-chile-in-first-all-south-american-rugby-world-cup-test |title=Los Pumas power past neighbours Chile in first all-South American Rugby World Cup Test |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Nicolás Sánchez]] word ná [[Agustín Creevy]] die tweede Argentynse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/09/28/nicolas-sanchez-reaches-100-test-caps-for-argentina/ |title=Nicolas Sánchez Reaches 100 Test Caps for Argentina |publisher=Americas Rugby News |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 18–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28801 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ollie Chessum]], [[Danny Care]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Nigel Ah-Wong]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Lima Sopoaga]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Lima Sopoaga]]<br />'''Kaart:''' [[Tumua Manu]] {{Geelkaart|66|76}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 47&nbsp;891 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Lima Sopoaga]] (Sam) | notas = [[Owen Farrell]] oortref [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord van 1179 punte en word Engeland se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/owen-farrell-england-points-record-jonny-wilkinson-b2417247.html |title=Owen Farrell breaks Jonny Wilkinson’s long-standing England record |publisher=The Independent |author=Harry Latham-Coyle |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67041879 |title=Rugby World Cup: England 18–17 Samoa – England sneak narrow win in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die enigste keer tydens die 2023-toernooi word die speler van die wedstryd van die verloorspan gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/eng-18-17-sam%3A-samoa-reaction-%28sopoaga%29/652652 |title=ENG 18–17 SAM: Samoa reaction (Sopoaga) |publisher=Ultimate Rugby |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 27–39 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28803 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Amato Fakatava]], [[Naoto Saito]], [[Jone Naikabula]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Rikiya Matsuda]]<br />'''Skepdoel:''' [[Lomano Lemeki]]<br />'''Kaart:''' [[Pieter Labuschagne]] {{Geelkaart|23|33}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Santiago Chocobares]], [[Mateo Carreras]] (3), [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (3), [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]], [[Nicolás Sánchez]] | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 31&nbsp;794 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Mateo Carreras]] (Arg) | notas = [[Mateo Carreras]] (Arg) teken ’n driekuns aan.'' * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67046362 |title=Japan 27–39 Argentina: Pumas set up Wales quarter-final with thrilling win |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/10/08/japan-v-argentina-rugby-world-cup-2023-live-score-updates/ |title=Mateo Carreras hat-trick sets up Argentina v Wales Rugby World Cup quarter-final |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs New Zealand 01.jpg|duimnael|Halfeindstryd tussen Argentinië en Nieu-Seeland op 20 Oktober]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 14 Oktober – Marseille | RD1-team01 = {{WALru}} | RD1-score01 = 17 | RD1-team02 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score02 = '''29''' | RD1-header02 = 14 Oktober – Saint-Denis | RD1-team03 = {{IRLru}} | RD1-score03 = 24 | RD1-team04 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score04 = '''28''' | RD1-header03 = 15 Oktober – Marseille | RD1-team05 = '''{{ENGru}}''' | RD1-score05 = '''30''' | RD1-team06 = {{FIJru}} | RD1-score06 = 24 | RD1-header04 = 15 Oktober – Saint-Denis | RD1-team07 = {{FRAru}} | RD1-score07 = 28 | RD1-team08 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score08 = '''29''' | RD2-header01 = 20 Oktober – Saint-Denis | RD2-team01 = {{ARGru}} | RD2-score01 = 6 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''44''' | RD2-header02 = 21 Oktober – Saint-Denis | RD2-team03 = {{ENGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{RSAru}}''' | RD2-score04 = '''16''' | RD3-header01 = 28 Oktober – Saint-Denis | RD3-team01 = {{NZLru}} | RD3-score01 = 11 | RD3-team02 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score02 = '''12''' | RD3-header02 = 27 Oktober – Saint-Denis | RD3-team03 = {{ARGru}} | RD3-score03 = 23 | RD3-team04 = '''{{ENGru}}''' | RD3-score04 = '''26''' }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 17:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 17–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28806 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Dan Biggar]], [[Tomos Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Biggar]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Joel Sclavi]], [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (4), [[Nicolás Sánchez]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 62&nbsp;576 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) <small>vir [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]])</small> | speler van die wedstryd = [[Emiliano Boffelli]] (Arg) | notas = Dit was Argentinië se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Wallis. }} {{rugbywedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 24–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28807 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Bundee Aki]], [[Jamison Gibson-Park]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Johnny Sexton]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Leicester Fainga’anuku]], [[Ardie Savea]], [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]], [[Jordie Barrett]]<br />'''Strafdoele:''' [[Richie Mo’unga]], [[Jordie Barrett]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[Aaron Smith]] {{Geelkaart|37|47}}, [[Codie Taylor]] {{Geelkaart|64|74}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;845 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ardie Savea]] (NZL) | notas = [[Johnny Sexton]] (Irl) speel in sy laaste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/2023/10/14/these-guys-will-go-on-and-achieve-great-things-emotional-johnny-sexton-bows-out/ |title=‘These guys will go on and achieve great things’ - Emotional Johnny Sexton bows out |publisher=The Irish Times |author=Gerry Thornley |date=14 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 17:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 30–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28808 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Manu Tuilagi]], [[Joe Marchant]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Viliame Mata]], [[Peni Ravai]], [[Vilimoni Botitu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]], [[Simione Kuruvoli]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Frank Lomani]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 61&nbsp;863 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Owen Farrell]] (Eng) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 28–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28809 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cyril Baille]] (2), [[Peato Mauvaka]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt-Lee Arendse]], [[Damian de Allende]], [[Cheslin Kolbe]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Manie Libbok]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Eben Etzebeth]] {{Geelkaart|40|50}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 79&nbsp;486 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Bongi Mbonambi]] (RSA) | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 20 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 6–44 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28810 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (2) | wegpunte = '''Driee:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (3), [[Jordie Barrett]], [[Shannon Frizell]] (2), [[Aaron Smith]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Richie Mo’unga]]<br />'''Kaart:''' {{Geelkaart|65|75}} [[Scott Barrett]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 77&nbsp;653 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Jordie Barrett]] (NZL) | notas = [[Facundo Isa]] (Arg) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/rugby-world-cup/news/747d2eb5-64e6-4bfe-80e3-cd688a0fe46d/isa-set-for-50th-pumas-cap-in-world-cup-showdown-with-new-zealand |title=Isa set for 50th Pumas cap in World Cup showdown with New Zealand |publisher=[[SuperSport]] |date=18 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (NZL) teken ’n driekuns aan.'' * ''Will Jordan word ná [[Julian Savea]] en [[Jonah Lomu]] (almal NZL), asook [[Bryan Habana]] (RSA) die vierde rugbyspeler wat agt drieë tydens ’n enkele rugbywêreldbekertoernooi druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/will-jordan-rugby-world-cup-try-record-b2433470.html |title=Will Jordan makes Rugby World Cup history with semi-final hat-trick |publisher=The Independent |author=Jamie Braidwood |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nadat hy in die 66ste minuut ’n geelkaart ontvang het, het [[Scott Barrett]] nie na die wedstryd teruggekeer nie, hoewel ná sy geelkaart steeds vier minuut se speeltyd oor was. Vervolgens het Nieu-Seeland die wedstryd met 14 spelers beëindig.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/all-blacks-alpha-move-in-the-latter-stages-of-world-cup-win-over-argentina |title=All Blacks ‘alpha move’ in the latter stages of World Cup win over Argentina |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=21 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat vyf eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995-, 2011- en 2015-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67177704 |title=Argentina 6–44 New Zealand: All Blacks cruise into record fifth final |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 15–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28811 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[RG Snyman]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Manie Libbok]], [[Handré Pollard]] (2) | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;098 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = Vir die eerste keer in 25 jaar het albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] mekaar op dieselfde dag ontmoet en vir die eerste keer in rugbywêreldbekertoernooie ooit, aangesien [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]] se groepfase in [[Indië]] ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-20th-match-1384411/match-preview |title=Both teams on the ropes ahead of heavyweight contest |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Owen Farrell]] oortref [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord van 1246 punte en word die naasbeste puntemaker in toetsrugby (vir beide Engeland en die [[Britse en Ierse Leeus]]) ná [[Dan Carter]] met 1598 punte.'' * ''Ná beide Australië en Nieu-Seeland in 2015, asook Engeland in 2019 word Suid-Afrika die vierde span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1995-, 2007- en 2019-eindstryde verskyn het.'' * ''Ná Australië in 2003, Engeland in 2007 en Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika ook die vierde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal. }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 27 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 23–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28812 Verslag] | weg = {{ENGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Cubelli]], [[Santiago Carreras]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (2), [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ben Earl]], [[Theo Dan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4) | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 77&nbsp;674 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Sam Underhill]] (Eng) | notas = Ná die 2007- en 2011-toernooie was dit die vierde keer tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi wat twee spanne mekaar herontmoet nadat hulle voorheen in die groepfase ook teen mekaar gespeel het.'' * ''[[Tom Curry]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/england-make-wholesale-changes-for-argentina-as-tom-curry-hits-50 |title=England make wholesale changes for Argentina as Tom Curry hits 50 |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=25 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland wen vir die eerste keer die bronsmedalje tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67242541 |title=Argentina 23–26 England: England overcome Pumas to win Rugby World Cup bronze-medal match |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 11–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28813 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Beauden Barrett]]<br />'''Strafdoele:''' [[Richie Mo’unga]] (2)<br />'''Kaarte:''' {{Geelkaart|2|12}} [[Shannon Frizell]], {{Rooikaart|0|27}} [[Sam Cane]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Kaarte:''' {{Geelkaart|65|75}} [[Siya Kolisi]], {{Geelkaart|73|80+}} [[Cheslin Kolbe]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 80&nbsp;065 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Pieter-Steph du Toit]] (RSA) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika en die 2015-eindstryd tussen Australië en Nieu-Seeland is dit die derde wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.'' * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans gehad om hulle vierde titel in te palm, ’n nuwe rekord. Albei spanne verskyn ook in die eindstryd nadat hulle ’n wedstryd tydens die groepfase verloor het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/rugby-world-cup-south-africa-pollard-c8b7cc8ceb68862d5852749a5ebd405b |title=Springboks defending Rugby World Cup title against All Blacks in rare final showdown |publisher=Associated Press |author=Jerome Pugmire |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland en Suid-Afrika word die vierde paartjie van spanne – ná Engeland en Australië (in 1991 en 2003), Frankryk en Nieu-Seeland (in 1987 en 2011), asook Engeland en Suid-Afrika (in 2007 en 2019) – wat in twee eindstryde teen mekaar te staan kom, nadat hulle ook die 1995-eindstryd beslis het.'' * ''Ná Australië in 2003 en Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''Suid-Afrika betree die wedstryd as enigste span wat voorheen nooit ’n eindstryd verloor het nie – wat ook die geval sou bly.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231027-boks-expect-grind-against-all-black-rivals-in-world-cup-final |title=Boks expect 'grind' against All Black rivals in World Cup final |publisher=France24 |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer is ’n eindstryd deur ’n skeidsregterspan van dieselfde beheerliggaam hanteer ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/rugby-world-cup-final-referee-and-match-officials-confirmed |title=Rugby World Cup final referee and match officials confirmed |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=23 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die broers [[Beauden Barrett]], [[Jordie Barrett]] en [[Scott Barrett]] het almal vir Nieu-Seeland begin, die eerste keer wat drie broers in ’n eindstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67233312 |title=Rugby World Cup 2023 final: New Zealand v South Africa – the incredible Barrett brothers |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sam Cane]] (NZL) ontvang in die 27ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Suid-Afrikaner [[Jesse Kriel]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste speler wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/all-blacks-captain-sam-cane-becomes-first-ever-player-to-be-red-carded-in-rugby-world-cup-final |title=All Blacks captain Sam Cane becomes first ever player to be red carded in Rugby World Cup final |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die vier kaarte (een rooikaart en drie geelkaarte) is die meeste in dié tyd tydens ’n eindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Sam Cane se rooikaart is die agtste tydens die Rugbywêreldbeker 2023 en oortref die vorige rekord van die 2019-toernooi.'' * ''Suid-Afrika wen die eindstryd sonder om ’n drie te druk, ’n prestasie wat hulle ook tydens die 1995- en 2007-eindstryde behaal het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/new-zealand-south-africa-world-cup-final-result-b2437778.html |title=South Africa become kings of rugby with dramatic World Cup win over greatest rivals |publisher=The Independent |author=Luke Baker |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die punteverskil is die gesamentlik minste in ’n eindstryd, saam met die 8–7-uitslag tydens die 2011-eindstryd.'' * ''Suid-Afrika word die eerste land wat die eindstryd vir ’n vierde keer kon wen en twee agtereenvolgende oorsese eindstryde. Siya Kolisi word ná die Nieu-Seelander [[Richie McCaw]] in 2015 die tweede kaptein van twee rugbywêreldbekerwenners.''<ref name="NZLvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika ook die tweede span wat die rugbywêreldbekertitel suksesvol kon verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/28/south-africa-beat-new-zealand-to-win-mens-rugby-world-cup-final |title=South Africa beat New Zealand to win men’s Rugby World Cup final |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2023 |- |align=center|'''{{RSAru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2023. [[Lêer:2023 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2023: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 6 || 0 || 1 || 208 || 27 || 19 || 11 || 0 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || A || 7 || 5 || 0 || 2 || 336 || 49 || 37 || 7 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || D || 7 || 6 || 0 || 1 || 221 || 21 || 16 || 23 || 5 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || D || 7 || 4 || 0 || 3 || 185 || 19 || 18 || 18 || 0 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || B || 5 || 4 || 0 || 1 || 214 || 30 || 25 || 4 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 160 || 19 || 16 || 10 || 1 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || A || 5 || 4 || 0 || 1 || 238 || 30 || 25 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || C || 5 || 2 || 0 || 3 || 112 || 12 || 11 || 11 || 0 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 90 || 11 || 7 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 146 || 21 || 19 || 1 || 0 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 114 || 15 || 15 || 3 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 109 || 12 || 11 || 8 || 1 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 92 || 11 || 8 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{PORru}} || C || 4 || 1 || 1 || 2 || 64 || 8 || 6 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 96 || 13 || 8 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 65 || 9 || 6 || 1 || 1 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 0 || 1 || 3 || 64 || 7 || 4 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CHIru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 27 || 4 || 2 || 1 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 37 || 3 || 2 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 32 || 4 || 3 || 2 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2587 || 324 || 241 || 122 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 75 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Thomas Ramos]] | 74 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Emiliano Boffelli]] | 67 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Johnny Sexton]] | 58 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Richie Mo’unga]] | 56 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Damian McKenzie]] | 53 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Rikiya Matsuda]] | 46 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Ben Donaldson]] | 45 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[George Ford]] | 41 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Damian Penaud]] | 6 |- |rowspan="6"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Henry Arundell]] |rowspan="6"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Bundee Aki]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Leicester Fainga’anuku]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Damian McKenzie]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Darcy Graham]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Louis Rees-Zammit]] |- |rowspan="3"| 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Louis Bielle-Biarrey]] |rowspan="3"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Aaron Smith]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Cobus Reinach]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2023]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2023 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2023}} * {{en}} {{es}} {{fr}} {{ja}} [https://www.rugbyworldcup.com/2023 Amptelike webwerf van die Rugbywêreldbeker 2023] * {{en}} {{fr}} [https://web.archive.org/web/20171220041202/http://france2023.ffr.fr:80/ Geargiveerde Franse kandidatuurswebwerf] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20180124182240/http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ Geargiveerde Ierse kandidatuurswebwerf] * {{en}} {{IMDb-titel|28656867|2023 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2023}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2023}} [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Frankryk]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2023]] [[Kategorie:Sport in 2023]] 4jl8brml32n0pkhrvu8x4bs6s47ywtr 0 126233 2923249 2874163 2026-08-09T15:23:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923249 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Digital Playground Girls 2012.jpg|duimnael|260px|Die porno-aktrises Riley Steele, Stoya, BiBi Jones, Kayden Kross en Jesse Jane by die AVN-toekenning van 2012 in [[Las Vegas]], [[Nevada]].]] ’n '''Pornografiese akteur''' of '''pornoster''' is ’n [[akteur]] of [[aktrise]] wat seksdade op film uitvoer vir ’n [[pornografie]]se rolprent. Dié prente word in verskeie [[Pornografiese subgenre|genres]] gemaak en beeld seksuele fantasieë vir die kyker uit. Die akteurs in ’n spesifieke rol word gekies na gelang van hul vermoë om daardie spesifieke fantasie te help skep. Pornografieprente is gewoonlik óf "sagte" pornografie, sonder die uitbeelding van [[penetrasie]] of ekstreme [[Seksuele fetisjisme|fetisjisme]], óf "harde" pornografie, waarin penetrasie of fetisjisme, of albei, voorkom. Die meeste akteurs spesialiseer in sekere genres, soos [[Lesbiër|lebiese seks]], vasbinding, meervoudige penetrasies, [[anale seks]], die sluk van [[semen]], veelrassige seks of seks met tieners of sogenaamde [[ouer vrou met 'n jong katelknaap|MILF]]s (ouer vroue). == Oorsig == [[Beeld:Montre-moi du rose tournage 2.jpg|duimnael|links|Die akteurs Phil Hollyday en Angell Summers in ’n toneel uit ''Montre-moi du rose'', (2009).]] In pornografieprente wat op die [[Heteroseksualiteit|heteroseksuele]] manlike kyker gemik is, is die hooffokus op die vroue in die fliek. Hulle word gewoonlik gekies volgens hul voorkoms, aantrekkingskrag of bereidwilligheid en vermoë om spesifieke seksdade uit te voer. Die pornografiebedryf in die [[VSA]] het eerste ’n pornosterstelsel ontwikkel, veral om kommersiële redes. In ander lande is dit minder algemeen omdat die sterre gewoonlik amateurs is. Die meeste akteurs gebruik ’n skuilnaam en streef na anonimiteit van die stel af. Dit gebeur selde dat pornosterre later in hoofstroomflieks speel. Sommige werk as ontkleedanseresse of gesellinne. Daar is prestasiepryse in die pornografiebedryf, soos die [[AVN-prys|AVN-]], XRCO- en [[XBIZ-prys]]e. Die AVN-pryse word geborg en toegeken deur die Amerikaanse tydskrif vir die volwassevideobedryf ''AVN'' (''Adult Video News''). Hulle word dikwels die "[[Oscar]]s van pornografie" genoem.<ref>{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/film/the-oscars-of-porn/2006/01/09/1136655116166.html |title=The Oscars of porn |access-date=25 Julie 2007 |date=9 Januarie 2006 |work=Sydney Morning Herald |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216003645/http://www.smh.com.au/news/film/the-oscars-of-porn/2006/01/09/1136655116166.html |archive-date=16 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynews.com/ci_6039690?source=most_emailed |title=Porn: The Valley's secret industry |access-date=25 Julie 2007 |author=Brent Hopkins |date=3 Junie 2007 |publisher=Los Angeles Daily News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729100922/http://www.dailynews.com/ci_6039690?source=most_emailed |archive-date=29 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thestranger.com/seattle/Content?oid=3400 |title=Porn's Big Night |access-date=25 Julie 2007 |author=David Schmader |date=9 Maart 2000 |publisher=The Stranger |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010335/https://www.thestranger.com/seattle/Content?oid=3400 |archive-date=24 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die pryse word verdeel in byna 100 kategorieë, waarvan sommige ooreenstem met pryse in die gewone rolprentbedryf en ander vir spesifieke rolle in erotiese prente en video's is.<ref name="vegasblog.latimes.com">{{Cite news|url=http://vegasblog.latimes.com/vegas/2006/01/avn_awards_a_ca.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060506023029/http://vegasblog.latimes.com/vegas/2006/01/avn_awards_a_ca.html|archive-date=May 6, 2006|title=AVN Awards Part Three: A Category for Everything and a Nomination for Every Body|work=Los Angeles Times |date=8 Januarie 2006|accessdate=20 Julie 2010}}</ref> Die XRCO-pryse word jaarliks deur die X-Rated Critics Organization uitgedeel.<ref>{{cite web |url=http://www.bwdl.net/XRCO-2/winners.htm |title=Yearly Winners & Noms |publisher=X-Rated Critics Organization |access-date=17 Oktober 2008 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119050219/http://www.bwdl.net/XRCO-2/winners.htm |archive-date=19 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Venus-pryse word elke jaar in [[Berlyn]] toegeken as deel van die Venus-handelskou. Die getal pornosterre wat al in Amerika gewerk het, kan afgelei word van die getal akteurs wat deur die gesondheidsorgstigting vir die volwassebedryf, AIM, getoets is. Toe die stigting se pasiëntdatabasis in 2011 uitgelek is, het dit besonderhede oor meer as 12&nbsp;000 pornosterre bevat wat sedert 1998 getoets is.<ref name="gawker">{{cite web |url=http://gawker.com/#!5787392/porn-star-hiv-test-database-leaked |title=Today's gossip is tomorrow's news |publisher=Gawker Media |work=Gawker |access-date=11 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518234317/https://gawker.com/ |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=foxnews>{{cite news |url=http://www.foxnews.com/entertainment/2011/03/31/california-health-clinic-reportedly-releases-porn-actors-personal-information/ |work=Fox News |title=Porn Actors' Personal Information, HIV Status Released Through California Health Clinic, Report Says |date=31 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160220122247/http://www.foxnews.com/entertainment/2011/03/31/california-health-clinic-reportedly-releases-porn-actors-personal-information/ |archive-date=20 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2011 het rofweg tussen 1&nbsp;200 en 1&nbsp;500 akteurs in [[Kalifornië]] se "Pornovallei" gewerk.<ref name=foxnews /> == Geskiedenis == Die vervaardiging van riskante prente het begin met die uitvinding van [[fotografie]]. Bewegende prentjies waarin naaktheid uitgebeeld is, was gewild in die speletjiesarkades van die vroeë 1900's waar prente met ’n handvatsel aangedraai is. In hierdie prente was daar bostuklose vroue, volle naaktheid van voor en selfs seksdade. [[Beeld:Deep Throat poster 2.jpg|duimnael|160px|Die plakkaat vir ''Deep Throat'', met Linda Lovelace.]] Erotiese prente het omtrent dadelik op die uitvinding van die rolprent gevolg. Die eerste erotiese fliek was die 1896-prent ''Le Coucher de la Mariée'' van sewe minute met die Fransman Albert Kirchner as regisseur (onder die naam "Léar"). [[Louise Willy]] het daarin ’n ontkleedans in ’n badkamer uitgevoer.<ref name=encyclopedia>Richard Abel, [https://books.google.com/books?id=9cc71Uekc_EC&pg=PA518&dq=%22Louise+Willy%22&hl=en&sa=X&ei=LDEqT9y5HsbWrQeoqLDADA&ved=0CDwQ6AEwAg#v=onepage&q=%22Louise%20Willy%22&f=false ''Encyclopedia of early cinema''], Taylor & Francis, 2005, {{ISBN|978-0-415-23440-5}}, p.518</ref><ref>{{cite web|url=http://listserv.muohio.edu/scripts/wa.exe?A2=ind9611b&L=archives&T=0&P=7163 |title=When the French Started Making Dirty Movies, 1996 |publisher=Listserv.muohio.edu |accessdate=2014-08-05}}</ref> Ander Franse rolprentmakers het ook sulke riskante films begin vervaardig wat vroue wys terwyl hulle uittrek.<ref>{{cite web |last=Bottomore |first=Stephen |editor1=Stephen Herbert |editor2=Luke McKernan |year=1996 |url=http://www.victorian-cinema.net/lear.htm |title=Léar (Albert Kirchner) |work=Who's Who of Victorian Cinema |publisher=British Film Institute |access-date=15 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120045432/http://www.victorian-cinema.net/lear.htm |archive-date=20 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last=Bottomore |first=Stephen |editor1=Stephen Herbert |editor2=Luke McKernan |year=1996 |url=http://www.victorian-cinema.net/pirou.htm |title=Eugène Pirou |work=Who's Who of Victorian Cinema |publisher=British Film Institute |access-date=15 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502070425/http://www.victorian-cinema.net/pirou.htm |archive-date= 2 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Veral die broers Pathé het in die aanvraag deur die hele [[Europa]] voorsien.<ref name=Achenbach>Michael Achenbach, Paolo Caneppele, Ernst Kieninger: ''Projektionen der Sehnsucht: Saturn, die erotischen Anfänge der österreichischen Kinematografie''. Filmarchiv Austria, Wien 2000, {{ISBN|3-901932-04-6}}.</ref> In [[Oostenryk]] het Johann Schwarzer tussen 1906 en 1911 altesaam 52 erotiese prente vervaardig waarin plaaslike vroue ten volle nakend verskyn het as teenvoeter vir die Franse produksies.<ref name=Achenbach /> Die akteurs in hierdie vroeë flieks se name is selde genoem of hulle het skuilname gebruik om regstappe en sosiale teenkanting te vermy. Die gebruik van skuilname duur voort in die bedryf en sommige akteurs gebruik verskeie skuilname, na gelang van die genre, of kies ’n nuwe een as die oue nie meer ’n trekpleister is nie. Die eerste vroulike pornoster wat algemeen bekend geraak het, is waarskynlik Linda Lovelace (die skuilnaam van Linda Susan Boreman) van [[New York Stad|New York]], wat in 1972 in die prent ''Deep Throat'' gespeel het. Casey Donovan het egter in 1971, amper ’n jaar voor ''Deep Throat'', in die eerste hoofstroom-pornotreffer, ''Boys in the Sand'', gespeel.<ref>{{cite web |title=40 Years of Gay History: the Early Seventies |publisher=Advocate.com |url=http://www.advocate.com/40/timeline70_74.asp |access-date=5 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090408071423/http://www.advocate.com/40/timeline70_74.asp |archive-date= 8 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die sukses van ''Deep Throat'', wat wêreldwyd miljoene dollars laat instroom het, het die opkoms van ander pornosterre en die maak van soortgelyke rolprente aangemoedig. Voorbeelde is Marilyn Chambers (''Behind the Green Door''), Gloria Leonard (''The Opening of Misty Beethoven''), Georgina Spelvin (''The Devil in Miss Jones'') en Bambi Woods (''Debbie Does Dallas''). Die 1970's is die goue tydperk van pornografie genoem. Pornoflieks is in openbare teaters vertoon en aanvaar (of ten minste verdra).<ref name="Glass">[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa4053/is_200210/ai_n9085969 Second wave: Feminism and porns golden age] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230081735/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa4053/is_200210/ai_n9085969/print |date=30 Desember 2007 }}. ''Radical Society'', Oktober 2002 deur Loren Glass</ref> Hierdie goue tydperk het tot laat in die 1970's of vroeg in die 1980's geduur. Seksprente van dié tyd het spesifieke storielyne en promosiebegrotings gehad en akteurs het sterre geword. == Sterre == ===Porno-aktrises=== [[Beeld:D6B_1609_-_Alyssa_Lynn_(12111042004).jpg|duimnael|160px|Die porno-aktrise Alyssa Lynn in 2014 by die AVN-toekennings in Las Vegas.]] [[Beeld:AVN_Awards_2011_DSC_0123_cropped.jpg|duimnael|160px|[[Rocco Siffredi]] en Rosa Caracciolo in 2011 op die AVN-toekennings.]] Die meeste pornografieprente is gemik op ’n heteroseksuele manlike gehoor en die keuse van vroue is dus baie belangrik. Die aktrises word gekies volgens hul vermoë om ’n seksuele fantasie vir die manlike kyker te help skep. Dit is soms spesifieke eienskappe, soos groot borste, ’n haarkleur of {{nowrap|-styl}}, etnisiteit of hoe goed sy met sekere seksdade is. Hulle moet ’n positiewe houding toon en dit moet lyk asof hulle alles geniet. Hulle word voorgehou as altyd gewillig om in enige seksdaad betrokke te raak met hul manlike mede-akteur, wat vir die kyker "instaan". Die meeste aktrises spesialiseer in sekere genres, soos lebiese seks, vasbinding, meervoudige penetrasies, anale seks, die sluk van semen of veelrassige seks. Seksdade kan gesimuleer wees of nie, maar van akteurs word gewoonlik verwag om nakend te wees. Die voorkoms van die aktrise op die skerm is ook baie belangrik. Hulle is gewoonlik in hul 20's of 30's. Daar is ’n voorkeur in die bedryf vir vroue met groot borste en sommige ateljees moedig hul aktrises aan om borsinplantings te kry, en betaal selfs vir die prosedure.<ref name="Amis">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4153718,00.html |title=A rough trade |accessdate=10 April 2009 |author=Martin Amis |date=17 Maart 2001 |publisher=guardian.co.uk |location=Londen}}</ref> Volgens die voormalige akteur Jonathan Morgan, wat later ’n regisseur geword het, word vroue gegradeer soos A, B en C. "Die A is die vrou op die voorkant van die (video- of [[DVD]]-)houer. Sy het die mag. Sy kan laat opdaag, of glad nie; 99,9% van hulle doen dit."<ref name="Amis"/> Die minder suksesvolle aktrises is meer geneig om meer ekstreme dade uit te voer soos dubbele anale penetrasie.<ref name="Amis"/> Dié wat meer ekstreme dade doen, sal waarskynlik meer werkaanbiedings kry.<ref name="Amis"/> Soms is dit ’n manier vir ouer en minder beeldskone vroue om ’n rol los te slaan.<ref name="Amis"/> Volgens Morgan "word sommige meisies binne nege maande of ’n jaar opgebruik". {{cquote| ’n Meisie van 18 teken ’n kontrak met ’n agentskap en maak binne haar eerste week vyf rolprente. Vyf regisseurs, vyf akteurs, vyf maal vyf: Sy kry foonoproepe. Honderd flieks in vier maande. Sy is nie meer ’n vars gesig nie. Haar prys daal en sy kry nie meer oproepe nie. Dan is dit: 'Oukei, sal jy anale seks doen? Sal jy groepseks doen?' Dan is hulle opgebruik. Hulle kry nie eens meer ’n oproep nie. Die markkragte van hierdie nywerheid gebruik hulle op."<ref name="Amis"/>}} === Porno-akteurs === Terwyl die voorkoms van aktrises veral belangrik is, word manlike akteurs gekies volgens hul vermoë om die begeertes van die manlike kyker uit te leef en dus vir die kyker "in te staan". Vir heteroseksuele pornoflieks word hulle dus eerder vir hul seksuele vaardigheid gekies as vir hul voorkoms. Hulle moet naamlik drie dinge kan doen: ’n [[ereksie]] kry terwyl hulle soms op ’n besige en veeleisende rolprentstel is, daardie ereksie behou terwyl hulle voor die kamera optree en dan op die regte oomblik [[Ejakulasie|ejakuleer]].<ref>{{cite book |last=Jameson |first=Jenna |authorlink=Jenna Jameson |author2=Neil Strauss |title=How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale |year=2004 |publisher=HarperCollins |isbn=0-06-053909-7 }}</ref> In die verlede sou die akteur se onvermoë om ’n ereksie te behou of ’n voortydige ejakulasie ’n prent kon ruïneer.<ref name="Amis"/> Dié probleem is in ’n mate deur die gebruik van [[Viagra]] opgelos.<ref name="Amis"/> As ’n akteur sy ereksie verloor, word die verfilming vir sowat 45 minute gestaak sodat die uitwerking van die Viagra kan inskop.<ref name="Amis"/> Die nadeel is dat dit die akteur se gesig merkbaar rooi laat word, dit hom hoofpyn gee en dit moeilik maak om ’n [[orgasme]] te kry.<ref name="Amis"/> Volgens die regisseur John Stagliano kan hulle ook minder eg voorkom, want met Viagra kan hulle seks hê sonder om gestimuleer te wees."<ref name="Amis"/> Ron Jeremy, John Holmes, Peter North, Rocco Siffredi en Liam Chick word deur die tydskrif ''AVN'' as die topakteurs van alle tye in pornografie beskou. Jeremy is sedert die 1970's in die bedryf en het ’n soort kultuurikoon geword.<ref name=autogenerated1>{{cite web |url=http://www.action-dvd.com/avnt50ps.asp?whichpage=1&userid=3AED28DC%2D3047%2D4F5C%2D87F5%2DD9AC3B9DA6F3&sort_order= |title=AVN: The 10 Top Porn Stars of All Time |access-date=24 Desember 2006 |publisher=Action-DVD.com |date=Januarie 2002 |work=Adult Video News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330232448/http://www.action-dvd.com/avnt50ps.asp?whichpage=1 |archive-date=30 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Nywerheidspraktyke == ===Betaling=== [[Beeld:Lou Charmelle Manuel Ferrara.jpg|duimnael|links|Die Franse sterre Lou Charmelle en Manuel Ferrara (foto met die vergunning van explicite-art.com).]] [[Beeld:Tournage_Gonzo_mode_d%27emploi.jpg|duimnael|links|Mike Angelo en Jessie Volt doen ’n [[Gonzo-pornografie|gonzo]]-toneel.]] Die meeste manlike sterre in die heteroseksuele pornobedryf word minder betaal as hul vroulike eweknieë. Die akteur Ron Jeremy het in 2003 oor die betaling van pornosterre gesê: "Vroue kan maklik $100&nbsp;000 tot $250&nbsp;000 per jaar maak, plus geld vir ekstra goed soos ontkleevertonings en verskynings. Die gemiddelde man maak $40&nbsp;000 per jaar."<ref>{{cite web |url=http://www.retrocrush.com/archive2/ronj/ |title=Jeremy spoke in class today: An exclusive interview with porn movie legend, Ron Jeremy |publisher=www.retrocrush.com |accessdate=2011-03-13 |year=2003 |archive-date=2011-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101180033/http://www.retrocrush.com/archive2/ronj/ |url-status=dead }}</ref> En in 2008: "Die gemiddelde man kry $300 tot $400 per toneel, of $100 tot $200 as hy nuut is. ’n Vrou maak $100&nbsp;000 tot $250&nbsp;000 per jaar."<ref>{{cite web |url=http://ca.askmen.com/celebs/interview/34d_ron_jeremy_interview.html |title=Ron Jeremy Hyatt – AskMen |publisher=ca.askmen.com |access-date=13 Maart 2011 |year=2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010447/https://ca.askmen.com/celebs/interview/34d_ron_jeremy_interview.html |archive-date=24 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2011 het die bestuurder van die porno-aktrise Capri Anderson gesê: "’n Vrou met ’n kontrak sal net vir een maatskappy werk, vir niemand anders nie. Die meeste aktrises in die volwassebedryf is vrye agente&nbsp;– hulle sal vir enigiemand werk. Die meeste vroue met ’n kontrak maak $60&nbsp;000 per jaar. In een jaar kan sy gemiddeld vier prente maak en die verfilming van elk duur sowat twee tot drie weke."<ref>{{cite news |url=http://www.foxnews.com/entertainment/2011/03/10/charlie-sheen-gives-porn-industry-shot-arm/?test=faces |title=Charlie Sheen Gives Porn Industry 'Shot in the Arm' |publisher=www.foxnews.com |access-date=13 Maart 2011 |date=10 Maart 2011 |author=Meaghan Murphy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924040030/http://www.foxnews.com/entertainment/2011/03/10/charlie-sheen-gives-porn-industry-shot-arm/?test=faces |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die ''Los Angeles Times'' was die betaling in 2009 vir ’n vrou wat tonele met mans en ander vroue doen, $700 tot $1&nbsp;000.<ref>{{cite news| url=http://www.latimes.com/news/local/la-fi-ct-porn10-2009aug10,0,3356050.story | work=Los Angeles Times | first=Ben | last=Fritz | title=Tough times in the porn industry | date=10 Augustus 2009}}</ref> Volgens sommige bronne word mans in die [[Homoseksualiteit|gay]] pornobedryf gewoonlik meer betaal as in heteroseksuele prente. Mans wat hulself as heteroseksueel beskou maar soms gay pornografie doen, word ''gay-for-pay'' genoem. Hulle tree dus in gay prente op net vir die meer geld. Volgens die vervaardiger Seymore Butts, wat ook sy eie werwingsagentskap het, verdien vroue wat beide heteroseksuele en lesbiese tonele doen, gewoonlik meer as dié wat net tonele met mans doen.<ref>{{cite web |url=http://www.hush-hush.co.uk/pornbus_men.html |title=How to become a porn star and get in the Porn business |access-date=14 April 2007 |publisher=hush-hush.co.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729062450/http://www.hush-hush.co.uk/pornbus_men.html |archive-date=29 Julie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Volgens Videobox, ’n porno-webtuiste, kry aktrises die volgende betaling: orale seks: $200-$400; heteroseksuele seks: $400-$1&nbsp;200; anale seks: $900-$1&nbsp;500; dubbele penetrasie: $1&nbsp;200-$1&nbsp;600; dubbele anale penetrasie: $2&nbsp;000. Vir meer ongewone fetisje kry vroue gewoonlik 15% ekstra.<ref>{{cite web |url=http://blog.videobox.com/blog/index.php/2008/02/22/how-much-do-porn-stars-make/ |title=The VideoBox Blog » Blog Archive » How Much Do Porn Stars Make? |publisher=Blog.videobox.com |date=22 Februarie 2008 |access-date=14 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309065110/http://blog.videobox.com/blog/index.php/2008/02/22/how-much-do-porn-stars-make/ |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het die aktrise Chloe gesê: In [[Gonzo-pornografie|gonzo]] word jy nie per prent betaal nie, maar per toneel. So dit is vrou met vrou: $700, plus $100 vir ’n anale speelding. Man en vrou: $900. Anaal: $1&nbsp;100. Solo: $500. Dubbele penetrasie: $1&nbsp;500."<ref name="Amis"/> Bykomend tot hul optrede in rolprente maak pornosterre ook ekstra geld deur onderskrywings- en verskyningsfooie. In 2010 het sommige nagklubs byvoorbeeld vroulike pornosterre en Playboy Playmates betaal om daar op te tree en die algemene publiek te lok; Jesse Jane is na berig word $5&nbsp;000 tot $10&nbsp;000 betaal vir een verskyning in ’n klub in [[Chicago]].<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/theguide/bars-and-clubs/la-et-night27-20100827,0,2675418.story |title=Some L.A. nightclubs attract crowds with racy models |publisher=Los Angeles Times |accessdate=2010-08-29 |date=27 Augustus 2010 |author=Charlie Amter |archiveurl=https://archive.is/20130127184721/http://articles.latimes.com/2010/aug/27/entertainment/la-et-night27-20100827 |archivedate=27 Januarie 2013 |url-status=dead |df= }}</ref> === Gesondheidskwessies === Omdat ongesimuleerde (fisiese) seks in pornografie betrokke is, meestal sonder die gebruik van [[Kondoom|kondome]], is pornosterre besonder kwesbaar vir [[seksueel oordraagbare infeksie]]s (SOI's). In ’n dokument wat deur Los Angeles se openbare gesondheidsraad geskryf is, het amptenare beweer onder 825 pornosterre wat in 2000-2001 getoets is, het 7,7% van vroue en 5,5% van mans [[chlamydia]] gehad, en 2% van almal [[gonorree]]. Dit is baie meer as in pasiënte wat gesinsbeplanningsklinieke besoek het; onder hulle was die voorkoms van chlamydia en gonorree onderskeidelik 4% en 0,7%. Tussen Januarie 2003 en Maart 2005 het sowat 976 pornosterre na berig word 1&nbsp;153 positiewe SOI-resultate gehad. Van dié gevalle was 722 (62,6%) chlamydia, 355 (30,8%) gonorree en 126 (10,9%) beide chlamydia en gonorree. Minder is bekend oor ander SOI's soos [[sifilis]], [[herpes simplex]], [[menslike papilloomvirus]], [[hepatitis B]] of [[hepatitis C|C]], ens.<ref>{{cite web |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1892037 |title=The Adult Film Industry: Time to Regulate? |access-date=1 Oktober 2007 |last=Grudzen |first=Corita R. |author2=Kerndt, Peter R. |date=19 Junie 2007 |work=PLoS Medicine |publisher=Public Library of Science, United States National Library of Medicine |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629120433/http://www.medscape.com/viewarticle/560898 |archive-date=29 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Bronne in die pornobedryf het dié data gekritiseer en gesê die meeste van die positiewe gevalle was mense wat nog nooit ’n pornofliek gemaak het nie en wat inderdaad verbied is om in die bedryf te werk totdat hulle vir hul SOI's behandel is. Die seksueel oordraagbare infeksies wat onbehandelbaar is, is ’n ander kwessie. Die aktrise Chloe het gesê: "Nadat jy ’n ruk in hierdie bedryf was, het jy herpes. Almal het herpes."<ref name="Amis"/> Die hoë voorkoms van SOI's in die pornografiebedryf het in 1998 begin verander toe groot vervaardigers van pornoprente ’n gereelde siftingsprogram vir akteurs ingestel het. In die 1980's was daar ’n uitbraak van [[MIV]]/[[vigs]] in die bedryf en ’n aantal akteurs is dood daaraan; dit het gelei tot die stigting van ’n gesondheidsorgstigting vir die volwassebedryf, AIM, wat gehelp het om ’n vrywilligerstandaard op te stel<ref name="PornStarsDefend">{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/local/la-me-porn-hiv13-2009jun13,0,4356396.story|title=Porn stars at L.A. convention defend HIV tests|accessdate=13 Junie 2009|authors=Kimi Yoshino and Rong-Gong Lin II|date=13 Junie 2009|publisher=Los Angeles Times}}</ref> in die Amerikaanse pornobedryf waarvolgens akteurs elke 30 dae vir MIV, chlamydia en gonorree getoets word, en twee keer per jaar vir hepatitis, sifilis en herpes simplex.<ref>{{cite book|author=Fred Basten|author2=Laurie Holmes |author3= John C. Holmes|title=Porn King: The John Holmes Story|year=1998|publisher=John Holmes Inc.|isbn=1-880047-69-1}}</ref> AIM beweer dié program het die voorkoms van SOI's onder pornosterre verminder tot 20% van dié van die algemene publiek.<ref>{{cite web |url=https://www.myspace.com/aimhealthcare |title=Aim Myspace Page |access-date=4 April 2011 |author=Sharon Mitchell |date=4 April 2011 |publisher=AIM |language=en |archive-url=https://archive.is/20121129104640/http://www.myspace.com/aimhealthcare |archive-date=29 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié bevindings is egter al gekritiseer. == Gay pornosterre == [[Beeld:Colton Ford - That's Me Video Still.jpg|duimnael|links|260px|[[Colton Ford]].]] Daar word geraam [[gay]] pornografie maak sowat 10% tot 15% van die algehele pornografiemark uit.<ref name="athot" /> Gay pornoflieks dateer van 1945, toe die Athletic Model Guild in [[Los Angeles]] gestig is. Die gilde het eers foto's en later rolprente vervaardig.<ref name="athot">"[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/02/23/DDGBIO88C91.DTL&hw=gay+porn&sn=001&sc=1000 Hub of all that's hot: San Francisco – surprise! – has surpassed Los Angeles as the capital of the gay adult entertainment industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629054908/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F02%2F23%2FDDGBIO88C91.DTL&hw=gay+porn&sn=001&sc=1000 |date=29 Junie 2011 }}". Wyatt Buchanan. ''San Francisco Chronicle''. 23 Februarie 2007.</ref> [[Beeld:Folsom Fair 2009 - François Sagat.jpg|duimnael|180px|[[François Sagat]].]] Verskeie gebeure het die gay pornobedryf beïnvloed: die uitvinding van video's wat enigeen in die privaatheid van sy huis kon kyk; die [[vigs]]pandemie, wat tot gevolg gehad het dat akteurs besonder gesond moes voorkom en as standaard [[Kondoom|kondome]] gebruik het; en die opkoms van die [[internet]] en direkte stroming, [[sosiale netwerk]]e en [[amateurpornografie]], wat die manier verander het waarop sterre ontdek en rolprente bemark en gekyk word aangesien dit nie meer nodig is dat flieks gekopieer, verpak en afgelewer word nie, hoewel dié opsies steeds bestaan.<ref name="athot" /> Nes heteroseksuele sterre, het baie gay sterre meer as een skuilnaam. Die rede is dikwels om regsredes, om dit te laat lyk of daar meer akteurs vir ’n sekere ateljee werk, sodat die akteur kan geheim hou hoeveel flieks hy maak of dat hy ook vir ’n ander ateljee werk, ens. Die meeste van die mans wat in gay porno optree, beskou hulself as gay; ander is ''gay-for-pay'' en werk net in die gay bedryf vir die geld. Baie van die mans verskyn ook in ander vorme van pornografie, soos as modelle in pornotydskrifte. Hulle kan ook in ander pornografiese [[genre]]s verskyn, soos biseksuele of heteroseksuele flieks. Sommige pornopryse is spesifiek op gay akteurs gemik, soos die Grabby- en GayVN-pryse; dit word in verskeie kategorieë toegeken, soos beste akteur, beste sekstoneel, beste "top"/"bottom", beste komskoot, ens. Met die al hoe groter toename in die gebruik van die internet vir stroming van video's en videogrepe, sowel as die gebruik van sosiale netwerke en blogs, ding amateurpornografie en ander nisgenres toenemend teen die groot rolprentateljees mee. == Media == Die hoofstroommedia sal net by hoë uitsondering oor pornosterre berig. Daarom het gespesialiseerde publikasies (of vaktydskrifte) die lig gesien wat as bron van inligting dien oor die bedryf en sy saketransaksies, neigings, voorspellings en sterre. Twee van die bekendste media is die tydskrifte ''AVN'' (''Adult Video News'') en ''XBIZ'' (''X-Rated Business''). Daar is ook die pornografieweergawe van die gewilde databasiswebtuiste [[IMDb]] (Internet Movie Database) vir die vermaakbedryf met die naam Internet Adult Film Database, of IAFD. Die webtuiste gee ’n lys van pornografieproduksies vanaf die 1970's, akteurs en regisseurs. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Porn stars}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Pornographic film actor|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Pornografiese akteurs| ]] [[Kategorie:Vermaaklikheidsbedryf]] [[Kategorie:Pornografie]] bwe0s6ct6izwn9ynsixjn3df69z797z 6 129351 2923488 1627334 2026-08-10T10:46:05Z JMK 649 +kat 2923488 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.F. du Plooy aan die woord tydens die ingebruikneming van die [[Gereformeerde kerk Florida]] |bron=Argief van die GKSA |datum=4 Desember 1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Inhuldigings in Suid-Afrika]] 1l04nt9hbikb885qls1ryjasflmv3mu 6 129639 2923445 1629544 2026-08-10T08:28:35Z JMK 649 +kat 2923445 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en professore ([[Totius]], [[Casparus de Wet]] en [[Jacobus du Plessis]]) van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1929 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Totius]] onskbyyzb7nmy4gqxcvnx2d7fur9ew0 0 135711 2923325 2919655 2026-08-09T19:44:20Z Jcb 223 2923325 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Pierre Gasly | image = Pierre Gasly 2017 Malaysia.jpg | caption = Gasly in 2017 | nationality = {{Vlagland|FRA}} | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1996|2|7|df=y}} | birth_place = [[Rouen]], Frankryk | Old Team = [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/133067/toro-rosso-keeps-gasly-and-hartley-for-2018|title=Toro Rosso keeps Pierre Gasly, Brendon Hartley for 2018 F1 season|first=Glenn|last=Freeman|work=autosport.com|publisher=Motorsport Network|date=16 November 2017|access-date=16 November 2017}}</ref><br/>[[Scuderia AlphaTauri]] | 2026 Team = [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] | Car number = 10 | Races = {{F1stat|GAS|entries}} ({{F1stat|GAS|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|GAS|wins}} | Podiums = {{F1stat|GAS|podiums}} | Points = {{F1stat|GAS|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|GAS|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|GAS|fastestlaps}} | First race = [[2017 Maleisiese Grand Prix]] | First win = [[2020 Italiaanse Grand Prix]] | Last win = [[2020 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 18de (22 punte) }} '''Pierre Gasly''' (gebore te [[Rouen]], [[7 Februarie]] [[1996]]) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[Formule 1]]-motorrenjaer wat tans vir die [[Alpine F1-span]] deelneem. Hy is die GP2-reekskampioen in 2016, en die naaswenner in die 2014 Formule Renault 3.5-reeks en die 2017 Super Formule-kampioenskap. Hy maak sy Formule 1-debuut in die [[2017 Formule Een-seisoen]] by die [[Scuderia Toro Rosso]] tydens die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] as plaasvervanger vir [[Daniil Kvyat]].<ref name="Toro Rosso">{{Cite news|url=https://www.motorsport.com/f1/news/toro-rosso-confirms-gasly-for-malaysian-gp-957830/|title=Toro Rosso confirms Gasly for next races|work=Motorsport.com|date=26 September 2017|access-date=26 September 2017|language=en}}</ref> Hy het in 2019 na [[Red Bull Racing]] verskuif voor hy terug is Torro Rosso toe nadat hy tussen die [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse]] en [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese ronde]] met [[Alexander Albon]] omgeruil is, as spanmaat van Kvyat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/albon-gasly-red-bull-spa/4512520/|title=Albon replaces Gasly at Red Bull from Spa|website=www.motorsport.com|language=en|access-date=12 Augustus 2019}}</ref> Gasly behaal sy eerste Formule Een-oorwinning tydens die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix in 2020]] terwyl hy vir AlphaTauri jaag. [[Lêer:Pierre Gasly 2017 Malaysia FP1.jpg|duimnael|links|Gasly op sy debuut vir Toro Rosso by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]]]] == Formule 1-loopbaan == In Desember 2013 word aangekondig dat Gasly saam met toekomstige GP2-reeks-spanmaat Alex Lynn en toekomstige Scuderia Toro Rosso-spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] in die Red Bull Juniorspan vir die [[2014 Formule Een-seisoen]] opgeneem sal word.<ref>{{cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2014-red-bull-junior-team-announcement|title=Red Bull Junior Team announces 2014 trio|website=redbull.com|first=Tom|last=Bellingham|date=18 December 2013|access-date=24 June 2021}}</ref> Gasly se eerste ervaring in Formule Een-masjinerie het in Mei 2015 by die binneseisoen-toets by die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] gekom. Hy het die Toro Rosso STR10 op die eerste dag van die toets bestuur en die Red Bull RB11 op die tweede dag, en 203 rondtes in totaal afgelé.<ref>{{cite web|url=https://formulascout.com/gasly-makes-f1-test-debut-among-junior-racers-in-barcelona-action/27699|title=Gasly makes F1 test debut among junior racers in Barcelona action|website=formulascout.com|first=Peter|last=Allen|date=13 May 2015|access-date=24 June 2021}}</ref> Hy het later weer die RB11 in Junie by die Red Bull Ring getoets en is in September amptelik aangewys as [[Red Bull Racing]] se reserwejaer.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/13776198/red-bull-names-pierre-gasly-official-formula-one-reserve-driver|title=Pierre Gasly named official Red Bull reserve driver|work=ESPN|access-date=10 October 2015}}</ref><ref name="RB Testing">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/athlete/pierre-gasly#|title=ABOUT PIERRE|publisher=Red Bull Racing|access-date=9 March 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221012929/http://www.redbullracing.com/athlete/pierre-gasly|archive-date=21 February 2017}}</ref> Gasly het gedurende die 2016- en 2017-seisoene voortgegaan om vir Red Bull en Toro Rosso te toets. === Toro Rosso (2017–2018) === Gasly het sy Formule Een-rendebuut by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gemaak vir Toro Rosso, deur [[Daniil Kvyat]] te vervang. Hy het die Maleisiese en [[2017 Japannese Grand Prix]] sonder punte geëindig. Gasly sou na verwagting [[Carlos Sainz jr.]] se sitplek by die van die [[2017 Verenigde State Grand Prix]] inneem nadat Sainz na [[Renault F1-span|Renault]] vertrek het, maar hy het die wedren misgeloop weens 'n botsing in die laaste ronde van die 2017 Super Formule-kampioenskap. Hy het teruggekeer na die span vir die [[2017 Meksikaanse Grand Prix]], saam met [[Brendon Hartley]] nadat die span besluit het om Kvyat uit die Red Bull-program te skop. === Red Bull (2019) === [[Lêer:Pierre Gasly during Hungarian Formula 1 GP.jpg|duimnael|Gasly by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]]]] Gasly was gekontrakteer om vir [[Red Bull Racing]] vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] te jaag, saam met [[Max Verstappen]] ná die vertrek van [[Daniel Ricciardo]] na Renault.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2018/8/gasly-to-partner-verstappen-at-red-bull-in-2019.html |title=Gasly to partner Verstappen at Red Bull in 2019 |work=www.formula1.com |date=20 August 2018 |access-date=20 August 2018 |archive-date=25 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325141948/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2018/8/gasly-to-partner-verstappen-at-red-bull-in-2019.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.renaultsport.com/daniel-ricciardo-joins-renault-sport-formula-one-team-from-2019.html?r=331&lang=en|title=Daniel Ricciardo joins Renault Sport Formula One Team from 2019|website=renaultsport.com|access-date=4 August 2018|archive-date=11 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711045459/https://www.renaultsport.com/daniel-ricciardo-joins-renault-sport-formula-one-team-from-2019.html?r=331&lang=en|url-status=dead}}</ref> Gasly het sewentiende gekwalifiseer tydens sy eerste wedren vir die span, die [[2019 Australiese Grand Prix]], maar kon nie in die wedren punte aanteken nie. Hy kon weer nie in die top tien by die volgende [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] kwalifiseer nie, en het uit die sesde plek geval met 'n dryfas-kwessie by die [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix]]. Hy het punte by die volgende ses wedrenne aangeteken, maar het 'n rondte agter die voorlopers by die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese]], [[2019 Franse Grand Prix|Franse]] en [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]] geëindig, die laasgenoemde is deur Verstappen gewen.<ref name="Motorsport 2019">{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/top-stories-of-2019-13-gasly-albon-mid-season-swap/4614235/|title=Top Stories of 2019, #13: Gasly loses Red Bull seat to Albon|website=motorsport.com|first=Pablo|last=Elizalde|date=19 Desember 2019|access-date=24 Junie 2021}}</ref> Sy beste uitslag vir Red Bull Racing was by die [[2019 Britse Grand Prix]] toe hy vierde geëindig het nadat Verstappen en Sebastian Vettel voor hom gebots het. By die Duitse Grand Prix het Gasly onttrek nadat hy met [[Alexander Albon]] se Toro Rosso gebots het in 'n poging om vir die sesde plek verby te steek. === AlphaTauri (2020–2022) === ==== 2020: nooienswen ==== [[Lêer:Pierre Gasly-Alpha Tauri AT01 (2) (cropped).jpg|duimnael|links|260px|Gasly tydens voorseisoentoetse in 2020]] Gasly is saam met Kvyat deur die span behou, aangesien hulle na Scuderia AlphaTauri hernoem is.<ref>{{Cite web|date=30 November 2019|title=Toro Rosso's name change to AlphaTauri confirmed in provisional 2020 entry list|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.toro-rossos-name-change-to-alpha-tauri-confirmed-in-provisional-2020-entry.5tIxtPAMsY8MACQAyvg41j.html|access-date=9 September 2020|website=formula1.com}}</ref> Gasly het vier punte in die eerste sewe wedrenne van die seisoen behaal, met die beste resultate van die sewende plek by die [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse]] en [[2020 Britse Grand Prix]]. By die [[2020 Italiaanse Grand Prix]], na 'n vroeë kuipestop, kon Gasly verskeie bestuurders verbysteek – wat moes wag vir die kuipelaan om oop te maak tydens 'n veiligheidsmotorprosedure – wat hom na die derde plek laat klim het. Toe die wedrenvoorloper [[Lewis Hamilton]] die kuipe intrek om 'n straftyd uit te dien en die tweede geplaaste jaer, [[Lance Stroll]], plekke met die herbegin verloor het, het Gasly die leiding van die wedren geërf en 'n stomende Carlos Sainz jr. agter hom gehou om sy eerste oorwinning in Formule Een te behaal.<ref>{{cite news |title=Pierre Gasly holds off Carlos Sainz to take an astonishing win in chaotic and thrilling Italian Grand Prix |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/09/06/f1-italian-grand-prix-2020-live-monza-race-results-hamilton1/ |website=The Telegraph |date=6 September 2020 |access-date=6 September 2020|last1=Duncan |first1=Phil |last2=Slater |first2=Luke }}</ref> Hy word hiermee die 109de verskillende wenner en die eerste Franse jaer wat 'n Grand Prix kon wen sedert Olivier Panis se oorwinning by die 1996 Monaco Grand Prix, 24 jaar tevore.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12065282/italian-gp-pierre-gasly-wins-for-alphatauri-after-lewis-hamilton-penalty|title=Italian GP: Pierre Gasly wins for AlphaTauri after Lewis Hamilton penalty|website=Sky Sports|date=6 September 2020|access-date=6 September 2020}}</ref> Dit het bespiegelings laat ontstaan dat Gasly na Red Bull kan terugkeer, aangesien sy plaasvervanger, Alex Albon, net vyftiende geëindig het. Gasly het opgemerk dat hy 'gereed' is om dit te doen.<ref>{{Cite news|date=7 September 2020|url=https://www.planetf1.com/news/pierre-gasly-ready-red-bull/|website=www.planetf1.com|title=Gasly 'ready' for second Red Bull chance}}</ref> Franz Tost, hoof van die AlphaTauri-span, het Gasly se oorwinning geloof, maar die moontlikheid verwerp dat Gasly in die nabye toekoms na Red Bull sal terugkeer.<ref>{{Cite news|title=Tost praises 'fantastic' race from Gasly – but scotches talk of imminent Red Bull return|date=7 September 2020|website=www.formula1.com|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tost-praises-fantastic-race-from-gasly-but-scotches-talk-of-imminent-red.7cWEuQj0gDAmFI4eC49aO.html}}</ref> ==== 2021 ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2021 Nr. 10 Gasly.jpg|duimnael|260px|Gasly by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]]]] Gasly is deur AlphaTauri behou vir 2021,<ref>{{Cite web|date=28 October 2020|title=AlphaTauri confirm Pierre Gasly is to remain with the team for 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-alphatauri-confirm-pierre-gasly-is-to-remain-with-the-team-for-2021.24phzzreYMNPYp8SQ3zTC1.html|access-date=28 October 2020|website=Formula1.com}}</ref> met spanmaat die Japannese nuweling [[Yuki Tsunoda]]. Hy kwalifiseer vyfde vir die seisoenopener in [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], maar bots met [[Daniel Ricciardo]] en val uit die wedren. Hy het toe punte by die volgende ses wedrenne aangeteken, insluitend sy derde loopbaanpodium by die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix]]. Hy het vierde gekwalifiseer, vroeg in die wedren tot vyfde geval, maar het voordeel getrek uit 'n pap band vir Max Verstappen en 'n fout van [[Lewis Hamilton]] in die sluitingsfase en het die oorhand gekry in 'n stryd met [[Charles Leclerc]] op die voorlaaste rondte om derde te eindig.<ref>{{Cite web|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|access-date=6 June 2021|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Gasly se puntelopie het tot 'n einde gekom by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix]] toe hy uitgeskakel is deur 'n eerste rondte botsing met Leclerc.<ref name="Motor Sport magazine what you missed">{{Cite news |url= https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2021-british-grand-prix-what-you-missed |title=2021 British Grand Prix: what you missed |work=MotorSport |last=Williams-Smith |first=Jake |date=19 July 2021 |access-date=20 July 2021}}</ref> By die [[2021 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] val Gasly uit in die naelloop-kwalifisering nadat hy met Daniel Ricciardo kontak gemaak het en sy voorvlerk onder die wiele vasgedruk het.<ref>{{cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/italian-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Max Verstappen extends advantage after incident-packed Italian Grand Prix|website=redbull.com|access-date=18 September 2021}}</ref> Hy het sesde geëindig by die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] ten spyte van 'n straf omdat hy 'n botsing met [[Fernando Alonso]] veroorsaak het. Gasly het vir die eerste keer by die [[2021 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] op die voorry weggespring, maar het die wedren buite die punte voltooi.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alpine-did-a-better-job-than-us-says-gasly-as-front-row-start-goes.5R7o8hgOtRIU3kysivgrYv.html|title=Alpine 'did a better job than us' says Gasly, as front-row start goes unrewarded in Qatar|website=formula1.com|access-date=18 March 2022}}</ref> Gasly het die seisoen negende op die jaerpunteleer geëindig met sy hoogste puntetelling ooit in 'n enkele seisoen, met 110 punte teenoor sy spanmaat Tsunoda se 32.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.gasly-calls-2021-most-consistent-year-in-f1-after-netting-highest-ever.77IehlGdBcuU4hQnodn998.html|title=Gasly calls 2021 'most consistent' year in F1 after netting highest ever points tally|website=formula1.com|access-date=18 March 2022}}</ref> ==== 2022 ==== Gasly het in 2022 voortgegaan om saam met Tsunoda vir AlphaTauri te jaag.<ref>{{Cite web|date=7 September 2021|title=Pierre Gasly and Yuki Tsunoda retained by AlphaTauri for 2022|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.pierre-gasly-and-yuki-tsunoda-retained-by-alphatauri-for-2022.7r4sLtzK5gjpiek9848EWh.html|access-date=7 September 2021|website=Formula1}}</ref> 'n Enjinbrand het veroorsaak dat hy by die seisoensopener in [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] uitgeval het. Hy het punte by die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese]] en [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grands Prix]] aangeteken, maar kon dit nie by die volgende vier wedrenne herhaal nie, wat 'n uitval na 'n botsing met Lando Norris by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] ingesluit het. Hy het die nulpunt-lopie beëindig deur in die vyfde plek by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] te eindig.<ref>{{cite web | url=https://www.sportskeeda.com/f1/news-we-made-mistakes-weekend-pierre-gasly-says-fighting-mercedes-2022-f1-azerbaijan-gp-means-alphatauri-a-really-good-job | title="We made no mistakes this weekend" – Pierre Gasly says fighting with Mercedes at 2022 F1 Azerbaijan GP means AlphaTauri did 'a really good job' | date=13 June 2022 }}</ref> Nog vyf wedrenne sonder punte het gevolg, insluitend 'n botsing met spanmaat Tsunoda wat sy wedren by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] beëindig het. Gasly het tiende by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het met Lewis Hamilton in die naelloop en [[Sebastian Vettel]] in die wedren gebots en vyftiende geëindig. Hy sou by die Belgiese Grand Prix van die agtste plek af wegspring, maar 'n elektriese probleem kort voor die wedren het hom gedwing om uit die kuipelaan weg te spring. Hy het na die puntplekke herstel en negende geëindig.<ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/electrical-problem-nearly-stopped-gasly-going-from-pitlane-to-points|title=Gasly reveals technical issues which almost prevented Belgian GP points|website=racingnews365|first=Rory|last=Mitchell|date=28 August 2022|access-date=1 September 2022}}</ref> Sy laaste punte van die seisoen was in die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grands Prix]]. Gasly het in die sewende plek in Singapoer gejaag, maar het gekla dat die span hierdie uitslag "weggegooi" het deur hom te vroeg na droëweerbande oor te skakel, wat hom tot tiende laat terugval het.<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/upset-gasly-says-alphatauri-threw-away-singapore-gp/10378671/|title=Upset Gasly says AlphaTauri "threw away" F1 Singapore GP|website=autosport.com|first1=Jonathan|last1=Noble|first2=Oleg|last2=Karpov|date=3 October 2022|access-date=24 December 2022}}</ref> By die [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Gasly die ontplooiing van 'n herwinningstrekker in nat toestande gekritiseer om [[Carlos Sainz jr.]] se verongelukte motor te onttrek, en dit beskryf as "oneerbiedig" ter nagedagtenis aan wyle [[Jules Bianchi]] en gesê: "Ek kon myself verongeluk het ".<ref>{{Cite news |title=Anger as truck triggers memories of Bianchi death |language=en |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/63190448 |access-date=2022-10-09}}</ref><ref>{{Cite web |last=Takle |first=Abhishek |date=2022-10-09 |title='I could have killed myself': Gasly fumes over tractor near-miss |url=https://www.smh.com.au/sport/motorsport/i-could-have-killed-myself-gasly-fumes-over-tractor-near-miss-20221009-p5boe2.html |access-date=2022-10-09 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> Hy het onder die daaropvolgende rooi vlag 'n spoedboete gekry en is tot die agtiende plek afgeskuif. Gasly het die seisoen veertiende in die bestuurderskampioenskap afgesluit en 23 punte teenoor Tsunoda se 12 aangeteken. Ná die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] in Junie, het Franz Tost, spanhoof van AlphaTauri, bevestig dat Gasly 'n kontrak met die span geteken het en vir [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] by hulle sou aanbly.<ref>{{Cite web |title=Pierre Gasly will be Alpha Tauri driver in 2023, says team principal Franz Tost |url=https://www.skysports.com/watch/video/sports/f1/12636326/franz-tost-gasly-will-be-alpha-tauri-driver-in-2023 |access-date=2022-06-18 |website=SkySports |language=en}}</ref> === Alpine (2023–) === [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 10 (1).jpg|duimnael|260px|Gasly in sy Alpine A523 tydens die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]].]] Gasly het 'n meerjarige kontrak onderteken om in 2023 vir [[Alpine F1-span|Alpine]] te jaag, saam met mede-Fransman en voormalige karting-mededinger [[Esteban Ocon]].<ref name=":1">{{Cite web |date=8 October 2022 |title=Pierre Gasly completes 2023 BWT Alpine F1 Team driver line up |url=https://media.alpinecars.com/pierre-gasly-completes-2023-bwt-alpine-f1-team-driver-line-up/ |access-date=8 October 2022 |website=Newsroom Alpine}}</ref> AlphaTauri het Gasly toegelaat om by Alpine aan te sluit vir die na-seisoen toetse onmiddellik na die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix]].<ref>{{Cite web |title=Piastri and Gasly to run for McLaren and Alpine at post-season Abu Dhabi test following agreement {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.piastri-and-gasly-to-run-for-mclaren-and-alpine-at-post-season-abu-dhabi.1lyuikHNHX28HiY7AvKcRh.html |access-date=2022-11-13 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> In sy eerste wedren vir Alpine by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Gasly laaste weggespring nadat sy kwalifiserende tyd geskrap is, maar herstel om negende in die wedren te eindig.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-1-2-in-bahrain-season-opener-as-leclerc-retires-and-alonso.40788dU0VkiLz0gxRPo7n1.html|title=Verstappen leads 1-2 in Bahrain season opener as Leclerc retires and Alonso takes final podium place in style|work=Formula 1|date=5 March 2023|access-date=27 April 2023}}</ref> Gasly was in die vyfde plek toe die wedren hervat is ná die tweede rooi vlag by die [[2023 Australiese Grand Prix]], maar het met Ocon gebots by die eerste oorkruiser, wat die onttrekking van beide Alpine-motors veroorsaak het. Sy oefening by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] is deur 'n enjinbrand beperk.<ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/dramatic-gasly-fire-triggers-critical-red-flag|title=Dramatic Gasly fire triggers critical red flag|first=Ewan|last=Gale|website=RacingNews365.com|date=28 April 2023}}</ref> Hy het later in die kwalifisering gebots en kon nie punte in die naelren of die hoofren aanteken nie. Gasly het in die toptien gekwalifiseer en punte by die volgende drie wedrenne aangeteken; dit het ingesluit om vyfde op die rooster by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weg te spring en vierde te kwalifiseer vir die [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], voordat dit deur twee afsonderlike strawwe vir belemmering versuur is.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/gasly-handed-two-grid-penalties-for-impeding-in-barcelona-f1-qualifying/10478158/|title=Gasly handed two grid penalties for impeding in Barcelona F1 qualifying|last=Kew|first=Matt|website=Autosport.com|date=4 June 2023}}</ref> Gasly het volgende 'n punt by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] aangeteken, waar hy negende geëindig het, maar een posisie terug laat val is omrede hy 'n paar keer buite die baangrense gery het.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2023/races/1213/austria/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Großer Preis von Österreich 2023 – Race Result|website=Formula 1|date=2 July 2023|access-date=2 July 2023}}</ref> Twee onttrekkings weens botsings het gevolg; een met [[Lance Stroll]] by die [[2023 Britse Grand Prix]] en 'n veelmotorongeluk op die openingsrondte van die [[2023 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]]. Hy het sesde gekwalifiseer vir die [[2023 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]]-naelren en 'n vroeë oorskakeling na intermediêre bande het hom tot die derde plek bevorder en ses punte verdien. Hy het nie punte in die hoofren aangeteken nie, waar hy elfde geëindig het. Sy naelrenpodium is gevolg deur 'n Grand Prix-podium by die [[2023 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]]; hy het twaalfde begin en weer baat gevind by 'n vroeë stop vir tussenbande. Hy het die wenstreep vierde oorgesteek, maar 'n plek verwerf weens [[Sergio Pérez]] se straf, wat sy eerste podium in meer as twee jaar was. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |[[Scuderia Toro Rosso]] |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] STR12 |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] | [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />14 |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />13 | [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />13 |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />12 |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />16 | | | | !21 !0 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |Red Bull Toro Rosso |[[Scuderia Toro Rosso]] STR13 |[[Honda Racing F1|Honda]] RA618H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|13}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|13}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|DNF}} | | | ! 15 ! 29 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2" |[[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | Aston Martin Red Bull Racing | [[Red Bull Racing]] RB15 | rowspan="2" | [[Honda Racing F1|Honda]] RA619H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|8}} | style="background:#DFFFDF;"|''[[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]''<br />{{small|6}} | style="background:#EFCFFF;"|[[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|DNF}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|6}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}}{{Pictogram vinnigste ronde}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|8}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|10}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|14}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|6}} | | | | | | | | | | | | ! rowspan="2" | 7 ! rowspan="2" | 95 |- | [[Red Bull Racing|Red Bull Toro Rosso]]-[[Honda]] | [[Scuderia Toro Rosso]] STR14 | | | | | | | | | | | | | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|11}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|8}} | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|14}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} | style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|9}} | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|16}}† | style="background:#DFDFDF;"|[[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|2}} | style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|18}} | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |[[Scuderia AlphaTauri]]-[[Honda]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] AT01 |[[Honda Racing F1|Honda]] RA620H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>7</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>15</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>7</small> |bgcolor=cfcfff| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>11</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>8</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>5</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>6</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>11</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>8</small> | | | | | | | ! 10 ! 75 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Scuderia AlphaTauri]]-[[Honda]] | AlphaTauri AT02 | [[Honda Racing F1|Honda]] RA621H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=cfcfff| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br />17 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br />10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br />6 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br />7 |bgcolor=efcfff| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br />9 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br />4 |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br />13 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br />6 |bgcolor=efcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br />4 |bgcolor=efcfff| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br />7 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br />5 | | !9 !110 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Scuderia AlphaTauri]] | AlphaTauri AT03 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />DNF |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />12 |bgcolor=efcfff| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />5 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />14 |bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />15 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br />12 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />12 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />18 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />14 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />14 | | ! 14 ! 23 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A523 |Renault E-Tech RE23 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />13<sup>†</sup> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />14 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />12 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br />18<sup>†</sup> |bgcolor=efcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><sup>'''3'''</sup>11 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />12 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />7 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />11 | | |bgcolor=efefef|'''11''' |bgcolor=efefef|'''62''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A524 |Renault E-Tech RE24 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>10 |bgcolor=ffffff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>10 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>7 |bgcolor=efefef|'''10''' |bgcolor=efefef|'''42''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A525 |Renault E-Tech RE25 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>11 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Chinese Grand Prix|<span style=color:white;>CHN</span>]]<br/><small>DSQ</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''8'''</sup>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>13 |bgcolor=efcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>19 |bgcolor=efefef|'''18''' |bgcolor=efefef|'''22''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026*]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A526 |[[Mercedes-AMG]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>12 |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|GAS|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|GAS|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} <sup>†</sup> Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br /> ‡ In België is halwe punte toegeken in 2021, na 'n verkorte wedren weens hewige reënbuie.<br /> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Gasly, Pieree}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] bg3ekmiyzu9twkq59wo1wubfz9dhjjd 0 136101 2923255 2456396 2026-08-09T16:33:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923255 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | country = ZAF | type = R | route = 61 | maint = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap|SANRAL]], [[Departement Vervoer en Openbare Werke (Wes-Kaap)|WKDVOW]] en [[Departement Paaie en Openbare Werke (Oos-Kaap)|OKDPOW]] | map = Map of the R61 (South Africa).svg | length_mi = | length_km = 1061 | length_round = | length_ref = | established = | direction_a = Wes | terminus_a = {{Jct|country=ZAF|N|1|N|12}} in [[Beaufort-Wes]] | junction = {{Jct|country=ZAF|N|9}} in [[Aberdeen, Oos-Kaap|Aberdeen]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|63}} in [[Graaff-Reinet]]<br />{{Jct|country=ZAF|N|9}} naby [[Nieu-Bethesda]]<br />{{Jct|country=ZAF|N|10}} in [[Cradock]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|67}} in [[Komani]]<br />{{Jct|country=ZAF|N|6}} in [[Komani]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|58}} in [[Ngcobo]]<br />{{Jct|country=ZAF|N|2}} in [[Mthatha]] | direction_b = Oos | terminus_b = {{Jct|country=ZAF|N|2}} in [[Port Shepstone]] | towns = [[Beaufort-Wes]]<br/>[[Aberdeen, Oos-Kaap|Aberdeen]]<br/>[[Graaff-Reinet]]<br/>[[Cradock]]<br/>[[Tarkastad]]<br/>[[Komani]]<br/>[[Ngcobo]]<br/>[[Mthatha]]<br/>[[Libode]]<br/>[[Bizana]]<br/>[[Port Edward]]<br/>[[Margate, KwaZulu-Natal|Margate]]<br/>[[Port Shepstone]] | previous_type = R | previous_route = 60 | next_type = R | next_route = 62 }} Die '''R61''' is ’n provinsiale roete in [[Suid-Afrika]] wat [[Beaufort-Wes]] met [[Port Shepstone]] verbind via [[Graaff-Reinet]], [[Komani]] (voorheen Queenstown <ref>{{en}}{{Cite web|url=http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d|title=South African Numbered Route Description and Destination Analysis|last=Falkner|first=John|date=1 Mei 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606100245/http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d|url-status=dead|page=63|publisher=Nasionale Departement van Vervoer|access-date=1 September 2014|archivedate=6 Junie 2014}}</ref>), [[Mthatha]] en [[Port Edward]]. Die R61 is medebeskryf met die [[N9 (Suid-Afrika)|N9-nasionale pad]] vir 103 kilometer van [[Aberdeen, Oos-Kaap|Aberdeen]] deur Graaff-Reinet na Bethesdaweg, en met die [[N6 (Suid-Afrika)|N6-nasionale pad]] vir 18 kilometer suid van [[Komani]]. == Toekomsplanne == Vanaf 2018 is daar planne gesmee om dele van die ooste gedeelte van die R61, vanaf die kruising met die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-nasionale pad]] in Port Shepstone tot en met die N2-aansluiting in Mthatha, aan die N2 Nasionale Roete oor te dra.<ref>{{Cite web |url=http://pressoffice.mg.co.za/sanral/PressRelease.php?StoryID=282372 |title=argiefkopie |access-date=28 Januarie 2021 |archive-date= 7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607234335/http://pressoffice.mg.co.za/sanral/PressRelease.php?StoryID=282372 |url-status=dead }}</ref><ref name="disp2017">{{Cite web|title=Wild Coast toll road on track|url=https://www.dispatchlive.co.za/news/2017-02-08-wild-coast-toll-road-on-track/|access-date=2020-10-25|website=DispatchLIVE|language=en}}</ref><ref name="disp2019">{{Cite web|title=N2 road project to continue|url=https://www.dispatchlive.co.za/news/2019-01-10-n2-road-project-to-continue/|access-date=2020-10-25|website=DispatchLIVE|language=en}}</ref> Daar word beplan om dit in 2024 te voltooi<ref>{{Cite web|date=2020-09-05|title=Wild Coast Road project takes in highest bridge in Africa|url=https://www.thesouthafrican.com/news/sanrals-r9b-wild-coast-project-back-on-track/|access-date=2020-10-25|website=The South African|language=en|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028211248/https://www.thesouthafrican.com/news/sanrals-r9b-wild-coast-project-back-on-track/|url-status=dead}}</ref> en daar sal twee tolhekke op die roete wees. Alhoewel dit die grootste deel van die R61-roete in die voormalige Transkei sal oorneem, sal hierdie nuwe Wildekus-hoofweg die N2 op sommige plekke verlê. Die Wildekus-hoofweg sal 'n korter en meer direkte roete vanaf [[Lusikisiki]] na Port Edward bied, terwyl die huidige R61 deur [[Flagstaff]] en [[Bizana]] op die roete tussen die twee dorpe behoue sal bly.<ref name="disp2017" /><ref name="disp2019" /> == Sien ook == * [[Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commonskat-inlyn|R61 road (South Africa)}} * [http://www.routes.co.za/route/R/R61/index.html Routes Travel Info] * [https://www.transport.gov.za/documents/11623/21913/SANoRouteDescriptionDestinationAnalysis.pdf/1c07b3af-099a-4d9a-a72c-f328c706d966 Departement Vervoer] {{Vervoersaadjie}} {{Provinsiale roetes in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Provinsiale roetes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] ol9vi7v8mmczh7lqt9xm0gyr9s5ytnb 0 136907 2923401 2637330 2026-08-10T00:41:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923401 wikitext text/x-wiki '''Snyman''' is 'n [[Afrikaans|Afrikaanse]] van, afgelei van die [[Duits|Duitse]] ''[[Schneider]]''. == Oorsprong == Die eerste Snyman (Christoffel Snyman)<ref name="geni-cristoffel-snyman" /> was van gemengde afkoms, die kind van [[Catharina van Bengale|Catrijn van Batavia]], 'n Indiese slavin en Hans Christoffel Schneider, 'n Duitse soldaat.<ref name="ref1" /><ref name="stamouers" /><ref name="ref3" /> Christoffel Snyman trou met Margaretha Therese De Savoye, afkomstig van [[Gent]], [[Vlaandere]], in Julie 1689. Christoffel Snyman en sy vrou het nege kinders gehad:<ref name="stamouers" /> * Jacobus Christoffel Snyman, gebore in 1690. * Catharina Snyman (1692) * Maria Magdelana Snyman (1693) * Christina Snyman (1695) * Elsie Snyman (1697) * Johanna Snyman (1699) * Philippus Snyman (1701) * Susanna Snyman (1703) * Elisabeth Snyman (1706) == Mense == Sommige van die bekende Snymans sluit in: * André Snyman, Suid-Afrikaanse rugby speler * Brendon Snyman, Suid-Afrikaanse rugby speler * [[Dana Snyman]] (1963), Suid-Afrikaanse joernalis * Eli Snyman, Zimbabwe-gebore Suid-Afrikaanse rugby-unie speler * [[Evert Snyman]] (1954-2015), Suid-Afrikaanse radio-omroeper, stemkunstenaar, akteur en skrywer * Gerrie Snyman, Namibiese krieketspeler * Harold Snyman, Suid-Afrikaanse polisieman * Johan Snyman, Suid-Afrikaanse rugby speler * "JP" Snyman du Plessis, Suid-Afrikaanse rugby speler * [[Kootjie Snyman]] (Jacobus Philippus, 1838-1925), Boere generaal by die beleg van Mafeking * Neal Snyman, Suid-Afrikaanse blokfluit en produsent * Neil Snyman, Suid-Afrikaanse krieketspeler * [[Philip Snyman]] (1987), Suid-Afrikaanse rugby speler * Robin Roy Snyman, Suid-Afrikaanse geestelike * Ruan Snyman, Suid-Afrikaanse rugby speler * [[Wilna Snyman]] (1935), Suid-Afrikaanse aktrise == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{en}}[https://bardsandtales.blogspot.co.za/2013/05/groote-catrijn-and-snyman-family.html Groote Catrijn and the Snyman family]</ref> <ref name="stamouers">{{af}}[https://www.stamouers.com/stamouers/surnames-r-to-u/465-snyman-christoffel stamouers.com: Christoffel Snyman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180511144327/https://www.stamouers.com/stamouers/surnames-r-to-u/465-snyman-christoffel |date=11 Mei 2018 }}</ref> <ref name="ref3">{{af}}[http://nb.bookslive.co.za/blog/2011/06/07/dana-snyman-volg-die-spoor-van-die-snyman-stam-vader/ Dana Snyman volg die spoor van die Snyman Stam Vader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180511143136/http://nb.bookslive.co.za/blog/2011/06/07/dana-snyman-volg-die-spoor-van-die-snyman-stam-vader/ |date=11 Mei 2018 }}</ref> <ref name="geni-cristoffel-snyman">[https://www.geni.com/people/Christoffel-Snyman-SV-PROG1/6000000005787831256 Christoffel Snyman op geni.com]</ref> }} == Eksterne skakels == *[https://www.snymangenealogy.co.za/ snymangenealogy.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903164147/http://www.snymangenealogy.co.za/ |date= 3 September 2018 }} {{Van}} [[Kategorie:Vanne]] [[Kategorie:Afrikaanse vanne]] evn4xafhiy2ch4byec65lqy8y5ljpqy 6 139312 2923497 1681878 2026-08-10T11:06:38Z JMK 649 +kat 2923497 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. Manie Louw bevestig sy broer, ds. [[Pierre Louw]], in Boksburg in die huwelik met Cecilia Roos. |bron=Facebook |datum=[[19 Desember]] [[1953]] |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Troues in Suid-Afrika]] ttgriwq2g1xhlys1fv81fitp5q21f8z 1 179665 2923348 1737967 2026-08-09T20:36:08Z Pynappel 70858 2923348 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Pers |titel=Downingstraat 10: Ongewone pligte vir ʼn ongewone werknemer |date=14 September 2016 |author=Cyril Blackburn |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |agency=[[Maroela Media]]}} pgdxahiv6excx95pu8fpnak0wm6748o 1 184522 2923313 2771892 2026-08-09T19:33:06Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladartikel]] 2923313 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 33 |jaar = 2026 }} cta2fkw6vmlz9cfdwcgg43czkjzvrbs 1 187593 2923453 1746374 2026-08-10T08:56:01Z ~2026-43810-73 212498 2923453 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} SO HOE WAS N MENS GEMAAK [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-43810-73|&#126;2026-43810-73]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-43810-73|talk]]) 08:56, 10 Augustus 2026 (UTC) s4o0pb2dez3z4ohhjaw9wnl3fn9szm4 2923454 2923453 2026-08-10T09:02:19Z Sobaka 328 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-43810-73|~2026-43810-73]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]] 1746374 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 190314 2923250 2874201 2026-08-09T15:49:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923250 wikitext text/x-wiki '''Presolêre korrels''' is klein stofdeeltjies wat gevorm word wanneer heet gasse wat deur [[rooireus]]e of [[supernova]]s vrygestel word afkoel en kondenseer tot vastestowwe. Hoewel die meeste van sulke stofdeeltjies in die vorming van die [[sonnestelsel]] verloor is, kan hulle in sommige primitiewe meteoriete nog aangetref word.<ref>{{Cite web |url=http://presolargrains.net/ |title=Presolargrains.net |access-date= 5 Augustus 2018 |archive-date=11 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411024838/http://www.presolargrains.net/ |url-status=dead }}</ref> == Meteorietkorrels == Presolêre korrels bestaan uit vastestowwe wat by hoë temperatuur uit gasse gevorm kan word soos silikonkarbied, grafiet, aluminiumoksied of silikonnitried. Die korrels is gewoonlik nie groter as 1 μm nie en word ingesluit in primitiewe meteoriete soos [[chondriet]]e aangetref. Die koms van nanoSIMS het dit moontlik gemaak om van hierdie klein korreltjies [[isotoopverhouding]]s te bepaal <ref>{{Cite web |url=https://presolar.physics.wustl.edu/presolar-grain-research/ |title=Laboratory for space sciences Wash U Physiscs |access-date= 5 Augustus 2018 |archive-date= 7 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207002748/https://presolar.physics.wustl.edu/presolar-grain-research/ |url-status=dead }}</ref> Hierdie verhoudings kan baie verskil van wat gewoonlik hier op aarde aangetref word. Die studie hiervan gee belangrike inligting oor die [[kosmochemie]] van supernovas en rooireuse. == GEMS == Wat moontlik nog ouer is, is die klein stofdeeltjies wat GEMS (''Glass with Embedded Metal and Sulfides'') genoem word. Hulle kan deur vliegtuie op groot hoogte in silikonolie gevang word voor hulle in die atmosfeer verbrand. Hulle is nooit tot 'n meteoriet saamgepak nie of kom moontlik uit die kouer dele van die sonnestelsel en die [[komeet|komete]]. <ref>[https://www.space.com/40870-interstellar-dust-from-solar-system.html Space.com]</ref> Goldblatt hulle<ref name="Goldblatt">[https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20100036717.pdf The Eons of Chaos and Hades {{Outeur|C. Goldblatt, K.J. Zahnle, N.H. Sleep, E.G. Nisbet}} Solid Earth 1, 1-3, 2010]</ref> het opgemerk dat die term 'presolêr' dalk beter deur '[[Hadeïkum#Nefelium_en_Erebrium|prenefelies]]' vervang kan word, omdat hierdie materiaal moontlik nog uit die supernovawolk afkomstig is voor dit 'n planetêre newel gevorm het. In hulle chronologie het meteoriete later, in die [[Hadeïkum#Hiperitium|Hiperitium]] gevorm. == Verwysings == {{Verwysings}} {{chemiesaadjie}} [[Kategorie:Kosmochemie]] [[Kategorie:Astrofisika]] [[Kategorie:Hadeïkum]] k3i504nvkg6lpnmp592jrfu3r5bzjuu 0 213591 2923470 2663123 2026-08-10T09:27:54Z Sobaka 328 kategorie 2923470 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Logan Paul | Beeld = 10.8.16LoganPaulByLuigiNovi3.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Logan Alexander Paul | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1995|4|1}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, skrywer, en regisseur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 6982686 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Logan Alexander Paul''' (gebore [[1 April]] [[1995]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[sosiale media]] persoonlikheid, [[akteur]] en professionele stoeier. Hy is tans onder kontrak by die WWE, waar hy op 'n deeltydse basis optree. Hy het meer as 23 miljoen intekenare op sy [[YouTube]]-kanaal en het in 2017, 2018 en 2021 op die Forbes-lys gerangskik vir die hoogste betaalde YouTube-skeppers.<ref>{{Cite news |last=Brown |first=Abram |title=The Highest-Paid YouTube Stars: MrBeast, Jake Paul And Markiplier Score Massive Paydays |url=https://www.forbes.com/sites/abrambrown/2022/01/14/the-highest-paid-youtube-stars-mrbeast-jake-paul-and-markiplier-score-massive-paydays/ |date=14 Januarie 2022 |access-date=29 Oktober 2022 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=4. Logan Paul (tie) |url=https://www.forbes.com/pictures/5a275d6931358e286471a7e8/4-logan-paul-tie/ |access-date=29 Oktober 2022 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Robehmed |first=Natalie |title=Highest-Paid YouTube Stars 2018: Markiplier, Jake Paul, PewDiePie And More |url=https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2018/12/03/highest-paid-youtube-stars-2018-markiplier-jake-paul-pewdiepie-and-more/ |date=3 Desember 2018|access-date=29 Oktober 2022 |website=Forbes |language=en}}</ref>Paul het ook sedert November 2018 die Impaulsive-podcast bestuur, wat meer as 4 miljoen YouTube-intekenare het.<ref>{{Cite web |title=IMPAULSIVE's YouTube Stats (Summary Profile) - Social Blade Stats |url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCGeBogGDZ9W3dsGx-mWQGJA |access-date=2022-10-29 |website=socialblade.com}}</ref> As akteur is hy bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Thinning'' (2016), ''The Space Between Us'' (2017), en ''Valley Girl'' (2018), en in die televisiereeks ''Law & Order: Special Victims Unit'' (1999). == Filmografie == === Rolprente === * 2016: ''The Thinning'' * 2017: ''The Space Between Us'' * 2017: ''Can't Take It Back'' * 2017: ''Where's the Money'' * 2018: ''Valley Girl'' * 2018: ''Airplane Mode'' * 2018: ''The Thinning: New World Order'' === Televisiereekse === * 1999: ''Law & Order: Special Victims Unit'' * 2014: ''Astronauts@'' * 2016: ''Foursome'' * 2016: ''Logan Paul Vs'' === Televisierolprente === * 2018: ''KSI vs. Logan Paul Live at the Manchester Arena'' === Video's === * 2015: ''Lyin' Ryan'' * 2016: ''The Thinning: Justine Magazine Exclusive'' * 2017: ''Logan Paul Feat. Why Don't We: Help Me Help You'' * 2017: ''Why Don't We: These Girls'' * 2018: ''Logan Paul YouTube Scandal'' * 2018: ''Logan Paul Vs. the World! Ray Gun Recap'' * 2018: ''Logan Paul: The Number Song'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|6982686|Logan Paul}} * {{Twitter|LoganPaul|Logan Paul}} * {{Facebook|LoganPaul|Logan Paul}} * {{Instagram|loganpaul|Logan Paul}} * {{YouTube|kanaal=UCG8rbF3g2AMX70yOd8vqIZg|Logan Paul}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paul, Logan}} [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:YouTube]] 2tq0by63whmedaml3yer1n7qkeh2xq5 0 213699 2923414 2104023 2026-08-10T03:18:06Z ~2026-43915-89 212486 /* */ 2923414 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Clifton Powell | Beeld = Clifton Powell.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1956|3|16}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, en regisseur | Aktiewe jare = 1981–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0694066 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Clifton Powell''' (gebore 16 Maart 1956) is 'n Amerikaanse akteur wat hoofsaaklik byrolle in rolprente vertolk het, soos in ''Ray'' (2004), waarvoor hy 'n nominasie vir 'n NAACP Image-toekenning vir uitmuntende byrolspeler in 'n rolprent ontvang het. Hy is ook bekend daarvoor dat hy die stem van Big Smoke in die aksie-avontuurspeletjie ''Grand Theft Auto: San Andreas'' (2004) verskaf het. == Filmografie == === Rolprente === * 1998: ''Rush Hour'' * 1998: ''Deep Rising'' * 1999: ''Safe House'' * 2000: ''Next Friday'' * 2001: ''Bones'' * 2003: ''Crime Partners'' * 2004: ''Ray'' * 2005: ''The Gospel'' * 2005: ''Golden Empire'' * 2007: ''Norbit'' * 2007: ''Young Cesar'' * 2008: ''American Dream'' * 2008: ''Jazz in the Diamond District'' * 2008: ''The Rimshop'' * 2009: ''Man of Her Dreams'' * 2009: ''There's a Stranger in My House'' * 2009: ''Just Another Day'' * 2010: ''Something Like a Business'' * 2010: ''Trapped: Haitian Nights'' * 2010: ''Let God Be the Judge'' * 2010: ''Vigilante: The Hayward Brown Story'' * 2011: ''The Saints of Mt. Christopher'' * 2011: ''23rd Psalm: Redemption'' * 2012: ''The House of Malik'' * 2012: ''Interludes'' * 2012: ''One Blood'' * 2012: ''Nicki: A Hip Hop Love Story'' * 2013: ''Toolbox Murders 2'' * 2013: ''Mutumbo the Lost Prince'' * 2013: ''God's Precious Jewels'' * 2015: ''Love Won't Let Me Wait'' * 2016: ''The North Star'' * 2016: ''Fade Away'' * 2016: ''Where Hearts Lie'' * 2016: ''Banger'' * 2016: ''Hunting Season'' * 2016: ''A Weekend with the Family'' * 2017: ''The Hills'' * 2017: ''The Preacher's Son'' * 2017: ''Diamond in the Rough'' * 2018: ''The Choir Director'' * 2018: ''Sliders'' * 2018: ''Couples' Night'' * 2018: ''Chocolate City 3: Live Tour'' * 2018: ''Sinners Wanted'' * 2018: ''Worth'' * 2018: ''GangLand'' * 2018: ''Dogstar: High School 2'' * 2019: ''I Got the Hook Up 2'' * 2019: ''Caught up in'' * ''Tobacco Valley'' * ''Major Players: Ray Ray vs the Monster'' * ''Delilah'' * ''Frank Chase in the Streets of Harlem'' * ''Priest the Lost Son'' * ''Broken Church'' * ''Soul Custody'' === Televisiereekse === * 1991: ''Roc'' * 1994: ''South Central'' * 1995: ''Simon'' * 1999: ''Ryan Caulfield: Year One'' * 2011: ''From Script to Screen: Mobilefilmworks'' * 2011: ''She's Still Not Our Sister'' * 2012: ''The Garage'' * 2016: ''Saints & Sinners'' * 2017: ''Chase Street'' * 2018: ''Forgotten Son'' === Televisierolprente === * 1994: ''Nowhere to Hide'' * 2000: ''A Private Affair'' * 2005: ''Knights of the South Bronx'' * 2006: ''Backstage on the Black Stage'' === Video's === * 2002: ''Banged Out'' * 2004: ''Choices 2'' * 2004: ''Roscoe's House of Chicken n Waffles'' * 2004: ''He Say... She Say... But What Does GOD Say?'' * 2004: ''Da Block Party'' * 2004: ''Grand Theft Auto: San Andreas - The Introduction'' * 2005: ''Rhythm City Volume One: Caught Up'' * 2005: ''Making of 'Rhythm City Volume One: Caught Up''' * 2005: ''The Fabric of a Man'' * 2007: ''Father of Lies'' * 2008: ''Internet Dating'' * 2008: ''3 Dimensions of a Man'' * 2009: ''Contradictions of the Heart'' * 2009: ''Before I Self Destruct'' * 2010: ''When the Lights Go Out'' * 2010: ''The Music of 'The Preacher's Kid''' * 2010: ''The Preacher's Kid in Atlanta'' * 2010: ''The Prodigal Experience: Reflections on a Story'' * 2011: ''Street Kings 2: Motor City'' * 2011: ''Creating a Convincing Cop Story'' * 2011: ''Motor City Setting'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0694066|Clifton Powell}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Powell, Clifton}} [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] t7s69td79db0errabmjzcbmeqnzac7w 0 228529 2923417 2785864 2026-08-10T04:05:09Z PaulLim11 201647 Image 2923417 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Tara Sands | Beeld = Tara_Sands_at_MultiCon_2026.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1998–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0419760 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Tara Sands''' (gebore 20 September 1975) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse ''Pokémon'' (1997), ''Cartoon Cartoon Fridays'' (2000), ''Yu-Gi-Oh! Duel Monsters'' (2000), en ''Barbie: Life in the Dreamhouse'' (2012). == Filmografie == === Rolprente === * 2013: ''Hunter x Hunter: The Last Mission'' * 2017: ''Digimon Adventure Tri. 4: Loss'' * 2017: ''Shopkins World Vacation'' * 2017: ''Mobile Suit Gundam Thunderbolt: Bandit Flower'' === Televisiereekse === * 1993: ''Tama of Third Street: Have You Seen My Tama?'' * 1996: ''Shamanic Princess'' * 1997: ''Pokémon'' * 1997: ''Maze'' * 2000: ''Cartoon Cartoon Fridays'' * 2000: ''Yu-Gi-Oh! Duel Monsters'' * 2001: ''Fighting Cooking Legend Bistro Recipe'' * 2001: ''Shaman King'' * 2002: ''Shrine of the Morning Mist'' * 2003: ''I Spy'' * 2007: ''SuperNormal'' * 2012: ''Barbie: Life in the Dreamhouse'' * 2015: ''Heroes: Legend of the Battle Disks'' * 2016: ''Bottersnikes & Gumbles'' * 2016: ''Pokémon Generations'' * 2017: ''Granblue Fantasy: The Animation'' * 2017: ''Valt the Wonder Deer'' === Televisierolprente === * 2002: ''Welcome to Eltingville'' * 2004: ''Davey & Goliath's Snowboard Christmas'' * 2011: ''Boxes'' === Video's === * 1996: ''Maze bakunetsu jikû OVA'' * 1996: ''Lunatic Night'' * 1997: ''Photon'' * 2014: ''Minion Training College'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0419760|Tara Sands}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sands, Tara}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 3hate331qs9jvzn2ewo2h8405zcs5m2 0 232911 2923424 1936090 2026-08-10T05:45:36Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Geboort Greenville, KY, VS; sterf Hickory, NC, VS. 2923424 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = James Best | Beeld = James Best Frontier Return of Jubal Dolan.JPG | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = Greenville, [[Kentucky|KY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = Hickory, [[Noord-Carolina|NC]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, en skrywer | Aktiewe jare = 1950–2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0078940 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''James Best''' (26 Julie 1926 – 6 April 2015) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Winchester '73'' (1950), ''The Killer Shrews'' (1959), en ''Verboten!'' (1959), en in die televisiereeks ''The Dukes of Hazzard'' (1979). == Filmografie == === Rolprente === * 1950: ''Winchester '73'' * 1952: ''The Cimarron Kid'' * 1952: ''Ma and Pa Kettle at the Fair'' * 1957: ''Last of the Badmen'' * 1957: ''Man on the Prowl'' * 1958: ''Cole Younger, Gunfighter'' * 1959: ''The Killer Shrews'' * 1959: ''Verboten!'' * 1959: ''Cast a Long Shadow'' * 1959: ''Ride Lonesome'' * 1962: ''Black Gold'' * 1963: ''Shock Corridor'' * 1964: ''The Quick Gun'' * 1977: ''The Brain Machine'' * 1977: ''Rolling Thunder'' * 1978: ''Hooper'' * 1997: ''Raney'' * 1998: ''Death Mask'' * 2007: ''Moondance Alexander'' * 2012: ''Return of the Killer Shrews'' * 2013: ''Gore Vidal: The United States of Amnesia'' * 2015: ''Earl Hamner Storyteller'' === Televisiereekse === * 1951: ''Red Ryder'' * 1952: ''Cavalcade of America'' * 1959: ''The David Niven Show'' * 1959: ''Pony Express'' * 1963: ''Temple Houston'' * 1979: ''The Dukes of Hazzard'' * 1983: ''The Dukes'' === Televisierolprente === * 1953: ''Skip Taylor'' * 1953: ''McCoy of Abilene'' * 1959: ''Good Deed'' * 1960: ''Aftermath'' * 1961: ''Rio'' * 1970: ''Run, Simon, Run'' * 1974: ''Savages'' * 1977: ''McLaren's Riders'' * 2000: ''The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood'' * 2002: ''TV Road Trip'' * 2013: ''The Sweeter Side of Life'' === Video's === * 1992: ''Gunfighters of the Old West'' * 2004: ''The 20th Anniversary Hazzard County BBQ'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0078940|James Best}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Best, James}} [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] qb0s9nfaw7rkixe2ulltt3e148fm7m8 2923425 2923424 2026-08-10T05:48:25Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Op 88. 2923425 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = James Best | Beeld = James Best Frontier Return of Jubal Dolan.JPG | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[26 Julie]] [[1926]] | Geboorteplek = Greenville, [[Kentucky|KY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2015|04|06|1926|07|26|df=yes}} | Sterfplek = Hickory, [[Noord-Carolina|NC]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, en skrywer | Aktiewe jare = 1950–2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0078940 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''James Best''' (26 Julie 1926 – 6 April 2015) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Winchester '73'' (1950), ''The Killer Shrews'' (1959), en ''Verboten!'' (1959), en in die televisiereeks ''The Dukes of Hazzard'' (1979). == Filmografie == === Rolprente === * 1950: ''Winchester '73'' * 1952: ''The Cimarron Kid'' * 1952: ''Ma and Pa Kettle at the Fair'' * 1957: ''Last of the Badmen'' * 1957: ''Man on the Prowl'' * 1958: ''Cole Younger, Gunfighter'' * 1959: ''The Killer Shrews'' * 1959: ''Verboten!'' * 1959: ''Cast a Long Shadow'' * 1959: ''Ride Lonesome'' * 1962: ''Black Gold'' * 1963: ''Shock Corridor'' * 1964: ''The Quick Gun'' * 1977: ''The Brain Machine'' * 1977: ''Rolling Thunder'' * 1978: ''Hooper'' * 1997: ''Raney'' * 1998: ''Death Mask'' * 2007: ''Moondance Alexander'' * 2012: ''Return of the Killer Shrews'' * 2013: ''Gore Vidal: The United States of Amnesia'' * 2015: ''Earl Hamner Storyteller'' === Televisiereekse === * 1951: ''Red Ryder'' * 1952: ''Cavalcade of America'' * 1959: ''The David Niven Show'' * 1959: ''Pony Express'' * 1963: ''Temple Houston'' * 1979: ''The Dukes of Hazzard'' * 1983: ''The Dukes'' === Televisierolprente === * 1953: ''Skip Taylor'' * 1953: ''McCoy of Abilene'' * 1959: ''Good Deed'' * 1960: ''Aftermath'' * 1961: ''Rio'' * 1970: ''Run, Simon, Run'' * 1974: ''Savages'' * 1977: ''McLaren's Riders'' * 2000: ''The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood'' * 2002: ''TV Road Trip'' * 2013: ''The Sweeter Side of Life'' === Video's === * 1992: ''Gunfighters of the Old West'' * 2004: ''The 20th Anniversary Hazzard County BBQ'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0078940|James Best}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Best, James}} [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] ey2eqmefa1v8t26i1ph3xc045hu90cy 2923427 2923425 2026-08-10T05:50:17Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Jewel Franklin Guy. 2923427 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = James Best | Beeld = James Best Frontier Return of Jubal Dolan.JPG | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Jewel Franklin Guy | Alias = | Geboortedatum = [[26 Julie]] [[1926]] | Geboorteplek = Greenville, [[Kentucky|KY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2015|04|06|1926|07|26|df=yes}} | Sterfplek = Hickory, [[Noord-Carolina|NC]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, en skrywer | Aktiewe jare = 1950–2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0078940 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''James Best''' (26 Julie 1926 – 6 April 2015) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Winchester '73'' (1950), ''The Killer Shrews'' (1959), en ''Verboten!'' (1959), en in die televisiereeks ''The Dukes of Hazzard'' (1979). == Filmografie == === Rolprente === * 1950: ''Winchester '73'' * 1952: ''The Cimarron Kid'' * 1952: ''Ma and Pa Kettle at the Fair'' * 1957: ''Last of the Badmen'' * 1957: ''Man on the Prowl'' * 1958: ''Cole Younger, Gunfighter'' * 1959: ''The Killer Shrews'' * 1959: ''Verboten!'' * 1959: ''Cast a Long Shadow'' * 1959: ''Ride Lonesome'' * 1962: ''Black Gold'' * 1963: ''Shock Corridor'' * 1964: ''The Quick Gun'' * 1977: ''The Brain Machine'' * 1977: ''Rolling Thunder'' * 1978: ''Hooper'' * 1997: ''Raney'' * 1998: ''Death Mask'' * 2007: ''Moondance Alexander'' * 2012: ''Return of the Killer Shrews'' * 2013: ''Gore Vidal: The United States of Amnesia'' * 2015: ''Earl Hamner Storyteller'' === Televisiereekse === * 1951: ''Red Ryder'' * 1952: ''Cavalcade of America'' * 1959: ''The David Niven Show'' * 1959: ''Pony Express'' * 1963: ''Temple Houston'' * 1979: ''The Dukes of Hazzard'' * 1983: ''The Dukes'' === Televisierolprente === * 1953: ''Skip Taylor'' * 1953: ''McCoy of Abilene'' * 1959: ''Good Deed'' * 1960: ''Aftermath'' * 1961: ''Rio'' * 1970: ''Run, Simon, Run'' * 1974: ''Savages'' * 1977: ''McLaren's Riders'' * 2000: ''The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood'' * 2002: ''TV Road Trip'' * 2013: ''The Sweeter Side of Life'' === Video's === * 1992: ''Gunfighters of the Old West'' * 2004: ''The 20th Anniversary Hazzard County BBQ'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0078940|James Best}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Best, James}} [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 3b5m7ayoqaecvpsdinfe87a10xutp84 0 243295 2923431 2852484 2026-08-10T06:47:19Z ~2026-43981-49 212495 /* */ 2923431 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Tom Holland | Beeld = Tom Holland during pro-am Wentworth golf club 2023-2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Holland in 2023 | Geboortenaam = Thomas Stanley Holland | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1996|6|1}} | Geboorteplek = [[Londen]], Engeland | Nasionaliteit = {{Vlagland|Verenigde Koninkryk}} | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Ouers = [[Dominic Holland]] | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 2008–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 4043618<!-- slegs syferkode --> | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> |Familie=[[Zendaya|Zendaya Holland]] (wife)}} '''Thomas Stanley Holland''' (gebore 1 Junie 1996)<ref name=tribute>[http://www.tribute.ca/people/tom-holland/42348 Profile], tribute.ca; accessed 24 Junie 2015.</ref> is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rol as [[Spider-Man]] in die Marvel rolprente, hy het die rol al in vyf rolprente gespeel: ''Captain America: Civil War'' (2016), ''Spider-Man: Homecoming'' (2017), ''Avengers: Infinity War'' (2018), en in ''[[Avengers: Endgame]]'' en ''Spider-Man: Far From Home'' (altwee 2019). Tom Holland is een van die kortste akteurs in hollywood met 'n hoogte van 1,73 meter. <ref>[https://www.mixxerly.com/2022/11/tom-holland-height-is-173m-he-is-not-short.html"Tom Holland's Height is 1.73m & He is NOT SHORT But of Average Height"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118205440/https://www.mixxerly.com/2022/11/tom-holland-height-is-173m-he-is-not-short.html |date=18 November 2022 }}, mixxerly.com, 18 November 2022.</ref> == Vroeë lewe == Holland is gebore in [[Kingston upon Thames]], [[Londen]],<ref>{{cite web |url=https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:QVH6-WKNM |title=Person Details for Thomas Stanley Holland, "England and Wales Birth Registration Index, 1837-2008" — FamilySearch.org |work=familysearch.org |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200044/https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:QVH6-WKNM |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> seun van Nicola Elizabeth (née Frost), 'n fotograaf, en [[Dominic Holland]], 'n komediant en skrywer.<ref name=est>[https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-tom-holland-the-16yearold-star-of-the-impossible-8427023.html "Meet Tom Holland... the 16-year-old star of The Impossible"], standard.co.uk, 20 Desember 2012.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb name|4043618}} * {{Twitter}} {{National Board of Review-toekenning vir beste deurbraakvertoning}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Holland, Tom}} [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 4nunz3kcipm6vcgevhyiws9ta0vgjl5 0 250534 2923344 2436593 2026-08-09T20:18:26Z Pynappel 70858 2923344 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Jan Christoffel Antonie Boeyens | beeld = | breedte = <!-- Vul net 220 in, nie 220px --> | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1934|10|02}} | geboorteplek = [[Wesselsbron]], [[Vrystaat]] | sterftedatum = {{SDEO|2015|08|26|1934|10|02}} | sterfteplek = [[Broederstroom]], [[Noordwes]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = | werkplek = [[Universiteit van Suid-Afrika|UNISA]]<br/>[[Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad|WNNR]]<br/>[[Universiteit van die Witwatersrand|WITS]]<br/>[[Randse Afrikaanse Universiteit|RAU]]<br/>MINTEK<br/>Stanford-universiteit | alma mater = [[Universiteit van die Vrystaat]]<br/>[[Universiteit van Pretoria]] | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Jan C.A. Boeyens''' FRSSAf<ref name="RoyalSoc"/> (1934-2015) was 'n Suid-Afrikaanse [[Chemie|chemikus]] en onderwyser. Boeyens het aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer. Hy het by die [[Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad|WNNR]] en by Stanford-universiteit gewerk. Hy was 'n "Professor in [[Chemie]]" aan [[Universiteit van die Witwatersrand|WITS]] en [[buitengewone professor]] aan [[Universiteit van Suid-Afrika|UNISA]]. Hy het meer as 600 wetenskaplike bydraes geskryf of saamgeskryf. Sommige van sy boeke word nog as handboeke van teoretiesechemie oor die hele wêreld gebruik.<ref name="Boek"/><ref name="Pub"/> == Loopbaan == Boeyens is op 2 Oktober 1934 gebore in [[Wesselsbron]], Vrystaat. Hy het aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] 'n BSc(Chemie, Fisika, Wiskunde) in 1955 behaal en 'n BSc(Hon)(Chemie) in 1956 en 'n MSc(Chemie)(''cum laude'') in 1957. Hy is vanaf 1958 tot 1960 as lektor in Chemie aan die Universiteit van die Vrystaat aangestel.<ref name="Bio"/> Hy was as dosent in fisiese-chemie aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (UNISA) aangestel en het by die Nasionale Fisieselaboratorium van die [[Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad]] (WNNR) gewerk, waar hy hoofnavorsingsbeampte en hoof van die [[Kristallografie]]-afdeling: Fisiese-chemiegroep vanaf 1961 tot 1963 was.<ref name="Bio"/> Hy het van 1963 tot 1964 aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer en 'n DSc(Fisiese- en Teoretiese-chemie)(''met lof'') verwerf. Sy na-doktorale studies was aan [[Stanford Universiteit]] van 1965 tot 1966, waar hy 'n navorsingsassistent: fisiese-chemie was. Van 1971 tot 1973 het hy by die Nasionale Instituut vir Metallurgie, [[Mintek]] gewerk as Hoofwetenskaplike en Direkteur van Mintek se Toegepaste Strukturele-chemie Navorsingsgroep, verbonde aan [[Randse Afrikaanse Universiteit]]. Hy was 'n ere-dosent aan die Randse Afrikaanse Universiteit van 1973 tot 1975. In 1976 was hy 'n besoekende navorser aan die [[Universiteit van Sussex]], Engeland.<ref name="Bio"/> Hy het in 1976 na die Nasionale Fisiese Laboratorium van die WNNR teruggekeer, waar hy tot 1980 as Hoof: Fisiese-chemie (Struktuurchemie en X-straal-kristallografie) gewerk het. Hy was 'n professor in teoretiese-fisika aan die Universiteit van die Witwatersrand van 1981 tot 1999. Hy was ook 'n besoekende professor aan die Texas A & M-universiteit in 1984. Boeyens is vanaf 1984 tot 1990 as Hoof: Departement Chemie by WITS aangestel. Van 1986 tot 1999 was hy die Direkteur: Sentrum vir Molekulêre Ontwerp by WITS en van 1991 tot 1993 was hy die Dekaan: Natuurwetenskappefakulteit. Hy was besoekende professor aan die Universiteit van Berlyn in 1994, en aan die Universiteit van Heidelberg, [[Duitsland]] in 1998, 2005, 2006, 2007 en 2010.<ref name="Bio"/> Hy het lesings gegee as Professor in Chemie en was hoof van die Chemiedepartement aan die Universiteit van Pretoria van 2000 tot 2004. In 2005 is hy aangestel as Buitengewone Professor aan die Sentrum vir Bevordering van Beurse, Universiteit van Pretoria.<ref name="Bio"/> === Gesinslewe === Boeyens is in 1960 met Martha Hunter getroud. Hulle het saam drie kinders gehad, Jan, Aletta en Larisa.<ref name="Geni"/> Hy is op 28 Augustus 2015 in Broederstroom, Noordwes, dood kort na hy teruggekom het van 'n kristallografie-konferensie.<ref name="UPObit"/> == Erkenning en toekenings == Boeyens het aan die volgende organisasies behoort:<ref name="Bio"/> * [[Royal Society of South Africa]] (Genoot)<ref name="RoyalSoc"/> * Suid-Afrikaanse Chemiese-instituut (Lewenslid) * Suid-Afrikaanse Kristallografiek (Genootskapslid) * American Chemical Society (Voormalige lid) * Journal of Chemical Crystallography (Joernaal van Chemiese Kristallografie) (Redaksionele Raad tot 2012) * International Union of Crystallography (Internasionale Unie van Kristallografie) (IUCr) Nasionale Komiteevoorsitter 1990 tot 1994) * NY Academy of Sciences (NY Akademie van Wetenskappe) (Voormalige lid) * SA Akademie vir Wetenskap (stigterslid - bedank) * International Union of Crystallography Executive (Internasionale Unie van Kristallografie) (1996 tot 2002) * Universiteitsraad, WITS (1997 tot 1999) Hy het die volgende toekennings ontvang:<ref name="Bio"/> * AECI-medalje 1973, 1981 * SACI Goue Medalje 1983 * Ernst Oppenheimer Genootskap 1984 * [[Havengaprys#Boeyens2019 | SA Akademie Havenga-prys 1986]] * Alumnus van die Jaar, Univ. van die Vrystaat 1987 * Claude Harris Leon Award 1992 * Alexander von Humboldt Research Prize 1993 * Distinguished Research Award, WITS 1995 * Benaming: Jan Boeyens Laboratorium, WITS 2000 * Merck Medalje 2004 * Centennial Leading Mind, Univiversiteit van Pretoria 2008 Die eerste Jan Boeyens-medalje vir uitstaande jong wetenskaplikes (jonger as 40 jaar) in teoretiese Chemie of Fisika is in 2009 aan prof Gideon Steyl van die Universiteit van die Vrystaatse Chemie-afdeling toegeken.<ref name="Toekening"/> == Eksterne skakels == * [http://www.whoswhosa.co.za/jan-boeyens-2763 Profiel Jan Boeyens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120417233407/http://www.whoswhosa.co.za/jan-boeyens-2763 |date=17 April 2012 }} == Verwysings == {{verwysings| verwysings= <ref name="RoyalSoc">{{cite web |title=Fellows (FRSSAf) |url=https://www.royalsocietysa.org.za/?page_id=759 |publisher=Royal Society South Africa |access-date=23 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180905155258/http://www.royalsocietysa.org.za/?page_id=759 |archive-date=5 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Bio">{{cite web |title=Prof JCA Boeyens - CV |url=https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyens.pdf |website=Universiteit van Pretoria |access-date=23 Januarie 2019 |format=PDF |date=12 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125020406/https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyens.pdf |archive-date=25 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Geni">{{cite web |title=Prof Jan Christoffel Boeyens |url=https://www.geni.com/people/Prof-Jan-Boeyens/6000000052207096937 |publisher=Geni.com |access-date=23 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420051517/https://www.geni.com/people/Prof-Jan-Boeyens/6000000052207096937 |archive-date=20 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="UPObit">{{cite web |title=The passing of Prof Jan Boeyens |url=https://www.up.ac.za/centre-for-the-advancement-of-scholarship/news/post_2147715-the-passing-of-prof-jan-boeyens- |website=Universiteit van Pretoria - Nuus |publisher=Universiteit van Pretoria |access-date=23 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328180906/https://www.up.ac.za/centre-for-the-advancement-of-scholarship/news/post_2147715-the-passing-of-prof-jan-boeyens- |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Toekening">{{cite web |title=Honorary Awards |url=https://www.ufs.ac.za/natagri/departments-and-divisions/chemistry-home/unlisted-pages/honorary-awards |website=Fakulteit Natuur- en Landbouwetenskappe |publisher=Universiteit van die Vrystaat |access-date=22 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420124013/https://www.ufs.ac.za/natagri/departments-and-divisions/chemistry-home/unlisted-pages/honorary-awards |archive-date=20 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Boek">{{cite web |title=JCA Boeyens - Published Books |url=https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyenspublished_books.pdf |website=Centre for the Advancement of Scholarship |publisher=Universiteit van Pretoria |access-date=23 Januarie 2019 |format=PDF |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125020608/https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyenspublished_books.pdf |archive-date=25 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Pub">{{cite web |title=Jan Boeyens - List of Publications |url=https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyenscomplete_list_of_publications.pdf |website=Centre for the Advancement of Scholarship |publisher=Universiteit van Pretoria |access-date=22 Januarie 2019 |format=PDF |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125020631/https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/publications/2013/cas/cvprof_jan_boeyenscomplete_list_of_publications.pdf |archive-date=25 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{DEFAULTSORT:Boeyens, Jan C. A.}} [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici‎]] bc51t8jtnzidwdvm3a719okgtrk4vrm 0 251651 2923260 2923126 2026-08-09T16:47:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923260 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jean Lodge | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[4 Augustus]] [[1927]] | Geboorteplek = Kingston upon Hull, [[Engeland]], [[Groot-Brittanje]] | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|08|05|1927|08|04|df=yes}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = Charles Shaughnessy | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0517095 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jean Lodge''' (4 Augustus 1927 - [[5 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' (1949), ''Brandy for the Parson'' (1952), en ''The Black Knight'' (1954). == Filmografie == === Rolprente === * 1949: ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' * 1952: ''Brandy for the Parson'' * 1953: ''Glad Tidings'' * 1953: ''The Accused'' * 1954: ''The Black Knight'' * 1954: ''Terror Ship'' * 1954: ''Johnny on the Spot'' === Televisierolprente === * 1953: ''The Foolish Gentlewoman'' * 1954: ''The Manor of Northstead'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0517095|Jean Lodge}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lodge, Jean}} [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2028]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] 3k7qc4o0c2xb8aqaagsodiv3qcmfn5u 2923261 2923260 2026-08-09T16:47:43Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2923261 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jean Lodge | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[4 Augustus]] [[1927]] | Geboorteplek = Kingston upon Hull, [[Engeland]], [[Groot-Brittanje]] | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|08|05|1927|08|04|df=yes}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = Charles Shaughnessy | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0517095 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jean Lodge''' (4 Augustus 1927 - [[5 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' (1949), ''Brandy for the Parson'' (1952), en ''The Black Knight'' (1954). == Filmografie == === Rolprente === * 1949: ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' * 1952: ''Brandy for the Parson'' * 1953: ''Glad Tidings'' * 1953: ''The Accused'' * 1954: ''The Black Knight'' * 1954: ''Terror Ship'' * 1954: ''Johnny on the Spot'' === Televisierolprente === * 1953: ''The Foolish Gentlewoman'' * 1954: ''The Manor of Northstead'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0517095|Jean Lodge}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lodge, Jean}} [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] r5xzoect6enmdhug8hnfp7g7d4ck036 2923267 2923261 2026-08-09T16:51:28Z Oesjaar 7467 Nie meer wees nie! 2923267 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jean Lodge | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[4 Augustus]] [[1927]] | Geboorteplek = Kingston upon Hull, [[Engeland]], [[Groot-Brittanje]] | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|08|05|1927|08|04|df=yes}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = Charles Shaughnessy | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0517095 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jean Lodge''' (4 Augustus 1927 - [[5 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' (1949), ''Brandy for the Parson'' (1952), en ''The Black Knight'' (1954). == Filmografie == === Rolprente === * 1949: ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' * 1952: ''Brandy for the Parson'' * 1953: ''Glad Tidings'' * 1953: ''The Accused'' * 1954: ''The Black Knight'' * 1954: ''Terror Ship'' * 1954: ''Johnny on the Spot'' === Televisierolprente === * 1953: ''The Foolish Gentlewoman'' * 1954: ''The Manor of Northstead'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0517095|Jean Lodge}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lodge, Jean}} [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] alu478nck447kf3lk2xhiu7k79xpyqq 2923409 2923267 2026-08-10T02:13:30Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Jean Margaret Lodge; 1952-2026. 2923409 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jean Lodge | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Jean Margaret Lodge | Alias = | Geboortedatum = [[4 Augustus]] [[1927]] | Geboorteplek = Kingston upon Hull, [[Engeland]], [[Groot-Brittanje]] | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|08|05|1927|08|04|df=yes}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = Charles Shaughnessy | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1952-2026 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0517095 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jean Lodge''' (4 Augustus 1927 - [[5 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' (1949), ''Brandy for the Parson'' (1952), en ''The Black Knight'' (1954). == Filmografie == === Rolprente === * 1949: ''Dr. Morelle: The Case of the Missing Heiress'' * 1952: ''Brandy for the Parson'' * 1953: ''Glad Tidings'' * 1953: ''The Accused'' * 1954: ''The Black Knight'' * 1954: ''Terror Ship'' * 1954: ''Johnny on the Spot'' === Televisierolprente === * 1953: ''The Foolish Gentlewoman'' * 1954: ''The Manor of Northstead'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0517095|Jean Lodge}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lodge, Jean}} [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] 5qeg8xnmxu9jja3nvuroy8cgl35g60t 0 252091 2923321 2915380 2026-08-09T19:38:04Z Jcb 223 2923321 wikitext text/x-wiki '''Marc Fleurbaey''', gebore op [[11 Oktober]] [[1961]] in [[Mesnil-Raoul]] (Departement [[Seine-Maritime]], in die streek van [[Normandië]], in [[Frankryk]]), is 'n Franse [[ekonoom]] wat spesialiseer in ekonomie van welsyn en normatiewe ekonomie. Navorser en onderwyser sedert 1994 in Frankryk, die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], is hy Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake aan [[Universiteit van Princeton]] sedert 2011. Hy het ook die voorsitter in Ekonomie van Welstand by die Kollege vir Wêreldstudies gehou. Hy was van 1986 tot 1994 'n direkteur van die Nasionale Instituut vir Statistiek en Ekonomiese Studies. == Biografie == === Opleiding === Marc Fleurbaey studeer van [[École nationale de la statistique et de l'administration économique|ENSAE ParisTech]] (1986), 'n meestersgraad in filosofie van die [[Universiteit Parys-Nanterre|Universiteit van Parys-Nanterre]] (1991) en 'n doktorsgraad in ekonomie van die Skool vir Hoërstudie in Sosiale Wetenskappe (1994). === Loopbaan === Marc Fleurbaey is sedert 2011 [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} by die [[:en:Woodrow_Wilson_School_of_Public_and_International_Affairs|Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede]] aan die Universiteit van Princeton. Hy is ook 'n navorsingsgenoot aan die [https://uchv.princeton.edu/ Universiteit se Sentrum vir Menswaardighede], die [https://chw.princeton.edu/ Sentrum vir Gesondheid en Welsyn], die [https://detc.princeton.edu/ William S. Dietrich II Ekonomiese Teorie Sentrum] en die [https://environment.princeton.edu/ Princeton Environmental Institute]. == Bydraes tot die ekonomie == === Die ekonomie en die etiek van verantwoordelikheid === Die [[Verantwoordelikheid|verantwoordelikheidsekonomie]] wat deur Marc Fleurbaey ontwikkel is, bestaan daarin om 'n gemodelleerde ekonomiese formulering van [[Etiek|die etiek]] van verantwoordelikheid wat deur [[Politieke filosofie|politieke filosowe]] ontwikkel word, voor te stel. == Bydraes tot filosofie == === Politieke filosofie === Een van die beginsels van politieke filosofie is die definisie van standaarde van sosiale geregtigheid. As ekonomie dit moontlik maak om hierdie verskillende norme te modelleer, is dit die filosofie om die normatiewe geldigheid van hierdie beginsels te bevraagteken. In hierdie gebied het Marc Fleurbaey die normatiewe geldigheid van die standaard van gelyke geleenthede bevraagteken (sien veral sy artikel Gelyke Geleentheid of Gelyke Sosiale Uitkoms?). Ons kan sy gedagtes soos volg opsom: <blockquote> "As ons dieselfde geleenthede aan twee lede van die samelewing gee en dat een van hulle hierdie geleenthede op so 'n manier gebruik dat dit tussen lewe en dood is, sal ons onsself verbied om te neem 'n paar hulpbronne van die tweede om dit te red onder die voorwendsel dat geleenthede gelyk gestel is? Marc Fleurbaey beweer dat dit sou beteken dat die aanvanklike egalitêre intuïsies geskend word. Hy aflei dat voordat 'n mens selfs na geleenthede soek, 'n egalitaristie moet fokus op basiese resultate, veral onder die oorlewing van individue en waarborg hierdie basiese resultate universeel, selfs om te spandeer meer vir sekere lede van die samelewing as wat voorgeskryf word deur gelyke geleenthede "(François Maniquet, ''op cit.'' ) </blockquote> == Verbintenisse in die openbare debat == Marc Fleurbaey is 'n navorser wat in die openbare lewe betrokke is. Sy verpligtinge is vervul in sy rol as adviseurs vir die [[Wêreldbank]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.worldbank.org/en/events/2017/03/16/rethinking-the-welfare-state-for-the-21st-century}}</ref> die [[Verenigde Nasies]]<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |title=Leaving no one behind: Some conceptual and empirical issues|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203112125/https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[OESO]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.oecd.org/inclusive-growth/about/partners/}}</ref> deur middel van sy bydraes tot verskeie nasionale en internasionale kommissies en verslae en sy gereelde media dekking van maatskaplike kwessies rakende [[welsyn]], [[maatskaplike vooruitgang]], openbare beleid en [[klimaatsverandering]]. === Verslae en kommissies === ==== Internasionale Paneel op Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) ==== Fleurbaey het die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) saamgelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Die IPSP nooi ons uit om die samelewing in die 21ste eeu te heroorweeg en stel 'n nuwe visie van maatskaplike vooruitgang in 'n geglobaliseerde en onderlinge wêreld voor. Die Paneel het twee publikasies gelei : die IPSP-verslag en 'n manifes, beide in 'n [[interdissiplinêre]] perspektief gebou. Onder sy talle openbare verhoudings was hy lid van die Stiglitz-kommissie oor die meting van ekonomiese prestasie en [[maatskaplike vooruitgang]], in opdrag van die president van die Franse Republiek. Hy was ook die koördineerder vir die Vyfde Assesseringsverslag (2014) van die [[Interregeringspaneel oor klimaatverandering]] (IPCC). Hy het onlangs die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) gelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Onder die lede van die borgskapskomitee is verskeie Nobels Ekonomie, waaronder [[Amartya Sen]], Kenneth Arrow en James Heckman. Anthony Atkinson, 'n ekonoom wat spesialiseer in ongelykheid en professor in ekonomie by [[Universiteit van Oxford|Oxford]], Manuel Castells, sosioloog en wenner van die Holberg-prys, Edgar Morin, sosioloog en filosoof, en Michael Porter, ekonoom en professor in strategie by [[Harvard-universiteit|Harvard]]. == Bibliografie == Marc Fleurbaey is die skrywer van verskeie naslaanwerke: * Marc Fleurbaey et al., ' ''[[google:Un+manifeste+pour+le+progrès+social&oq=Un+manifeste+pour+le+progrès+social&aqs=chrome..69i57j69i60l2j0l3.143j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8|N manifes vir maatskaplike vooruitgang]]'', La Decouverte, 2018; [https://www.worldcat.org/title/manifeste-pour-le-progres-social-une-meilleure-societe-est-possible/oclc/1085127000&referer=brief_results Worldcat.org] {{ISBN|2348041758}} * Marc Fleurbaey, Matthew Adler, ''[https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy-9780199325818?cc=us&lang=en& Die Oxford Handboek van Welstand en Openbare Beleid] ,'' [[Oxford University Press]], 2016; https://www.worldcat.org/title/oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy/oclc/968925987&referer=brief_results {{ISBN|9780199325818}} * Marc Fleurbaey, Didier Blanchet, ''Beyond BBP: [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199767199.001.0001/acprof-9780199767199 Maatskaplike Welsyn en Evaluering van Volhoubaarheid]'', [[Oxford University Press]], 2013; https://www.worldcat.org/title/beyond-gdp-measuring-welfare-and-assessing-sustainability/oclc/940555731&referer=brief_results {{ISBN|9780199767199}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ''[https://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8287 Geleentheidsgelykheid: Die Ekonomie van Verantwoordelikheid]'', Wêreldwetenskaplike [[:en:World_Scientific|Uitgawe]], 2012, voorwoord deur die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobelpryswenner]] Eric Maskin ; https://www.worldcat.org/title/equality-of-opportunity-the-economics-of-responsibility/oclc/939929190&referer=brief_results {{ISBN|9814368873}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ' ''[https://www.cambridge.org/core/books/theory-of-fairness-and-social-welfare/57556271063D59B1EF7004FD06BDB327 n Teorie van Eerlikheid en Maatskaplike Welsyn] ,'' Cambridge University Press ; [https://www.worldcat.org/title/theory-of-fairness-and-social-welfare/oclc/892170390&referer=brief_results {{ISBN|9780511851971}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Bladsy deur Marc Fleurbaey, Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede, Princeton Universiteit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} * [https://scholar.google.com/citations?user=3N5T0lEAAAAJ&hl=en Marc Fleurbaey se bladsy op Google Wetenskap] * [http://www.fmsh.fr/fr/college-etudesmondiales/239 Marc Fleurbaey se bladsy op die FMSH webwerf] * {{Pdf}} [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxtYXJjZmxldXJiYWV5fGd4OjgzMmE4ZjUwZDliOGVjYw Marc Fleurbaey's CV] * {{Pdf}} [https://ec.europa.eu/eurostat/documents/118025/118123/Fitoussi+Commission+report Verslag Kommissie Stiglitz] (in Engels, 292 bladsye) * {{Pdf}} [https://www.ipsp.org/downloads Opsomming van die Verslag van die Internasionale Paneel vir Sosiale vooruitgang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413065411/https://www.ipsp.org/downloads |date=13 April 2019 }} (in Engels, 70 bladsye) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fleurbaey, Marc}} [[Kategorie:Franse akademici]] [[Kategorie:Franse ekonome]] [[Kategorie:Franse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] pv0rjrgpaqdncehw4p51tfbtvn862vo 0 260545 2923262 2840467 2026-08-09T16:48:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923262 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Rainer Maria Rilke | bynaam = | beeld = Rilke, 1900.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Rilke in 1900 op die ouderdom van 24 jaar | geboortenaam = | geboortedatum = [[4 Desember]] [[1875]] | geboorteplek = [[Praag]], [[Oostenryk-Hongarye]] | sterfdatum = [[29 Desember]] [[1926]] | sterfteplek = [[Valmont]], [[Switserland]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Oostenryk-Hongarye}} | beroep = Digter, skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Rainer Maria Rilke''' (oorspronklike naam '''René Maria Rilke''', *[[4 Desember]] [[1875]] in [[Praag]], [[Boheme]], [[Oostenryk-Hongarye]] (tans in die [[Tsjeggiese Republiek]]); †[[29 Desember]] [[1926]] in Valmont, [[Switserland]] ) was ‘n Oostenryks-Duitse digter wat internasionale bekendheid verwerf het met werke soos die Duino-elegieë en ‘’[[Sonnet]]e aan Orfeus’’. Rilke se reeks van tien lang gedigte, die Duino-elegieë, word saam met die Sonnette aan Orfeus as sy grootste werke beskou. Rilke het aan die elegieë begin skryf terwyl hy tussen Oktober 1911 en Mei 1912 in die Duino-kasteel in die noorde van Italië tuisgegaan het en dit na 'n lang onderbreking in [[1922]] voltooi. Die gedigte is opgedra aan die eienares van die kasteel, prinses Marie von Thurn und Taxis. ==Vroeë lewe== Rilke was die enigste seun uit ‘n ongelukkige huwelik. Sy vader, Josef, ‘n staatsbeampte, was gefrusteer in sy loopbaan en sy moeder, die dogter van ‘n hoër-middelklas handelaar en ‘n beampte van die Ryk, was ‘n moeilike vrou wat gevoel het dat sy benede haar stand getrou het. Sy het haar man in 1884 gelos en na [[Wene]] getrek om so na as moontlik aan die keiserlike hof te wees. Rilke se opvoeding was swak beplan en fragmentaries van aard. Daar is besluit dat hy ‘n offisier sou word om aan hom die maatskaplike posisie te besorg waarvan sy vader uitgesluit was. Hy is gevolglik na ‘n paar jaar by ‘n prestigeryke skool wat deur die Piaristiese broers van Praag bedryf is, ingeskryf in die laer militêre ‘’Realschule of Sankt Pölten’’ (Oostenryk), en vier jaar daarna ingeskryf aan die hoër militêre "Realschule" in Mährisch-Weisskirchen ([[Boheme]]). Hierdie twee skole was heeltemal teenstrydig met die behoeftes van die hoogs sensitiewe seun, en hy was uiteindelik geforseer om die skool voortydig te verlaat as gevolg van swak gesondheid. In latere jare sou hy hierdie jare ‘n tyd van genadelose lyding noem, 'n "voorskou van gruwel." Na nog 'n nuttelose jaar wat spandeer is aan die Akademie van Besigheidsadministrasie in [[Linz]] (1891–92) was dit vir Rilke moontlik om met die hulp van ‘n oom aan vaderskant sy opvoedkundige loopbaan op die regte pad te plaas. In die somer van 1895 het hy sy studiekursus by die Duitse Gimnasium ('n hoërskool wat ontwerp is om studente voor te berei vir tersiêre studies) in die Praagse buurt Neustadt voltooi. Teen die tyd dat hy die skool verlaat het, het Rilke alreeds ‘n volume poësie gepubliseer (1894). Daar was by hom geen twyfel dat hy ‘n literêre loopbaan sou volg nie. Nadat hy in 1895 gematrikuleer het aan die [[Karelsuniversiteit]] in Praag het hy ingeskryf vir kursusse in Duitse literatuur en, ten einde sy familie te paai, een semester gevolg in die Regte. Maar hy kon nie werklik betrokke raak by sy studies nie, en het gevolglik in 1896 sy studies gestaak en hom in [[München]] gevestig. Die stad, met sy kunssinnige en kosmopolitiese atmosfeer, was vir die jong Rilke 'n groot trekpleister. Rilke se volwasse lewe was dié van 'n rustelose reisiger, aangevuur deur innerlike dryfvere, en van 'n kunstenaar wat daarin geslaag het om andere van die geldigheid van sy visie te oortuig. Die Europese kontinent in al sy breedte en verskille-[[Rusland]], [[Frankryk]], [[Spanje]], [[Oostenryk]], [[Switserland]] en [[Italië]]-sou die fisiese verwysingswêreld van daardie lewe word. ==Volwassenheid== In Mei 1897 het Rilke met [[Lou Andreas-Salomé]] kennis gemaak. Sy het spoedig daarna sy metgesel geword. Lou was 36 en van [[Sint Petersburg]]. Sy was die dogter van ‘n [[Russe|Russiese]] generaal en ‘n [[Duitsers|Duitse]] moeder. In haar jeug het die Duitse filosoof [[Friedrich Nietzsche]] haar geselskap nagejaag, maar sy het egter sy attensies van die hand gewys. Lou is tien jaar voordat sy vir Rilke ontmoet het getroud met ‘n Duitse professor. Rilke se verhouding met Lou was ‘n sleutelmoment in sy lewe. Sy was meer as ‘n metgesel vir Rilke; en het ook gedien as sy surrogaatmoeder en die voorste invloed in sy "éducation sentimentale". Maar bo alles was sy die persoon wat Rilke aan [[Rusland]] bekendgestel het. Selfs nadat hulle verhouding beëindig is het Lou Rilke se intieme vriendin en vertroueling gebly. Teen die einde van 1897 het Rilke vir Lou na [[Berlyn]] gevolg om so na as moontlik aan haar te bly en deel te hê aan haar lewe. Rusland was 'n mylpaal in Rilke se lewe. Dit was die eerste van 'n reeks lande wat uiteindelik vir Rilke sou uitstaan as “elektiewe tuistes”, en het in ‘n groter mate ‘n onuitwisbare merk op Rilke gelaat as enige van sy gevolglike “ontdekkings”; met die moontlike uitsondering van [[Parys]]. Rilke en Lou het Rusland die eerste keer in die lente van 1899 besoek en daarna in die somer van 1900. Hy het daar ‘n eksterne realiteit gevind wat hy beskou het as die ideale simboliese uitdrukking van sy gevoelens, d.i. sy innerlike realiteit. Vir Rilke was [[Rusland]] geklee met 'n ondefinieërbare, elementele, byna godsdienstig-ontroerende kwaliteit- ‘n harmonieuse, kragtige konstellasie van “God”, “menslike gemeenskap”, en “natuur”- die distillasie van die “kosmiese” gees van die bestaan. Rusland het in Rilke ‘n poëtiese reaksie ontlok wat hy later sou beskryf as die ware begin van sy ernstige werk; ‘n uitgerekte driedelige siklus gedigte wat tussen 1899 en 1903 geskryf is; sy Das Stunden-Buch (1905). Hier stel die poëtiese “Ek” homself aan die leser voor in die vorm van ‘n jong monnik wat sy god omsirkel met “swerms” van gebede, ‘n god in die lewe geroep as die inkarnasie van “lewe”, as die bonatuurlike, spirituele kwaliteit van die binnewêreldse diversiteit van “dinge”. Die [[taal]] en motiewe van die werk is grootliks diè van [[Europa]] van die 1890’s: [[Art Nouveau]], buie geïnspireer deur die dramas van [[Henrik Ibsen]] en Maurice Maeterlinck, die entoesiasme vir kuns van [[John Ruskin]] en Walter Pater, en bo alles, die klem op “lewe” vanuit Nietzsche se [[filosofie]]. Tog het die selfingenome intensiteit van hierdie toegewyde oefeninge, met hulle ritmiese, suggestiewe krag en vloeiende musikaliteit, ‘n ganse nuwe tema bevat, in hulle het 'n digter met unieke karakteristieke sy stem gevind. Rilke het gou na sy tweede besoek aan Rusland by die [[Kunstenaarskolonie Worpswede]] naby [[Bremen]] aangesluit, waar hy gehoop het om hom te vestig tussen eendersdenkende kunstenaars wat ge-eksperimenteer het met die ontwikkeling van ‘n nuwe leefstyl. In April 1901 is Rilke getroud met Clara Westhoff,’n jong [[beeldhouer]] van Bremen wat onder [[Auguste Rodin]] studeer het. Die paartjie het hulle gevestig in ‘n kothuis in die naburige Westerwede. Hier het Rilke gewerk aan die tweede deel van die Stunden-Buch, en ook 'n boek geskryf oor die Kunstenaarskolonie Worpswede. In Desember 1901 het Clara geboorte gegee aan ‘n dogter. Kort daarna het die twee besluit op ‘n vriendskaplike skeiding om vryelik hul onderskeie loopbane na te jaag. Rilke het by ‘n Duitse uitgewer opdrag gekry om ‘n boek oor [[Auguste Rodin]] te skryf en derhalwe in 1902 na Parys gegaan waar die beeldhouer woonsaam was. Parys sou vir die volgende twaalf jaar die geografiese sentrum van Rilke se lewe word. Hy het dikwels die stad vir besoeke aan ander stede en lande verlaat, beginnende in die lente van 1903 toe hy, ten einde die ongeërgde en apatiese leefstyl van Parys te ontsnap, na Viareggio, Italië gereis het. Daar het hy die derde deel van die Stunden-Buch geskryf. Hy het ook in [[Rome]] (1903–04), Swede (1904), en herhaaldelik in [[Capri]] (1906–08) gewerk; en na die suide van Frankryk gereis, asook na [[Spanje]], [[Tunisië]], en [[Egipte]] en dikwels besoek afgelê aan vriende in Duitsland en [[Oostenryk]]. Tog was Parys sy tweede "elektiewe tuiste" en nie minder belangrik as Rusland nie, ten opsigte van beide sy geskiedkundige-, humanistiese- en skilderagtige kwaliteite, en ook sy intellektuele uitdagings. Die Parys van Rilke was nie die ‘’[[Belle Époque]]’’-hoofstad wat gedrapeer was in luuksheid en erotisisme nie; dit was ‘n stad van mensonterende klaaglikheid, van die gesiglose ontneemdes, van die bejaardes, sieklik en sterwende. Dit was die hoofstad van vrees, armoede, en die dood. Rilke se preokkupasie met hierdie verskynsels het gekombineer met 'n tweede preokkupasie; die groeiende bewustheid van nuwe benaderings tot die kunste en kreatiwiteit, welke bewustheid gekweek is deur sy assosiasie met Rodin. Hulle vriendskap sou tot die lente van 1906 duur. Rodin het aan Rilke sy persoonlike etiek van meedoënlose werk geleer, wat in skerp kontras gestaan het tot die tradisionele idee van artistieke inspirasie. Rodin se metode was een van toewyding aan detail en nuanse en van die onverbiddellike soeke na “vorm” in die sin van konsentrasie en objektivering. Rodin het ook aan Rilke nuwe insigte laat toekom wat betref die skatte van die [[Louvre]], die Katedraal van Chartres, en die vorme, fatsoene en gestaltes van Parys. Van die literêre modelle het dié van die digter [[Charles Baudelaire]] hom die meeste beïndruk. Gedurende hierdie "Paryse jare" het Rilke ‘n nuwe styl van liriese poësie ontwikkel, naamlik die sogenaamde "Ding-Gedicht" (“voorwerp gedig”), welke styl poog om die essensie van ‘n fisiese voorwerp vas te vang. Sommige van die suksesvolste van hierdie gedigte is verbeeldingryke vertalings van sekere werke uit die visuele kunste. Ander gedigte handel oor landskappe, portrette en Bybelse en [[mitologie]]se temas soos wat ‘n skilder hulle sou voorstel. Hierdie "Neue Gedichte" (1907–08) het ‘n afwyking van tradisionele Duitse liriese poësie daargestel. Rilke het sy taal tot sulke ekstremiteite van subtiliteit en verfyning geforseer dat dit gekarakteriseer kan word as 'n aparte kuns tussen ander kunste, en 'n taal wat onderskei is van bestaande tale. Die wêreldlike elegansie van hierdie gedigte kan egter nie hul inherente emosionele en morele interaksie verbloem nie. Wanneer Rilke; in briewe oor [[Paul Cézanne]] wat geskryf is in die herfs van 1907 die skilder se metode definiëer as "die opgebruik van liefde in anonieme arbeid"; was hy besig om sy eie werkswyse te beskryf. In 'n brief aan Lou Salomé uit Julie 1903 definiëer hy sy metode met die volgende formulasie: "die skep van voorwerpe, uit vrees uit." Die "Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge" (1910; Die Notaboek van Malte Laurids Brigge, 1930) waarop Rilke in 1904 in Rome begin werk het, is ‘n prosaïese komplement tot die Neue Gedichte. Dit wat in die agtergrond van die gedigte gehuiwer het; agter die perfeksie van styl, tree naamlik na vore in hierdie prosawerk: die subjektiewe, persoonlike probleme van die eensame okkupant van ‘n Paryse hotelkamer, die “vrees” wat die inspirasie is vir die skepping van “die voorwerpe”; indien die gedigte voorkom as ‘n glansryke bevestiging van die simboliste se idee van “suiwer poësie”, lees die "Aufzeichnungen" soos ‘n briljante vroeë voorbeeld van [[Eksistensialisme|Eksistensialisties]]e skryfwerk. Dit is ‘n kunstig-saamgestelde suite van beskrywende en meditatiewe dele, wat oënskynlik geskryf is deur "Malte", ‘n jong [[Deens]]e buitelander in Parys wat weier om te hou by die tradisionele chronologie van 'n verhalende eksposisie en in pleks daarvan sy temas voorstel as “gelyktydige” gebeurlikhede wat plaasvind teen die agtergrond van ‘n allesomvattende “ruimtelike-tyd.” In hierdie werk word Rilke se gebruiklike temas gevind: liefde, dood, die vrese van die jeug, die verheerliking van die vrou, en uiteindelik, die saak betreffende “God”, wat behandel word as bloot “’n gewoonte van die hart.” Die werk moet gesien word as die beskrywing van die verval van 'n siel–maar ‘n verval wat egter nie ontneem is van ‘n [[dialektiek|dialekties]]e voorbehoud nie: “Slegs 'n stap,” skryf Malte, “en my diepste bedroefdheid kan omgeskakel word na plesier.” Die prys wat Rilke betaal het vir hierdie meesterstukke was erge skrywersblok en depressie wat so knaend was, dat dit hom laat oorweeg om sy skryfwerk geheel en al op te gee. Behalwe vir ‘n kort digsiklus, Das Marienleben (1913), het hy vir dertien jaar nie enigiets anders gepubliseer nie. Die eerste werke waarin hy selfs die ‘’Neue Gedichte’’ oortref het, is geskryf in die begin van 1912- twee omslagtige gedigte in die styl van elegieë. Hy het egter nie die werke onmiddellik gepubliseer nie, omrede hy voorsien het dat hulle deel sou vorm van 'n nuwe siklus. Hy het hierdie twee gedigte geskryf tydens sy verblyf by die Duino-kasteel naby [[Trieste]]. Aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Rilke in [[München]], waar hy besluit het om aan te bly en die grootste deel van die oorlog sou woon. In Desember 1915 is hy opgeroep vir militêre diens saam met die Oostenrykse Leër by [[Wene]], maar teen Junie 1916 het hy teruggekeer na die burgerlike lewe. Die maatskaplike klimaat van hierdie jare was teenstrydig met sy lewenswyse en poësie, en toe die oorlog beëindig is het hy amper geheel en al verlam gevoel. Hy het slegs een relatief produktiewe fase gehad, die herfs van 1915 toe hy, bykomend tot ‘n reeks nuwe gedigte, die “Vierde Duino Elegie” geskryf het. ==Latere lewe== Rilke het die volgende sewe jare in [[Switserland]] spandeer, die laaste van sy selfgekose tuistes. Hy het weereens volle beheer oor sy talente verkry. In die somer van 1921 het hy hom gevestig by die Château de Muzot, ‘n kasteel in die [[Ryn]]vallei, as die gas van ‘n Switserse weldoener. In Februarie 1922 het hy binne die bestek van ‘n paar dae van obsessiewe prokuktiwiteit die Duino-siklus, wat jare vroeër begin was, voltooi en onverwags en byna moeiteloos nog ‘n uitstekende siklus van vyf-en-vyftig gedigte–wat in hul bui en tema naby verwant is aan die Elegieë–voltooi (Sonnette aan Orpheus). Die Duino Elegieë is die kulminasie van die ontwikkeling van Rilke se poësie. Dit wat in die Stunden-Buch begin het as ‘n naïef-onsekere viering van “lewe”, as ‘n wydings-oefening van mistieke aanbidding van God, en wat in Malte hom daartoe gelei het om te proklameer dat “hierdie lewe gesuspendeer oor ‘n afgrond in werklikheid moontlik is” , lui in die Elegieë ‘n bevestigende noot, in panegiristiese regverdiging van Lewe as ‘n entiteit: “Die bevestiging van lewe en dood blyk identies te wees in die Elegieë,” het Rilke in 1925 geskryf. Hierdie gedigte kan gesien word as ‘n nuwe mite wat die toestand van “Moderne Man” reflekteer, die toestand van ‘n geëmansipeerde, onterfde bewustheid wat homself onderhou as ‘n genoot tot die tradisionele kosmiese beeld van Christenskap. Soos Nietzsche staan Rilke die Christelike dualisme van immanensie en transendensie teen. In stede hiervan maak hy voorspraak vir ‘n empatiese monisme van die “kosmiese inner-spasie,” wat lewe en dood byeenbring; aarde en ruimte; en alle dimensies van tyd–in een allesomvattende eenheid. Hierdie Rilkeïstiese mite word geartikuleer in ‘n beeld-gelaaide [[kosmologie]] wat, analogies tot Middeleeuse modelle, alles omtrent [[realiteit]] waarneem–van [[dier]] tot “engel”–as ‘n hiërargiese orde. Hierdie kosmologie resulteer op sy beurt in ‘n sistematiese, konsekwente leerstelling van lewe en bewustheid- waarin Man die taak opgelê word om alles wat sigbaar is, te transformeer na die onsigbare deur die krag van sy sensoriese persepsies: “Ons is die bye van die Onsigbare.” En hierdie uiteindelike lot van Man word vervat in die aktiwiteit wat om die beurt beskryf word as“segging,” “singery,” “beroeping,” of “lofprysing.” Derhalwe word die digter getransformeer na die protagonis van [[humanisme|humaniteit]], sy verteenwoordiger “voor die Engel” (die pseudoniem van God), soos in die “Negende Elegieë,” en selfs meer treffend in die Sonnette aan Orfeus. Hierdie boodskap van die latere Rilke is al deur sommige gevier as ‘n nuwe religie van “lewe” en deur andere verwerp as die uitdrukking van ‘n ongebreidelde estetisisme en ‘n poging van die digter om homself te “red” of te “bevry” op grond van sy persoonlike aanleg. Die triomfantelike deurbraak van Februarie 1922 was Rilke se laaste groot bydrae. Tog gaan sommige van sy latere gedigte wat betref tematiese gegewe en stilisme selfs verder as die Elegieë en die Sonnete in hul eksperimentasie met vorme wat nie langer blyk verwant te wees nie aan die aard van die poëtiese taal van die 1920’s. Bykomend tot hierdie laat werke het Rilke ook ‘n aantal eenvoudige, byna sangerige gedigte, ‘n paar kort siklusse, en vier versamelings in [[Frans]], waarin hy eerbied toon aan die landskap van die kanton Wallis (Frans: ''Valais''), geskryf. [[Muzot]] het sy tuiste gebly, maar hy het voortgegaan om te reis, meestal binne Switserland, en het homself gewy aan sy vriende en sy aansienlike, meesterlik geartikuleerde korrespondensie. Hy het vroeg in 1925 weer na Parys gereis, welke stad se literêre lewe hy in noue kontak mee gebly het. Hy is op rojale wyse ontvang deur ou vriende soos [[André Gide]] en Paul Valéry, sowel as deur nuwe bewonderaars. Vir die eerste keer in sy lewe was hy die sentrum van ‘n literêre seisoen in ‘n Europese metropool. Maar die inspanning en ooreising van hierdie besoek was uiteindelik die veel vir sy weerlose gesondheid. Op 18 Augustus het hy onafgekondig Parys verlaat. Hy was reeds sedert 1923 siek, maar die oorsaak van sy swakheid, ‘n skaars vorm van [[leukemie]], was nie gediagnoseer tot ‘n paar weke voor sy dood in 1926 nie. Hy het beswyk by ‘n sanatorium geleë bo Territet, op die [[Meer van Genève]].<ref>"Rilke, Rainer Maria." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> == Bykomende leeswerk == * Rilke se omslagtige korrespondensie kan gesien word in Gesammelte Briefe, red. deur Ruth Sieber-Rilke en Carl Sieber, 6 vol. (1936–40) * Briefe, 2de uitg., 2 vol. (1966); Briewe aan ‘n Jong Vrou (1945); Briewe aan ‘n Jong Digter, hersiene uitg. (1954, heruitgereik in 1993); en Briewe, vertaal deur Jane Bannard Greene en M.D. Herter Norton, 2 vol. (1969). * Biografieë sluit J.R. von Salis, Rainer Maria Rilke: The Years in Switzerland (1964; oorspronklik in Duits gepubliseer, 1952), wat slegs die laaste deel van Rilke se lewe in detail behandel; J.F. Hendry, The Sacred Threshold: A Life of Rainer Maria Rilke (1983); Wolfgang Leppmann, Rilke: A Life (1984); Donald Prater, A Ringing Glass: The Life of Rainer Maria Rilke (1986, heruitgereik in 1993); en David Kleinbard, The Beginning of Terror: A Psychological Study of Rainer Maria Rilke's Life and Work (1993) in. * Van die kritiese werke oor Rilke in die Engelse taal, is die volgende prominent: E.M. Butler, Rainer Maria Rilke (1941, heruitgereik in 1973); H.W. Belmore, Rilkes's Craftsmanship: An Analysis of His Poetic Style (1954); H.F. Peters, Rainer Maria Rilke: Masks and the Man (1960, herdruk in 1977); Eudo Colecestro Mason, Rilke, Europe, and the English-Speaking World (1961), en Rilke (1963); Frank Baron, Ernst S. Dick, en Warren R. Maurer (reds.), Rilke: The Alchemy of Alienation (1980), a collection of 14 essays; en Patricia Pollock Brodsky, Rainer Maria Rilke (1988). == Vertalings van Rilke se werk in [[Afrikaans]] == Rilke se Duino Elegieë is in Afrikaans vertaal deur prof. [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]].<ref>https://www.graffitiboeke.co.za/af/a/Soek/0/date_publish%20DESC/Rainer%20Maria%20Rilke {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200525183916/https://www.graffitiboeke.co.za/af/a/Soek/0/date_publish%20DESC/Rainer%20Maria%20Rilke |date=25 Mei 2020 }} URL opgespoor en besoek op 20 November 2019</ref> Pieterse het in [[2008]] die [[SA Akademieprys vir Vertaalde Werk]] vir die bundel ontvang. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rilke, Rainer Maria}} [[Kategorie:Oostenrykse digters]] [[Kategorie:Oostenrykse skrywers]] [[Kategorie:Dramaturge]] [[Kategorie:Vertalers]] [[Kategorie:Geboortes in 1875]] [[Kategorie:Sterftes in 1926]] j8k7spv1h9dkurst645q4706e1z58a7 0 260555 2923282 2110388 2026-08-09T18:04:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923282 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Robert Houghwout Jackson | beeld = Roberthjackson.jpg | beeldonderskrif = | orde = Mederegter van die Hooggeregshof van die Verenigde State van Amerika | termynaanvang = | termyneinde = | president = | voorganger = | opvolger = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1892|2|13}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1892|2|13|1954|10|9}} | sterfteplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | president2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | president3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Robert Houghwout Jackson''' ([[13 Februarie]] [[1892]]&nbsp;– [[9 Oktober]] [[1954]]) was 'n Amerikaanse prokureur en regter wat gedien het as 'n Mederegter (''"Associate judge"'') van die Hooggeregshof van die Verenigde State van Amerika. Hy het voorheen gedien as onder andere die [[VSA]] se prokureur-generaal ([[Engels]]: ''"Attorney General"''). Jackson was ook bekend om sy werk as die Hoof-aanklaer van die Verenigde State tydens die [[Neurenberg-verhore]] van [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nazi]] [[oorlogsmisdadigers]] na afloop van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Jackson was toegelaat tot die balie deur 'n kombinasie van regswerk by 'n gevestigde prokureur en deur die bywoning van regskool. Hy is die mees onlangse regter sonder 'n regsgraad om aangestel te word by die Hooggeregshof van die Verenigde State. Jackson is bekend om sy advies dat, "Enige prokureur wat sy sout werd is, die verdagte sal vertel, in geen onsekere terme, om geen verklaring aan die polisie onder enige omstandighede te maak nie,"<ref>''[http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&vol=338&invol=49 Watts v. Indiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102114959/http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&vol=338&invol=49 |date= 2 Januarie 2015 }}'', 338 U.S. 49, 59.</ref> en vir sy aforisme in die beskrywing van die Hooggeregshof, "Ons is nie finaal omdat ons onfeilbaar is nie, maar ons is onfeilbaar slegs omdat ons finaal is."<ref>''[http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&vol=344&invol=443 Brown v. Allen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821020432/http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=us&vol=344&invol=443 |date=21 Augustus 2014 }}'', 344 U.S. 443.</ref> Jackson het 'n reputasie ontwikkel as een van die beste skrywers wat op die Hooggeregshof gedien het, asook as een van die mees toegewyde regters wat die afdwing van die ''"due process"'' (behoorlike proses) vereiste betref, as synde beskerming teen oorywerigheid deur federale agentskappe. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jackson, Robert Houghwout}} [[Kategorie:Geboortes in 1892]] [[Kategorie:Sterftes in 1954]] [[Kategorie:Amerikaanse regslui]] [[Kategorie:Regters]] 6342x3uyfjzmu3vk26nrnxhr1ok5t5c 0 260832 2923228 2809637 2026-08-09T12:25:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923228 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Panyaza Lesufi | beeld = Andrek "Panyaza" Lesufi.jpg | beeldonderskrif = Lesufi in 2014 | geboortedatum = {{GDEO|1968|9|4}} | geboorteplek = [[Edenvale]], [[Transvaal]] | geboortenaam = Andrek Lesufi | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[African National Congress]] | orde = Premier van Gauteng | termynaanvang = 6 Oktober 2022 | termyneinde = | premier = | voorganger = [[David Makhura]] | opvolger = | orde1 = Gautengse LUR vir Onderwys | termynaanvang1 = 31 Mei 2019 | termyneinde1 = 5 Oktober 2022 | termynaanvang2 = 23 Mei 2014 | termyneinde2 = 29 Mei 2019 | orde2 =<!-- sien bo, dieselfde pos "LUR vir onderwys in Gauteng" --> | vise2 = | voorganger2 = [[Barbara Creecy]] | opvolger2 = Nomantu Nkomo-Ralehoko (1 dag) | orde3 = Gautengse LUR vir Maatskaplike Ontwikkeling (Waarnemend) | premier3 = [[David Makhura]] | termynaanvang3 = 5 November 2019 | termyneinde3 = 19 Junie 2020 | vise3 = | voorganger3 = Thuliswa Nkabinde-Khawe | opvolger3 = Nomathemba Mokgethi | orde4 = Gautengse LUR vir Finansies en e-Regering | termynaanvang4 = 30 Mei 2019 | termyneinde4 = 31 Mei 2019 | vise4 = | president4 = | eersteminister4 = | premier4 = David Makhura | voorganger4 = [[Barbara Creecy]] | opvolger4 = Nomantu Nkomo-Ralehoko | orde5 = Lid van die [[Gauteng provinsiale wetgewer]] | termynaanvang5 = 21 Mei 2014 | termyneinde5 = | vise5 = | president5 = | eersteminister5 = | premier5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | vise6 = | president6 = | eersteminister6 = | premier6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = Universiteit van Natal | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Andrek "Panyaza" Lesufi''' (gebore 4 September 1968 in [[Edenvale]], [[Transvaal]])<ref name="gauteng">{{cite web |url=http://www.gauteng.gov.za/government/departments/education/Pages/MEC-profile.aspx |access-date=9 Junie 2019 |work=Gauteng-provinsie |title=LUR-profiel van Panyaza Lesufi |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190529162246/http://www.gauteng.gov.za/government/departments/education/Pages/MEC-profile.aspx |archive-date=29 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat in Oktober 2022 as die sewende premier van [[Gauteng]] aangestel is. Hy was voor dit die Lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Onderwys in Gauteng en die ondervoorsitter van die [[African National Congress]] (ANC) in daardie provinsie.<ref name="gauteng" /> Hy was ook kortliks LUR vir Finansies in Mei 2019, maar is gou weer na die onderwys-portefeulje geskuif. Na die afsterwe van Thuliswa Nkabinde-Khawe in November 2019 het hy ook as die waarnemende LUR vir maatskaplike ontwikkeling tot Junie 2020 gedien. ==Vroeë lewe en opvoeding== Lesufi is op 4 September 1968 in [[Edenvale]] in die destydse [[Transvaal]] gebore. Hy en sy gesin is weens die Groepsgebiedewet met geweld gedwing om na [[Tembisa]] te trek. Hy het sy skoolloopbaan by Tlamatlama Laer Primêre Skool begin. Kort daarna het hy aan Tshepisa Hoër Primêre Skool begin skool gaan voordat hy aan Boitumelong Senior Sekondêre Skool gematrikuleer het.<ref name="gauteng" /> Aan die Universiteit van Natal het hy 'n baccalaureusgraad in bedryfsadministrasie behaal. Hy het die bynaam "Panyaza" gekry weens sy liefde vir sokker.<ref>{{webaanhaling |url=http://www.702.co.za/articles/13365/panyaza-lesufi-gauteng-education-mec-soccer-fanatic-ngud-groover |titel= Panyaza Lesufi: Gauteng education MEC, soccer fanatic, Ngud' groover |toegangsdatum=2020-08-06 |laaste=Taunyane |eerste= Omogolo |datum= 6 Mei 2019 |werk= 702.co.za |taal=Engels |argiefurl= |argiefdatum= |aanhaling= }}</ref> ==Politieke loopbaan== Lesufi het sy politieke aktivisme tydens sy tienerjare in Tembisa begin. Kennedy Nkoane het hom aangemoedig om by die anti-apartheidsbeweging aan te sluit. Sy broer, Nikisi, het uit die tronk ontsnap en van Suid-Afrika gevlug om by die [[African National Congress]] aan te sluit.<ref name="tembisan">{{cite news |last= Mukwevho|first=Victor |date= 10 Junie 2014|title=Lesufi appointed MEC |url= https://kemptonexpress.co.za/260429/lesufi-appointed-mec|work=KemptonExpress |location= |access-date= 6 Augustus 2020}}</ref> Panyaza was lid van talle anti-apartheidsorganisasies insluitend die Kongres van Suid-Afrikaanse Studente (COSAS), die Tembisa Studentekongres (TESO), die [[United Democratic Front]] (UDF) en die Nasionale Onderwyskrisiskomitee. Hy was die president van die Universiteit van Natal se studenteraad. In 1989 is hy in hegtenis geneem en na die Modderbee-gevangenis gestuur.<ref name="gauteng" /> Hy is in 1995 weer gearresteer en na die Durban City-gevangenis gestuur.<ref name="gauteng" /> Na die ontbanning van die ANC, het hy vir drie termyne as voorsitter van die ANC-tak in Tembisa gedien. Hy was vir nege jaar lank die adjunk-streekvoorsitter van die party se Kyalami-streek. Hy was die eerste adjunk-streeksekretaris van die ANC Ekurhuleni-streek.<ref name="gauteng" /> Sedert 2007 dien hy op die party se Provinsiale Uitvoerende Komitee. In Junie 2018 is hy as die party se provinsiale adjunkvoorsitter verkies.<ref>{{cite news |last=Umraw |first= Amil|date=21 Julie 2018 |title= Panyaza Lesufi wins Gauteng ANC deputy chair position |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2018-07-21-panyaza-lesufi-wins-gauteng-anc-deputy-chair-position/ |work=TimesLIVE |location= |access-date= 6 Augustus 2020}}</ref> Lesufi was die woordvoerder van die eerste burgemeester Ekurhuleni, Bavumile Vilakazi. Hy was destyds deel van 'n taakspan wat deur die Minister van Maatskaplike Ontwikkeling, [[Zola Skweyiya]], saamgestel is om die Suid-Afrikaanse agentskap vir maatskaplike sekerheid (SASSA) te stig.<ref name="gauteng" /> Hy het ook vir die minister van polisie [[Nathi Mthethwa]] gewerk en kort daarna in 2014 het hy by die departement van basiese onderwys betrokke geraak.<ref>{{cite news|last= Krige|first= Nick|date= 29 Mei 2019|title= Panyaza Lesufi: Is he qualified to be Gauteng’s new finance MEC?|url= https://www.thesouthafrican.com/news/panyaza-lesufi-qualifications-finance-mec-gauteng/|work= The South African|location= |access-date= 6 Augustus 2020|archive-date= 8 Augustus 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200808070132/https://www.thesouthafrican.com/news/panyaza-lesufi-qualifications-finance-mec-gauteng/|url-status= dead}}</ref> ===Gautengse provinsiale regering=== In Mei 2014 is Lesufi tot die [[Gauteng provinsiale wetgewer]] verkies. Premier [[David Makhura]] het hom tot die pos van provinsiale LUR vir Onderwys benoem. Na sy herverkiesing in Mei 2019 het Makhura hom as die LUR vir Finansies en e-Regering aangewys.<ref>{{cite news |last=Sicetsha |first=Andile |date=29 Mei 2019 |title=Premier David Makhura unveils Gauteng’s new Cabinet |url=https://www.thesouthafrican.com/news/david-makhura-gauteng-cabinet-announced/ |work=The South African |location= |access-date=6 Augustus 2020 |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829102718/https://www.thesouthafrican.com/news/david-makhura-gauteng-cabinet-announced/ |url-status=dead }}</ref> 'n Dag later het Makhura hom teruggeskuif na die onderwys-portefeulje as gevolg van openbare protes.<ref>{{cite news |last= |first= |date=31 Mei 2019 |title=Lesufi back as education MEC|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/lesufi-back-as-education-mec-20190531 |work=News24 |location= |access-date=6 Augustus 2020 }}</ref> Na die afsterwe van [[Thuliswa Nkabinde-Khawe]] in November 2019 het Makhura hom as waarnemende LUR vir Maatskaplike Ontwikkeling aangestel.<ref>{{cite news |last=Jordaan |first=Nomahlubi |date= 5 November 2019|title='It's an honour', says Lesufi after being named acting social development MEC|url= https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2019-11-05-its-an-honour-says-lesufi-after-being-named-acting-social-development-mec/|work=TimesLIVE |location= |access-date=6 Augustus 2020 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{Amptelike webwerf|https://panyazalesufi.com/}} * {{en}} [https://publicpeople.org.za/person/13682-panyaza-lesufi Panyaza Lesufi] op Public People * {{en}} {{Facebook|PanyazaLesufi}} * {{en}} {{Twitter|Lesufi}} {{Premiers van Suid-Afrika}} {{Lede van die Gauteng provinsiale wetgewer}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lesufi, Panyaza}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] 9m5059875q0p5kml15hwulwpxig7wer 0 265097 2923438 2879176 2026-08-10T08:01:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923438 wikitext text/x-wiki '''Trek Airways''' is 'n voormalige [[lugredery]] gebaseer in [[Suid-Afrika]] wat vanaf Augustus 1953 tot April 1994 bedryf is. [[Lêer:Trek_Airways_Boeing_747SP_Krier.jpg|duimnael|300px|'n Boeing 747SP van Trek Airways.]] == Maatskappygeskiedenis == Trek Airways, wat in 1953 gestig is deur die afgetrede Duitse generaalmajoor [[Friedrich Wilhelm von Mellenthin]] (1904-1997), was die enigste Suid-Afrikaanse lugredery afgesien van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] wat internasionale vlugte bedryf het. Aanvanklik is vlugte vanaf [[Europa]] na Suid-Afrika bedryf met een stop. Die [[vliegtuig]] wat destyds gebruik is, was die Vickers VC.1 Viking. Aangesien die Viking nie voldoende reikafstand vir die operasies gehad het nie, is hulle deur die [[Douglas DC-4]] en Lockheed L-749A Constellation vervang. Later het hul die Lockheed L-1649 Starliner bedryf. Trek Airways het destyds vlugte vanaf [[Londen]], [[Düsseldorf]], [[Wene]] en [[Luxemburg]] na [[Windhoek]] en [[Johannesburg]] met twee of drie tussenstopte onderneem.<ref>{{Cite web |url=http://www.timetableimages.com/ttimages/trek.htm |title=Trek Airways |access-date= 7 Julie 2019 |archive-date=25 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171025095343/http://www.timetableimages.com/ttimages/trek.htm |url-status=dead }}</ref> In 1964 is 'n samewerking met Luxair bereik waarvolgens Luxair passasiers na ander Europese lughawens verbind is. In 1968 is die eerste [[straalvliegtuig]] gebruik toe 'n [[Boeing 707]] ingestel is, maar as gevolg van die verbod op Suid-Afrikaanse geregistreerde vliegtuie moes Trek Airways vlugte vir 'n tydperk opskort. Dié bedrywighede is in 1991 hervestig en weer is daar 'n samewerking met Luxair ingestel waardeur Trek 'n Boeing 747-SP van Luxair / Luxavia wat in die ou Trek-kleurskema geverf was, gebruik het. Dit was ook gedurende hierdie tyd dat Trek 'n filiaal genaamd Flitestar gestig het met [[Airbus A320]] en [[ATR 72]]-vliegtuie. In 1991 het die politiek weer verander en die Suid-Afrikaanse regering het sy lugvaartbeleid gedereguleer. Trek Airways het aansoek gedoen om 'n lisensie vir 'n Suid-Afrikaanse huishoudelike diens, in direkte mededinging aan die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens|SAL]]. Flitestar is gebore wat Airbus A320's bedryf het. Op 11 April 1994 het Trek egter alle bedrywighede gestaak. <ref>Hengi, B.I. (2000). Airlines Remembered: Over 200 Airlines of the Past, Described and Illustrated in Colour. Midland. {{ISBN|9781857800913}}.</ref> == Destydse vliegtuigvloot == * Vickers VC.1 Viking * Douglas DC-4 * Lockheed L-749A Constellation * Lockheed L-1649 Starliner * Boeing 747-SP == Bibliografie == * William Buckland "Paddy" Rorke: ''Trek Airways – A South African Adventure'', Athena Press, 2007 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://rzjets.net/operators/operator.php?opid=89 Data]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [permanent dead link] * [http://www.timetableimages.com/ttimages/trek.htm TimeTableImages] * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Trek%20Airways&distinct_entry=true Trek photos at AirnersNet] * [https://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/thetropics/cabana/1194/lux.htm&date=2009-10-25+23:02:55 Trek/Lixavia history] * [http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19600903-1 DC-4 accident no fatalities] * [http://www.trekairways.co.za Trek Airways website in South Africa] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lugrederye]] d22m649h3keikv13ockxgnfqd2uy3pz 3 270371 2923277 2026375 2026-08-09T17:36:35Z Deepfriedokra 103572 Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:SilentSpike]] na [[Gebruikerbespreking:ExtrapolatingVanquisher]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/SilentSpike|SilentSpike]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/ExtrapolatingVanquisher|ExtrapolatingVanquisher]]" 2026375 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 16:39, 10 Augustus 2019 (UTC) 3so2nil1ywe8k35qd12blybzvpoyo3w 0 273179 2923254 2653812 2026-08-09T16:28:21Z 1Veertje 42242 +foto 2923254 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}}{{Inligtingskas Musikale kunstenaar|image=Musique à l'Empéri festival 2009 (3903210735).jpg}} '''Éric Le Sage''' (gebore op 15 Junie 1964 in [[Aix-en-Provence]]) is 'n kontemporêre [[Frankryk|Franse]] klassieke pianis. ==Biografie== Nadat hy sy studies by die Konservatoria in Parys voltooi het, het Le Sage na Londen vertrek ten einde sy spel te verbeter onder Maria Curcio. Éric Le Sage is bekend vir sy interpretasies van [[Romantiek|romantiese musiek]] en [[Robert Schumann|Schumann]], maar ook om sy opname van die volledige musiek vir klavier van [[Francis Poulenc]] in 'n universeel waardeerde weergawe daarvan. Sy nuuskierigheid vir die onbekende het hom daartoe beweeg om meer as twintig rare [[concerto]]s deur [[Antonín Dvořák|Dvořák]], [[Arnold Schoenberg|Schoenberg]], [[Igor Strawinski|Strawinski]], [[Benjamin Britten|Britten]] en andere te speel. Le Sage is 'n gereelde gas van gerekende groepe soos die ''[[Orchestre philharmonique de Radio France]]'', die [[Koninklike Skotse Nasionale Simfonieorkes]] en die [[Dresden Filharmoniese Orkes]]. ==Pryse== Hy was die wenner gewees van die Porto Internasionale Klavierkompetisie in 1985, van die Robert Schumann Internasionale Kompetisie vir Pianiste en Sangers by [[Zwickau]] in 1989 en van die Leeds kompetisie in 1990. In 2000 en 2001 het hy 'n ''grand prix du disque'' van die ''Académie Charles Cros'', 'n ''Victoires de la musique classique'', die ''Prix Caecilia'' en die Japannese "Plaat van die jaar" vir sy volledige opnames van die kamermusiek van Poulenc ontvang. ==Feeste== Le Sage het deelgeneem aan feeste soos die ''Festival de La Roque-d'Anthéron'', ''Festival de Radio France et Montpellier'', [[Menton]], Évian of Strasbourg. In 1993 was hy die medestigter van die ''Festival international de musique de Salon-de-Provence''. Op 17 Augustus 2010 was Éric le Sage in [[Jonzac]] te sien ter geleentheid van die fees wat deur die kulturele assosiasie van die ''Val de Seugne'' georganiseer is; waartydens hy die [[klarinet|klarinettis]] Paul Meyer en die [[tjello|tjellis]] François Salque begelei het.<ref>[http://www.sudouest.fr/2011/02/12/un-voyage-musical-a-travers-le-temps-316954-1348.php]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [http://solea-management.com/performer/eric-le-sage/ Éric Le Sage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190308203921/http://solea-management.com/performer/eric-le-sage/ |date= 8 Maart 2019 }} op SOLEA * [http://www.pianobleu.com/eric_le_sage.html Éric Le Sage] op Piano Bleu * [https://www.francemusique.fr/emissions/le-magazine/eric-le-sage-je-n-aime-pas-le-beethoven-pateux-19475 Eric Le Sage : ''Je n'aime pas le Beethoven pâteux''] op [[France Musique]] * [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Sage-Eric.htm Éric Le Sage (Piano)] op die Bach Kantates Webwerf * [https://www.youtube.com/watch?v=0ziG_yL1CmM Schumann Presto Passionato, Eric Le Sage, piano] op YouTube {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Le Sage, Eric}} [[Kategorie:Franse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] k5xlgv49lrq48xw16zb12syj77ag6k9 0 273364 2923230 2619846 2026-08-09T12:27:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923230 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Paolo Monti | bynaam = | beeld = Paolo Monti - Serie fotografica (Modena, 1973) - BEIC 6346975 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Paolo Monti in 1973 in Modena | geboortenaam = | geboortedatum = [[11 Augustus]] [[1908]] | geboorteplek = Novara, [[Piëmont]], [[Italië]] | dood_datum = {{SDEO|1908|8|11|1982|11|29}} | sterfteplek = [[Milaan]], [[Lombardye]], [[Italië]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Italië}} | beroep = Fotograaf | ander = | bekend = Argitektuurfotografie | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Paolo Monti''' ([[11 Augustus]] [[1908]] − [[29 November]] [[1982]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[fotograaf]] wat bekendheid verwerf het met sy argitektuurfotografie. Monti het sy loopbaan as professionele fotograaf in 1953 begin, met 'n vroeë werkperiode wat aan [[Venesië]] gewy is. Hier het hy in 1948 saam met ander belangstellendes die fotografieklub ''La Gondola'' gestig.<ref>{{Cite web |url=http://www.museofico.it/en/mostre/paolo-monti-photographs-1935-1982/ |title=Museo Ettore Fico: Paolo Monti. Photographs 1935−1982. Besoek op 17 September 2019'' |access-date=17 September 2019 |archive-date=23 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523224707/http://www.museofico.it/en/mostre/paolo-monti-photographs-1935-1982/ |url-status=dead }}</ref> Meer as 1&nbsp;300 werke uit hierdie periode word in die ''Archivio Storico della Gondola'' te Venesië bewaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.cflagondola.it/index-09.html |title=''La Gondola - Circolo Fotografico Venezia. Besoek op 17 September 2019'' |access-date=17 September 2019 |archive-date= 2 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002205614/http://www.cflagondola.it/index-09.html |url-status=dead }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Venezia, 1960) - BEIC 6328444.jpg|Venesië 1960 Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Anzola d'Ossola, 1961) - BEIC 6328481.jpg|Anzola d'Ossola 1961 Lêer:Paolo Monti - Roma Eur 1967 stazione Fermi.jpg|''Le torri Ligini''. Rome 1967 Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Venezia, 1971) - BEIC 6341069.jpg|''Manifesto strappato''. Venesië 1971 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://www.iconeye.com/opinion/icon-of-the-month/item/13002-paolo-monti-the-great-documenter-of-post-war-italy ''Icon: Paolo Monti: the great documenter of post-war Italy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714234629/https://www.iconeye.com/opinion/icon-of-the-month/item/13002-paolo-monti-the-great-documenter-of-post-war-italy |date=14 Julie 2020 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Monti, Paolo}} [[Kategorie:Italiaanse fotograwe]] 8ltk4splzbhreqqf6hmv0fvexdao6ub 0 273478 2923430 2672167 2026-08-10T06:46:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923430 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Thongloun Sisoulith | beeld = Thongloun Sisoulith (2023) (cropped 2).jpg | beeldonderskrif = Thongloun in 2023 | geboortenaam = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1945 | geboortemaand = 11 | geboortedag = 10 | geboorteplek = Houaphanh provinsie, [[Laos]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Volksrevolusionêre Party van Laos | nasionaliteit = | orde = Algemene Sekretaris van die Volksrevolusionêre Party van Laos | termynaanvang = 15 Januarie 2021 | termyneinde = | voorganger = [[Bounnhang Vorachith]] | opvolger = | orde2 = 7de President van Laos | termynaanvang2 = 22 Maart 2021 | termyneinde2 = | vise2 = Pany Yathotu<br/>Bounthong Chitmany | eersteminister2 = Phankham Viphavanh<br/>Sonexay Siphandone | voorganger2 = [[Bounnhang Vorachith]] | opvolger2 = | orde3 = 17de Eerste Minister van Laos | termynaanvang3 = 20 April 2016 | termyneinde3 = 22 Maart 2021 | president3 = Bounnhang Vorachith | voorganger3 = Thongsing Thammavong | opvolger3 = Phankham Viphavanh | orde4 = Minister van Buitelandse Sake | termynaanvang4 = 8 Junie 2006 | termyneinde4 = 20 April 2016 | eersteminister4 = Thongsing Thammavong<br/>Bouasone Bouphavanh | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = President van die Staatskomitee vir Beplanning en Belegging | termynaanvang5 = 27 Maart 2021 | termyneinde5 = 8 Junie 2006 | eersteminister5 = Bounnhang Vorachith | minister5 = | premier5 = | voorganger5 = Bouathong Vonglokham | opvolger5 = Soulivong Daravong | ouers = | eggenoot = Naly Sisoulith | kinders = | alma_mater = Pedagogiese Kollege van Neo Lao Hak Sat<br/>Herzen Universiteit<br/>Russiese Akademie van Wetenskappe (Ph.D) | religie = | handtekening = }} '''Thongloun Sisoulith''' ([[Lao (taal)|Lao]]: ທອງລຸນ ສີສຸລິດ; gebore op 10 November 1946) is 'n Laosiaanse politikus wat sedert 2021 die president van [[Laos]] en die Algemene Sekretaris van die [[Volksrevolusionêre Party van Laos]] is. Voorheen was hy vanaf 2016 tot 2021 die eerste minister en vanaf 2006 tot 2016 die minister van buitelandse sake. Hy is op 23 Januarie 2016 op die 10de partykongres gekies om premier van Laos te word. Tydens die 11de partykongres in Januarie 2021 is hy tot algemene sekretaris van die party verkies. Hy het in Maart 2021 president van Laos geword. == Biografie == Thongloun is in 1945 in die Houaphanh provinsie in die destydse Koningkryk van Laos gebore. Hy het tussen 1962 en 1969 aan die Pedagogiese Kollege van Neo Lao Hak Sat in Houaphan gestudeer.<ref name=":1">{{Cite web |title=Thongloun Sisoulith |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/laos/thongloun-sisoulith.htm |access-date=2023-08-10 |website=www.globalsecurity.org}}</ref> Daarna het hy verder in die [[Sowjetunie]] en [[Viëtnam]] gestudeer. Hy kan [[Russies]], [[Engels]], [[Viëtnamees]] en [[Lao (taal)|Lao]] vlot praat.<ref name=":0">{{Cite web|title=25th International Conference on The Future of Asia {{!}} Seeking a new global order -- Overcoming the chaos|url=http://future-of-asia.nikkei.jp/asia2019/eng/speaker02.html|access-date=2021-01-15|website=future-of-asia.nikkei.jp|archive-date=2021-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305065636/http://future-of-asia.nikkei.jp/asia2019/eng/speaker02.html|url-status=dead}}</ref> Hy het 'n doktorsgraad in geskiedenis en 'n meestersgraad ontvang.<ref name=":2">{{Cite web |title=Profile: Thongloun Sisoulith, general secretary of Lao People's Revolutionary Party Central Committee, Lao president - China.org.cn |url=http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2022-11/29/content_78541878.htm |access-date=2023-08-10 |website=www.china.org.cn}}</ref> Thongloun het vanaf 1973 tot 1978 vir 'n meestersgraad in Linguistiek en Letterkunde aan die Gerzen Pedagogie-instituut in [[Sint Petersburg|Leningrad]], Sowjetunie studeer. Hy het daarna tussen 1981 en 1984 vir 'n doktorsgraad in die geskiedenis van internasionale betrekkinge aan die Akademie vir Sosiale Wetenskappe in [[Moskou]] gestudeer.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==Onderwysloopbaan== Tydens die Laotiese Burgeroorlog het Thongloun as 'n onderwyser van die Kommunistiese Pathet Lao gedien. Van 1967 tot 1969 het Thoungloun as senior lid in die Opvoedkundige Departement van die Neo Lao Hak Sat gedien, voordat hy in 1969 lid geword het van die Kantoor van die Verteenwoordiger van die Neo Lao Hak Sat in [[Hanoi]], [[Noord-Viëtnam]]. Hy het daarna teruggekeer na Laos.<ref name=":1" /> Hy was tussen 1978 en 1979 'n dosent aan die Nasionale Universiteit van Laos in [[Vientiane]] waartydens hy die hoof van die Russiese taalprogram by die universiteit was.<ref name=":3">{{Cite web |last=AsiaNews.it |title=Moscow tries to counterbalance Chinese influence in Laos |url=https://www.asianews.it/news-en/Moscow-tries-to-counterbalance-Chinese-influence-in-Laos-53613.html |access-date=2023-08-11 |website=www.asianews.it |language=en}}</ref> ==Politieke loopbaan== Thongloun het al verskeie poste in die regering van Laos beklee. Hy was vanaf 1987 tot 1992 adjunkminister van Buitelandse Sake, en daarna vanaf 1993 tot 1997 die Minister van Arbeid en Maatskaplike Welsyn voordat hy tussen 1998 en 2000 as 'n lid van die Nasionale Vergadering gedien het. Op 27 Maart 2001 is hy as adjunk-premier en die president van die Staatsbeplanningskomitee aangewys.<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_/ai_72999167 "Laos new cabinet lineup"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Asian Political News, 2 April 2001.</ref> Thongloun is op 28 Junie 2006 tot minister van buitelandse sake bevorder. Op 23 Januarie 2016 het die 10de partykongres besluit om hom as die eerste minister van Laos aan te wys.<ref>{{cite news |author=Ron Corben |title=Laos Undergoes Communist Party Leadership Change |url=http://www.voanews.com/content/laos-undergoes-communist-party-leadership-change/3160492.html |publisher=[[Voice of America]] |date=24 Januarie 2016 |access-date=27 Januarie 2016}}</ref> Tydens die 11de partykongres op 15 Januarie 2021 is Thongloun as die algemene sekretaris van die Volksrevolusionêre Party van Laos verkies, wat hom gevolglik die ''[[de facto]]'' leier van Laos gemaak het. Hy is op 22 Maart 2021 as die president van Laos ingehuldig. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Thongloun Sisoulith }} {{Normdata}} [[Kategorie:Presidente van Laos]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Laos]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0zy8r8awkmc6ab0b6tw1sohr27kep5w 0 274736 2923363 2871994 2026-08-09T20:46:58Z Pynappel 70858 2923363 wikitext text/x-wiki '''Menahem Pressler''' (gebore op [[16 Desember]] [[1923]], [[Magdeburg]]) is 'n Duits-gebore Israels-Amerikaanse pianis. Na [[Kristallnacht]]<ref name="Connolly2">{{cite news |author=Kate Connolly |title=Kristallnacht anniversary: Hope comes to Berlin's Tempelhof |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/08/berlin-concert-tempelhof-nazi |work=The Guardian |date=7 November 2008 |access-date=27 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094508/https://www.theguardian.com/music/2008/nov/08/berlin-concert-tempelhof-nazi |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het Pressler en sy gesinslede in 1939 uit Nazi-Duitsland gevlug.<ref name="WT">[http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/kultur/musik/9314632.htm „Was der Welt eigentlich den Wert gibt“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128172435/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/kultur/musik/9314632.htm |date=28 Januarie 2012 }} Volker Milch, [[Wiesbadener Tagblatt]], 27 Augustus 2010 {{de icon}}</ref> Hulle het hulle aanvanklik in [[Italië]] bevind, en toe in die Palestynse Mandaatgebied. Sy grootouers, ooms, tannies, niggies en nefies het almal in konsentrasiekampe omgekom.<ref name="Connolly">{{cite news |author=Kate Connolly |title=No jacket required |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/14/menahem-pressler-beaux-arts-trio |work=The Guardian |date=14 November 2008 |access-date=27 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094507/https://www.theguardian.com/music/2008/nov/14/menahem-pressler-beaux-arts-trio |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy loopbaan het stoom opgetel nadat hy in 1946 eerste prys tydens die Debussy Internasionale Klavierkompetisie in San Francisco gewen het. Sy [[Carnegie Hall]] buiging het hierop gevolg, met die [[Philadelphia Simfonieorkes]] onder leiding van [[Eugene Ormandy]].<ref name="Connolly"/> [[Lêer:PresslerSalomon001.jpg|duimnael|Foto geneem in [[Jerusalem]] in Julie 1947, na 'n uitvoering van [[Robert Schumann|Schumann]] se Klavierconcerto. Pressler staan regs van die mikrofoon.]] Pressler<ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.51. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}.</ref> gee sedert 1955 by die klavierfakulteit van Indiana-universiteit se Jacobs Musiekskool klas, waar hy as die houer van die Charles Webb Stoel die posisie van [[buitengewone professor]] van musiek hou.<ref name="IU"/> Sy buiging as kamermusikant het plaasgevind tydens die 1955 Berkshire-fees, waar hy verskyn het as die pianis van die [[Beaux Arts Trio]] met Daniel Guilet ([[viool]]) en [[Bernard Greenhouse]] ([[tjello]]).<ref name="IU">[http://newsinfo.iu.edu/news/page/normal/1210.html Current and former students to pay tribute to Menahem Pressler at 80th birthday celebration concert] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210926185103/https://newsinfo.iu.edu/news/page/normal/1210.html |date=26 September 2021 }} [[Indiana University]], 8 Desember 2003]</ref> Alhoewel hy 'n junior vennoot in die Beaux Arts Trio by die ontstaan daarvan was, sou hy die enigste oorspronklike lid wees wat vir die geheel van die trio se bestaan, tot die ontbinding daarvan in 2008, gespeel het (welke verskeie veranderinge in lidmaatskap ingesluit het).<ref name="Oestreich">{{cite news |author=James R. Oestreich |title=A Trio Winds Down, a Circle Closes, and Musicians Plan to Go On |url=https://www.nytimes.com/2008/04/05/arts/music/05pres.html |work=The New York Times |date=5 April 2008 |access-date=27 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094509/https://www.nytimes.com/2008/04/05/arts/music/05pres.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2010 het hy tydens die Rheingau Musik-fees saam met [[Antônio Meneses]], die laaste [[tjellis]] van die Beaux Arts Trio, gespeel en in die reeks ''Rendezvous'' verskyn.<ref name="WT" /> Pressler het in 2008 tydens die geleentheid van die 70ste herdenking van [[Kristallnacht]] na Duitsland teruggekeer.<ref name="Connolly2"/> In Januarie 2014 het hy op die ouderdom van negentig jaar sy buiging met die [[Berliner Philharmoniker]] gemaak.<ref>{{cite news |author=Carolin Pirich |title=Suchen, was einen verzaubert |url=http://www.zeit.de/2014/04/pianist-menahem-pressler |work=Die Zeit |date=16 Januarie 2014 |access-date=27 November 2014 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703115453/https://www.zeit.de/2014/04/pianist-menahem-pressler |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy uitvoering met die Berliner Philharmoniker en [[Simon Rattle]] tydens die orkes se 2014 Nuwejaarskonsert was regoor die wêreld uitgesaai. Die Beaux Arts Trio het 'n uitgebreide reeks opnames vir die Philips plate-etiket gemaak.<ref name="Oestreich"/> Bykomend hiertoe het Pressler ook kommersiële opnames van solo klaviermusiek vir die La Dolce Volta plate-etiket en [[Deutsche Grammophon]] gemaak, lg. synde 'n opname van Franse musiek wat gewy is aan sy metgesel Annabelle Whitestone.<ref>{{cite news |author=Fiona Maddocks |title=Schubert, Mozart, Beethoven: Tales from Vienna – review |url=https://www.theguardian.com/music/2013/oct/20/menachem-pressler-schubert-mozart-beethoven |work=The Observer |date=20 Oktober 2013 |access-date=27 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094505/https://www.theguardian.com/music/2013/oct/20/menachem-pressler-schubert-mozart-beethoven |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het reeds teen die begin van die 1950's oor 'n uitgebreide diskografie van solo klaviermusiek beskik, asook oor 'n uitgebreide klavier - en orkestrale diskografie vir die [[VSA|Amerikaans]]-gebaseerde plate-etiket MGM. ==Verwysings== {{verwysings}} ==Eksterne skakels== *[http://menahempressler.org Menahem Pressler se tuisblad] *[http://www.indiana.edu/~alldrp/members/pressler.html Indiana University Alliance of Distinguished and Titled Professors - Menahem Pressler] *[http://www.bruceduffie.com/pressler.html Onderhoud met Menahem Pressler], 8 Junie 1996 {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pressler, Menahem}} [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse pianiste]] [[Kategorie:Duitse Jode]] [[Kategorie:Israelse Jode]] [[Kategorie:Israelse pianiste]] [[Kategorie:Mense in die Sjoa]] [[Kategorie:Geboortes in 1923]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] jityqaabpsv1plejwp8tfj25d18tazx 0 282575 2923397 2603080 2026-08-10T00:09:07Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2923397 wikitext text/x-wiki <!-- [[Lêer:'Questioning Children' by Karel Appel, Tate Modern.JPG|duimnael|upright=1.25|Karel Appel, ''Questioning Children'', 1949, gouache op 'n driedimensionele houtkonstruksie, Tate Modern]] --> '''COBRA''' (of '''CoBrA''') was 'n [[Europa|Europese]] [[avant-garde]] [[kuns]]beweging wat vanaf 1948 tot 1951 aktief was. Die naam is in 1948 deur Christian Dotremont uitgedink. Die naam is afkomstig van die afkortings van die lede se tuisstede: [[Kopenhagen]] (Co), [[Brussel]] (Br) en [[Amsterdam]] (A). == Geskiedenis == Tydens die besetting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was [[Nederland]] afgesluit van die kunswêreld buite sy grense. COBRA is kort daarna gestig. Hierdie internasionale beweging van kunstenaars wat eksperimenteel gewerk het, het ontwikkel uit kritiek op die Westerse samelewing en 'n algemene begeerte om weg te breek van bestaande kunsbewegings, insluitend die "veragte" en "walglike" naturalisme en die "steriele" Abstrakte kuns. Eksperimentering was die simbool van onbeperkte en ongebonde vryheid, wat volgens Constant uiteindelik deur kinders en die uitdrukkings van kinders beliggaam is.<ref>{{cite book |last1=Baumgartner |first1=Michael |title=Klee and Cobra: A Child's Play |publisher=Hatje Cantz |pages=59–60}}</ref> COBRA is op 8 November 1948 in die Café Notre-Dame, Parys, op die been gebring deur Karel Appel, Constant Nieuwenhuys, Guillaume Cornelis van Beverloo, Christian Dotremont, Asger Jorn en Joseph Noiret <ref name="moma.org">MOMA online [http://moma.org/collection/details.php?theme_id=10954&displayall=1 collections page]</ref> met die ondertekening van 'n manifes getitel ''"La cause était entendue"'' ("Die saak is geskik"),<ref>"La cause était entendue" is 'n ironiese verwysing na die manifes"[http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg La cause est entendue] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718110537/http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg |date=2011-07-18 }}" (Die Saak is geskik) van die ondersteuners van Rewolusionêre Surrealisme</ref> wat opgetrek is deur Dotremont.<ref>{{cite web |url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |title=La cause etait entendue |date=Nov 8, 1948 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173438/https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is gestig met 'n verenigende doktrine van volledige vryheid van kleur en vorm, sowel as weersin teen [[surrealisme]]. Die kunstenaars het ook 'n belangstelling in [[Marxisme]] sowel as modernisme getoon.<blockquote> Hul werksmetode was gebaseer op spontaneïteit en eksperimentering, en hulle het hul inspirasie veral getrek uit kindertekeninge, primitiewe kunsvorme, en uit die werk van Paul Klee en Joan Miró.<ref name="moma.org" /> </blockquote> Hulle het byeengekom as 'n samesmelting van die Nederlandse groep ''Reflex'', die Deense groep ''Høst'' en die Belgiese Rewolusionêre Surrealistiese Groep. Die groep het slegs 'n paar jaar staande gebly, maar in die kort tydperk daarin geslaag om 'n aantal doelstellings te bereik: die tydskrif ''Cobra '', 'n reeks samewerkingsgeleenthede tussen verskillende lede genaamd ''Peintures-Mot'', en twee grootskaal uitstallings. Die eerste daarvan is gehou in die Stedelijk Museum in Amsterdam in November 1949 en die ander in die Palais des Beaux-Arts in [[Luik]] in 1951. In November 1949 het die groep amptelik sy naam na ''"Internationale des Artistes Expérimentaux"'' verander, met lidmaatskap wat oor Europa en die Verenigde State versprei was, alhoewel hierdie naam nog nooit aftrek gekry het nie. Die beweging is amptelik in 1951 ontbind, maar baie van sy lede het getroue kennisse gebly, met veral Dotremont wat voortgegaan het met samewerking saam met baie van die vooraanstaande lede van die groep.<ref>{{cite web |title=CoBrA Museum |url=http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |location=Cobra Museum, The Netherlands |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080621043026/http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |archivedate=2008-06-21 }}.</ref> Die groep se primêre fokus het bestaan uit semi-abstrakte skilderye bestaande uit briljante kleure, bruuske skilderwerk en verwronge menslike figure, wat geïnspireer is deur primitiewe volkskuns. Dit was soortgelyk aan die Amerikaanse ''action painting''. Cobra was 'n mylpaal in die ontwikkeling van Tachisme en Europese abstrakte ekspressionisme. Cobra was miskien die laaste avant-garde-beweging van die [[20ste eeu|twintigste eeu]].<ref>W. Stokvis – [https://books.google.co.uk/books?id=h8HpAAAAMAAJ&q=COBRA+art+movement&dq=COBRA+art+movement&hl=en&sa=X&ved=0CCAQ6AEwAGoVChMIl-yRpr_dxgIVQ1wUCh24hQyn Cobra: The Last Avant-garde Movement of the Twentieth Century] Lund Humphries 2004, 349 bladsye, {{ISBN|0853318980}} [Opgespoor op 2015-07-15]</ref> Volgens Nathalie Aubert het die groep amptelik slegs vir drie jaar bestaan (1948 tot 1951). Na die tydperk het elke kunstenaar in die groep het hulle eie individuele weg gevolg.<ref name=":0">Auber, Nathalie. “’Cobra after Cobra’ And The Alba Congress: From Revolutionary Avant-Garde To Situationist Experiment.” Third Text 20.2 (2006): 259–267. Art Source. Web. 14 Sept. 2015.</ref> === Manifes === Die manifes, getitel ''La cause était entendue'' (Die saak is geskik), is geskryf deur die CoBrA-lid Christian Dotremont, en in 1948 in Parys deur al die stigterslede onderteken. Dit het direk gespreek tot hul ervaring van die ''Centre International de Documentation sur l'Art d'Avant-garde'' waarin hulle gevoel het dat die atmosfeer steriel en outoritêr was. Dit was 'n verklaring van samewerking op 'n organiese wyse en van eksperimentering om sodoende hul werk los van die toe-oorheersende avant-garde-beweging te ontwikkel. Die naam van die manifes was ook 'n sinspeling op woorde uit 'n vroeëre dokument wat in Julie 1947 deur die Belgiese en Franse rewolusionêre Surrealiste onderteken is, met die titel ''"La case est entendue"'' (Die saak is geskik).<ref>{{cite book|last1=Stokvis|first1=Willemijn|title=Cobra: The Last Avant-Garde Movement|date=2004|publisher=Lund Humphries|location=Aldershot}}</ref> == Metode == Die Europese kunstenaars het verskil van hul Amerikaanse eweknieë (die Abstrakte ekspressioniste) omdat hulle die proses bo die produk verkies het en primitiewe, mitiese en folkloristese elemente saam met die dekoratiewe inset van hul kinders ingevoer het <ref name=":1">Cooke, Lynne. “Review.” The Burlington Magazine 126, no. 978 (1 September 1984): 583.</ref> sowel as [[graffiti]].<ref>{{cite book|last=Crofton|first=Ian|title=Encyklopedia Guinnessa|publisher=Biuro Uslug Promocyjnych, Uniwersal SA|year=1991|page=554}}</ref> Een van die nuwe benaderings wat die COBRA-kunstenaars verenig het, was hul onbeperkte gebruik van sterk kleure, tesame met gewelddadige stukke en figurasie wat angswekkend of humoristies kon wees. Hulle kuns was lewendig, met sub-menslike figure, ten einde die verskrikking en swakheid van ons tyd te weerspieël, in stryd met die verontmenslikte kuns van abstraksie.<ref>Hoffmann, Edith. "Cobra Exhibition in Rotterdam." The Burlington Magazine 108.760 (1966): 388–89. JSTOR. Web. 14 Sept. 2015.</ref> Hierdie spontane metode was 'n verwerping van Renaissance-kuns, spesialisasie en "beskaafde kuns". Hulle het "onbeskaafde" uitdrukkingsvorme verkies wat 'n wisselwerking tussen die bewuste en die onbewuste in plaas van die [[Surrealisties]]e belangstelling in die onbewuste alleen geskep het. Die kinderlike aspekte in hul metode het beteken dat hul plesier gevind het in die skilderkuns, in die materiële, vorms en uiteindelik die prent self. Veral die Nederlandse kunstenaars in Cobra (Corneille, Appel, Constant), was geïnteresseerd in [[kinderkuns]]. "Ons wou weer soos 'n kind begin", het Karel Appel aangedring.<ref>Karel Appel, uit 'n onderhoud met Eleanor Flomenhaft, 16 Oktober 1975; aangehaal in Flomenhaft 1985, bl. 33.</ref> As deel van die Westerse linkses sou hulle beweging gebou wees op die samesmelting van kuns en lewe deur eksperimentering, ten einde vorm en uitdrukking te verenig. == CoBrA-uitstallings == Die groep het in Holland uitgestal, maar ook in Parys en ander lande in Europa.<ref>{{cite journal |jstor= 875035|title=Cobra Exhibition in Rotterdam |date=July 1966 |journal=The Burlington Magazine |last = Hoffmann |first=Edith}}</ref> === Stedelijk Museum-uitstalling === Die eerste groot uitstalling is in November 1949 in die Stedelijk Museum, Amsterdam gehou onder die titel ''"International Experimental Art"''. Die direkteur en kurator van die museum, Willem Sandberg, was geïnteresseerd in die uitvoering van eksperimenteerwerk en abstraksie na Nederland, en was ook 'n aktiewe lid van die Nederlandse Weerstand tydens die oorlog. Hy was diep betrokke by die CoBrA-groep en het direkte kontak tussen die kunstenaars en die Stedelijk Museum gehandhaaf.<ref name="stedelijk.nl">{{cite web |url=https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |title=cobra & the stedelijk |website=www.stedelijk.nl |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173431/https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |title=Eye Magazine &#124; Feature &#124; Willem Sandberg: Warm printing |website=www.eyemagazine.com |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921110008/http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die argitek Aldo van Eyck, wat later bekend sou word vir sy argitektuurontwerpe van speelterreine as kulturele kritiek, is gevra om die interieurontwerp van die uitstalling te doen. Die noue verwantskap tussen Van Eyck en die kunstenaars van CoBrA, wat ook veral inspirasie uit kindertekeninge getrek het, maak dit waarskynlik dat baie van Eyck se vroeë inspirasie vir sy speelterreine van CoBrA afkomstig is.<ref name="stichtingconstant.nl">{{cite web |url=https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |title=Cobra 1948–1951 |date=29 Junie 2013 |website=Fondation Constant / Stichting Constant |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528051828/https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |title=Aldo van Eyck and the City as Play&shy;ground |date=27 Maart 2013 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818030335/https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Stedelijk Museum-uitstalling het 'n woedende reaksie van die pers en die publiek ontlok. 'n Kritikus van ''Het Vrije Volk'' het geskryf, “Geklad, geklets en geklodder in het Stedelijk Museum”, die CoBrA kunstenaars word beskou as swendelaars en skarminkels.<ref name="stichtingconstant.nl" /> Koerante het gepraat van afstootlike kuns en uitlokking deur die kunstenaars, en een aand van eksperimentele poësie in die Stedelijk het selfs gesorg vir 'n onderonsie in die openbaar.<ref name="stedelijk.nl" /> === Uitstalling in Luik === Die laaste CoBrA-uitstalling het in [[Luik]], België, in 1951 plaasgevind. Kort na hierdie uitstalling het die groep ontbind. Die vertoning is gereël deur Pierre Alechinsky, 'n kunstenaar uit België. Die Nederlandse argitek, Van Eyck, het die uitstalling ontwerp, net soos vir die CoBrA-uitstalling van 1949 in Stedelijk. Die innovasies van hierdie uitstalling was dat die samestelling van die muur in die vorm van 'n roosterformasie was. Die vertoning was nie spesifiek vir slegs CoBrA-kunstenaars nie, en groot kunstenaars van die CoBrA-beweging was ook nie in hierdie uitstalling teenwoordig nie as gevolg van die bestaande konflik binne die groep wat uiteindelik tot die ineenstorting van CoBrA gelei het in dieselfde jaar.<ref>{{Cite web |url = https://books.google.com/books?id=V-_iBAAAQBAJ&pg=PA76&lpg=PA76&dq=cobra+1951+exhibition&source=bl&ots=NiAIA1neY2&sig=OHUBjMPfxSa5so9ttjvYmWZoVp4&hl=en&sa=X&ved=0CFcQ6AEwDGoVChMItfTTg4D6xwIVlo6SCh2MagKs#v=onepage&q=cobra%201951%20exhibition&f=false |title=The Art and Politics of Asger Jorn: The Avant-Garde Won't Give Up |date=Augustus 2014 |accessdate= |website=Google Books |publisher=Ashgate Publishing Unlimited |last=Kurczynski |first=Karen}}</ref> === Groep-uitstallings === * ''WestKunst'' (Keulen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Paris-Paris'' (Parys, 1981)<ref name=":1" /> * ''Aftermath'' (Londen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Two Survey shows'' (Hamburg, 1982; Parys en die Franse provinsies ook 1982)<ref name=":1" /> * ''The Spirit of Cobra'' (Fort Lauderdale, 2013) == Deelnemers == {{Div col}} * Karel Appel (1921–2006) * Pierre Alechinsky (gebore 1927) * Else Alfelt (1910–1974) * Jean-Michel Atlan (1913–1960) * Ejler Bille (1910–2004) * Pol Bury (1922–2005) * Jacques Calonne (gebore 1930) * [[Hugo Claus]] (1929–2008) * Corneille Guillaume Beverloo (1922–2010) * [[:fr:Jacques Doucet (peintre)|Jacques Doucet]] (1924–1994) * Lotti van der Gaag (1923–1999) * William Gear (1915–1997) * Stephen Gilbert (1910–2007) * Svavar Guðnason (1909–1988) * Henry Heerup (1907–1993) * Edouard Jaguer (1924–2006) * Asger Jorn (1914–1973) * Aart Kemink (1914–2006) * [[Lucebert]] (1924–1994) * Ernest Mancoba (1904–2002) * Sonja Ferlov Mancoba (1911–1984) * Jørgen Nash (1920–2004) * Jan Nieuwenhuys (1922–1986) * Erik Ortvad (1917–2008) * Pieter Ouborg (1893–1956) * Carl-Henning Pedersen (1913–2007) * Bert Schierbeek (1918–1996) * Max Walter Svanberg (1912–1994) * Uno Vallman (1913–2004) * Serge Vandercam (1924–2005) {{Div col end}} === Verbandhoudende kunstenaars === Noemenswaardige kunstenaars wat kontak gehad het met, en/of beïnvloed is deur COBRA: {{Div col}} * Enrico Baj * Jerome Bech * James E. Brewton * Jacqueline de Jong * Koos de Bruin * Freddy Flores Knistoff * Herbert Gentry * Robert Jacobsen * Bengt Lindström * Jean Messagier * Vali Myers * John Olsen * Gina Pellón (1926–2014) * Dana Schutz<ref>{{cite web |last1=Chin |first1=Mei |title=Dana Schutz (Interview) |url=http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |website=BOMB Magazine |access-date=23 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171013131750/http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |archive-date=13 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Shinkichi Tajiri * Alasdair Grant Taylor * Louis Van Lint * Maurice Wyckaert (1923–1996) {{Div col end}} == Erfenis == In Amstelveen, [[Nederland]] kan 'n Cobra-museum gevind word wat werke deur Karel Appel en ander internasionale avant-garde kunstenaars huisves.<ref>[http://www.cobra-museum.nl/en/ Cobra Museum van Moderne kuns], Amstelveen</ref> Die NSU Art Museum in Fort Lauderdale, Florida, is bekend vir die groot versameling CoBrA kuns wat dit huisves. Die museum huisves werke deur Karel Appel, Pierre Alechinsky, en Asger Jorn, die beweging se voorste eksponente. Die afslaers Bruun Rasmussen het op 3 April 2006 in Kopenhagen 'n veiling gehou van COBRA kuns. Dit het rekords gestel vir die hoogste prys vir 'n skildery deur Asger Jorn (6.4 miljoen DKK vir ''Tristesse Blanche'') en vir die hoogste bedrag wat tydens 'n enkele veiling in Denemarke betaal is (30 million DKK in totaal). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|COBRA (movement)}} {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20070114184219/http://www.didrichsenmuseum.fi/cobra/englanti/cobra_tietoa.html Didrichsenmuseum.fi] * [http://galeriebirch.dk/en/cobra/ Galerie Birch, 'n Deense galery wat in 1946 gestig is en in COBRA spesialiseer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513105018/http://galeriebirch.dk/en/cobra/ |date=13 Mei 2017 }} * [https://archive.is/20121204191947/http://www.museumjorn.dk/ Museum Jorn, Silkeborg] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cobra (Avant-Garde Beweging)}} [[Kategorie:Kuns]] 0x6heji25dbgg5o9m3eo1fjpqlugjmv 2923398 2923397 2026-08-10T00:10:32Z HermanvanAswegen988 200973 /* Metode */ 2923398 wikitext text/x-wiki <!-- [[Lêer:'Questioning Children' by Karel Appel, Tate Modern.JPG|duimnael|upright=1.25|Karel Appel, ''Questioning Children'', 1949, gouache op 'n driedimensionele houtkonstruksie, Tate Modern]] --> '''COBRA''' (of '''CoBrA''') was 'n [[Europa|Europese]] [[avant-garde]] [[kuns]]beweging wat vanaf 1948 tot 1951 aktief was. Die naam is in 1948 deur Christian Dotremont uitgedink. Die naam is afkomstig van die afkortings van die lede se tuisstede: [[Kopenhagen]] (Co), [[Brussel]] (Br) en [[Amsterdam]] (A). == Geskiedenis == Tydens die besetting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was [[Nederland]] afgesluit van die kunswêreld buite sy grense. COBRA is kort daarna gestig. Hierdie internasionale beweging van kunstenaars wat eksperimenteel gewerk het, het ontwikkel uit kritiek op die Westerse samelewing en 'n algemene begeerte om weg te breek van bestaande kunsbewegings, insluitend die "veragte" en "walglike" naturalisme en die "steriele" Abstrakte kuns. Eksperimentering was die simbool van onbeperkte en ongebonde vryheid, wat volgens Constant uiteindelik deur kinders en die uitdrukkings van kinders beliggaam is.<ref>{{cite book |last1=Baumgartner |first1=Michael |title=Klee and Cobra: A Child's Play |publisher=Hatje Cantz |pages=59–60}}</ref> COBRA is op 8 November 1948 in die Café Notre-Dame, Parys, op die been gebring deur Karel Appel, Constant Nieuwenhuys, Guillaume Cornelis van Beverloo, Christian Dotremont, Asger Jorn en Joseph Noiret <ref name="moma.org">MOMA online [http://moma.org/collection/details.php?theme_id=10954&displayall=1 collections page]</ref> met die ondertekening van 'n manifes getitel ''"La cause était entendue"'' ("Die saak is geskik"),<ref>"La cause était entendue" is 'n ironiese verwysing na die manifes"[http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg La cause est entendue] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718110537/http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg |date=2011-07-18 }}" (Die Saak is geskik) van die ondersteuners van Rewolusionêre Surrealisme</ref> wat opgetrek is deur Dotremont.<ref>{{cite web |url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |title=La cause etait entendue |date=Nov 8, 1948 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173438/https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is gestig met 'n verenigende doktrine van volledige vryheid van kleur en vorm, sowel as weersin teen [[surrealisme]]. Die kunstenaars het ook 'n belangstelling in [[Marxisme]] sowel as modernisme getoon.<blockquote> Hul werksmetode was gebaseer op spontaneïteit en eksperimentering, en hulle het hul inspirasie veral getrek uit kindertekeninge, primitiewe kunsvorme, en uit die werk van Paul Klee en Joan Miró.<ref name="moma.org" /> </blockquote> Hulle het byeengekom as 'n samesmelting van die Nederlandse groep ''Reflex'', die Deense groep ''Høst'' en die Belgiese Rewolusionêre Surrealistiese Groep. Die groep het slegs 'n paar jaar staande gebly, maar in die kort tydperk daarin geslaag om 'n aantal doelstellings te bereik: die tydskrif ''Cobra '', 'n reeks samewerkingsgeleenthede tussen verskillende lede genaamd ''Peintures-Mot'', en twee grootskaal uitstallings. Die eerste daarvan is gehou in die Stedelijk Museum in Amsterdam in November 1949 en die ander in die Palais des Beaux-Arts in [[Luik]] in 1951. In November 1949 het die groep amptelik sy naam na ''"Internationale des Artistes Expérimentaux"'' verander, met lidmaatskap wat oor Europa en die Verenigde State versprei was, alhoewel hierdie naam nog nooit aftrek gekry het nie. Die beweging is amptelik in 1951 ontbind, maar baie van sy lede het getroue kennisse gebly, met veral Dotremont wat voortgegaan het met samewerking saam met baie van die vooraanstaande lede van die groep.<ref>{{cite web |title=CoBrA Museum |url=http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |location=Cobra Museum, The Netherlands |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080621043026/http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |archivedate=2008-06-21 }}.</ref> Die groep se primêre fokus het bestaan uit semi-abstrakte skilderye bestaande uit briljante kleure, bruuske skilderwerk en verwronge menslike figure, wat geïnspireer is deur primitiewe volkskuns. Dit was soortgelyk aan die Amerikaanse ''action painting''. Cobra was 'n mylpaal in die ontwikkeling van Tachisme en Europese abstrakte ekspressionisme. Cobra was miskien die laaste avant-garde-beweging van die [[20ste eeu|twintigste eeu]].<ref>W. Stokvis – [https://books.google.co.uk/books?id=h8HpAAAAMAAJ&q=COBRA+art+movement&dq=COBRA+art+movement&hl=en&sa=X&ved=0CCAQ6AEwAGoVChMIl-yRpr_dxgIVQ1wUCh24hQyn Cobra: The Last Avant-garde Movement of the Twentieth Century] Lund Humphries 2004, 349 bladsye, {{ISBN|0853318980}} [Opgespoor op 2015-07-15]</ref> Volgens Nathalie Aubert het die groep amptelik slegs vir drie jaar bestaan (1948 tot 1951). Na die tydperk het elke kunstenaar in die groep het hulle eie individuele weg gevolg.<ref name=":0">Auber, Nathalie. “’Cobra after Cobra’ And The Alba Congress: From Revolutionary Avant-Garde To Situationist Experiment.” Third Text 20.2 (2006): 259–267. Art Source. Web. 14 Sept. 2015.</ref> === Manifes === Die manifes, getitel ''La cause était entendue'' (Die saak is geskik), is geskryf deur die CoBrA-lid Christian Dotremont, en in 1948 in Parys deur al die stigterslede onderteken. Dit het direk gespreek tot hul ervaring van die ''Centre International de Documentation sur l'Art d'Avant-garde'' waarin hulle gevoel het dat die atmosfeer steriel en outoritêr was. Dit was 'n verklaring van samewerking op 'n organiese wyse en van eksperimentering om sodoende hul werk los van die toe-oorheersende avant-garde-beweging te ontwikkel. Die naam van die manifes was ook 'n sinspeling op woorde uit 'n vroeëre dokument wat in Julie 1947 deur die Belgiese en Franse rewolusionêre Surrealiste onderteken is, met die titel ''"La case est entendue"'' (Die saak is geskik).<ref>{{cite book|last1=Stokvis|first1=Willemijn|title=Cobra: The Last Avant-Garde Movement|date=2004|publisher=Lund Humphries|location=Aldershot}}</ref> == Metode == Die Europese kunstenaars het verskil van hul Amerikaanse eweknieë (die Abstrakte ekspressioniste) omdat hulle die proses bo die produk verkies het en primitiewe, mitiese en folkloristese elemente saam met die dekoratiewe inset van hul kinders ingevoer het <ref name=":1">Cooke, Lynne. “Review.” The Burlington Magazine 126, no. 978 (1 September 1984): 583.</ref> sowel as [[graffiti]].<ref>{{cite book|last=Crofton|first=Ian|title=Encyklopedia Guinnessa|publisher=Biuro Uslug Promocyjnych, Uniwersal SA|year=1991|page=554}}</ref> Een van die nuwe benaderings wat die COBRA-kunstenaars verenig het, was hul onbeperkte gebruik van sterk kleure, tesame met gewelddadige stukke en figurasie wat angswekkend of humoristies kon wees. Hulle kuns was lewendig, met sub-menslike figure, ten einde die verskrikking en swakheid van ons tyd te weerspieël, in stryd met die verontmenslikte kuns van abstraksie.<ref>Hoffmann, Edith. "Cobra Exhibition in Rotterdam." The Burlington Magazine 108.760 (1966): 388–89. JSTOR. Web. 14 Sept. 2015.</ref> Hierdie spontane metode was 'n verwerping van Renaissance-kuns, spesialisasie en "beskaafde kuns". Hulle het "onbeskaafde" uitdrukkingsvorme verkies wat 'n wisselwerking tussen die bewuste en die onbewuste in plaas van die [[Surrealisme|Surrealistiese]] belangstelling in die onbewuste alleen geskep het. Die kinderlike aspekte in hul metode het beteken dat hul plesier gevind het in die skilderkuns, in die materiële, vorms en uiteindelik die prent self. Veral die Nederlandse kunstenaars in Cobra (Corneille, Appel, Constant), was geïnteresseerd in [[kinderkuns]]. "Ons wou weer soos 'n kind begin", het Karel Appel aangedring.<ref>Karel Appel, uit 'n onderhoud met Eleanor Flomenhaft, 16 Oktober 1975; aangehaal in Flomenhaft 1985, bl. 33.</ref> As deel van die Westerse linkses sou hulle beweging gebou wees op die samesmelting van kuns en lewe deur eksperimentering, ten einde vorm en uitdrukking te verenig. == CoBrA-uitstallings == Die groep het in Holland uitgestal, maar ook in Parys en ander lande in Europa.<ref>{{cite journal |jstor= 875035|title=Cobra Exhibition in Rotterdam |date=July 1966 |journal=The Burlington Magazine |last = Hoffmann |first=Edith}}</ref> === Stedelijk Museum-uitstalling === Die eerste groot uitstalling is in November 1949 in die Stedelijk Museum, Amsterdam gehou onder die titel ''"International Experimental Art"''. Die direkteur en kurator van die museum, Willem Sandberg, was geïnteresseerd in die uitvoering van eksperimenteerwerk en abstraksie na Nederland, en was ook 'n aktiewe lid van die Nederlandse Weerstand tydens die oorlog. Hy was diep betrokke by die CoBrA-groep en het direkte kontak tussen die kunstenaars en die Stedelijk Museum gehandhaaf.<ref name="stedelijk.nl">{{cite web |url=https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |title=cobra & the stedelijk |website=www.stedelijk.nl |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173431/https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |title=Eye Magazine &#124; Feature &#124; Willem Sandberg: Warm printing |website=www.eyemagazine.com |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921110008/http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die argitek Aldo van Eyck, wat later bekend sou word vir sy argitektuurontwerpe van speelterreine as kulturele kritiek, is gevra om die interieurontwerp van die uitstalling te doen. Die noue verwantskap tussen Van Eyck en die kunstenaars van CoBrA, wat ook veral inspirasie uit kindertekeninge getrek het, maak dit waarskynlik dat baie van Eyck se vroeë inspirasie vir sy speelterreine van CoBrA afkomstig is.<ref name="stichtingconstant.nl">{{cite web |url=https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |title=Cobra 1948–1951 |date=29 Junie 2013 |website=Fondation Constant / Stichting Constant |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528051828/https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |title=Aldo van Eyck and the City as Play&shy;ground |date=27 Maart 2013 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818030335/https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Stedelijk Museum-uitstalling het 'n woedende reaksie van die pers en die publiek ontlok. 'n Kritikus van ''Het Vrije Volk'' het geskryf, “Geklad, geklets en geklodder in het Stedelijk Museum”, die CoBrA kunstenaars word beskou as swendelaars en skarminkels.<ref name="stichtingconstant.nl" /> Koerante het gepraat van afstootlike kuns en uitlokking deur die kunstenaars, en een aand van eksperimentele poësie in die Stedelijk het selfs gesorg vir 'n onderonsie in die openbaar.<ref name="stedelijk.nl" /> === Uitstalling in Luik === Die laaste CoBrA-uitstalling het in [[Luik]], België, in 1951 plaasgevind. Kort na hierdie uitstalling het die groep ontbind. Die vertoning is gereël deur Pierre Alechinsky, 'n kunstenaar uit België. Die Nederlandse argitek, Van Eyck, het die uitstalling ontwerp, net soos vir die CoBrA-uitstalling van 1949 in Stedelijk. Die innovasies van hierdie uitstalling was dat die samestelling van die muur in die vorm van 'n roosterformasie was. Die vertoning was nie spesifiek vir slegs CoBrA-kunstenaars nie, en groot kunstenaars van die CoBrA-beweging was ook nie in hierdie uitstalling teenwoordig nie as gevolg van die bestaande konflik binne die groep wat uiteindelik tot die ineenstorting van CoBrA gelei het in dieselfde jaar.<ref>{{Cite web |url = https://books.google.com/books?id=V-_iBAAAQBAJ&pg=PA76&lpg=PA76&dq=cobra+1951+exhibition&source=bl&ots=NiAIA1neY2&sig=OHUBjMPfxSa5so9ttjvYmWZoVp4&hl=en&sa=X&ved=0CFcQ6AEwDGoVChMItfTTg4D6xwIVlo6SCh2MagKs#v=onepage&q=cobra%201951%20exhibition&f=false |title=The Art and Politics of Asger Jorn: The Avant-Garde Won't Give Up |date=Augustus 2014 |accessdate= |website=Google Books |publisher=Ashgate Publishing Unlimited |last=Kurczynski |first=Karen}}</ref> === Groep-uitstallings === * ''WestKunst'' (Keulen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Paris-Paris'' (Parys, 1981)<ref name=":1" /> * ''Aftermath'' (Londen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Two Survey shows'' (Hamburg, 1982; Parys en die Franse provinsies ook 1982)<ref name=":1" /> * ''The Spirit of Cobra'' (Fort Lauderdale, 2013) == Deelnemers == {{Div col}} * Karel Appel (1921–2006) * Pierre Alechinsky (gebore 1927) * Else Alfelt (1910–1974) * Jean-Michel Atlan (1913–1960) * Ejler Bille (1910–2004) * Pol Bury (1922–2005) * Jacques Calonne (gebore 1930) * [[Hugo Claus]] (1929–2008) * Corneille Guillaume Beverloo (1922–2010) * [[:fr:Jacques Doucet (peintre)|Jacques Doucet]] (1924–1994) * Lotti van der Gaag (1923–1999) * William Gear (1915–1997) * Stephen Gilbert (1910–2007) * Svavar Guðnason (1909–1988) * Henry Heerup (1907–1993) * Edouard Jaguer (1924–2006) * Asger Jorn (1914–1973) * Aart Kemink (1914–2006) * [[Lucebert]] (1924–1994) * Ernest Mancoba (1904–2002) * Sonja Ferlov Mancoba (1911–1984) * Jørgen Nash (1920–2004) * Jan Nieuwenhuys (1922–1986) * Erik Ortvad (1917–2008) * Pieter Ouborg (1893–1956) * Carl-Henning Pedersen (1913–2007) * Bert Schierbeek (1918–1996) * Max Walter Svanberg (1912–1994) * Uno Vallman (1913–2004) * Serge Vandercam (1924–2005) {{Div col end}} === Verbandhoudende kunstenaars === Noemenswaardige kunstenaars wat kontak gehad het met, en/of beïnvloed is deur COBRA: {{Div col}} * Enrico Baj * Jerome Bech * James E. Brewton * Jacqueline de Jong * Koos de Bruin * Freddy Flores Knistoff * Herbert Gentry * Robert Jacobsen * Bengt Lindström * Jean Messagier * Vali Myers * John Olsen * Gina Pellón (1926–2014) * Dana Schutz<ref>{{cite web |last1=Chin |first1=Mei |title=Dana Schutz (Interview) |url=http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |website=BOMB Magazine |access-date=23 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171013131750/http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |archive-date=13 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Shinkichi Tajiri * Alasdair Grant Taylor * Louis Van Lint * Maurice Wyckaert (1923–1996) {{Div col end}} == Erfenis == In Amstelveen, [[Nederland]] kan 'n Cobra-museum gevind word wat werke deur Karel Appel en ander internasionale avant-garde kunstenaars huisves.<ref>[http://www.cobra-museum.nl/en/ Cobra Museum van Moderne kuns], Amstelveen</ref> Die NSU Art Museum in Fort Lauderdale, Florida, is bekend vir die groot versameling CoBrA kuns wat dit huisves. Die museum huisves werke deur Karel Appel, Pierre Alechinsky, en Asger Jorn, die beweging se voorste eksponente. Die afslaers Bruun Rasmussen het op 3 April 2006 in Kopenhagen 'n veiling gehou van COBRA kuns. Dit het rekords gestel vir die hoogste prys vir 'n skildery deur Asger Jorn (6.4 miljoen DKK vir ''Tristesse Blanche'') en vir die hoogste bedrag wat tydens 'n enkele veiling in Denemarke betaal is (30 million DKK in totaal). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|COBRA (movement)}} {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20070114184219/http://www.didrichsenmuseum.fi/cobra/englanti/cobra_tietoa.html Didrichsenmuseum.fi] * [http://galeriebirch.dk/en/cobra/ Galerie Birch, 'n Deense galery wat in 1946 gestig is en in COBRA spesialiseer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513105018/http://galeriebirch.dk/en/cobra/ |date=13 Mei 2017 }} * [https://archive.is/20121204191947/http://www.museumjorn.dk/ Museum Jorn, Silkeborg] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cobra (Avant-Garde Beweging)}} [[Kategorie:Kuns]] b0naa3xjoumuglawj2ugp308pnr5l27 2923402 2923398 2026-08-10T01:02:37Z HermanvanAswegen988 200973 2923402 wikitext text/x-wiki <!-- [[Lêer:'Questioning Children' by Karel Appel, Tate Modern.JPG|duimnael|upright=1.25|Karel Appel, ''Questioning Children'', 1949, gouache op 'n driedimensionele houtkonstruksie, Tate Modern]] --> [[Lêer:Aanbouw tentoonstelling E55 Rotterdam, Bestanddeelnr 907-0826.jpg|duimnael|regs|Die CoBrA-lid Karel Appel besig om te werk aan 'n muurskildery in Rotterdam]] '''COBRA''' (of '''CoBrA''') was 'n [[Europa|Europese]] [[avant-garde]] [[kuns]]beweging wat vanaf 1948 tot 1951 aktief was. Die naam is in 1948 deur Christian Dotremont uitgedink. Die naam is afkomstig van die afkortings van die lede se tuisstede: [[Kopenhagen]] (Co), [[Brussel]] (Br) en [[Amsterdam]] (A). == Geskiedenis == Tydens die besetting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was [[Nederland]] afgesluit van die kunswêreld buite sy grense. COBRA is kort daarna gestig. Hierdie internasionale beweging van kunstenaars wat eksperimenteel gewerk het, het ontwikkel uit kritiek op die Westerse samelewing en 'n algemene begeerte om weg te breek van bestaande kunsbewegings, insluitend die "veragte" en "walglike" naturalisme en die "steriele" Abstrakte kuns. Eksperimentering was die simbool van onbeperkte en ongebonde vryheid, wat volgens Constant uiteindelik deur kinders en die uitdrukkings van kinders beliggaam is.<ref>{{cite book |last1=Baumgartner |first1=Michael |title=Klee and Cobra: A Child's Play |publisher=Hatje Cantz |pages=59–60}}</ref> COBRA is op 8 November 1948 in die Café Notre-Dame, Parys, op die been gebring deur Karel Appel, Constant Nieuwenhuys, Guillaume Cornelis van Beverloo, Christian Dotremont, Asger Jorn en Joseph Noiret <ref name="moma.org">MOMA online [http://moma.org/collection/details.php?theme_id=10954&displayall=1 collections page]</ref> met die ondertekening van 'n manifes getitel ''"La cause était entendue"'' ("Die saak is geskik"),<ref>"La cause était entendue" is 'n ironiese verwysing na die manifes"[http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg La cause est entendue] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718110537/http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg |date=2011-07-18 }}" (Die Saak is geskik) van die ondersteuners van Rewolusionêre Surrealisme</ref> wat opgetrek is deur Dotremont.<ref>{{cite web |url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |title=La cause etait entendue |date=Nov 8, 1948 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173438/https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is gestig met 'n verenigende doktrine van volledige vryheid van kleur en vorm, sowel as weersin teen [[surrealisme]]. Die kunstenaars het ook 'n belangstelling in [[Marxisme]] sowel as modernisme getoon.<blockquote> Hul werksmetode was gebaseer op spontaneïteit en eksperimentering, en hulle het hul inspirasie veral getrek uit kindertekeninge, primitiewe kunsvorme, en uit die werk van Paul Klee en Joan Miró.<ref name="moma.org" /> </blockquote> Hulle het byeengekom as 'n samesmelting van die Nederlandse groep ''Reflex'', die Deense groep ''Høst'' en die Belgiese Rewolusionêre Surrealistiese Groep. Die groep het slegs 'n paar jaar staande gebly, maar in die kort tydperk daarin geslaag om 'n aantal doelstellings te bereik: die tydskrif ''Cobra '', 'n reeks samewerkingsgeleenthede tussen verskillende lede genaamd ''Peintures-Mot'', en twee grootskaal uitstallings. Die eerste daarvan is gehou in die Stedelijk Museum in Amsterdam in November 1949 en die ander in die Palais des Beaux-Arts in [[Luik]] in 1951. In November 1949 het die groep amptelik sy naam na ''"Internationale des Artistes Expérimentaux"'' verander, met lidmaatskap wat oor Europa en die Verenigde State versprei was, alhoewel hierdie naam nog nooit aftrek gekry het nie. Die beweging is amptelik in 1951 ontbind, maar baie van sy lede het getroue kennisse gebly, met veral Dotremont wat voortgegaan het met samewerking saam met baie van die vooraanstaande lede van die groep.<ref>{{cite web |title=CoBrA Museum |url=http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |location=Cobra Museum, The Netherlands |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080621043026/http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |archivedate=2008-06-21 }}.</ref> Die groep se primêre fokus het bestaan uit semi-abstrakte skilderye bestaande uit briljante kleure, bruuske skilderwerk en verwronge menslike figure, wat geïnspireer is deur primitiewe volkskuns. Dit was soortgelyk aan die Amerikaanse ''action painting''. Cobra was 'n mylpaal in die ontwikkeling van Tachisme en Europese abstrakte ekspressionisme. Cobra was miskien die laaste avant-garde-beweging van die [[20ste eeu|twintigste eeu]].<ref>W. Stokvis – [https://books.google.co.uk/books?id=h8HpAAAAMAAJ&q=COBRA+art+movement&dq=COBRA+art+movement&hl=en&sa=X&ved=0CCAQ6AEwAGoVChMIl-yRpr_dxgIVQ1wUCh24hQyn Cobra: The Last Avant-garde Movement of the Twentieth Century] Lund Humphries 2004, 349 bladsye, {{ISBN|0853318980}} [Opgespoor op 2015-07-15]</ref> Volgens Nathalie Aubert het die groep amptelik slegs vir drie jaar bestaan (1948 tot 1951). Na die tydperk het elke kunstenaar in die groep het hulle eie individuele weg gevolg.<ref name=":0">Auber, Nathalie. “’Cobra after Cobra’ And The Alba Congress: From Revolutionary Avant-Garde To Situationist Experiment.” Third Text 20.2 (2006): 259–267. Art Source. Web. 14 Sept. 2015.</ref> === Manifes === Die manifes, getitel ''La cause était entendue'' (Die saak is geskik), is geskryf deur die CoBrA-lid Christian Dotremont, en in 1948 in Parys deur al die stigterslede onderteken. Dit het direk gespreek tot hul ervaring van die ''Centre International de Documentation sur l'Art d'Avant-garde'' waarin hulle gevoel het dat die atmosfeer steriel en outoritêr was. Dit was 'n verklaring van samewerking op 'n organiese wyse en van eksperimentering om sodoende hul werk los van die toe-oorheersende avant-garde-beweging te ontwikkel. Die naam van die manifes was ook 'n sinspeling op woorde uit 'n vroeëre dokument wat in Julie 1947 deur die Belgiese en Franse rewolusionêre Surrealiste onderteken is, met die titel ''"La case est entendue"'' (Die saak is geskik).<ref>{{cite book|last1=Stokvis|first1=Willemijn|title=Cobra: The Last Avant-Garde Movement|date=2004|publisher=Lund Humphries|location=Aldershot}}</ref> == Metode == Die Europese kunstenaars het verskil van hul Amerikaanse eweknieë (die Abstrakte ekspressioniste) omdat hulle die proses bo die produk verkies het en primitiewe, mitiese en folkloristese elemente saam met die dekoratiewe inset van hul kinders ingevoer het <ref name=":1">Cooke, Lynne. “Review.” The Burlington Magazine 126, no. 978 (1 September 1984): 583.</ref> sowel as [[graffiti]].<ref>{{cite book|last=Crofton|first=Ian|title=Encyklopedia Guinnessa|publisher=Biuro Uslug Promocyjnych, Uniwersal SA|year=1991|page=554}}</ref> Een van die nuwe benaderings wat die COBRA-kunstenaars verenig het, was hul onbeperkte gebruik van sterk kleure, tesame met gewelddadige stukke en figurasie wat angswekkend of humoristies kon wees. Hulle kuns was lewendig, met sub-menslike figure, ten einde die verskrikking en swakheid van ons tyd te weerspieël, in stryd met die verontmenslikte kuns van abstraksie.<ref>Hoffmann, Edith. "Cobra Exhibition in Rotterdam." The Burlington Magazine 108.760 (1966): 388–89. JSTOR. Web. 14 Sept. 2015.</ref> Hierdie spontane metode was 'n verwerping van Renaissance-kuns, spesialisasie en "beskaafde kuns". Hulle het "onbeskaafde" uitdrukkingsvorme verkies wat 'n wisselwerking tussen die bewuste en die onbewuste in plaas van die [[Surrealisme|Surrealistiese]] belangstelling in die onbewuste alleen geskep het. Die kinderlike aspekte in hul metode het beteken dat hul plesier gevind het in die skilderkuns, in die materiële, vorms en uiteindelik die prent self. Veral die Nederlandse kunstenaars in Cobra (Corneille, Appel, Constant), was geïnteresseerd in [[kinderkuns]]. "Ons wou weer soos 'n kind begin", het Karel Appel aangedring.<ref>Karel Appel, uit 'n onderhoud met Eleanor Flomenhaft, 16 Oktober 1975; aangehaal in Flomenhaft 1985, bl. 33.</ref> As deel van die Westerse linkses sou hulle beweging gebou wees op die samesmelting van kuns en lewe deur eksperimentering, ten einde vorm en uitdrukking te verenig. == CoBrA-uitstallings == Die groep het in Holland uitgestal, maar ook in Parys en ander lande in Europa.<ref>{{cite journal |jstor= 875035|title=Cobra Exhibition in Rotterdam |date=July 1966 |journal=The Burlington Magazine |last = Hoffmann |first=Edith}}</ref> === Stedelijk Museum-uitstalling === Die eerste groot uitstalling is in November 1949 in die Stedelijk Museum, Amsterdam gehou onder die titel ''"International Experimental Art"''. Die direkteur en kurator van die museum, Willem Sandberg, was geïnteresseerd in die uitvoering van eksperimenteerwerk en abstraksie na Nederland, en was ook 'n aktiewe lid van die Nederlandse Weerstand tydens die oorlog. Hy was diep betrokke by die CoBrA-groep en het direkte kontak tussen die kunstenaars en die Stedelijk Museum gehandhaaf.<ref name="stedelijk.nl">{{cite web |url=https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |title=cobra & the stedelijk |website=www.stedelijk.nl |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173431/https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |title=Eye Magazine &#124; Feature &#124; Willem Sandberg: Warm printing |website=www.eyemagazine.com |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921110008/http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die argitek Aldo van Eyck, wat later bekend sou word vir sy argitektuurontwerpe van speelterreine as kulturele kritiek, is gevra om die interieurontwerp van die uitstalling te doen. Die noue verwantskap tussen Van Eyck en die kunstenaars van CoBrA, wat ook veral inspirasie uit kindertekeninge getrek het, maak dit waarskynlik dat baie van Eyck se vroeë inspirasie vir sy speelterreine van CoBrA afkomstig is.<ref name="stichtingconstant.nl">{{cite web |url=https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |title=Cobra 1948–1951 |date=29 Junie 2013 |website=Fondation Constant / Stichting Constant |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528051828/https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |title=Aldo van Eyck and the City as Play&shy;ground |date=27 Maart 2013 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818030335/https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Stedelijk Museum-uitstalling het 'n woedende reaksie van die pers en die publiek ontlok. 'n Kritikus van ''Het Vrije Volk'' het geskryf, “Geklad, geklets en geklodder in het Stedelijk Museum”, die CoBrA kunstenaars word beskou as swendelaars en skarminkels.<ref name="stichtingconstant.nl" /> Koerante het gepraat van afstootlike kuns en uitlokking deur die kunstenaars, en een aand van eksperimentele poësie in die Stedelijk het selfs gesorg vir 'n onderonsie in die openbaar.<ref name="stedelijk.nl" /> === Uitstalling in Luik === Die laaste CoBrA-uitstalling het in [[Luik]], België, in 1951 plaasgevind. Kort na hierdie uitstalling het die groep ontbind. Die vertoning is gereël deur Pierre Alechinsky, 'n kunstenaar uit België. Die Nederlandse argitek, Van Eyck, het die uitstalling ontwerp, net soos vir die CoBrA-uitstalling van 1949 in Stedelijk. Die innovasies van hierdie uitstalling was dat die samestelling van die muur in die vorm van 'n roosterformasie was. Die vertoning was nie spesifiek vir slegs CoBrA-kunstenaars nie, en groot kunstenaars van die CoBrA-beweging was ook nie in hierdie uitstalling teenwoordig nie as gevolg van die bestaande konflik binne die groep wat uiteindelik tot die ineenstorting van CoBrA gelei het in dieselfde jaar.<ref>{{Cite web |url = https://books.google.com/books?id=V-_iBAAAQBAJ&pg=PA76&lpg=PA76&dq=cobra+1951+exhibition&source=bl&ots=NiAIA1neY2&sig=OHUBjMPfxSa5so9ttjvYmWZoVp4&hl=en&sa=X&ved=0CFcQ6AEwDGoVChMItfTTg4D6xwIVlo6SCh2MagKs#v=onepage&q=cobra%201951%20exhibition&f=false |title=The Art and Politics of Asger Jorn: The Avant-Garde Won't Give Up |date=Augustus 2014 |accessdate= |website=Google Books |publisher=Ashgate Publishing Unlimited |last=Kurczynski |first=Karen}}</ref> === Groep-uitstallings === * ''WestKunst'' (Keulen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Paris-Paris'' (Parys, 1981)<ref name=":1" /> * ''Aftermath'' (Londen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Two Survey shows'' (Hamburg, 1982; Parys en die Franse provinsies ook 1982)<ref name=":1" /> * ''The Spirit of Cobra'' (Fort Lauderdale, 2013) == Deelnemers == {{Div col}} * Karel Appel (1921–2006) * Pierre Alechinsky (gebore 1927) * Else Alfelt (1910–1974) * Jean-Michel Atlan (1913–1960) * Ejler Bille (1910–2004) * Pol Bury (1922–2005) * Jacques Calonne (gebore 1930) * [[Hugo Claus]] (1929–2008) * Corneille Guillaume Beverloo (1922–2010) * [[:fr:Jacques Doucet (peintre)|Jacques Doucet]] (1924–1994) * Lotti van der Gaag (1923–1999) * William Gear (1915–1997) * Stephen Gilbert (1910–2007) * Svavar Guðnason (1909–1988) * Henry Heerup (1907–1993) * Edouard Jaguer (1924–2006) * Asger Jorn (1914–1973) * Aart Kemink (1914–2006) * [[Lucebert]] (1924–1994) * Ernest Mancoba (1904–2002) * Sonja Ferlov Mancoba (1911–1984) * Jørgen Nash (1920–2004) * Jan Nieuwenhuys (1922–1986) * Erik Ortvad (1917–2008) * Pieter Ouborg (1893–1956) * Carl-Henning Pedersen (1913–2007) * Bert Schierbeek (1918–1996) * Max Walter Svanberg (1912–1994) * Uno Vallman (1913–2004) * Serge Vandercam (1924–2005) {{Div col end}} === Verbandhoudende kunstenaars === Noemenswaardige kunstenaars wat kontak gehad het met, en/of beïnvloed is deur COBRA: {{Div col}} * Enrico Baj * Jerome Bech * James E. Brewton * Jacqueline de Jong * Koos de Bruin * Freddy Flores Knistoff * Herbert Gentry * Robert Jacobsen * Bengt Lindström * Jean Messagier * Vali Myers * John Olsen * Gina Pellón (1926–2014) * Dana Schutz<ref>{{cite web |last1=Chin |first1=Mei |title=Dana Schutz (Interview) |url=http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |website=BOMB Magazine |access-date=23 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171013131750/http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |archive-date=13 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Shinkichi Tajiri * Alasdair Grant Taylor * Louis Van Lint * Maurice Wyckaert (1923–1996) {{Div col end}} == Erfenis == In Amstelveen, [[Nederland]] kan 'n Cobra-museum gevind word wat werke deur Karel Appel en ander internasionale avant-garde kunstenaars huisves.<ref>[http://www.cobra-museum.nl/en/ Cobra Museum van Moderne kuns], Amstelveen</ref> Die NSU Art Museum in Fort Lauderdale, Florida, is bekend vir die groot versameling CoBrA kuns wat dit huisves. Die museum huisves werke deur Karel Appel, Pierre Alechinsky, en Asger Jorn, die beweging se voorste eksponente. Die afslaers Bruun Rasmussen het op 3 April 2006 in Kopenhagen 'n veiling gehou van COBRA kuns. Dit het rekords gestel vir die hoogste prys vir 'n skildery deur Asger Jorn (6.4 miljoen DKK vir ''Tristesse Blanche'') en vir die hoogste bedrag wat tydens 'n enkele veiling in Denemarke betaal is (30 million DKK in totaal). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|COBRA (movement)}} {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20070114184219/http://www.didrichsenmuseum.fi/cobra/englanti/cobra_tietoa.html Didrichsenmuseum.fi] * [http://galeriebirch.dk/en/cobra/ Galerie Birch, 'n Deense galery wat in 1946 gestig is en in COBRA spesialiseer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513105018/http://galeriebirch.dk/en/cobra/ |date=13 Mei 2017 }} * [https://archive.is/20121204191947/http://www.museumjorn.dk/ Museum Jorn, Silkeborg] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cobra (Avant-Garde Beweging)}} [[Kategorie:Kuns]] r7ofda7tijbkr4bcfd9ewlb9um5uo1u 2923403 2923402 2026-08-10T01:05:09Z HermanvanAswegen988 200973 2923403 wikitext text/x-wiki <!-- [[Lêer:'Questioning Children' by Karel Appel, Tate Modern.JPG|duimnael|upright=1.25|Karel Appel, ''Questioning Children'', 1949, gouache op 'n driedimensionele houtkonstruksie, Tate Modern]] --> [[Lêer:Aanbouw tentoonstelling E55 Rotterdam, Bestanddeelnr 907-0826.jpg|duimnael|regs|Die CoBrA-lid Karel Appel besig om te werk aan 'n muurskildery in Rotterdam vir die E55-tentoonstelling.]] '''COBRA''' (of '''CoBrA''') was 'n [[Europa|Europese]] [[avant-garde]] [[kuns]]beweging wat vanaf 1948 tot 1951 aktief was. Die naam is in 1948 deur Christian Dotremont uitgedink. Die naam is afkomstig van die afkortings van die lede se tuisstede: [[Kopenhagen]] (Co), [[Brussel]] (Br) en [[Amsterdam]] (A). == Geskiedenis == Tydens die besetting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was [[Nederland]] afgesluit van die kunswêreld buite sy grense. COBRA is kort daarna gestig. Hierdie internasionale beweging van kunstenaars wat eksperimenteel gewerk het, het ontwikkel uit kritiek op die Westerse samelewing en 'n algemene begeerte om weg te breek van bestaande kunsbewegings, insluitend die "veragte" en "walglike" naturalisme en die "steriele" Abstrakte kuns. Eksperimentering was die simbool van onbeperkte en ongebonde vryheid, wat volgens Constant uiteindelik deur kinders en die uitdrukkings van kinders beliggaam is.<ref>{{cite book |last1=Baumgartner |first1=Michael |title=Klee and Cobra: A Child's Play |publisher=Hatje Cantz |pages=59–60}}</ref> COBRA is op 8 November 1948 in die Café Notre-Dame, Parys, op die been gebring deur Karel Appel, Constant Nieuwenhuys, Guillaume Cornelis van Beverloo, Christian Dotremont, Asger Jorn en Joseph Noiret <ref name="moma.org">MOMA online [http://moma.org/collection/details.php?theme_id=10954&displayall=1 collections page]</ref> met die ondertekening van 'n manifes getitel ''"La cause était entendue"'' ("Die saak is geskik"),<ref>"La cause était entendue" is 'n ironiese verwysing na die manifes"[http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg La cause est entendue] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718110537/http://www.andrebreton.fr/Resources/Assets/56600100560650/HR_56600100560650_1.jpg |date=2011-07-18 }}" (Die Saak is geskik) van die ondersteuners van Rewolusionêre Surrealisme</ref> wat opgetrek is deur Dotremont.<ref>{{cite web |url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |title=La cause etait entendue |date=Nov 8, 1948 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173438/https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3558757 |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is gestig met 'n verenigende doktrine van volledige vryheid van kleur en vorm, sowel as weersin teen [[surrealisme]]. Die kunstenaars het ook 'n belangstelling in [[Marxisme]] sowel as modernisme getoon.<blockquote> Hul werksmetode was gebaseer op spontaneïteit en eksperimentering, en hulle het hul inspirasie veral getrek uit kindertekeninge, primitiewe kunsvorme, en uit die werk van Paul Klee en Joan Miró.<ref name="moma.org" /> </blockquote> Hulle het byeengekom as 'n samesmelting van die Nederlandse groep ''Reflex'', die Deense groep ''Høst'' en die Belgiese Rewolusionêre Surrealistiese Groep. Die groep het slegs 'n paar jaar staande gebly, maar in die kort tydperk daarin geslaag om 'n aantal doelstellings te bereik: die tydskrif ''Cobra '', 'n reeks samewerkingsgeleenthede tussen verskillende lede genaamd ''Peintures-Mot'', en twee grootskaal uitstallings. Die eerste daarvan is gehou in die Stedelijk Museum in Amsterdam in November 1949 en die ander in die Palais des Beaux-Arts in [[Luik]] in 1951. In November 1949 het die groep amptelik sy naam na ''"Internationale des Artistes Expérimentaux"'' verander, met lidmaatskap wat oor Europa en die Verenigde State versprei was, alhoewel hierdie naam nog nooit aftrek gekry het nie. Die beweging is amptelik in 1951 ontbind, maar baie van sy lede het getroue kennisse gebly, met veral Dotremont wat voortgegaan het met samewerking saam met baie van die vooraanstaande lede van die groep.<ref>{{cite web |title=CoBrA Museum |url=http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |location=Cobra Museum, The Netherlands |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080621043026/http://www.cobra-museum.nl/en/cobra.html |archivedate=2008-06-21 }}.</ref> Die groep se primêre fokus het bestaan uit semi-abstrakte skilderye bestaande uit briljante kleure, bruuske skilderwerk en verwronge menslike figure, wat geïnspireer is deur primitiewe volkskuns. Dit was soortgelyk aan die Amerikaanse ''action painting''. Cobra was 'n mylpaal in die ontwikkeling van Tachisme en Europese abstrakte ekspressionisme. Cobra was miskien die laaste avant-garde-beweging van die [[20ste eeu|twintigste eeu]].<ref>W. Stokvis – [https://books.google.co.uk/books?id=h8HpAAAAMAAJ&q=COBRA+art+movement&dq=COBRA+art+movement&hl=en&sa=X&ved=0CCAQ6AEwAGoVChMIl-yRpr_dxgIVQ1wUCh24hQyn Cobra: The Last Avant-garde Movement of the Twentieth Century] Lund Humphries 2004, 349 bladsye, {{ISBN|0853318980}} [Opgespoor op 2015-07-15]</ref> Volgens Nathalie Aubert het die groep amptelik slegs vir drie jaar bestaan (1948 tot 1951). Na die tydperk het elke kunstenaar in die groep het hulle eie individuele weg gevolg.<ref name=":0">Auber, Nathalie. “’Cobra after Cobra’ And The Alba Congress: From Revolutionary Avant-Garde To Situationist Experiment.” Third Text 20.2 (2006): 259–267. Art Source. Web. 14 Sept. 2015.</ref> === Manifes === Die manifes, getitel ''La cause était entendue'' (Die saak is geskik), is geskryf deur die CoBrA-lid Christian Dotremont, en in 1948 in Parys deur al die stigterslede onderteken. Dit het direk gespreek tot hul ervaring van die ''Centre International de Documentation sur l'Art d'Avant-garde'' waarin hulle gevoel het dat die atmosfeer steriel en outoritêr was. Dit was 'n verklaring van samewerking op 'n organiese wyse en van eksperimentering om sodoende hul werk los van die toe-oorheersende avant-garde-beweging te ontwikkel. Die naam van die manifes was ook 'n sinspeling op woorde uit 'n vroeëre dokument wat in Julie 1947 deur die Belgiese en Franse rewolusionêre Surrealiste onderteken is, met die titel ''"La case est entendue"'' (Die saak is geskik).<ref>{{cite book|last1=Stokvis|first1=Willemijn|title=Cobra: The Last Avant-Garde Movement|date=2004|publisher=Lund Humphries|location=Aldershot}}</ref> == Metode == Die Europese kunstenaars het verskil van hul Amerikaanse eweknieë (die Abstrakte ekspressioniste) omdat hulle die proses bo die produk verkies het en primitiewe, mitiese en folkloristese elemente saam met die dekoratiewe inset van hul kinders ingevoer het <ref name=":1">Cooke, Lynne. “Review.” The Burlington Magazine 126, no. 978 (1 September 1984): 583.</ref> sowel as [[graffiti]].<ref>{{cite book|last=Crofton|first=Ian|title=Encyklopedia Guinnessa|publisher=Biuro Uslug Promocyjnych, Uniwersal SA|year=1991|page=554}}</ref> Een van die nuwe benaderings wat die COBRA-kunstenaars verenig het, was hul onbeperkte gebruik van sterk kleure, tesame met gewelddadige stukke en figurasie wat angswekkend of humoristies kon wees. Hulle kuns was lewendig, met sub-menslike figure, ten einde die verskrikking en swakheid van ons tyd te weerspieël, in stryd met die verontmenslikte kuns van abstraksie.<ref>Hoffmann, Edith. "Cobra Exhibition in Rotterdam." The Burlington Magazine 108.760 (1966): 388–89. JSTOR. Web. 14 Sept. 2015.</ref> Hierdie spontane metode was 'n verwerping van Renaissance-kuns, spesialisasie en "beskaafde kuns". Hulle het "onbeskaafde" uitdrukkingsvorme verkies wat 'n wisselwerking tussen die bewuste en die onbewuste in plaas van die [[Surrealisme|Surrealistiese]] belangstelling in die onbewuste alleen geskep het. Die kinderlike aspekte in hul metode het beteken dat hul plesier gevind het in die skilderkuns, in die materiële, vorms en uiteindelik die prent self. Veral die Nederlandse kunstenaars in Cobra (Corneille, Appel, Constant), was geïnteresseerd in [[kinderkuns]]. "Ons wou weer soos 'n kind begin", het Karel Appel aangedring.<ref>Karel Appel, uit 'n onderhoud met Eleanor Flomenhaft, 16 Oktober 1975; aangehaal in Flomenhaft 1985, bl. 33.</ref> As deel van die Westerse linkses sou hulle beweging gebou wees op die samesmelting van kuns en lewe deur eksperimentering, ten einde vorm en uitdrukking te verenig. == CoBrA-uitstallings == Die groep het in Holland uitgestal, maar ook in Parys en ander lande in Europa.<ref>{{cite journal |jstor= 875035|title=Cobra Exhibition in Rotterdam |date=July 1966 |journal=The Burlington Magazine |last = Hoffmann |first=Edith}}</ref> === Stedelijk Museum-uitstalling === Die eerste groot uitstalling is in November 1949 in die Stedelijk Museum, Amsterdam gehou onder die titel ''"International Experimental Art"''. Die direkteur en kurator van die museum, Willem Sandberg, was geïnteresseerd in die uitvoering van eksperimenteerwerk en abstraksie na Nederland, en was ook 'n aktiewe lid van die Nederlandse Weerstand tydens die oorlog. Hy was diep betrokke by die CoBrA-groep en het direkte kontak tussen die kunstenaars en die Stedelijk Museum gehandhaaf.<ref name="stedelijk.nl">{{cite web |url=https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |title=cobra & the stedelijk |website=www.stedelijk.nl |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723173431/https://www.stedelijk.nl/en/exhibitions/cobra-the-stedelijk |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |title=Eye Magazine &#124; Feature &#124; Willem Sandberg: Warm printing |website=www.eyemagazine.com |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921110008/http://www.eyemagazine.com/feature/article/willem-sandberg-warm-printing |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die argitek Aldo van Eyck, wat later bekend sou word vir sy argitektuurontwerpe van speelterreine as kulturele kritiek, is gevra om die interieurontwerp van die uitstalling te doen. Die noue verwantskap tussen Van Eyck en die kunstenaars van CoBrA, wat ook veral inspirasie uit kindertekeninge getrek het, maak dit waarskynlik dat baie van Eyck se vroeë inspirasie vir sy speelterreine van CoBrA afkomstig is.<ref name="stichtingconstant.nl">{{cite web |url=https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |title=Cobra 1948–1951 |date=29 Junie 2013 |website=Fondation Constant / Stichting Constant |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528051828/https://stichtingconstant.nl/cobra-1948-1951 |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |title=Aldo van Eyck and the City as Play&shy;ground |date=27 Maart 2013 |access-date=23 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818030335/https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/ |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Stedelijk Museum-uitstalling het 'n woedende reaksie van die pers en die publiek ontlok. 'n Kritikus van ''Het Vrije Volk'' het geskryf, “Geklad, geklets en geklodder in het Stedelijk Museum”, die CoBrA kunstenaars word beskou as swendelaars en skarminkels.<ref name="stichtingconstant.nl" /> Koerante het gepraat van afstootlike kuns en uitlokking deur die kunstenaars, en een aand van eksperimentele poësie in die Stedelijk het selfs gesorg vir 'n onderonsie in die openbaar.<ref name="stedelijk.nl" /> === Uitstalling in Luik === Die laaste CoBrA-uitstalling het in [[Luik]], België, in 1951 plaasgevind. Kort na hierdie uitstalling het die groep ontbind. Die vertoning is gereël deur Pierre Alechinsky, 'n kunstenaar uit België. Die Nederlandse argitek, Van Eyck, het die uitstalling ontwerp, net soos vir die CoBrA-uitstalling van 1949 in Stedelijk. Die innovasies van hierdie uitstalling was dat die samestelling van die muur in die vorm van 'n roosterformasie was. Die vertoning was nie spesifiek vir slegs CoBrA-kunstenaars nie, en groot kunstenaars van die CoBrA-beweging was ook nie in hierdie uitstalling teenwoordig nie as gevolg van die bestaande konflik binne die groep wat uiteindelik tot die ineenstorting van CoBrA gelei het in dieselfde jaar.<ref>{{Cite web |url = https://books.google.com/books?id=V-_iBAAAQBAJ&pg=PA76&lpg=PA76&dq=cobra+1951+exhibition&source=bl&ots=NiAIA1neY2&sig=OHUBjMPfxSa5so9ttjvYmWZoVp4&hl=en&sa=X&ved=0CFcQ6AEwDGoVChMItfTTg4D6xwIVlo6SCh2MagKs#v=onepage&q=cobra%201951%20exhibition&f=false |title=The Art and Politics of Asger Jorn: The Avant-Garde Won't Give Up |date=Augustus 2014 |accessdate= |website=Google Books |publisher=Ashgate Publishing Unlimited |last=Kurczynski |first=Karen}}</ref> === Groep-uitstallings === * ''WestKunst'' (Keulen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Paris-Paris'' (Parys, 1981)<ref name=":1" /> * ''Aftermath'' (Londen, 1981)<ref name=":1" /> * ''Two Survey shows'' (Hamburg, 1982; Parys en die Franse provinsies ook 1982)<ref name=":1" /> * ''The Spirit of Cobra'' (Fort Lauderdale, 2013) == Deelnemers == {{Div col}} * Karel Appel (1921–2006) * Pierre Alechinsky (gebore 1927) * Else Alfelt (1910–1974) * Jean-Michel Atlan (1913–1960) * Ejler Bille (1910–2004) * Pol Bury (1922–2005) * Jacques Calonne (gebore 1930) * [[Hugo Claus]] (1929–2008) * Corneille Guillaume Beverloo (1922–2010) * [[:fr:Jacques Doucet (peintre)|Jacques Doucet]] (1924–1994) * Lotti van der Gaag (1923–1999) * William Gear (1915–1997) * Stephen Gilbert (1910–2007) * Svavar Guðnason (1909–1988) * Henry Heerup (1907–1993) * Edouard Jaguer (1924–2006) * Asger Jorn (1914–1973) * Aart Kemink (1914–2006) * [[Lucebert]] (1924–1994) * Ernest Mancoba (1904–2002) * Sonja Ferlov Mancoba (1911–1984) * Jørgen Nash (1920–2004) * Jan Nieuwenhuys (1922–1986) * Erik Ortvad (1917–2008) * Pieter Ouborg (1893–1956) * Carl-Henning Pedersen (1913–2007) * Bert Schierbeek (1918–1996) * Max Walter Svanberg (1912–1994) * Uno Vallman (1913–2004) * Serge Vandercam (1924–2005) {{Div col end}} === Verbandhoudende kunstenaars === Noemenswaardige kunstenaars wat kontak gehad het met, en/of beïnvloed is deur COBRA: {{Div col}} * Enrico Baj * Jerome Bech * James E. Brewton * Jacqueline de Jong * Koos de Bruin * Freddy Flores Knistoff * Herbert Gentry * Robert Jacobsen * Bengt Lindström * Jean Messagier * Vali Myers * John Olsen * Gina Pellón (1926–2014) * Dana Schutz<ref>{{cite web |last1=Chin |first1=Mei |title=Dana Schutz (Interview) |url=http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |website=BOMB Magazine |access-date=23 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171013131750/http://bombmagazine.org/article/2799/dana-schutz |archive-date=13 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Shinkichi Tajiri * Alasdair Grant Taylor * Louis Van Lint * Maurice Wyckaert (1923–1996) {{Div col end}} == Erfenis == In Amstelveen, [[Nederland]] kan 'n Cobra-museum gevind word wat werke deur Karel Appel en ander internasionale avant-garde kunstenaars huisves.<ref>[http://www.cobra-museum.nl/en/ Cobra Museum van Moderne kuns], Amstelveen</ref> Die NSU Art Museum in Fort Lauderdale, Florida, is bekend vir die groot versameling CoBrA kuns wat dit huisves. Die museum huisves werke deur Karel Appel, Pierre Alechinsky, en Asger Jorn, die beweging se voorste eksponente. Die afslaers Bruun Rasmussen het op 3 April 2006 in Kopenhagen 'n veiling gehou van COBRA kuns. Dit het rekords gestel vir die hoogste prys vir 'n skildery deur Asger Jorn (6.4 miljoen DKK vir ''Tristesse Blanche'') en vir die hoogste bedrag wat tydens 'n enkele veiling in Denemarke betaal is (30 million DKK in totaal). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|COBRA (movement)}} {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20070114184219/http://www.didrichsenmuseum.fi/cobra/englanti/cobra_tietoa.html Didrichsenmuseum.fi] * [http://galeriebirch.dk/en/cobra/ Galerie Birch, 'n Deense galery wat in 1946 gestig is en in COBRA spesialiseer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513105018/http://galeriebirch.dk/en/cobra/ |date=13 Mei 2017 }} * [https://archive.is/20121204191947/http://www.museumjorn.dk/ Museum Jorn, Silkeborg] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cobra (Avant-Garde Beweging)}} [[Kategorie:Kuns]] 41sc6lc4p4qxvfza5413eddhz91czz3 0 285456 2923381 2855974 2026-08-09T21:00:16Z SpesBona 2720 Bygewerk 2923381 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Japannese Rugbyvoetbalunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Japannese nasionale rugbyspan.svg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Japannese Rugbyvoetbalunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Japan Rugby Football Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = JRFU |opskrif3 = [[Japannees|Japannese]] naam |3 = 日本ラグビーフットボール協会, ''Nihon Ragubi- Futtobo-ru Kyo-kai'' |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Japan}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Gestig op |6 = 30 November 1926 |opskrif7 = Gestig in |7 = [[Tokio]], Japan |opskrif8 = Lid van |8 = [[Wêreldrugby]] |opskrif9 = Aangesluit in |9 = 1987 |opskrif10 = Vastelandse beheerliggaam |10 = [[Asië Rugby]] |opskrif11 = Patroon |11 = [[Prinses Akiko van Mikasa]] |opskrif12 = Voorsitter |12 = Kensuke Iwabuchi |opskrif13 = President |13 = Masato Tsuchida |opskrif14 = Setel |14 = [[Chichibunomiya Rugbystadion]], Tokio, Japan |opskrif15 = [[Amptelike taal]] |15 = Japannees |opskrif16 = Amptelike webwerf |16 = [https://www.rugby-japan.jp/ ''rugby-japan.jp''] |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Japannese Rugbyvoetbalunie''' ([[Engels]]: ''Japan Rugby Football Union'', afgekort “JRFU”; [[Japannees]]: 日本ラグビーフットボール協会, ''Nihon Ragubi- Futtobo-ru Kyo-kai'') is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Japan]] beheer. Die beheerliggaam is in 1926 gestig en by die [[Chichibunomiya Rugbystadion]] in [[Tokio]] gesetel. Sedert 1987 verteenwoordig dit Japan by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (AR). == Geskiedenis == [[Lêer:Rugby football japan.jpg|duimnael|links|Afbeelding van ’n rugbywedstryd in Japan in ''Harpers Magazine'' in 1874]] Die Japannese Rugbyvoetbalunie is op 30 November 1926 gestig<ref>{{en}} {{cite book |authors=John R. Jones; Maurice Golesworthy |title=Encyclopedia of Rugby Union Football |publisher=Robert Hale |location=Londen |year=1976 |isbn=0-7091-5394-5 |pages=69}}</ref> en het in 1987 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/japan |title=Japan |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=12 Junie 2025}}</ref> Daarmee het die JRFU gelyktydig ’n setel by die wêreldbeheerligaam se uitvoerende raad ingeneem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=212}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=69}}</ref> Daarbenewens was die JRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/japan/ |title=Japan Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=12 Junie 2025}}</ref> == Taak == [[Lêer:Chichibunomiya Rugby Stadium1a.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van die Japannese Rugbyvoetbalunie langs die [[Chichibunomiya Rugbystadion]] in [[Tokio]]]] Die Japannese Rugbyvoetbalunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan se nasionale seniormansrugbyspan]] (Kersiebloeisels, Sakura of Dapper Bloeisels), [[Japannese nasionale vrouerugbyspan|vroue]] (Sakura Vyftiental) en jeug. Die JRFU hou ook toesig oor sewesrugby in Japan en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Japannese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Japannese Rugbyvoetbalunie ook ander keurspanne byeen. ''Junior Japan'' is die tweede nasionale span van Japan. Sedert 2013 neem hulle aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel, saam met die tweede spanne uit Fidji, Samoa en Tonga. Die ''Japan Sevens'' is die Japannese sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Japan. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Japan oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=12 Junie 2025}}</ref> Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die [[Japan Rugby League One]], waaraan twaalf professionele klubspanne deelneem, is die belangrikste rugbyliga in Japan. Dit is in 2003 ten einde van die Japannese rugby se verdere ontwikkeling gestig. Sedertdien speel die meeste spelers van die Japannese nasionale span in dié liga. Van 2016 tot 2020 het met die [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] ’n Japannese span deelgeneem aan die [[Superrugby]]toernooi, die [[Suidelike Halfrond]] se internasionale rugbyliga. Die Japannese Rugbyvoetbalunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Hulle het al opgetree as gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. Dit was die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Asië]] en buite die “tradisionele tuiste” van [[rugby]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=12 Junie 2025}}</ref> Daarbenewens is die Japan Sewes jaarliks op die Chichibunomiya Rugbystadion beslis. == Kenteken == Die Sakura-kenteken van die beheerliggaam en die nasionale span toon drie kersiebloeisels in volle blom. Met die stigting van die nasionale span in 1930 het die kenteken ’n knop, ’n blom wat oopgaan en ’n blom wat heeltemal oop is getoon. In 1952 was al drie Sakuras in volle blom. Wanneer en hoe hierdie verandering geïmplementeer is, kan nie meer bepaal word nie. Wat wel bekend is, is dat die oorspronklike ontwerp van die sportgoedhandelaar Ishi Fukui (1892–1993) kom. Sy het vanaf 1922 in [[Kioto]] ’n winkel bestuur, waar sy onder andere ingevoerde rugby-items verkoop het, en sy was bevriend met verskillende spelers en afrigters, waarvolgens sy in latere jare „rugby-ouma“ genoem is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2019/09/bc34ccc8fff4-rugby-grandma-designer-behind-japan-teams-cherry-blossom-emblem.html |title="Rugby Grandma": Designer behind Japan team's cherry blossom emblem |publisher=Kyodo News |date=20 September 2019 |accessdate=9 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109054038/https://english.kyodonews.net/news/2019/09/bc34ccc8fff4-rugby-grandma-designer-behind-japan-teams-cherry-blossom-emblem.html |archive-date=9 Januarie 2025 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{ja}} [https://www.rugby-japan.jp/ Die Japannese Rugbyvoetbalunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Japan]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] a4u9496irwun0bfz138ireyo2tip87e 0 285458 2923385 2921981 2026-08-09T21:00:44Z SpesBona 2720 Klein korreksies 2923385 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Korea | beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU) | bynaam = Mugunghwas | embleem = die Roos van Saron | kaptein = [[Na Kwan-young]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Lee Myung-geun]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/lee-myung-geun-nommé-sélectionneur-de-la-corée-du-sud-à-xv |title=Lee Myung Geun nommé sélectionneur de la Corée du sud à XV |publisher=Asie Rugby |date=4 Januarie 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> <small>(sedert 2022)</small> | stadion = [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]], [[Incheon]] | kapasiteit = 4&nbsp;968 | patroon_la1 = _Southkorealeft | patroon_b1 = _Southkoreakit | patroon_ra1 = _Southkorearight | patroon_sh1 = _Southkoreashorts | patroon_so1 = _Southkoreasocks | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = ffffff | patroon_la2 = _Southkorealeftb | patroon_b2 = _Southkoreakitb17 | patroon_ra2 = _Southkorearightb | patroon_sh2 = _Southkoreashortsb | patroon_so2 = _Southkoreasocks | linkerarm2 = 0000ff | liggaam2 = 0000ff | regterarm2 = 0000ff | broek2 = 000040 | kouse2 = 0000ff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sung-soo Kim]] (19)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Youn-hyung Oh]] (98)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Jin-wook Lee]] (13)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 15–9 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{KORru}} 135–3 {{MYSru-r}}<br />([[Seoel]], [[Suid-Korea]]; 20 September 1992) | grootverloor = {{TGAru}} 119–0 {{KORru-r}}<br />([[Nukuʻalofa]]; [[Tonga]]; 21 Maart 2003) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rugby.or.kr | unieurl = }} {{Koreaanse name |titel = Koreaanse nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |Hangul = 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀 |Hanja = 大韓民國 ラグビー ユニオン 國家代表팀 |Hersiende Romanisering = ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim'' |McCune-Reischauer = ''Taehan Min'guk Ragubī Yunion Kukka Taep'yo T'im'' |ander = |betekenis = }} Die '''Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, ontleen aan die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Junie 2026) 38ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 18-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Koreaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Korea is die Koreaanse Rugbyunie (Engels: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회). Die KRU is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die in 2003 gestigte Koreaanse Superrugbyliga, waaraan vier spanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Noord-Korea, wat net soos Suid-Korea op dieselfde skiereiland geleë is, beskik nie oor sy eie nasionale rugbyspan nie en is ook nie ’n lid van die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby nie. Wêreldrugby erken Suid-Korea onder die amptelike naam Korea as verteenwoordiger van die hele [[Korea|Koreaanse Skiereiland]].<ref name="Wêreldrugby" /> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Korea]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in die destydse [[Koreaanse Keiserryk]] begin het. In 1905 is Korea deur Japan beset en in 1910 geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Korea gebring. [[Suid-Korea]] handhaaf tot vandag toe ’n sterk rugbymededinging met Japan.<ref name="Bath70">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]], en later, gedurende die [[Korea-oorlog]], het die groot teenwoordigheid van troepe uit die [[Britse Statebond]]lande die sport se teenwoordigheid versterk.<ref name="Bath70" /> Sedertdien word rugby in Suid-Korea veral by die weermag beoefen.<ref name="Bath70" /> Die [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU; 대한럭비협회) is in 1946 gestig.<ref name="Asië Rugby" /> Die Suid-Koreaanse rugby het egter ook ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1960’s as een van die [[Vier Asiatiese Tiere]] het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Suid-Koreaanse maatskappye gelei, wat die weermag se voormalige rugby-oorheersing beëindig het.<ref name="Bath70" /> In 1968 was Suid-Korea een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR) se stigterslede; die ander was [[Hongkongse Rugbyunie|Hongkong]], [[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]], Maleisië, die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie|Republiek China]], Singapoer, Sri Lanka en Thailand.<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Suid-Koreaners aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, hulle het egter drie nederlae gely teen die [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Republiek China]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], terwyl die wedstryd teen [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] weens sterk [[sneeu]]val afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later het die span die uitspeelwedstryd om die vyfde plek teen [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Ceylon]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1970 |titel=1970 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Gedurende die 1970’s het Suid-Korea wedstryde teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Taiwan, Thailand, [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]], Sri Lanka en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Suid-Korea het gemengde resultate teen sy bure aangeteken en tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1972 weereens vyfde eindig, dié keer het hulle Sri Lanka oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1972 |titel=1972 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Van 1974 af het die span ’n opwaartse neiging begin toon en vir die eerste keer in die derde plek geëindig, nadat hulle Maleisië in die uitspeelwedstryd verneder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1974 |titel=1974 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later het die Suid-Koreaners die tweede plek ná die Japanners behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 1978 en 1980 het hulle die eindstryd gehaal, maar hulle is telkens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1978 |titel=1978 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het Suid-Korea volgens sy mededingingvermoeë Japan ingehaal en by Hongkong verbygesteek. In 1982 het die span eindelik deurgebreek en kon Japan in die eindstryd naelskraap klop, gelyk aan hul eerste Asiatiese titel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In die vierde agtereenvolgende eindstryd tussen Japan en Suid-Korea was die telling ná afloop van die gereelde speeltyd op 14–14. In [[ekstra tyd]] het die Koreaanse [[losskakel]] [[Moon Yuang-chan]] die beslissende skepdoel aangeteken en Suid-Korea die eindstryd met 12–9 laat beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=26}}</ref> In 1984 moes hulle met die tweede plek ná Japan tevrede wees, terwyl hulle in 1986, 1988 en 1990 drie agtereenvolgende eindstrydoorwinnings oor Japan kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarmee het Suid-Korea homself naas Japan en Hongkong as ’n vername rugbyland in Asië gevestig.<ref name="Bath70" /> Die sport was destyds veral onder die militêre personeel stewig gevestig wat ook die plaaslike rugbyliga weerspieël het: Slegs een van die 14 spanne was ’n maatskaplike span.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=228}}</ref> Die Koreane kon veral voordeel trek uit hul groter en sterker [[liggaamsbou]] in vergelyking met die meeste ander Asiatiese spanne asook die dril by talle militêre klubs. Van die destydse noemenswaardige spelers sluit in [[Lee Ken-yok]], [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Kim Yeon-ki]] en die speelmaker [[Sung Hae-kyoung]].<ref name="Bath70" /> === Gemengde prestasies === In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Suid-Korea het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Suid-Korea het probeer om van rugby weer ’n Olimpiese sport te maak, toe hulle die [[Olimpiese Somerspele 1988]] in [[Seoel]] aangebied het.<ref name="Wesclark">{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/1924_olympics_2.html |title=Rugby at the 1924 Olympics |publisher=Wesclark |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> [[Roh Tae-woo]], die destydse Suid-Koreaanse president en voormalige rugbyspeler, was ’n voorstander van dié idee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/famous.html |title=Famous Ruggers by Wes Clark and others |publisher=Wesclark |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die voorstel is egter naelskraap verwerp.<ref name="Wesclark" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |title=Rugby football in the Olympics |publisher=uk.geocities.com/moseleyfan |accessdate=5 November 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051105172156/http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |archive-date=5 November 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |title=Rugby sevens ready to offer World Cup to Olympics |publisher=[[Rugby Australia]] |date=3 Oktober 2002 |accessdate=25 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825194215/http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |archive-date=25 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Suid-Korea by die IRVR aangesluit<ref name="Wêreldrugby" /> en aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem, maar drie nederlae teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]], Japan en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Van die 1990’s af het Japan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in ’n onoorwinlike teenstander ontpop en daarmee ook in die rugbywêreldbekerkwalifiserings. In 1992 het die gasheer in [[Seoel]] ook teenoor Hongkong teruggeval en kon slegs die uitspeelwedstryd om die derde plek haal, wat hulle teen Taiwan gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, het Suid-Korea die eindstryd gehaal, maar hulle is deur Japan geklop, wat vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1996, 1998 en 2000 het Suid-Korea telkens as naaswenner ná Japan afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die 1998-toernooi is in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het as naaswenner die uitspeelrondte gehaal, waar hulle teen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] te staan gekom het. Hulle het met ’n algehele telling van 108–45 geseëvier en in die daaropvolgende rondte teen Tonga te staan gekom. Suid-Korea het egter met ’n algehele telling van 41–140 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarteenoor kon die Suid-Koreaners tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] met die goue medalje voor die Japanners wegstap. === In die nuwe millennium === [[Lêer:ARC2016-Top3 JPN-KOR 20160430c.jpg|duimnael|Japan teen Korea tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2016]] In 2002 het Suid-Korea tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering ná twee nederlae teen Japan en twee oorwinnings oor Taiwan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle het dié keer teen Tonga met 0–194 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende Asiatiese Rugbykampioenskap het hulle ná maklike oorwinnings oor Taiwan en Hongkong, asook ’n naelskraapse oorwinning oor Japan hul vyfde Asiatiese titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Hoewel Suid-Korea homself met hierdie suksesse oor die Japannese mededinger vir die eerste keer bo-aan die Asiatiese rugby kon vestig, was die spelbedryf in die land in vergelyking met die buurland steeds baie klein. Die KRU het slegs oor drie korporatiewe klubs teenoor die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] (JPRU) se 300 beskik en 1&nbsp;000 gelisensieerde spelers teenoor die 120&nbsp;000 in Japan. Nadat die [[Korea Electric Power Corporation]] aangekondig het, sy rugbyspan te ontbind, het die Koreaanse beheerliggaam aangekondig om die maatskappy- en universiteitstoernooie in een liga te verenig en die Koreaanse Rugbyliga (KRL; nou Koreaanse Superrugbyliga, KSRL) te stig. In sy stigtingsjaar het sewe spanne aan dié liga deelgeneem.<ref name="Asie Rugby">{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/de-son-lancement-en-2003-à-nos-jours-l-histoire-de-la-korea-rugby-league |title=De son lancement en 2003 à nos jours: L'histoire de la Korea Rugby League |publisher=Asie Rugby |date=15 November 2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het die span ná ’n maklike oorwinning oor Taiwan die eindstryd gehaal, maar hulle is eweneens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 was gelyktydig die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het ná ’n oorwinning oor Hongkong en ’n nederlaag teen Japan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle is weereens deur Tonga met 3–85 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Japannese [[Japan Rugby League One|Top League]] quotas ingestel vir Asiatiese spelers, waarna baie Koreaanse spelers na dié liga oorgeskakel het. Dit het ’n regstreekse invloed gehad op die Koreaanse s’n wat sy aantal spanne op ses moes verminder. Een jaar later het die Koreaanse Rugbyliga met die Nasionale Lenteliga tot die Koreaanse Lenteliga verenig, waaraan vyf spanne deelgeneem het.<ref name="Asie Rugby" /> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Suid-Korea het die eerste toernooi met ’n nederlaag teen Japan afgeskop, waarna hulle die debutante [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] en die Arabiese Golfspan, asook Hongkong kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Vyfnasies 2009 is Suid-Korea naas Japan ook deur Kasakstan geklop en moes met die derde plek tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Vyfnasies 2010 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, Suid-Korea is egter ná vier nederlae teen Hongkong, Japan, die Arabiese Golfspan en Kasakstan na afdeling een gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2010 |titel=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later het die span regstreekse promosie behaal ná maklike oorwinnings oor [[Filippynse nasionale rugbyspan|Filippyne]] in die halfeindstryd en Singapoer in die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die tweede plek ná Japan behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later was dié toernooi deel van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, maar Suid-Korea kon slegs Sri Lanka en Filippyne klop, terwyl hulle deur Japan en Hongkong verslaan is en sodoende die uitspeelwedstryde misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2014 |titel=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 2015 het [[Samsung Heavy Industries]] aangekondig om sy rugbyspan weens finansiële redes te ontbind. By dié klub was die meeste Koreaanse nasionale spelers aktief. Dit het ’n direkte invloed op die nasionale span se prestasies gehad.<ref name="Asie Rugby" /> In dieselfde jaar is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem. Suid-Korea het tydens dié en die twee daaropvolgende toernooie in 2016 en 2017 slegs die derde plek ná Japan en Hongkong beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In November 2016 kon die Suid-Koreaanse span ’n 38–36-oorwinning oor [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] aanteken.<ref name="Asie Rugby" /> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering gedien. Aangesien die Japanners as gasheer reeds vir die toernooi gekwalifiseer was, het hulle nie daaraan deelgeneem nie. Suid-Korea kon dié toernooie egter slegs as naaswenner ná Hongkong afsluit en het sodoende die uitspeelwedstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2018 |titel=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2019 |titel=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Suid-Koreaanse span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2021 het Choi Yoon die nuwe president van die Koreaanse beheerliggaam geword en die rugbyliga het sy huidige naam gekry: Koreaanse Superrugbyliga.<ref name="Asie Rugby" /> Aangesien die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Japan nie daaraan deelgeneem nie, maar Suid-Korea het weer telkens as naaswenner ná Hongkong geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2022 |titel=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2023 |titel=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 2023 het spelers vir die eerste keer professionele kontrakte onderteken en, nadat die Japannese liga sy quotas vir Asiatiese spelers geskrap het, het baie Koreaanse nasionale spelers na die plaaslike liga teruggekeer. Daarbenewens het die Koreaanse beheerliggaam by die regering aangeklop vir ondersteuning met die stigting van nog korporatiewe klubs, ten einde van ’n soliede basis vir die liga en om die nasionale span se spelerpoel uit te brei.<ref name="Asie Rugby" /> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2024 het Suid-Korea ná ’n maklike oorwinning oor Maleisië, ’n verrassende naelskraapse nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate en ’n swak nederlaag teen Hongkong slegs die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2024 |titel=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=22 Junie 2024}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025 het die Koreane weer in die derde plek afgesluit, nadat hulle ’n oorwinning oor Sri Lanka aangeteken het, maar deur die Verenigde Arabiese Emirate geklop en deur Hongkong verneder is. Aangesien dié toernooi die Asiatiese kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering was, het hulle die uitspeelwedstryde misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/hong-kong-china-power-past-south-korea-into-first-rugby-world-cup/ |title=Hong Kong China power past South Korea into first Rugby World Cup |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=5 Julie 2025 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2026 het Suid-Korea as naaswenner ná Hongkong beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/2026/06/12/final-match-cancelled/ |title=Asia Rugby Emirates Men’s Championship 2026 Final Match Cancelled Due to Travel Visa Issues |publisher=[[Asië Rugby]] |date=12 Junie 2026 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> == Kleure en embleem == [[Lêer:Koreanroseofsharon.JPG|duimnael|Die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]], embleem van die Koreaanse nasionale rugbyspan]] Suid-Korea speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Suid-Korea|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Suid-Koreaanse sportuitruster Pro-Specs<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/prospecs-devient-le-nouvel-équipementier-officiel-de-la-corée-du-sud |title=Prospecs devient le nouvel équipementier officiel de la Corée du sud |publisher=Asie Rugby |date=28 September 2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> en die truiborg is die Suid-Koreaanse finansiële maatskappy [[OK Financial Group]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/la-kru-signe-un-contrat-de-sponsoring-avec-8-nouvelles-entreprises-nationales |title=La KRU signe un contrat de sponsoring avec 8 nouvelles entreprises nationales |publisher=Asie Rugby |date=23 Junie 2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Die nasionale span se bynaam ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花; letterlik: “die ewige blom”) is ontleen aan die Koreaanse naam van dié nasionale blom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:ARC2016-Top3 JPN-KOR 20160430 korsb.jpg|duimnael|Korea in hul trui soos dit tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2016 gebruik is]] Die volgende maatskappye het al as truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" !Tydperk !Truiverskaffer !Truiborg |- | |[[Kappa (maatskappy)|Kappa]] |[[POSCO]] |- |–2015 |[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] | |- |2016 |[[Le Coq Sportif]] | |- |2017–2020 |[[Under Armour]] |SEBANG |- |2021–hede |[[Pro-Specs]] | |} == Tuisstadion == Suid-Korea se tuisstadion is die Incheon Namdong Asiad Rugbyveld in [[Incheon]] naby die hoofstad [[Seoel]] met ’n kapasiteit van 4&nbsp;968. Dit is in besit van die stad Incheon, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, wedstryde van die professionele span Hyundai Glovis,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |title=Training ground |publisher=Hyundai Glovis |accessdate=4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204185436/https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |archive-date=4 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die vrouesokkerklub Incheon Hyundai Steel Red Angels. == Toetswedstryde == Suid-Korea het 93 van sy 167 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,69%. Suid-Korea se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2026)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=49;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Korea |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CHIru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PHLru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 41 || 14 || 27 || 0 || 34,15 |- | {{JPNru}} || 36 || 9 || 26 || 1 || 25,00 |- | {{KASru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{MYSru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NEDru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{TPEru}} || 15 || 14 || 1 || 0 || 93,33 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SGPru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{LKAru}} || 12 || 11 || 1 || 0 || 91,67 |- | {{THAru}} || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,81 |- | {{TGAru}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0,00 |- | {{AREru}} || 5 || 3 || 0 || 2 || 60,00 |- | {{CHNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''167''' || '''93''' || '''72''' || '''2''' || '''55,69''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Suid-Korea kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Goue medalje * 2002: Goue medalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Koreaanse nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien vyf titels gewen. * Toernooititels (5): 1982, 1986, 1988, 1990, 2002 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Suid-Korea gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Suid-Korea nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Koreaanse span gevorm tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-sud-coréen-pour-l-asia-rugby-championship-2025 |title=Le groupe sud-coréen pour l'Asia Rugby Championship 2025 |publisher=Asie Rugby |date=6 Junie 2025 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lee Geon]] || [[Skrumskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}5 |- | [[Chae Min-seong]] || Skrumskakel || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Ki-min]] || [[Losskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Kim Nam-uk]] || [[Senter]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 27 |- | [[Lee Jin-kyu]] || Senter || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Won-ju]] || Senter || [[Universiteit van Korea]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Jeong Yeon-sik]] || [[Vleuel]] || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Jang Jeong-min]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 13 |- | [[Chang Yong-heung]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 12 |- | [[Jang Hyun-goo]] || Vleuel || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Kim Jeep]] || [[Haker]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Hwang In-bum]] || Haker || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |- | [[Na Kwan-young]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Stut]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 23 |- | [[Choi Ho-young]] || Stut || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}8 |- | [[Kang Soon-hyuck]] || Stut || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Lee Hyun-soo]] || Stut || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Jang Seok-hwan]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Yang Dae-young]] || Slot || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Noh Ok-gi]] || [[Losvoorspeler]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Choi Seong-deok]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Hwang Jeong-wook]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Lee Hyeon-je]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Park Jun-yung]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Suid-Koreaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Korea se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Junie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 19 |- | {{0}}2 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 17 |- | {{0}}3 || [[Yang Young-hun]] || 2003–2014 || 14 |- | {{0}}4 || [[Yoo Min-suk]] || 1996–2004 || 14 |- | {{0}}5 || [[Woo Youn-kwon]] || 2005–2016 || 13 |- | {{0}}6 || [[Kang Dong-ho]] || 1994–2002 || 13 |- | {{0}}7 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || 12 |- | {{0}}8 || [[Lee Kwang-moon]] || 2003–2014 || 12 |- | {{0}}9 || [[Kim Dong-sun]] || 1996–2004 || 12 |- | 10 || [[Kwan Chul-woong]] || 1996–2006 || 10 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 98 |- | {{0}}2 || [[Kim Jae-sung]] || 1998–2002 || 77 |- | {{0}}3 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 65 |- | {{0}}4 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || 45 |- | {{0}}5 || [[Shin Chang-kyu]] || 1986–1990 || 29 |- | {{0}}6 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || 25 |- | {{0}}7 || [[Yong Hwan-myung]] || 1994–2002 || 25 |- | {{0}}8 || [[Bin Je-gal]] || 2012–2016 || 20 |- | {{0}}9 || [[Hong Jun-ki]] || 2008–2008 || 20 |- | 10 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 20 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 13 |- | {{0}}2 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || {{0}}5 |- | {{0}}4 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || {{0}}4 |- | {{0}}5 || [[Kim Yeon-ki]] || 1988–1994 || {{0}}3 |- | {{0}}6 || [[Park Chang-min]] || 2000–2007 || {{0}}3 |- | {{0}}7 || [[Kim Young-choon]] || 1988–1996 || {{0}}2 |- | {{0}}8 || [[Kim Keun-hyun]] || 2003–2013 || {{0}}2 |- | {{0}}9 || [[Woo Tae-il]] || 1998–2002 || {{0}}2 |- | 10 || colspan=3 | Baie spelers met een drie elk |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Seo Chun-oh || 2004 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Cho Sung-chul || 2005 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Kim Do-hyun || 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Song No-il || April 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Moon Young-chan || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Chung Hyung-suk & Seo Chun-oh || November 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Choi Chang-ryul || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Lee Myung-geun || sedert 2022 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Korea national rugby union team|Koreaanse nasionale rugbyspan}} * {{en}} {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Amptelike webwerf van die Koreaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea Korea by Wêreldrugby] * {{fr}} [https://www.asierugby.com/blog/categories/catégorie-non-définie Suid-Korea by Asie Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] rxzz9l91s9egsp5eu1ilg0qc9tl6n9s 0 285459 2923383 2921980 2026-08-09T21:00:22Z SpesBona 2720 Bygewerk 2923383 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Hongkongse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Hongkongse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Hongkong | beeld = Kenteken van die Hongkongse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Hongkongse Rugbyunie]] (HKRU) | bynaam = die Drake | embleem = [[Chinese draak]] | kaptein = [[Joshua Hrstich]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Logan Asplin]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/news/details/hong-kong-china-mens-xvs-announce-logan-asplin-as-new-head-coach |title=Hong Kong China Men’s XVs announce Logan Asplin as new head coach |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |date=18 Augustus 2025 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> <small>(sedert 2025)</small> | stadion = | kapasiteit = | patroon_la1 = _Hongkongleft17 | patroon_b1 = _Hongkongkit17 | patroon_ra1 = _Hongkongright17 | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Hongkongsocks16 | linkerarm1 = 000080 | liggaam1 = 000080 | regterarm1 = 000080 | broek1 = ffffff | kouse1 = 000080 | patroon_la2 = _Hongkongleftb17 | patroon_b2 = _Hongkongkitb17 | patroon_ra2 = _Hongkongrightb17 | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _Hongkongsocks16 | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = 000080 | regterarm2 = 000080 | broek2 = ffffff | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Nick Hewson]] (58)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=26;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Matthew Rosslee]] (217)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=26;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Salom Yiu-kam Shing]] (20)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=26;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{JPNru}} 24–22 '''Hongkong''' {{vlagikoon|Hongkong|1959}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 9 Maart 1969) | grootwen = {{vlagikoon|Hongkong|1959}} '''Hongkong''' 164–13 {{SGPru-r}}<br />([[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]]; 27 Oktober 1994) | grootverloor = {{JPNru}} 94–5 {{HKGru-r}}<br />(Tokio, Japan; 22 Mei 2010) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.hkrugby.com | unieurl = }} {{Chinese name |titel = Hongkongse nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 香港欖球代表隊 |VChinees = 香港榄球代表队 |Pinyin = ''Xiānggǎng Lǎnqiú Dàibiǎoduì'' |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = ''Hoeng1gong2 Laam5kau4 Doi6biu2deoi6'' |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = }} Die '''Hongkongse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Hong Kong national rugby union team''; [[Chinees]]: [[Tradisionele Chinese karakters|Tradisionele karakters]]: 香港欖球代表隊, [[Vereenvoudigde Chinese karakters|Vereenvoudigde karakters]]: 香港榄球代表队, [[Pinyin]]: ''Xiānggǎng Lǎnqiú Dàibiǎoduì'', [[Jyutping]]: ''Hoeng1gong2 Laam5kau4 Doi6biu2deoi6'') is die nasionale [[rugby]]span wat die spesiale administratiewe streek van die [[Volksrepubliek China]] [[Hongkong]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Hongkong geadministreer deur die [[Hongkongse Rugbyunie]] (Engels: ''Hong Kong Rugby Union'', HKRU; Chinees: 中國香港欖球總會) wat in 1952 gestig is. Hulle dra die bynaam “die drake”, ontleen aan die [[Chinese draak]]. Hongkong word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Hongkongse rugbyspan is tans (Junie 2026) 23ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Saam met [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea]] is Hongkong tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Hongkong beskik oor een van die oudste rugbytradisies in Asië, en hul rugbygeskiedenis streek terug na die 19de eeu, toe [[Verenigde Koninkryk|Britse]] koloniste hulle in Hongkong gevestig en die sport saamgebring het. Oor ’n lang tydperk was rugby in Hongkong tradisioneel met die Engelstalige burgers van Britse herkoms geassosieer, maar sedert die 1990’s is die sport ook deur die [[Kantonees]]talige gemeenskap oorgeneem. In 1969 het Hongkong sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen Japan gespeel. Hulle het tydens die Asiatiese Beker sewe titels ingepalm, agt keer as naaswenner en 15 keer in die derde plek geëindig. In 2025 het Hongkong vir die eerste keer vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die tweede Asiatiese land geword wat daarin geslaag het. Hongkong speel tradisioneel in donkerblou truie met wit broeke en donkerblou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Hongkongse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Hongkong is die Hongkongse Rugbyunie (Engels: ''Hong Kong Rugby Union'', HKRU; Chinees: 中國香港欖球總會). Die HKRU is in 1952 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong-china |title=Hong Kong China |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarbenewens was die HKRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/hong-kong/ |title=Hong Kong Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Hongkong is die Hongkong Premiership, waaraan agt spanne deelneem. Die meeste spelers van die Hongkongse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral in Engeland aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die HKRU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Hongkong oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die ''Hongkong Sevens'' is die Hongkongse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Ten einde hiervan word jeugligas met twee ouderdomsvlakke en oefenprogramme in meer as 200 skole beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/play-rugby/mini-rugby |title=Mini, Youth and School Rugby |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |date=2024 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Enkele dekades ná die Britse oorname van Hongkong het ook die rugbyspel in dié kroonkolonie gevestig. Volgens ou koerantberigte het dit in die laat 1870’s gebeur, waarmee Hongkong die oudste rugbyspelende land in Asië sou wees. Die spelers van hierdie tydperk was almal Britse seemanne, maar ook polisiemanne en handelaars. Die eerste sekretaris van rugby in Hongkong was Jock McGregor.<ref name="Asië Rugby" /> Die oudste klub is die op 12 Februarie 1886 gestigte Hongkong FC, waarvan die rugby-afdeling vier dae later die eerste wedstryd teen ’n Britse garnisoen gereël het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hkfcrugby.com/rugby-section/years-of-history/ |title=135 years of history |publisher=Hongkong FC |date=2024 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> ’n Formele ligabedryf is van die 1910/11-seisoen af van stapel gestuur met aanvanklik vyf spanne. Van 1924 tot 1949 het ’n nieamptelike Hongkonse keurspan gereeld teen ’n span uit [[Shanghai]] gespeel. Albei spanne het uitsluitlik uit Britse emigrante bestaan wat hulle hulle in die hawestede gevestig het. In 1934 het ’n ander Hongkongse span teen ’n [[Australië|Australiese]] universiteitspan te staan gekom en met 11–5 gewen. Die wedstryde teen Shanghai is ná die stigting van die [[Volksrepubliek China]], wat ’n uitbreiding van rugby na die Chinese vasteland vir eers gekniehalter het, gestaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.treatyportsport.com/hong-kong.html |title=The History of Sport Played in China's Treaty Ports |publisher=treatyportsport.com |accessdate=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105025240/http://www.treatyportsport.com/hong-kong.html |archive-date=5 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Hongkongse Rugbyunie]] (HKRU; 中國香港欖球總會) is in 1952 gestig.<ref name="Asië Rugby" /> Die voortgesette Britse heerskap in Hongkong, maar ook die toestroom van Britse immigrante en vastelandse kapital, saam met die vestiging van Hongkong as ’n belangrike hawestad en een van die [[Vier Asiatiese Tiere]] het die rugbysport laat bloei, alhoewel dit eers op die Britse gemeenskap beperk was. Die HKRU het die eerste amptelike wedstryde begin reël. In 1958 het Hongkong ’n [[Nieu-Seeland]]se universiteitspan gehuisves, maar dié wedstryd met 0–47 verloor. In dieselfde jaar het Larry Abel, een van Hongkong se vroeë rugbypioniere, kleiner rugbytoernooie van stapel gestuur, wat sedertdien jaarliks beslis is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/about/roll-of-honour |title=Hong Kong Rugby Roll of Honour |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |accessdate=3 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903031311/https://www.hkrugby.com/about/roll-of-honour |archive-date=3 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 was Hongkong een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR) se stigterslede; die ander was [[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]], Maleisië, die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie|Republiek China]], Singapoer, Sri Lanka, [[Koreaanse Rugbyunie|Suid-Korea]] en Thailand.<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Hongkongers aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem; hulle het teen die gasheer ’n naelskraapse nederlaag gely, terwyl hulle [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]], [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] en [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later kon die span die uitspeelwedstryd teen [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]] wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1970 |titel=1970 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Gedurende die 1970’s het Hongkong wedstryde teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Japan, Suid-Korea, Taiwan, Thailand, Maleisië, Sri Lanka en Singapoer. Hongkong kon gemengde resultate teen sy bure aanteken en het tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1972 tweede eindig, nadat hulle teen Japan tuis met 0–16 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1972 |titel=1972 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 1974 en 1978 kon die span nie die uitklopfase haal nie, terwyl hulle nie aan die 1976-toernooi deelgeneem het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1974 |titel=1974 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1978 |titel=1978 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 1976 is die Hongkong Sewes vir die eerste keer beslis, wat deurslaggewend in die vestiging van die variant [[sewesrugby]] was en gevolglik ook ’n positiewe uitwerking gehad het op die nou verwante unie-variant. Die konsep is deur die handelsvennote Ian Gow en Tokkie Smith, wat ’n haalbare rugbytoernooi in Asië wou vestig, bedink. Die eerste borge van die toernooi was [[Cathay Pacific]] en [[Rothmans International]], later vervang met die [[HSBC]]. Die eerste spanne wat aan hierdie toernooi deelgeneem het, was Asiaties, maar ook twee verteenwoordigende spanne van beide Australië en Nieu-Seeland. Die toernooi het vinnig gegroei met deelnemende spanne van die hele wêreld, voordat dit ’n amptelike toernooi van die jaarlikse sewesrugbykalender geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby7.com/7HkHistory.asp |title=History of the Hong Kong Sevens |publisher=Rugby7.com |author=Emil Signes |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229200011/http://www.rugby7.com/7HkHistory.asp |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Gemengde prestasies === Gedurende die 1980’s het Hongkong volgens sy mededingingvermoeë agter Japan en Suid-Korea teruggeval. Hoewel Hongkong ander Asiatiese spanne gereeld kon klop, het hulle in 1980, 1982, 1988 en 1990 slegs in die derde plek geëindig, terwyl Japan en Suid-Korea teen mekaar om die kroon meegeding het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Hongkong het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Hongkong het in 1988 amptelik by die IRVR aangesluit,<ref name="Wêreldrugby" /> maar hulle het nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die 1990’s het ’n meer suksesvolle dekade vir Hongkong geword. Van die noemenswaardige spelers was Ashley Billington, David Lewis, Leung Yeung Kit en Chan Fuk Ping. Hongkong het in 1992 sy eerste toets teen ’n nie-Asiatiese span gespeel, toe hulle met 16–23 teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[San Francisco]] se Boxer-stadion verloor het. In dieselfde jaar het Hongkong uiteindelik die eindstryd van die Asiatiese Rugbykampioenskap gehaal, nadat hulle Suid-Korea met 20–13 kon klop, maar hulle het met 9–37 teen Japan vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, het Hongkong sy openingswedstryd teen Suid-Korea met 17–28 verloor, maar kon sy ander teenstanders klop en het die derde plek behaal; hulle kon egter nie vir die toernooi in [[Suid-Afrika]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Ashley Billington het ’n indrukwekkende prestasie behaal, toe hy op 10 November 1994 tien [[Drie (sport)|drieë]] teen Singapoer kon druk; dit is die meeste drieë wat ’n enkele speler tydens ’n rugbywêreldbekerkwalifisering kon druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/11877.html |title=Ashley Billington |publisher=ESPNscrum |accessdate=4 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104085823/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/11877.html |archive-date=4 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1996 se uitspeelwedstryd om die derde plek het Hongkong Taiwan afgeransel en met 114—12 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 1997 is die kroonkolonie Hongkong deur die Britte aan die [[Volksrepubliek China]] oorhandig, wat die nasionale span se internasionale deelname egter nie beïnvloed het nie. Gedurende die 1990’s het Hongkong toetse teen nie-Asiatiese spanne begin speel. Die Drake het onder andere teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], Papoea-Nieu-Guinee, die Verenigde State en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gespeel. Hongkong kon verskeie noemenswaardige oorwinnings aanteken, insluitende drie oorwinnings oor die Arende, waaronder een in San Francisco, en ’n oorwinning oor Kanada in 1998. Ondanks ’n goeie vordering in die 1990’s kon Hongkong tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1998, wat in ag geneem is vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering, slegs Suid-Korea verslaan, maar hulle het teen Japan verloor en ook ’n verrassende nederlaag teen Taiwan gely, waardeur hulle vierde geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> === In die nuwe Millennium === [[Lêer:Asian 5 Nations 2014, JPN-HKG, 2014-05-25 (01).jpg|duimnael|Hongkong teen Japan tydens die Asiatiese Vyfnasies-toernooi in 2014]] [[Lêer:Asia Rugby Championship 2015, JPNvHKG 03.jpg|duimnael|Hongkong teen Japan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2015]] [[Lêer:ARC2017JPNxHKG1.jpg|duimnael|Hongkong teen Japan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2017]] Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2000 het nog erger as die vorige toernooi verloop met nederlae teen Japan, Suid-Korea en Taiwan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In dieselfde jaar het Hongkong geskiedenis gemaak toe hulle teen die Volksrepubliek China te staan gekom het; dit was die eerste toets wat Hongkong teen ’n span van die Chinese vasteland gespeel het. Dié wedstryd is in Shanghai ter herinnering aan die ou rugbywedstryde tussen die keurspanne uit Hongkong en Shanghai gespeel. Die Volksrepubliek China kon met 17–15 ’n verrassende oorwinning oor Hongkong aanteken. Een Jaar later is Hongkong weereens verras deur die Volksrepubliek China wat in [[Guangzhou]] ’n 25-elk-gelykop kon behaal. Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2002 het Hongkong in die derde groepplek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering is Hongkong ook deur Taiwan verrassend met 20–15 geklop, hoewel Hongkong die Volksrepubliek China vir die eerste keer tydens dieselfde kwalifisering kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2003 |titel=2003 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het Hongkong die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 was gelyktydig die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering, maar Hongkong is in al sy wedstryde geklop en het sodoende die uitspeelwedstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2006 |titel=2006 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Hongkong kon tydens die eerste toernooi die debutante [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] en die Arabiese Golfspan klop, maar hulle het teen Japan en Suid-Korea vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Vyfnasies 2009 is Hongkong naas Japan en Suid-Korea ook deur Kasakstan geklop en moes met die vierde plek tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Vyfnasies 2010 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering. Hongkong kon beide Suid-Korea en Kasakstan klop, maar hulle is deur die Arabiese Golfspan verslaan; danksy meer bonuspunte het Kasakstan pleks van Hongkong die uitspeelwedstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2010 |titel=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Die Asiatiese Vyfnasies 2011 het Hongkong ná oorwinnings oor Kasakstan, [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Sri Lanka]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale rugbyspan|Verenigde Arabiese Emirate]] ná Japan in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2011 |titel=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Sowel in 2012 as in 2013 het die Hongkongers ná die Japanners en Suid-Koreaners die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2012 |titel=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2013 |titel=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Een jaar later was dié toernooi deel van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering en Hongkong het beter gevaar. Die span is in een groep met hul tradisionele teenstanders Japan en Suid-Korea, maar ook Sri Lanka en die nuweling Filippyne geloot. Die Hongkongers kon Suid-Korea tuis met 39–6 klop en ook ’n historiese oorwinning oor Filippyne met 108–0 aanteken. Daarmee het hulle tweede geëindig en gevolglik die uitspeelwedstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2014 |titel=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Hulle kon in dié wedstryd teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in [[Montevideo]] in die eerste helfte treed hou en was slegs met 3–6 agter; in die tweede helfte het hulle egter weens ’n gebrek aan dissipline en onbeskikbare sleutelspelers teruggeval en met 3–28 verloor, waarvolgens hulle uit die kwalifisering geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2015 |titel=2015 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In 2015 is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem. Hongkong kon dié toernooi ná Japan in die tweede plek afsluit, nadat die finale wedstryd teen Japan ná enkele minute afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag moes word, nadat sterk reën die speelveld oorstroom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2015 |titel=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/news/2015/05/japan-men-2015-asia-rugby-champions |title=Japan Men 2015 Asia Rugby Champions |publisher=[[Asië Rugby]] |date=25 Mei 2015 |accessdate=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175253/https://www.asiarugby.com/news/2015/05/japan-men-2015-asia-rugby-champions |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar het Hongkong die Nasiesbeker gehuisves, waaraan met [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] drie ander ontluikende rugbylande deelgeneem het. Hongkong het tweede geëindig, nadat hulle beide die Portugese en Zimbabwiërs kon klop, maar deur die Russe verslaan is. In 2016 het Hongkong Leigh Jones, Japan se verdedigingsafrigter wat ’n beslissende rol in Japan se verrassingsoorwinning oor die [[Springbokke]] tydens die Rugbywêreldbeker 2015 gespeel het, as hoofafrigter ten einde van ’n beter vertoning aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/fifteens/article/1901799/leigh-jones-helped-mastermind-japans-stunning-rugby-world-cup |title=Leigh Jones helped mastermind Japan’s stunning Rugby World Cup campaign – now he aims to do the same for Hong Kong |publisher=South China Morning Post |author=James Porteous |date=18 Januarie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229200006/https://www.scmp.com/sport/rugby/fifteens/article/1901799/leigh-jones-helped-mastermind-japans-stunning-rugby-world-cup |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2016 en 2017 het die span weer die tweede plek ná Japan en voor Suid-Korea beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2016 |titel=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2017 |titel=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Ten einde van ’n toekomstige sukses het die HKRU onder leiding van Leigh Jones sy eerste professionele rugbyprogram, die Elite Rugbyprogram, van stapel gestuur. Die korttermyndoel van dié program was om plaaslike rugbyspelers rugby op ’n professionele vlak in Hongkong te laat speel; die langtermyndoel was ’n professionele toernooi soortgelyk aan Japan se [[Japan Rugby League One|Topliga]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://coconuts.co/hongkong/news/hong-kong-rugby-union-launches-first-fully-professional-15s-programme/ |title=Hong Kong Rugby Union launches first fully professional 15s programme |publisher=Hong Kong cocounuts.co |date=24 Maart 2016 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Nasiesbeker in 2016 is Hongkong deur Rusland verslaan, maar hulle kon beide Zimbabwe en Papoea-Nieu-Guinee klop. Een Jaar later is hulle weer deur Rusland verslaan, maar hulle kon beide [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] verslaan. Tydens die eerste ''Global Rapid Rugby''-toernooi 2018 het Hongkong onder andere teen die [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] te staan gekom. === Internasionale deurbraak === [[Lêer:2026 World Rugby Nations Cup - Uruguay vs Hong Kong - 108.jpg|duimnael|Hongkong teen Uruguay tydens die Nasiesbeker 2026]] Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering gedien. Aangesien die Japanners as gasheer reeds vir die toernooi gekwalifiseer was, het hulle nie daaraan deelgeneem nie. Dié geleentheid het die Hongkongers aangegryp en in albei toernooie hul eerste Asiatiese titeloorwinnings beklink, albei toernooie voor Suid-Korea en Maleisië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2018 |titel=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2019 |titel=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Daarmee het die span die uitspeelwedstryd in [[Marseille]] gehaal; hulle kon Kenia klop, maar is deur beide [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en Kanada verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2019 |titel=2019 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Hongkongse span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. Aangesien die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Japan nie daaraan deelgeneem nie, waarvolgens Hongkong nog twee Asiatiese titels kon inpalm, waarmee hulle die uitspeelwedstryd tussen Asië en Oseanië gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2022 |titel=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2023 |titel=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> In die Australiese Sunshine Coast is hulle egter deur [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] geklop. Tydens die daaropvolgende uitspeelwedstryd om die laaste plek in [[Doebai (stad)|Doebai]] kon hulle slegs Kenia klop, terwyl hulle deur beide Portugal en die Verenigde State verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2023 |titel=2023 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2024 het Hongkong ná maklike oorwinnings oor die Verenigde Arabiese Emirate, Maleisië en Suid-Korea sy vyfde agtereenvolgende titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2024 |titel=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=22 Junie 2024}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025 het die Hongkongers ná maklike oorwinnings oor die Verenigde Arabiese Emirate, Sri Lanka en Suid-Korea beklink, waarmee hulle hulle sesde titel ingepalm het. Aangesien dié toernooi die Asiatiese kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering was, het hulle ná Japan die tweede Asiatiese span geword wat vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/hong-kong-rugby-union/article/3317080/hong-kong-men-make-history-qualify-rugby-world-cup-first-time |title=Hrstich ‘super, super proud’ as Hong Kong men make Rugby World Cup history |publisher=[[South China Morning Post]] |author=Josh Ball |date=5 Julie 2025 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2026 het Hongkong sy sewende titel gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/2026/06/12/final-match-cancelled/ |title=Asia Rugby Emirates Men’s Championship 2026 Final Match Cancelled Due to Travel Visa Issues |publisher=[[Asië Rugby]] |date=12 Junie 2026 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Chinese Dragon.svg|duimnael|Die [[Chinese draak]], embleem van die Hongkongse nasionale rugbyspan]] Hongkong speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met donkerblou moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Hul alternatiewe trui is rooi met rooi moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Britse sportuitruster Kukri Sports<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.kukrisports.hk/news/kukri-sports-unveils-2018-hkru-and-hk7s-ranges/ |title=Kukri Sports unveils 2018 HKRU and HK7's ranges |publisher=[[Kukri Sports]] |date=24 November 2017 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> en die truiborg is die Britse bank [[HSBC]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/news/hkru-sponsor-spotlight-hsbc |title=HKRU Sponsor Spotlight – HSBC |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |date=8 Oktober 2020 |accessdate=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406181507/https://www.hkrugby.com/news/hkru-sponsor-spotlight-hsbc |archive-date=6 April 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Hongkongse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Chinese draak]] in blou met die belettering ''HKRU'' in Engels en 中國香港欖球總會 in Chinees. Die nasionale span se bynaam is ''Dragons'' (“die drake”). == Truiverskaffers == [[Lêer:Cado Lee 20170506.jpg|duimnael|upright|Cado Lee in die trui soos dit tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2017 gebruik is]] Sedert die 1990’s het die volgende truiverskaffers verskyn: {| class="wikitable" !Truiverskaffer !Tydperk |- |[[Reebok]] |1990’s |- |[[Adidas]] |1990’s |- |[[Canterbury of New Zealand]] |1990’s–2000’s |- |[[Kukri Sports]] |2006–2024 |- |[[Castore]] |2024–hede |} == Stadions == Hongkong beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Hongkongse nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die spesiale administratiewe streek: die [[Hongkong-stadion]] in Wan Chai, die [[Mong Kok-stadion]] in [[Kowloon]], die [[Hongkong-sokkerklubstadion]] in Happy Valley en die [[King’s Park-sportveld]] in Ho Man Tin. == Toetswedstryde == Hongkong het 138 van sy 238 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 57,98%. Hongkong se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=26;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Hongkong |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{BELru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{BRAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CHIru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{COKru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{FIJru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{PHLru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 36 || 4 || 31 || 1 || 11,11 |- | {{CANru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,29 |- | {{KASru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{KENru}} || 7 || 5 || 1 || 1 || 71,43 |- | {{KORru}} || 41 || 27 || 14 || 0 || 65,85 |- | {{MYSru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PNGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PARru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{TPEru}} || 21 || 12 || 8 || 1 || 57,14 |- | {{RUSru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{SGPru}} || 13 || 11 || 2 || 0 || 84,62 |- | {{ESPru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{LKAru}} || 11 || 11 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{THAru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,72 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CZEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{TUNru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{URUru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{AREru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 4 || 4 || 0 || 50,00 |- | {{CHNru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00 |- | {{ZIMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''238''' || '''138''' || '''95''' || '''4''' || '''57,98''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === In 2025 het Hongkong vir die eerste keer vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Hongkongse nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien sewe titels gewen. * Toernooititels (7): 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Hongkong gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Hongkong nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Hongkongse span gevorm tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-des-dragons-pour-l-asia-rugby-championship-2025 |title=Le groupe des Dragons pour l'Asia Rugby Championship 2025 |publisher=[[Asië Rugby]] |date=11 Junie 2025 |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[James Christie]] || [[Skrumskakel]] || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Anthony Coebergh]] || Skrumskakel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Jack Combes]] || Skrumskakel || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center"| 13 |- | [[Jamie Lauder]] || Skrumskakel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Matteo Avitabile]] || [[Losskakel]] || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Joe Barker]] || Losskakel || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Julien Bourron]] || Losskakel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Nathan De Thierry]] || Losskakel || [[Hunter Wildfires]] || style="text-align:center"| 19 |- | [[Gregor McNeish]] || Losskakel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 10 |- | [[Jack Abbott]] || [[Senter]] || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |- | [[Benjamin Axten-Burrett]] || Senter || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 22 |- | [[Liam Herbert]] || Senter || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Thomas Hill]] || Senter || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 16 |- | [[Guy Spanton]] || Senter || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| {{0}}8 |- | [[Maxwell Threlkeld]] || Senter || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| {{0}}2 |- | [[Brandon Bellamin]] || [[Vleuel]] || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Murray Brechin]] || Vleuel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Max Denmark]] || Vleuel || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 10 |- | [[Harry Sayers]] || Vleuel || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center"| 17 |- | [[Matt Worley]] || Vleuel || [[Bedford Blues]] || style="text-align:center"| 15 |- | [[Paul Altier]] || [[Heelagter]] || [[Stade Olympique Chambérien Rugby|Chambéry]] || style="text-align:center"| 15 |- | [[Dylan White]] || Heelagter || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Harry Baron]] || [[Haker]] || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Alexander Post]] || Haker || [[Richmond FC|Richmond]] || style="text-align:center"| 23 |- | [[Calum Scott]] || Haker || [[London Scottish]] || style="text-align:center"| {{0}}8 |- | [[Benedict Sheldon]] || Haker || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Lam Jak Shing]] || Haker || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| {{0}}2 |- | [[Keelan Chapman]] || [[Stut]] || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Mikkel Christensen]] || Stut || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Rory Cinnamond]] || Stut || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| 10 |- | [[Zacceus Cinnamond]] || Stut || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| 17 |- | [[Sunia Fameitau]] || Stut || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| {{0}}5 |- | [[James Holmes]] || Stut || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Faizal Solomona-Penesa]] || Stut || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| 20 |- | [[Callum McCullough]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 17 |- | [[Patrick Jenkinson]] || Slot || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 13 |- | [[Jamie Pincott]] || Slot || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| 16 |- | [[Mark Prior]] || Slot || HKU Sandy Bay || style="text-align:center"| 13 |- | [[Kyle Sullivan (rugbyspeler)|Kyle Sullivan]] || Slot || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center"| 28 |- | [[Jack Bartlett]] || [[Losvoorspeler]] || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Joshua Hrstich]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 19 |- | [[Tyler McNutt]] || Losvoorspeler || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 10 |- | [[Pierce MacKinlay-West]] || Losvoorspeler || [[Hongkong FC|Hong Kong Football Club]] || style="text-align:center"| 14 |- | [[Alessandro Nardoni]] || Losvoorspeler || [[Hong Kong Scottish]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |- | [[James Sawyer]] || Losvoorspeler || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center"| 15 |- | [[Luke van der Smit]] || Losvoorspeler || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center"| 18 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Hongkongse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === [[Lêer:Rowan Varty 20170506.jpg|duimnael|upright|Rowan Varty in 2017]] [[Lêer:Yiu Kam Shing 20170506.jpg|duimnael|upright|Salom Yiu-kam Shing in 2017]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Hongkong se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Junie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=26;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Nick Hewson]] || 2009–2018 || 58 |- | {{0}}2 || [[Alexander Ng Wai Shing]] || 2008–2017 || 51 |- | {{0}}3 || [[Salom Yiu-kam Shing]] || 2009–2018 || 49 |- | {{0}}4 || [[Rowan Varty]] || 2008–2017 || 43 |- | {{0}}5 || [[Alex Harris]] || 2010–2018 || 30 |- | {{0}}6 || [[Alex McQueen]] || 2008–2017 || 30 |- | {{0}}7 || [[Jamie Hood]] || 2011–2018 || 29 |- | {{0}}8 || [[Matt Lamming]] || 2012–2017 || 29 |- | {{0}}9 || [[Jack Parfitt]] || 2014–2019 || 29 |- | 10 || [[Tyler Spitz]] || 2014–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=26;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=26;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Matthew Rosslee]] || 2016–2019 || 217 |- | {{0}}2 || [[Alex McQueen]] || 2008–2017 || 138 |- | {{0}}3 || [[Ben Rimene]] || 2015–2018 || 129 |- | {{0}}4 || [[Kenzo Pannell]] || 2007–2009 || 102 |- | {{0}}5 || [[Salom Yiu-kam Shing]] || 2009–2018 || 100 |- | {{0}}6 || [[Chris McAdam]] || 2012–2015 || {{0}}92 |- | {{0}}7 || [[Rowan Varty]] || 2008–2017 || {{0}}90 |- | {{0}}8 || [[Keith Robertson]] || 2009–2012 || {{0}}87 |- | {{0}}9 || [[Chris Gordon]] || 1997–2002 || {{0}}75 |- | 10 || [[Ashley Billington]] || 1994–1998 || {{0}}70 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=26;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Salom Yiu-kam Shing]] || 2009–2018 || 20 |- | {{0}}2 || [[Rowan Varty]] || 2008–2017 || 18 |- | {{0}}3 || [[Alex McQueen]] || 2008–2017 || 15 |- | {{0}}4 || [[Ashley Billington]] || 1994–1998 || 14 |- | {{0}}5 || [[Jon Dingley]] || 1994–1998 || 10 |- | {{0}}6 || [[Tom McQueen]] || 2010–2015 || {{0}}9 |- | {{0}}7 || [[Luke Nabaro]] || 1997–1998 || {{0}}9 |- | {{0}}8 || [[Tyler Spitz]] || 2014–2019 || {{0}}9 |- | {{0}}9 || [[Paul Dingley]] || 1997–2002 || {{0}}8 |- | 10 || [[Vaughan Going]] || 1994–1998 || {{0}}8 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Leigh jones hong kong rugby head coach 20170506.jpg|duimnael|upright|Leigh Jones in 2017]] Die volgende persone het reeds as hoofafrigters van die Hongkongse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Engeland}} Jim Rowark || 1987–1992 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} George Simpkin || 1993–1998 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Phil Campbell || 1998–2001 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Roden || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Engeland}} Ivan Torpey || 2004–2007 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Walters || 2007–2008 |- | {{vlagikoon|Wallis}} Dai Rees || 2008–2014 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Andrew Hall || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Wallis}} Leigh Jones || 2016–2018 |- | {{vlagikoon|Skotland}} Andrew Hall || 2019–2021 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Craig Hammond || 2021 |- | {{vlagikoon|Engeland}} Simon Armor (tussentyds) || 2021 |- | {{vlagikoon|Wallis}} Lewis Evans || 2022–2023 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Andrew Douglas || 2023–2025 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Logan Asplin || sedert 2025 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Hongkongse nasionale krieketspan]] * [[Hongkongse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Hong Kong national rugby union team|Hongkongse nasionale rugbyspan}} * {{en}} {{zh}} [https://www.hkrugby.com/ Amptelike webwerf van die Hongkongse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong-china Hongkong by Wêreldrugby] * {{fr}} [https://www.asierugby.com/blog/categories/hong-kong Hongkong by Asie Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Hongkong]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] jqklvs7mhabto76o5mnjfea99pdo2ve 0 285810 2923376 2526233 2026-08-09T20:49:52Z Pynappel 70858 2923376 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = János Starker | beeld = János Starker.jpg | beeldgrootte = | beeldonderskrif = János Starker in 2009 | geboortedatum = {{geboortedatum|1924|7|5}} | geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2013|4|28|1924|7|5}} | sterfplek = Bloomington, [[Indiana]], VSA | beroep = [[Tjellis]] | aktiewe_jare = | huweliksmaat = | kinders = }} '''János Starker'''<ref name="NYTObit" /> ([[Hongaars]]e uitspraak: ˈʃtɒrkɛr; [[5 Julie]] [[1924]] – [[28 April]] [[2013]]) was 'n Hongaars-Amerikaanse [[tjello|tjellis]]. Hy het vanaf 1958 tot sy dood onderrig gegee aan Indiana-universiteit se Jacobs-musiekskool waar hy die pos van [[buitengewone professor]] beklee het. == Biografie == === Wonderkind === Starker is in [[Boedapest]] gebore as die seun van 'n vader van [[Pole|Poolse]] afkoms en 'n moeder wat vanaf die [[Russiese Ryk]] geïmmigreer het. Beide sy ouers was [[Jode|Joods]]. Sy twee ouer broers was beide [[viool|violiste]], en die jong János (vernoem na die hospitaal ''Szent János kórház'' [letterlik: ''Sint Jan Hospitaal''] waarin hy gebore is) het reeds voor sy sesde verjaardag 'n tjello ontvang. Hy was 'n wonderkind en het sy eerste uitvoerings op ses - en sewejarige leeftyd gemaak. Hy het by die Franz Liszt-musiekakademie in [[Boedapest]] ingeskryf om onder Adolf Schiffer te studeer en sy buiging aldaar op 11-jarige ouderdom gemaak. Starker het op 8-jarige ouderdom reeds ander kinders begin onderrig en teen die tyd dat hy twaalf jaar oud was het hy vyf leerlinge gehad. Starker het Leo Weiner, te wete 'n komponis wat kamermusiek onderrig het, onder sy sterkste invloede gereken. [[Zoltán Kodály]], [[Béla Bartók]] en [[Ernő Dohnányi]] was ook lede van die Liszt Musiekakademie gewees. In sy outobiografie het Starker geskryf dat hy teen die ouderdom van dertien jaar Dohnányi se Konzertstuck vir Tjello vir die komponis (wie toe die direkteur van die Akademie was) gespeel het wat hom begelei het voor die [[klavier]].<ref>Starker, Janos, ''The World of Music According to Janos Starker'', Indiana University Press, 2004, bl. 130 {{ISBN|0-253-34452-2}}</ref> Starker het sy professionele buiging op 14-jarige ouderdom met slegs drie ure kennisgewing met die speel van [[Antonín Dvořák|Dvořák]] se Tjelloconcerto gemaak toe die oorspronklik geskeduleerde solis nie kon speel nie.<ref>{{Cite web |url=http://indianapublicmedia.org/news/world-renowned-cellist-janos-starker-dies-88-48050/ |title=Indianapublicmedia.org Obituary |access-date= 1 Januarie 2020 |archive-date= 3 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503002134/http://indianapublicmedia.org/news/world-renowned-cellist-janos-starker-dies-88-48050/ |url-status=dead }}</ref> Hy het in 1939 die Liszt Akademie verlaat en die grootste deel van die [[Tweede Wêreldoorlog|oorlog]] in [[Boedapest]] spandeer. Starker het as gevolg van sy jeugdige ouderdom die tragiese lot van een van sy ouer broers ontsnap, wat in 'n arbeidskamp geplaas is en uiteindelik deur die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nazi's]] gedood is. Starker het nietemin drie maande in 'n Duitse gevangenekamp spandeer.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Janos-Starker János Starker, Encyclopaedia Britannica]</ref> === Professionele loopbaan === Na die oorlog het Starker prinsipiële tjellis van die Boedapest Opera en die [[Boedapest Filharmoniese Orkes]] geword.<ref name="gramophoneobit">{{cite news |title=The cellist János Starker has died |work=Gramophone |date=28 April 2013 |access-date=12 Maart 2019 |url=https://www.gramophone.co.uk/classical-music-news/the-cellist-j%C3%A1nos-starker-has-died |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327202452/http://www.gramophone.co.uk/classical-music-news/the-cellist-j%C3%A1nos-starker-has-died |archive-date=27 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Starker het Hongarye in 1946 verlaat.<ref name="chicagotribobit">{{cite news |title=Famed cellist Janos Starker dead at 88 |work=Chicago Tribune |date=28 April 2013 |access-date=12 Maart 2019 |url=https://www.chicagotribune.com/entertainment/ct-xpm-2013-04-28-chi-janos-starker-dies-20130428-story.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518100541/https://www.chicagotribune.com/entertainment/ct-xpm-2013-04-28-chi-janos-starker-dies-20130428-story.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het 'n suksesvolle konsert in [[Wene]] gegee, en daar oorgebly om vir die [[Genève]] Tjellokompetisie voor te berei. Hy het tydens die kompetisie, wat in Oktober 1946 gehou was, 'n bronsmedalje ontvang.<ref name="independentobit">{{cite news |last=Campbell |first=Margaret |title=Janos Starker: Cello virtuoso whose teaching had as big an impact as his own playing |work=[[The Independent]] |date=30 April 2013 |access-date=12 Maart 2019 |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/janos-starker-cello-virtuoso-whose-teaching-had-as-big-an-impact-as-his-own-playing-8595479.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813152350/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/janos-starker-cello-virtuoso-whose-teaching-had-as-big-an-impact-as-his-own-playing-8595479.html |archive-date=13 Augustus 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat hy in Genève gekompeteer het, het Starker 'n jaar in Parys spandeer ten einde aan sy tegniek te werk. "Ek het soos 'n blinde man gespeel," het hy gesê. "Wat gebeur met die voël wat vlieg, en nie verstaan hoe dit vlieg nie? Dit is wat met wonderkinders gebeur."<ref name="independentobit" /> By die beëindiging van sy jaar in Parys het hy sy eerste opname van [[Zoltán Kodály|Kodaly]] se Sonate vir Solo Tjello in B mineur gemaak.<ref name="gramophoneobit" /> Die opname het aan hom die gesogte Grand Prix du Disque besorg.<ref name="guardianobit">{{cite news |last=Potter |first=Tully |title=János Starker obituary |work=The Guardian |date=2 Mei 2013 |access-date=12 Maart 2019 |url=https://www.theguardian.com/music/2013/may/01/janos-starker |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160726085712/https://www.theguardian.com/music/2013/may/01/janos-starker |archive-date=26 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy sou voortgaan om drie verdere opnames van die werk te maak.<ref name="gramophoneobit" /> Starker het in 1948 na die [[Verenigde State]] geëmigreer om prinsipiële tjellis van die [[Dallas Simfonieorkes]] onder [[Antal Doráti]] te word.<ref name="telegraphobit">{{cite news |title=János Starker |work=[[The Daily Telegraph]] |date=29 April 2013 |access-date=12 Maart 2019 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10025887/Janos-Starker.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101192511/https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10025887/Janos-Starker.html |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1949 het hy na [[New York|New York Stad]] getrek om prinsipiële tjellis van die [[Metropolitan Opera]] onder [[Fritz Reiner]] te word.<ref name="telegraphobit" /> Dit was in New York dat Starker die eerste van sy opnames van [[J.S. Bach|Bach]] se Tjellosuites gemaak het. Starker het in 1953 prinsipiële tjellis van die [[Chicago Simfonieorkes]] geword toe [[Fritz Reiner]] as die musiekdirekteur van die orkes aangestel is.<ref name="guardianobit" /> In 1958 het Starker na Bloomington, [[Indiana]] verhuis waar hy vir die res van sy lewe sou woon.<ref name="telegraphobit" /> Hy het by die Indiana-universiteit se Jacobs Musiekskool 'n professor geword en sy sololoopbaan voortgesit. == Repertorium == Starker het meer as 150 opnames gemaak.<ref name="wqxrobit">{{cite web |url=https://www.wqxr.org/story/289933-cellist-janos-starker-dies-88/ |title=Revered Cellist Janos Starker Dies at 88 |last=Wise |first=Brian |publisher=WQXR-FM |date=29 April 2013 |access-date=24 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324032030/https://www.wqxr.org/story/289933-cellist-janos-starker-dies-88/ |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het Bach se solo tjellosuites meer as vyf keer opgeneem, waarvan die mees onlangse opname vir RCA Victor Red Seal in 1997 was; waarvoor hy 'n Grammy toekenning gewen het.<ref>{{cite web |url=https://www.grammy.com/grammys/artists/janos-starker |title=Janos Starker |date=15 Februarie 2019 |website=GRAMMY.com |access-date=20 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518100428/https://www.grammy.com/grammys/artists/janos-starker |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is ook genomineer vir 'n Grammy toekenning vir sy 1989 opname van David Popper se werke. David Baker, [[Antal Doráti]], Bernhard Heiden, Jean Martinon, Miklós Rózsa en Robert Starer het vir hom concertos geskryf. Hy het twee keer die Konzertstück vir Tjello deur [[Ernő Dohnányi]] opgeneem, te wete die werk wat hy op 13-jarige ouderdom saam met die komponis gespeel het: aanvanklik in 1956/57 saam met die Philharmonia Orchestra onder leiding van Walter Susskind, met die komponis teenwoordig vir alle sessies (die komponis was kwaad dat die produsent, Walter Legge, daarop aangedring het dat "die orkestrale tutti aan die begin van beweging drie" gesny word<ref>Adam Stern, cd-notas tot Delos CD 3095</ref> ); en die tweede keer (sonder snye) in 1990 saam met die [[Seattle Simfonieorkes]] onder leiding van [[Gerard Schwarz]]. == Tjello's == Starker het vanaf 1950 tot 1965 opnames gemaak op die ''Lord Aylesford [[Stradivarius]]''. Dit is die grootste instrument wat deur [[Antonio Stradivari]] gemaak is. In 1965 het Starker 'n Matteo Goffriller tjello aangekoop; daar word geglo dat dit in omstreeks 1705 in [[Venesië]] gemaak is. Dit was voorheen bekend as die "Ivor James Goffriller" tjello, maar Starker het dit vir die instrument se sertifikasie hernoem na "Die Ster". == Persoonlike gewoontes == Starker was 'n lewenslange kettingroker met 'n sestig-sigarette-per-dag gewoonte.<ref name="NYTObit">[https://www.nytimes.com/2013/04/30/arts/music/janos-starker-master-cellist-dies-at-88.html?pagewanted=all&_r=0 ''The New York Times'' obituary]</ref> Hy het ook groot hoeveelhede Skotse whiskey verorber.<ref name="NYTObit" /> Hy het eenkeer geweier om in 'n konsert in Columbia, SC te speel omrede hy nie toegelaat is om sy gebruiklike "voor-konsert sigaret" agter die verhoog te rook nie.<ref name="NYTObit" /> ==Bibliografie== *{{cite book | title=János Starker: The World of Music According to Starker | location=Bloomington| publisher=Indiana University Press | year=2004 | isbn=978-0-253-34452-6}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == *''The World of Music According to Starker'', Janos Starker, Bloomington & Indianapolis, Indiana University Press (2004). {{ISBN|0-253-34452-2}}. *''The Roll Call of the Blessed Ones. Text by Janos Starker. Drawings by Jorge Sicre.'', Occidental Press, Washington D.C. (1985). {{ISBN|0-911050-60-4}}. * ''Von Budapest nach Bloomington. Janos Starker und die ungarische Cello-Tradition.'', Anna Dalos, Melinda Berlasz, Janos Starker, Janos Breuer, and Peter B. Jacobi, Kronberg Academy Verlag, Kronberg/Taunus (1999). (in [[Duits]] en Engels) {{ISBN|3-934395-00-7}} *''Janos Starker. "King of Cellists". The Making of an Artist'', Joyce Geeting, Chamber Music Plus Publishing, Los Angeles (2008). {{ISBN|978-0-9754734-0-5}}. *''Artists as Professors. Conversations with Musicians, Painters, Sculptors,'' Morris Risenhoover and Robert T. Backburn, pp.&nbsp;171–185 is 'n onderhoud met Janos Starker. Urbana, Universiteit van Illinois Pers/drukkers (1976). {{ISBN|0-252-00574-0}}. == Eksterne skakels == * [http://www.cello.org/cnc/starker/starcont.htm Biografieë, klankgrepe] * [http://csoarchives.wordpress.com/2013/05/01/remembering-janos-starker/ "Remembering János Starker,"] ''From the Archives,'' [[Chicago Simfonieorkes]] se Rosenthal-argiewe, 1 Mei 2013 * [http://www.bruceduffie.com/starker.html János Starker onderhoud] deur Bruce Duffie, 24 November 1987 * [http://www.louise-dubin.com/journalism/#block-yui_3_17_2_44_1438462351042_12781 twee uur-lange audio onderhoud met Mnr. Starker] deur Louise Dubin, een van sy studente *[http://www.parlando.hu/2013/2013-5/2013-5-35-Retkes.htm Onderhoud met János starker] in ''Retkes Attila: Zenélő ezredkezdet (Válogatott interjúk, 2000-2003)'', Nap Kiadó, 2004 {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Starker, Janos}} [[Kategorie:Geboortes in 1924]] [[Kategorie:Sterftes in 2013]] [[Kategorie:Amerikaanse tjelliste]] 9e0jwwguok3tfwd3yjhokxmlbhqveul 0 290812 2923346 2377104 2026-08-09T20:19:54Z Pynappel 70858 2923346 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{infobox scientist | name = Donald Gene Saari | birth_date = {{GJEO|1940|03|}} | birth_place = [[Houghton, Michigan|Houghton]], [[Michigan]], [[Verenigde State]] | nationality = [[Verenigde State|Amerikaans]] | fields = {{plainlist|1= * [[Hemelse meganika]] * [[Sosiale keuseteorie]] * [[Wiskundige ekonomie]] }} | workplaces = {{plainlist|1= * [[Yale=universiteit]] * [[Northwestern-universiteit]] * [[Universiteit van Kalifornië]], Irvine }} | alma_mater = {{plainlist|1= * [[Michigan-universiteit van Tegnologie]] * [[Purdue-universiteit]] }} | thesis_title = Singularities of the n-Body Problem of Celestial Mechanics | thesis_year = 1967 | doctoral_advisor = [[Harry Pollard]] | doctoral_students ={{plainlist|1= * [[Deanna Haunsperger]] * [[Zhihong Xia]] }} | awards = {{plainlist|1= * [[Chauvenet-prys]] (1995) * [[National Academy of Sciences]] (2001) }} }} '''Donald Gene Saari''' (gebore Maart 1940) 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[wiskundige]], [[buitengewone professor]] in [[wiskunde]] en [[ekonomie]] en voormalige direkteur van die Instituut vir Wiskundige Gedragswetenskap by die [[Universiteit van Kalifornië]], Irvine. Sy navorsing sluit in die [[n-liggaam-probleem]], die Borda-telling-verkiesingstelsel, en toepassing van wiskunde op die [[Geesteswetenskappe|sosiale wetenskappe]]. Saari is ook bekend daarvoor dat hy in gesprek was met [[Ted Kaczynski|Theodore J. Kaczynski]] in 1978 voor die briefbomme wat in 1996 tot Kaczynski se inhegtenisname gelei het. {{Saadjie}} {{Ontvangers van die Chauvenet-prys}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Amerikaanse wiskundiges]] [[Kategorie:Amerikaanse wetenskaplikes]] 0axszfht7zpketffjy9x3vnaz5kfhjm 0 303167 2923500 2834931 2026-08-10T11:16:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923500 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër |naam = Velenkosini Hlabisa |beeld = Velenkosini Hlabisa.jpg |beeldonderskrif= Hlabisa in 2019 |beeldgrootte = |geboortenaam = Velenkosini Fiki Hlabisa |geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1965|1|4|df=yes}} |geboorteplek = [[Hlabisa]], [[Natal (provinsie)|Natal]], [[Suid-Afrika]] |sterftedatum = |sterfteplek = |party = [[Inkatha Vryheidsparty]] |orde = Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Aangeleenthede |termynaanvang = 3 Julie 2024 |termyneinde = |president = [[Cyril Ramaphosa]] |voorganger = Thembi Nkadimeng |opvolger = |orde2 = President van die [[Inkatha Vryheidsparty]] |termynaanvang2 = 25 Augustus 2019 |termyneinde2 = |voorganger2 = [[Mangosuthu Buthelezi]] |orde3 = [[Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] |termynaanvang3 = 29 April 1994 |termyneinde3 = 9 September 2023 |voorganger3 = |opvolger3 = |orde4 = Leier van die opposisie in die [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]] |termynaanvang4 = 22 Mei 2019 |termyneinde4 = 18 Oktober 2023 |voorganger4 = Zwakele Mncwango |opvolger4 = Blessed Gwala |orde5 = Lid van die [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]] |termynaanvang5 = 22 Mei 2019 |termyneinde5 = 18 Oktober 2023 |voorganger5 = |opvolger5 = |eggenoot = Thandeka Nxumalo |kinders = 3 |professie = Politikus<br/>Onderwyser |alma_mater = [[Universiteit van Suid-Afrika]]<br/>[[Universiteit van Zoeloeland]] }} '''Velenkosini Fiki Hlabisa''' (gebore op 4 Januarie [[1965]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] en oud-onderwyser. Hy is sedert 1 Julie 2024 die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Aangeleenthede. Hlabisa word in Augustus 2019 as die nuwe nasionale leier van die [[Inkatha-Vryheidsparty]], die vierde grootste party in Suid-Afrika, verkies. Sedert Mei 2019 dien Hlabisa as die leier van die opposisie in die [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]]. Hy was voorheen die IVP se sekretaris-generaal en die burgemeester van die [[Groot Vyf Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit]]. == Lewensloop == Velenkosini Fiki Hlabisa is op 4 Januarie 1965 in [[Hlabisa]] in die destydse [[Natal (provinsie)|Natal]] gebore. Hy het in 1978 'n lid van die IVP se jeugtak geword. Hlabisa het in 1983 gematrikueer, waarna hy aan beide die [[Universiteit van Suid-Afrika]] en die [[Universiteit van Zoeloeland]] gestudeer het. Sy pa het in 1990 gesterf terwyl hy nog besig was om te studeer.<ref name="The South African">{{en}} [https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-the-new-ifp-president-velenkosini-hlabisa-qualifications/ Velenkosini Hlabisa: Qualifications, CV and work history of the new IFP president] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825092622/https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-the-new-ifp-president-velenkosini-hlabisa-qualifications/ |date=25 Augustus 2019 }}. ''The South African''. 25 Augustus 2019. Besoek op 25 Mei 2020.</ref> Hlabisa is na sy studies in 1991 as 'n onderwyser aangestel. Hy het vir vyf jaar by Hoërskool Ngebeza skoolgehou, voordat hy die pos as skoolhoof van Hoërskool Somfula aanvaar het. Hy was die skool se skoolhoof vir twee dekades.<ref name="The South African" /> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 1995–96|munisipale verkiesing van 1995-96]] is hy verkies as 'n raadslid van die [[Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit]]. In 2011 is Hlabisa tot die pos van sekretaris-generaal van die IVP verkies. Na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|munisipale verkiesing van 2016]] het die raad van die nuutgestigte [[Groot Vyf Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit]] hom as die burgemeester verkies.<ref>{{en}} [https://www.iol.co.za/news/politics/velenkosini-hlabisa-takes-the-helm-at-ifp-after-buthelezis-44-year-rule-31266269 Velenkosini Hlabisa takes the helm at IFP after Buthelezi's 44-year rule]. IOL. Besoek op 25 Mei 2020.</ref> In 2017 het die uitgebreide nasionale raad van die IVP hom eenparig gesteun om die volgende partyleier in 2019 te word. Hy is toe as die party se KwaZulu-Natalse premierskandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|algemene verkiesing van 2019]] benoem. In die verkiesing het die IVP weer die amptelike opposisie in die provinsie geword, nadat hulle die [[Demokratiese Alliansie]] uitgestof het. By die party se kongres in Augustus 2019 is Hlabisa uiteindelik as die nuwe president van die party verkies.<ref>[https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/buthelezi-gee-ivp-vaandel-oor-na-44-jaar/ Buthelezi gee IVP-vaandel oor ná 44 jaar]. [[Maroela Media]], 25 Augustus 2019. Besoek op 25 Mei 2020.</ref> == Persoonlike lewe == Hlabisa is getroud met Thandeka Nxumalo, en hulle het drie kinders. == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * {{en}} [https://www.pa.org.za/person/velenkosini-fiki-hlabisa/ Velenkosini Fiki Hlabisa – People's Assembly] * {{en}} [https://kznlegislature.gov.za/members/hon-vf-hlabisa/ Hon. VF Hlabisa] * {{en}} [https://www.ifp.org.za/who-we-are/our-leadership/our-president/ Inkatha Vryheidsparty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601041336/https://www.ifp.org.za/who-we-are/our-leadership/our-president/ |date= 1 Junie 2020 }} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel= Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Aangeleenthede|voor=Thembi Nkadimeng|na=Ampsbekleër|jare=2024–hede}} {{opvolgboks|titel= Opposisieleier in die [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]]|voor=Zwakele Mncwango|na=Blessed Gwala|jare=2019–2023}} {{opvolgboks|titel= President van die [[Inkatha Vryheidsparty]]|voor=[[Mangosuthu Buthelezi]]|na=Ampsbekleër|jare=2019–hede}} {{eindboks}} {{Kabinet-Ramaphosa III}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hlabisa, Velenkosini}} [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Inkatha-Vryheidsparty]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] [[Kategorie:Zoeloes]] bke1iozqt8e6d8onauidc5v29ofruv0 4 303482 2923306 2922963 2026-08-09T19:14:10Z Sobaka 328 /* Nuwe artikels */ skakel 2923306 wikitext text/x-wiki [[Beeld: Flag map of South Africa.svg |raamloos|200px|regs]] Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''! Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]]. ==Deelnemers== Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas <b><code><nowiki>#~~~~</nowiki></code></b> hieronder in '''alfabetiese volgorde'''. #-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC) #-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC) ==Sjablone== === Sjablone om te voltooi / verbeter === {{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}} === Sjablone om te gebruik === Plaas die <nowiki>{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}</nowiki> op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika. Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie. ===Saadjie=== *{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}} :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]] == Nuwe artikels == {{div col|colwidth=24em}} * [[Inboekstelsel]] * [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] * [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]] * [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]] * [[Jürgen Schadeberg]] * [[Sjebeen]] * [[Umqombothi]] * [[Nigel Morgan]] * [[George Bizos]] * [[Danny Titus]] * [[Tsotsi]] ‎ * [[Sarafina! (1992 film)]] * [[District 9]] * [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]] * [[U-Carmen eKhayelitsha]] * [[Slag van Soutrivier]] * [[Jonas Gwangwa]] * [[Amathole- beskermde seegebied]] * [[Rubicon-toespraak]] * [[Carl von Hirschberg]] * [[Dawid Stuurman]] * [[Xiaomei Havard]] * [[Karima Brown]] * [[Jimmy Abbott]] * [[Aubrey Kruger]] * [[Graeme Bloch]] * [[National Union of South African Students]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] * [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]] * [[Goue renoster van Mapungubwe]] * [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]] * [[Parlementsgebou (Kaapstad)]] * [[Simonstad-ooreenkoms]] * [[David Benatar]] * [[Carl Walter Meyer]] * [[André Walters]] * [[Dana Snyman]] * [[Yu Chi Chan-klub]] * [[Dana Niehaus]] * [[Satanskoraal]] * [[Mike Schüssler]] * [[John Berks]] * [[John Weston]] * [[Barry Ronge]] * [[Lionel Peterson]] * [[Don Mattera]] * [[Aggrey Klaaste]] * [[Patrick Soon-Shiong]] * [[Len Taunyane]] * [[David Christiaan de Waal]] * [[William Duncan Baxter]] * [[Glenda Kemp]] * [[Dennis East]] * [[Dawid van Lill]] * [[Mpho Phalatse]] * [[Franci Swanepoel]] * [[Leopold Scholtz]] * [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]] * [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]] * [[Alois Hugo Nellmapius]] * [[Drum (tydskrif)]] * [[Mark Pilgrim]] * [[Murunwa Makwarela]] * [[Kgosientso Ramokgopa]] * [[Stephanie Kemp]] * [[Thapelo Amad]] * [[Kirsten Neuschäfer]] * [[Thabo Bester]] * [[James Alexander]] * [[Rob Hersov]] * [[Guillaume Chenu de Chalezac]] * [[WESSA]] * [[Eusebius McKaiser]] * [[Erik Holm]] * [[Dricus du Plessis]] * [[Michael Lapsley]] * ''[[Scope]]'' * [[Nthato Motlana]] * [[Hans van Heerden]] * [[RISE Mzansi]] * [[Eeben Barlow]] *[[Televisie in Suid-Afrika]] * [[Piet Meyer]] * [[Klaas de Jonge]] * [[Beurtkrag]] * [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] * [[Overvaal Stereo]] * [[Change Starts Now]] * [[Mbongeni Ngema]] * [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]] * [[Peter Magubane]] * [[Edwill van Aarde]] * [[Kholeka Gcaleka]] * [[Pip Freedman]] * [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] * [[African Congress for Transformation]] * [[Nasionale Vervolgingsgesag]] * [[Build One South Africa]] * [[Mapsixteen Civic Movement]] * [[Dikwankwetla Party of South Africa]] * [[Afrikaans 100-projek]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Veelpartyhandves]] * [[Pan Africanist Movement]] * [[Africa Restoration Alliance]] * [[Dire Tladi]] * [[Tyla]] * [[Operation Dudula]] * [[Abadin Tadia Tjoessoep]] * [[People's Movement for Change]] * [[Team Sugar South Africa]] * [[Mike Procter]] * [[John Hlophe]] * [[Ian Cameron]] * [[Hans Heese]] * [[Valke (SAPD)]] * [[Dingaan Thobela]] * [[David de Lange]] * [[Odile Harington]] * [[Louis van Schoor]] * [[Annelise de Vries]] * [[Operasie Vula]] * [[Koos van der Merwe]] * [[Hylton Nel]] * [[Danie Odendaal]] * [[End Conscription Campaign]] * [[Shifty Records]] * [[Douw Steyn]] * [[R.W. Johnson]] * [[Ebrahim Rasool]] * [[Barbara Masekela]] * [[Brand Fourie]] * [[Tshepisong]] * [[Neil de Beer]] * [[Tshidi Madia]] * [[Jan Boland Coetzee]] * [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]] * [[Maxi Schoeman]] * [[Kenny Kunene]] * [[Lis Lange]] * [[Katiso Molefe]] * [[DJ Sumbody]] * [[Brett Herron (politikus)]] * [[Marianne Thamm]] * [[Benjamin Mauerberger]] * [[Madlanga-kommissie]] * [[Groot Vyf-kartel]] * [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]] * [[Mary de Haas]] * [[Leonora van den Heever]] * [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]] * [[Brown Mogotsi]] * [[William H. Andrews]] * [[The Continent (digitale koerant)]] * [[Gerald Olitzki]] * [[DJ Warras]] * [[Marius van der Merwe]] * [[Paul O’Sullivan]] * [[Francis Guthrie]] * [[Clem Sunter]] * [[Susan Lombaard]] * [[Nicholas Haysom]] * [[Percy Sieff]] * [[Nathan Kirsh]] * [[Ruan Fourie]] * [[Johnny Davids]] * [[Jan Wilkens]] * [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] * [[Abdul Minty]] * [[Ina Paarman]] * [[Rietvlei-vliegtuigongeluk (1943)]] * [[Portchie]] * [[George Kusche]] * [[J.J. Alcock]] * [[March and March]] * [[Jacinta Ngobese-Zuma]] * [[Dina Pule]] * [[Feroz Khan]] * [[Jack Bloom]] * [[Frans Cronje (politieke ontleder)]] * [[John Kane-Berman]] * [[Crossby Vusi Shongwe]] * [[Staatsveiligheidsagentskap]] * [[Spy Cables (uitgelekte intelligensiedokumente)]] {{div col end}} [[Kategorie:Wikipedia]] [[Kategorie:Suid-Afrika|*]] 6080tvg199rpmzq0kdr197d88048e0r 0 307947 2923322 2915489 2026-08-09T19:40:09Z Jcb 223 2923322 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Alfabetmoorde | beeld = | onderskrif = | land = [[VSA]] | misdaad = [[Verkragting]], verwurging | plek = [[New York (deelstaat)|New York]] | datums = 16 November 1971 – <br />26 November 1973 | slagoffers = 3 | gedood = }} Die '''Alfabetmoorde''' (ook bekend as die '''Dubbelvoorlettermoorde''') is ’n onopgeloste reeks kindermoorde tussen 1971 en 1973 in [[Rochester, New York]].<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 34-43</ref> Al die slagoffers van die Alfabetmoorde was meisies van 10 en 11 jaar oud wie se [[voornaam]] met dieselfde letter as haar [[van]] begin het. Hulle is almal seksueel aangerand en verwurg<ref name="ak98">''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 98</ref> voordat hulle liggaam in of naby ’n dorp gelos is wat met dieselfde voorletter as hulle voornaam en van begin het.<ref name="one">{{cite news|title=Double Initial Murders: One Killer?|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|accessdate=December 28, 2019|agency=WHEC-TV|location=Rochester, New York|date=22 Februarie 2019|archive-date=28 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228214839/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|url-status=dead}}</ref><ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 34</ref><ref name="ser">''Serial Murderers and Their Victims'' {{ISBN|978-0-495-60081-7}} p. 458</ref> Die ondersoekers het meer as 800 verdagtes ondervra, maar die moorde is nooit opgelos nie. == Moorde == === Carmen Colón === Op 16 November 1971 om 16:20 het die 10-jarige [[Puerto Rico|Puerto Ricaaanse]] meisie Carmen Colón in Rochester, New York, verdwyn op pad terug huis toe ná ’n besoek aan die plaaslike apteek. Volgens getuies het Colón die apteek waarheen haar ouma haar gestuur het, verlaat toe sy hoor die voorskrif wat sy moes gaan haal, is nog nie gereed nie. Sy het aan die eienaar, Jack Corbin, gesê: "Ek moet gaan. Ek moet gaan." Sy is toe gesien waar sy in ’n motor klim wat daarnaby geparkeer was.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Colón se ma het haar om 19:50 as vermis aangegee.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 16</ref> Sowat 50 minute nadat Colón die apteek verlaat het, het talle motoriste op Interstate 490 die kind met ’n kaal onderlyf aan die teenoorgestelde kant van die pad sien hardloop terwyl ’n voertuig, glo ’n donker Ford Pinto-luikrug, agteruitry agter haar aan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 63</ref> Die meisie het haar arms wild geswaai en geskree in ’n poging om motors te laat stilhou.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Minstens een motoris het gesien hoe sy deur haar ontvoerder na die voertuig teruggelei word.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 7</ref> In die spitsverkeer het niemand stilgehou om haar te help nie<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} pp. 63-64</ref> en dit het later groot openbare woede ontlok.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Haar lyk is twee dae later naby Interstate 490 gevind, buite die dorp Churchville. In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag, het ’n beenbreuk in haar skedel gehad en is daarna met die hand verwurg. Daar was ook talle krapmerke aan haar lyf.<ref name="D&C_background_feature">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title='Double Initial' Murders Remain Mystery After 35 Years |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090301/NEWS01/903010314 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester |pages=1A, 8A |date=1 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> === Wanda Walkowicz === Sewentien maande later, op 2 April 1973 kort ná 17:00, het die 11-jarige Wanda Walkowicz uit die oostelike deel van Rochester verdwyn terwyl sy op pad huis toe was. Volgens die eienaar van die delikatesse waar Walkowicz was, is sy daarheen gestuur om kruideniersware te koop. Om 17:15 het sy begin terugloop huis toe. Haar ma het haar om 20:00 as vermis aangegee.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Die polisie het onmiddellik ’n soektog gelas. Die omgewing om die winkel en die plekke waar sy graag gespeel het, is deursoek. Niks is egter gevind nie,<ref>'' Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> hoewel ’n paar inwoners van die buurt Walkowicz gesien het terwyl sy sukkel om die inkopiesak te dra. Terwyl sy die sak teen ’n heining gedruk het om haar greep te verander, het ’n bruin voertuig verby haar gery.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 38</ref> Walkowicz se liggaam, ten volle geklee, is die volgende dag om 10:15 deur ’n polisieman gevind<ref>{{cite news|title=Leads Sought in 1973 'Double Initial' Killing of Girl, 11|url=https://www.newspapers.com/image/?clipping_id=36792841&fcfToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJmcmVlLXZpZXctaWQiOjQwMzYwMDQyMSwiaWF0IjoxNTc4NTM3MjMwLCJleHAiOjE1Nzg2MjM2MzB9.G2_ExtRrGZJxZNMxGbP3Uki7uR_oMsFeTwW_ypqLe6w|accessdate=9 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=9 Maart 2018}}</ref> aan die voet van ’n heuwel aan State Route 104 in Webster, sowat 10&nbsp;km van Rochester af.<ref>''Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice'' {{ISBN|978-1-559-50184-2}} p. 8</ref> Die posisie van haar liggaam het daarop gedui dat sy waarskynlik uit ’n bewegende voertuig gegooi is en haar liggaam teen die heuwel afgerol het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag en toe met ’n voorwerp soos ’n [[gordel]] van agter af verwurg. Verskeie verdedigingswonde het gewys Walkowicz het teen haar moordenaar geveg.<ref>{{cite web|title=Homicide Victim: Walkowicz, Wanda Lee|url=https://www.troopers.ny.gov/Wanted_and_Missing/Homicide/view.php?ID=13364759-65d4-4411-bc90-c667b49e7286|accessdate=6 Februarie 2020|date=5 Januarie 2006}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Haar klere is weer aangetrek nadat sy vermoor is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> In die lykskouing is spore van [[semen]] en [[pubiese hare]] aan die liggaam gevind.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Verder is verskeie wit [[kat]]hare aan haar klere gevind, hoewel die Walkowicz-gesin nie ’n wit [[troeteldier]] gehad het nie.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 91</ref> Nadat ’n beloning uitgereik is vir inligting wat tot die inhegtenisneming en veroordeling van die moordenaar kon lei,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 39-40</ref> het ’n ooggetuie vertel hy het Walkowicz aan die passasierskant van ’n groot bruin voertuig sien staan terwyl sy met die bestuurder gesels. Die ooggetuie kon nie die bestuurder duidelik sien nie,<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> maar die voertuig was baie naby Walkowicz se huis.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 36</ref> Nog iemand het vertel sy het gesien hoe ’n man ’n meisie met rooi hare op die aand van Walkowicz se verdwyning tussen 17:30 en 18:00 in ’n ligkleurige Dodge Dart dwing.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 39</ref> Rochester se polisiedepartement het enige voorstelle ontken dat daar ’n verband tussen Colón en Walkowicz se moord was.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 46</ref> === Michelle Maenza === Sewe maande later, op die aand van 26 November 1973, het die 11-jarige Michelle Maenza se ma, Carolyn, haar as vermis aangegee nadat die kind nie van die skool af teruggekom het nie. Daar is vasgestel Maenza is om 15:20 laas deur haar skoolmaats gesien op pad na ’n inkopiesentrum naby die skool om haar ma se beursie te gaan haal wat sy vroeër die dag in ’n winkel vergeet het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 40</ref> Sowat 10 minute later het ’n ooggetuie Maenza aan die passasierskant van ’n beige of taankleurige voertuig sien sit wat vinnig in die straat af gery het. Volgens die ooggetuie het die kind gehuil.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Om 17:30 het ’n motoris ’n man by ’n groot beige of taankleurige voertuig met ’n pap band sien staan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> Dit was aan Route 350 in die dorp Walworth en die man het ’n meisie wat die ooggetuie seker was Maenza was, aan haar pols vasgehou. Toe die ooggetuie stilhou en sy hulp aanbied, het die man die kind agter sy rug ingeruk.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 71</ref> Hy het voor die voertuig se nommerplaat gestaan. Die man het die ooggetuie so boos aangegluur dat laasgenoemde verplig gevoel het om weg te ry.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Maenza se ten volle geklede liggaam is op 28 November om 10:30 in ’n sloot in die dorp Macedon gekry, sowat 24&nbsp;km van Rochester af. In ’n lykskouing is bevind sy het verskeie wonde aan haar lyf gehad wat met ’n stomp voorwerp toegedien is, sy is verkrag en van agter af met ’n voorwerp soos ’n dun tou verwurg. Verskeie wit kathare is aan haar klere gekry,<ref name="ak98" /> en blare van die omgewing is in haar vuis gevind,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 41</ref> wat aandui dat sy waarskynlik vermoor is op of naby die plek waar haar lyk gekry is.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> ’n Monster is van semen geneem, asook ’n palmafdruk aan haar nek.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref><ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 63</ref> == Ondersoek == Al drie moorde het groot openbare belangstelling gelok en daar is wyd daaroor berig. Ná Maenza se moord het ondersoekers ’n profieltekening aan die media uitgereik van die persoon wat deur verskeie ooggetuies by die kind gesien is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 65</ref> Nes met die ander twee moorde is ’n blitslyn daargestel, maar dié keer vir al drie moorde. ’n Beloning is ook weer uitgereik.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref> Talle oproepe is ontvang, maar dit het geen noemenswaardige getuienis opgelewer nie.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hoewel die ondersoekers meer as 800 verdagtes ondervra het, is die moorde nooit opgelos nie. Omdat al drie meisies uit ’n arm [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] huis gekom het,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 43</ref> min vriende gehad het en kort voor hulle moord geboelie is<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 255</ref> of swak op skool gevaar het, het ondersoekers die moontlikheid nie uitgesluit nie dat die moordenaar gewerk het by, of kennis gehad het van, die praktyke van ’n maatskaplike agentskap.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> === Ooreenkomste === Al drie slagoffers was [[voortiener]]meisies wat vroeg die middag in ligte of swaar reën in Rochester verdwyn het<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> en wie se liggaam later in naburige distrikte gevind is. Die liggame is óf ten volle óf halfgeklee ontdek naby ’n grootpad op ’n plek wat maklik met ’n voertuig bereik kon word.<ref name="one" /> Al drie was kort<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 18</ref> en is verkrag voordat hulle vermoor is. Al drie is deur hulle skoolmaats as alleenlopers beskou.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> Ondersoekers stem saam dit is onwaarskynlik dat die slagoffers gekies is omdat hulle voornaam en van met dieselfde letter begin het,<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 78</ref> want dit sou beteken hulle moordenaar moes hulle lank agtervolg het, en dit sou die kans om aandag te trek verhoog. Sommige ondersoekers glo ook Colón is, anders as die ander twee, vermoor deur iemand wat haar geken het en dalk familie was.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 257</ref> === Verdagtes === In die saak van Carmen Colón is haar oom, Miguel Colón, as ’n sterk kandidaat vir die moord beskou. Miguel was die broer van Colón se pa, Justiniano. Nadat die ouers geskei is, het hy ’n verhouding met die ma, Guillermina, aangeknoop.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 2</ref> Colón se oupa, Felix, het gewoonlik saam met haar apteek toe gestap, maar op die dag van haar moord het sy daarop aangedring om alleen te stap.<ref>{{cite news|title=Why Did Hundreds Ignore Doomed Girl? |url=https://www.newspapers.com/newspage/99220284/|accessdate=January 10, 2020|agency=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=28 November 1971}}</ref> Net weke voor haar dood het haar oom ’n motor gekoop wat ooreenstem met die beskrywing van ooggetuies.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 6</ref> Ondersoekers het die voertuig ondersoek en gevind dit is binne en buite goed skoongemaak, en die kattebak is met ’n sterk skoonmaakmiddel gewas.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 20</ref> Nadat Miguel eers gevlug en hom daarna oorgegee het, kon hy nie ’n aanvaarbare [[alibi]] verskaf nie. Geen fisieke getuienis kon egter gevind word wat hom met die moord verbind nie.<ref name="one" /> Miguel het in 1991 op 44-jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg ná ’n geval van gesinsgeweld waarin hy sy vrou en broer geskiet en gewond het.<ref>{{cite book |title=''The Mammoth Book of Killers at Large'' |last=Cawthorne |first=Nigel |authorlink= |year=2007 |publisher=Robinson |location=VK |isbn=978-1-84529-631-5 |page=209 }}</ref> Nog iemand wat as sterk kandidaat vir die Alfabetmoorde beskou is, is die 25-jarige [[brandbestryder]] Dennis Termini van Rochester. Termini was ’n reeksoortreder wat as die "Garageverkragter" bekend was. Hy het tussen 1971 en 1973 minstens 14 meisies en jong vroue verkrag. Hy het ook ’n beige voertuig gehad wat aan die beskrywing van moordooggetuies voldoen en het naby die plek gewoon waar Maenza laaste lewend gesien is.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 66</ref> Net vyf weke na Maenza se moord het Termini probeer om ’n tienermeisie met ’n [[vuurwapen]] te ontvoer,<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 81</ref> maar hy het gevlug toe sy aanhou gil. Kort daarna het hy nog ’n meisie probeer ontvoer, maar is dié keer deur die polisie agternagesit. Termini het selfmoord gepleeg deur homself in die kop te skiet.<ref name="one" /> Ná sy dood is wit kathare in sy voeruig gevind.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 99</ref> In Januarie 2007 is Termini se liggaam opgegrawe om [[DNS]]-monsters te kry en met semenmonsters aan Walkowicz se liggaam te vergelyk. Dit het bewys hy was nie vir haar moord verantwoordelik nie. Alle fisieke bewyse van Colón of Maenza se liggaam het egter sedertdien verdwyn of is vernietig.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 68-69</ref> Nog ’n verdagte is die reeksmoordenaar [[Kenneth Bianchi]], wat ten tye van die moorde ’n roomysverkoper in Rochester was. Hy het op plekke naby die eerste twee moordvondste gewerk. Bianchi het in Januarie 1976 van Rochester na [[Los Angeles]] verhuis. Tussen 1977 en 1978 het hy en sy neef [[Angelo Buono jr.]] die [[Hillside Strangler]]-moorde op 10 meisies en jong vroue tussen 12 en 28 jaar oud gepleeg.<ref name="D&C_Bianchi">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title=Serial killer Bianchi Denies He is 'Double Initial' Slayer |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090302/NEWS01/903020343 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester, New York |page=6A |date=2 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> Bianchi is nooit van die Alfabetmoorde aangekla nie en het enige skuld heftig ontken.<ref name="ser" /> Hy het egter, terwyl hy in Rochester gewoon het, met ’n voertuig van dieselfde model en kleur gery as die een wat ooggetuies beskryf het.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> In April 2011 is die 77-jarige Joseph Naso in [[Reno]], [[Nevada]], in hegtenis geneem vir die moord op vier vroue in [[Kalifornië]] tussen 1977 en 1994. Al vier was vermoedelik [[Prostitusie|prostitute]]<ref name="Burton">{{cite news | author=Justin Berton | url=http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | title=Joseph Naso Now Wants an Attorney for Murder Trial | publisher=SFGate.com | date=7 Julie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202090153/http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | url-status=dead }}</ref><ref name="Lee">{{cite news | author=Henry K. Lee | url=http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | title=Slaying Suspect Joseph Naso Kept Notes on Victims | publisher=SFGate.com | date=17 Junie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202004547/http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | url-status=dead }}</ref> en almal se naam het met dieselfde letter as hulle van begin.<ref>{{cite news|title=Eerie Similarites Noted in New York and California Cold Cases|url=http://www.nbcnews.com/id/42558019|accessdate=3 April 2012|work=NBC News|date=12 April 2011}}</ref> Naso het in die vroeë 1970's in Rochester gewoon en het dikwels tussen New York en Kalifornië gereis.<ref name="Burton" /><ref name="Lee" /><ref>{{cite web | last = Dearen | first = Jason |author2=Scott Sonner | title = What's In a Name? It May Link Calif, NY Cold Cases | work = The Salem News | publisher = A.P. | date = 13 April 2011 | url = http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | accessdate = 3 April 2012}}</ref> Sy DNS het egter nie oorgestem met dié van die semen wat aan Walkowicz se liggaam gevind is nie.<ref>{{cite news|title=No Evidence Links Joseph Naso to Rochester's Double Initial Killings|url=https://eu.democratandchronicle.com/story/news/investigations/2011/05/09/no-evidence-links-joseph-naso-to-rochesters-double-initial-killings/77152328/|accessdate=4 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=8 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Joseph Naso Sentenced to Death for California's 'Alphabet Murders'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10469773/Joseph-Naso-sentenced-to-death-for-Californias-Alphabet-Murders.html|accessdate=4 Januarie 2020|work=The Telegraph|date=23 November 2013}}</ref> Naso is op 18 Junie 2013 van die moord op die Kaliforniese vroue aangekla.<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/accused-serial-killer-claims-monster-prosecutors-article-1.1375752 |title=Accused 'Double Initial' Serial Killer Joseph Naso on Trial for Killing Four Prostitutes, Claims He is Not the 'Monster' Prosecutors Say He Is |work=Daily News (New York) |publisher=Mortimer Zuckerman |date=18 Junie 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> Hy is op 20 Augustus aan die vier moorde skuldig bevind en op 22 November ter dood veroordeel.<ref>{{cite news |last=Klein |first=Gary |url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_24580867/marin-judge-sentences-joseph-naso-death-row-murders |title=Marin Judge Sentences Joseph Naso to Death Row for Murders of Six Women |work=San Jose Mercury News |date=22 November 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne en verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2010|title=Murder Times Two: Killer Twins|publisher=Pinnacle Books|location=New York|isbn=978-0-7860-3185-6}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2015|title=The Devil at Genesee Junction: The Murders of Kathy Bernhard and George-Ann Formicola|publisher=Rowman & Littlefield|location=Lambeth|isbn=978-1-4422-5233-2|pages=63–68}} * {{cite book|last1=Cawthorne|first1=Nigel|year=2007|title=The Mammoth Book of Killers at Large|publisher=Robinson Publishing|location=Londen|isbn=978-1-84529-631-5}} * {{cite book|last1=Farnsworth|first1=Cheri L.|year=2010|title=Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0632-2}} * {{Cite book|last= Lane|first= Brian|last2= Gregg|first2= Wilfred|title= The Encyclopedia Of Serial Killers|origyear= 1992|year= 1995|publisher= Berkley Books|location= New York City|isbn= 0-425-15213-8|ref= harv|url-access= registration|url= https://archive.org/details/encyclopediaofse00lane}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice|year=1999|publisher=Loompanics Unlimited |location=Washington|isbn=978-1-55950-184-2}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=The Encyclopedia of Unsolved Crimes|year=2009|publisher=Facts on File |location=New York|isbn=978-0-8160-7818-9}} * {{cite book|last=Schechter|first=Harold|title=The A to Z Encyclopedia of Serial Killers|year=1996|publisher=Pocket Books |location=New York|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Thompson|first=Emily G.|title=Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998|year=2018|publisher=McFarland & Company Inc. |location=Noord-Carolina|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Tubman|first=Donald A.|title=Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders|year=2018|publisher=Amazon Kindle Direct Publishing |location=VSA|isbn=978-1-79016-809-5}} {{refend}} == Skakels == * [https://www.nytimes.com/1973/12/24/archives/three-rapemurders-stir-rochester-area-3-rapemurders-in-2-years-stir.html Nuusartikel] oor die Alfabetmoorde * [https://www.unsolvedcasebook.com/the-alphabet-murders/ ''The Alphabet Murders''] by unsolvedcasebook.com {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alphabet murders}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse reeksmoordenaars]] [[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]] p9f4q82lsrfs5noxsf1su9s9xikd37o 0 315275 2923359 2445180 2026-08-09T20:44:02Z Pynappel 70858 2923359 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gregor Wentzel | beeld = http://www.uni-leipzig.de/unigeschichte/professorenkatalog/pictures/UAL_FS_N03865.jpg | beeldgrootte = | onderskrif = | geboortedatum = {{geboortedatum|1898|2|17|}} | geboorteplek = [[Düsseldorf]], [[Duitse Ryk]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1978|8|12|1898|2|17|}} | sterfplek = Ascona, [[Switserland]] | nasionaliteit = [[Duitsland|Duits]] }} '''Gregor Wentzel''' ([[17 Februarie]] [[1898]] – [[12 Augustus]] [[1978]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] [[fisikus]] wat bekend was vir die ontwikkeling van [[kwantummeganika]]. Wentzel, [[Hendrik Anthony Kramers]], en [[Léon Brillouin]] het die Wentzel–Kramers–Brillouin-benadering in 1926 ontwikkel. Gedurende sy vroeë jare dra hy by tot die daarstelling van die [[X-straal]] en die veld van [[spektroskopie]], waarna hy hieropvolgend bydrae maak tot [[kwantummeganika]], kwantumelektrodinamika en die meson-teorie.<ref>Mehra. Volume 1, Part 1, 2001, p. 356.</ref><ref>[http://www.ethbib.ethz.ch/exhibit/pauli/wentzel.html Gregor Wentzel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091109154017/http://www.ethbib.ethz.ch/exhibit/pauli/wentzel.html |date=2009-11-09 }} – ETH Bibliothek.</ref><ref>Jungnickel. Volume 2, 1990, p. 368.</ref><ref>{{cite journal|author=Telegdi, V. L.|authorlink=Valentine Telegdi|title=Obituary: Gregor Wentzel|journal=Physics Today|date=November 1978|volume=31|issue=11|pages=85–86|url=http://www.physicstoday.org/resource/1/phtoad/v31/i11/p85_s2?bypassSSO=1|archive-url=https://archive.today/20130927134921/http://www.physicstoday.org/resource/1/phtoad/v31/i11/p85_s2?bypassSSO=1|url-status=dead|archive-date=2013-09-27|doi=10.1063/1.2994844|bibcode=1978PhT....31k..85T}}</ref> == Lewe en opvoeding == Gregor Wentzel is gebore in [[Düsseldorf]], Duitsland, as die eerste van vier kinders van Joseph en Anna Wentzel. Hy is in 1929 getroud met Anna "Anny" Pohlmann en sy enigste kind, Donat Wentzel, is in 1934 gebore. Die gesin verhuis in 1948 na die [[Verenigde State]], totdat hy en Anna terugkeer na Ascona, [[Switserland]] in 1970. == Loopbaan == Wentzel se tersiêre opvoeding neem in 1916 'n aanvang aan die Universiteit van [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]. Gedurende 1917 en 1918 dien hy in die leër tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Daarna sit hy sy opvoeding voort aan Freiburg tot 1919, waarna hy na die Universiteit van Greifswald gaan. Hy gaan in 1920 na die Ludwig Maximilian-universiteit van [[München]] (LMU) om onder Arnold Sommerfeld te studeer. Wentzel verwerf in 1921 sy doktoraat.<ref>Dissertation title: ''Zur Systematik der Röntgenspekten''.</ref> Hy bly aan by LMU as 'n ''Privatdozent'', totdat hy in 1926 'n betrekking kry aan die Universiteit van Leipzig as 'n [[buitengewone professor]] van wiskundige fisika. In 1926 ontwikkel Wentzel,<ref>Gregor Wentzel. ''Eine Verallgemeinerun der Quantenbedingungen für die Zwecke der Wellenmechanik'', ''Z. Physik.'' '''38''' 518–529 (1926). Soos aangehaal in Mehra, 2001, Volume 5, Part 2, p. 961.</ref> Hendrik Anthony Kramers,<ref>H. A. Kramers. ''Wellenmechanik und halbzahlige Quantisierung'', ''Z. Physik.'' '''39''' 828–840 (1926). Soos aangehaal in Mehra, 2001, Volume 5, Part 2, p. 920.</ref> en Léon Brillouin<ref>Léon Brillouin. ''La mécanique ondulatoire de Schrödinger; une méthode générale de resolution par approximations successives'', ''Comptes rendus'' (Paris) '''183''' 24–26 (1926). Soos aangehaal in Mehra, 2001, Volume 5, Part 2, p. 882.</ref> op onafhanklike wyse wat weldra bekend sou staan as die Wentzel–Kramers–Brillouin-benadering, en wat ook bekendstaan as die ''WKB-benadering'', ''klassieke benadering'', en ''fase integrale metode''.<ref>Schiff. 1968, p. 269.</ref> Hy het ordinarius professor in die leerstoel vir teoretiese fisika aan die Universiteit van [[Zürich]] geword toe hy in 1928 vir [[Erwin Schrödinger]] opgevolg het, dieselfde jaar dat [[Wolfgang Pauli]] aangestel is by ETH Zurich. Wentzel en Pauli het saam Zürich se reputasie gebou as 'n middelpunt vir teoretiese fisika. In 1948 het Wentzel 'n professor geword aan die Universiteit van Chicago. Hy tree in 1970 af en spandeer sy laaste jare in Ascona, [[Switserland]]. In 1975 word die Max Planck Medalje aan hom toegeken. == Bibliografie == === Boeke === * Gregor Wentzel. ''Einführung in die Quantentheorie der Wellenfelder.'' Franz Deuticke, 1943, 1946. Ann Arbor, Michigan: J.w. Edwards, 1943, 1946. (Vertaal deur Charlotte Houtermans<ref>Charlotte Houtermans née Riefenstahl was getroud met Fritz Houtermans.</ref> en J. M. Jauch, met 'n Appendiks deur J. M. Jauch. ''Quantum Theory of Fields.'' Interscience, 1949. Dover, 2003.) {{ISBN|0-486-43245-9}} * Gregor Wentzel. ''Lectures on Strong Coupling Meson Theory at the University of Rochester.'' 1954. * Gregor Wentzel and notes by K. K. Gupta. ''Lectures on Special Topics in Field Theory.'' Lectures on Mathematics and Physics: Physics. Tata Institute of Fundamental Research, 1957. * Gregor Wentzel. ''Lectures on Special Topics in Quantum Mechanics.'' Lectures on Mathematics and Physics. Physics, 3. Tata Institute of Fundamental Research, 1965. === Artikels === * Arnold Sommerfeld and Gregor Wentzel. ''Über reguläre und irreguläre Dublett'', Zeitschrift für Physik '''7''' 86–92 (1921) soos aangehaal in [https://web.archive.org/web/20081003050318/http://www.lrz-muenchen.de/~Sommerfeld/WWW/AS_Bib1.html Sommerfeld Bibliografie]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Jungnickel, Christa and Russell McCormmach. ''Intellectual Mastery of Nature. Theoretical Physics from Ohm to Einstein, Volume 1: The Torch of Mathematics, 1800 to 1870.'' University of Chicago Press, paper cover, 1990. {{ISBN|0-226-41582-1}} * Jungnickel, Christa and Russell McCormmach. ''Intellectual Mastery of Nature. Theoretical Physics from Ohm to Einstein, Volume 2: The Now Mighty Theoretical Physics, 1870 to 1925.'' University of Chicago Press, Paper cover, 1990. {{ISBN|0-226-41585-6}} * [[Jagdish Mehra|Mehra, Jagdish]], and [[Helmut Rechenberg]]. ''The Historical Development of Quantum Theory. Volume 1 Part 1 The Quantum Theory of Planck, Einstein, Bohr and Sommerfeld 1900–1925: Its Foundation and the Rise of Its Difficulties.'' Springer, 2001. {{ISBN|0-387-95174-1}} * Mehra, Jagdish, and Helmut Rechenberg. ''The Historical Development of Quantum Theory. Volume 5 Erwin Schrödinger and the Rise of Wave Mechanics. Part 2 Schrödinger in Vienna and Zurich 1887–1925.'' Springer, 2001. {{ISBN|0-387-95180-6}} * [[Leonard I. Schiff|Schiff, Leonard I.]] ''Quantum Mechanics.'' McGraw-Hill, 3rd edition, 1968. == Verdere leeswerk == * Peter G. O. Freund, Charles J. Goebel, and Yoichiro Nambu, Editors. ''Quanta: Collection of Papers Dedicated to Gregor Wentzel.'' University of Chicago Press, 1970. == Eksterne skakels == * Thomas S. Kuhn. [http://www.aip.org/history/ohilist/4953.html Oral History Transcript – Gregor Wentzel.] Niels Bohr Library and Archives, American Institute of Physics, 1964. * Peter G. O. Freund, Charles J. Goebel, Yoichiro Nambu, and Reinhard Oehme. [http://books.nap.edu/html/biomems/gwentzel.pdf Gregor Wentzel 1898–1978 – A Biographical Memoir.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607034111/http://books.nap.edu/html/biomems/gwentzel.pdf |date= 7 Junie 2011 }} National Academy of Sciences, 2009. * S.Antoci and D.-E.Liebscher. [https://arxiv.org/abs/physics/9704028 ''The Third Way to Quantum Mechanics is the Forgotten First.''] Annales Fond.Broglie 21 (1996) 349. * [https://web.archive.org/web/20091109154017/http://www.ethbib.ethz.ch/exhibit/pauli/wentzel.html Gregor Wentzel] – ETH Bibliothek. * {{Find a Grave}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wentzel, Gregor}} [[Kategorie:Geboortes in 1898]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] [[Kategorie:Duitse fisici]] rm1j22eiv91ydr6761db95dya9cru83 0 315561 2923361 2583435 2026-08-09T20:44:32Z Pynappel 70858 2923361 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jerzy Koch.jpg|duimnael|220x220px|regs|Jerzy Koch in [[Hermanus]]]] '''Jerzy Koch''' (gebore in [[1958]]) is 'n [[Pole|Poolse]] letterkundige, vertaler, akademikus, [[digter]], asook professor en hoof van die Afdeling Nederlandse en Suid-Afrikaanse Studies aan die [[Adam Mickiewicz-universiteit]] in [[Poznań]], Pole. Sy navorsing- en belangstellingsvelde sluit die [[Nederlands]]e en [[Vlaminge|Vlaamse]] literatuur van die [[19de eeu|19de]] en [[20ste eeu|20ste]] eeu, [[Afrikaans]]e literatuur, post-koloniale literatuur (Suid-Afrika, [[Suriname]] en die [[Karibiese gebied]]) en die kultuur van die Lae Lande en Suid-Afrika in. Hy beskik oor ondervinding in die onderrig van Nederlandse en Vlaamse literatuur, Afrikaanse literatuur, die Nederlandse/Vlaamse taal, die [[Afrikaans|Afrikaanse taal]], die geskiedenis, geografie en etnologie van die Nederlande en België, die geskiedenis, geografie en etnologie van Suid-Afrika en die praktyk van die vertaling van literêre werke in [[Pools]].<ref>http://wa.amu.edu.pl/wa/en/koch_jerzy Opgespoor en besoek op 24 September 2020</ref> Hy het 'n meestersgraad in [[Nederlands]]/Vlaams en Duits, ([[1982]], [[Wrocław]]), 'n Ph.D in Nederlandse/Vlaamse literatuur, ([[1991]], [[Leuven]], België), en 'n D.Litt. in Afrikaanse literatuur ([[2002]], [[Wrocław]]) verwerf. Op 10 Oktober 2005 is die titel van [[professor]] aan hom toegeken. Hy dien vanaf Maart 2012 as [[buitengewone professor]] aan die [[Adam Mickiewicz-universiteit]]. Hy het reeds lesings gelewer aan die Palacky-Universiteit (Olomouc, 1997-99), die Universiteit van [[Debrecen]] (1999-2002, twee keer in 2004, en een keer in onderskeidelik 2005 en 2006), die [[Universiteit van Wene]] (2003), en die Universiteit van [[Curaçao]] (2014, 2015 en 2017). Hy het as gasspreker opgetree by die Katolieke Universiteit van [[Leuven]] (1988, 1991), die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] (1992, 1996), die Universiteit van Pretoria (1996, 2013, 2014, 2016), [[Universiteit Stellenbosch]] (1996, 2001, 2002), die [[Universiteit van die Vrystaat]] (2001, 2016), die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (2001), en die [[Universiteit van Johannesburg]] en [[Noordwes-universiteit]] (beide in 2016). Bykomend hiertoe was hy deel van die NIAS lesingreeks aan die Nederlandse Instituut vir Gevorderde Studies in die Geesteswetenskappe en Sosiale Wetenskappe van die Koninklike Nederlandse Akademie van die Kunste en Wetenskappe (in [[Wassenaar]], [[Suid-Holland]]), (1993). Sy publikasie ''A History of South African Literature: Afrikaans Literature 17th–19th Centuries'' is 'n omvattende literatuurgeskiedenis oor Afrikaans wat in 2015 by Van Schaik Uitgewers verskyn het. In die boek maak Koch gebruik van sy intieme kennis van dokumente wat gedurende die [[17de eeu]] in [[Nederlands]] geskryf is, en die tekste wat in hierdie taal geproduseer is en die variasies daarvan. Die werk stel 'n belangrike uitbreiding en vernuwing van die Afrikaanse geskiedskrywing binne die konteks van die Suid-Afrikaanse literatuurgeskiedenis daar. Dit is verdeel in drie breë historiese tydperke: die Nederlandse koloniale tyd (1652-1795), Britse koloniale tyd (eerste deel van die 19de eeu) en die tyd van die taalbewegings (laaste helfte van die 19de eeu). Dit volg 'n inklusiewe benadering en bespreek en kontekstualiseer 'n wye verskeidenheid dokumente, soos reisbeskrywings, persoonlike sowel as amptelike tydskrifte en ander 'nie-literêre tekste'. Die deeglike ontledings van voorheen verwaarloosde werke, soos dié wat in [[Genadendal]] vervaardig is, bied 'n ryk tekstuurbeeld van die geskiedenis van die skryfwerk in Suid-Afrika. Verdere belangrike boeke sluit in ''Multatuli w Polsce'' (2000, Multatuli in Pole), ''Outsider onder de zijnen: vormen van xenofanie in de Afrikaanse roman'' (2002, aanlyn beskikbaar op DBNL), ''Historia literatury południowoafrykańskiej. Literatura Afrikaans XVII-XIX wiek'' (2004, Geskiedenis van die Suid-Afrikaanse letterkunde. Afrikaanse literatuur 17e-19e eeu), ''Wenus Hotentocka i inne rozprawy o literaturze południowoafrykańskiej'' (2008, Hottentot Venus en ander opstelle oor die Suid-Afrikaanse literatuur) en ''Historia literatury południowoafrykańskiej. Literatura afrikaans. (Okres usamodzielnienia 1900-1930)'' (2012, Geskiedenis van die Suid-Afrikaanse letterkunde. Afrikaanse literatuur (Periode van verselfstandiging 1900-1930).<ref>https://voertaal.nu/author/jerzy-koch/ Opgespoor en besoek op 24 September 2020</ref> Sy artikels het in o.a. ''Spiegel der Letteren'', ''Over Multatuli, Hollands Maandblad'', ''Stilet'', ''Literator'', ''Tydskrif vir Nederlands & Afrikaans'' en ''Acta Academica'' verskyn. Vir sy vertalings uit die Nederlandse literatuur in [[Pools]] (meer as twintig boeke, o.a. van [[Hugo Claus]], [[J. Bernlef]], [[Herman De Coninck]], [[Gerrit Kouwenaar]], [[Lucebert]], [[Harry Mulisch]], [[Multatuli]], [[Leonard Nolens]], [[Paul Rodenko|P. Rodenko]], F Timmermans) het hy in 1995 die [[Martinus Nijhoff|M. Nijhoff]]-prys ontvang. Hy het ook [[Ingrid Jonker]] en [[Etienne Leroux]] se werke vertaal en sy mees onlangse vertaling is 'n Poolse bloemlesing uit [[Breyten Breytenbach]] (2018) se gedigte. Jerzy Koch is lid van die [[Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]] te [[Leiden]], Vereniging van Poolse Skrywers (SPP), Vereniging van Literêre Vertalers (STL) en is die eerste buitelandse lid van Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (2006). Hy is sedert 2001 navorsingsgenoot van die Universiteit van die Vrystaat. Sy Afrikaanse digbundel getiteld ''Pleks van plaas'' verskyn in 2020 by [[Naledi Uitgewers|Naledi]]. Hierin skryf hy onder meer oor sy familiegeskiedenis in [[Pole]], maar die grootste deel daarvan word in beslag geneem deur verse oor Suid-Afrika.<ref>Omslag van sy digbundel ''Pleks van plaas'' (2020), Naledi Uitgewers</ref><ref>https://voertaal.nu/gerekende-poolse-letterkundige-jerzy-koch-verken-taal-en-letterkunde-skeppend-in-sy-eerste-afrikaanse-digbundel/ Opgespoor en besoek op 24 September 2020</ref> Koch se tweede Afrikaanse bundel, ''Polkadraai'', verskyn in 2022 by ''Turksvy Publikasies''.<ref>https://versindaba.co.za/nuwe-bundels-2023/nuwe-bundels-2022/ Opgespoor en besoek op 29 Junie 2023</ref> Hy besoek Suid-Afrika sedert 1992 gereeld en het die Afrikaanse taal as sodanig sy eie gemaak dat hy dit vlot besig en gedigte daarin skryf. ==Eerbewyse== * Tweede prys tydens die Multatuli-kompetisie, Amsterdam, 1991 * [[Martinus Nijhoff|M. Nijhoff]]-prys vir vertalings uit die Nederlandse literatuur, Amsterdam, 1995 * Minister van Nasionale Onderwys se toekenning vir voortreflike navorsingsresultate, 2004 * Minister van Nasionale Onderwys se toekenning vir voortreflike navorsingsresultate, 2005 * ANV-Visser-Neerlandiaprijs, 2008 * Nagroda Ministerstwa Spraw Zagranicznych Królestwa Holandii za propagowanie kultury niderlandzkiej w Polsce – 2009 – www.spacetotakeplace.nl * Order Oficerski Leopolda I (Leopoldsorde), 2010 * aFrykas Roku 2015 w kategorii Nauka, nagroda Fundacji "Afryka Inaczej" (27 luty 2016) ==Eksterne skakels== * [http://wa.amu.edu.pl/wa/en/koch_jerzy Jerzy Koch se blad by die Adam Mickiewicz-universiteit] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Koch, Jerzy}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Poolse skrywers]] 2eunfewui7wdfswjtf7dzoz8yodz7wf 0 318391 2923416 2876342 2026-08-10T03:31:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923416 wikitext text/x-wiki '''Suid-Afrikaanse mode''' is bekend vir die samesmelting van verskillende style, kulture en reaksies op sosiale omstandighede. Dit is 'n hibriede tussen Afrikamense self en buitelanders waarmee hulle interaksie gehad het. Vanweë die uiteenlopendheid daarvan word geen enkele styl van kleredrag as nasionale kleredrag aangedui nie, maar elke groep mense het 'n kenmerkende manier om hulself aan te trek.<ref name="Farber" /> [[Kaapstad]] en [[Johannesburg]] meeding as die hoofstad van die modebedryf in [[Suid-Afrika]]. Beide is by die SA modeweek prominent vertoon.<ref name="ifashion" /><ref name="wantedinafrica" /><ref name="iol" /> == Ekonomie == Die Suid-Afrikaanse modebedryf is tans die 37ste grootse modebedryf ter wêreld, met 'n jaarlikse inkomste van [[Amerikaanse dollar|VS$]] 1,258m.<ref name="statista" /> Afrika se modebedryf het 'n inkomste van omtrent [[Amerikaanse dollar|$]]31 miljard Amerikaanse dollar.<ref name="wantedinafrica" /> Die Suid-Afrikaanse modebedryf het R1 Miljard bygedra na die [[Bruto binnelandse produk|BBP]] van Suid-Afrika in 2019.<ref name="gq" /> Dit is voorspel dat die Suid-Afrikaanse modebedryf tot [[Amerikaanse dollar|VS$]] 2 miljoen sal bereik teen [[2024]].<ref name="statista" /> === Top 5 aanlynwinkels volgens netto verkope === Die top-5 aanlynwinkels per e-handel netto verkope (eerste party verkope) in die modebedryf van Suid-Afrika is:<ref name="statista" /> * [[takealot.com]] * zando.co.za * superbalist.com * zara.com * [[Woolworths|woolworths.co.za]] === Handelsmerke === Bekende Suid-Afrikaanse modehandelsmerke sluit in onder andere: David Tlale, MaXhosa, Loin Cloth & Ashes, Thula Sindi, Selfi, en Pichulik.<ref name="theculturetrip" /><ref name="mh" /><ref name="briefly" /> == Ontwerpers == Bekende modeontwerpers uit Suid-Afrika sluit in: [[Suzaan Heyns]], [[Errol Arendz]], Laduma Ngxokolo, Thula Sindi, David Tlale, [[Abigail Keats]], Marianne Fassler, Celeste Lee Arendse, Gert-Johan Coetzee, Amanda Laird Cherry, Jacques van der Watt, Anisa Mpungwe, en Palesa Mokubung.<ref name="theculturetrip2" /><ref name="fashionsofsouthernafrica" /><ref name="thesouthafrican" /> == Media == Belangrike mode-media van Suid-Afrika sluit in: [[De Kat]], iFashion.co.za, People Magazine SA, en Grazia. == Agentskappe == Belangrike modelagentskappe in Suid-Afrika is: Boss Models, ICE Models, en Twenty Model Management.<ref name="modelagency" /><ref name="vivadivas" /> == Modelle == Daar is 'n reeks modemodelle uit Suid-Afrika wat dit tot internasionale roem gemaak het, soos: [[Candice Swanepoel]], David Rosenberg, Charissa du Plessis, Jessica Lee Buchanan, Jason Anthony, Nicole Meyer, Shaun de Wet, Ansolet Rossouw, Chane Husselmann, Nina Milner, Alex Binaris, en Siphosethu Ncise.<ref name="businessinsider" /><ref name="wantedonline" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Farber">{{Cite book|title=Africanising hybridity? Toward an Afropolitan aesthetic in contemporary South African fashion design|last=Farber|first=Leora|publisher=Critical Art|date=1 March 2010|isbn=|location=|pages=128–167}}</ref> <ref name="ifashion">{{Cite web |url=http://www.ifashion.co.za/index.php?option=com_content&task=view&id=3003&Itemid=96 |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=26 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026074833/http://www.ifashion.co.za/index.php?option=com_content&task=view&id=3003&Itemid=96 |url-status=dead }}</ref> <ref name="wantedinafrica">https://www.wantedinafrica.com/news/south-african-fashion-continues-to-emerge-globally.html</ref> <ref name="iol">https://www.iol.co.za/lifestyle/style-beauty/fashion/so-where-is-the-worlds-fashion-capital-1653739</ref> <ref name="gq">https://www.gq.co.za/style/sa-fashion-industry-contributes-r1-billion-on-gdp--55c804ec-9c2f-4b0b-b0ae-ca53d1793c98</ref> <ref name="statista">https://www.statista.com/outlook/244/112/fashion/south-africa</ref> <ref name="theculturetrip">{{Cite web |url=https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/5-south-african-fashion-brands-you-should-know/ |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=21 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021085000/https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/5-south-african-fashion-brands-you-should-know/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="mh">{{Cite web |url=https://www.mh.co.za/style/8-local-apparel-brands-that-you-should-add-to-your-closet/ |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022190145/https://www.mh.co.za/style/8-local-apparel-brands-that-you-should-add-to-your-closet/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="briefly">https://briefly.co.za/45751-south-african-clothing-brands.html</ref> <ref name="theculturetrip2">{{Cite web |url=https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/10-designers-whore-bringing-south-africas-style-to-the-world/ |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=21 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021053539/https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/10-designers-whore-bringing-south-africas-style-to-the-world/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="fashionsofsouthernafrica">{{Cite web |url=https://fashionsofsouthernafrica.com/about/south-african-designers/ |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=20 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020025106/https://fashionsofsouthernafrica.com/about/south-african-designers/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="thesouthafrican">{{Cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/opinion/ten-south-african-fashion-designers-making-international-waves/ |title=argiefkopie |access-date=20 Oktober 2020 |archive-date=26 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026194827/https://www.thesouthafrican.com/opinion/ten-south-african-fashion-designers-making-international-waves/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="modelagency">https://modelagency.one/south-africa/</ref> <ref name="vivadivas">http://vivadivas.com/about/model-agencies/</ref> <ref name="businessinsider">https://www.businessinsider.co.za/the-6-south-african-models-earning-more-than-r1-million-a-year-2018-5</ref> <ref name="wantedonline">{{Cite web |url=https://www.wantedonline.co.za/style/fashion/2018-05-16-the-world-is-their-runway-the-five-south-african-models-working-the-international-stage/ |title=argiefkopie |access-date=2020-10-20 |archive-date=2018-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625101004/https://www.wantedonline.co.za/style/fashion/2018-05-16-the-world-is-their-runway-the-five-south-african-models-working-the-international-stage/ |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Fashion of South Africa}} * https://www.safashionweek.co.za/ * http://www.wearsouthafrican.co.za/ {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse mode| ]] bxs4afi3k3cm661rtp6sm8lb8bwfx5a 0 319355 2923371 2890617 2026-08-09T20:48:50Z Pynappel 70858 2923371 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam =August Heinrich Hoffmann von Fallersleben |beeld =Hoffmann von Fallersleben.jpg |beeldonderskrif =Portret met 'n handtekening |geboortenaam =August Heinrich Hoffmann |geboortedatum ={{geboortedatum|1798|04|02|}} |geboorteplek =Fallersleben, [[Heilige Romeinse Ryk]] |sterfdatum ={{sterfdatum en ouderdom|1874|01|19|1798|04|02|}} |sterfplek =Höxter, [[Duitse Ryk]] |nasionaliteit =Duits |beroep =Digter, bibliotekaris en professor |jare_aktief = |noemenswaardige_werke ="[[Das Lied der Deutschen]]" }} '''August Heinrich Hoffmann''' (Hy het homself as 'von Fallersleben' gestileer, ná sy tuisdorp; [[2 April]] [[1798]] – [[19 Januarie]] [[1874]]) was 'n Duitse [[digter]]. Hy is veral bekend vir die skryf van "[[Deutschlandlied|Das Lied der Deutschen]]", waarvan die derde strofe die volkslied van Duitsland is, en 'n aantal gewilde kinderliedjies wat as deel van die Jong Duitsland-beweging beskou word. == Biografie == [[Lêer:Hoffmann_von_Fallersleben,_Foto_von_P,_Bild-_und_Rückseite.jpg|regs|duimnael|Carte de visite van Hoffmann, kaartnr. "1324", deur 'n onbekende fotograaf met 'n kroon oor die letter "P", ongeveer 1860]] [[Lêer:Hoffmann_von_Fallersleben_by_Schumacher_1819.jpg|regs|duimnael|''August Henrich Hoffmann'' deur Carl Georg Christian Schumacher (1819)]] Hoffmann is gebore in Fallersleben in [[Nedersakse]], wat destyds geleë was in die hertogdom Brunswick-Lüneburg. Hy was die seun van 'n handelaar en burgemeester van sy geboortestad. Hy ontvang sy opleiding aan skole in Helmstedt en [[Brunswyk|Braunschweig]] en studeer daarna aan die universiteite van [[Göttingen]] en [[Bonn]]. Sy oorspronklike bedoeling was om [[teologie]] te studeer, maar hy wy homself egter gou geheel en al aan literatuur. In 1823 is hy aangestel as bewaarder van die universiteitsbiblioteek in [[Wrocław|Breslau]], welke pos hy tot 1838 beklee. Hy is ook in 1830 as [[buitengewone professor]] in die Duitse taal en letterkunde aan daardie universiteit aangestel, en in 1835 as gewone professor. Hoffmann is in 1842 van die leerstoel ontneem as gevolg van sy ''Unpolitische Lieder'' (1840–1841), waarmee die owerhede in Pruise aanstoot geneem het. Gedurende sy ballingskap het hy in Duitsland, Switserland en Italië gereis en twee of drie jaar in Mecklenburg gewoon, waarvan hy 'n genaturaliseerde burger geword het. Na die rewolusie van 1848 kon hy na Pruise terugkeer waar sy regte herstel is. Hy het in 1849 in die huwelik getree en die volgende tien jaar agtereenvolgens in Bingerbrück, Neuwied en [[Weimar]] gewoon, waar hy saam met Oskar Schade (1826–1906) die ''Weimarische Jahrbuch'' (1854–1857) geredigeer het. In 1860 is hy aangestel as bibliotekaris van Victor I, hertog van Ratibor, in die kloosterkasteel Corvey naby Höxter aan die Weser, waar hy in 1874 oorlede is. <ref>{{Cite web|url=http://www.gymmuenchenstein.ch/stalder/klassen/hie/music_and_art/deutschlandlied/fallersleben.htm|title=Hoffmann von Fallersleben|website=Gym Muenchenstein|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003150627/http://www.gymmuenchenstein.ch/stalder/klassen/hie/music_and_art/deutschlandlied/fallersleben.htm|archive-date=2011-10-03}}</ref> == Keur uit sy werke == *Poësie **''Lieder und Romanzen'' (1821) **''Gedichte'' (1827) **''Buch der Liebe'' (1836) **''Gemischte Gedichte'' (1841) **''Schlesische Volkslieder mit Melodien'' (1842) (met E. Richter) **''Fünfzig Kinderlieder'' (1848) *Studies **''Fundgruben für die Geschichte deutscher Sprache und Literatur'' (1830–1837) **''Geschichte des deutschen Kirchenliedes bis auf Luthers Zeit'' (1832, 2de druk 1861) **''Die deutsche Philologie im Grundriss'' (1836) **''Niederländische Volkslieder'' (1856) http://www.gutenberg.org/files/35806/35806-h/35806-h.htm **''De Vlaamsche Beweging'' (1856) *Outobiografie: ''Mein Leben und Erinnerungen'' (1868–1870). == Sien ook == * ''[[Deutschlandlied]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://gutenberg.spiegel.de/autoren/fallersl.htm Geselekteerde tekste by Project Gutenberg (in Duits)] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hoffmann, August Heinrich}} [[Kategorie:Duitse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1798]] [[Kategorie:Sterftes in 1874]] 51nisysjpz8egcvvaosl9e1weu08fst 0 355514 2923400 2446838 2026-08-10T00:29:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923400 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Soutrivier</small> |image=[[Lêer:Death_of_Almeida.jpg|250px]] |caption=Dood van Francisco de Almeida |partof= |date= [[1 Maart]] [[1510]] |place= [[Soutrivier]], [[Suid-Afrika]] |result=Deurslaggewende oorwinning vir die [[Khoikhoi]] |combatant1=Portugese Ryk |combatant2=!Uriǁ’aekua |commander1=[[Francisco de Almeida]] |commander2=Onbekend |strength1=150 |strength2=170 |casualties1=64 dood |casualties2=Onbekend |}} Die '''Slag van Soutrivier''' was 'n skermutseling<ref name=":2">{{Cite book|last=Steenkamp|first=Willem|title=Assegais, Drums & Dragoons: A Military And Social History Of The Cape|publisher=Jonathan Ball Publishers|year=2012|isbn=9781868424795|location=Cape Town|pages=2, 3 & 4}}</ref> tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van [[Francisco de Almeida]] en die inheemse !Uriǁ’aekua, ('Goringhaiqua' volgens Nederlandse spelling),<ref>{{Cite journal|last=Goodwin|first=A. J. H.|date=1952|title=Jan van Riebeeck and the Hottentots 1652-1662|url=https://www.jstor.org/stable/3887530|journal=The South African Archaeological Bulletin|volume=7|issue=25|pages=2–6|doi=10.2307/3887530|issn=0038-1969}}</ref> ook bekend as die Khoina in sommige bronne,<ref name=":2" /> 'n [[Khoikhoi]]-stam. Dit is bekend as die eerste militêre slag tussen Europeërs en inheemse mense in wat later [[Suid-Afrika]] sou word. Die slag was 'n bloedbad vir die Portugese magte en 'n oorwinning vir die !Uriǁʼaekua. == Agtergrond == Nadat hy die Slag van Diu in die [[Indiese Oseaan]] gewen het, het De Almeida in Desember 1509 na [[Portugal]] teruggevaar en [[Tafelbaai]] naby die [[Kaap die Goeie Hoop]] bereik, waar die ''Garcia'', ''Belém'' en ''Santa Cruz'' anker gegooi het in Februarie 1510 om [[water]] aan te vul. Daar het hulle die plaaslike inheemse bevolking, die !Uriǁ'aekua Khoikhoi-stam, teëgekom.<ref>{{Cite web|title=Invaders received a lesson in warfare|url=https://www.iol.co.za/weekend-argus/lifestyle/invaders-received-a-lesson-in-warfare-1990598|access-date=2019-03-08|website=www.iol.co.za|language=en|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025924/https://www.iol.co.za/weekend-argus/lifestyle/invaders-received-a-lesson-in-warfare-1990598|url-status=dead}}</ref> Na vriendelike handeldryf met die !Uriǁ'aekua besoek 'n groep van 12 of 13 bemanningslede<ref name=":2" /> hul nabygeleë dorp, geleë in die hedendaagse [[Observatory]] of [[Mowbray]].<ref name=":2" /> Weergawes verskil oor wat in die !Uriǁ'aekua dorp gebeur het, of die Portugese vyandelikhede begin het deur die !Uriǁ'aekua se vee te steel en of die inheemse stam gepoog het om items van die Portugese te steel.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Johnson|first=David|date=2009-03-01|title=Remembering the Khoikhoi victory over Dom Francisco Almeida at the Cape in 1510|url=https://doi.org/10.1080/13688790802657427|journal=Postcolonial Studies|volume=12|issue=1|pages=107–130|doi=10.1080/13688790802657427|issn=1368-8790}}</ref><ref name=":2" /> Die Portugese 16de eeuse historikus Gaspar Correa gee die skuld vir die Portugese matrose en merk op dat die !Uriǁ’aekua waarskynlik al moeg was vir die Portugese teenwoordigheid; en gevrees het dat hulle hulself in die omgewing sou vestig.<ref name=":0" /> De Almeida het voor die geveg erken dat hy volgens sy mening geglo het dat sy manskappe waarskynlik skuldig was vir die vyandelikheid.<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Khoikhoi warriors defeat Portuguese thieves|url=https://www.sahistory.org.za/dated-event/khoikhoi-warriors-defeat-portuguese-thieves|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-10|website=www.sahistory.org.za|publisher=South African History Online|language=en}}</ref> Die Portugese is teruggedryf na hul skepe, waarna hulle Almeida gesmeek het om wraak te neem.<ref name=":0" /> Die Portugese offisiere het lank gedebatteer oor die vraag of hulle weerwraak moet neem en De Almeida het uiteindelik ingestem om die volgende oggend 'n strafaanval uit te voer.<ref name=":2" /> == Slag == [[Lêer:Slag van Soutrivier.jpg|duimnael|'''1:''' Geskatte ligging van die dorp van die ! Uriǁ’aekua<br/> '''2:''' Geskatte sterfplek van Francisco de Almeida en bemanning <br/> '''3:''' Portugese vloot<br/> Rooi lynː Portugese aanvalroete<br/> Pers lynː Portugese terugvalroete]] Almeida het sy kapteins Pedro en Jorge Barreto toegelaat om op die oggend van 1 Maart 1510 na die dorp terug te keer met 'n mag van ongeveer 150 man gewapen met [[swaard]]e, [[kruisboog|kruisboë]] en spiese en het op die dorp toegeslaan. Daar word gedink dat die !Uriǁ'aekua die Portugese toegelaat het om die binneland binne te gaan om sodoende met hulle in nabye kontak te kon veg in die digte beboste gebiede van die binneland.<ref name=":2" /> Die Portugese het die dorpie bereik wat hulle verlate gevind het, behalwe vir 'n paar kinders en beeste<ref name=":2" /> wat die Portugese ontvoer en gesteel het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{cite book|last1=Johnson|first1=David|url=https://books.google.co.uk/books?id=q2elBgAAQBAJ|title=Imagining the Cape Colony: History, Literature, and the South African Nation|date=2012|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-0-7486-4308-0|location=Edinburgh|page=11|language=en}}</ref> 'n Mag van ongeveer 170 !Uriǁ'aekua het teenaanvalle met klippe, vuurverharde houtpuntspiese<ref name=":0" /><ref name=":1" /> en gifpyle geloods.<ref name=":2" /> Die !Uriǁ'aekua het ook veral opgeleide beeste ingespan wat reageer het op spesifieke fluitjies en geluide.<ref name=":2" /> Toe die! Uriǁ'ekua-wapens ondoeltreffend geblyk het teen die Portugese, het hulle hul vee as bewegende skilde gebruik, agter hulle weggekruip en die Portugese akkuraat met assegaaie en klippe bestook<ref name=":2" /> Die skielike en beheerde (deur die !Uriǁ'aekua) gebruik van nabyaanvalle <ref name=":2" /> het gelei tot 'n Portugese nederlaag en hul onttrekking na die strand.<ref name=":2" /> Toe die vlagskip se meester Diogo d'Unhos die landingsbote na 'n waterpunt verder strand-op verskuif het, is die Portugese sonder 'n geleentheid gelaat om na die vlagskip terug te keer. Die !Uriǁ’aekua het bespeur dat daar 'n gulde geleentheid vir ’n aanval was, en dit aldus benut sodat De Almeida met 64 van sy manskappe en 11 van sy kapteins in die skermutseling omgekom het. De Almeida se verminkte liggaam is dieselfde middag teruggevind en aan die oewer begrawe in wat vandag 'n deel van [[Soutrivier]], [[Kaapstad]] is.<ref name=":3">Vergunst, Nicolaas. Knot of Stone: the day that changed South Africa's history: http://www.knotofstone.com/2012/03/murder-memory-and-bones {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026132152/http://www.knotofstone.com/2012/03/murder-memory-and-bones/ |date=26 Oktober 2020 }}</ref> == Komplotteorie == Die Suid-Afrikaanse argivaris, Nicolaas Vergunst, het in 'n boek van 2011 beweer dat De Almeida die slagoffer was van 'n komplot deur sy eie manne, wat sy terugtog opsetlik afgesny het na die beplande provokasie van die !Uriǁ'aekua.<ref>{{Cite web|title=5. First encounters, lasting legacies—part two|url=http://www.knotofstone.com/2012/04/first-encounters-early-conflicts-and-forgotten-beaches-part-2/|access-date=2019-03-08|language=en-US|archive-date=2020-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112082921/http://www.knotofstone.com/2012/04/first-encounters-early-conflicts-and-forgotten-beaches-part-2/|url-status=dead}}</ref> == Impak == [[Lêer:Marking-the-grave-of-Almeida-1510-by-Pieter-van-der-Aa-c.1708.jpg|duimnael|Portugese matrose wat twee jaar na die slag in [[1512]] 'n kruis op Almeida se graf in Soutrivier opgerig het.]] Die nederlaag was 'n noemenswaardige militêre verleentheid vir die Portugese en het gelei tot die strenger toepassing van 'n vroeëre beleid om nie met hul skepe in die streek te land nie. Dit het ook die Khoikhoi-families in die streek 'n reputasie van wreedheid onder Europese lande besorg. Die Portugese opdrag om nie hul skepe in die streek te land nie, het hul op die langtermyn benadeel teenoor die Nederlanders, Engelse en Franse as hulle mededingers om handel en invloed in die Indiese Oseaan, aangesien laasgenoemdes steeds vry was om by die kus aan te doen vir aanvullings.<ref name=":2" /> Die slag word sedert die 1500's sporadies deur 'n aantal skrywers gebruik as 'n gelykenis om na te dink oor morele of politieke angs van hul tyd. Hedendaagse Portugese skrywers soos Correa, João de Barros en Luís de Camões sowel as latere Britse skrywers (soos Thomas Herbert en William Julius Mickle)<ref name=":0" /> gebruik die slag om na te dink oor die "spanning en sinergie tussen militêre verowering en kommersiële strewe. In meer onlangse tye het 'n voormalige president van Suid-Afrika, [[Thabo Mbeki]], die slag uitgebeeld ter nadenke aan wat hy as die "eerste oomblik van die swart anti-koloniale stryd" beskou het.<ref name=":0" /> == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{vertaaluit| taalafk = en |Battle of Salt River}} {{koördinate|33|55|36.5|S|18|28|19.6|O|type:event|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Portugese militariste]] [[Kategorie:Portugese ontdekkingsreisigers]] erl143f4efjhscz923ibccdu9rr8kfy 0 365152 2923252 2827479 2026-08-09T16:07:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923252 wikitext text/x-wiki ::''Moet nie met [[propeen]] of [[propyn]] verwar word nie.'' {{Chemiekas2 |Naam=Propaan |IUPACNaam=Propaan |struktuur=PropaneFull.png |struktuur2=Propane-3D-balls-B.png |CASNo=74-98-6 |formule={{chem|C|3|H|8}} |MolereMassa= 44.097 g/mol |Voorkoms= kleurlose gas |Kookpunt = -42.25 tot -42.04&nbsp;°C |Smeltpunt = -187.7&nbsp;°C |Digtheid= 2.00098 kg/cm<sup>3</sup> (teen 0&nbsp;°C en 101.3 kPa) |Oplosbaarheid= 47 g/L (teen 0&nbsp;°C) |Flitspunt=−104&nbsp;°C |Selfontbrandingspunt=470&nbsp;°C }} '''Propaan''' is 'n drie-koolstofketting-[[alkaan]] met die molekulêre formule {{chem|C|3|H|8}}. Dit is 'n gas teen [[standaardtemperatuur en -druk]], maar saampersbaar tot 'n vervoerbare vloeistof. Dit is 'n neweproduk van die verwerking van aardgas en raffinering van [[petroleum]] en word gewoonlik as brandstof gebruik. Dit is in 1857 deur die Franse chemikus [[Marcellin Berthelot]] ontdek. Propaan is een van 'n groep vloeibare petroleumgasse. Die ander bevat [[butaan]], propileen, butadieen, butileen, isobutileen en mengsels daarvan. Propaan het 'n laer energiedigtheid, maar verbrand skoner as [[petrol]] en [[steenkool]]. Propaan word gebruik as brandstof in huishoudelike en industriële toepassings en in openbare vervoer met lae emissies. == Geskiedenis == Propaan is in 1857 deur die Franse chemikus Marcellin Berthelot ontdek.{{R|Berthelot}} In 1864 is dit deur Edens Ronalds opgelos in Pennsylvaniese ligte [[ruolie]] gevind.{{R|Roscoe|Watts}} In 1910 het Walter O. Snelling, Frank P. Peterson, Chester Kerr en Arthur Kerr maniere geskep om die gasse vloeibaar te maak tydens die verfyning van petrol, wat in 1913 'n patent gekry het.{{R|Geskiedenis}} 'n Afsonderlike metode om die gas te produseer deur middel van kompressie is deur Frank Peterson geskep en die patent is in 1912 toegestaan.{{R|Gas}} Die "prop-" wortel wat in "propaan" en name van ander verbindings met drie-koolstofkettings voorkom, is afgelei van "propionsuur",{{R|Etym}} wat weer vernoem is na die Griekse woorde ''protos'' (wat "eerste" beteken) en ''pion'' (wat "vet" beteken). == Bronne == Propaan word geproduseer as 'n neweproduk van twee ander prosesse, natuurlike gasverwerking en [[Olieraffinadery|petroleumraffinering]]. Die verwerking van natuurlike gas behels die verwydering van [[butaan]], propaan en groot hoeveelhede [[etaan]] uit die rou gas om kondensasie van hierdie vlugtige stowwe in natuurlike gaspypleidings te voorkom. Daarbenewens vervaardig olieraffinaderye propaan as 'n neweproduk deur petroleum in petrol of verwarmingsolie te breek. Vanweë die neweproduk-aard van propaanproduksie kan die produksie van propaan nie maklik aangepas word om aan veranderende aanvraag te voldoen nie.{{R|Hahn2016}} == Eienskappe en reaksies == [[Lêer:Propane flame contours-en.svg|duimnael|Temperatuur van 'n propaanvlam {{legend|red|>{{convert|1750|K|C}}}} {{legend|orange|{{convert|1700|K|C}}}} {{legend|yellow|{{convert|1600|K|C}}}} {{legend|lime|{{convert|1350|K|C}}}} {{legend|cyan|{{convert|1100|K|C}}}} {{legend|blue|{{convert|875|K|C}}}} {{legend|purple|{{convert|750|K|C}}}}]] Propaan is 'n kleurlose, reuklose gas. Teen normale druk vloei dit onder die kookpunt van -42&nbsp;°C en stol dit onder die smeltpunt van -187,7&nbsp;°C. Dit ondergaan verbrandingsreaksies op 'n soortgelyke manier as ander alkane. In die teenwoordigheid van oortollige [[suurstof]] brand propaan om water en [[koolstofdioksied]] te vorm: ::<chem>C3H8 + 5O2 -> 3CO2 + 4H2O + hitte </chem> Volledige verbranding van propaan lewer ongeveer 50&nbsp;MJ/kg hitte.{{R|nist}} As daar onvoldoende suurstof is vir volledige verbranding, word [[koolstofmonoksied]] en / of roet (koolstof) ook gevorm: ::<chem>2C3H8 + 9O2 -> 4CO2 + 2CO + 8H2O + hitte </chem> ::<chem>C3H8 + 2O2 -> 3C + 4H2O + hitte </chem> Propaanverbranding is baie skoner as dié van steenkool of loodvrye petrol. Vir propaan is die produksie van CO{{Sub|2}} per [[Britse termiese eenheid|BTU]] byna net so laag as dié van [[Aardgas|natuurlike gas]].{{R|eiagov}} Propaan brand warmer as tuisverwarmingsolie of [[diesel]] weens die baie hoë waterstofinhoud. Die teenwoordigheid van C-C bindings, plus die meervoudige bindings van propileen en butileen, skep organiese uitlaatgasse sowel as koolstofdioksied en waterdamp tydens tipiese verbranding. Hierdie bindings laat ook propaan met 'n sigbare vlam brand. === Energie-inhoud === Die [[entalpie]] van die verbranding van propaangas waar produkte nie na die standaardtoestand terugkeer nie, byvoorbeeld waar die warm gasse insluitend waterdamp 'n skoorsteen verlaat, is -2043.455&nbsp;kJ/mol.{{R|Cengel}} === Digtheid === Die digtheid van propaangas teen 25&nbsp;°C is 1,808&nbsp;kg/m{{Sup|3}}. Die digtheid van vloeibare propaan teen 25&nbsp;°C is 0,493&nbsp;g/cm{{Sup|3}}.{{R|Razmi}} == Gebruike == [[Lêer:Propane tank 20lb.jpg|duimnael|'n 9&nbsp;kg staalsilinder gevul met propaan]] Propaangas word gebruik vir gasbraaiers en draagbare stowe, omdat die lae kookpunt dit laat verdamp sodra dit uit sy houer onder druk vrygestel word. Propaan dryf busse, vurkhysers, taxi's, [[buiteboordmotor]]s en ys-oppervlakmasjiene aan en word gebruik vir hitte en kook in ontspannings- en kampvoertuie. === Ander gebruike === * Propaan is die primêre vlambare gas wat gebruik word in soldeerwerk. * Dit word gebruik as voermiddel vir die vervaardiging van basiese petrochemikalieë. * Propaan is die primêre brandstof vir lugballonne. * Dit word gebruik in die vervaardiging van halfgeleiers om [[silikonkarbied]] af te sit. * Propaan word gebruik as 'n goedkoop brandstof met hoë energie vir ontploffings en ander spesiale effekte in temaparke en in die filmbedryf. * Dit word as 'n dryfmiddel gebruik om projektiele af te vuur. * Propaan word gebruik as dryfmiddel vir baie spuitkannetjies, insluitend skeerrome en lugverfrissers. * Dit is 'n grondstof vir die produksie van [[propeen|propileen]]{{R|Hernandez|Zea}} en akrielsuur.{{R|Naumann|Amakawa|Havecker}} == Gevare == Propaan is versmorend.{{R|cdc}} Anders as [[Aardgas|natuurlike gas]], is propaan digter as lug en kan in lae ruimtes en naby die vloer ophoop. Wanneer dit misbruik word as 'n inasemmiddel, kan dit hipoksie (suurstoftekort), [[longontsteking]], [[hartversaking]] of hartstilstand veroorsaak.{{R|gdcada|inhalants}} Propaan het lae toksisiteit omdat dit nie maklik opgeneem word nie en nie biologies aktief is nie. Propaan en die mengsels daarvan, wat gewoonlik onder kamertemperatuur gestoor word, verdamp by atmosferiese druk en koel tot onder die vriespunt van water. Die koue gas, wat wit lyk as gevolg van vog wat uit die lug kondenseer, kan vriesskade aan die vel veroorsaak. == Kyk ook == * [[Vloeibare petroleumgas]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="Amakawa">{{cite journal |title=Multifunctionality of Crystalline MoV(TeNb) M1 Oxide Catalysts in Selective Oxidation of Propane and Benzyl Alcohol |journal=ACS Catalysis |date=2013 |volume=3 |issue=6 |pages=1103–1113 |url=https://www.researchgate.net/publication/278196177 |doi=10.1021/cs400010q | last=Amakawa | first=Kazuhiko | last2=Kolen’ko | first2=Yury V. | last3=Villa | first3=Alberto | last4=Schuster | first4=Manfred E/ | last5=Csepei | first5=Lénárd-István | last6=Weinberg | first6=Gisela | last7=Wrabetz | first7=Sabine | last8=Naumann d’Alnoncourt | first8=Raoul | last9=Girgsdies | first9=Frank | last10=Prati | first10=Laura | last11=Schlögl | first11=Robert | last12=Trunschke | first12=Annette |language=Engels}}</ref> <ref name="Berthelot">{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=dzlCAQAAMAAJ&q=Berthelot+Propane+1857|language=Frans|title=Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences (Weeklikse verslae van die Akademie vir Wetenskap-sessies) |year=1905 |volume=140}}</ref> <ref name="cdc">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/idlh/74986.html |publisher=The National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) |title=Propane |access-date=8 Desember 2020 |language=Engels}}</ref> <ref name="Cengel">{{cite book |last1=Cengel |first1=Yunus A. |last2=Boles |first2=Michael A. |title=Thermodynamics: An Engineering Approach |date=2006 |publisher=McGrawHill |isbn=978-0-07-288495-1 |page=925 |edition=Vyfde |language=Engels}}</ref> <ref name="eiagov">{{cite web |title=How much carbon dioxide is produced when different fuels are burned |url=https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.php?id=73&t=11 | website=United States Energy Information Association |access-date=8 Desember 2020| language=Engels}}</ref> <ref name="Etym">{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=propane |title=Online Etymology Dictionary: Propane |publisher=Etymonline.com |access-date=8 Desember 2020 |language=Engels}}</ref> <ref name="Gas">{{Cite journal |title=The First Fifty Years of LP-Gas: An Industry Chronology |journal=LPGA Times |date=Januarie 1962 |url=http://www.npga.org/files/public/LPGA_Times_1962_History.pdf |language=Engels | page=17|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007140419/http://www.npga.org/files/public/LPGA_Times_1962_History.pdf |archive-date=7 Oktober 2006}}</ref> <ref name="gdcada">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20090408021738/http://www.gdcada.org/statistics/inhalants.htm |url=http://www.gdcada.org/statistics/inhalants.htm |archive-date=8 April 2009 |publisher=Greater Dallas Council on Alcohol & Drug Abuse |date=4 Maart 2006 |title=Inhalants – Facts and Statistics |language=Engels}}</ref> <ref name="Geskiedenis">{{cite web |title=The History of Propane |url=http://www.npga.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=634 |author=National Propane Gas Association |access-date=8 Desember 2020 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111065134/http://www.npga.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=634 |archive-date=11 Januarie 2011 }}</ref> <ref name="Hahn2016">{{cite web | last=Hahn | first=Eric | title=LPG Gas Manufacturing Process: How is LPG Gas Made | website=LPG Plant | date=2 April 2016 | url=https://www.elgas.com.au/blog/1682-where-does-lpg-come-from-lpg-production-process | access-date=8 Desember 2020 |language=Engels}}</ref> <ref name="Havecker">{{cite journal |title=Surface chemistry of phase-pure M1 MoVTeNb oxide during operation in selective oxidation of propane to acrylic acid |journal=Journal of Catalysis |date=2012 |volume=285 |pages=48–60 |url=http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1108560:8/component/escidoc:1402724/1108560.pdf |doi=10.1016/j.jcat.2011.09.012 |last1=Hävecker|first1=Michael|last2=Wrabetz|first2=Sabine|last3=Kröhnert|first3=Jutta|last4=Csepei|first4=Lenard-Istvan|last5=Naumann d'Alnoncourt|first5=Raoul|last6=Kolen'Ko|first6=Yury V|last7=Girgsdies|first7=Frank|last8=Schlögl|first8=Robert|last9=Trunschke|first9=Annette |hdl=11858/00-001M-0000-0012-1BEB-F |access-date=8 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161030003154/http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1108560:8/component/escidoc:1402724/1108560.pdf |archive-date=30 Oktober 2016 |url-status=dead |language=Engels}}</ref> <ref name="Hernandez">{{cite journal |last1=Hernández|first1=Juan Pablo|last2=Echavarría|first2=Adriana|last3=Palacio|first3=Luz Amparo |title=Synthesis of two new Nickel and Copper- Nickel vanadates used for propane oxidative dehydrogenation |journal=Revista Facultad de Ingeniería Universidad de Antioquia |date=2013 |issue=67 |pages=137–145 |url=http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0120-62302013000200012&lang=pt |issn=0120-6230 |language=Spaans}}</ref> <ref name="inhalants">{{cite web | url = http://www.inhalants.org/final_medical.htm | title = Inhalants | publisher = National Inhalant Prevention Coalition | language = Engels | access-date = 8 Desember 2020 | archive-date = 19 Januarie 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220119105809/https://www.inhalants.org/final_medical.htm | url-status = dead }}</ref> <ref name="Naumann">{{cite journal |title=The reaction network in propane oxidation over phase-pure MoVTeNb M1 oxide catalysts |journal=Journal of Catalysis |date=2014 |volume=311 |pages=369–385 |url=http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1896844:6/component/escidoc:1896843/JCAT-13-716_revised_06Dec2013.pdf |doi=10.1016/j.jcat.2013.12.008 |last1=Naumann d'Alnoncourt|first1=Raoul|last2=Csepei|first2=Lénárd-István|last3=Hävecker|first3=Michael|last4=Girgsdies|first4=Frank|last5=Schuster|first5=Manfred E|last6=Schlögl|first6=Robert|last7=Trunschke|first7=Annette |hdl=11858/00-001M-0000-0014-F434-5 |access-date=8 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215104605/http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1896844:6/component/escidoc:1896843/JCAT-13-716_revised_06Dec2013.pdf |archive-date=15 Februarie 2016 |url-status=dead |language=Engels}}</ref> <ref name="nist">[http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C74986&Units=SI&Mask=1#Thermo-Gas Propane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201210151542/https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C74986&Units=SI&Mask=1#Thermo-Gas |date=10 Desember 2020 }}. NIST Standard Reference Data verwys na {{Cite journal |last =Pittam |first=D. A. |last2=Pilcher |first2=G. |doi=10.1039/f19726802224 |title=Measurements of heats of combustion by flame calorimetry. Part 8.—Methane, ethane, propane, n-butane and 2-methylpropane |journal=Journal of the Chemical Society, Faraday Transactions 1: Physical Chemistry in Condensed Phases |volume=68 |pages=2224 |year=1972 |language=Engels}} en {{cite journal |last=Rossini |first=F.D. |title=Calorimetric determination of the heats of combustion of ethane, propane, normal butane, and normal pentane |journal=Bureau of Standards Journal of Research |year=1934 |volume=12 |issue=6 |pages=735–750 |url=https://archive.org/details/calorimetricdete12673ross |doi=10.6028/jres.012.059 |language=Engels }}</ref> <ref name="Razmi">{{Cite journal |last=Razmi |first=Amir |date=Mei 2019 |title=Propylene Production by Propane Dehydrogenation (PDH) |url=https://www.slideshare.net/AmirRazmi/propylene-production-by-propane-dehydrogenation-pdh |journal=Engineering |pages=3 |language=Engels}}</ref> <ref name="Roscoe">{{Cite book|title=Treatise on Chemistry |last1=Roscoe |first1=H.E. |last2=Schorlemmer |first2=C. |url=https://books.google.co.za/books?id=atXNAAAAMAAJ |publisher=Macmillan |year=1889 |volume=3 |pages=144–145| language=Engels}}</ref> <ref name="Watts">{{Cite book|title=Dictionary of Chemistry |last=Watts |first=H. |url=https://books.google.co.za/books?id=ddjqzAEACAAJ |year=1918 |volume=4 |pages=385 |language=Engels}}</ref> <ref name="Zea">{{cite journal |last=Zea |first=Hugo |last2=Figueiredo |first2=Jose L. |last3=Carballo |first3=Luis|title=Promoting effect of Mo on Pd / g-Al2O3 supported catalysts in the oxidative dehydrogenation of propane |journal=DYNA |date=2011 |volume=78 |issue=170 |pages=159–166 |url=http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0012-73532011000600018&lang=pt |issn=0012-7353 |language=Spaans}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Alkane]] [[Kategorie:Koolwaterstowwe]] c8nr77c0gbd4hqc9b5ahtml23vn6pyr 0 365366 2923374 2893760 2026-08-09T20:49:28Z Pynappel 70858 2923374 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Arrie de Beer |bekend = |webblad = |kinders = Arnold de Beer<br/>Adriana Botha<br/>Jan-Hendrik de Beer |huweliksmaat = Nicolette (oorl. 2017) |religie = |party = |toekennings = [[Stalsprys]] |opvolger = |voorganger = |termyn = |salaris = |ander = |bynaam = |beroep = Hoogleraar, joernalis, joernalistieke meningsvormer en opvoerder, nuusnavorser |alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|PU vir CHO]] |nasionaliteit = Suid-Afrikaans |titel = Professor |sterfteplek = |dood_datum = 20 Oktober 2021 |geboorteplek = [[Standerton]] |geboortedatum = 10 Junie 1942 |geboortenaam = Arnoldus Stephanus de Beer |onderskrif = Prof. Arrie de Beer |beeld=Prof AS (Arrie) de Beer.South African journaist and academic.jpg |handtekening= }} '''Arnold S. (Arrie) de Beer''' (gebore [[Standerton]], 10 Junie 1942, oorlede 20 Oktober 2021) was ’n baanbreker op die terrein van joernalistieke onderrig aan Afrikaanstalige universiteite, asook van nuusnavorsing in [[Suid-Afrika]] en was tot sy afsterwe ’n buitengewone professor in die departement [[joernalistiek]], [[Universiteit Stellenbosch]], Suid-Afrika.<ref name="US-profiel">{{cite web |url=http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/research/arnold-de-beer |title=Prof. Arnold (Arrie) de Beer |accessdate=19 Desember 2020 |format=html |publisher=[[Universiteit Stellenbosch]] |archive-date= 6 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206021922/https://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/research/arnold-de-beer |url-status=dead }}</ref> Sy noemnaam onder vriende en familie was Arrie, maar hy het onder die skrywersnaam Arnold S de Beer geskryf vir die doeleindes van akademiese navorsingswerk. == Loopbaan en aktiwiteite == De Beer matrikuleer aan [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] in 1960 en verwerf ’n [[Baccalaureus artium|BA]] met hoofvakke perswetenskap en staatsleer in 1964; in 1965 ’n  BA (Hons) in perswetenskap (met onderskeiding), en in 1981 ’n PhD (proefskrif: ''Die professionalisering van die joernalistiek''), al drie aan die destydse [[Potchefstroomse Universiteit]] (die Puk). Hy verwerf ook in 1977 ’n MA met onderskeiding in joernalistiek aan die destydse [[Randse Afrikaanse Universiteit]] (verhandeling: ''Die operasionalisering van die begrip nuuswaardigheid)'' en ’n MIJ ("straight A's") in internasionale joernalistiek (skripsie: ''Amerikaanse nuusdekking van Suid-Afrika'') aan die Baylor-universiteit in die VSA. Sy navorsingsonderwerpe sluit in die rol van nuus en nuusmedia in die Suid-Afrikaanse samelewing, nuusvloei en joernalistieke onderrig.<ref>https://sun.academia.edu/arnolddebeer/CurriculumVitae</ref> Hy ontvang ’n B-navorsingsgradering van die Nasionale Navorsingstigting. Daar verskyn verwysings na sowat 150 van sy publikasies op Google Scholar, wat volgens hierdie webblad sowat 1&nbsp;900 keer gesiteer is.<ref>https://scholar.google.co.za/citations?user=1bSiBFQAAAAJ&hl=en</ref> Tot 2019 was hy ’n lid van die uitvoerende komitee en Afrika-koördineerder van die Worlds of Journalism Study,<ref>{{Cite web |url=https://worldsofjournalism.org/principal-investigators-2012-2016/ |title=argiefkopie |access-date=19 Desember 2020 |archive-date=23 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123183334/https://worldsofjournalism.org/principal-investigators-2012-2016/ |url-status=dead }}</ref> die grootste internasionale navorsingsprojek tot nog toe oor die rol van joernaliste oor die wêreld heen met 27&nbsp;500 joernaliste in 67 lande wat deelgeneem het. Die monografie wat oor die navorsing verskyn het, "Journalistic Cultures Around the World", <ref>[https://cup.columbia.edu/book/worlds-of-journalism/9780231186438 Worlds of Journalism - Journalistic Cultures Around the World] Columbia University Press, 2019</ref> waarvan De Beer 'n mederedakteur was, ontvang in 2020 die ''Journal for Press''-prys <ref>http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/journalism/Documents/JanusNewsletter/JANUS_2020_f.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240615171908/http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/journalism/Documents/JanusNewsletter/JANUS_2020_f.pdf |date=15 Junie 2024 }} Journal for Press/Politics</ref> vir die beste boek in joernalistiek, met inagneming van boeke wat die voorafgaande tien jaar internasionaal verskyn het. In 1980 stig hy, te midde van die internasionale akademiese boikot teen Suid-Afrika, die vaktydskrif ''Ecquid Novi: African Journalism Studies'' (ENAJS) (Routledge/T&F).<ref>https://www.tandfonline.com/toc/recq21/current]</ref> ENAJS was die eerste vaktydskrif op die gebied van media en joernalistiek in Afrika en die res van die Globale Suide wat in die ISI-lys van vaktydskrifte opgeneem is. Hy was die redakteur van ''Global Journalism'' (Pearson) nadat die internasionaal-gerekende mediakenner, prof. John C. Merrill, die boek na die derde uitgawe aan hom oorgedra het om te redigeer.<ref>https://www.pearson.com/us/higher-education/program/de-Beer-Global-Journalism-Topical-Issues-and-Media-Systems-5th-Edition/PGM104712.html</ref> Hy was die samesteller en mede-outeur van die eerste handboek vir die joernalistiek in Afrikaans (''Joernalistiek vandag'', Tafelberg, 1982)<ref>https://kakkerlak.co.za/product/joernalistiek-vandag/</ref> en van die eerste omvattende massakommunikasie-handboeke in Suid-Afrika in ’n enkele monografie (''Mass media for the Nineties'', 1993 en daarna ''Mass Media towards the millennium: the South African Handbook of Mass Communication'', 1998, albei uitgegee deur J.L. van Schaik).<ref>https://www.vanschaiknet.com/book/view/189{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierdie publikasies word standaard- voorgeskrewe werke in Suid-Afrika. Terwyl hy nog ’n student op Potchefstroom was, word hy in 1964 redakteur van die ''Potch-Nuus''. Van 1966 tot 1972 werk hy as opvoedkunde- en godsdiensjoernalis by [[Die Transvaler]] en daarna as hoofsubredakteur, asook parlementêre verslaggewer, by [[Die Burger]]. Hy word in die loop van 1972 redakteur van die Ensiklopedie van die Wêreld (Albertyn, Stellenbosch), voordat hy in 1974 ’n lektorspos in joernalistiek aan die destydse Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) aanvaar. In 1980 word hy as senior lektor en waarnemende hoof aangestel. Hierna was hy professsor en hoof van die departemente van [[kommunikasie]] aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] (1981-1989) en van die [[Noordwes-Universiteit]] (Potchefstroom-Puk, 1989-2000). Van 1989 tot 2002 was hy direkteur van die Instituut vir Kommunikasienavorsing aan die Potchefstroomse Universiteit. Hy is aanvanklik van 2003 af op kontrakbasis aan die Universiteit van Stellenbosch se joernalistiekdepartement aangestel nadat die Potchefstroomse Universiteit alle dosente wat in 2002 sestig jaar oud geword het, se diens eensydig beëindig het. Sedert 2007 was De Beer ’n [[buitengewone professor]] in laasgenoemde departement waar hy weer in dieselfde hoedanigheid tot 2022 aangestel is.<ref name="US-profiel"/> De Beer was ook aktief in die georganiseerde mediawêreld waar hy die eerste joernalistiekdosent was wat in Suid-Afrika in bepaalde media/organisasies gedien het. Hy was ’n voormalige lid van die [[SAUK]]-raad, asook lid van die raad se uitvoerende komitee en voorsitter van die raad se etiekkomitee. Verder was hy lid die SA Mediaraad; die SA Persraad; die appèlkomitee van die SA Persombudsman en was hy ’n joernalistieke akademiese verteenwoordiger op die Suid-Afrikaanse Nasionale Redakteursforum, waarvan hy ook ’n stigterslid was.<ref name="US-profiel"/> Hy was die eerste Afrikaanssprekende lid van die internasionale raad van die International Association for Media and Communication Research (IAMCR) en hoof van die IAMCR se internasionale navorsingsafdeling. Hy was ook die eerste Afrikaanse joernalistiekdosent wat deur die African Council Education in Communiction (ACCE) as spreker genooi is. Hy was ook die eerste Afrikaanstalige bestuurslid van die ACCE (as voorsitter van die onderrigafdeling). De Beer was ’n besoekende professor aan o.m. die universiteite van Washington, Baylor en van Indiana-Purdue in die VSA; Ede in Nederland; en die Christian University of Uganda. Hy was ook eksaminator vir universiteite in die VSA, Nederland, Australië, Zimbabwe, Ethiopië, en Swaziland. Hy was ook buitengewone professor aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]]. De Beer is genooi as “Afrika- of Suid-Afrikaanse medianavorsingskenner” na sowat vyftig internasionale konferensiepanele, seminare en konferensies deur onder meer afdelings van die AEJ&MC (oor internasionale nuusvloei; internasionale joernalistieke onderrig; internasionale skakelwerk, media en demokrasie) en die Duitse Kommunikasievereniging oor joernalistieke navorsing. Hy was ’n medestigter en lid van die uitvoerende komitee van die Instituut vir Openbare Verhoudinge van Suid-Afrika (Prisa) en een van die eerste geakkrediteerde skakelpraktisyns in die land. Hy was in sy studentedae voorsitter van die Afrikaanse Studente-persunie (Aspu) en redakteur van die Die Wapad, die studentekoerant van die Potchefstroomse Universiteit wat Aspu se eerste toekenning vir die beste studentekoerant in die land ontvang het. In 1998 word hy hy deur die voorsitter van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) genooi om saam met [[Max du Preez]], redakteur van die [[Vrye Weekblad]], 'n voorlegging aan die WVK se "media hearings" te doen toe Nasionale Pers en Afrikaanse joernaliste ’n uitnodiging om getuienis te lewer, van die hand gewys het.<ref>https://www.iol.co.za/capetimes/opinion/let-acceptance-of-apartheid-complicity-lead-to-reparations-1899764</ref> == Ander akademiese aktiwiteite == * Stigter en direkteur van die Instituut vir Mediastudies in Suid-Afrika (iMasa), eienaars van die vaktydskrif African Journalism Studies. * Navorsingsdirekteur: Media Tenor South Africa – Institute for Media Analysis (MTSA). * Stigter van die internasionale aanlyn vaktydskrif ''Global Media Journal - Africa''. * Stigteredakteur van ''Journal of Global Mass Communication''. * Lid en sameroeper van die spesialiskomitee vir Kommunikasie / Massakommunikasie / Joernalistiek / Inligtingkunde / Biblioteekkunde van die Nasionale Navorsingstigting. * Lid van die redaksieraad van onder meer ''Journalism and Mass communication Quarterly'' en van ''Journalism Studies''. * Voorsitter van die Suid-Afrikaanse Universiteitsdosentevereniging. * Lid van die komitee vir aanbevelings aan die regering oor die instelling van die eerste nasionale subskripsietelevisiediens (M-Net). == Toekennings == De Beer het onder meer die volgende toekennings ontvang: * Die [[Stalsprys]] vir prestasie op die gebied van menslike en sosiale wetenskappe is vir die eerste keer in joernalistiek deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] aan De Beer toegeken. *Toekenning van die Commonwealth Media Fund om in 2000 namens Sanef die [http://vital.seals.ac.za:8080/vital/access/manager/PdfViewer/vital:534/SOURCEPDF?viewPdfInternal=1 eerste nasionale joernalistieke vaardighede-ondersoek] uit te voer. Die resulate van die ondersoek en kommentaar daarop is o.m. in [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02560054.2002.10798725 ''Ecquid Novi''] gepubliseer. * Hy was die eerste ''Distinguished Radford Visiting Professor of Journalism'', Baylor-universiteit, VSA. * Spesiale toekenning van die internasionale afdeling van die Association for Journalism and Mass Communication (AEJMC) vir bydraes tot die studie van en navorsing oor internasionale joernalistiek. Dit was die eerste toekenning van hierdie aard aan ’n medianavorser buite die VSA. * Medestigter, president en verkies as Lewenslange Genoot van die Suid-Afrikaanse Kommunikasievereniging (Sacomm). * Eerste toekenning vir SA Communicator of the Year-toekenning van Prisa. * Eerste Suid-Afrikaanse ontvanger (saam met [[Herman Wasserman]]) van die National Ethics Colloquium Fellowship, Skool vir Joernalistiek, Universiteit van Missouri, VSA. * Abe Bailey-reisbeurs na die [[Verenigde Koninkryk]], [[Abe Bailey]]-stigting. * Twee senior toekennings van die Nasionale Navorsingstigting / Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) vir navorsing in [[Israel]] en [[Noord-Ierland]] (nuusdekking oor konflik) en in die VSA (mediapolitiek); post-MA-toekenning; ’n aantal toelaes vir die bywoning van internasionale konferensies; aantal toekennings vir navorsing in Suid-Afrika. * Twee toekennings van die Freedom Forum om werksessies oor media-etiek by te woon (Vanderbilt Universiteit) en nuwe media ([[San Francisco]]). * Twee toekennings van die International Press Institute (IPI) vir werksessies / konferensies in [[Roemenië]] (uitgenooide referaat) en [[Rusland]]. * Toekenning van die ''Christian Science Monitor'' vir deelname en ’n werkwinkel-aanbieding oor internasionale mediadekking, [[Boston]], VSA. * Toekenning van die Afdeling Skakelwese van die AEJMC om ’n navorsingsreferaat in die VSA te lewer. * Toekenning van die [[Konrad Adenauer]]-stigting vir navorsing en ’n konferensie-referaat. * Toekenning van [[Unesco]] en die University Autònoma in [[Barcelona]], [[Spanje]], vir navorsing oor mediadekking van die [[Olimpiese Spele]]. == Persoonlik == Albei De Beer se ouers was onderwysers. Sy pa is drie maande voor sy geboorte oorlede. Altesame 55 jaar ná hulle mekaar as voorgraadse studente op Potchefstroom ontmoet het, tref 'n geweldige slag De Beer in 2017 toe sy eggenote, Nicolette, oorlede is.<ref name="nicolette">https://www.facebook.com/photo?fbid=10155131036910700&set=pcb.10156249345599922</ref> Hul drie kinders is dr. Arnold de Beer, ’n elektroniese ingenieur en dosent aan die Universiteit van Johannesburg, dr. Adriana Botha, ’n inligtingskonsultant verbonde aan die Fakulteit [[Inligtingkunde]] van die [[Universiteit van Pretoria]], en Jan-Hendrik, ’n regskonsultant verbonde aan [[Capitec Bank]]. Sy ses kleinkinders, wat hy “’n groot vreugde in sy lewe” genoem het, is Carla en Anika de Beer; Gideon en Nicolette Botha, en Arno en Suzanne de Beer. Arno was die sewende lid al langs die stamboom van die Suid-Afrikaanse stamvader, Matijs Andriesz de Beer, se seun Zacharias, se nageslag af met die familie-voorname Arnoldus Stephanus. De Beer het onder die naam "Arnold S. de Beer" geskryf en verkies om nie op die bynaam "Arrie" genoem te word wat hy in sy studentejare op die Puk gekry het nie. == Sterfte == Boodskappe van meegevoel ná De Beer se dood aan 'n beroerte op 20 Oktober 2021 het van oral oor die wêreld ingestroom, het Netwerk24 daarna berig. Prof. Lizette Rabe, voorsitter van die departement joernalistiek aan die Universiteit Stellenbosch, het gesê dat hy ’n baanbreker in die joernalistiek was wat ontsaglike waarde toegevoeg het tot die vestiging van joernalistieke praktyk as wetenskap in die Afrikaanse akademie.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/za/eikestadnuus/nuus/de-beer-was-n-baanbreker-vir-joernalistiek-20211027-2] Breyten Cupido, Netwerk24.com</ref> In hul berig oor sy dood in Maroelamedia is De Beer ’n “doyen” genoem wat ’n “ongelooflike bydrae tot die joernalistiek gelewer het”. <ref> [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/doyen-van-joernalistiek-arrie-de-beer-sterf/]Christell Cornelissen, Maroelamedia</ref> En vir Litnet het Herman Wasserman in ’n huldeblyk na De Beer se besondere plaaslike en internasionale bydraes en betrokkenhede verwys en voorspel sy “nalatenskap op die vakgebied sowel as sy invloed op die lewens en loopbane van vele mense regoor die wêreld sal nog lank ná sy dood bly voortbestaan". <ref> [https://www.litnet.co.za/in-memoriam-arnold-s-de-beer/] Herman Wasserman, Litnet </ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Beer, Arrie}} [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] q4evts1o1yfayqpsolv0nzy48ibhzq9 0 368118 2923474 2732480 2026-08-10T09:37:30Z Sobaka 328 opdateer 2923474 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Antony Blinken | beeld = Secretary Blinken's Official Department Photo.jpg | beeldonderskrif = | orde = 71ste minister van buitelandse sake | termynaanvang = 26 Januarie 2021 | termyneinde = 20 Januarie 2025 | president = [[Joe Biden]] | eersteminister = | vise = | voorganger = [[Mike Pompeo]] | opvolger = | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1962|04|16}} | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | eersteminister3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | leier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | leier5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | leier6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | orde7 = | termynaanvang7 = | voorganger7 = | meerderheid7 = | eggenoot = | kinders = | blyplek = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Antony John Blinken''' (gebore op [[16 April]] [[1962]]) is 'n [[Amerikaanse]] regeringsamptenaar en diplomaat wat gedien het as die 71ste Amerikaanse minister van buitelandse sake. Voorheen was hy van 2013 tot 2015 adjunk-nasionale veiligheidsadviseur en adjunk-minister van buitelandse sake van 2015 tot 2017 onder president [[Barack Obama]].<ref name="auto">{{Cite web|date=2021-01-26|title=Senate confirms Antony Blinken as 71st secretary of state|url=https://apnews.com/article/joe-biden-donald-trump-biden-cabinet-antony-blinken-cabinets-d74929057a9e8e5f74e0ee553a6baced|access-date=2021-01-26|website=AP NEWS|archive-date=26 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126202059/https://apnews.com/article/joe-biden-donald-trump-biden-cabinet-antony-blinken-cabinets-d74929057a9e8e5f74e0ee553a6baced|url-status=live}}</ref> Tydens die [[Bill Clinton]]-regering het Blinken in die staatsdepartement (ministerie van buitelandse sake) en in senior posisies in die nasionale veiligheidsraad gedien van 1994 tot 2001. Hy was 'n senior genoot by die sentrum vir strategiese en internasionale studies van 2001 tot 2002. Hy het hom beywer vir die [[Irakse Oorlog|inval in 2003]] in [[Irak]] terwyl hy van 2002 tot 2008 as die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] personeeldirekteur van die senaatskomitee vir buitelandse betrekkinge gedien het. Hy was 'n [[buitelandse beleid]]sadviseur vir [[Joe Biden]] se onsuksesvolle presidensiële veldtog in 2008, voordat hy die Obama-Biden-presidensiële oorgang van advies bedien het. Van 2009 tot 2013 dien Blinken as adjunk-assistent vir die president en nasionale veiligheidsadviseur vir die vise-president. Later dien hy as adjunk nasionale veiligheidsadviseur van 2013 tot 2015 en as adjunk-minister van buitelandse sake van 2015 tot 2017. Tydens sy ampstermyn in die Obama-regering het hy gehelp om die Amerikaanse beleid oor [[Afghanistan]], [[Pakistan]] en die kernprogram van [[Iran]] op te stel.<ref name=Columbia14>{{cite web |url=https://www.law.columbia.edu/news/archive/senate-confirms-antony-tony-blinken-88-deputy-secretary-state |title=Senate Confirms Antony "Tony" Blinken '88 as Secretary of State |date=17 Desember 2014 |publisher=Columbia Law School |access-date=26 November 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919002343/https://www.law.columbia.edu/news/archive/senate-confirms-antony-tony-blinken-88-deputy-secretary-state |url-status=live }}</ref><ref name=Sanger>{{cite news |title=Obama Makes His Choice for No. 2 Post at State Department |last=Sanger |first=David E. |url=https://www.nytimes.com/2014/11/08/world/middleeast/antony-blinken-is-obamas-choice-for-no-2-state-department-post.html |work=[[The New York Times]] |date=7 November 2014 |access-date=3 Februarie 2015 |archive-date=20 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150220023847/http://www.nytimes.com/2014/11/08/world/middleeast/antony-blinken-is-obamas-choice-for-no-2-state-department-post.html |url-status=live }}</ref> Nadat hy die staatsdiens verlaat het, het Blinken in die private sektor gewerk en is die mede-stigter van WestExec Advisors, 'n konsultasiefirma. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons category}} * [https://www.foreign.senate.gov/hearings/nominations-011921 Senate Foreign Relations Committee &mdash; 1/19/2021 &mdash; Antony Blinken confirmation hearing for US Secretary of State] *[https://westexec.com/antony-blinken/ Profiel] by WestExec Advisors *[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/biog/236057.htm Official biography] (archived) *{{C-SPAN}} *{{Twitter}} {{Normdata}} {{en-vertaal| Antony Blinken}} {{DEFAULTSORT:Blinken, Antony}} [[Kategorie:Amerikaanse ministers]] [[Kategorie:Ministers van Buitelandse Sake]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Lewende mense]] s9viqdd3xohrfnvp9s56hbij2l6wc2o 2923475 2923474 2026-08-10T09:39:10Z Sobaka 328 opdateer 2923475 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Antony Blinken | beeld = Secretary Blinken's Official Department Photo.jpg | beeldonderskrif = | orde = 71ste minister van buitelandse sake | termynaanvang = 26 Januarie 2021 | termyneinde = 20 Januarie 2025 | president = [[Joe Biden]] | eersteminister = | vise = | voorganger = [[Mike Pompeo]] | opvolger = [[Marco Rubio]] | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1962|04|16}} | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | eersteminister3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | leier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | leier5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | leier6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | orde7 = | termynaanvang7 = | voorganger7 = | meerderheid7 = | eggenoot = | kinders = | blyplek = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Antony John Blinken''' (gebore op [[16 April]] [[1962]]) is 'n [[Amerikaanse]] regeringsamptenaar en diplomaat wat gedien het as die 71ste Amerikaanse minister van buitelandse sake. Voorheen was hy van 2013 tot 2015 adjunk-nasionale veiligheidsadviseur en adjunk-minister van buitelandse sake van 2015 tot 2017 onder president [[Barack Obama]].<ref name="auto">{{Cite web|date=2021-01-26|title=Senate confirms Antony Blinken as 71st secretary of state|url=https://apnews.com/article/joe-biden-donald-trump-biden-cabinet-antony-blinken-cabinets-d74929057a9e8e5f74e0ee553a6baced|access-date=2021-01-26|website=AP NEWS|archive-date=26 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126202059/https://apnews.com/article/joe-biden-donald-trump-biden-cabinet-antony-blinken-cabinets-d74929057a9e8e5f74e0ee553a6baced|url-status=live}}</ref> Tydens die [[Bill Clinton]]-regering het Blinken in die staatsdepartement (ministerie van buitelandse sake) en in senior posisies in die nasionale veiligheidsraad gedien van 1994 tot 2001. Hy was 'n senior genoot by die sentrum vir strategiese en internasionale studies van 2001 tot 2002. Hy het hom beywer vir die [[Irakse Oorlog|inval in 2003]] in [[Irak]] terwyl hy van 2002 tot 2008 as die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] personeeldirekteur van die senaatskomitee vir buitelandse betrekkinge gedien het. Hy was 'n [[buitelandse beleid]]sadviseur vir [[Joe Biden]] se onsuksesvolle presidensiële veldtog in 2008, voordat hy die Obama-Biden-presidensiële oorgang van advies bedien het. Van 2009 tot 2013 dien Blinken as adjunk-assistent vir die president en nasionale veiligheidsadviseur vir die vise-president. Later dien hy as adjunk nasionale veiligheidsadviseur van 2013 tot 2015 en as adjunk-minister van buitelandse sake van 2015 tot 2017. Tydens sy ampstermyn in die Obama-regering het hy gehelp om die Amerikaanse beleid oor [[Afghanistan]], [[Pakistan]] en die kernprogram van [[Iran]] op te stel.<ref name=Columbia14>{{cite web |url=https://www.law.columbia.edu/news/archive/senate-confirms-antony-tony-blinken-88-deputy-secretary-state |title=Senate Confirms Antony "Tony" Blinken '88 as Secretary of State |date=17 Desember 2014 |publisher=Columbia Law School |access-date=26 November 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919002343/https://www.law.columbia.edu/news/archive/senate-confirms-antony-tony-blinken-88-deputy-secretary-state |url-status=live }}</ref><ref name=Sanger>{{cite news |title=Obama Makes His Choice for No. 2 Post at State Department |last=Sanger |first=David E. |url=https://www.nytimes.com/2014/11/08/world/middleeast/antony-blinken-is-obamas-choice-for-no-2-state-department-post.html |work=[[The New York Times]] |date=7 November 2014 |access-date=3 Februarie 2015 |archive-date=20 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150220023847/http://www.nytimes.com/2014/11/08/world/middleeast/antony-blinken-is-obamas-choice-for-no-2-state-department-post.html |url-status=live }}</ref> Nadat hy die staatsdiens verlaat het, het Blinken in die private sektor gewerk en is die mede-stigter van WestExec Advisors, 'n konsultasiefirma. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons category}} * [https://www.foreign.senate.gov/hearings/nominations-011921 Senate Foreign Relations Committee &mdash; 1/19/2021 &mdash; Antony Blinken confirmation hearing for US Secretary of State] *[https://westexec.com/antony-blinken/ Profiel] by WestExec Advisors *[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/biog/236057.htm Official biography] (archived) *{{C-SPAN}} *{{Twitter}} {{Normdata}} {{en-vertaal| Antony Blinken}} {{DEFAULTSORT:Blinken, Antony}} [[Kategorie:Amerikaanse ministers]] [[Kategorie:Ministers van Buitelandse Sake]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Lewende mense]] mxfajlndrpeie8hp29a810fv6t4h2sw 0 368574 2923330 2916250 2026-08-09T19:50:59Z Jcb 223 2923330 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=|Language=Duits|Libretto=Baron Gottfried van Swieten|Genre=Oratorium|onvertaalde_titel=|komponis=Joseph Haydn (1732–1809)|titel="Die Skepping"|Scoring=Sopraan, tenoor en bas, koor en orkes|Composed=1796–1798|Text=|composer=|Catalogue=|Native_name_lang=|Native_name=|Caption=''[[Europe a Prophecy]]'', deur [[William Blake]]|Alt=|image_upright=1.3|Image=Europe a Prophecy, copy D, object 1 (Bentley 1, Erdman i, Keynes i) British Museum.jpg|type=[[Oratorium]]|gebaseer_op=Genesis, Psalms en Paradise Lost deur Milton}} '''''Die skepping''''' ({{Lang-de|'''Die Schöpfung'''}}) is 'n [[oratorium]] wat tussen 1797 en 1798 deur [[Joseph Haydn]] ([[Hoboken-katalogus|Hob.]] XXI:2) gekomponeer is en deur baie mense as een van sy meesterwerke beskou word. Die oratorium beeld die skepping van die wêreld uit en vier dit soos wat dit in [[Genesis]] beskrywing. Die teks (libretto) is deur baron Gottfried van Swieten saamgestel. Die werk bestaan uit drie dele en die besetting is vir sopraan-, tenoor- en bassoliste, 'n koor en 'n simfonieorkes. In deel 1 en 2, wat die skepping uitbeeld, verteenwoordig die soliste die aartsengele Raphael (bas), [[Uriël]] (tenoor) en [[Gabriël]] (sopraan). In deel 3 verteenwoordig die bas en sopraan [[Adam]] en [[Eva]]. Die eerste openbare uitvoering het op 19 Maart 1799 in Wene in die ou Burgtheater plaasgevind. Die oratorium is in 1800 met die teks in Duits en Engels gepubliseer. [[Lêer:Rößler Joseph Haydn.jpg|duimnael| Portret van Joseph Haydn deur Johann Carl Rößler (1799)]] Haydn is besiel om 'n groot oratorium te komponeer ná besoeke aan [[Engeland]] in 1791–1792 en 1794–1795, waar hy die oratoriums van [[Georg Friedrich Händel|G.F. Händel]] gehoor het wat deur groot orkeste en kore uitgevoer is.<ref name="Wigmore-2009" /> Dit is waarskynlik dat Haydn 'n eie komposisie van soortgelyke grootte wou komponeer, maar in die klassieke styl. Onder die werke wat Haydn gehoor het, was ''Israel in Egipte'', waarin Händel op verskillende wyses van toonskildering gebruik gemaak het. Dit word weerspieël in die wyse waarop Haydn met groot vrug van dié musiektegniek in ''Die Skepping'' gebruik gemaak het.<ref name="Temperley" /> == Libretto == ''Die Skepping'' se libretto het 'n lang geskiedenis. Die drie bronne is [[Genesis]], die Bybelse [[Psalms]] en ''Paradise Lost'' van [[John Milton]]. Toe Haydn Engeland in 1795 verlaat, het die impresario Johann Peter Salomon (1745–1815), wat Haydn se konserte daar gereël het, 'n nuwe gedig getiteld ''The Creation of the World'' aan hom gegee. Die gedig is oorspronklike aan [[Händel]] gegee, maar die ou meester het nie daaraan gewerk nie, omdat die lengte daarvan beteken het dat dit as getoonsette werk langer as vier uur sou duur. Dit is waarskynlik dat Thomas Linley Sr. (1733–1795) die libretto aan Salomon voorsien het. Linley (wat soms Lidley of Liddle genoem word) was hoof van oratoria aan Drury Lane. Dit is moontlik dat Linley self die oorspronklike Engelse libretto geskryf het, maar 'n studie deur Edward Olleson, A. Peter Brown (wat 'n uitstekende "outentieke" partituur daarvan voorberei het) en H.C. Robbins Landon het bevind dat die oorspronklike skrywer steeds onbekend is. [[Lêer:SWIETEN.jpg|duimnael| Portret van die librettis Gottfried van Swieten, Oostenrykse politikus en bibliotekaris]] Met sy terugkeer na Wene het Haydn die libretto aan Van Swieten gegee.<ref name="Wigmore-2009" /> Van Swieten het 'n veelsydige loopbaan gehad as diplomaat, hoof van die Keiserlike Biblioteek, amateurmusikus en beskermheer van musiek. Hy het voorheen al met Haydn saamgewerk as librettis van die toratorium-weergawe van ''Die sewe laaste woorde van Christus'', wat in 1796 in Wene gepremière het. Van Swieten het die Engelse libretto van ''The Creation'' in 'n Duitse vertaling hersaamgestel (''Die Schöpfung'' ), waarop Haydn sy komposisie gebaseer het. Van Swieten het ook voorstelle aan Haydn gemaak oor die toonsetting van sommige van die individuele dele. Die werk is in sowel Duits as Engels gepubliseer (1800) en word vandag nog in albei tale uitgevoer. Vir aanhalings uit die Bybel het Van Swieten verkies om so na as moontlik aan die Engelse ''King James Version'' te bly. Volgens Temperley kom die Duitse teks met geen bekende Duitse Bybelvertaling ooreen nie. Dit is eerder só saamgestel dat die woordorde, lettergreepgebruik en aksentpatrone die Engelse teks so na as moontlik navolg. Haydn en Van Swieten moes besef het dat Engelse gehore nie veranderinge aan die heilige teks van hul Bybel geredelik sou aanvaar nie. Daar was ook die gedugte presedente van ''Messias'' en ''Israel in Egipte'' om in gedagte te hou.<ref name="Temperley" /> In die finale vorm van die oratorium is die teks gestruktureer as [[Resitatief|resitatiewe]] gedeeltes van die teks van Genesis (dikwels met minimale begeleiding), afgewissel met koor- en solo-gedeeltes wat Van Swieten se oorspronklike poësie getoonset het. Van Swieten het ook uittreksels uit [[Psalms]] in die koorbewegings gebruik.<ref name="Wigmore-2009" /> [[Lêer:Haydnhaus Haydngasse 19.jpg|duimnael| Haydn het in hierdie groot huis (tóé nog in die voorstede van Wene) gewoon terwyl hy ''Die Skepping'' gekomponeer het. Dit is vandag 'n Haydn-museum.]] Swieten was duidelik nie vlot Engelessprekende nie. Die metriesgebaseerde Engelse weergawe van die libretto toon dus verskeie lomp frasserings wat nie as idiomatiese Engels op Haydn se musiek toegepas word nie. 'n Voorbeeld hiervan is die gedeelte wat die nuut geskepte Adam se voorkop beskryf: een gedeelte wat die vars gesnyde Adam se voorkop beskryf: "The large and arched front sublime / of wisdom deep declares the seat". Sedert die eerste publikasie is verskeie pogings aangewend om die Engelse teks te verbeter; uitvoerings in Engelssprekende lande vermy dié probleem egter deur die oorspronklike Duitse libretto te gebruik. == Première en ontvangs == [[Lêer:August Gerasch Vor dem alten Burgtheater.jpg|duimnael| Die ou Burgteater, waar die openbare première van 1799 in Wene plaasgevind het]] [[Lêer:Microcosm of London Plate 027 - Covent Garden Theatre edited.jpg|duimnael| Die ou Covent Garden-teater, waar die Engelse première in 1800 plaasgevind het. Gravure uit 1808.]] Die eerste uitvoerings in 1798 is op die planke gebring deur die Gesellschaft der Associierten, 'n groep musiekliefhebbers wat deur Van Swieten gereël is om konserte van ernstige musiek te borg; die Gesellschaft het die komponis goed betaal vir die reg om die première uit te voer (Salomon het vir 'n kort ruk gedreig om te dagvaar omdat die Engelse libretto onwettig vertaal is). Die uitvoering is vertraag tot einde April – die onderskeie partye is eers op Goeie Vrydag klaargemaak – maar die voltooide werk is op 29 April voor 'n volledige gehoor gerepeteer. Die eerste optrede die volgende dag was 'n privaat geleentheid, maar honderde mense het met groot vewagting in die straat rondom die ou Schwarzenberg-paleis saamgedrom om die werk aan te hoor. Mense is slegs op uitnodiging ingelaat.<ref name="Wigmore-2009" /> Diegene wat wel uitgenooi is, sluit in ryk kunsbeskermhere en -dames, belangrike regeringsamptenare, vooraanstaande komponiste en musici en 'n keur van die adelstand van verskeie lande. Die die gewone mense, wat tot later sou moes wag om dié nuwe werk te hoor, het só in die strate naby die paleis saamgedrom dat ongeveer 30 spesialepolisielede nodig was om orde te handhaaf. Baie van dié wat bevoorreg genoeg was om binne te wees, was vol lof vir dié nuwe werk. 'n Lid van die gehoor het in 'n brief aan die ''Neue teutsche Merkur'' geskryf: "Dit is nou al drie dae sedert daardie gelukkige aand. Dit weerklink steeds in my ore en hart, en my bors is skoon saamgetrek van emosie as ek net daaraan dink." Die eerste openbare optrede op 19 Maart 1799 in Wene se ou Burgteater aan die Michaeler-plein was lank voor die tyd reeds uitverkoop.<ref name="Wigmore-2009" /> ''Die Skepping'' is in Haydn se leeftyd byna veertig keer in dié stad uitgevoer. Die werk het kort voor lank 'n gunsteling geword van die Tonkünstlersocietät, 'n liefdadigheidsorganisasie wat weduwees en weeskinders van musici onderhou het. Haydn het die die werk vir die res van sy lewe gereeld vir dié organisasie uitgevoer en gederigeer, dikwels met baie groot ensembles. Die Engelse weergawe ''The Creation'' het sy première in 1800 by [[Royal Opera House|Covent Garden]] in Londen gehad. [[Lêer:1808PerformanceOfHaydnCreation.jpg|duimnael| Die 1808-uitvoering van ''Die Skepping'' ter ere van Haydn; reproduksie van 'n deksel vir 'n skryfbehoeftehouer wat met waterverf deur Balthazar Wigand beskilder is. Klik om te vergroot.]] Die laaste uitvoering wat Haydn bygewoon het, was op 27 Maart 1808 – 'n jaar voor sy dood. Die bejaarde, siek Haydn is met groot eer op 'n leunstoel ingedra. Volgens een oorlewering het die gehoor spontaan begin juig met die koms van "lig". Haydn het in 'n tipiese gebaar swakkies na bo gewys en gesê: "Nie van my af nie – alles kom Daarvandaan!" ''Die skepping'' is in sy leeftyd meer as veertig keer buite Wene uitgevoer: elders in Oostenryk en Duitsland, dwarsdeur Engeland en in Switserland, Italië, Swede, Spanje, Rusland en die Verenigde State. Ondanks die afname in Haydn se reputasie as komponis in die 19de en vroeë 20ste eeu het die werk nooit die repertorium verlaat nie;<ref name="Proksch" /> trouens, dit word vandag nog gereeld uitgevoer deur sowel professionele as amateurensembles. Daar is verskeie opnames beskikbaar (sien hieronder). 'n Tipiese uitvoering duur ongeveer 105 minute lank (een en 'n driekwart uur). == Musiek == === Musici === Die oratorium is getoonset vir drie soliste (sopraan, tenoor en bas; daar is ook 'n solo vir alt in die ''finale''), 'n vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor, bas) en 'n groot klassieke orkes wat die volgende instrument insluit: * Fluit I en II ('n derde fluit in no. 29) * Hobo I en II * Klarinet I (in C) en II (in B-mol) * Fagot I en II * Basfagot * Franse horing I en II (in B-mol (bas en alt), C, D, E-mol, E, F en A) * Trompet I en II (in D, C en B-mol) * Tromboon I, II en III * Keteltrom * Viool I en II * Altviool * Tjello * Basviool * Basso continuo Daar is min twyfel dat Haydn 'n enorme klank (volgens die standaard van die tyd) vir die werk wou hê. Tussen die privaat premières vir adellikes en die openbare première in 1799 het Haydn ekstra instrumentale dele by die werk gevoeg. Die getal musici vir die openbare première was ongeveer 120 instrumentaliste en 60 sangers. In Deel I en II van die werk verteenwoordig die drie soliste engele wat die opeenvolgende ses skeppingsdae beskryf en daarop kommentaar lewer: [[Gabriël]] (sopraan), [[Uriël]] (tenoor) en Raphael (bas). Deel III stel die eerste man en eerste vrou van die Bybel, [[Adam]] en [[Eva]], voor as karakters in die tyd wat hulle voor die [[sondeval]] [[Tuin van Eden|in die tuin van Eden]] deurgebring het. Adam (bas) word gewoonlik gesing deur dieselfde solis wat Raphael sing, en die sopraanrol van Eva word gewoonlik gesing deur dieselfde solis wat Gabriël sing. Dit was die gebruik wat Haydn gevolg het, maar sommige dirigente verkies om elkeen van die vyf rolle aan afsonderlike soliste te gee. Koorsangers word in 'n reeks monumentale koorwerke ingespan, waarvan verskeie die einde van 'n pesifieke skeppingsdag vier. Die orkes speel dikwels alleen, veral in toonskilderings: die verskyning van die son, die skepping van verskillende diere, en bowenal in die ouverture, die beroemde uitbeelding van die chaos voor die skepping. === Struktuur === [[Lêer:The Creation in L'Antiquité Judaïque - Google Art Project.jpg|duimnael| Die skepping in ''L'Antiquité Judaïque'' (1460 of 1470)]] Die oratorium bestaan uit drie dele. Deel I handel oor die skepping van lig, die hemel en aarde, die son en maan, en die land, water en plante. Deel II word gewy aan die skepping van die diere en van man en vrou. Deel III beskryf Adam en Eva in die gelukkige tydperk in die Tuin van Eden, wat 'n geïdealiseerde liefde in harmonie met die "nuwe wêreld" uitbeeld.<ref name="Wigmore-2009" /> Die oratorium word hieronder vir elke deel beskryf deur beide 'n tabel met die bewegings en 'n beskrywing van individuele bewegings. Soos in ander oratoriums word die groter musikale nommers ( arias en refreine) dikwels deur 'n kort [[resitatief]] voorafgegaan; hier gee die resitatief die werklike woorde van Genesis, terwyl die volgende getal die blote Bybelse verhaal in vers uitbrei. Koraalbewegings word in 'n ander agtergrondkleur uitgelig. Tekste uit die Bybel volg die 1983- Afrikaanse vertaling. === Deel I === {| class="wikitable" !No. !Titel !Vorm !Stem !Sleutel !Tempo !Tydmaat !Bron !Vertaling |- | |''Die Vorstellung des Chaos'' | | |C-mineur |Largo |{{Musiek|cut-time}} | |''Die voorstelling van chaos'' |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 1 |- | rowspan="3" |1 |Im Anfange schuf Gott Himmel und Erde |Resitatief |Bas | rowspan="2" |C-mineur | rowspan="3" | | rowspan="3" |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:1–2]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |In die begin het God die hemel en die aarde geskep. |- |Und der Geist Gottes schwebte | style="background: #F6E3CE;" |Koor | |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:2–3]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |… maar die Gees van God het gesweef … |- |Und Gott sah das Licht |Resitatief |Tenoor |C-majeur |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen.&nbsp;1:4]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |En God het gesien dat die lig goed was. |- | rowspan="3" |2 |Nun schwanden vor dem heiligen Strahle |Aria | rowspan="2" |Tenoor | rowspan="3" |A-majeur |Andante | rowspan="3" |{{Musiek|cut-time}} | rowspan="3" | |Nou, deur die heilige strale verdelg … |- |Erstarrt entflieht der Höllengeister Schar | | rowspan="2" |Allegro moderato |Verstar vlug die hel se geeste |- |Verzweiflung, Wut und Schrecken | style="background: #F6E3CE;" |Koor, fuga | |Vertwyfeling, woede en skrik |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 2 |- |3 |Und Gott machte das Firmament |Secco-resitatief |Bas | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:6–7]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |… God het die gewelf gemaak |- |4 |Mit Staunen sieht das Wunderwerk | style="background: #F6E3CE;" |Solo met koor | style="background: #F6E3CE;" |Sopraan |C-majeur |Allegro moderato |{{Musiek|common-time}} | |Verstom aanskou die wonderwerk … |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 3 |- |5 |Und Gott sprach: Es sammle sich das Wasser |Secco-resitatief |Bas | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:9–10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gesê: "Laat die waters ..." |- |6 |Rollend in schäumenden Wellen |Aria |Bas |D-mineur |Allegro assai |{{Musiek|common-time}} | |Rollende, skuimende golwe … |- |7 |Und Gott sprach: Es bringe die Erde Gras hervor |Secco-resitatief |Sopraan | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:11]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gesê: "Laat daar uit die aarde groenigheid voortkom ..." |- |8 |Nun beut die Flur das frische Grün |Aria |Sopraan |B-mol-majeur |Andante |6/8 | |Bedek in koel, verfrissende groen … |- |9 |Und die himmlischen Heerscharen verkündigten den dritten Tag |Secco-resitatief |Tenoor | | |{{Musiek|common-time}} | |En die hemelse leërskare kondig die derde dag aan |- |10 |Stimmt an die Saiten | style="background: #F6E3CE;" |Koor | |[[D-majeur]] |Vivace |{{Musiek|common-time}} | |Laat die harp weerklink |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 4 |- |11 |Und Gott sprach: Es sei'n Lichter an der Feste des Himmels |Secco-resitatief |Tenoor | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:14–16]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gesê: “Laat daar ligte wees aan die hemelgewelf ..." |- | rowspan="3" |12 |In vollem Glanze steiget jetzt die Sonne strahlend auf | rowspan="3" |Resitatief | rowspan="3" |Tenoor | rowspan="3" |D-majeur |Andante | rowspan="3" |{{Musiek|common-time}} | rowspan="3" | |In volle glans kom die son nou stralend op |- |Mit leisem Gang und sanftem Schimmer |Più adagio |Met sagter strale en milder lig … |- |Den ausgedehnten Himmelsraum |Più adagio |Die uitgestrekte hemelruim … |- | rowspan="6" |13 |Die Himmel erzählen die Ehre Gottes | style="background: #F6E3CE;" |Koor | | rowspan="6" |C-majeur | rowspan="4" |Allegro | rowspan="6" |{{Musiek|cut-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/PSA.19/PSALMS-19 Ps. 19:1]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Die hemel getuig van die mag van God … |- |Dem kommenden Tage sagt es der Tag |Trio |S B T |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/PSA.19/PSALMS-19 Ps. 19:2]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Die een dag gee berig deur aan die ander … |- |Die Himmel erzählen … | style="background: #F6E3CE;" |Koor | | rowspan="4" | |Die hemel getuig … |- |Dem kommenden Tage … |Trio |S B T | … aan die ander … |- |Die Himmel erzählen … | style="background: #F6E3CE;" |Koor | | rowspan="2" |Più allegro |Die hemel getuig … |- |Und seiner Hände Werk | style="background: #F6E3CE;" |Koor, fuga | |… die werke van sy hande … |- |} Deel I vier die skepping van die eerste lig, die aarde, die hemelliggame, watermassas, weer en plantelewe. '''Voorspel.''' '''Die Vorstellung des Chaos''' (Die voorstelling van chaos) Dit is een van die herkenbaarste nommers van die werk: 'n ouverture in C-mineur in stadige tempo en sonatevorm. Haydn beeld die chaos uit deur die musikale kadense aan die einde van frases te weerhou.<ref name="Rosen" /> [[Lêer:First Day of Creation.jpg|duimnael| "Die eerste skeppingsdag", deur [[Michelangelo]] in die [[Sixtynse kapel]]]] '''No. 1.''' '''Im Anfange schuf Gott Himmel und Erde''' (Aan die begin het God die hemel en die aarde geskape) Dié beweging gebruik die woorde van Genesis 1:1–4. Dit begin met 'n resitatief vir die bas-solo in C-mineur, gevolg deur 'n koorvertelling van die skepping van lig. Laasgenoemde word aanvanklik uitgebeeld deur 'n sagte pizzicato-noot van die strykers, gevolg deur 'n skielike fortissimo-verrassing in C-majeur- akkoord op die woord ''Licht'' (lig). Hierdie oomblik het vir 'n sensasie gesorg toe die werk vir die eerste keer in die openbaar uitgevoer is. Volgens 'n vriend van die komponis:<blockquote>Op daardie oomblik, toe die lig vir die eerste keer deurbreek, sou 'n mens kon sê dat die strale uit die komponis se brandende oë geskyn het. Die betowering van die verbysterde Weense gehoor was so wydverspreid dat die orkes enkele minute lank nie kon voortgaan nie. Hierdie was Frederik Samuel Silverstolpe, 'n Sweedse diplomaat. </blockquote>Hedendaagse gehore laat dié oomblik oor die algemeen vanself spreek. Ná die verskyning van die lig volg 'n kort weergawe van die woorde "En God het gesien dat die lig goed was". Dit lei tot: '''No. 2.''' '''Nun schwanden vor dem heiligen Strahle''' (Nou deur die heilige strale verdelg) Dit is 'n aria vir tenoor en koor in A-majeur, wat die nederlaag van [[Satan]] se leër uitbeeld, uit ''Paradise Lost''. ''Einde van die eerste dag.'' '''No. 3.''' '''Und Gott machte das Firmament''' (En God het die gewelf gemaak) Dit is 'n lang resitatief vir bas in C-majeur. Die bas gee eers die woorde van Genesis 1:6–7 weer, waarna die orkes met behulp van toonskilderings die skeiding van die waters en land uitbeeld, asook die eerste storms. '''No. 4.''' '''Mit Staunen sieht das Wunderwerk''' (Verstom aanskou die wonderwerk die glorieryke hiërargie van die hemel) Dit is 'n solo vir sopraan met koor in C-majeur. Die hemelse leërskare prys God en die werk van die tweede dag. ''Einde van die tweede dag.'' '''No. 5.''' '''Und Gott sprach: Es sammle sich das Wasser''' (Toe het God gesê: "Laat die waters … ") Dit is 'n kort resitatief vir bas (Genesis 1:9-10) wat lei tot: '''No. 6.''' '''Rollend in schäumenden Wellen''' (Rollende, skuimende wolke …) Dié aria in D-mineur vir bas beskryf die skepping van seë, berge, riviere en (in 'n koda in D-majeur) stroompies. Soos [https://web.archive.org/web/20070927205943/http://wdch.laphil.com/about/piece_detail.cfm?id=1072&back=%2Ftix%2Fperformance_detail.cfm%3Fid=1292%3B%2Ftix%2Fseries_laphil_sa_2003.cfm%3B John Mangum] het opgemerk dat die stilistiese inspirasie in dié geval die "wraak-aria" van die 18de-eeuse [[opera buffa]] is. 'n Goeie voorbeeld hiervan is "La vendetta" uit [[Mozart]] se ''Le nozze de Figaro'' (Die huwelik van Figaro). '''No. 7.''' '''Und Gott sprach: Es bringe die Erde Gras hervor''' (Toe het God gesê: “Laat daar uit die aarde groenigheid voortkom.") 'n Kort resitatief vir sopraan (Genesis 1:11) wat lei tot: [[Lêer:Albert Christoph Dies 001.jpg|duimnael| 'n Uitsig oor plantegroei waarmee Haydn goed bekend as: Albert Christoph Dies se skildery van die pragtige paleistuine in [[Eisenstadt]], die eiendom van hul werkgewer Prins Esterházy. Dies het ook 'n Haydn-biografie geskryf.]] '''No. 8.''' '''Nun beut die Flur das frische Grün''' (Bedek in koel, verfrissende groen …) Dié solo in B-majeur vir sopraan, in siciliana-ritme, besing die skepping van plante. '''No. 9.''' '''Und die himmlischen Heerscharen verkündigten''' (En die hemelse leërskare kondig die derde dag aan) Dié kort tenoorresitatief is 'n inleiding vir: '''No. 10.''' '''Stimmt an die Saiten''' (Laat die harp weerklink!) Die koor besing die derde dag in 'n vierstemmige fuga oor die woorde "want Hy het die hemel en die aarde in statigheid beklee". ''Einde van die derde dag.'' '''No. 11.''' '''Und Gott sprach: Es sei'n Lichter an der Feste des Himmels''' (Toe het God gesê: “Laat daar ligte wees aan die hemelgewelf ...") Dit is 'n resitatief vir tenoor, met gedeeltes uit Genesis 1:14–16. [[Lêer:Sun and Moon creation.jpg|duimnael| God skep die son en die maan: detail uit [[Michelangelo]] se plafonskildering in die Sixtynse kapel]] '''No. 12.''' '''In vollem Glanze steiget jetzt die Sonne''' (In volle glans kom die son nou stralend op) Met vertellings tussenin deur die tenoor skilder die orkes eers 'n helder sonsopkoms en daarna 'n lui, lomerige maanopkoms. Die melodie van die sonsopkoms is eenvoudig en bestaan uit slegs tien note van die D-majeur-toonleer in verskillende harmonieë. Die maan reis in die subdominant van G, ook met 'n stygende toonleer. Die einde van resitatief sinspeel kortliks op die nuutgeskepte sterre en lei dan die volgende nommer in. '''No. 13.''' '''Die Himmel erzählen die Ehre Gottes''' (Die hemel getuig van die mag van God) Die teks is gebaseer op Psalm 19:1–3, wat ook deur Bach in die openingskoor van sy kantate ''[[Die Himmel erzählen die Ehre Gottes, BWV 76|''Die Himmel erzählen die Ehre Gottes'', BWV 76]]'' gebruik is. Ná die ontdekkings van [[Isaac Newton|Newton]] het die mense in die 18de eeu gemeen dat 'n ordelike heelal – veral die wiskundig beheersde beweging van die hemelliggame – van goddelike wysheid getuig. Haydn, van nature 'n nuuskierige man, het moontlik 'n amateurbelangstelling in sterrekunde gekoester; daarvan getuig sy besoek in Engeland aan die oudkomponis [[William Herschel]], wat [[Uranus]] ontdek het, in sy sterrewag in [[Slough]]. "Die Himmel erzählen" is in die tonikamajeursleutel van Deel I getoonset. Die eerste deel begin dan in C-mineur, maar eindig in C-majeur om die triomf van lig oor donker uit te beeld. Dit begin met 'n afwisseling tussen feestelike gedeeltes vir koor en meer peinsende dele vir die drie soliste, gevolg deur 'n korale fuga op die woorde "Und seiner Hände Werk zeigt an das Firmament", dan 'n finale homofoniese gedeelte. (Die Engelse teks hier lui "The wonder of his works displays the firmament" volgens 'n woord-vir-woord wat aan die Duits ontleen is, maar wat effens lomp is vergeleke met die King James-weergawe, wat lui "And the firmament sheweth the handywork of God".) Die ongewone intensiteit van die einde kan die toegeskryf word aan Haydn se koda-op-koda-opstapeling, wat elke keer ingelui word op 'n plek waar dit klink asof die musiek gaan eindig. ''Einde van die vierde dag.'' === Deel II === {| class="wikitable" !No. !Titel !Vorm !Stem !Sleutel !Tempo !Tydmaat !Bron !Vertaling |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 5 |- |'''14''' |Und Gott sprach: Es bringe das Wasser in der Fülle hervor |Resitatief |Sopraan | |Allegro |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:20]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gesê: “Laat die waters krioel ..." |- |'''15''' |Auf starkem Fittiche schwinget sich der Adler stolz |Aria |Sopraan |F-majeur |Moderato |{{Musiek|cut-time}} | |Op magtige vlerke sweef die arend trots omhoog |- | rowspan="2" |'''16''' |Und Gott schuf große Walfische |Secco-resitatief | rowspan="2" |Bas | rowspan="2" | | | rowspan="2" |{{Musiek|common-time}} | rowspan="2" |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:21–22]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |God het die groot seediere geskep |- |Seid fruchtbar alle |Resitatief |Poco Adagio |"Wees vrugbaar ..." |- |'''17''' |Und die Engel rührten ihr' unsterblichen Harfen |Secco-resitatief |Bas | | |{{Musiek|common-time}} | |En die engele tokkel hul onstreflike harpe |- |'''18''' |In holder Anmut stehn |Trio |S T B |A-majeur |Moderato |2/4 | |Grasieus geklee |- |'''19''' |Der Herr ist groß in seiner Macht | style="background: #F6E3CE;" |Trio en koor | style="background: #F6E3CE;" |S T B | |Vivace |{{Musiek|common-time}} | |Die Here is groot in sy mag |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" |Dag 6 |- |'''20''' |Es bringe die Erde hervor lebende Geschöpfe |Secco-resitatief |Bas | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:24]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gesê: “Laat die aarde lewende wesens voortbring ..." |- | rowspan="5" |'''21''' |Gleich öffnet sich der Erde Schoß | rowspan="5" |Resitatief | rowspan="5" |Bas | rowspan="5" | | rowspan="2" |Presto |{{Musiek|common-time}} | rowspan="5" | |Meteens maak die aarde haar moederskoot oop |- |Das zackig Haupt | rowspan="2" |6/8 |Die ratse hert |- |Auf grünen Matten | rowspan="2" |Andante |Die vee in troppe |- |Wie Staub verbreitet sich | rowspan="2" |{{Musiek|common-time}} |So ontelbaar soos sandkorrels |- |In langen Zügen |Adagio |Uitgestrek soos treine |- |'''22''' |Nun scheint in vollem Glanze der Himmel |Aria |Bas |D-majeur |Allegro maestoso |3/4 | |Nou skyn die hemel in volle glans |- |'''23''' |Und Gott schuf den Menschen |Secco-resitatief |Tenoor | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:27]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.2/GENESIS-2 Gen. 2:7]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |God het die mens geskep |- |'''24''' |Mit Würd' und Hoheit angetan |Aria |Tenor |C-majeur |Andante |{{Musiek|cut-time}} | |Met waardigheid en hoogheid beklee |- |'''25''' |Und Gott sah jedes Ding |Secco-resitatief |Bass | | |{{Musiek|common-time}} |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/GEN.1/GENESIS-1 Gen. 1:31]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Toe het God gekyk na alles … |- |'''26''' |Vollendet ist das große Werk | style="background: #F6E3CE;" |Koor | |B-mol-majeur |Vivace |{{Musiek|common-time}} | |Die groot werk is voltooi |- |'''27''' |Zu dir, o Herr, blickt alles auf |Trio |S T B |E-mol-majeur |Poco adagio |3/4 |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/PSA.145/PSALMS-145 Ps. 145:15]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Die oë van almal is op U gerig … |- | rowspan="2" |'''28''' |Vollendet ist das große Werk | style="background: #F6E3CE;" |Koor | | rowspan="2" |B-mol-majeur | rowspan="2" |Vivace | rowspan="2" |{{Musiek|common-time}} | |Die groot werk is voltooi |- |Alles lobe seinen Namen | style="background: #F6E3CE;" |Koorfuga | |[https://biblesa.co.za/Bybel/AFR83/PSA.148/PSALMS-148 Ps. 148:13]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |Laat hulle die Naam van die Here prys |- |} Deel II vier die skepping van seediere, voëls, diere en laastens die mens. '''No. 14.''' '''Und Gott sprach: Es bringe das Wasser in der Fülle hervor''' (Toe het God gesê: “Laat die waters krioel van lewende wesens ...") Dié resitatief vir sopraan (Gen. 1:20) is 'n inleiding vir: '''No. 15.''' '''Auf starkem Fittiche schwinget sich der Adler stolz''' (Op magtige vlerke sweef die arend trots omhoog) [[Lêer:Nachtigall1.jpg|duimnael| Die nagtegaal (''Luscinia megarhynchos'') het millennia lank as kragtige literêre simbool gedien]] Dit is 'n aria vir sopraan in F-majeur, wat die skepping van voëls besing. Die spesies wat genoem word, is die [[arend]], die [[Lewerike|lewerik]], die [[duif]] en die nagtegaal. Die lirieke noem met effense ydelheid dat die nagtegaal se lied so kort ná die skepping nog nie weemoedig was nie. '''No. 16.''' '''Und Gott schuf große Walfische''' (God het die groot seediere geskep …) Dié bassolo is in D-mineur. Hoewel dit as 'n resitatief in die partituur beskryf word, sou dit meer gepas beskryf kon word as 'n resitatief (die gedeelte uit Gen. 1:21–22) gevolg deur 'n baie kort aria, laasgenoemde 'n parafrase van die Bybelse woorde (Gen. 1:22) "Wees vrugbaar, word baie." Die bas sing in die stem van die Almagtige, soos aangehaal deur die aartsengel Raphael. Die sombere begeleiding gebruik geen viole nie – slegs die laer strykers, met verdeelde altviole en tjellos. '''No. 17.''' '''Und die Engel rührten ihr 'unsterblichen Harfen''' (En die engele tokkel hul onsterflike harpe) 'n Kort resitatief vir bas, begelei deur harpnabootsings en wat lei tot: '''No. 18.''' '''In holder Anmut stehn''' (Grasieus geklee) Haydn verbreek die reëlmaat van die resitatief-solis-koor-patroon met 'n peinsende trio in A-majeur vir die drie soliste, wat die skoonheid en grootheid van die nuut geskepte wêreld beskou. Dit lei sonder onderbreking tot: '''No. 19.''' '''Der Herr ist groß in seiner Macht''' (Die Here is groot in sy mag) Dit is 'n koorwerk met al drie soliste in A-majeur wat die vyfde dag besing. Die gedeelte "... und ewig bleibt sein Ruhm" (sy Roem bly tot in ewigheid) word heel gepas skynbaar sonder einde herhaal. ''Einde van die vyfde dag'' '''No. 20.''' '''Und Gott sprach: Es bringe die Erde hervor lebende Geschöpfe''' (Toe het God gesê: “Laat die aarde lewende wesens voortbring ...") 'n Resitatief vir bas (Gen. 1:24), wat lei tot: '''No. 21.''' '''Gleich öffnet sich der Erde Schoß''' (Meteens maak die aarde haar moederskoot oop) Dit is 'n beweging van toonskildering met voordrag deur die bas. Haydn se sagmoedige sin vir humor vier die botoon hier met elke nuut geskepte wese wat te voorskyn kom, elkeen met behulp van 'n musikale prentjie: die leeu, tier, hert, perd, bees, skaap, en selfs insekte en wurms! Soos altyd in Haydn se oratoria kom die orkestrale toonskildering voor die sanger se verduideliking daarvan. Die oorgang van bekorende diere (die eerste vier) na die prosaïese diere (die laaste vier) word gekenmerk deur 'n onverwagse modulasie van D-mol na A-majeur. Die plaasdiere word (soos in no. 8) met 'n siciliana-ritme begelei, wat duidelik herderlike assosiasies vir Haydn gehad het. Basse wat 'n lae D kan sing, kom dikwels in die versoeking om die laaste noot ("Wurm") 'n oktaaf laer te sing as wat Haydn dit getoonset het. [http://www.kylek.net/sounds.html Klankgreep: 'n Uitreksel (no. 3) uit ''Die skepping'', gesing deur van die bas Kyle Ketelson, van http://www.kylek.net.] [[Lêer:William Blake - Behemoth and Leviathan 1826.jpg|duimnael| "Die aarde word deur swaar gediertes vertrap" – God beskou sy geskape Behemot en Leviatan, in 'n kunswerk deur [[William Blake]].]] '''No. 22.''' '''Nun scheint in vollem Glanze der Himmel''' (Nou skyn die hemel in volle glorie) Dit is 'n aria vir bas in D-majeur in 3/4-tyd. Die tema is : ''Doch war noch alles nicht vollbracht'' : ''Dem Ganzen fehlte das Geschöpf'' : ''Das Gottes Werke dankbar seh'n'' : ''Des Herren Güte preisen soll'' . : ''Tog is alles nie volbring nie;'' : ''Die geheel ontbreek 'n wese'' : ''Wat God se werk met dank kan aanskou'' : ''En die Here se goedheid kan prys.'' Die beweging is dus 'n voorbereiding op die skepping van die mens. Die eerste deel van dié nommer bevat ook 'n kort, maar opvallende stukkie toonskildery: 'n fortissimo-noot op die lae B-mol (in oktawe) vir [[fagot]]te en kontrafagotte wat die laaste woord van die reël begelei: "Die aarde word deur swaar diere vertrap." '''No. 23.''' '''Und Gott schuf den Menschen''' (God het die mens gemaak) [[Lêer:Hands of God and Adam.jpg|duimnael| Detail uit ''[[Die skepping van Adam]]'' deur [[Michelangelo]], c.1512]] Dié resitatief vir tenoor (Gen. 1:27, 2:7) lei tot: '''No. 24.''' '''Mit Würd 'und Hoheit angetan''' (Met waardigheid en hoogheid beklee) Dié gesogte aria vir tenoor in C-majeur beeld die skepping van die man en daarna die vrou. Dit word dikwels buite die konteks van ''Die skepping'' gesing. Hoewel die aria 'n Bybelse verhaal vertel, weerspieël die deugde wat aan Adam toegeskryf word (en nie aan Eva nie) die waardes van [[Verligting|die Verligting]]. Dit was byna seker dit die laaste musiek uit ''Die Skepping is'' wat Haydn ooit gehoor het: Dit is enkele dae voor sy dood in 1809 vir hom gesing as 'n gebaar van respek deur 'n Franse militêre offisier, 'n lid van Napoleon se invalsleër. '''No. 25.''' '''Und Gott sah jedes Ding''' (Toe het God na alles gekyk) 'n Kort resitatief vir bas (Gen. 1:31) wat die volgedne koorwerk inlui: '''No. 26.''' '''Vollendet ist das große Werk''' (Die groot werk is voltooi) 'n Uitstorting van vreugde oor die sesde dag vir koor alleen, in B-mol. Volgens die Bybelse verhaal (Genesis 2:1–3) was die sesde dag die einde van die skepping, aangesien God op die sewende dag, die eerste sabbat, gerus het. '''No. 27.''' '''Zu dir, o Herr, blickt alles auf''' (Die oë van almal is op U gerig …) Nog 'n bepeinsing deur die drie engele (soos no. 18), in E-mol-majeur van God se almag en barmhartigheid, met aanhaling uit Ps. 145:15–16. Die bas moet met die woorde ''"''Du wendest ab dein Angesicht" (U draai u aangesig weg) die gehoor met skaars 'n hoorbare ''pianissimo'' die skrik op die lyf jaag. Die einde van die trio word sonder onderbreking gevolg deur: '''No.''' '''28''' '''Vollendet ist das große Werk''' (Die groot werk is voltooi) Die koor herhaal dieselfde musiek en woorde (ook in B-mol) as in no. 26. Dit gaan baie vinnig oor tot 'n groot dubbele fuga op die woorde "Alles lobe seinen Namen, denn er allein ist hoch erhaben" (Laat almal sy naam loof, want Hy alleen is hoog verhewe). Soos gepas vir die finale van Deel II, is hierdie herhalingsgedeelte langer en intenser as die eerste gedeelte. Die patroon van die laaste drie nommers van Deel II, met twee feestelike bewegings op dieselfde tema wat 'n stadiger peinsende beweging flankeer, weerspieël ontelbare toonsettings van die Latynse [[Mis (musiek)|mis]], waar identiese of soortgelyke refreine van "[[Mis (musiek)|Hosanna in excelsis]]" 'n meditatiewe [[Mis (musiek)|Benedictus]]-gedeelte flankeer. === Deel III === {| class="wikitable" !No. ! Titel ! Vorm ! Stem ! Sleutel ! Tempo ! Tydmaat ! Vertaling |- ! colspan="9" style="background: #E3F6CE;" | Dag 7 |- | '''29''' | Aus Rosenwolken bricht | Resitatief | Tenoor | E-majeur | Largo | 3/4 | Rooskleurig breek die oggend aan |- | rowspan="3" | '''30''' | Von deiner Güt, o Herr und Gott / Gesegnet sei des Herren Macht | rowspan="2" style="background: #F6E3CE;" | Duet met koor | rowspan="2" style="background: #F6E3CE;" | S B | C-majeur | Adagio |{{Musiek|cut-time}}</img> | Die hemel en aarde is vol van u goedheid / Geseënd is die mag van die Here |- | Der Sterne hellster / Macht kund auf eurer weiten Bahn | rowspan="2" | F-majeur | rowspan="2" | Allegretto | rowspan="2" | 2/4 | Die helderste van alle sterre / Maak dit op jul wye paaie bekend |- | Heil dir, o Gott! | style="background: #F6E3CE;" | Koor | | Ons roep U aan, Here! |- | '''31''' | Nun ist die eerste Pflicht erfüllt | Resitatief | S B | | Allegro |{{Musiek|common-time}}</img> | Nou is die eerste plig uitgevoer |- | rowspan="2" | '''32''' | Holde Gattin, dir zur Seite | rowspan="2" | Duet | rowspan="2" | SB | rowspan="2" | E-mol-majeur | Adagio | 3/4 | Lieflike vrou, met jou aan my sy |- | Der tauende Morgen | Allegro | 2/4 | Die dougewende oggend |- | '''33''' | O glücklich Paar, und glücklich immerfort | Secco-resitatief | Tenoor | | |{{Musiek|common-time}}</img> | O gelukkige paar, en voortaan altyd gelukkig |- | rowspan="2" | '''34''' | Singt dem Herren alle Stimmen! | style="background: #F6E3CE;" | Koor | | rowspan="2" | B-majeur | Andante | rowspan="2" |{{Musiek|common-time}}</img> | Besing die Here, alle stemme! |- | Des Herren Ruhm, er bleibt in Ewigkeit | style="background: #F6E3CE;" | Refrein (fuga) met soliste | style="background: #F6E3CE;" | {{Nowrap|S A T B}} | Allegro | Die roem van die Here sal vir ewig wees |- |} Deel III speel in [[Tuin van Eden]] af en handel oor [[Adam en Eva]] se eerste gelukkige ure. '''No. 29.''' '''Aus Rosenwolken bricht''' (Rooskleurig breek die oggend aan) [[Lêer:J. Bosch The Garden of Earthly Delights (detail 3).jpg|duimnael| "[[Tuin van Wellus]]" (detail 3) deur [[Jheronimus Bosch]] (ongeveer 1450–1516)]] 'n Stadige orkesvoorspel beeld dagbreek in die Tuin van Eden uit. Dit word gevolg deur 'n resitatief vir tenoor wat Uriël verteenwoordig en beskryf hoe Adam en Eva hand aan hand loop. Die sleutel is E-majeur, ver verwyder van die molsleutels wat die werk tot dusver oorheers het. Verskeie kommentators voer aan dat Haydn hiermee die afgeleënheid tussen hemel en aarde wil oordra, of om die sondigheid van mense met die volmaaktheid van die engele te kontrasteer. '''No. 30.''' '''Von deiner Güt ', o Herr und Gott''' (Die hemel en aarde is vol van u goedheid) Adam en Eva doen 'n dankgebed in C-majeur, met begeleiding deur die koor. Dié nommer is die langste in ''Die skepping'' en bestaan uit drie dele. In die eerste (adagio) sing Adam en Eva hul gebed, met die koor wat hulle ondersteun, begelei deur sagte keteltromrolle. In die tweede gedeelte neem die tempo toe. Adam, Eva en die engele besing die nuut geskepte wêreld. Die laaste gedeelte is slegs vir koor en orkes, 'n viering van die woorde "Wir preisen dich in Ewigkeit" (Ons loof u vir ewig). '''No. 31.''' '''Nun ist die''' '''eerste Pflicht erfüllt''' (Nou is die eerste plig uitgevoer) Dit is 'n resitatief vir Adam en Eva, wat lei tot: [[Lêer:Blake, William (English, 1757–1827), 'Satan Watching the Caresses of Adam and Eve' (Illustration to 'Paradise Lost'), 1808, pen; watercolor on paper, 50.5 x 38 cm, Museum of Fine Arts, Boston, US.jpg|duimnael| "Satan kyk hoe Adam en Eva mekaar liefkoos", waterverf deur [[William Blake]] (1808)]] '''No. 32.''' '''Holde Gattin, dir zur Seite''' (Lieflike vrou, met jou aan my sy) Dit is 'n liefdesduet vir Adam en Eva in E-mol-majeur. Die inleiding is stadig, gevolg deur 'n deel in allegro. Die styl is duidelik beïnvloed deur komiese opera, 'n genre waarin Haydn uitgebreide ervaring gehad het. Vir sommige kommentators is die musiek 'n teruggryp na die lieflike komiese duet wat aan die einde van Die towerfluit van Mozart deur Papageno en Papagena gesing word.<ref name="Wigmore-barbican" /> '''No. 33.''' '''O glücklich Paar, und glücklich immerfort''' (O gelukkige paar, en voortaan altyd gelukkig) Uriël verduidelik aan die paar dat hulle vir altyd gelukkig sal wees, mits hulle nie meer wil hê of meer wil weet nie. Dit is die enigste verwysing na die [[Sondeval|val van die mensdom]]. '''No. 34.''' '''Singt dem Herren alle Stimmen!''' (Besing die Here, alle stemme!) Die finale koor is in B-majeur. Daar is 'n stadige inleiding, gevolg deur 'n dubbelfuga op die woorde "Des Herren Ruhm, er bleibt in Ewigkeit" (Die roem van die Here sal vir ewig wees), met gedeeltes vir die soliste en 'n finale homofoniese gedeelte. == Gekose opnames == {{Listen|type=music|title18=And the angels struck their immortal harps|title4=And God made the firmament|title5=The marv'lous work|title6=And God said, let the waters under the heaven|title7=Rolling in foaming billows|title8=And God said, let the earth|title9=With verdure clad|title10=And the heavenly host|title11=Awake the harp|title12=And God said, let there be lights|title13=In splendour bright|title14=The heavens are telling|title15=And God said, let the waters bring forth|title16=On mighty pens|title17=And God created great whales|title19=Most beautiful appear|title2=In the beginning|title20=The Lord is great|title21=And God said, let the earth bring forth|title22=And God created man|title23=In native worth|title24=And God saw every thing that he had made|title25=Achieved is the glorious work|title26=On Thee each living soul awaits|title27=Achieved is the glorious work|title28=In rosy mantle appears|title29=By Thee with bliss|title30=Of Stars the fairest|title31=Our duty we have now perform'd|title32=O happy pair|title33=Sing the Lord, ye voices all|title3=Now vanish before the holy beams|title=The Representation of Chaos|filename=Haydn - The Creation (Dalal) - 1 The Representation of Chaos.oga|filename16=Haydn - The Creation (Dalal) - 16 On mighty pens.oga|filename2=Haydn - The Creation (Dalal) - 2 In the beginning.oga|filename3=Haydn - The Creation (Dalal) - 3 Now vanish before the holy beams.oga|filename4=Haydn - The Creation (Dalal) - 4 And God made the firmament.oga|filename5=Haydn - The Creation (Dalal) - 5 The marv'lous work.oga|filename6=Haydn - The Creation (Dalal) - 6 And God said, let the waters under the heaven.oga|filename7=Haydn - The Creation (Dalal) - 7 Rolling in foaming billows.oga|filename8=Haydn - The Creation (Dalal) - 8 And God said, let the earth.oga|filename9=Haydn - The Creation (Dalal) - 9 With verdure clad.oga|filename10=Haydn - The Creation (Dalal) - 10 And the heavenly host.oga|filename11=Haydn - The Creation (Dalal) - 11 Awake the harp.oga|filename12=Haydn - The Creation (Dalal) - 12 And God said, let there be lights.oga|filename13=Haydn - The Creation (Dalal) - 13 In splendour bright.oga|filename14=Haydn - The Creation (Dalal) - 14 The heavens are telling.oga|filename15=Haydn - The Creation (Dalal) - 15 And God said, let the waters bring forth.oga|filename17=Haydn - The Creation (Dalal) - 17 And God created great whales.oga|filename33=Haydn - The Creation (Dalal) - 33 Sing the Lord, ye voices all.oga|filename26=Haydn - The Creation (Dalal) - 26 On Thee each living soul awaits.oga|filename32=Haydn - The Creation (Dalal) - 32 O happy pair.oga|filename31=Haydn - The Creation (Dalal) - 31 Our duty we have now perform'd.oga|filename30=Haydn - The Creation (Dalal) - 30 Of stars the fairest.oga|filename29=Haydn - The Creation (Dalal) - 29 By Thee with bliss.oga|filename28=Haydn - The Creation (Dalal) - 28 In rosy mantle appears.oga|filename27=Haydn - The Creation (Dalal) - 27 Achieved is the glorious work.oga|filename25=Haydn - The Creation (Dalal) - 25 Achieved is the glorious work.oga|filename18=Haydn - The Creation (Dalal) - 18 And the angels struck their immortal harps.oga|filename24=Haydn - The Creation (Dalal) - 24 And God saw every thing that he had made.oga|filename23=Haydn - The Creation (Dalal) - 23 In native worth.oga|filename22=Haydn - The Creation (Dalal) - 22 And God created man.oga|filename21=Haydn - The Creation (Dalal) - 21 And God said, let the earth bring forth.oga|filename20=Haydn - The Creation (Dalal) - 20 The Lord is great.oga|filename19=Haydn - The Creation (Dalal) - 19 Most beautiful appear.oga|description33=Performed by St Matthew's Choir, conducted by Phiroz Dalal, production director Dawn Slaughter}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-right: 0;" |+ id="1085" |Recordings of ''The Creation'' / ''Die Schöpfung'' ! scope="col" |Dirigent/ Koor / Orkes ! scope="col" |Soloiste ! scope="col" |Handelsmerk ! scope="col" |Jaar |- |<span data-sort-value="Krauss, Clemens"><span class="vcard"><span class="fn">Clemens Krauss</span></span></span>[[Weense Filharmoniese Orkes]] | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Trude Eipperle * Julius Patzak * Georg Hann </div> |Phonographie <span class="nowrap">PH 5029/30</span> |1942<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1942</span>)</span> in Wene |- |Eugen JochumBeierse Radio-koorBeierse Radio-simfonieorkes | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Irmgard Seefried * Walther Ludwig * Hans Hotter </div> |Melodram <span class="nowrap">GM 4.0055</span> | 28&nbsp;April 1951<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1951-04-28</span>)</span> in München (voor 'n gehoor) |- |<span data-sort-value="Forster, Karl"><span class="vcard"><span class="fn">Karl Forster</span></span></span>Koor van die St. Hedwigs-katedraal in Berlyn | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Elisabeth Grümmer * Josef Traxel * Gottlob Frick </div> |[[EMI]] <span class="nowrap">CZS 7 62595 2</span> |1960<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1960</span>)</span> |- |Joseph KeilberthKeulse Radio-koor | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Annelies Kupper * Josef Traxel * Josef Greindl * Käthe Kraus * Walter Berry </div> |Andromeda <span class="nowrap">ANDRCD 9037</span> |1962<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1962</span>)</span> |- |<span data-sort-value="Karajan, Herbert von"><span class="vcard"><span class="fn">[[Herbert von Karajan]]</span></span></span>Singverein der Gesellschaft der Musikfreunde Wien[[Weense Filharmoniese Orkes]] | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Gundula Janowitz * Fritz Wunderlich * Kim Borg * Hermann Prey </div> |Arkadia <span class="nowrap">CDKAR 203.2</span> |8&nbsp;Augustus 1965<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1965-08-08</span>)</span> in Salzburg (voor 'n gehoor) |- |<span data-sort-value="Karajan, Herbert von"><span class="vcard"><span class="fn">[[Herbert von Karajan]]</span></span></span>Wiener Singverein[[Berlynse Filharmoniese Orkes]] | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Gundula Janowitz * Christa Ludwig * Dietrich Fischer-Dieskau * Walter Berry * Werner Krenn * Fritz Wunderlich </div> |[[Deutsche Grammophon]] <span class="nowrap">289449 761–2</span> |1966<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1966</span>)</span> en later, uitgegee in 1969 |- |<span data-sort-value="Bernstein, Leonard"><span class="vcard"><span class="fn">[[Leonard Bernstein]]</span></span></span>Camerata SingersNew Yorkse Filharmoniese Orkes | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Judith Raskin * John Reardon * Alexander Young </div> |[[Sony Records|Sony]] <span class="nowrap">SM2K 47560</span> |1966 |- |Antal DorátiBrighton Festival Chorus | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Lucia Popp * Werner Hollweg * Kurt Moll * Helena Döse * Benjamin Luxon </div> |[[Decca Records|Decca]] <span class="nowrap">443 027-2</span> |1977<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1977</span>)</span> |- |<span data-sort-value="Marriner, Neville"><span class="vcard"><span class="fn">[[Neville Marriner]]</span></span></span>Academy of St Martin in the Fields | class="contributor" |<div class="plainlist"> * [[Edith Mathis]] * [[Aldo Baldin]] * [[Dietrich Fischer-Dieskau]] </div> |[[Philips]] <span class="nowrap">416 449</span> |1980<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1980</span>)</span> |- |Sigiswald KuijkenCollegium Vocale GentLa Petite Bande | class="contributor" |<div class="plainlist"> * [[Krisztina Laki]] * [[Neil Mackie]] * [[Philippe Huttenlocher]] </div> |Accent / [[Harmonia Mundi]] <span class="nowrap">ACC8228</span> |1982<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1982</span>)</span> (op periode-instrumente n period tydens 'n konsert instruments in Koninklike Musiekkonserwatorium van Liege) |- |<span data-sort-value="Bernstein, Leonard"><span class="vcard"><span class="fn">[[Leonard Bernstein]]</span></span></span>Beierse Radio-koor<abbr title="<nowiki&gt;Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks</nowiki&gt;">Beierse Radio-simfonieorkes</abbr> | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Kurt Moll * Lucia Popp * Thomas Moser * Judith Blegen * Kurt Ollmann </div> |[[Deutsche Grammophon]] (CD and DVD) |1986<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1986</span>)</span> (konsert in die Benediktynse Klooster van Ottobeuren) |- |Christopher HogwoodAcademy of Ancient MusicAcademy of Ancient Music | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Emma Kirkby * Anthony Rolfe Johnson * Michael George </div> |[[Decca Records|Decca]] <span class="nowrap">430 397–2</span> |1990<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1990</span>)</span> (op operiode-instrumente, gesing in Engels) |- |James Levine<div class="plainlist"> * Stockholmse Radio-koor en Stockholmse Kamerkoor * Berlynse Filharmoniese Orkes </div> | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Kathleen Battle * Gösta Winbergh * Kurt Moll </div> |[[Deutsche Grammophon]] <span class="nowrap">B000024Z74</span> |1991<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1991</span>)</span> |- |Simon RattleCBSO-koorCity of Birmingham Symphony Orchestra | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Arleen Auger * Philip Langridge * David Thomas </div> |[[EMI Records]] <span class="nowrap">CDS 7 54159 2</span> |1991<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1991</span>)</span> |- |<span data-sort-value="Gardiner, John Eliot"><span class="vcard"><span class="fn">John Eliot Gardiner</span></span></span>Monteverdi-koorEnglish Baroque Soloists | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Sylvia McNair * Donna Brown * Michael Schade * Gerald Finley * Rod Gilfry </div> |[[Deutsche Grammophon]] Archiv <span class="nowrap">449 217–2</span> |1995<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1995</span>)</span> (periode-instrumente) |- |William ChristieLes Arts Florissants | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Genia Kühmeier * Toby Spence * Dietrich Henschel * Sophie Karthäuser * Markus Werba </div> |Virgin Classics <span class="nowrap">0946 3 95235 2 8</span> |2007<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2007</span>)</span> (periode-instrumente |- |Colin DavisLondense SimfoniekoorLondense Simfonieorkes | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Sally Matthews * Ian Bostridge * Dietrich Henschel </div> |LSO Live <span class="nowrap">LSO0628</span> |2007<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2007</span>)</span> |- |Paul McCreeshChetham-kamerkoor Gabrieli Consort and Players | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Mark Padmore * Miah Persson * Neal Davies * Sandrine Piau * Ruth Massey * Paul Harvey </div> |[[Deutsche Grammophon]] Archiv <span class="nowrap">477 7361</span> |2008<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2008</span>)</span> (uitgegee, in Engels gesing) |- |René JacobsRIAS-kamerkoorFreiburgse Baroorkes | class="contributor" |<div class="plainlist"> * Julia Kleiter * Maximilian Schmitt * Johannes Weisser </div> |[[Harmonia Mundi]] Archiv <span class="nowrap">992039.4</span> |2009<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2009</span>)</span> (uitgegee) |} Die 2009-opname van René Jacobs het in 2011 'n Grammy-toekenning gewen en was die topkeuse van die pianis Iain Burnside tydens die 2013-uitsending van BBC 3 se CD-resenie "Building a library". == Notas == Haydn se oorspronklike getekende manuskrip is sedert 1803 verlore. 'n Partituur wat in 1800 in Wene gedruk is, vorm deesdae die grondslag van die meeste uitvoerings. Die partituur wat in 1799 vir optredes deur die Tonkünstler-Societät gebruik is, met aantekeninge in die komponis se hand, word in die Weense staatsbiblioteek bewaar. Daar is verskeie ander afskrifpartiture, soos die ''Estate'', asook saamgestelde uitgawes wat in die afgelope twee eeue deur geleerdes opgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Wigmore-2009">[https://web.archive.org/web/20120121112327/https://www.barbican.org.uk/media/events/6772haydncreationforweb.pdf Wigmore, R. 2009. The Creation (Die Schöpfung), HobXXI/2. Programnotas by 'n uitvoering van ''Die Schöpfung''.]</ref> <ref name="Temperley">Temperley, N. 1991. ''Haydn: The Creation''. Cambridge: Cambridge University Press. bl. 26</ref> <ref name="Proksch">Proksch, B. 2015. ''Reviving Haydn: New appreciations in the Twentieth Century''.</ref> <ref name="Rosen">Rosen (1997:372), who offers detailed commentary on this movement.</ref> <ref name="Wigmore-barbican">Sien byvoorbeeld Richard Wigmore se opmerkings in programnotas: {{Cite web|url=https://www.barbican.org.uk/media/events/6772haydncreationforweb.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201121/http://www.barbican.org.uk/media/events/6772haydncreationforweb.pdf|archive-date=2016-03-04|access-date=2016-06-15}}</ref> }} == Bronne == * Rosen, Charles (1997) ''The Classical style: Haydn, Mozart, Beethoven'' . New York: Norton. == Eksterne skakels == * [http://www.earlymusicworld.com/#!3-haydn/kdy5d Brian Robins, 'Haydn's Late Oratorios – The Creation and the Seasons'] * {{International Music Score Library Project|work=Die Schöpfung, Hob.XXI:2 (Haydn, Joseph)|cname=Die Schöpfung, Hob.XXI:2}} * [http://www.impresario.ch/choral/haydn21-2.htm ''The Creation'' :] MIDI-/MP3-weergawe, met Duitse teks en oefenlêers vir koorlede * Betsy Schwarm: [http://www.britannica.com/topic/The-Creation-by-Haydn ''The Creation''] ''Encyclopædia Britannica'' * Libretto (Duits) [https://web.archive.org/web/20090421154543/http://www.donjuanarchiv.at/archiv/bestaende/ernestea-sezzatense/ungarn/eisenstadt/die-schoepfung.html 1804 druk] * Libretto (Duits) [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/schoepf.htm HTML] * [http://archives.nyphil.org/index.php/artifact/2d928110-826a-477b-a640-205b204f7055 Geannoteerde partituur in New York Philharmonic Archives] * [http://imslp.org/wiki/Die_Schöpfung%2C_Hob._21:2_%28Haydn%2C_Joseph%29 1803-uitgawe] op [[International Music Score Library Project|IMSLP]] (Engelse teks ingesluit) * [https://web.archive.org/web/20120224045435/http://www3.cpdl.org/wiki/index.php/The_Creation_(Franz_Joseph_Haydn) Gedeeltelike uitgawes] by cpdl * [http://www.carus-verlag.com/5199000.en.html Joseph Haydn: ''Die skepping''] Carus-Verlag * Neil Jenkins: [http://www.neiljenkins.info/documents/thecreationnewsources.pdf Haydn: The Libretto of ''The Creation''] neiljenkins.info * Mark Berry: [https://www.academia.edu/267334/Haydn_s_Creation_and_Enlightenment_Theology Haydn's Creation and Enlightenment Theology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313150423/http://www.academia.edu/267334/Haydn_s_Creation_and_Enlightenment_Theology |date=13 Maart 2016 }} academia.edu * [http://www.hf.uio.no/imv/english/research/projects/power/projectdescription/haydn/ The ideology of musical ”greatness”: Haydn’s late oratorios in a political context] hf.uio.no {{Normdata}} [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Artikels met teks in Duits]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] 9dzf6pat2dpgh2eqfuwhum14adphosz 0 372798 2923367 2536496 2026-08-09T20:47:47Z Pynappel 70858 2923367 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | image = Johannes Hans Daniel Jensen (1907–1973).jpg | name = Johannes Hans Daniel Jensen | birth_date = {{Geboortedatum|1907|6|25}} | birth_place = [[Hamburg]], [[Duitse Keiserryk]] | death_date = {{SDEO|1973|2|11|1907|6|25}} | death_place = [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], [[Wes-Duitsland]] | nationality = [[Duitsers|Duits]] | field = [[Kernfisika]] | alma_mater = Universiteit van Hamburg | academic_advisors = Wilhelm Lenz | doctoral_students = Hans-Arwed Weidenmüller | awards ={{nowrap|[[Nobelprys vir fisika]] (1963)}} }} '''Johannes Hans Daniel Jensen''' ([[25 Junie]] [[1907]] - [[11 Februarie]] [[1973]]) was 'n Duitse [[Kernfisika|kernfisikus]]. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy aan die Duitse kernenergieprojek, bekend as die ''Uraanklub'', gewerk waar hy tot die skeiding van [[uraan]][[Isotoop|isotope]] bygedra het. Na die oorlog was Jensen professor aan die Universiteit van Heidelberg. Hy was besoekende professor aan die Universiteit van Wisconsin – Madison, die Instituut vir Gevorderde Studie, die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], die Indiana Universiteit en die [[California Institute of Technology]].{{R|Jensen1907}} Jensen het die helfte van die 1963-Nobelprys vir Fisika met [[Maria Goeppert-Mayer]] gedeel "vir hul ontdekkings rakende kernskulpstruktuur". Die ander helfte van die prys is toegeken aan [[Eugene Wigner]] vir onverwante werk in kern- en deeltjiefisika.{{R|NobelPrize1963}} == Opvoeding == Jensen het van 1926 tot 1931 [[fisika]], [[wiskunde]], fisiese chemie en [[filosofie]] aan die Albert-Ludwigs-Universität Freiburg en Universiteit van Hamburg gestudeer, en het sy doktorsgraad in 1932 onder Wilhelm Lenz behaal. Hy het sy habilitasie in 1936 aan die Universiteit van Hamburg voltooi.{{R|Jensen1907|Hentschel2011}} == Loopbaan == In 1937 was Jensen ''Privatdozent'' (onbetaalde dosent) aan die Universiteit van Hamburg en hy het saam met Paul Harteck, direkteur van die universiteit se fisiese chemie-afdeling en adviseur van die ''Heereswaffenamt'' (die weermagvoorsieningskantoor), begin werk aan [[Plofstof|plofstowwe]]. Harteck en sy onderwysassistent Wilhelm Groth het op 24 April 1939 kontak gemaak met die ''Reichskriegsministerium'' (die Reich se Ministerie van Oorlog) om hulle te vertel van moontlike militêre toepassings van [[Kernreaksie|kernkettingreaksies]]. Militêre beheer van die Duitse kernenergieprojek, ook bekend as die ''Uranverein'' (Uraanklub), het op 1 September 1939 begin, die dag toe Nazi-Duitsland die Tweede Wêreldoorlog begin het deur [[Pole]] binne te val. Harteck, een van die hoofde in die ''Uranverein'', het Jensen by die projek ingebring. Jensen se hooffokus was dubbele sentrifuges vir die skeiding van uraanisotope. Harteck en Jensen het 'n dubbele sentrifuge ontwikkel gebaseer op 'n wiegelproses (''Schaukelverfahren'') om die skeidingseffek te vergemaklik.{{R|Jensen1907|Hentschel2011|Walker1992}} In 1941 is Jensen aangewys as [[buitengewone professor]] in teoretiese fisika aan die ''Technische Hochschule Hannover''(vandag die Leibniz Universiteit Hannover), en word daar in 1946 'n ordinarius professor. In 1949 is hy aangestel as ordinarius-professor aan die Ruprecht Karl Universiteit van Heidelberg; en vanaf 1969 emeritus praecox. Hy was 'n gasprofessor aan die Universiteit van Wisconsin – Madison (1951), die Instituut vir Gevorderde Studie (1952), [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]] (1952), Indiana Universiteit (1953), die [[California Institute of Technology]] (1953), Universiteit van Minnesota, Twin Cities (1956), en die Universiteit van Kalifornië, San Diego (1961).{{R|Jensen1907|Hentschel2011}} In 1963 deel Jensen die helfte van die Nobelprys in Fisika met Maria Goeppert-Mayer vir hul voorstel van die kerndopmodel; die ander helfte van die prys is toegeken aan Eugene Wigner vir onverwante werk in kern- en deeltjiefisika.{{R|NobelPrize1963}} === Beskuldigings van 'n Nazi wees === Nadat [[Adolf Hitler]] in 1933 aan die bewind gekom het is die onderwysstelsel in Duitsland gepolitiseer. Om 'n universiteitsdosent te word, moes 'n persoon lid wees van die ''Nationalsozialistischer Deutscher Dozentenbund'' (NSDDB, Nasionaal-sosialistiese Duitse universiteitsdosenteliga).{{R|Hoffmann2005}} Na voltooiing van sy habilitasie in 1936 het Jensen vir 3 jaar lid van die NSDDB geword. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het [[Werner Heisenberg]] namens Jensen getuig en aangedui dat Jensen se lidmaatskap aan die NSDDB slegs was om probleme in die akademie te vermy.{{R|Walker1992}} == Bibliografie == === Boeke === *Konrad Beyerle, Wilhelm Groth, Paul Harteck, en Johannes Jensen ''Über Gaszentrifugen: Anreicherung der Xenon-, Krypton- und der Selen-Isotope nach dem Zentrifugenverfahren'' (Chemie, 1950). === Artikels === *Otto Haxel, J. Hans D. Jensen, en Hans E. Suess ''On the "Magic Numbers" in Nuclear Structure'', ''Phys. Rev.'' Volume 75, 1766 (1949). *Helmut Steinwedel, J. Hans D. Jensen, en Peter Jensen ''Nuclear Dipole Vibrations'', ''Phys. Rev.'' Volume 79, Issue 6, 1019 (1950). === Geheime dokumente === Jensen was betrokke by die voorbereiding van verslae wat in die ''Kernphysikalische Forschungsberichte'' (Navorsingsverslae in kernfisika) gepubliseer is, 'n interne publikasie van die Duitse ''Uranverein''. Die verslae is as geheim beskou, maar is in 1971 gedeklassifiseer. Die verslae sluit die volgende in: *Paul Harteck, Johannes Jensen, Friedrich Knauer, Hans Suess ''Über die Bremsung, die Diffusion und den Einfang von Neutronen in fester Kohlensäure und über ihren Einfang in Uran'' G-36 (19 Augustus 1940). *Paul Harteck en Johannes Jesnsen ''Der Thermodiffusionseffekt im Zusammenspiel mit der Konvektion durch mechanisch bewegte Wände und Vergleich mit der Thermosiphonwirkung'' G-89 (18 Februarie 1941). *Johannes Jensen ''Über die Ultrazentrifugenmethode zur Trennung der Uranisotope'' G-95 (Desember 1941). *Paul Harteck en Johannes Jensen ''Gerechnung des Trenneffektes und der Ausbeute verschiedner Zentrifugenanordnungen zur Erhöhung des Wirkungsgrades einer einselnen Zentrifuge'' G-158 (Februarie 1943). *Paul Harteck, Johannes Jensen, en Albert Suhr ''Über den Zusammenhang zwischen Ausbeute und Trennschärfe bei der Niederdruckkolonne'' G-159. == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="Hentschel2011">{{cite book |editor1-last=Hentschel |editor1-first=K. |editor2-last=Hentschel |editor2-first=A.M. |title=Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources |publisher=Springer Basel |series=Modern Birkhäuser Classics |year=2011 | isbn=978-3-0348-0203-1 | url=https://books.google.com/books?id=xbZDAAAAQBAJ |language=en}}</ref> <ref name="Hoffmann2005">{{cite journal | last=Hoffmann | first=Dieter | title=Between Autonomy and Accommodation:The German Physical Society during the Third Reich | journal=Physics in Perspective | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=7 | issue=3 | year=2005 | issn=1422-6944 | doi=10.1007/s00016-004-0235-x | pages=293–329 |language=en}}</ref> <ref name="Jensen1907">{{cite web | title=The Nobel Prize in Physics 1963 - J. Hans D. Jensen - Biographical | website=NobelPrize.org | date=25 Junie 1907 | url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/jensen/biographical/ |access-date=14 Mei 2021 |language=en}}</ref> <ref name="NobelPrize1963">{{cite web | title=The Nobel Prize in Physics 1963 | website=NobelPrize.org | url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/summary/ |access-date=14 Mei 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Walker1992">{{cite book |last=Walker |first=M. |title=German National Socialism and the Quest for Nuclear Power, 1939-49 |publisher=Cambridge University Press |year=1992 |isbn=978-0-521-43804-9 |url=https://books.google.com/books?id=yrOdzZYlflEC |access-date=14 Mei 2021 |language=en}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Nobelprys vir Fisika}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Jensen, J. Hans D.}} [[Kategorie:Geboortes in 1907]] [[Kategorie:Sterftes in 1973]] [[Kategorie:Duitse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Duitse fisici]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] cdxt63tg7khyv90ujgqzbix3cr94ddj 0 374093 2923366 2724684 2026-08-09T20:47:32Z Pynappel 70858 2923366 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Eduard Buchner |kleur = |titel = |beeld = Eduardbuchner.jpg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Gebore |1 = {{Geboortedatum|1860|5|20}}<br/>[[München]], [[Duitse Keiserryk]] |opskrif2 = Sterf |2 = {{SDEO|1917|8|13|1860|5|20}}<br/>Focșani, [[Roemenië]] |opskrif3 = Werkgebied |3 = [[Biochemie]] |opskrif4 = Werkplekke |4 = {{Plainlist| *Universiteit van München *Universiteit van Kiel *Landbou-Universiteit van Berlyn *Universiteit van Tübingen *Universiteit van Breslau *Universiteit van Würzburg}} |opskrif5 = Alma mater |5 = Universiteit van München |opskrif6 = Doktorale adviseur |6 = Theodor Curtius |opskrif7 = Bekend vir |7 = Mannich-reaksie |opskrif8 = Pryse |8 = [[Nobelprys vir Chemie]] (1907) }} [[Lêer:Saugflasche.jpg|duimnael|Die Buchner-fles is nie na Eduard Bucher vernoem nie, maar eerder Ernst Buchner.{{R|Jensen}}]] '''Eduard Buchner''' (20 Mei [[1860]] - 13 Augustus [[1917]]) was 'n Duitse [[chemikus]] en simoloog{{refn|group=Nota|name=A}}. Hy het die [[Nobelprys vir Chemie]] in 1907 gewen vir sy biochemiese navorsing en die ontdekking van selvrye fermentasie.{{R|Nobel}} == Biografie == === Vroeë jare === Buchner is in [[München]] gebore en sy ouers was 'n geneesheer en buitengewone doktor (Engels: ''Doctor Extraordinary'') in forensiese medisyne. Sy ouer broer was Hans Ernst August Buchner, 'n bakterioloog en pionier op die gebied van [[immunologie]].{{R|Asimov}} In 1884 het hy begin chemie studeer onder toesig van [[Adolf von Baeyer]] en [[plantkunde]] onder [[Carl Nägeli]] aan die Botaniese Instituut in München. Na 'n tydperk saam met Otto Fischer (neef van [[Emil Fischer]]{{R|Emil}}) aan die Universiteit van Erlangen, het Buchner in 1888 onder toesig van Theodor Curtius 'n doktorsgraad aan die Universiteit van München verwerf.{{R|Nobel}} === Akademiese loopbaan === Buchner is in 1889 aan die Universiteit van München as assistent-dosent in die organiese laboratorium van Adolf von Baeyer aangestel. In 1891 word hy bevorder tot lektor aan dieselfde universiteit.{{R|Nobel}} In 1893 het Buchner na die Universiteit van [[Kiel, Duitsland|Kiel]] geskuif en daar is hy in 1895 aangestel as professor. In die volgende jaar word hy aangestel as [[buitengewone professor]] vir analitiese en farmaseutiese chemie in die chemiese laboratorium van H. von Pechmann aan die Universiteit van [[Tübingen]].{{R|Nobel}} In Oktober [[1898]] word hy aangestel as voorsitter van Algemene Chemie aan die Landbou-Universiteit van [[Berlyn]], waar hy self sy assistente volledig opgelei het, en sy rehabilitasie ontvang het in 1900.{{R|Nobel|Wuerzburg}} In 1909 word hy oorgeplaas na die Universiteit van [[Wrocław|Breslau]] (verander na die Universiteit van [[Wrocław]] in 1945{{R|Breslau}}), en in 1911 verhuis hy na die Universiteit van [[Würzburg]].{{R|Nobel}} === Die Nobelprys === Buchner het die [[Nobelprys]] vir Chemie in 1907 ontvang.{{R|Nobel}} Die eksperiment waarvoor Buchner die Nobelprys verower het was vir die vervaardiging van 'n selvrye uittreksel van [[gis]]selle en om aan te toon dat dit suiker kon fermenteer. Dit het nog 'n slag vir [[Energie (esoteries)|vitalisme]] toegedien deur aan te toon dat die aanwesigheid van lewende gisselle nie nodig was vir [[Fermentering|fermentasie]] nie. Die selvrye uittreksel is vervaardig deur droë gisselle, [[kwarts]] en ''kieselghur'' (diatomiet{{refn|group=Nota|name=B}}) te kombineer en dan die gisselle met 'n stamper en vysel te verpoeier. Hierdie mengsel word dan vogtig, aangesien die gisselle se inhoud uit die selle kom. Sodra hierdie stap voltooi is, sou die vogtige mengsel deur 'n pers geplaas word en die gevolglike "perssap" moes by [[glukose]], [[fruktose]] of [[maltose]] gevoeg word. Daar is waargeneem dat [[koolstofdioksied]] ontwikkel, soms dae lank. 'n Mikroskopiese ondersoek het geen lewende gisselle in die uittreksel getoon nie. Buchner het veronderstel dat gisselle [[proteïen]]e in hul omgewing afskei om suikers te fermenteer, maar daar is later gevind dat fermentasie binne die gisselle plaasvind. Die Russiese doktor in fisiologiese chemie, [[Maria Manasseina]] het beweer dat sy 'n generasie vroeër as Buchner die selvrye fermentasie ontdek het,{{R|Cornish-Bowden}} maar Buchner en sy kollega, Rudolf Rapp, was van mening dat sy oortuig was van die bestaan ​​van 'n ensiem van fermentasie maar dat haar eksperimentele bewyse onoortuigend was.{{R|BuchnerRapp|Srinivasan}} === Persoonlike lewe === Buchner is in 1900 met Lotte Stahl getroud. Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hy as vrywilliger gedien en het tot die rang van majoor gevorder. Hy was in bevel van 'n munisievervoereenheid aan die westelike front en later die oostelike front. In Maart 1916 keer hy terug na die Universiteit van Würzburg. In April 1917 is hy weer 'n vrywilligersoldaat. Op 11 Augustus 1917, terwyl hy in Focșani, Roemenië gestasioneer was, is hy deur 'n projektielfragment getref en is hy twee dae later oorlede. Hy het in die Slag van Mărășești gesterf en is begrawe in die begraafplaas van Duitse soldate van Focșani, Roemenië.{{R|Ukrow}} Alhoewel sommige glo dat die Büchner-fles en die Büchner-tregter na hom vernoem is, is hulle in werklikheid na die industriële chemikus Ernst Büchner vernoem.{{R|Jensen}} == Publikasies == *{{cite journal | title = Alkoholische Gährung ohne Hefezellen (Vorläufige Mitteilung) | author = Eduard Buchner | journal = Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft | volume = 30 | pages = 117–124 | year = 1897 | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k907462/f121.table | doi = 10.1002/cber.18970300121 |language=de}} *{{cite journal | title = Alkoholische Gährung ohne Hefezellen | author = Eduard Buchner, Rudolf Rapp | journal = Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft | volume = 32 | issue = 2| pages = 2086–2094 | year = 1899 | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90753b/f735.table | doi =10.1002/cber.189903202123 |language=de}} *{{cite journal | title = The background to Eduard Buchner's discovery of cell-free fermentation | author = Robert Kohler | journal = Journal of the History of Biology | volume = 4 | issue = 1 | pages = 35–61 | year = 1971 | doi = 10.1007/BF00356976 | pmid=11609437| s2cid = 46573308 |language=en}} *{{cite journal | title = The reception of Eduard Buchner's discovery of cell-free fermentation | author = Robert Kohler | journal = Journal of the History of Biology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 327–353 | year = 1972 | doi = 10.1007/BF00346663 | pmid = 11610124| s2cid = 34944527 |language=en}} == Aantekeninge == {{verwysings|group=Nota|verwysings= {{refn|group=Nota|name=A|Simoloog - iemand wat die biochemiese proses van fermentasie bestudeer.}} {{refn|group=Nota|name=B|Diatomiet - versteende oorblyfsels van diatome, 'n soort [[protis]] met 'n harde dop. Dit word as 'n filtreermiddel en ligte skuurmiddel gebruik.}} }} == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="Asimov">{{cite book | last=Asimov | first=I. | title=Asimov's Biographical Encyclopedia of Science and Technology: The Lives and Achievements of 1510 Great Scientists from Ancient Times to the Present Chronologically Arranged | publisher=Doubleday | series=Biographical encyclopedia of science and technology | year=1982 | isbn=978-0-385-17771-9 | url=https://books.google.com/books?id=olxQAAAAMAAJ | language=en}}</ref> <ref name="Breslau">{{Cite web |title=History of the University of Wrocław |url=https://uni.wroc.pl/en/history-of-the-university-of-wroclaw/ |access-date=10 Junie 2021 |website=Uniwersytet Wrocławski |language=pl |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610154715/https://uni.wroc.pl/en/history-of-the-university-of-wroclaw/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="BuchnerRapp">{{cite journal | last1=Buchner |first1=E |last2=Rapp |first2=R | year=1898 | title=Alkoholische Gährung ohne Hefezellen | journal=Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft | volume=30 | pages=209–217 | language=de}}</ref> <ref name="Cornish-Bowden">{{Cite journal |last1=Cornish-Bowden |first1=Athel |journal=The Biochemist |volume=19 |issue=2 |pages=36–38 |year=1999 |url=http://bip.cnrs-mrs.fr/bip10/thebct.htm |title=The Origins of Enzymology |language=en |access-date=10 Junie 2021 |archive-date=26 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160751/http://bip.cnrs-mrs.fr/bip10/thebct.htm |url-status=dead }}</ref> <ref name="Emil">{{Cite web |title=Emil Fischer - Biographical |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1902/fischer/biographical/ |access-date=10 Junie 2021 |website=NobelPrize.org |language=en}}</ref> <ref name="Jensen">{{cite journal | last=Jensen | first=William B. | title=The Origins of the Hirsch and Büchner Vacuum Filtration Funnels | journal=Journal of Chemical Education | publisher=American Chemical Society (ACS) | volume=83 | issue=9 | year=2006 | issn=0021-9584 | doi=10.1021/ed083p1283 | page=1283 |bibcode=2006JChEd..83.1283J |language=en}}</ref> <ref name="Nobel">{{Cite web |title=Eduard Buchner - Biographical |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1907/buchner/biographical/ |access-date=10 Junie 2021 |website=NobelPrize.org |language=en}}</ref> <ref name="Srinivasan">{{Cite journal |last=Srinivasan |first=Bharath |date=27 September 2020 |title=Words of advice: teaching enzyme kinetics |url=http://dx.doi.org/10.1111/febs.15537 |journal=The FEBS Journal |doi=10.1111/febs.15537 |issn=1742-464X |doi-access=free |language=en}}</ref> <ref name="Ukrow">{{cite book | last = Ukrow | first = Rolf | title = Nobelpreisträger Eduard Buchner (1860 – 1917) Ein Leben für die Chemie der Gärungen und - fast vergessen - für die organische Chemie | year = 2004 | location = Berlin | url =https://depositonce.tu-berlin.de/handle/11303/1289 |language=de}}</ref> <ref name="Wuerzburg">{{Cite web |title=Eduard Buchner - Universitäts-Archiv |url=https://www.uni-wuerzburg.de/en/uniarchiv/personalities/gelehrte/eduard-buchner/ |access-date=2020-10-27 |website=www.uni-wuerzburg.de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102095115/https://www.uni-wuerzburg.de/en/uniarchiv/personalities/gelehrte/eduard-buchner/ |archive-date=2 November 2020 |language=en}}</ref> }} {{Sjabloon:Nobelprys vir Chemie}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Buchner, Eduard}} [[Kategorie:Geboortes in 1860]] [[Kategorie:Sterftes in 1917]] [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Duitse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Duitse chemici]] [[Kategorie:Duitse akademici]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] ffl7rnerro4apmy9mblmdajizfsn9oi 0 374410 2923269 2412535 2026-08-09T17:02:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923269 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Ras'' (titel)}} '''''Ras''''' ([[Amharies]]: ራስ, letterlik "hoof") was ’n koninklike titel in [[Ethiopië]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YbtcTwtUWrwC&q=Haile+Selassie,+western+education,+and+political|title=Haile Selassie, Western Education, and Political Revolution in Ethiopia|publisher=Cambria Press|isbn=9781621969143|language=en}}</ref> Die historikus Harold G. Marcus stel die titel gelyk aan "[[hertog]]"; ander meen dit beteken "prins" of "goewerneur".<ref>Byvoorbeeld Don Jaide, "[https://www.africaresource.com/rasta/sesostris-the-great-the-egyptian-hercules/an-etymology-of-the-word-ras-tafari-by-ras-naftali/ An Etymology of the word Ras-Tafari – By Ras Naftali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624200438/https://www.africaresource.com/rasta/sesostris-the-great-the-egyptian-hercules/an-etymology-of-the-word-ras-tafari-by-ras-naftali/ |date=24 Junie 2021 }}", Rasta Liveware, 2 Junie 2014; besoek op 2019.06.24.</ref> ==Historiese Ras== * ''Ras'' [[Mikael Sehoel]] (omstreeks 1692-1784) * ''Ras'' [[Wolde Selassie]] (1736-1816) * [[Ras Tafari|''Ras'' Tafari]] (die voormalige keiser Haile Selassie, 1892-1975) ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ras (title)}} {{saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Ethiopië]] 43b29r2fyno2umjgt7vlp3ju188z695 0 374828 2923434 2922587 2026-08-10T07:11:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923434 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Tirus | beeld = SubmergedEgyptianHarbour TyreSour Lebanon RomanDeckert04112019.jpg | onderskrif = Onderwater pilare, met die moderne stad op die agtergrond. | koördinate = | plaaslik = صور, ''Ṣūr'' ([[Arabies]]) <br>''Tyr'' ([[Frans]]) <br>''Sour'' (Libanese Frans) | land = {{vlagland|Libanon}} | soort = [[Stad]] | streek1 = Goewernoraat Suid-Libanon | bouer = | stigter = | gestig = c. 2750 v.C. | periodes = | kulture = | uitgrawings = | bewoners = 174 000 | deelvan = | oppervlakte = 16,7&nbsp;km<sup>2</sup> | tipe = Kultureel | kriteria = iii, vi | verwysings = [http://whc.unesco.org/en/list/299 299] | inskripsie = 1984 (8ste sessie) | toestand = | streek = | beskrywing = Stad en distrik Tirus, goewernoraat Suid-Libanon | unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span> }} [[Beeld:TyrePeninsula WesternWaterfront-SeenFromSea RomanDeckert04102019.jpg|thumb|269px|Die Tiriese skiereiland uit die weste gesien.]] '''Tirus''' ([[Arabies]]: صور ''Ṣūr''; [[Frans]]: ''Tyr''; [[Grieks]]: Τύρος ''Tyros'') is een van die oudste aaneenlopend bewoonde [[Stad|stede]] in die wêreld,<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-20-oldest-cities/1old-tyre/|title=The world's 20 oldest cities|date=30 Mei 2017|website=The Telegraph|access-date=25 Maart 2020}}</ref> hoewel dit ’n paar eeue in die [[Middeleeue]] net ’n klein inwonertal gehad het. Dit was een van die eerste [[Fenisië|Fenisiese]] stede en die legendariese geboorteplek van die Fenisiese prinses [[Europa (mitologie)|Europa]], haar broers Cadmus en Phoenix, sowel as [[Kartago]] se legendariese stigter, [[Dido]] (Elissa). [[Herodotos]] het Tirus omstreeks 450&nbsp;v.C. besoek en gesê volgens die plaaslike priesters is die stad omstreeks 2750&nbsp;v.C. gestig.<ref name=":29"/> Volgens [[argeologie]]se bewyse was egter reeds omstreeks 2900&nbsp;v.C. nedersettings op die terrein. Die stad het baie antieke terreine, soos ’n hippodroom, en kom as geheel voor op [[Unesco]] se lys van [[wêrelderfenisgebied]]e.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/299|title=World Heritage List: Tyre|year=2020|website=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|access-date=13 Maart 2020}}</ref> Die historikus Ernest Renan het gesê: "'n Mens kan Tirus ’n stad van ruïnes noem wat van ruïnes gebou is."<ref name=":54">{{Cite book|title=Tyre and its history|last1=Medlej|first1=Youmna Jazzar|last2=Medlej|first2=Joumana|publisher=Anis Commercial Printing Press s.a.l.|year=2010|isbn=978-9953-0-1849-2|location=Beiroet|pages=1–30}}</ref><ref>{{Cite book|title=Colour: Travels Through the Paintbox|last=Finlay|first=Victoria|publisher=Hachette UK|year=2014|isbn=9780340733295|location=Londen}}</ref> Die [[Bybel]] verwys verskeie kere na Tirus, veral in [[Jesaja]] 23, waar die stad se ondergang voorspel word. Koning Hiram I was ’n tydgenoot van [[Dawid]] en [[Salomo]]. Jesus het ook die streke Tirus en Sidon besoek. Tirus is vandag die grootste stad in [[Libanon]] naas [[Beiroet]], Tripoli en Sidon.<ref>{{Cite web |url=http://tyros.leb.net/tyre/ |title=Tyre City, Lebanon |access-date= 5 Julie 2021 |archive-date= 1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701222648/http://tyros.leb.net/tyre/ |url-status=dead }}</ref> Dit is sowat 80&nbsp;km suid van die hoofstad, Beiroet, geleë. Dit het aanvanklik uit twee afsonderlike gebiede bestaan: 'n [[eiland]] naby die kus en ’n verwante nedersetting op die vasteland. [[Alexander die Grote]] het in 332&nbsp;v.C. 'n straatweg laat bou om die eiland met die vasteland te verbind en Tirus vorm dus nou 'n [[skiereiland]]. Tirus is die hoofstad van die Tirus-distrik in die goewernoraat Suid-Libanon. In die stedelike gebied was daar in 2006 sowat 200&nbsp;000 inwoners. Dit sluit baie vlugtelinge in, omdat drie van die land se 12 [[Palestina|Palestynse]] vlugtelingkampe in Tirus geleë is.<ref name=":34">{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UN-Habitat_2017.05.22_CP_Tyre_web.pdf|title=Tyre City Profile|last1=Maguire|first1=Suzanne|last2=Majzoub|first2=Maya|year=2016|editor-last=Osseiran|editor-first=Tarek|website=reliefweb|publisher=UN HABITAT Lebanon|pages=12, 16, 33–34, 39–43, 57, 72|access-date=29 Oktober 2019}}</ref> Buite die moderne stad lê ’n [[argeologie]]se terrein met oorblyfsels van die antieke stad. Tirus het ’n [[Middellandse See|Mediterreense]] klimaat met warm [[somer]]s. Dit is ses maande per jaar droog, met ’n jaarlikse gemiddelde temperatuur van 20,8&nbsp;[[Celsius|°C]]. Die [[reën]]val is gemiddeld 645&nbsp;mm per jaar. ==Omgewing== [[Beeld:Palestine and Syria with the chief routes through Mesopotamia and Babylonia; handbook for travellers; (1906) (14804481453) cropped.jpg|thumb|links|220px|’n Kaart van Tirus.]] Tirus steek ’n ent in die [[Middellandse See]] uit aan die weskus van Libanon en is sowat 80&nbsp;km suid van Beiroet geleë. Dit het aanvanklik uit twee afsonderlike gebiede bestaan: Tirus self, wat op ’n eiland naby die kus geleë was, en ’n verwante nedersetting, Oesjoe, op die vasteland; dit is later Palaetyrus genoem ("Ou Tirus" in antieke Grieks).<ref name=":38">Presutta, David. ''The Biblical Cosmos Versus Modern Cosmology''. 2007, page 225, referencing: Katzenstein, H.J., ''The History of Tyre'', 1973, p.9</ref> [[Beeld:A woman standing in front of the reservoirs of Ras El 'Ain a Wellcome V0020147.jpg|thumb|220px|'n Vrou dra water van Ras al-Ain af; 1881-houtgraveerwerk deur John Douglas Woodward.]] [[Beeld:OffTyreRockyIslands RomanDeckert04102019.jpg|thumb|220px|links|’n Groep rotsagtige eilande naby Tirus.]] Deur die loop van die [[Wêreldgeskiedenis|geskiedenis]], van die [[voorgeskiedenis]] af, het nedersettings in die Tirusomgewing baat gevind by die oorvloed [[vars water]], veral van die [[fontein]]e van die nabygeleë Rashidieh en Ras al-Ain in die suide. Daar is ook die fonteine van Al Bagbog en Ain Ebreen in die noorde en die [[Litani]]rivier.<ref>{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=Tyre|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4th|location=Beirut|pages=5, 7}}</ref> Die hedendaagse stad dek ’n groot deel van die oorspronklike eiland, asook die grootste deel van die straatweg wat [[Alexander die Grote]] in 332&nbsp;v.C. laat bou het. Dié [[landengte]] het deur die eeue aansienlik groter geword vanweë slikdeposito's aan albei kante. Die deel van die oorspronklike eiland wat nie deur die moderne stad beslaan word nie, is grootliks ’n [[argeologie]]se terrein met oorblyfsels van die antieke stad. Tirus, met sy oppervlakte van 16,7&nbsp;km<sup>2</sup>, bestaan uit vier munisipaliteite en is op ’n vrugbare kusvlakte geleë. Daarom word interstedelike [[landbou]] op sowat 44% van die gebied beoefen. Die beboude gebiede maak net meer as 40% uit.<ref name=":34" /> Tirus lê naby die Roum- en Yammoune-[[Geologiese breuke|breuk]]. Hoewel dit in sy geskiedenis ’n paar vernietigende [[aardbewing]]s ondervind het, is die bedreiging relatief klein op die meeste plekke en hoogstens gemiddeld op ’n paar ander plekke. ’n [[Tsoenami]] ná ’n aardbewing, en waarskynlike grondstortings en [[oorstroming]]s daarna, is egter ’n groot moontlike natuurramp wat die inwoners in die gesig staar.<ref name=":34" /> ==Klimaat== [[Beeld:TyreAlMinaCitySite RoundRainbow RomanDeckert11122020.jpg|thumb|220px|’n Halo van 22° oor die Al Mina-terrein, 2019.]] Tirus het ’n [[Mediterreense klimaat]] met warm [[somer]]s (as ''Csa'' geklassifiseer volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]). Dit beteken dit het ses maande per jaar droogte, van Mei tot Oktober. Dit het gemiddeld 300 dae per jaar met sonskyn en ’n jaarlikse temperatuur van 20,8&nbsp;[[Celsius|°C]]. Die gemiddelde maksimum temperatuur is tot 30,8&nbsp;°C in Augustus en die gemiddelde minimum temperatuur tot sowat 10&nbsp;°C in Januarie. Die jaarlikse [[reën]]val is gemiddeld 645&nbsp;mm. Die seewater se minimum temperatuur is 17&nbsp;°C in Februarie en die maksimum 32&nbsp;°C in Augustus. Op ’n diepte van 70&nbsp;m is dit konstant 17-18&nbsp;°C.<ref name=":103">{{Cite web|url=https://rsis.ramsar.org/RISapp/files/RISrep/LB980_RIS170706.pdf|title=Information Sheet on Ramsar Wetlands (RIS)–2009-2012version|last1=Yacoub|first1=Adel|last2=El Kayem|first2=Cynthia|date=15 September 2011|website=Ramsar Sites Information Service|access-date=15 Maart 2020|last3=Moukaddem|first3=Tala}}</ref> Die styging van seevlakke weens [[aardverwarming]] dra by tot die bedreiging van [[erosie]] aan die skiereiland en baaigebiede van Tirus.<ref>{{Cite web|url=https://www.southampton.ac.uk/news/2018/10/climate-change-threat.page|title=University research shows world heritage sites under threat from climate change|last=Brown|first=Sally|date=16 Oktober 2018|publisher=University of Southampton|access-date=18 Maart 2020}}</ref> ==Geskiedenis== [[Beeld:Melqart god of the Phoenician city of Tyre.jpg|links|thumb|150px|'n Borsbeeld van Melqart in die Nasionale Museum van Denemarke.]] ===Stigting (2750-1700 v.C.)=== [[Beeld:AbductionOfEuropa ByblosMosaic200-300CE NationalMuseumOfBeirut Carole Raddato09102019.jpg|thumb|220px|''Die Ontvoering van Europa'', ’n Romeinse [[mosaïek]] uit Biblos, 200-300&nbsp;n.C., Nasionale Museum van Beiroet.]] Die Romeinse historikus Justinius het geskryf die oorspronklike stigters van Tirus het van die noordelike stad Sidon gekom om ’n nuwe hawe te stig.<ref name=":30" /><ref name=":20">{{Cite book|title=lonely planet: Syria & Lebanon|last1=Carter|first1=Terry|last2=Dunston|first2=Lara|last3=Jousiffe|first3=Ann|last4=Jenkins|first4=Siona|publisher=Lonely Planet Publications|year=2004|isbn=1-86450-333-5|edition=2nd|location=Melbourne|pages=[https://archive.org/details/isbn_9781864503333/page/345 345–347]|url=https://archive.org/details/isbn_9781864503333/page/345}}</ref> Volgens [[Herodotos]], wat Tirus in omtrent 450&nbsp;v.C. besoek het, het die plaaslike priesters gesê die stad is omstreeks 2750&nbsp;v.C. gestig<ref name=":29">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=13–17}}</ref> as ’n ommuurde plek op die vasteland<ref>{{cite book|last=Bement|first=R B|title=Tyre; the history of Phoenicia, Palestine and Syria, and the final captivity of Israel and Judah by the Assyrians|publisher=Ulan Press|asin=B009WP2MR8|page=47}}</ref> wat nou as ''Paleotyre'' ("Ou Tirus") bekend is. [[Argeologie]]se bewyse het dié tyd bevestig. Uit uitgrawings is ook ontdek daar was reeds omstreeks 2900&nbsp;v.C. nedersettings op die terrein,<ref name=":29" /> maar dat die bewoners weggetrek het.<ref name=":30">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=39–58}}</ref> Die Griekse geskiedkundige [[Eusebius van Caesarea|Eusebius]] het vertel van die algemene mite dat die [[Godheid|god]] [[Melqart]] die stad gebou het as guns vir die meermin Tiros en dit na haar genoem het.<ref name=":372">{{Cite book|title=History of the Lebanese Worldwide Presence – The Phoenician Epoch|last=Khoury Harb|first=Antoine Emile|publisher=The Lebanese Heritage Foundation|year=2017|isbn=9789953038520|location=Beiroet|pages=33–34, 44–49}}</ref> Daar is egter ook verskeie ander legendes oor Tirus se stigting. In die [[Griekse mitologie]] het die hoofgod, [[Zeus]], die vorm van ’n bul aangeneem om die Tiriese prinses Europa na [[Kreta]] te ontvoer. Daar het die paartjie drie seuns gehad: Minos, Radamantos en Sarpedon, wat konings van Kreta geword het en ná hulle dood regters van die [[Hiernamaals|onderwêreld]]. Die kontinent [[Europa]] is na haar genoem. ===Egiptiese tydperk (1700-1200 v.C.)=== [[Beeld:NationalMuseumBeirut RamsesII-BasaltStele-Tyre-13cBC RomanDeckert31102019.jpg|thumb|220px|’n [[Stele]] van [[Ramses II]] wat in Tirus ontdek is, in die Nasionale Museum van Beiroet.]] In die 17de eeu&nbsp;v.C. het die nedersetting onder die heerskappy van die [[farao|farao's]] van [[Antieke Egipte|Egipte]] gekom. In die daaropvolgende jare het dit voordeel getrek uit die beskerming deur Egipte se [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] en het dit kommersieel vooruitgegaan.<ref name=":20" /> Volgens argeologiese bewyse het Tirus reeds teen die middel 2de millennium&nbsp;v.C. begin met die vervaardiging van ’n seldsame en buitengewoon duur soort [[pers]] kleurstof,<ref name=":57">{{Cite book|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|last=La Boda|first=Sharon|publisher=Fitzroy Dearborn|year=1994|isbn=1-884964-03-6|volume=4|location=Chicago en Londen|pages=711}}</ref> [[Tiriese pers]]. Dit was bekend daarvoor dat dit mooi en ligbestand was.<ref name=":252">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=278–304}}</ref> Dit is gemaak van ’n ekstrak van die seeslakke ''Murex trunculus'' en ''Murex brandaris''. Die kleur is in antieke kulture uitgesonder vir gebruik deur koninklikes, of minstens adellikes.<ref>Bariaa Mourad. ''"Du Patrimoine à la Muséologie : Conception d'un musée sur le site archéologique de Tyr",''(Tesis); Museum National d'Histoire Naturelle (MNHN), Study realised in cooperation with the Unesco, Secteur de la Culture, Division du Patrimoine Culturel, Paris, 1998</ref> [[Beeld:Amarna letter- Royal Letter from Abi-milku of Tyre to the king of Egypt MET 24.2.12 EGDP021809.jpg|thumb|150px|links|’n [[Amarna-briewe|Amarna-kleibrief]] deur die Tiriese prins Abimilku aan farao [[Achenaten]], Metropolitaanse Kunsmuseum.]] [[Beeld:Peter Paul Rubens - La découverte de la pourpre.JPG|thumb|220px|"Die ontdekking van pers", deur [[Peter Paul Rubens]], omstreeks 1636.]] Die Tiriërs was uiters diskreet oor die bedryf om ’n absolute [[monopolie]] te verseker.<ref name=":372"/> Volgens die mitologie het die god Melqart op die strand geloop saam met die nimf Tiro, vir wie hy die hof gemaak het, toe sy hond ’n seeslak byt en die weekdier sy bek pers vlek. Tiro wou ’n rok van dieselfde kleur by Melqart hê, en so het die bedryf ontstaan. Die antieke skrywer [[Strabo]], wat Tirus ook besoek het, het gesê die kleurstofbedryf [[Lugbesoedeling|besoedel]] die lug so dat die stank sy verblyf in die stad baie onaangenaam gemaak het.<ref name=":252" /> Kenners het bereken sowat 8&nbsp;000 seeslakke sou vermorsel moes word om een gram van die kleurstof te onttrek,<ref name=":372" /> en dit kon dieselfde gekos het as omtrent 20&nbsp;gram [[goud]].<ref name=":93">{{Cite journal|last1=Noureddine|first1=Ibrahim|last2=Mior|first2=Aaron|year=2018|title=Archaeological Survey of the Phoenician Harbour at Tyre, Lebanon|url=https://www.academia.edu/38076831|journal=Bulletin d'Archéologie et d'Architecture Libanaises |volume=18|pages=95–112|via=Academia.edu}}</ref> Die eerste duidelike verslae oor die stad word gegee deur die [[Amarna-briewe]] van omstreeks 1350&nbsp;v.C. wat die prins van Tirus, [[Abimilku]], aan farao [[Achenaten]] geskryf het. Die onderwerp is dikwels water, hout en die [[Habiru]] wat die platteland van die vasteland oorneem en hoe dit die eiland-stad<!-- dis reg so --> beïnvloed.<ref name=":29" /> Egiptiese magte het eindelik ’n [[Hetiete|Hetitiese]] leër verslaan wat Tirus beleër het.<ref name=":54" /> Hoewel die stad eers Melqart genoem is, na die stadsgod, verskyn die naam Tirus reeds van 1300&nbsp;v.C. af op monumente. In die 12de eeu v.C. het Egipte se farao's geleidelik politieke beheer oor die [[Levant]] verloor,<ref name=":30" /> hoewel Egiptiese kuns Tiriese kuns meer as ’n halwe millennium daarna steeds beïnvloed het.<ref name=":100">{{Cite book|last=Gubel|first=Éric|title=Art in Tyre in the First and Second Iron Age|work=Redt Tyrus/Sauvons Tyr: Histoire phénicienne/Fenincische Geschiedenis|publisher=Peeter|year=1983|isbn=9789070192136|editor-last=Gubel|editor-first=Éric|location=Leuven|pages=23–52|editor-last2=Lipinski|editor-first2=Edward|editor-last3=Servais-Soyez|editor-first3=Brigitte}}</ref> ===Onafhanklike Fenisiese tydperk (1200-868 v.C.)=== {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header=Terracottabeelde uit Tirus | beeld1 = FemaleFigurines-Tyre-IronAge-II NationalMuseumOfBeirut 06102019.jpg | width1 = 240 | onderskrif1 = Vrouekoppe, Ystertydperk. | beeld2 = PhoenicianTerracottaMaleFigurineHeads Tyre IronAge NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg | width2 = 240 | onderskrif2 = Manskoppe, Ystertydperk. | beeld3 = MusiciansFigurines Tyre -IronAge-II NationalMuseumOfBeirut 06102019.jpg | width3 = 240 | onderskrif3 = Musikante, Ystertydperk. }} In die 11de eeu&nbsp;v.C. het die groep maritieme stadstate wat [[Fenisië]] uitgemaak het, begin met ’n kommersiële uitbreiding. Veral Tirus en Sidon het voordeel getrek uit die uitskakeling van die voormalige handelsentrums in [[Oegarit]] en [[Alalakh]].<ref name=":31">{{Cite book|last=Jidejian|first=Nina|title=TYRE Through The Ages|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=57–99}}</ref> Dus is Fenisië deur buitelanders en die Fenisiërs vereenselwig met ''Sidonia'' of ''Tyria''. Tirus se maritieme oorheersing was so groot dat die Middellandse See bekend geraak het as die "Tiriese See".<ref name=":20" /> [[Beeld:NMBStelaPhoenicianNecropolis.jpg|thumb|160px|’n Stele van die Al Bass-terrein in Tirus, die grootste bekende Fenisiese nekropolis, in die Nasionale Museum van Beiroet.]] Daar is baie min argeologiese data oor Tirus uit dié deel van die [[Ystertydperk]] II, en daarom is dit nie bekend hoe hy sy heerskappy aan ander opgedwing het nie.<ref name=":99">{{Cite book|last=Aubet|first=María Eugenia|title=Phoenicia during the Iron Age II period|work=The Oxford Handbook of the Archaeology of the Levant c.8000–332 BCE|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0199212972|editor-last=Steiner|editor-first=Margreet L.|location=Oxford|pages=709–714|editor-last2=Killebrew|editor-first2=Ann E.}}</ref> Daar word egter algemeen aanvaar die stad het staatgemaak op handel en kulturele uitwisseling, eerder as op militêre oorwinnings. Tirus is veral bekend vir die verspreiding van sy [[alfabet]] en ’n telstelsel wat op 20 gebaseer was.<ref name=":45">{{Cite book|title=Highlights of the Achievements and Accomplishments of the Tyrian Civilization And Discovering the lost Continent|last=Mroue|first=Youssef|year=2010|location=Pickering|pages=9–34}}</ref> ’n Belangrike faktor in dié globale opkoms was blykbaar die buitengewone kundigheid van Tiriese geleerdes in [[sterrekunde]] om hulle skepe te navigeer.<ref name=":52">{{Cite book|title=Begleitheft zur Ausstellung Tyros, Hafenstadt Phöniziens|last=Krause|first=Günter|publisher=Museum der Deutschen Binnenschifffahrt|year=1985|location=Duisburg-Ruhrort|pages=1–5, 12–14}}</ref> Ook het die Tiriërs meerverdiepinggeboue opgerig vanweé die beperkte ruimte op die eiland. Hulle het dus ook die reputasie verwerf dat hulle goeie bouers en ingenieurs was, asook metaalwerkers en veral skeepsbouers.<ref name=":54" /> In geskrewe tradisies word die sterk groei van Tirus se vooruitgang van die 10de eeu&nbsp;v.C. af veral aan een individu toegeskryf: [[Hiram I]], wat sy pa, Abibaal, in 969&nbsp;v.C. opgevolg het. Meer as ’n millennium later het [[Josephus|Flavius Josephus]] die legende aangeteken dat Hiram die stedelike gebied uitgebrei het deur projekte wat twee eilande verbind het om ’n enkele eiland te vorm, waarop hy [[tempel]]s laat bou het vir Melqart, Astarte en [[Baalsamin]].<ref name=":99" /> Buite sy grense het Hiram blykbaar sterk bande gevorm met die [[Israel]]itiese konings [[Dawid]] en [[Salomo]]. Hy het na berig word sederhout en geskoolde werkers gestuur om die groot [[Salomo se Tempel|Tempel in Jerusalem]] te help bou.<ref name=":31" /> Invoer van [[Siprus]] het ’n belangrike rol in dié tydperk gespeel.<ref name=":99" /> Verder het Hiram se samewerking met ander lande in die streek en sy bevegting van [[Filistyne|Filistynse]] [[seerower]]s<ref name=":54" /> gehelp om handelsbande met [[Arabiese Skiereiland|Arabië]] en [[Noord-Afrika|Noord-]] en [[Oos-Afrika]] aan te knoop. Hulle het ook <blockquote>"kolonies gestig aan die kuslyne en op naburige eilande in die [[Egeïese See]], in [[Griekeland]], aan die noordkus van Afrika, by Kartago en ander plekke, op [[Sisilië]] en [[Korsika]], in [[Iberiese Skiereiland|Spanje]] by Tartessos en selfs anderkant die pilare van [[Hercules]] by Gadeira (Cádiz)."<ref>uit "Tyre" in Easton's Bible Dictionary</ref>''</blockquote> Ná Hiram se bewind van 34 jaar is verskeie Tiriese konings ná mekaar in gevegte gedood. ===Nieu-Assiriese tydperk (868-612 v.C.)=== [[Beeld:PhoenicianTerracottaFuneraryMask Tyre 7cBCE NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert04102019.jpg|180px|thumb|’n Begrafnismasker van Tirus, 7de eeu&nbsp;v.C., Nasionale Museum van Beiroet.]] In die loop van die 9de eeu&nbsp;v.C. het die stad noue bande met die Israeliete bly handhaaf, soos blyk uit die troue van [[Isebel]] van Tirus se koninklike familie met [[Agab]], koning van Israel.<ref>[[1 Konings]] 16:31</ref><ref name=":57" /> Tirus het egter heffings aan die [[Nieu-Assiriese Ryk]] begin betaal<ref name=":20" /> en dié land het geleidelik oor Fenisië begin heers. Tirus het egter blykbaar ’n groot mate van onafhanklikheid behou terwyl dit kommersieel voordeel uit die stabiliteit van die sterk streeksmag getrek het.<ref name=":31" /> Dus het Tirus een van die magtigste stede in die Oos-Mediterreense gebied gebly. Een van sy konings, die priester [[Itobaal I]] (887-856&nbsp;v.C.), het tot in Beiroet in die noorde regeer en tot in ’n deel van [[Siprus]].<ref>{{cite web|url=https://www.livius.org/sources/content/the-founding-of-carthage|website=Livius.org|title=Founding of Carthage|access-date=2020-05-13}}</ref> Volgens mites is die Noord-Afrikaanse stad Kartago in 814&nbsp;v.C. gestig deur Tirus se prinses Elissa, algemeen bekend as Dido ("Die Swerweling"), wat met ’n vloot skepe ontsnap het ná ’n magstryd met haar broer, Pigmalion.<ref name=":20" /> [[Beeld:TributeOfShipsOfTyreAndSidonToShalmaneserII GatesOfBalawat.nypl.digitalcollections.jpg|thumb|240px|links|Skepe van Tirus bring heffings vir Salmanasser&nbsp;II.]] In die loop van die 8ste eeu&nbsp;v.C. het die Nieu-Assiriese konings probeer om hulle heerskappy oor Tirus se versterk.<ref name=":54" /> [[Tiglat-Pileser III]] (744-727&nbsp;v.C.) het heffings van Hiram II geëis en probeer om handel tussen Tirus en nedersettings in die suide te verbied.<ref name=":93" /> Sy opvolger, [[Salmanasser V]], het die stad van omstreeks 725 tot 720&nbsp;v.C. probeer beleër met die hulp van die Fenisiërs van die vasteland, maar kon dit nie inneem nie.<ref name=":21">{{cite book|last=Bement|first=R B|title=Tyre; the history of Phoenicia, Palestine and Syria, and the final captivity of Israel and Judah by the Assyrians|publisher=Ulan Press|asin=B009WP2MR8|page=48}}</ref> Siprus het homself egter in 709&nbsp;v.C. van Tiriese oorheersing bevry.<ref name=":52" /> [[Sanherib]], wat van 705 tot 681&nbsp;v.C. oor die Nieu-Assiriese Ryk regeer het, kon Tirus nie in sy militêre veldtogte oorwin nie, maar die Tiriese koning Elulaios het beheer oor die gebiede buite die stad verloor en het gevlug. Hy is opgevolg deur pro-Assiriese monarge en goewerneurs. Die Tiriese koning Baäl&nbsp;I het na berig word die Nieu-Assiriese heerser [[Esarhaddon]] (680-669&nbsp;v.C.) gehelp om ’n Sidoniese opstand te onderdruk en het as ’n beloning beheer oor ’n groot deel van die kus van Palestina gekry. Baäl het egter ’n ooreenkoms met die Egiptiese farao [[Taharqa]] aangegaan en is deur Esarhaddon gestraf.<ref name=":31" /> [[Assurbanipal]], Esarhaddon se opvolger van 669 tot 631&nbsp;v.C., het die agterland van Tirus verwoes, maar die weer eens rebellerende stad bewaar vanweë sy ekonomiese potensiaal. Tirus het daarna sy handel hervat en aanhou vooruitgaan.<ref name=":99" /> Terwyl Nieu-Assirië in die 7de eeu&nbsp;v.C. verbrokkel het, het Tirus en die ander Fenisiese stadstate nie net aansienlike onafhanklikheid geniet nie, maar ook bloeiende handelsbedrywighede.<ref name=":57" /> ===Onafhanklikheid en Neo-Babiloniese tydperk (612-539 v.C.)=== [[Beeld:LimestonePhoenicianKingPharaohStyle 700-600BCE Tyre.jpg|thumb|180px|’n Beeld van ’n Fenisiese koning in die styl van ’n farao, uit Tirus, 7de eeu v.C.]] [[Beeld:Seated woman with tiara-AO 1579-IMG 4681-gradient.jpg|thumb|180px|’n Terracottabeeld van ’n sittende vrou met ’n tiara op, van Tirus, 6de eeu&nbsp;v.C., in die [[Louvre]].]] Ná die val van die Assiriërs in 612&nbsp;v.C. het Tirus en die ander Fenisiese stadstate aanvanklik nog ’n opbloei in hulle handel beleef sonder die betaling van heffings. Dié tydperk het egter ná ’n paar jaar geëindig toe [[Nebukadnesar II]] in 605&nbsp;v.C. met militêre veldtogte in die Levant begin het.<ref name=":28" /> Die Tiriese heersers het hulle aan die kant van Egipte, die koninkryke [[Juda]], [[Edom]] en [[Moab]] sowel as ander Fenisisese stede geskaar teen [[Neo-Babiloniese Ryk|Neo-Babiloniese]] ambisies oor die uitbreiding van sy grondgebied. Hulle het daarin geslaag om hulle onafhanklikheid te behou.<ref name=":57" /> In 586&nbsp;v.C. het Nebukadnesar II met ’n beleg van Tirus begin wat 13 jaar geduur het.<ref name=":20" /> Dit het misluk, maar die verswakte stad het eindelik ingestem om heffings te betaal.<ref name=":21"/> Weens die lang beleg het Tirus ekonomiese skade gely en sy handelsbedrywighede is in ’n groot mate deur die onstabiliteit geknou. Die stad het ook sy tradisionele wedywering met die naburige Sidon verloor,<ref name=":28">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=107–117}}</ref> en laasgenoemde stad het die oorhand gekry.<ref name=":99" /> Terselfdertyd het die invloed van die Egiptiese kuns, wat ’n "gekoesterde bron van inspirasie" gebly het selfs ná die beëindiging van Egipte se oorhand oor die streek in die 12de eeu v.C., eindelik afgeneem.<ref name=":100" /> ===Persiese tydperk (539-332 v.C.)=== Die [[Achaemenidiese Ryk]] van die Persiese koning [[Kores die Grote]] het die stad in 539&nbsp;v.C. verower.<ref name="JSTOR">{{Cite journal|title=Tyre in the early Persian period (539-486 B.C)|journal = The Biblical Archaeologist|volume = 42|issue = 1|pages = 23–34|jstor = 3209545|last1 = Katzenstein|first1 = H. Jacob|year = 1979|doi = 10.2307/3209545|s2cid = 165757132}}</ref> Die Perse het Fenisië in vier [[vasal]]koninkryke verdeel: Sidon, Tirus, Arwad en Biblos. Hulle het floreer deur skepe vir die Persiese konings se vlote te bou. Toe Kambuses II ’n veldtog teen Kartago reël, het Tirus egter geweier om teen sy dogterstad te veg.<ref name=":28" /> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header= | beeld1 = Gallica-BNF Monnaie 1 4 de sicle (...)Tyr Phénicie btv1b10322884x.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = ’n Silwermuntstuk uit Tirus uit 437-425 v.C.. Links is ’n dolfyn en seeslak en regs ’n uil met ’n Egiptiese septer. | beeld2 = PhoenicianSilverCoinTyre MelqartDolphin 347-346 BNF-Gallica.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = ’n Silwermuntstuk uit Tirus uit 347-346 v.C.. Links is Melqart wat op ’n perd ry en regs ’n uil met ’n Egiptiese septer. }} Onder Persiese heerskappy is Tirus, nes die ander Fenisiese stadstate, toegelaat om sy eie koning te behou,<ref name=":57" /> maar eindelik is die ou stelsel van koningshuise afgeskaf. Die stadstate het republieke geword, met ''suffetes'' (regters) wat vir ses jaar die mag behou het.<ref name=":54" /></blockquote> Tirus se ekonomie het steeds gesteun op die vervaardiging van pers kleurstof uit seeslakke, wat op ’n silwermuntstuk van Titus van omstreeks 450-400&nbsp;v.C. verskyn,<ref name=":252"/> toe die stad sy eie geld begin munt het. Ander motiewe op munstukke het dolfyne en uile ingesluit.<ref name=":57" /> Herodotos het Tirus omstreeks 450&nbsp;v.C. besoek en die tempel van Melqart gesien. "Dit was ryklik versier met offerandes, en daar was tussenin twee pilare, een van goud en een van smarag, wat snags helder geskyn het."<ref>{{Cite book|title=The Histories, Book 2|last=Herodotus|pages=115 §44}}</ref> Sommige historici meen die smaragpilaar was van glas en is met ’n lamp verlig.<ref name=":54" /> Volgens die Romeinse historikus Justinus het ’n opstand deur [[Slaaf|slawe]] in die Persiese tydperk plaasgevind. Die lewe van net een slawemeester met die naam Straton is gespaar. Die voormalige slawe het hom toe as die nuwe koning gekies en ’n dinastie gestig.<ref name=":28" /> In 392&nbsp;v.C. het Evagoras, die prins van [[Siprus]], met [[Athene|Atheense]] en Egiptiese steun ’n opstand teen die Persiese heerskappy begin. Sy magte het Tirus ingeneem – óf deur hulle aan te val óf deur die geheime instemming van die Tiriërs. Hy het die rebellie egter ná 10 jaar beëindig en Tirus het weer onder Persiese beheer gekom. Die stad het nie deelgeneem aan Sidon se opstand in 352&nbsp;v.C. nie en het voordeel getrek uit die buurstat se daaropvolgende verwoesting.<ref name=":28" /> ===Hellenistiese tydperk (332-126 v.C.)=== [[Beeld:A naval action during the siege of Tyre by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|180px|Optrede deur die vloot tydens die beleg van Tirus; tekening deur André Castaigne, 1888/'89.]] Ná sy oorwinning oor die Persiese koning [[Darius III]] in 333&nbsp;v.C. het [[Alexander die Grote]] sy leërs suid na [[Sirië]] en die [[Levant]] geneem en heffings geëis van al die Fenisiese stadstate aan die kus. Omdat hulle moeg was van Persiese onderdrukking, het die meeste die nuwe heerser verwelkom. Tirus het egter hewig weerstand gebied.<ref name=":412">{{Cite book|title=A visit to the Museum... The short guide of the National Museum of Beirut, Lebanon|publisher=Ministry of Culture/Directorate General of Antiquities|year=2008|isbn=978-9953-0-0038-1|location=Beiroet|pages=}}</ref> [[File:Antikensammlung Berlin 578.JPG|links|thumb|180px|’n Blou marmertorso uit Tirus, Altes Museum in [[Berlyn]].]] Alexander het die stad beleër ondanks sy reputasie dat hy nie ingeneem kan word nie.<ref name=":20" /> Die [[Masedonië (Griekeland)|Masedoniese]] veroweraar het binne sewe maande daarin geslaag om die stad te beleër deur die ou stad op die vasteland af te breek en die geboue se stene te gebruik om ’n straatweg na die eiland te bou.<ref name=":38" /><ref>Robin Lane Fox, ''Alexander the Great'' 1973:181f.</ref> [[Beeld:Demetrius Nicator, King of Syria, Killed as He Attempts to Land at Tyre - Google Art Project cropped.jpg|thumb|180px|Demetrius II word vermoor, Franse illustrasie van omstreeks 1413-1415.]] Sowat 8&nbsp;000 Tiriërs is tydens die beleg dood en hoewel Alexander koning Azemilcus en die hoofmagistrate begenadig het, is sowat 30&nbsp;000 burgers as slawe verkoop.<ref name=":27">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=119–141}}</ref> Tirus is vandag steeds ’n skiereiland in plaas van ’n eiland.<ref name=":20" /><ref name=":372" /> Kort ná Alexander se dood in 323&nbsp;v.C. het [[Ptolemeus I Soter|Ptolemeus]] van Egipte die streek geannekseer, maar dit net ’n paar jaar lank behou.<ref name=":27" /> In 315&nbsp;v.C. het Alexander se voormalige generaal [[Antigonos I Monoftalmos|Antigonos]] Tirus self beleër.<ref name="315 B.C. – events and references">[http://www.attalus.org/bc4/year315.html#20 315 B.C. – events and references]</ref> Antigonos se seun, Demetrios, het tot in 287&nbsp;v.C. oor Fenisië regeer, maar Ptolemeus het dit teruggewen. Dit was daarna sowat 70 jaar lank onder beheer van Ptolemeus se opvolgers, totdat die [[Seleukidiese Ryk]] onder [[Antiogos III die Grote|Antiogos III]] Fenisië in 198&nbsp;v.C. verower het.<ref name=":27" /> In 275&nbsp;v.C. het Tirus besluit om ’n republiek te word.<ref name=":52" /> Terwyl die mag van die Seleukidiese Ryk begin verbokkel het en sy leiers in dinastiese gevegte betrokke geraak het, het hulle houvas op Fenisië ook afgeneem. ===Onafhanklikheid van die Seleukiede (126-64 v.C.)=== In 126&nbsp;v.C. het Tirus onafhanklik van die kwynende Seleukidiese Ryk geword.<ref>[http://www.attalus.org/bc2/year126.html#9 126 B.C. – events and references]</ref> ’n Jaar later het die Seleukidiese koning [[Demetrius II Nicator]] na Tirus gevlug nadat hy van die troon gesit is. Die prefek van Tirus het hom egter laat vermoor toe hy sy skip verlaat.<ref>{{Cite web|url=http://www.getty.edu/art/collection/objects/105180/unknown-maker-demetrius-nicator-king-of-syria-killed-as-he-attempts-to-land-at-tyre-french-about-1413-1415/?dz=0.5000,0.7418,0.38|title=Demetrius Nicator, King of Syria, Killed as He Attempts to Land at Tyre|website=The J. Paul Getty Museum|access-date=8 Januarie 2020}}</ref> In 88&nbsp;v.C. het Tirus se handelsbedrywighede begin ly onder die onstabiliteit in die gebied. Vyf jaar later, in 83&nbsp;v.C., het die heersersklasse van die Levant [[Tigranes die Grote]], koning van [[Armenië]], gevra om die heerser van Fenisië te word en orde te herstel. Tirus het egter daarin geslaag om onafhanklik te bly.<ref name=":102">{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=TYRE|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=33, 76}}</ref> ===Romeinse tydperk (64 v.C. - 395&nbsp;n.C.)=== [[Beeld:AinSur-AinHiram Tyre RomanDeckert07082019.jpg|links|thumb|180px|Ain Sur.]] In 64&nbsp;v.C. het [[Syria (Romeinse provinsie)|Sirië]] eindelik ’n provinsie van die laat [[Romeinse Republiek]] geword, net voordat laasgenoemde die [[Romeinse Ryk]] geword het.<ref>[http://www.attalus.org/bc1/year64.html#31 64 B.C. – events and references]</ref> Tirus is toegelaat om sy onafhanklikheid in ’n groot mate te behou as ’n "civitas foederata" (vrye stad).<ref>E. G. Hardy, Roman Laws and Charters, New Jersey 2005, p.95</ref> Tirus het dus ’n groot deel van sy kommersiële belangrikheid behou. Benewens pers kleurstof, was die vervaardiging van [[linne]] ’n belangrike nywerheid.<ref name=":26" /> Sy ligging het Tirus die "natuurlike" hawestad gemaak van [[Damaskus]], waaraan dit in die Romeinse tydperk met ’n pad gekoppel is.<ref name=":32">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=19–37}}</ref> Dit was ook ’n belangrike ontmoetingsplek aan die [[Syroete]].<ref name=":45" /> [[Beeld:NationalMuseumOfBeirut EmperorHadrianMarble-Tyre RomanDeckert06102019.jpg|thumb|150px|’n Marmerstandbeeld van [[Hadrianus]] uit Tirus, Nasionale Museum van Beiroet.]] [[Beeld:Tyre Triumphal Arch.jpg|thumb|180px|links|Die Triomfboog (herbou).]] [[Beeld:NationalMuseumOfBeirut SeptimiusSverus-marble-Tyre RomanDeckert06102019.jpg|thumb|150px|’n Borsbeeld van Septimius Severus uit Tirus.]] In die [[Nuwe Testament]] word genoem dat [[Jesus]] Sidon en Tirus besoek het. Hy het duiwels uit ’n vrou se dogter gedryf<ref>[[Matteus]] 15:21; [[Markus]] 7:24</ref> en baie mense het van Tirus en Sidom gekom om Hom te hoor preek.<ref>Markus 3:8; [[Lukas]] 6:17, Matteus 11:21-23</ref> ’n [[Christelik]]e gemeente is in Tirus gestig kort ná die dood van sint Stefanus. [[Paulus van Tarsus|Paulus]] het op die terugkeer van sy derde sendingsreis ’n week daar in gesprek met die dissipels deurgebring.<ref name=":26">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=142–169}}</ref> In die vroeë 2de eeu&nbsp;n.C. het keiser [[Hadrianus]], wat die stad van die ooste omstreeks 130&nbsp;n.C. besoek het, die titel "metropolis" aan Tirus gegee. Sy status was van "uiterste belang",<ref name=":55">{{Cite book|title=Beyond Greece and Rome: Foundation Myths on Tyrian Coinage in the Third Century AD|last=Hirt|first=Alfred|work=Foundation Myths in Ancient Societies: Dialogues and Discourses|publisher=University of Pennsylvania Press|year=2015|isbn=978-0812246421|editor-last=Mac Sweeney|editor-first=Naoíse|location=Philadelphia|pages=191–226}}</ref> want dit het die antieke wedywering met Sidon in Tirus se guns beklink – vir eers.<ref name=":26" /> Daarna is die beroemde Triomfboog en Tiriese Hippodroom, een van die grootste hippodrome ter wêreld (480&nbsp;m lank en 160&nbsp;m breed), gebou.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kilb7bDgSSA Video showing the Roman hippodrome of Tyre]</ref> Die amfiteater vir die perderesiesbaan kon sowat 30&nbsp;000 toeskouers huisves. ’n [[Akwaduk]] van omtrent 5&nbsp;km lank is gebou om die stad van water uit die Ras Al Ain-bekkens in die suide te voorsien.<ref name=":372"/> Toe [[Septimius Severus]] en [[Pescennius Niger]] in 193&nbsp;n.C. met mekaar meeding om die troon van [[Rome]], het Tirus hom aan Severus se kant geskaar, want hy was gebore in die voormalige Tiriese kolonie Leptis Magna.<ref>{{Cite book|title=History of the Lebanese Worldwide Presence – The Phoenician Epoch|last=Khoury Harb|first=Antoine Emile|publisher=The Lebanese Heritage Foundation|year=2017|isbn=9789953038520|location=Beirut|pages=166}}</ref> Uit weerwraak het Niger se soldate Tirus geplunder en baie van sy inwoners vermoor. Ná Niger se nederlaag het Severus Tirus se trou egter beloon met die status van ’n kolonie, wat die stad in staat gestel het om ’n deel van sy rykdom te herwin,<ref name=":26" /> want dit het aan Tiriërs Romeinse burgerskap gegee, met dieselfde regte as Romeine self.<ref name=":54" /> In 198 het Tirus die hoofstad van die provinsie Syria Phoenice geword.<ref name=":52" /> Met die groei van die Christendom in die 3de eeu het die Romeinse owerhede [[paganisme]] gesteun en die aanbidding van Tirus se antieke gode, veral Melqart, aangemoedig. Toe keiser [[Dekius]] in 250-251 opdrag gee dat Christene vervolg word, het volgelinge van Jesus in Tirus ook gely. In 304 is sowat 500 Christene in Tirus na berig word vervolg, gemartel en vermoor.<ref>{{Cite web|url=https://livingmaronite.com/resources/feast-days/500-martyrs-of-tyre/|title=500 Martyrs of Tyre|date=19 Februarie 2017|website=Living Maronite|access-date=8 Oktober 2019|archive-date= 5 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205110359/https://livingmaronite.com/resources/feast-days/500-martyrs-of-tyre/|url-status=dead}}</ref> Omstreeks 316 het Frumentius, wat omtrent in die tyd van die vervolging in Tirus gebore is, die eerste biskop van die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] geword nadat hy en sy broer, Edesius, saam met hulle oom na die [[Rooisee]] gevaar en aan die [[Eritrea|Eritrese]] kus gestrand het. Terwyl Edesius na Tirus teruggekeer het om ’n priester te word, het Frumentius die Christendom glo na die [[Koninkryk Aksum]] gebring.<ref name=":54" /> ===Bisantynse tydperk (395-640)=== [[Beeld:TyreAlMinaCitySite ByzantineMosaicHearts RomanDeckert030102018.jpg|thumb|200px|links|’n Mosaïek met hartvormige wingerdblare by die ingang van die Al Mina-terrein, moontlik Bisantyns.]] In 395 het Tirus deel van die [[Bisantynse Ryk]] geword en aanhou floreer. Sy tradisionele nywerhede was in dié tydperk steeds belangrik,<ref name=":20" /> maar die stad het die meeste voordeel getrek uit sy strategiese ligging aan die Syroete,<ref name=":45" /> wat hom ook in staat gestel het om [[sy]] te vervaardig nadat die geheime prosedures uit [[China]] gesmokkel is.<ref name=":54" /> [[Beeld:ByzantineTomb-Tyre-VirginMaryHalo NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg|thumb|200px|Uit die nekropolis van Al Bass, 440&nbsp;n.C., "moontlik die oudste fresko van die [[Maagd Maria]] in die wêreld",<ref name=":102"/> Nasionale Museum van Beiroet.]] Die [[nekropolis]] in die vastelandse Tirus met sy meer as driehonderd sarkofae uit die Romeinse en die Bisantynse tydperk, het gegroei totdat dit een van die grootstes in die wêreld was. In Bisantynse tye is ’n hoofpad van 400&nbsp;m lank en 4,5&nbsp;m breed gebou wat met [[sandsteen]] geplaveisel is.<ref name=":372" /> Daarnaby is twee kerke met marmerversierings in die 5de en 6de eeu gebou toe die boubedryf in Tirus sy hoogtepunt bereik het.<ref name=":39">{{Cite book|title=TYRE|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=62, 74, 102}}</ref> In die 6de eeu, vanaf 502,<ref name=":95" /> het ’n reeks [[aardbewing]]s Tirus getref en beskadig. Die ergste een was in 551,<ref name=":54" /> toe die aardbewing ook ’n [[tsoenami]] veroorsaak het.<ref name=":95">{{Cite book|last=Gatier|first=Pierre-Louis|url=https://www.academia.edu/30352235|title=Sources de l'histoire de Tyr. Textes de l'Antiquité et du Moyen Âge|work=Tyr l'instable : pour un catalogue des séismes et tsunamis de l'Antiquité et du Moyen Âge|publisher=Co-édition Presses de l'Ifpo / Presses de l'Université Saint-Joseph|year=2011|isbn=978-2-35159-184-0|editor-last=Gatier|editor-first=Pierre-Louis|location=Beiroet|pages=263|language=fr|format=PDF|editor-last2=Aliquot|editor-first2=Julien|editor-last3=Nordiguian|editor-first3=Lévon}}</ref> Dit het die Triomfboog op die vasteland vernietig,<ref name=":22">{{Cite book|title=lebanon – THROUGH THE LENS OF MUNIR NASR|last=Zoghaib|first=Henri|publisher=Arab Printing Press sal|year=2004|isbn=9789953023854|location=Beiroet|pages=74}}</ref> terwyl die Egiptiese hawe en dele van die voorstad aan die suidelike kant van die skiereiland onder die see verdwyn het.<ref name=":39" /> Die stad en sy inwoners het ook in die 6de eeu al hoe meer gely onder die chaos wat ontstaan het deurdat die Bisantynse Ryk deur oorloë geteister is.<ref name=":54" /> Tirus het onder Bisantynse heerskappy gebly totdat dit met die eeuwisseling deur die [[Sassanidiese Ryk|Sassanidiese]] sjah [[Khusro II]] verower is en daarna, in 640 tydens die [[Moslems]]e verowering van die Levant, deur Arabiese magte van die [[Rasjidoen-kalifaat]].<ref name=":45"/> ===Vroeë Moslemtydperk (640-1124)=== [[Beeld:FatimidGrandMosque TyreSour RomanDeckert23112019.jpg|thumb|200px|Oorblyfsels van die Fatimidiese [[moskee]].]] Onder [[Islam]] is vrede en orde herstel. Tirus het onder beheer van die [[Kalifaat]] gou weer vooruitgegaan. Die voorspoed het ’n halwe millennium geduur,<ref name=":22" /> ondanks die feit dat die stad beperk was tot ’n deel van die ou eiland ná die verwoesting van die aardbewings in die 6de eeu.<ref name=":39" /> [[Beeld:Vase-VII-VIIIc Tyre NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg|thumb|links|150px|’n Vaas uit die 7de-8ste eeu, Nasionale Museum van Beiroet.]] [[File:GlassFurnaces AlMinaCitySite TyreSourLebanon RomanDeckert09102019.jpg|thumb|200px|Glasballe by Al Mina.]] In die laat 640's het die kalief se goewerneur, Muawiyah, sy vlootinvalle in Siprus van Tirus af geloods,<ref name=":20"/> maar die Rasjidoentydperk het net tot in 661 geduur.<ref name=":45" /> Dit is gevolg deur die [[Omajjadiese Kalifaat]] (tot in 750) en die [[Abbasidiese Kalifaat]]. Tirus het ’n kultuursentrum van die Arabiese wêreld geword, met baie bekende geleerdes en kunstenaars.<ref name=":45" /> Deur die loop van die eeue het Islam versprei en [[Arabies]] het [[Grieks]] as die taal van administrasie vervang,<ref name=":45" /><ref name=":412" /> hoewel sommige mense blykbaar steeds die antieke kultus van Melqart aangehang het.<ref name=":54" /> In die tyd van die [[Fatimidiese Kalifaat]] is ’n Groot Moskee gebou,<ref name=":13">{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=TYRE|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=94, 103–121}}</ref> waarskynlik op die plek waar die tempel van Melqart voorheen gestaan het.<ref name=":372" /> Intussen het Tirus deel van die [[Syroete]] gebly<ref name=":45" /> en steeds sy tradisionele vervaardiging van [[Tiriese pers]] en [[glas]] voortgesit.<ref name=":54" /> In uitgrawings op die Al Mina-terrein is glasoonde uit die vroeë Islamitiese tydperk ontdek wat die kapasiteit het om in ’n enkele sessies meer as 50&nbsp;ton glas te smelt. Daarbenewens het die vervaardiging van [[suiker]] van suikerrietlanderye om die stad ook belangrik geword.<ref name=":96">{{Cite journal|last1=Freestone|first1=Ian|last2=Jennings|first2=Sarah|last3=Aldsworth|first3=Fred|last4=Haggerty|first4=George|last5=Whitehouse|first5=David B.|year=2001|title=The Glass-Making Area on the Island Site at Tyre, Southern Lebanon|url=https://www.academia.edu/24388439|journal=Bulletin d'Archéologie et d'Architecture Libanaises |publisher=MINISTÈRE DE LA CULTURE, Direction Générale des Antiquités|volume=5|pages=219–239|via=Academia.edu}}</ref> In die Tiriese Opstand (996-998) het die inwoners gerebelleer teen die Fatimidiese heerskappy. Dit is gelei deur ’n gewone matroos met die naam 'Allaqa. Die stad is egter deur die Fatimidiese Kalifaat beleër. ’n Bisantynse eskadron wat probeer het om die stad se verdedigers te help, is verslaan. Ná ’n beleg van twee jaar het die Fatimiede die stad geplunder en baie inwoners vermoor.<ref>{{cite book | title = A History of Palestine, 634–1099 | last = Gil | first = Moshe | translator = Ethel Broido | url = | year = 1997 | isbn = 0-521-59984-9 | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press }}</ref> In 1086 het dit in die hande van die [[Seldjoekse Ryk]] geval, wat dit in 1089 weer aan die Fatimiede moes afstaan. Teen daardie tyd was die inwoners sowat 20&nbsp;000.<ref name=":42">{{Cite book|title=Lebanon: A History, 600–2011|last=Harris|first=William|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=978-0195181111|location=Oxford|pages=48, 53, 67}}</ref> Die meerderheid was blykbaar [[Sjia|Sjiiete]].<ref name=":67">{{Cite book|url=https://www.academia.edu/12778980|title=The battle for South Lebanon: Radicalisation of Lebanon's Shi'ites 1982–1985|last=Smit|first=Ferdinand|publisher=Bulaaq, Uitgeverij|year=2006|isbn=978-9054600589|location=Amsterdam|pages=23, 36, 61–62, 71, 90, 115, 127–128, 133–134, 152, 164, 175, 183, 220, 269–274, 297–298, 300|format=PDF}}</ref> Tien jaar later het Tirus voorkom dat hulle aangeval word deur heffings te betaal aan die [[Kruisvaarders]] wat na Jerusalem opgeruk het. Laat in 1111 het koning [[Baldwin I van Jerusalem]] die stad beleër,<ref name=":24">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=248–271}}</ref> wat homself onder die beskerming van die Seldjoekse militêre leier [[Toghtekin]] geplaas het. Met die steun van Fatimidiese magte het Toghtekin tussenbeide getree en die Franke gedwing om die beleg in April 1112 op te hef nadat sowat 2&nbsp;000 van Baldwin se soldate gedood is.<ref name=":20" /> ’n Dekade later het die Fatimiede Tirus aan Toghtekin verkoop en hy het ’n garnisoen daar opgerig. ===Kruisvaardertydperk (1124-1291)=== [[Beeld:Tyre being blockaded by the Venetian fleet and besieged by Crusader knighthood.PNG|thumb|200px|Die 1124-beleg van Tirus, 12de-eeuse illustrasie.]] Op 7 Julie 1124, in die nasleep van die [[Kruistog|Eerste Kruistog]], was Tirus die laaste stad wat eindelik deur die Christelike vegters ingeneem is – 'n [[Frankiese Ryk|Frankiese]] leër aan die kus en 'n [[Venesië|Venesiese]] vloot van die see se kant af<ref name=":24" /> – nà 'n beleg van vyf en 'n halwe maande.<ref name=":20" /> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van die Kruisvaarders se katedraal, met oorblyfsels van die Fatimidiese Groot Moskee waarop dit gebou is (voorgrond, middel), 2019 | header= | beeld1 = CrusaderCathedral TyreSourLebanon RomanDeckert07112019.jpg | width1 = 220 | onderskrif1 = | beeld2 = CrusaderCathedralPanorama-TyreSour-Lebanon RomanDeckert04092019.jpg | width2 = 220 | onderskrif2 = }} [[Beeld:TerracottaCup Tyre 12-13c NationalMuseumOfBerlin 06102019.jpg|thumb|200px|'n Terracottabeker uit Tirus uit die Kruisvaardertydperk.]] Onder sy nuwe heersers is Tirus in drie dele opgedeel: Twee derdes het gegaan aan Baldwin van Jerusalem en 'n derde was outonome handelskolonies vir die Italiaanse handelstede, veral Venesië.<ref name=":54" /> Tirus was een van belangrikste stede van die Koninkryk Jerusalem, want dit het die Syroete oopgestel aan die koninkryke in die [[Weste]].<ref name=":45" /> Die stad was die setel van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] aartsbisdom. Verskeie kerke is gebou, onder meer die Katedraal van Sint Markus op die ruïnes van die Fatimidiese Groot Moskee<ref name=":13" /> Ten spyte van die Christelike oorheersing was daar vrede tussen aanhangers van verskillende gelowe: die Christendom, [[Judaïsme]], Islam en blykbaar steeds die kultus van Melqart.<ref name=":54" /> In 1210 is Jan van Brienne en sy vrou, Maria van Montferrat, in Tirus gekroon as koning en koningin van Jerusalem.<ref>{{Cite book|title=Crusader Art in the Holy Land, From the Third Crusade to the Fall of Acre|last=Folda|first=Jaroslav|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=978-0521835831|location=Cambridge|pages=105}}</ref> Ná die Sesde Kruistog, van 1231 af, het die magte van Riccardo Filangieri Tirus meer as 'n dekade lank beset namens die Heilige Romeinse keiser Frederick. Hulle is in 1242 deur die Kruistog van die Baronne en hulle Venesiese bondgenote verslaan. In 1257 – 'n jaar ná die begin van 'n oorlog tussen [[Genua]] en Venesië oor beheer oor [[Akko]] – is die Venesiërs uit hulle derde van die stad verban.<ref name=":44">{{Cite book|title=A History of the Crusades|last=Runciman|first=Steven|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=0521347726|volume=3|location=Cambridge|pages=283, 353}}</ref> In Mei 1269 het sultan Baibars van die [[Mameluk]]ke 'n mislukte strooptog op Tirus uitgevoer nadat onderhandelings oor 'n wapenstilstand skeefgeloop het.<ref name=":43">{{Cite book|title=Early Mamluk Diplomacy, 1260–1290: Treaties of Baybars and Qalāwūn with Christian Rulers|url=https://archive.org/details/earlymamlukdiplo00holt|url-access=limited|last=Holt|first=Peter Malcolm|publisher=E.J. Brill|year=1995|isbn=978-9004102460|location=Leiden / New York / Köln|pages=[https://archive.org/details/earlymamlukdiplo00holt/page/n114 106]–117}}</ref> In September dié jaar is Hugo III van Siprus in Tirus gekroon as koning van Jerusalem.<ref name=":24" /> ===Mameluktydperk (1291-1516)=== [[Beeld:Lorrain - Seascape with Ezekiel Crying on the Ruins of Tyre, 1667.jpg|thumb|200px|''Seetoneel met Esegiël wat huil op die ruïnes van Tirus'', ’n olieverfskildery van 1667 deur Claude Lorrain, wys die Weste se betowering van vroeg af deur die verbrokkelde metropolis.]] In 1291 is Tirus weer ingeneem, dié keer deur die Mamelukleër van Al-Ashraf Khalil.<ref name=":20" /> Al die inwoners het die stad na berig word per skip verlaat op die dag dat Akko, een van die laaste Kruisvaardervestings wat bly staan het, ná ’n twee maande lange beleg geval het. Die Mamelukke het Tirus dus feitlik leeg aangetref.<ref name=":50">{{Cite book|url=https://archive.org/stream/antiquitiesofori00reddrich/antiquitiesofori00reddrich#page/n166/mode/1up|title=Antiquities of the Orient unveiled, containing a concise description of the remarkable ruins of King Solomon's temple, and store cities, together with those of all the most ancient and renowned cities of the East, including Babylon, Nineveh, Damascus, and Shushan|last=Redding|first=Moses Wolcott|publisher=Temple Publishing Union|year=1875|location=New York|pages=145; 154|format=PDF}}</ref> Sultan Khalil het al die versterkings laat afbreek.<ref name=":42" /> Die Kruisvaarders se katedraal, wat reeds in 1202 in ’n aardbewing beskadig is, is verder deur die veroweraars verwoes.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.goethe.de/ins/lb/de/kul/sup/spu/20928357.html|title=Deutsche Spuren im Libanon: Auf den Spuren Barbarossas – Deutsche Kaiser-Gebeine in Tyros?|last=Altaner|first=Jan|year=2019|website=Goethe Institute Libanon|language=de|access-date=24 September 2019}}</ref> Daar is van Akko af oor die stad regeer en dit het dus deel van Palestina geword.<ref name=":63">{{Cite book|url=https://epdf.pub/download/the-shia-of-lebanon-clans-parties-and-clerics-library-of-modern-middle-east-stud.html|title=The Shi'a of Lebanon – The Shi'a of Lebanon Clans, Parties and Clerics|last=Shanahan|first=Rodger|publisher=Taurus Academic Studies|year=2005|isbn=9781850437666|location=Londen, New York|pages=16, 41–42, 46–48, 80–81, 104|format=PDF}}</ref> Erdeware en glasartikels is steeds in die vroeë Mameluktydperk vervaardig,<ref name=":412"/> maar die vervaardiging van Tiriese pers is nooit weer hervat nie, want goedkoper kleurstowwe het intussen op die mark gekom.<ref name=":252"/> Terwyl die sultanaat deur faksiegevegte en politieke onstabiliteit geteister is ná Khalil se dood in 1293, het Tirus – die "Londen"<ref name=":50" /> of "New York"<ref name=":58">{{Cite book|url=https://play.google.com/store/books/details?id=2yUKAAAAIAAJ&rdid=book-2yUKAAAAIAAJ&rdot=1|title=Freemasonry in the Holy Land: Or, Handmarks of Hiram's Builders|last=Morris|first=Robert|publisher=Knight & Leonard|year=1876|edition=10de|location=Chicago|pages=35, 93, 95, 97}}</ref> van die [[Ou Wêreld]] – sy belangrikheid verloor. Toe die [[Marokko|Marokkaanse]] ontdekker Ibn Battuta Tirus dit in 1355 besoek, was dit ’n hoop ruïnes.<ref>{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=265, 272}}</ref> Baie stene is as boumateriaal na buurstede soos Sidon, Akko, Beiroet en Jaffa geneem.<ref name=":50" /><ref name=":29" /> In 1610 het die Engelse reisiger George Sandys ná sy besoek aan Tirus opgemerk: <blockquote>"Dié eens beroemde Tirus is nou niks anders as 'n hoop ruïnes nie; tog het hulle 'n eerbiedwaardige aspek en onderrig hulle die peinsende aanskouer met hulle voorbeeldige broosheid".<ref name=":50" /></blockquote> ===Ottomaanse tydperk (1516-1918)=== ====Maan-clan en feodale landhere==== {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header=Die Maan-paleis | beeld1 = Tyre KhanSour-KhanAshkar RomanDeckert23102019.jpg | width1 = 200 | onderskrif1 = | beeld2 = KhanSour-KhanAlAshkar TyreSour RomanDeckert16082019.jpg | width2 = 200 | onderskrif2 = | beeld3 = KhanSour-KhanAlAshkar-UpperGallery-TyreSour RomanDeckert20082019.jpg | width3 = 200 | onderskrif3 = }} Die [[Ottomaanse Ryk]] het die Levant in 1516 verower,<ref name=":20" /> maar Tirus het nog 90 jaar lank feitlik onaangeraak gebly, tot aan die begin van die 17de eeu toe die Ottomaanse leiers die [[Droese]]leier Fakardin II van die Maan-familie as [[emir]] aangestel het om Jabal Amel (die huidige Suid-Libanon) en [[Galilea]] te administreer, asook die distrikte Beiroet en Sidon.<ref name=":46">{{Cite book|url=http://etheses.dur.ac.uk/1521/|title=Political awareness of the Shi'ites in Lebanon: the role of Sayyid 'Abd al-Husain Sharaf al-Din and Sayyid Musa al-Sadr|last=Gharbieh|first=Hussein M.|publisher=Centre for Middle Eastern and Islamic Studies, University of Durham|year=1996|location=Durham|format=PDF|type=Doktoraat}}</ref> [[Beeld:Emir Faḫereddin Ibn Ma'n ( Faḫereddin II)-2.png|thumb|links|170px|Fakardin "die Grote".]] Een van sy eerste projekte was die bou van ’n paleis vir sy broer, prins Younis Al-Maani. Die ruïes daarvan staan vandag steeds in die middel van die hedendaagse Souk-markgebied en is nou bekend as Khan Abdo El-Ashqar,<ref name=":61">{{Cite book|title=Memory of the South|last=Jaber|first=Kamel|publisher=South for Construction|year=2005|location=Beiroet|pages=94, 96–97}}</ref> Khan Al-Askar<ref name=":13" /><ref name=":16">{{Cite book|title=Tyr - L'histoire d'une Ville|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Municipalité de Tyr / Tyre Municipality / Baladia Sour|year=2008|location=Tyre/Sour/Tyr|pages=80–103}}</ref> of Khan Sour. Fakardin het Sjiiete en Christene aangemoedig om hulle oos van Tirus te vestig om die pad na Damaskus te beveilig. Hy het dus die fondament gelê van die moderne Tiriese [[demografie]], want baie van dié setlaars of hulle nakomelinge het later na die stad getrek.<ref name=":67" /> Fakardin het ook probeer om ’n onafhanklike staat te stig<ref name=":94">{{Cite book|last=Bayeh|first=Joseph|title=A History of Stability and Change in Lebanon: Foreign Interventions and International Relations|publisher=I.B.Tauris|year=2017|isbn=978-1784530976|location=Londen / New York|pages=19–20, 33}}</ref> en het Tirus se Kruisvaarderkatedraal in 1610 in ’n militêre fort omskep.<ref name=":23">{{Cite book|title=Meerfahrt nach Tyros zur Ausgrabung der Kathedrale mit Barbarossa's Grab|last=Sepp|first=Johann Nepomuk|publisher=Verlag von E.A. Seemann|year=1879|location=Leipzig|pages=112–113, 247}}</ref> Die Turke het hom egter verdryf en hy het in bannelingskap gegaan.<ref name=":94" /> In 1618 het Fakardin na die Levant teruggekeer nadat baie van sy vyande uit die Ottomaanse regering gesit is. Hy het teen 1631 die grootste dele van Sirië, Libanon en Palestina beheer, maar die Maantydperk het geëindig toe sultan [[Murat IV]] die Droese-emir asook een of twee van sy seuns in 1635 laat teregstel het weens sy politieke ambisies.<ref name=":40">{{Cite book|title=TYRE|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4th|location=Beirut|pages=46–49}}</ref> ====Feodale ''Zu'ama'': opkoms en mededinging==== In die volgende dekades het Ali al-Saghir – ’n leier van die Metwali, [[Sjia]]-Moslems van wat nou Libanon is – ’n dinastie gestig.<ref name=":77">{{Cite book|title=The Shiites of Lebanon under Ottoman Rule, 1516–1788|url=https://archive.org/details/shiiteslebanonun00wint|url-access=limited|last=Winter|first=Stefan|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521765848|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/shiiteslebanonun00wint/page/n138 126], 129–134, 2019}}</ref> In 1697 het die Engelse geleerde Henry Maundrell Tirus besoek en "’n paar" inwoners aangetref wat hoofsaaklik van [[hengel]] gelewe het.<ref name=":32" /> Hulle situasie is vererger deur Toskaanse, Maltese en Monegaskiese [[Seerowery|seerowers]] wat die Tiriese kus soms geplunder het, asook deur swaar belasting. Die Tiriese agterland "is algemeen beskou as ’n wettelose gebied waarheen misdadigers sou vlug om skuiling by die Sjiiete te vind".<ref name=":77" /> [[Beeld:KhanRabu TyreSourLebanon RomanDeckert23122019.jpg|thumb|links|230px|Die bouval van Khan Rabu (2019).]] Omstreeks 1750 het sjeik Nasif al-Nassar, die heerser van Jabal Amel uit Ali al-Saghir se Sjiitiese dinastie,<ref name=":46" /> ’n paar bouprojekte begin om nuwe inwoners na die toe byna verlate stad te lok.<ref name=":40" /> Onder sy projekte was ’n mark. In 1752 is begin met die bou van die [[Melkitiese Grieks-Katolieke Kerk|Melkitiese]] Katedraal van Sint Tomas<ref>{{Cite book|title=Tyre Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=272–277}}</ref> danksy skenkings deur George Mashakka, ’n ryk sy- en [[tabak]]handelaar wat deur Al-Nassar oorreed is om van Sidon na Tirus te verhuis. Baie Grieks-Katolieke gesinne het hom daarheen gevolg. Mashakka het ook baie bygedra tot die bou van ’n Groot Moskee,<ref name=":24" /> wat vandag as die "Ou Moskee" bekend is.<ref name=":61" /> Tirus is egter terselfdertyd deur ’n paar rampe getref. ’n Aardbewing het in 1759 dele van die stad verwoes en ’n onbekende aantal mense gedood.<ref name=":58" /> In 1781 is Al-Nassar gedood in ’n magstryd met die Ottomaanse goewerneur van Sidon, Ahmad Pasha al-Jazzar, wat die Sjiitiese inwoners in wreedaardige veldtogte uitgewis het. Die Sjiitiese outonomie in Jabal Amel het vir ’n kwarteeu geëindig.<ref name=":46" /> Aan die begin van die 19de eeu het nog ’n bloeitydperk egter begin. In 1810 is ’n [[karavanserai]], Khan Rabu, naby die voormalige paleis van emir Younes Maani en die mark gebou.<ref name=":13" /> Dit het gou ’n belangrike kommersiële sentrum geword.<ref name=":13" /> ’n Paar jaar later is die voormalige Maan-paleis self ook in ’n karavanserai omskep.<ref name=":13" /><ref name=":16" /> =====Egiptiese besetting (1831-1839)===== [[Beeld:The ancient city of Tyre, taken from the isthmus. Coloured l Wellcome V0049481.jpg|thumb|220px|Tirus van die landengte af gesien, ’n kleurlitografie deur Louis Haghe van ’n 1839-tekening deur David Roberts, wat in 1843 gepubliseer is.]] In Desember 1831 het Tirus onder die heerskappy van Mehmet Ali Pasja van Egipte beland nadat ’n Egiptiese leër Jaffa en Haifa sonder weerstand binnemarsjeer het.<ref>{{Cite book|title=Ottoman Wars, 1700–1870: An Empire Besieged|last=Aksan|first=Virginia|publisher=Routledge|year=2014|isbn=9780582308077|location=New York|pages=370–371}}</ref> Daarna het ’n aantal Egiptenare hulle in Tirus gevestig; dit het vandag steeds ’n "Straat van die Egiptenare" in die ou stad.<ref name=":40" /> Twee jaar later het Sjiitiese magte onder Hamad al-Mahmud van die Ali al-Saghir-dinastie teen die besetting gerebelleer.<ref name=":46" /> Hulle is ondersteun deur die [[Britse Ryk|Britse]] en [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse Ryk]]: Tirus is op 24 September 1839 ingeneem ná geallieerde vlootbombardemente.<ref>{{Cite book|title=Politics of Interventionism in Ottoman Lebanon, 1830–61|last=Farah|first=Caesar E.|publisher=I.B.Tauris / Centre for Lebanese Studies|year=2000|isbn=978-1860640568|location=Oxford / Londen|pages=42}}</ref> =====Franse invloedsone (middel 19de eeu en later)===== [[Beeld:Tyre-Sour Lebanon StThomas-GreekOrthodoxChurch RomanDeckert02112018.jpg|thumb|220px|Die Grieks-Ortodokse kerk van Sint Tomas, 2019.]] [[Beeld:VueGeneraleDeTyrSour1868-1869.jpg|220px|thumb|’n Algemene uitsig op Tirus, 1868/'69, op 'n poskaart wat die Maronitiese kerk wys.]] [[Beeld:General view, Tyre, Holy Land, (i.e., Lebanon)-LCCN2002725061.jpg|thumb|220px|Tirus tussen 1890 en 1900.]] Vir hulle stryd teen die Egiptiese invallers is Al-Mahmud en sy opvolger, Ali al-As'ad, ’n familielid, deur die Ottomaanse leiers beloon met die herstel van Sjiitiese outonomie in Jabal Amel.<ref name=":46" /> In Tirus was dit egter die Mamlouk-familie wat ’n oorheersende posisie ingeneem het. Die hoof van die familie, Jussuf Aga Ibn Mamluk was na berig word ’n seun van die Anti-Sjiiet Jazzar Pasja.<ref name=":23" /> Intussen het die Egiptiese besetting die deur geopen vir Europese ingryping in Ottomaanse sake deur verskeie Libanese gemeenskappe. Frankryk onder [[Napoleon III]] en sy bondgenote die [[Maroniete|Maronitiese]] leiers het byvoorbeeld van die middel 19de eeu af hulle invloed dwarsoor Libanon uitgebrei.<ref name=":46" /> Toe die Franse keiser dus in 1860, tydens die Libanese burgeroorlog tussen die Droese en Maroniete, ’n ekspedisie met 7 000 troepe na Beiroet stuur, het hy ook die eerste [[argeologie]]se opgrawings in Tirus gelas. Dit is deur Ernest Renan onderneem. Ná sy vertrek het onreëlmatige opgrawings die historiese terreine versteur.<ref name=":29" /> In dieselfde jaar is die [[Grieks-Ortodokse Kerk van Antiogië|Grieks-Ortdokse kerk]] van Sint Tomas naby die ou Grieks-Katolieke katedraal van Sint Tomas ingewy. In min of meer dié tyd is die Latyns-Katolieke kerk van die Heilige Land deur die [[Franciskane|Franciskanerorde]] gebou.<ref name=":16" /><ref name=":13" /> In 1865 is die heerser van Jabal Amel, Ali al-As'ad, dood tydens ’n magstryd met sy neef, Thamir al-Husain.<ref name=":46" /> Intussen het die Ottomaanse grondhervormings van 1858 daartoe gelei dat ’n paar families groot stukke grond besit het, ten koste van die boere. Terwyl Al-As'ad se afstammelinge hulle feodale grondeiendom uitgebrei het as die provinsiale leiers in Jabal Amel, het ’n ander rolspeler uit die stedelike handelsklas gestyg tot ''Zu'ama'' (feodale landhere) in Tirus:<ref name=":90">{{Cite book|last1=Abisaab|first1=Rula Jurdi|title=The Shi'ites of Lebanon: Modernism, Communism, and Hizbullah's Islamists|last2=Abisaab|first2=Malek|publisher=Syracuse University Press|year=2017|isbn=9780815635093|location=New York|pages=9–11, 16–17, 24, 107}}</ref> Dit was<blockquote>"’n donker tyd van onkunde en feodalisme; dit was ’n tyd toe die massas, ''al ama'', hulle meesters en landhere en die Ottomaanse amptenary gevrees het, ’n tyd toe die skare [..] die lewe beskou het as bestaande uit slawerny en gehoorsaamheid".<ref name=":51">{{Cite book|last=Ajami|first=Fouad|title=The Vanished Imam: Musa al Sadr and the Shia of Lebanon|publisher=I.B.Tauris & CO. Ltd.|year=1986|isbn=9781850430254|location=Londen|pages=42–45, 85–86}}</ref></blockquote> [[Beeld:Along the sea coast. Street in Tyre LOC matpc.22598.jpg|thumb|220px|links|’n Straattoneel in Tirus, omstreeks 1900.]] Weens dié massaverarming het baie van Tirus en Jabal Amil se inwoners in die 1880's na [[Wes-Afrika]] geïmmigreer.<ref name=":2">{{Cite book|title=Shi'i Cosmopolitanisms in Africa: Lebanese Migration and Religious Conversion in Senegal|last=Leichtman|first=Mara|publisher=Indiana University Press|year=2015|isbn=978-0253015990|location=Bloomington and Indianapolis|pages=26, 31, 51, 54, 86, 157}}</ref> Die [[Jong Turke|Jong Turke-rewolusie van 1908]] en sy oproep om verkiesings vir ’n Ottomaanse parlement het ’n magstryd in Jabal Amel ontketen. Aan die een kant was daar Rida al-Sulh, van ’n [[Soenni]]tiese dinastie van Sidon met die steun van vooraanstaande Sjiitiese families soos die Al-Khalil-clan in Tirus, en aan die ander kant was daar Kamil Al-As'ad van die Ali al-Saghir-dinastie wat steeds die agterland oorheers het.<ref name=":46" /> Laasgenoemde het dié ronde van die magstryd gewen, maar die politieke mededinging tussen Al-Khalil en Al-As'ad sou die volgende 60 jaar die hoofeienskap van Sjiitiese politiek in Libanon wees.<ref name=":63" /> Teen daardie tyd het Tirus sowat 2 800 Sjiitiese, 2 700 Christelike en 500 Soennitiese inwoners gehad. In die hele distrik was daar sowat 40 000 Sjiiete en 8 000 Christene.<ref name=":46" /> =====Eerste Wêreldoorlog===== [[Beeld:Destree-Bougault.jpg|left|thumb|220px|links|Die Franse kruiser D'Estrés.]] Aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 is baie Sjiiete in Jabal Amel opgeroep en moes hulle dus hulle plase verlaat. ’n Jaar later was daar ’n [[hongersnood]] nadat [[Sprinkaan|sprinkane]] die landerye verwoes het. Dit het nog ’n golf van immigrasie na die res van Afrika en ook na VSA tot gevolg gehad.<ref name=":46" /> In 1915 het Tirus in die gevegte betrokke geraak. In November dié jaar is vier plaaslike inwoners wat vir die Franse intelligensie gespioeneer het, na berig word in Tirus gevang en twee van hulle is in Beiroet tereggestel. Die bevelvoerder van die Franse vlootkruiser D'Estrés, wat hulle vrylating geëis het, het opdrag gegee vir die bombardering van Tirus se hawe. Vier bote is gesink. In Februarie 1917 het die Britse intelligensie nog ’n operasie na die Tirus-gebied onderneem om inligting in te samel oor die Ottomaanse teenwoordigheid daar.<ref>{{Cite journal|last=Ajay Jr.|first=Nicholas Z.|date=April 1974|title=Political Intrigue and Suppression in Lebanon during World War I|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=5|issue=2|pages=140–160|jstor=162586|doi=10.1017/S0020743800027793}}</ref> In September 1918, ná die Britte se oorwinning in die Slag van Megiddo oor die Ottomaanse Yildirim-leërgroep, het laasgenoemde se oorblywende lede na Damaskus teruggetrek. Die bevelvoerder van die Egiptiese Ekspedisiemag, generaal Edmund Allenby, het opdrag gegee dat Britse magte die hawens van Beiroet en [[Tripoli]] beset om sy magte wat die terugvallende Ottomaanse troepe agtervolg het, van voorraad te voorsien. Tirus was ’n strategiese voorraadpos op dié roete. === Pan-Arabiese koninkryk vs. Frans-Britse regime (1918-1920) === [[Beeld:Kamel khalil alasaad.jpg|thumb|180px|Kamil al-As'ad.]] Nadat die Arabiese opstand teen die Ottomaanse heerskappy in 1916 begin het en die Arabiese leër die Levant in 1918 oorgeneem het met die steun van die Britse Ryk, het die feodale leier van Jamal Amil, Kamil al-As'ad, wat voorheen ’n ondersteuner van die Ottomaanse bewind was, die gebied – insluitende Tirus – op 5 Oktober 1918 verklaar tot deel van die Arabiese Koninkryk Sirië.<ref name=":46" /> Die pro-Damaskus-regime in Beiroet het egter Riad al-Sulh as goewerneur van Sidon aangestel, en hy het weer Abdullah Yahya al-Khalil in Tirus aangestel as die verteenwoordiger van Faisal I (van die Arabiese Koninkryk Sirië).<ref name=":64">{{Cite book|title=The Shi'is of Jabal 'Amil and the New Lebanon: Community and Nation-State, 1918–1943|last=Chalabi|first=Tamara|publisher=Springer|year=2006|isbn=9781349531943|location=New York|pages=25, 62–63}}</ref><ref name=":63" /> Terwyl die feodale landhere van die Al-Saghir- en die Al-Sulh-dinastie om mag meegeding het, het hulle steun van die Arabiese koninryk hulle laat bots met die belange van die Franse koloniale ryk. Op 23 Oktober 1918 is die gesamentlik Britse en Franse militêre regime van die "Administrasie van Vyandbesette Gebiede" (OETA) afgekondig, met Jabal Amel onder Franse beheer.<ref name=":46" /> 'n Guerrillagroep het Franse troepe en Fransgesinde elemente in Tirus in die omringende gebiede begin aanval onder leiding van Sadiq al-Hamza van die Al-Saghir-clan.<ref name=":46" /> [[Beeld:SayedAbdulHusseinSharafeddin ID-photo 1938.jpg|thumb|links|200px|''Sajjid'' Abdul Hussein Sharafeddin.]] [[Beeld:Riadh elsolh.jpg|thumb|180px|Riad Al Sulh.]] In teenstelling hiermee was die grootste organiseerder van niegewelddadige verset teen die Franse ambisies in Jabil Amil die Sjiitiese geleerde ''[[sajjid]]'' Abdel Hussein Sharafeddine (gebore 1872), die [[imam]] van Tirus. Hy het ’n beslissende rol gespeel in die 1908-magstryd tussen die Al-As'ad-clan aan die een kant en die Al-Sulh-dinastie met hulle Tiriese bondgenote van die Al-Khalil-familie aan die ander. Sy simpatie het by eersgenoemde gelê. Sharafeddine het die grootste ondersteuner van ’n Groter Sirië geword,<ref name=":67"/> terwyl Al-As'ad "gewag het om te kyk wat gebeur".<ref name=":87">{{Cite book|last=Hakim|first=Carol|title=The Origins of the Lebanese National Idea 1840–1920|publisher=University of California Press|year=2013|isbn=9780520273412|location=Berkeley|pages=251–252}}</ref> Sharafeddine het in 1919 Amerikaanse ondersteuning van ’n verenigde Sirië geëis met Faisal as koning. "Dit het die Franse kwaad gemaak, wat blykbaar ’n onsuksesvolle sluipmoord op Sharafeddine aangemoedig het."<ref name=":46" /> Vroeg in 1920 het Sharafeddin ’n Sjiitiese afvaardiging na Damaskus gelei om sy saak oor eenheid met Sirië te stel.<ref name=":51" /> Terselfdertyd het spanning tussen Sjiitiese en Maronitiese groepe in Jabal Amel toegeneem, terwyl Sharafeddin en Al-As'ad ’n vreedsame benadering en de-eskalasie gesteun het.<ref name=":46" /> In baie Franse berigte is die aanvalle deur gewapende Sjiiete egter toegeskryf aan Sharafeddin se finansiering en aanmoediging.<ref name=":90" /> Toe gewelddadige botsings tussen Sjiitiese en Maronitiese groepe in April 1920 in die Jabal Amel-gebied plaasvind,<ref name=":46" /> het baie Christene wat in die agterland van Jabal Amel gewoon het, na Tirus gevlug.<ref name=":87" /> ’n Franse koloniale leër het toe met die hulp van Maronitiese vrywilligers die Sjiitiese rebellie onderdruk.<ref name=":46" /> ===Franse mandaat (1920-1943)=== [[Beeld:Proclamation of the state of Greater Lebanon.jpg|links|thumb|220px|Generaal Gouraud op 1 September 1920 in Beiroet.]] Op 1 September 1920 het die Franse koloniale heersers die nuwe [[Staat Groter Libanon]] afgekondig onder voogdyskap van die [[Volkebond]] en verteenwoordig deur Frankryk. Generaal Henri Gouraud het die Franse hoëkommissaris in Libanon en Sirië geword. Tirus en die Jabal Amel-gebied is as die suidelike deel by die mandaat gevoeg.<ref name=":14">{{Cite book|title=In the Path of Hizbullah|last=Hamzeh|first=Ahmad Nizar|publisher=Syracuse University Press|year=2004|isbn=978-0815630531|location=New York|pages=11, 82, 130, 133}}</ref> Die eerste munisipaliteit van Tirus is ook in 1920 gestig, met as leier Ismail Yehia Khalil<ref name=":33">{{Cite web|url=http://nna-leb.gov.lb/en/show-report/81/Tyre|title=TYRE|date=17 Oktober 2012|website=National News Agency – Ministry of Information Lebanese Republic|access-date=28 Oktober 2019}}</ref> van die Sjiitiese feodale dinastie Al-Khalil. As die prominentse teenstander van die Franse moes Sharafeddin uit die stad vlug. [[Beeld:Flag of Lebanon during French Mandate (1920-1943).svg|thumb|220px|Die vlag van Groter Libanon.]] Intussen het die gewone mense in Tirus en die hele Suid-Libanon gely onder hoë belasting<ref name=":90" /> en boetes op hulle ekonomie om hulle te straf vir hulle mislukte rebellie.<ref name=":46" /> Die Franse het ook landbouprodukte van Suid-Libanon na Sirië herlei en so die handelsbedrywighede in Tirus se hawe geweldig verminder.<ref name=":25">{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/275948695|title= Expansion of Shi'a schools (1960–2009): Factors and dynamics|last=Dakroub|first=Sabah|publisher=American University of Beirut|year=2009|location=Beiroet|pages=84|format=PDF|doi=10.13140/RG.2.1.2938.0005}}</ref> Immigrasie van Tirus na Wes-Afrika het nog ’n hoogtepunt bereik. Dié neiging is eers beëindig toe die Franse koloniale heersers in Afrika aan die einde van die 1920's strenger beheer oor immigrasie ingestel het.<ref name=":2" /> [[Beeld:SayedAbdulHusseinSharafeddin Carte-d-Identite ID 1938.jpg|thumb|280px|links|’n Skandering van Sharafeddin se paspoort van 1938, waarin aangedui word hy is "geletterd".]] In 1922 het Kamil al-As'ad uit bannelingskap teruggekeer en ’n rebellie teen Franse besetting gereël. Dit is vinnig onderdruk en hy is in 1924 dood.<ref name=":46" /> Intussen het imam Sharafeddin vriendskaplike betrekkinge met die koloniale regering gehandhaaf.<ref name=":89">{{Cite book|last=Weiss|first=Max|title=In the Shadow of Sectarianism - Law, Shi'ism, and the Making of Modern Lebanon|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0674052987|location=Cambridge|pages=71–73, 140, 144, 159–160, 169–170, 206}}</ref> [[Beeld:Tyre-aerial-photo-by-France-Military-1934.jpg|thumb|220px|’n Foto van Tirus deur die Franse lugmag, vroeg 1930's.]] In 1926 het die koloniale regering die Sjiitiese Djafari-regswetenskap erken en in Tirus – nes in ander stede – ’n Djafari-tribunaal daargestel. In die munisipaliteit en regering is "feitlik al die" sensitiewe posisie deur lede van die Christelike Salim-familie gevul weens die koloniale aanstellingsbeleid.<ref name=":82" /> Volgens die 1921-sensus was 83% van Tirus se inwoners Sjiiete, 4% Soenniete en 13% Christene.<ref name=":67" /> Die regering het egter niks gedoen om dié onderverteenwoordiging van die Sjiitiese meerderheid reg te stel nie. In plaas daarvan het hulle Sjitiese feodale families soos Al-As'ad en Khalil "vrye teuels gegee om hulle persoonlike rykdom te vergroot en hulle clan se mag af te dwing".<ref name=":82">{{Cite book|title=Inventing Lebanon: Nationalism and the State Under the Mandate|last=Firro|first=Kais|publisher=I. B. Tauris|year=2002|isbn=978-1860648571|location=London and New York|pages=159, 166}}</ref> In 1938 het ’n historiese keerpunt plaasgevind toe imam Sharafeddine ’n skool vir seuns en meisies stig. Hoewel die Al-Khalil-familie daarteen gekant was, het dit gou uitgebrei, ook danksy skenkings deur die Al-As'ad-clan.<ref name=":46" /> Hoewel Christene uit sendingskole voordeel getrek het, was opvoeding in die Sjiitiese gemeenskap swak voor die stigting van die Djafarija-skool. "Dit het die hoeksteen geword wat die lewe van die Sjiiete in Jabal Amel in die algemeen en Tirus in besonder verander het." Die skool het gou die middelpunt van politieke bedrywighede geword, met Sharafeddin wat veral [[Palestina|Palestynse]] eise vir onafhanklikheid gesteun het.<ref name=":46" /> ===Tweede Wêreldoorlog en onafhanklikheid=== [[Beeld:WWII 2-3rdAustralianInfantryBattalion TyreLebanon June1941 JamesFrankHurley AustralianWarMemorial.jpg|thumb|220px|Australiese troepe tydens die amptelike oorname van Tirus in Junie 1941.]] In 1940 het Franse troepe ’n anti-tenk-loopgraaf by Tirus gegrawe op die pad suid toe hulle ’n marmarsarkofaag uit die 1ste of 2de eeu ontdek. Dit word nou in die Nasionale Museum in Beiroet uitgestal.<ref>{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beiroet|pages=174–176}}</ref> In middel 1941 het die gesamentlike Brits-[[Vrye Frankryk|Vrye Franse]] veldtog in Sirië en Libanon begin om die Franse Vichy-regering in dié lande omver te werp. Hulle het swaar gesteun op Indiese soldate<ref>{{Cite book|title=The Politics and Security of the Gulf: Anglo-American Hegemony and the Shaping of a Region|last=Macris|first=Jeffrey R.|publisher=Routledge|year=2010|isbn=978-0415778718|pages=36}}</ref> en ook gebruik gemaak van die Australiese 21ste Brigade.<ref>{{Cite book|title=The Silent 7th: An Illustrated History of the 7th Australian Division 1940–46|last=Johnston|first=Mark|publisher=Allen & Unwin|year=2005|isbn=978-1-74114-191-7|location=Crows Nest, Nieu-Suid-Wallis|pages=46–48}}</ref> Dié magte het Tirus op 8 Junie van [[Nazi-Duitsland|Nazi]]-kollaborateurs bevry.<ref>{{Cite book|title=Germany and the Second World War, Band 3 von|last1=Schreiber|first1=Gerhard|last2=Stegemann|first2=Bernd|last3=Vogel|first3=Detlef|publisher=Clarendon Press|year=1990|isbn=978-0198228844|volume=3|location=Oxford|pages=615}}</ref> In 1946 is die Djafarija-skool tot ’n hoërskool opgegradeer: die eerste in Suid-Libanon. Imam Sharafeddine het as die eerste direkteur ’n Libanese Christen, George Kenaan, aangestel. ====Palestynse uittog, 1948==== [[Beeld:Refugees in Galilee.jpg|links|thumb|220px|Palestyne vlug in Oktober/November 1948 uit Galilea na Libanon.]] Toe [[Israel]] in Mei 1948 gestig word, is Tirus dadelik beïnvloed – deur die [[Palestina|Palestynse]] uittog, ook bekend as die ''Nakba''. Duisende Palestyne het na Tirus gevlug, dikwels per boot. Imam Sharafeddin het aan baie van hulle skuiling in die Djafarija-skool gegee.<ref name=":46" /> [[Beeld:Zicht op de stad Tyrus met het strand en de Middellandse Zee, Bestanddeelnr 255-6310.jpg|thumb|220px|Die Ou Stad van Tirus in 1950, afgeneem deur Willem van de Poll.]] Op 17 Julie 1948 het twee Israeliese fregatte Tirus gebombardeer<ref>{{Cite journal|year=1975|title=Proceedings of the Naval Institute|publisher=United States Naval Institute|volume=101|pages=49}}</ref> om ’n eenheid van Fawzi al-Qawuqji se [[Arabiese Bevrydingsleër]] (ABL) aan te val.<ref>{{Cite journal|last=Kaplansky|first=Eddy|date=Fall 2003|title=Israel Navy's First Warship|url=http://www.machal.org.il/index.php?option=com_content&view=article&id=536&Itemid=883&lang=he|journal=American Veterans of Israel Newsletter|access-date=22 November 2019|via=WORLD MACHAL volunteers from overseas in the Israel Defense Forces|archive-date= 9 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109212745/http://www.machal.org.il/index.php?option=com_content&view=article&id=536&Itemid=883&lang=he|url-status=dead}}</ref> Toe die Israeliese weermag in Oktober 1948 sy Operasie Hiram uitvoer om Bo-Galilea van die ABL af te neem, het nog duisende Palestyne na Suid-Libanon gevlug. Die Burj El Shimali-kamp is ook in 1948 langs die Tiriese skiereiland opgerig,<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp|title=Burj Shemali Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> asook een op die Jal Al Bahar-kusstrook in Noord-Tirus.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://issuu.com/beyondtherefuge/docs/camp_studies|title=CASE Study of an unregulated camp: Jal al Bahar, Sur, Lebanon|date=3 Oktober 2015|website=Refugee Camp studies|access-date=21 September 2019|archive-date= 2 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102172836/https://issuu.com/beyondtherefuge/docs/camp_studies|url-status=dead}}</ref> Palestynse vlugtelinge het ’n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van die [[sitrus]]plantasies in die Tirus-streek, maar het ook met die Libanese meegeding om goedkoop arbeidsgeleenthede op dié gebied.<ref name=":25" /> Aan die ander kant was baie onderwysers van die Djafarija-skool goed opgevoede vlugtelinge van Palestina.<ref>{{Cite web|url=http://www.handala.org/about/iam.html|title=I AM FROM AIN AL-HELWA|last=Al-Ali|first=Naji|date=n.d.|website=Handala|access-date=21 September 2019|archive-date= 2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902021620/http://www.handala.org/about/iam.html|url-status=dead}}</ref> In 1956 was die Djafarija-skool die platform vir ’n guerrillagroep van 25 Libanese en Palestynse studente vir ’n militêre aanslag op Israel. Aan die einde van dié jaar is egter beslag gelê op hulle wapens en die Palestynse skoolhoof is in hegtenis geneem.<ref name=":46" /> Op 31 Desember 1957 is imam Sharafeddine op 85-jarige ouderdom oorlede, op ’n tydstip toe spanning weer eens toegeneem het.<ref name=":46" /> ====Musa Sadr-tydperk (1959-1978)==== [[Beeld:Along the Mediterranean coast, southward. Tyre, harbor. Acts 21-3 LOC matpc.22994.jpg|links|180px|thumb|Die hawe tussen 1950 en 1977.]] Ná Sharafeddin se dood het sy seuns en ander verteenwoordigers van die Sjiitiese gemeenskap van Suid-Libanon sy familielid ''sajjid'' Musa Sadr gevra om hom as imam op te volg.<ref name=":4">{{Cite book|title=Amal and the Shi'A: Struggle for the Soul of Lebanon|last=Norton|first=Augustus Richard|publisher=University of Texas Press|year=1987|isbn=978-0292730403|location=Austin|pages=39}}</ref> [[Beeld:Imam Musa Sadr in his House in Sour (cropped).jpg|thumb|220px|Sadr in sy huis in Tirus.]] In 1959 het Sadr na Tirus verhuis en het hy aanvanklik nie net met wantroue te doen gehad nie, maar ook met teenstand.<ref name=":51" /> Binne ’n paar jaar het hy egter ’n groot gevolg opgebou.<ref name=":67" /> Hy het onder meer ’n beroepsopleidingsentrum in die naburige Burj El Shimali geopen wat ’n belangrike simbool van sy leierskap geword het,<ref name=":4" /> sowel as ander welsynorganisasies.<ref name=":46" /> Teen die 1960's het Tirus ’n inwonertal van sowat 15&nbsp;000 gehad.<ref name=":40" /> In die loop van die dekade was daar ’n groot verskuiwing van die platteland na die stad, ’n proses wat steeds voortduur.<ref name=":34" /> Daarbenewens het die aankoms van Palestynse vlugtelinge voortgeduur: In 1963 is nog ’n vlugtelingkamp in Rashidieh, 5&nbsp;km suid van Tirus, geopen.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp|title=Rashidieh Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> Teen die einde van die dekade het openbare ontevredenheid in Tirus toegeneem, nes in ander dele van die land. ’n Protesbeweging is in Maart 1967 begin met ’n staking deur leerlinge van die hoërskool wat onder meer laer tariewe geëis het.<ref name=":71">{{Cite book|title=A History of Modern Lebanon|last=Traboulsi|first=Fawwaz|publisher=Pluto Press|year=2012|isbn=9780745332741|location=London|pages=169–170|jstor = j.ctt183p4f5.16|chapter = From Social Crisis to Civil War (1968–1975)}}</ref> In Mei 1967 het Sadr die Opperste Islamitiese Sjiaraad (OISR) gestig – ’n strategiese stap wat die politieke landskap van nie net Jabal Amel nie, maar van die hele Libanon sou verander.<ref name=":46" /> =====Libanese Burgeroorlog (1975-1990)===== ======"Volksrepubliek Tirus" ====== [[Beeld:MarkabSavoy7031975.jpg|thumb|links|180px|Die vaartuig wat in die Savoy Hotel-aanval gebruik is.]] In Januarie 1975 het 'n eenheid van die [[Populêre Front vir die Bevryding van Palestina]] (PFBP) die Tiriese kasernes van die Libanese weermag aangeval.<ref name=":67" /> In Februarie 1975 was daar demonstrasies vir die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]] (PBO) en teen die regering nadat die Arabiese Nasionalistiese parlementslid Maruf Sad in Sidon vermoor is, na bewering deur die weermag.<ref name=":101">{{Cite book|last=El Khazen|first=Farid|title=The Breakdown of the State in Lebanon, 1967–1976|publisher=I.B. Tauris|year=1999|isbn=978-1860643200|location=Londen / New York|pages=198, 268.269}}</ref> In Maart 1975 het 'n PBO-kommando van agt militante van die kus van Tirus af na [[Tel Aviv]] gevaar en die Savoy Hotel aangeval waarin agt burgerlike gyselaars, drie Israeliese soldate en sewe van die aanvallers gedood is.<ref>{{Cite book|last=Nisan|first=Mordechai|title=Politics and War in Lebanon: Unraveling the Enigma|publisher=Transaction Publishers|year=2015|isbn=978-1412856676|location=New Brunswick / London|pages=55}}</ref> Vyf maande later, op 5 Augustus 1975, het Israel Tirus van die land en see en uit die lug aangeval. Nog aanvalle het op 16 en 29 Augustus en 3 September gevolg.<ref>{{Cite book|title=Lebanon: Dynamics of Conflict – A Modern Political History|last=Odeh|first=B.J.|publisher=Zed Books|year=1985|isbn=978-0862322120|location=Londen|pages=[https://archive.org/details/lebanondynamicso0000odeh/page/45 45, 141-142, 144]|url=https://archive.org/details/lebanondynamicso0000odeh/page/45}}</ref> [[Beeld:Visit of Imam Musa al-Sadr from the bombarded areas of southern Lebanon (2).jpg|thumb|220px|Musa Sadr besoek gebombardeerde gebiede in Suid-Libanon.]] {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van Beit Shaddad in die Christelike kwartier in die noordweste van die skiereiland (2019). | header= | beeld1 = BeitShaddadRuins-TyreSourLebanon RomanDeckert11082019.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = | beeld2 = BeitShaddadRuins TyreSourLebanon RomanDeckert23082019.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = }} In 1976 het plaaslike aanvoerders van die PBO die munisipale regering van Tirus met die hulp van hulle bondgenote in die Libanese Arabiese Leër (LAL) oorgeneem.<ref name=":76">{{Cite book|title=Sovereignty and Leadership in Lebanon, 1943–76|last=Goria|first=Wade R.|publisher=Ithaca Press|year=1985|isbn=978-0863720314|location=Londen|pages=90, 179, 222}}</ref> Hulle het die stigting van die "Volksrepubliek Tirus" afgekondig.<ref name=":106">{{Cite book|last=Fisk|first=Robert|title=Pity the Nation: Lebanon at War|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-280130-2|location=Oxford|pages=36–39, 115–118, 126–127, 131–135, 211, 255, 458–461, 550–551, 580–581, 608, 617}}</ref> Hulle het egter gou die steun van die Tiriese bevolking verloor<ref name=":91">{{Cite book|title=Who's Who in Lebanon 2007–2008|publisher=Publitec Publications & De Gruyter Saur|year=2007|isbn=978-3-598-07734-0|location=Beiroet/München|pages=49, 84, 88, 196, 391–392, 398–399, 416–417}}</ref> weens hulle "arbitrêre en soms gewelddadige optrede".<ref name=":80">{{Cite book|title=Israel's Lebanon War|last1=Schiff|first1=Ze'ev|last2=Ya'ari|first2=Ehud|publisher=Simon and Schuster|year=1985|isbn=978-0671602161|location=New York|pages=[https://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev/page/79 79–80, 139]|url=https://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev/page/79}}</ref> Toe [[Sirië]] Libanon in die middel van 1976 aanval, het dit 'n voorstel deur die [[Arabiese Liga]] gevolg dat hulle nie die Litanirivier na die suide oorsteek nie. Terwyl die Libanese Burgeroorlog dus in Suid-Libanon begin het, het dit verdere interne gevegte gespaar gebly. Baie jong mans van die suide het egter in die noorde aan gevegte gaan deelneem.<ref>{{Cite book|title=Christliche Gruppen im Libanon: Kampf um Ideologie und Herrschaft in einer unfertigen Nation|last=Kuderna|first=Michael|publisher=Franz Steiner Verlag|year=1983|isbn=978-3515040716|location=Wiesbaden|pages=246|language=de}}</ref> In dié tyd het Israel 'n vlootblokkade van die Titiese hawe en ander Suid-Libanese hawens uitgevoer om voorrade aan die PBO af te sny, en so is ander seehandel ook afgesny.<ref>{{Cite book|title=Syrian Intervention in Lebanon: The 1975–76 Civil War|url=https://archive.org/details/syrianinterventi00wein|url-access=limited|last=Weinberger|first=Naomi Joy|publisher=OXFORD UNIVERSITY PRESS|year=1986|location=New York en Oxford|pages=[https://archive.org/details/syrianinterventi00wein/page/n232 218]–219}}</ref> ======1978-konflik tussen Suid-Libanon en Israel====== Op 11 Maart 1978 het Dalal Mughrabi, 'n jong vrou van die Palestynse vlugtelingkamp in Beiroet, en etlike [[fedajeen]]-vegters van Tirus na 'n strand noord van Tel Aviv geseil. Hulle het toe die [[Kuswegaanslag]] uitgevoer waarin 38 Israeliese burgers, insluitende 13 kinders, gedood en 71 gewond is. Nege van die elf aanvallers is ook gedood.<ref name=":73">{{Cite book|last=Hirst|first=David|title=Beware of Small States: Lebanon, Battleground of the Middle East|publisher=Faber and Faber|year=2010|isbn=9780571237418|location=London|pages=30–31, 42, 118, 141, 196–197}}</ref> Drie dae later het die Israeliese weermag Libanon binnegeval en die hele suidelike deel van die land buiten Tirus en die omringende gebied beset.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/unifil-background|title=UNIFIL Background|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=13 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313205515/https://unifil.unmissions.org/unifil-background|url-status=dead}}</ref> Tirus is egter kwaai geraak deur die week lange operasie. Die Israeliese lugmag het veral drie Palestynse vlugtelingkampe geteiken, asook die hawe ná gerugte dat die PBO wapens van daar af kry. 'n Paar historiese geboue is vernietig, soos Beit Shaddad in die Christelike kwartier, of beskadig.<ref>{{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20190613-remembering-the-israeli-withdrawal-from-south-lebanon/|title=Remembering the Israeli withdrawal from south Lebanon|last=Hussein|first=Muhammad|date=13 Junie 2019|website=Middle East Monitor|access-date=1 Januarie 2020}}</ref><ref>{{Cite book|last=Randal|first=Jonathan C.|title=Going All the Way: Christian Warloards, Israeli Adventurers, and the War in Lebanon|publisher=Vintage Books|year=1984|isbn=978-0394723594|pages=209}}</ref> Vier dae later, op 23 Maart 1978, het die VN se tussentydse mag in Libanon (UNIFIL) gearriveer: 'n bataljon Franse valskermsoldate onder kolonel Jean Germain Salvan. Die volgende paar dae is verskeie mense gedood en 'n paar gewond, onder andere kolonel Salvan, wat in albei bene geword is.<ref name=":106" /> Ná nog aanvalle moes UNIFIL noodgedwonge hulle basis in Tirus ontruim. Hulle het hulle hoofkwarter geskuif na 'n strook suidwaarts wat deur Israel beheer is.<ref>{{Cite news|last=Howe|first=Marvine|date=1978-05-09|title=U.N. LEBANON FORCES MOVE HEADQUARTERS|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1978/05/09/archives/un-lebanon-forces-move-headquarters-they-pull-out-of-city-north-of.html|access-date=2020-10-20|issn=0362-4331}}</ref> Die PBO het beheer oor Tirus behou.<ref name=":67" /> ====Tydperk ná Sadr (sedert 1978)==== =====Amal-PBO-Israeliese konflikte===== [[Beeld:Banner-MusaAlSadr-40yearsDisappearanceCommemoration-Tyre-NabihBerri-Amal RomanDeckert06092018.jpg|thumb|300px|’n Banier vir die 40-jarige herdenking van Sadr se verdwyning.]] Op 31 Augustus 1978 het Musa Sadr geheimsinnig verdwyn ná ’n besoek aan [[Moeammar Ghaddafi]] van [[Libië]].<ref name=":51" /> Gereelde bombarderings van Tirus het voortgeduur.<ref name=":60">{{Cite journal|last=Sayigh|first=Yezid|date=Herfs 1983|title=Israel's Military Performance in Lebanon, June 1982|url=https://www.paljourneys.org/sites/default/files/Israels_Military_Performance_in_Lebanon_June_1982-Yezid_sayigh.pdf|journal=Journal of Palestine Studies|volume=13|issue=1|pages=31, 59|doi=10.2307/2536925|jstor=2536925|access-date=12 Julie 2021|archive-date=16 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216081158/https://www.paljourneys.org/sites/default/files/Israels_Military_Performance_in_Lebanon_June_1982-Yezid_sayigh.pdf|url-status=dead}}</ref> Israel het aanvalle op Tirus gedoen en die PBO het bomme in Israel gegooi – tot met ’n skietstilstand in Julie 1981.<ref name=":67" /> Terwyl ontevredenheid onder die Sjiitiese bevolking toegeneem het oor die lyding weens die konflik tussen Israel en die Palestynse faksies, het spanning tussen Amal (Sadr se militêre vleuel van sy beweging, die ''Afwaj al-Muqawama al-Lubnaniyya'') en die Palestynse militante gestyg.<ref name=":75">{{Cite book|title=The Lebanon War|last=Abraham|first=Antoine J.|publisher=Praeger|year=1996|isbn=978-0275953898|location=Westport, Conn.|pages=123}}</ref> Eindelik het gewelddadige botsings op baie dorpe in Suid-Libanon voorgekom, insluitende die Tirus-gebied.<ref name=":75" /> =====1982-oorlog tussen Libanon en Israel===== Ná ’n mislukte sluipmoordaanval op die Israeliese ambassadeur in Londen, Shlomo Argov, het die Israeliese weermag op 6 Junie 1982 met ’n inval in Libanon begin. Tirus is weer swaar getref, want aanvalle het van alle kante gekom. Sowat 80 mense is op die eerste dag net in lugaanvalle dood. Die meeste aanvalle was op die Palestynse kampe, want baie guerrillas het tot die einde bly veg.<ref name=":73" /> [[Beeld:Tyre headquarters bombings.jpg|thumb|180px|links|Die vernietigde Israeliese hoofkwartier, 1982.]] Die gevegte het ná twee dae geëindig, maar die humanitêre gevolge was groot.<ref>{{Cite web|title=Masada wird nie wieder fallen - DER SPIEGEL 29/1982|url=https://www.spiegel.de/spiegel/print/d-14350145.html|access-date=2020-10-15|website=www.spiegel.de}}</ref> Die Libanese regering het beweer dat die Israeliese weermag sowat 1&nbsp;200 burgerlikes gedood en meer as 2&nbsp;000 gewond het in Tirus,<ref>{{Cite book|last=Clodfelter|first=Michael|title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015|publisher=McFarland|year=2017|isbn=9780786474707|edition=4th|location=Jefferson|pages=590}}</ref><ref name=":106" /> terwyl 5&nbsp;000 Palestyne dakloos gelaat is.<ref name=":6" /> Israel het beweer net 56 burgerlikes is dood. Amal het in September 1982 sowat 250&nbsp;000 ondersteuners in Tirus bymekaargemaak om die verdwyning van Musa Sadr te gedenk.<ref name=":67" /> Kort daarna het ’n nuwe geheime mag aktief geword wat die toneel sou oorheers – [[Hezbollah]]. Op 11 November 1982 het die 15-jarige Ahmed Qasir, wat glo verskeie familielede in die Israeliese inval van 1978 verloor het,<ref name=":73" /> ’n selfmoordaanval met ’n motor met plofstof uitgevoer. Sy teiken was die Israeliese militêre hoofkwartier in Tirus. Al sewe<ref name=":81">{{Cite book|title=Beirut Rules: The Murder of a CIA Station Chief and Hezbollah's War Against America|last1=Burton|first1=Fred|last2=Katz|first2=Samuel|publisher=Berkley|year=2018|isbn=978-1101987469|location=New York|pages=7–11}}</ref> of agt van die verdiepings het ingestort.<ref name=":106" /> Verslae oor die ongevalle wissel: van 90 Israeliese soldate en ’n onbekende aantal Palestynse aangehoudenes tot 67 Israeli's en 15 aangehoudenes. In Junie 1983 het die Israeli's ’n reeks massa-arrestasies in die Palestynse vlugtelingkampe uitgevoer, omdat geen groep verantwoordelikheid vir die aanvalle aanvaar het nie. Op 10 Junie het ’n groep ongeïdentifiseerde gewapendes twee Israeliese pantservoertuie aangeval en drie soldate gedood. Byna ’n jaar ná die eerste selfmoordaanval, in Oktober 1983, is nog een uitgevoer op die nuwe Israeliese hoofkwartier in Tirus. Altesaam 29 Israeliese soldate en offisiere is dood en nog 30 gewond.<ref name=":14" /><ref name=":15">{{Cite book|last=Alagha|first=Joseph Elie|url=https://archive.org/details/shiftshizbullahs00alag|title=The Shifts in Hizbullah's Ideology: Religious Ideology, Political Ideology and Political Program|publisher=Amsterdam University Press|year=2006|isbn=978-9053569108|location=Amsterdam|pages=[https://archive.org/details/shiftshizbullahs00alag/page/n35 35], 37|url-access=limited}}</ref> Ook 32 Libanese en Palestynse aangehoudenes is dood.<ref name=":67" /> Hezbollah het eers twee jaar later verantwoordelikheid vir die twee aanvalle aanvaar.<ref name=":14" /> In Februarie 1985 het ’n Tiriese lid van Amal nog ’n selfmoordaanval op ’n Israeliese konvooi in Burj El Shimali gedoen,<ref name=":68">{{Cite book|title=Martyr Cults and Political Identities in Lebanon: "Victory or Martyrdom" in the Struggle of the Amal Movement|last=Bonsen|first=Sabrina|publisher=Springer Nature|year=2019|isbn=978-3-658-28098-7|location=Wiesbaden|pages=214, 248}}</ref> en 10 soldate is gewond. In Israeliese wraakaanvalle in die gebied oos van Tirus is 15 mense gedood en honderde beseer.<ref name=":67" /> Vanweë toenemende druk het die Israeliese magte teen die einde van April 1985 aan Tirus onttrek<ref name=":67" /> en ’n selfverklaarde "veiligheidsone" in Suid-Libanon gevestig saam met sy bondgenote die Suid-Libanese Leër. =====Ná die burgeroorlog===== Ná die einde van die burgeroorlog in Maart 1991 het eenhede van die Libanese weermag aan die kussnelweg en om die Palestynse vlugtelingkampe van Tirus ontplooi.<ref name=":72">{{Cite book|title=The Lebanese Army: A National Institution in a Divided Society|last=Barak|first=Oren|publisher=State University of New York Press|year=2009|isbn=978-0-7914-9345-8|location=Albany|pages=67, 180}}</ref> Die lang oorlog het sy merk op Tirus en die res van Suid-Libanon gelaat, veral in ekonomiese terme.<ref name=":20" /> Algaande het die openbare lewe in Tirus egter meer ontspanne geraak. In April 1996 het Israel ’n 16-daagse veldtog teen Libanon geloods in ’n poging om ’n einde te bring aan vuurpylaanvalle deur Hezbollah. As deel van die konflik het die Israeliese vloot Tirus se hawe afgesper en Israel het na berig word op ’n konvooi van UNIFIL geskiet wat kosvoorraad na die beleërde dorpenaars naby Tirus vervoer het. Toe die UNIFIL-kamp op die dorp Qana op 18 April getref word in ’n bombardement deur Israel, is 106 burgerlikes dood en 116 gewond (onder andere vier VN-werkers van Fidji). ’n Geraamde meer as 20&nbsp;000 mense het ná die skietstaking einde April hulde aan die slagoffers gebring, onder andere die eerste minister, speaker van die parlement en verskeie Moslem- en Christenleiers.<ref name=":98">{{Cite book|last=Volk|first=Lucia|title=Memorials and Martyrs in Modern Lebanon|publisher=Indiana University Press|year=2010|isbn=978-0-253-22230-5|location=Bloomington|pages=122–129, 137, 177, 228}}</ref> ======Libanese Oorlog van 2006====== [[Beeld:Tyre Lebanon 2006.JPG|thumb|180px|Vlugtelinge word uit Tirus vervoer, 20 Julie 2006.]] [[Beeld:Tyre air strike.jpg|links|thumb|220px|Stof styg omhoog ná ’n Israeliese lugaanval op Tirus, 26 Julie 2006.]] Tydens Israel se inval in Julie 2006 in Libanon is verskeie lanseringsterreine vir vuurpyle van Hezbollah in plattelandse gebiede om Tirus ontdek.<ref>Butcher, Tim. [https://www.smh.com.au/news/world/rebels-were-ready-for-attacks/2006/07/26/1153816254833.html Rebels were ready for attacks]. ''The Sydney Morning Herald'' 27 Julie 2006.</ref> Israel het ’n gebou aan die buitewyke van Tirus bestorm en minstens twee Hezbollah-vegters gedood,<ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.hrw.org/report/2007/09/05/why-they-died/civilian-casualties-lebanon-during-2006-war|title=Why They Died: Civilian Casualties in Lebanon during the 2006 War|date=5 September 2007|publisher=Human Rights Watch|access-date=24 September 2019}}</ref> Ander Hezbollah-teikens in die stad is ook aangeval.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5247670.stm Israeli commandos stage Tyre raid] ''BBC'' 5 Augustus 2006.</ref> [[Beeld:South Lebanon refugee.jpg|thumb|180px|’n Vroulike vlugteling huil terwyl sy Tirus verlaat, 27 Julie 2006.]] Hoewel sommige soldate van die Libanese weermag ook in sulke aanvalle dood is,<ref name=":78">{{Cite book|url=http://etheses.dur.ac.uk/775/|title=The Making of Lebanese Foreign Policy: Understanding the 2006 Hezbollah-Israeli War|last=Wilkins|first=Henrietta|publisher=Durham University|year=2011|location=Durham|pages=95, 155|type=Doctoral Thesis|format=PDF}}</ref> was die meeste van die slagoffers burgerlikes. Duisende gesinne het probeer om uit Suid-Libanon te vlug. Minstens een dorp en verskeie terreine in die stad is ook deur Israel aangeval.<ref>Engel, Richard. [http://www.nbcnews.com/id/14030075 Desperation descends on Tyre, Lebanon.] MSNBC 25 Julie 2006.</ref> Ná ’n maand het die VN se [[Veiligheidsraad]] op 11 Augustus resolusie 1701 aanvaar waarin ’n beroep op Hezbollah en Israel gedoen word om alle vyandelikhede te staak. Dit het ook ’n buffersone sonder enige gewapende personeel en wapens buiten dié van die regering van Libanon en UNIFIL tot aan die Litanirivier geskep.<ref name=":1" /> Die Veiligheidsraad het ook UNIFIL se 2&nbsp;000 soldate tot 15&nbsp;000 verhoog.<ref name=":1" /> =====Ná die 2006-oorlog===== Sedert 2006 is Tirus en die omliggende streke in die suide deel van die Italiaanse sektor van UNIFIL, terwyl sy omringende streke in die noorde deel van die Koreaanse sektor is.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/deployment_map_feb2019.pdf|title=UNCLASSIFIED UNIFIL DEPLOYMENT|date=February 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014011704/https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/deployment_map_feb2019.pdf|url-status=dead}}</ref> UNIFIL word bygestaan deur die VN se Truce Supervision Organization (UNTSO). Aangesien UNIFIL ’n begroting vir klein gemeenskapsprojekte ook het,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/faqs|title=FAQs|date=6 September 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ondersteun veral die Italiaanse afvaardiging ’n verskeidenheid burgerlike bedrywighede, soos die bewaring van Tirus se [[argeologie]]se erfenis,<ref name=":35">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/preserving-phoenician-heritage-between-lebanese-and-italian-cities|title=Preserving Phoenician heritage between Lebanese and Italian cities|date=18 Junie 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916221458/https://unifil.unmissions.org/preserving-phoenician-heritage-between-lebanese-and-italian-cities|url-status=dead}}</ref> hulpverlening vir artistieke uitdrukking en interaksie,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/music-friendship|title=Music for Friendship|date=21 Maart 2014|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014013917/https://unifil.unmissions.org/music-friendship|url-status=dead}}</ref> om mediese veldtogte uit te voer,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/italian-peacekeepers-launch-medical-campaign-tyre|title=Italian peacekeepers launch medical campaign in Tyre|date=26 Julie 2017|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014014159/https://unifil.unmissions.org/italian-peacekeepers-launch-medical-campaign-tyre|url-status=dead}}</ref> en om kinders te help speel deur speelterreine op te rig en narterapie vir kinders met spesiale behoeftes te reël.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/clown-therapy-laugh-love-and-health|title=Clown Therapy: Laugh, Love, and Health|date=18 Maart 2014|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014014445/https://unifil.unmissions.org/clown-therapy-laugh-love-and-health|url-status=dead}}</ref> [[Beeld:Graffiti in Rashidieh camp.JPG|thumb|200px|links|Graffiti in Rashidieh, 2011.]] Toe die Libanese betogings van 2019-'20 teen regeringskorrupsie en besuinigingsmaatreëls op 17 Oktober 2019 oor die hele land begin, het massas Tiriese burgers na die sentrale Elissaplein (genoem na die legendariese stigter van [[Kartago]]) opgeruk om aan die niesektariese demonstrasies deel te neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.lbcgroup.tv/news/d/lebanon-news/477463/tyres-fishermen-take-part-in-lebanons-revolution-p/en|title=Tyre's fishermen take part in Lebanon's revolution (Photos & Video)|date=20 Oktober 2019|website=Lebanese Broadcasting Corporation International (LBCI) TV|access-date=12 Desember 2019}}</ref> [[Beeld:Torched-RestHouse TyreSourLebanon RomanDeckert26102019.jpg|thumb|260px|Die ruïnes van die Rest House Hotel.]] 'n Dag later is die Rest House Hotel op die Tiriese strand in ’n brandstigting verwoes. Die volgende dag het ’n teendemonstrasie "deur ’n groep gewapende individue wat glo by die Amalbeweging geaffilieer is", volgens UNIFIL, tot onluste ontwikkel. Die Amalbeweging het betrokkenheid ontken.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/s2019889.pdf|title=Implementation of Security Council resolution 1701 (2006) during the period from 25 June to 31 October 2019 – Report of the Secretary-General|last=Guterres|first=Antonio|date=18 November 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|publisher=United Nations|page=10|access-date=26 November 2019}}</ref> Die betogers het maande lank ’n teenwoordigheid om Elissaplein gehandhaaf. Met die ineenstorting van die [[Libanese pond]] in die eerste maande van 2020 het hulle weer momentum in Tirus en elders gekry<ref>{{Cite web|date=22 April 2020|title=Lebanon's Protests Regain Momentum|url=https://english.aawsat.com//home/article/2246521/lebanon%e2%80%99s-protests-regain-momentum|access-date=3 Junie 2020|website=Asharq Al-Awsat}}</ref> deur die publiek se woede oor [[Inflasie|hiperinflasie]] teen die banke te rig. In een geval het ’n groep betogers ’n bank in Tirus toegemaak "as ’n teken van burgerlike ongehoorsaamheid" nadat die bank geweier het om geld aan ’n kliënt uit te betaal vir sy ma se mediese behandeling.<ref>{{Cite web|last=Abdul Reda|first=Nour|title=Lebanese Man Just Pulled a La Casa De Papel on a Bank in Tyre|url=https://www.the961.com/lebanese-pulled-la-casa-de-papel-on-bank/|access-date=3 Junie 2020|website=The961}}</ref> Op 8 Mei 2020 was daar 15 gevalle van [[Covid-19-pandemie|Covid-19]] in Libanon<ref>{{Cite news|date=8 May 2020|title=Repatriated Lebanese Expats Pose New Challenge in Virus Fight|work=ASHARQ AL-AWSAT|url=https://english.aawsat.com/home/article/2273686/repatriated-lebanese-expats-pose-new-challenge-virus-fight|access-date=3 Junie 2020}}</ref> en laat in Julie dié jaar was ’n jong dokter van Tirus se Libanees-Italiaanse Hospitaal die eerste geneesheer in Libanon wat daaraan gesterf het.<ref>{{Cite news|last=HOUSSARI|first=NAJIA|date=22 July 2020|title='Martyr of duty': Young doctor's coronavirus death shocks Lebanon|work=Arab News|url=https://www.arabnews.com/node/1708226/middle-east|access-date=6 Augustus 2020}}</ref> ==Kultuurerfenis== [[Beeld:Tyre in Lebanon marking as protected cultural property.jpg|links|thumb|220px|’n Teken wat Tirus aandui as ’n kultuureiendom volgens 1954 se Haagse Konvensie vir die Beskerming van Kultuureiendom in die Geval van Gewapende Konflik. Mamelukhuis links agter is sedertdien herstel.]] [[Beeld:Joseph Ernest Renan by Erwin.jpg|thumb|200px|Renan in die 1860's.]] Moontlik die langsdurende Fenisiese nalatenskap vir die Tiriese bevolking is die taalinvloed wat [[Siries]] en [[Akkadies]] gehad het op die [[Arabies]] wat in die omgewing van Tirus gepraat word.<ref name=":45" /> Die sigbaarste deel van die antieke en Middeleeuse geskiedenis is egter die argeologiese terreine. [[Beeld:Honor Frost.jpg|links|220px|thumb|Honor Frost.]] Ná die eerste argeologiese opgrawings deur Renan en Sepp in die 1860's en '70's onderskeidelik, is nog in 1903 gedoen deur die Griekse argeoloog Theodore Makridi, kurator van die Keiserlike Museum in [[Konstantinopel]]. Belangrike ontdekkings soos fragmente van marmersarkofae is na die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] hoofstad gestuur.<ref name=":293">{{Cite book|last=Jidejian|first=Nina|title=TYRE Through The Ages|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=13–17}}</ref> ’n Argeologiese opname van Tirus is in 1921 gedoen deur ’n Franse span onder Denyse le Lasseur, gevolg deur nog een tussen 1934 en '36 wat lugopnames en duikekspedisies ingesluit het. Die spanleier was die sendeling Antoine Poidebard, ’n pionier van lugargeologie.<ref name=":293"/> Grootskaalse opgrawings het in 1946 begin onder leiding van emir Maurice Chéhab (1904-1994),<ref name=":29" /> "die vader van moderne Libanese argeologie". Hy was dekades lank hoof van die Antiekdiens in Libanon en kurator van die Nasionale Museum van [[Beiroet]]. In die 1960's het Honor Frost, die Sipries gebore pionier van onderwaterargeologie, verskeie ondersoeke geïnisieer "met die doel om die belangrike argeologiese potensiaal vir hawegeriewe aan die kus van Tirus te identifiseer en dokumenteer". Gebaseer op die resulte het sy voorgestel die Al Mobarakee-toring in Tirus se hawe kan dalk van [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] tye dateer.<ref name=":93"/> Al die opgrawings het egter tot stilstand gekom met die uitbreek van die burgeroorlog in 1975 en baie rekords het verlore gegaan.<ref name=":19">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/311583768|title=Belgian archaeologists in Tyre (Lebanon): UNESCO Heritage, Phoenician Seals and Ancient Curses|last=Boschloos|first=Vanessa|date=January 2016|website=ResearchGate|pages=1–3|format=PDF|access-date=7 Oktober 2019}}</ref> In 1984 het [[Unesco]] Tirus verklaar tot ’n [[wêrelderfenisgebied]] in ’n poging om ’n einde te bring aan die skade wat aan argeologiese terreine aangerig word deur gewapende konflik en wanordelike stedelike ontwikkeling.<ref name=":20" /> {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van Khan Rabu. | header= | beeld1 = KhanRabu Balcony Tyre RomanDeckert16082019.jpg | width1 = 200 | onderskrif1 = | beeld2 = Tyre KhanRabu-ruins MainroomBalcony RomanDeckert21112019.jpg | width2 = 200 | onderskrif2 = | beeld3 = Tyre KhanRabu InteriorPanorama RomanDeckert22082019.jpg | width3 = 200 | onderskrif3 = }} Gereelde opgrawings is eers in 1995 hervat onder toesig van Ali Khalil Badawi.<ref name=":39" /> Kort daarna het ’n Israeliese bom ’n woonstelblok in die stad verwoes en bewyse van ’n vroeë kerk is onder die rommel ontdek. Die ongewone ontwerp daarvan dui aan dit is die terrein van die Katedraal van Paulinus wat in 315&nbsp;n.C. ingewy is.<ref>{{Cite web|url=http://architectureandasceticism.exeter.ac.uk/items/show/204|title=The Church of Paulinus, Tyre|last=Loosley|first=Emma|date=n.d.|website=Architecture and Asceticism|access-date=22 November 2019}}</ref> In 1997 is die eerste Fenisiese verassingsterrein op die Al Bass-terrein ontdek, naby die Romeinse nekropolis.<ref name=":412" /> Intussen het Honor Frost plaaslike Libanese aregoloë gementor om nog onderwaterondersoeke uit te voer. Dit het in 2001 die bestaan van ’n mensgemaakte struktuur in die noordelike hawegebied van Tirus bevestig.<ref name=":93" /> [[Beeld:TyreCitySite ArchaeologicalExcavations UniversityOfLyon RomanDeckert09102019.jpg|links|thumb|220px|Opgrawings in 2019 deur argeoloë van die Universiteit van [[Lyon]] by die Al Mina/Stad-terrein.]] Die vyandelikhede van die Libanese Oorlog van 2006 het die antieke strukture by Tirus in gevaar gestel en Unesco se direkteur-generaal het ’n waarskuwing daaroor uitgereik.<ref>{{cite news|url=https://whc.unesco.org/en/news/276|title=UNESCO Director-General Launches "Heritage Alert" for the Middle East|author1=Koïchiro Matsuura|date=11 Augustus 2006|publisher=UNESCO World Heritage Centre|author2=The Director-General of UNESCO}}</ref> Ná die staking van vyandelikhede in September 2006 het bewaringskundiges geen direkte skade aan die antieke stad van Tirus bespeur nie. Die bombardement het egter muurskilderings in ’n Romeinse begrafnisgrot in die nekropolis beskadig. Bykomende agteruitgang is ook op die terrein opgemerk, insluitende "'n gebrek aan onderhoud, die verwering van ontblote strukture weens die gebrek aan reënwaterbeheer en die verwering van poreuse en sagte stene".<ref name="icomos118">Toubekis, Georgios (2010). "Lebanon: Tyre (Sour)". In Christoph Machat, Michael Petzet en John Ziesemer (reds.), {{cite web |url=http://www.international.icomos.org/risk/world_report/2008-2010/H@R_2008-2010_final.pdf |title=Heritage at Risk: ICOMOS World Report hey a report 2008-2010 on Monuments and Sites in Danger }}. Berlyn: hendrik Bäßler verlag, 2010, p. 118.</ref> Sedert 2008 het ’n Libanees-Franse span onder leiding van Pierre-Louis Gatier van die Universiteit van [[Lyon]] argeologiese en topografiese werk gedoen. Toe internasionale argeologiese sendings in [[Sirië]] ná 2012 beëindig is weens die oorlog daar, het van die argeoloë opgrawings in Tirus kom doen, onder andere ’n span onder Leila Badre, direkteur van die Argeologiese Museum van die Amerikaanse Universiteit van Beiroet, en Belgiese kenners.<ref name=":19" /> Bedreigings van Tirus se antieke kultuurerfenis sluit in die eise vir ontwikkeling en die onwettige antiekhandel.<ref>{{cite news|title=Lebanon's Archaeological Heritage|author=Helga Seeden|date=2 December 2000}}</ref> In ’n studie van Mediterreense wêrelderfenisterreine in 2018 is bevind Tirus het "die hoogste risiko van kuserosie onder huidige klimaatstoestande, asook ’n gemiddelde risiko weens uiterse seevlakke".<ref>{{Cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2018/Nov-01/468042-tyres-historic-sites-in-fight-to-stay-above-the-water.ashx|title=Tyre's historic sites in fight to stay above the water|last=Mukhamdov|first=Anton|date=1 November 2018|website=The Daily Star|access-date=24 September 2019|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924182452/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2018/Nov-01/468042-tyres-historic-sites-in-fight-to-stay-above-the-water.ashx|url-status=dead}}</ref> Intussen het historiese geboue uit die Ottomaanse tydperk soos Khan Rabu en Khan Sour gedeeltelik inmekaargeval ná dekades van algehele verwaarlosing en ’n gebrek aan onderhoud. ===Uit die Bybel=== [[Beeld:John Martin - Destruction of Tyre - Google Art Project.jpg|thumb|220px|Die voorspelde verwoesting van Tirus, soos geskilder deur John Martin.]] Die [[Bybel]] verwys verskeie kere na Tirus: * Volgens [[Josua]] 19:29 is Tirus ’n "vestingstad" en is dit toegeken aan die stam Aser. * Koning Hiram I van Tirus was ’n tydgenoot van [[Dawid]] en [[Salomo]], volgens [[2 Samuel]] 5:11, [[1 Konings]] 5:1 en [[1 Kronieke]] 14:1. * Tirus word genoem in [[Jesaja]] 23, [[Jeremia]] 25:22, Jeremia 47:4, [[Joël]] 3:4-8, [[Amos]] 1:9-10, [[Psalms]] en [[Sagaria]] 9:3-4, waarin Tirus se verwoesting voorspel word. In [[Esegiël]] staan "jy sal nie terugkom nie", "wie jou soek, sal jou nie kry nie", "al jou mense is daarmee heen saam met jou" en "dit is vir altyd klaar met jou".<ref>Esegiël 26:20, Esegiël 26:21, Esegiël 27:34, Esegiël 28:19</ref> * Jesus het die streke Tirus en Sidon besoek ([[Matteus]] 15:21; [[Markus]] 7:24), en uit dié streke het baie mense gekom om hom te hoor preek (Markus 3:8; [[Lukas]] 6:17). Dit lei tot die sterk kontras in Matteus 11:21-23 oor sy ontvangs in [[Gorasin]] en [[Betsaida]]. * In [[Openbaring]] 18 word uitvoerig gesinspeel op die beskrywing in Esegiël 26-28 van die handelsomgewing van Tirus. ==Kultuurlewe== [[Beeld:HamraCinema TyreSour RomanDeckert09082019.jpg|thumb|links|220px|Die Al Hamra-teater, 2019.]] Die eerste [[rolprent]]teater in Tirus het sy deure laat in die 1930's geopen.<ref name=":17">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/06/championing-culture-lebanon-south-160628100019493.html|title=Championing culture in Lebanon's south|last=Stoughton|first=India|date=8 Augustus 2016|publisher=Al Jazeera|access-date=4 Oktober 2019}}</ref> Hamid Istanbouli, ’n visserman en tradisionele storieverteller (''hakawati''), was ook in rolprente geïnteresseerd en het prente teen die muur van ’n Turkse [[hamam]] geprojekteer.<ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.agendaculturel.com/article/Scene_Le_festival_international_de_theatre_du_Liban_a_Nabatiyeh_semer_la_culture_et_la_joie|title=Le festival international de théâtre du Liban à Nabatieh : semer la culture et la joie|last=Hélou|first=Nelly|year=2016|website=Agenda Culturel|access-date=21 Desember 2019}}</ref> In 1939 het die Roxy geopen, gevolg deur die Empire in 1942.<ref name=":18">{{Cite web|url=http://al-ghorba6.blogspot.com/2018/04/kassem-istanbouli-re-opens-rivoli-cinema.html|title=Kassem Istanbouli re-opens the Rívoli Cinema|date=April 2018|website=Al-Ghorba|access-date=5 Oktober 2019}}</ref> Teen die middel van die 1950's was daar vier rolprentteaters in Tirus, en nog vier het kort daarna in die nabygeleë Nabatieh oopgemaak. In baie is ook lewende vertonings deur beroemde akteurs en musikante aangebied.<ref name=":17" /> [[Beeld:KassemIstanbouli CinemaRivoli TyreSour-RomanDeckert30092019.jpg|thumb|220px|Istanbouli in 2019 tydens die Palestynse Kultuurfees by die Rivoli.]] [[Beeld:Centre-de-Lecture-et-d-Animation-Culturelle-Tyr RomanDeckert09112018.jpg|thumb|220px|CLAC, 2018.]] In 1959 het die Rivoli-teater sy deure geopen en dit het gou een van die gewildste teaters in die land geword. Dit is deur bekende sterre besoek, onder andere [[Brigitte Bardot]].<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/promoting-culture-peace-through-arts|title=Promoting culture of peace through arts|last=Monzer|first=Hiba|date=5 Oktober 2018|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=4 Oktober 2018|archive-date=14 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114171208/https://unifil.unmissions.org/promoting-culture-peace-through-arts|url-status=dead}}</ref> In 1964 het die Dunia geopen<ref>{{Cite web|url=https://tiroarts.com/cinema-rivoli/|title=Cinema Rivoli|last=Istanbouli|first=Kassem|date=n.d.|website=Tiro Association for Arts|access-date=21 December 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001120923/https://tiroarts.com/cinema-rivoli/|url-status=dead}}</ref> en twee jaar later die Al Hamra,<ref name=":18" /> wat ’n venue vir sommige van die [[Arabiese wêreld]] se beroemdste kunstenaars geword het.<ref name=":17" /> Intussen het twee Tiriese kunstenaars ’n groot invloed gehad op die ontwikkeling van Libanese [[musiek]]: Halim el-Roumi (1919-1983) en Ghazi Kahwaji (1945-2017). Roumi het ’n tyd lank as onderwyser aan die Djafarija-hoërskool gewerk. In 1950 het hy direkteur van Radio Libanon se musiekafdeling geword,<ref>{{Cite book|last=Burkhalter|first=Thomas|title=Local Music Scenes and Globalization – Transnational Platforms in Beirut|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1138849716|location=New York|pages=154–155}}</ref> waar hy die sangeres [[Fairuz]] ontmoet en aan die Rahbani-broers voorgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://insidearabia.com/fairuz-rahbani-brothers-musical-legends/|title=Fairuz and the Rahbani Brothers: Musical Legends Who Shaped Modern Lebanese Identity|last=Rachidi|first=Soukaina|date=24 Maart 2019|access-date=21 Desember 2019}}</ref> Hy het musiek vir hulle en saam met hulle gekomponeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/music/fairuz-the-voice-of-lebanon-1.553510?videoId=5747539112001|title=Fairuz: the voice of Lebanon|last=Makarem|first=Racha|date=4 November 2010|website=The National|access-date=21 Desember 2019}}</ref> [[Beeld:HALIM EL-ROUMI.jpg|links|160px|thumb|Halim el-Roumi.]] In die middel van die 1970's is die kultuurlewe in Tirus kwaai beïnvloed deur die gewapende konflik. In 1975 moes die opening van die kommersiële Festivals de Tyr gekanselleer word toe die burgeroorlog uitbreek.<ref>{{Cite web|last=Henoud|first=Carla|date=6 Julie 2002|title=Femmes...Maha el-Khalil Chalabi, un combat incessant pour Tyr|url=https://www.lorientlejour.com/article/379690/Femmes...Maha_el-Khalil_Chalabi%252C_un_combat_incessant_pour_Tyr%2528PHOTO%2529.html|access-date=20 November 2020|website=L'Orient - Le Jour|language=fr}}</ref> Sommige teaters is in 1982 deur Israeliese bomme beskadig en almal het eindelik toegemaak, waarvan die laaste in 1989 was.<ref name=":17" /><ref name=":18" /> In die middel van die 1990's het die idee van ’n kommersiële, internasionale Tirusfees herlewe. Dit word sedertdien jaarliks aangebied op die antieke terrein van die Romeinse hippodroom, met internasionale kunstenaars soos [[Elton John]], [[Sarah Brightman]] en [[Demis Roussos]],<ref>{{Cite book|title=Lebanon: The Official Guide|publisher=Paravision S.A.L. / Ministry of Tourism|year=n.d.|isbn=978-9953002880|pages=119}}</ref> sowel as Libanese sterre soos [[Majida El Roumi]],<ref name=":16" /> die dogter van Halim el-Roumi. In 2006 het die Centre de Lecture et d’Animation Culturelle (CLAC) in die ou stad geopen as Tirus se eerste openbare [[biblioteek]].<ref>{{Cite web|url=https://mediakitab.com/liban/le-centre-de-lecture-et-danimation-culturelle-de-tyr-sud-liban/|title=Le Centre de Lecture et d'Animation Culturelle de Tyr – Sud Liban|date=15 Junie 2009|website=MEDiakitab|access-date=5 Oktober 2019}}</ref> In 2014 het die [[nieregeringsorganisasie]] Tirovereniging vir die Kunste die ou Al Hamra-teater herstel onder leiding van die Palestyns-Libanese akteur en komediant<ref>{{Cite web|url=https://homenewhome.gr/index.php/en/home-en/tutors-en/lebanon-tutors-en/istanbouli-tutor-en|title=Kassem Istanbouli|year=2017|website=Home New Home|access-date=4 October 2019}}</ref> Kassem Istanbouli. Die Tirovereniging het die Libanese Internasionale Teaterfees begin (met storievertellings, dans en monodrama), asook die Libanese Internasionale kortfliekfees, die Tiriese Internasionale Musiekfees, die Palestynse Kultuurfees, die Tiruskunsfees en ’n paar ander feeste. In 2018 het die Istanbouli-teatergeselskap die Rivoli-teater herstel en daarheen getrek.<ref>{{Cite web|url=https://tiroarts.com/tiro-arts-association/|title=About|date=n.d.|website=Tiro Association for Arts|access-date=1 Oktober 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001120854/https://tiroarts.com/tiro-arts-association/|url-status=dead}}</ref> Dit was sedert 1988 gesluit.<ref>{{Cite web|url=http://ftp.dailystar.com.lb/Arts-and-Ent/Culture/2018/Aug-30/461642-bringing-culture-to-your-doorstep.ashx|title=Bringing culture to your doorstep|last=Ghali|first=Maghie|date=30 August 2018|website=The Daily Star|access-date=1 Oktober 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122004/http://ftp.dailystar.com.lb/Arts-and-Ent/Culture/2018/Aug-30/461642-bringing-culture-to-your-doorstep.ashx|url-status=dead}}</ref> Die geselskap het die niekommersiële Libanese Nasionale Teater gestig as ’n vrye kultuurruimte met gratis toegang en ’n spesiale fokus op die opleiding van kinders en die jeug in die kunste. Dit bevorder ook die kunste in die omringende plattelandse gebiede.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/peace-bus-wheels-out-art-and-culture-south-lebanon|title=Peace Bus wheels out art and culture in south Lebanon|date=7 September 2018|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=28 Oktober 2019|archive-date=28 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028104700/https://unifil.unmissions.org/peace-bus-wheels-out-art-and-culture-south-lebanon|url-status=dead}}</ref> ==Opvoeding== [[Beeld:Tyre-Sour Lebanon JaafareyaHighSchool RomanDeckert02112018.jpg|160px|links|thumb|Die Djafarija-skool in 2018.]] [[Beeld:Islamic university building in Tyre.jpg|thumb|220px|Die IUL in 2009.]] Die Djafarija-skool is in 1938 deur imam Abdul Hussein Sharafeddin gestig.<ref name=":46" /> Dit is gou uitgebrei, veral danksy skenkings deur ryk [[ekspat]]s, en het in 1946 die eerste hoërskool in Suid-Libanon geword. Dit is sedertdien een van die toonaangewende skole in Tirus.<ref name=":2" /> ’n Belangrike rol in opvoeding in Tirus word gespeel deur die welsynorganisasie van imam Musa Sadr wat sedert sy verdwyning in 1978 deur sy suster, Rabab al-Sadr, bestuur word.<ref>{{Cite book|last=Norton|first=Augustus Richard|title=Hezbollah: A Short History|publisher=Princeton University Press|year=2014|isbn=978-0691160818|location=Princeton and Oxford|pages=109}}</ref> Hoewel sy werksaamhede dwarsdeur die land plaasvind, is die organiosasie se basis in Tirus. ’n Belangrike fokus is sy kinderhuise, maar dit bied ook opvoeding vir volwassenes en beroepsopleiding aan, veral vir jong vroue, en het gesondheids- en ontwikkelingsprojekte.<ref>{{Cite book|last=Marusek|first=Sarah|title=Faith and Resistance: The Politics of Love and War in Lebanon|publisher=Pluto Press|year=2018|isbn=978-0745399935|location=Londen|pages=127–150}}</ref> Musa Sadr het ook die fondament gelê vir die stigting van die Islamitiese Universiteit van Libanon (IUL), wat ’n kampus in Tirus het. Sy beheerraad word oorheers deur verteenwoordigers van die Opperste Sjiitiese Raad, wat in 1967 deur Sadr gestig is.<ref>{{Cite web|url=http://www.iul.edu.lb/page/?id=309|title=The vision of the University|date=n.d.|website=Islamic University of Lebanon|access-date=29 Februarie 2020|archive-date=19 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219130048/http://www.iul.edu.lb/page/?id=309|url-status=dead}}</ref> Die Libanese Evangeliese Skool, met ’n geskiedenis van meer as 150 jaar, is waarskynlik die grootste skool in Tirus. Collège Élite, ’n Franse internasionale skool, het sy deure in 1996 geopen en is een van verskeie privaat skole. Cadmous-kollege, wat deur Maronitiese sendelinge bestuur word, het sowat 10% Christen- en 90% Moslemleerlinge.<ref>{{Cite web|last=Abi Raad|first=Doreen|date=29 Mei 2020|title=Lebanon's 'Pillar' of Catholic Education at Risk of Collapsing|url=https://www.ncregister.com/daily-news/lebanons-pillar-of-catholic-education-at-risk-of-collapsing|access-date=3 Junie 2020|website=National Catholic Register}}</ref> ==Demografie== [[Beeld:Shia-Sunna-Mosques-Churches-TyreSourLebanon RomanDeckert07112019.jpg|220px|thumb|Op een foto kan die Abdel Hussein-moskee (Sjia, links voor), die Ou Moskee (Soenni, regs voor), die Franciskaanse Latyns-Katolieke Kerk (links agter) en die Maronities-Katolieke katedraal (regs agter) gesien word.]] [[Beeld:AvenueDuSenegalSign TyreSourLebanon RomanDeckert11112018.jpg|thumb|220px|Avenue du Senegal.]] Dit is nie moontlik om ’n statisties akkurate syfer vir die grootte van die bevolking te gee nie, want die Libanese regering het sedert 1932 net rowwe ramings bekend gemaak.<ref>{{Cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-7956.html|title=Lebanon - POPULATION|website=www.country-data.com}}</ref> Volgens ’n skatting in 2016 deur UN HABITAT is daar 201&nbsp;208 inwoners in Tirus, van wie baie vlugtelinge is.<ref name=":34" /> Die meeste Libanese in die stad is [[Sjia|Sjiiete]], met ’n klein maar merkbare Christengemeenskap. In 2010 is geraam 15% van die inwoners is Christene.<ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/Bishop-of-Tyre:-Christians-in-Lebanon-have-become-a-minority-in-their-country-17638.html|title=Bishop of Tyre: Christians in Lebanon have become a minority in their country|website=www.asianews.it}}</ref> In 2017 het die Maronities-Katolieke Kerk 42&nbsp;500 lidmate in Tirus gehad. Die meeste woon in die berge van Suid-Libanon, terwyl net sowat 500 Maroniete in Tirus self woon. Die Melkities-Griekse Katolieke Kerk in Tirus, wat ook naburige gebiede insluit, het in dié jaar 2&nbsp;857 lidmate gehad.<ref>{{Cite web|last=Roberson|first=Ronald|date=28 Julie 2017|title=The Eastern Catholic Churches 2017|url=http://www.cnewa.org/source-images/Roberson-eastcath-statistics/eastcatholic-stat17.pdf|access-date=18 September 2019|website=Catholic Near East Welfare Association (CNEWA)|pages=4, 6|archive-date=24 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024215818/http://www.cnewa.org/source-images/Roberson-eastcath-statistics/eastcatholic-stat17.pdf|url-status=dead}}</ref> Tirus is die tuiste van meer as 60&nbsp;000 Palestynse vlugtelinge, wat hoofsaaklik [[Soenni]]ete is met ’n paar Christengesinne. In Junie 2018 was daar 12&nbsp;281 geregistreerde mense in die Al Buss-kamp,<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp|title=El Buss Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> 24&nbsp;929 in Burj El Shimali<ref name=":7" /> en 34&nbsp;584 in Rashidieh.<ref name=":6" /> In die informele gebied van Jal Al Bahar langs die kussnelweg is daar na raming sowat 2&nbsp;500 mense (2015).<ref name=":9" /> Sjiiete uit sewe dorpe wat in 1948 ontvolk is, woon ook in voorstede soos Shabriha. In al die kampe het die getal Siriese vlugtelinge in onlangse jare toegeneem.<ref name=":6" /> Spanning het sedertdien ontwikkel omdat hulle dikwels op die sitrus- en piesangplantasies werk vir "die helfte van die daaglikse loon" wat plaaslike Palestynse vlugtelinge verdien het.<ref>{{Cite journal|last=Perdigon|first=Sylvain|date=Oktober 2015|title="For Us It Is Otherwise": Three Sketches on Making Poverty Sensible in the Palestinian Refugee Camps of Lebanon|journal=Current Anthropology|volume= 56| issue = S11 (Volume Supplement)|pages=S88–S96|doi=10.1086/682354|s2cid=141892419}}</ref> Tirus is bekend as "Klein-Wes-Afrika". Baie mense het familie in die diaspora van [[Wes-Afrika]], veral in [[Senegal]], [[Sierra Leone]], [[Liberië]], die [[Ivoorkus]] en [[Nigerië]]. In Senegal is die meeste Libanese immigrante van Tirus. Baie woon al vir die tweede, derde en vierde geslag daar en was nog nooit in Libanon nie. Een van Tirus se hoofpaaie se naam is juis Avenue du Senegal.<ref name=":2" /> ==Ekonomie== [[Beeld:TyreHarbour AbouMerhiGroupCarCarrier 19112019RomanDeckert.jpg|links|thumb|220px|’n Motorvragskip in die Tiriese hawe, 2019.]] Tirus se ekonomie steun op toerisme, kontrakdienste, die boubedryf en geld wat deur Tiriërs in die diaspora, veral Wes-Afrika, gestuur word.<ref name=":34" /> UNIFIL dra ook aansienlik by tot die koopkrag: deur geldbesteding deur individuele lede sowel as deur projekte soos die herstel en verbetering van paaie en geboue.<ref name=":65">{{Cite web|url=http://www.thenewhumanitarian.org/analysis/2013/02/15/ten-ways-develop-southern-lebanon|title=Ten ways to develop southern Lebanon|date=15 Februarie 2013|website=The New Humanitarian|access-date=4 Desember 2019}}</ref> In 2016 het [[olyf]]bome 38% van Tirus se landbougrond uitgemaak, maar vervaardigers het nie ’n kollektiewe bemarkingstrategie gehad nie. Hoewel [[sitrus]] sowat 25% van die landbougrond uitmaak, word 20% van die oeste vermors.<ref name=":36">{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UN-Habitat_2017.05.04_NPS_Maachouk.pdf|title=Maachouk Neighbourhood Profile & Strategy, Tyre, Lebanon|last1=Harake|first1=Dani|last2=Kuwalti|first2=Riham|date=31 Mei 2017|website=reliefweb|publisher=UN HABITAT Lebanon|pages=2, 25–26|access-date=5 November 2019}}</ref> [[Beeld:BarbourBoatBuilding-TyreSourLebanon RomanDeckert23122019.jpg|thumb|220px|Barbour-bootbouers.]] Tirus het een van die land se groot hawens, maar dit is kleiner as dié in Beiroet, Tripoli en Sidon. Die vrag is beperk tot die periodieke invoer van gebruikte motors. Ná die [[ontploffing in die Beiroet-hawe in 2020|ontploffing in die Beiroet-hawe]] op 4 Augustus 2020 wat ’n groot deel van die hawe verwoes het, het die regering besluit om die Tiriese hawe as ’n bystandhawe vir die een in Tripoli te gebruik.<ref>{{Cite news|last=Akleh|first=Tony|date=6 August 2020|title=Beirut port: irreplaceable importance in the middle of Lebanon's geography|work=Arabian Business|url=https://www.arabianbusiness.com/politics-economics/450512-beirut-port-irreplaceable-importance-in-the-middle-of-lebanons-geography|access-date=6 Augustus 2020}}</ref> In die hawegebied bou die Barbour-familie van skeepsbouers steeds houtbote.<ref name=":22" /> Tirus is dus een van die min stede in die Mediterreense streek wat so ’n antieke tradisie behou het, hoewel die familie ook sukkel om ’n bestaan te maak. Teen 2004 was daar net "meer as 600 vissermanne" in Tirus.<ref>{{Cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2004/Sep-13/2997-wooden-boat-makers-in-tyre-struggle-to-survive.ashx|title=Wooden-boat makers in Tyre struggle to survive|last=El-Ghoul|first=Adnan|date=13 September 2004|website=The Daily Star|access-date=24 Desember 2019|archive-date=24 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224094642/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2004/Sep-13/2997-wooden-boat-makers-in-tyre-struggle-to-survive.ashx|url-status=dead}}</ref> Aan die Tiriese kus boor ’n konsortium van ’n Franse, Italiaanse en Russiese maatskappy vir [[aardgas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.petroleum-economist.com/articles/upstream/exploration-production/2019/lebanon-s-gas-hopes-threatened-by-corruption|title=Lebanon's gas hopes threatened by corruption|last=Butt|first=Gerald|date=28 Oktober 2019|website=Petroleum Economist|access-date=2 Maart 2020}}</ref> ==Kusnatuurreservaat== [[Beeld:PalestineSunbird TyreSourLebanon RomanDeckert03122019.jpg|thumb|links|180px|’n Palestyne suikerbekkie, die nasionale voël van [[Palestina]], naby Al Mina.]] [[Beeld:GreenTurtle TyreSourLebanon SubmergedAncientHarbour RomanDeckert18102019.jpg|thumb|200px|’n Groenseeskilpad.]] Tirus is bekend vir sy skoon strande,<ref name=":20" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/lists/seasonal/best-beaches-in-the-middle-east/|title=Discover the best beaches in the Middle East|last=Sewell|first=Abby|date=29 Mei 2019|website=National Geographic|access-date=28 Oktober 2019}}</ref> hoewel in ’n VN-verslag bevind is seewater word deur afval besoedel, veral in die hawegebied.<ref name=":34" /><ref name=":56">{{Cite web|url=https://www.executive-magazine.com/special-report/the-peoples-beaches|title=The people's beaches|last=Rahhal|first=Nabila|date=5 Julie 2018|website=Executive Magazine|access-date=4 Desember 2019|archive-date=31 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531115838/https://www.executive-magazine.com/special-report/the-peoples-beaches|url-status=dead}}</ref> Die Tiriese Kusnatuurreservaat bestaan sedert 1998. Dit is ’n gebied van meer as 380&nbsp;[[Hektaar|ha]] wat 3,5&nbsp;[[Kilometer|km]] lank is. Dit word in twee seksies verdeel: een ’n strand van 1,8&nbsp;km lank en ’n 2&nbsp;km lange strook met landbougrond, klein plase en waterputte.<ref name=":103"/> Dansky sy uiteenlopende [[flora]] en [[fauna]] is die reservaat ’n bewaringsgebied. Daar is talle [[voël]]spesies, seeskilpaaie, [[geitjie]]s, [[vlermuis]]e en Europese dassies.<ref>{{cite web|title=Protecting marine biodiversity in Lebanon|url=https://www.iucn.org/about/union/secretariat/offices/iucnmed/iucn_med_programme/?9741/Protecting-marine-biodiversity-in-Lebanon|publisher=International Union for Conservation of Nature (IUCN)|date=2 Mei 2012|access-date=17 Augustus 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811180131/http://www.iucn.org/about/union/secretariat/offices/iucnmed/iucn_med_programme/?9741%2FProtecting-marine-biodiversity-in-Lebanon|archive-date=11 Augustus 2014|url-status=dead}}</ref> [[Dolfyne]] word ook dikwels aan die Tiriese kus gesien.<ref>{{Cite web|url=https://www.the961.com/news/a-giant-dolphin-was-just-found-stuck-between-rocks-on-tyre-shore|title=A Giant Dolphin Was Just Found Stuck Between Rocks on Tyre Shore|last=Kabboul|first=Tamarah|date=Oktober 2019|website=The961|access-date=28 Oktober 2019|archive-date=28 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028071719/https://www.the961.com/news/a-giant-dolphin-was-just-found-stuck-between-rocks-on-tyre-shore|url-status=dead}}</ref> Die reservaat het 275 [[spesie]]s uit meer as 50 [[Familie (biologie)|families]]. Daar is sewe streek- en nasionaal [[bedreigde spesie]]s, vier endemiese en tien seldsame spesies, terwyl 59 spesies tot die oostelike Mediterreense gebied beperk is. Altesaam 25 [[Medisyne|medisinale]] platspesies is ook geïdentifiseer. ==Sport== [[Beeld:TadamonTyreMunicipalStadium RomanDeckert20092019.jpg|thumb|200px|Die verbleikte teken van Tadamon SC op die dak van die munisipale stadion.]] [[Beeld:Roda Antar 1. FC Köln, 2008.jpg|links|thumb|200px|Roda Antar by [[1. FC Köln]].]] [[Beeld:TadamonSur SportsCulturalAssociation1946 RomanDeckert01102019.jpg|thumb|200px|’n Teken teen Tadamon SC se klubhuis.]] Die Tadamon Sour-sportklub, of bloot Tadamon ("Solidariteit"), met die bynaam "Die Ambassadeur van die Suide", is in 1946 gestig en is die oudste [[sokker]]klub in Tirus. Hulle speel hulle tuiswedstryde op die Tiriese minisipale stadion en het al een Libanese Sokkerverenigingbeker (2000-'01) en twee Libanese Uitdaagbekers (2013 en 2018) gewen. Tadamon se tradisionele teenstanders, Salam Sour SC, is ook in Tirus gebaseer. Volgens BBC-verslae is Tadamon SC in 2001 van sy Libanese Eersteliga-kampioenskapstitel gestroop ná bewerings van wedstrydknoeiery.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1429258.stm|title=Fifa suspends Lebanese FA|date=8 Julie 2001|work=BBC Sport|access-date=5 Februarie 2020}}</ref> In dieselfde jaar is Roda Antar van Tirus vir twee seisoene aan [[Duitsland]] se [[Hamburger SV]] geleen. Ná agt jaar in Duitsland by Hamburg, [[SC Freiburg]] en [[1. FC Köln]] het hy nog ses jaar in die Chinese Superliga gespeel en daarna vir ’n finale seisoen na Tadamon teruggekeer voordat hy afgetree het. Twee spelers van die Libanese Eersteliga wat ook vir die Libanese nasionale span gespeel het, kom van Tirus. Hulle is Rabih Ataya<ref name=":83">{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/rabih-ataya/65007/|title=Rabih Ataya – Player Info|website=Global Sports Archive|access-date=1 Februarie 2020}}</ref> en Nassar Nassar.<ref name=":84">{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/nassar-nassar/148752/|title=Nassar Nassar – Player Info|website=Global Sports Archive|access-date=1 Februarie 2020}}</ref> ==Sterrekundige voorwerpe== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = | header= | beeld1 = PIA01633 Tyre impact structure Europa.jpg | width1 = 142 | onderskrif1 = Tirus op Europa. | beeld2 = 209 Dido.png | width2 = 230 | onderskrif2 = 209 Dido se wentelbaan. }} ’n Gestruktureerde gebied met ringe op [[Europa (maan)|Europa]], die kleinste van die vier [[Mane van Galilei]] wat om [[Jupiter]] wentel, is genoem na Tirus, die legendariese geboorteplek van prinses Europa. Die gebied is sowat 140&nbsp;km breed en vermoedelik die plek waar ’n [[asteroïde]] of [[komeet]] Europa se yskors getref het.<ref>{{Cite web|url=https://europa.nasa.gov/resources/100/tyre-region-of-europa/|title=Tyre Region of Europa|date=7 Januarie 2019|website=NASA [[Europa Clipper]]}}</ref> Die asteroïde [[209 Dido]] is genoem na die legendariese Tiries-Kartaagse prinses [[Dido]]. Dit is ’n baie groot asteroïde, wat as ’n C-tipe geklassifiseer is en moontlik uit [[koolstof]]houdende materiale bestaan. 209&nbsp;Dido is in 1879 deur C.H.F. Peters ontdek. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [https://web.archive.org/web/20100825092114/http://lebanon360hd.com/videos/video_tyr_en.html Panorama van Tirus se argeologiese terrein] * [http://tyros.leb.net/tyre "Lebanon, the Cedars' Land: Tyre"] * [https://www.worldhistory.org/image/537/ Alexander se Beleg van Tirus in die World History Encyclopedia] deur Grant Nell * [https://www.academia.edu/25791422/Mission_arch%C3%A9ologique_de_Tyr Mission archéologique de Tyr], in Frans * {{Wikivoyage-inlyn|Tyre|Tirus}} {{CommonsKategorie-inlyn|Tyre}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Tyre, Lebanon}} {{koördinate|33|16|15|N|35|11|46|O|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Libanon]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] [[Kategorie:Geskiedenis van Libanon]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Asië]] [[Kategorie:Tirus| ]] bgjw44jj2fnhuyn8t5eyf8k6c7vqi2c 0 387033 2923271 2815911 2026-08-09T17:11:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923271 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Raymond Zondo | beeld = Raymond Zondo.png | beeldonderskrif = Raymond Zondo | geboortedatum = 4 Mei 1960 | geboorteplek = [[Ixopo]], [[Natal (provinsie)|Natal]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | party = | orde = [[Hoofregter van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[1 April]] [[2022]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = [[Mogoeng Mogoeng]] | opvolger = | orde1 = Adjunkhoofregter van Suid-Afrika | termynaanvang1 = [[7 Junie]] [[2017]] | termyneinde1 = [[31 Maart]] [[2022]] | president1 = [[Jacob Zuma]]→[[Cyril Ramaphosa]] | voorganger1 = Dikgang Moseneke | opvolger1 = [[Mandisa Maya]] | orde2 = Regter in die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika]] | termynaanvang2 = 1 September 2012 | termyneinde2 = | president2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Kansellier van die Universiteit van Zoeloeland | termynaanvang3 = April 2018 | termyneinde3 = | president3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | president4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = Universiteit van Zoeloeland<br/>[[Universiteit van Suid-Afrika]] | religie = }} '''Raymond Mnyamezeli Mlungisi "Ray" Zondo''' (gebore [[4 Mei]] [[1960]]) is 'n Suid-Afrikaanse regter wat as [[Hoofregter van Suid-Afrika]] gedien het van 1 April 2022 tot sy aftrede op 31 Augustus 2024. == Vroeë lewe == Hoofregter Zondo is opgelei by St Mary's Seminary in [[Ixopo]], die Universiteit van Zoeloeland en die Universiteit van Natal, waar hy sy LLB voltooi het. Hy is in 1989 as prokureur toegelaat en was 'n vennoot in Mathe & Zondo Inc. Regter Zondo het 'n Meestersgraad in die Regte (LL.M.) in Handelsreg, 'n Meesters in Regte (LL.M.) in Arbeidsreg, en 'n Meesters in Regte (LL.M.) in Patentereg aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. == Regsloopbaan == In 1997 word hy as regter van die Arbeidshof aangestel, en in 1999 is hy aangestel in die Transvaalse Provinsiale Afdeling van die Hooggeregshof (later die Noord-Gautengse Hooggeregshof, nou die [[Gautengse Afdeling van die Hoë Hof van Suid-Afrika|Gautengse Afdeling]]). In 2000 is hy bevorder tot Regter-president van die Arbeidshof,<ref name=advocate>{{cite journal|title=New judges|journal=Advocate|publisher=General Council of the Bar|date=2000|volume=13|number=2|page=13|url=http://www.sabar.co.za/law-journals/2000/secondterm/2000-secondterm-vol013-no2-pp12-13.pdf|access-date=5 November 2012|archive-date= 5 Desember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205151539/http://www.sabar.co.za/law-journals/2000/secondterm/2000-secondterm-vol013-no2-pp12-13.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n pos waarin hy tien jaar lank gedien het. In 2010 keer hy terug na die Pretoriase Hooggeregshof. Van November 2011 tot Mei 2012 was Zondo 'n waarnemende regter van die Konstitusionele Hof. Hy is permanent aangestel met ingang van September 2012 <ref>{{Cite press release|title=President Zuma appoints Ray Zondo to ConCourt|date=14 Augustus 2012|url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71654?oid=318801&sn=Detail&pid=71654}}</ref> en word nou as 'n sleutellid, saam met Chris Jafta, van die Hof se konserwatiewe vleuel beskou. <ref>{{Cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-10-17-applause-for-mogoengs-judicial-cadenza|title=Applause for Mogoeng's judicial cadenza|last=Tolsi|first=Niren|date=18 Oktober 2013|access-date=26 November 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416223037/https://mg.co.za/article/2013-10-17-applause-for-mogoengs-judicial-cadenza/|url-status=dead}}</ref> In Junie 2017 het president Jacob Zuma Zondo in die amp van adjunkhoofregter aangestel, wat Dikgang Moseneke opgevolg het wat in 2016 afgetree het. <ref>{{Cite web|url=http://www.thepresidency.gov.za/press-statements/president-zuma-appoints-justice-zondo-deputy-chief-justice-republic|title=President Zuma appoints Justice Zondo as Deputy Chief Justice of the Republic|date=7 Junie 2017|publisher=[[President van Suid-Afrika|Presidensie van Suid-Afrika]]|access-date=7 Junie 2017|archive-date=11 Junie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611191214/http://www.thepresidency.gov.za/press-statements/president-zuma-appoints-justice-zondo-deputy-chief-justice-republic|url-status=dead}}</ref> == Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping == [[Cyril Ramaphosa|President Ramaphosa]] het kort nadat hy in 2018 sy amp aanvaar het, 'n ondersoek na bewerings van korrupsie tydens die vorige [[Jacob Zuma]]-regeringsadministrasie goedgekeur,<ref>{{Cite web|url=https://www.sastatecapture.org.za/site/about/mandate|title=Our Mandate|access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126195027/https://www.sastatecapture.org.za/site/about/mandate|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.corruptionwatch.org.za/cw-urges-public-help-commission-fulfil-mandate/|title=CW urges public to help commission fulfil mandate|date=10 Januarie 2018}}</ref> en verklaar dat "dit die jaar is waarin ons die gety van korrupsie in ons openbare instellings sal keer." <ref>{{Cite web|url=https://www.corruptionwatch.org.za/full-text-president-ramaphosas-maiden-sona/|title=Full text: President Ramaphosa's maiden SoNA|date=19 Februarie 2018}}</ref> Zondo is aangestel as voorsittende regter vir die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, wat gelei het tot sy gewilde naam, die [[Zondo-kommissie]]. Verhore het op 20 Augustus 2018 begin<ref>{{Cite web|url=https://www.corruptionwatch.org.za/state-capture-commission-almost-running/|title=State capture commission almost up and running|date=28 Mei 2018}}</ref> en sou na verwagting vir twee jaar duur, maar is later verleng. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zondo, Raymond}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regsgeleerdes]] [[Kategorie:Hoofregters van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] gzcfmkbkh0r5l0mstz0ehcfnarwgmju 0 387656 2923233 2916869 2026-08-09T12:51:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923233 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cape Town, Houses of Parliament.JPG|duimnael|Die parlementsgebou van [[Suid-Afrika]] in Kaapstad.]] '''Die parlementsgebou''' van [[Suid-Afrika]] is in [[Kaapstad]] geleë. Die gebou bestaan uit drie hoofafdelings: die oorspronklike gebou, wat in [[1884]] voltooi is, en aanbouings wat in die 1920's en 1980's bygevoeg is. Die nuwer toevoegings huisves die Nasionale Vergadering (die laerhuis van die tweekamerparlement van Suid-Afrika), en die oorspronklike gebou huisves die [[Nasionale Raad van Provinsies]] (die hoërhuis van die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]]). Die oorspronklike parlementsgebou is in 'n neoklassieke styl ontwerp, met kenmerke van die [[Kaaps-Hollandse Styl|Kaaps-Hollandse argitektuur]]. Die latere toevoegings is so ontwerp dat dit met die oorspronklike gebou saamsmelt. Die parlementsgebou is deur die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]] (SAEHA) tot 'n [[Nasionale erfenisterreine van Suid-Afrika|Nasionale Erfenisterrein]] verklaar en het graad 1 nasionale erfenisstatus gegee, die hoogste graad wat deur SAEHA vasgestel is.<ref>{{cite web |url=http://www.sahra.org.za/sahris/about/news/sa-parliament-declared-national-heritage-site |title=SA Parliament declared a National Heritage Site |publisher=South African Heritage Resources Agency |archive-url=https://web.archive.org/web/20180530040856/http://www.sahra.org.za/sahris/about/news/sa-parliament-declared-national-heritage-site |archive-date=2018-05-30 |url-status=dead |access-date=2022-01-04 }}</ref> Op [[2 Januarie]] [[2022]] het 'n groot brand in die parlementsgebou uitgebreek. ==Geskiedenis== [[Lêer:GoedeHoop Masonic Lodge 1872 - Cape Parliament.jpg|duimnael|Die Vrymesselaarslosie wat gedien het as die lokaal van die tweede Kaapse Parlement.]] [[Koningin Victoria]] het toestemming verleen vir die stigting van 'n parlement in die [[Kaapkolonie]] in 1853. Die eerste sittings is in die Goewerneurswoning, die [[Tuynhuys]], gehou, waarna sittings in die Goede Hoop Vrymesselaarslosie gehou is. Hierdie gebou is deur die Suid-Afrikaanse [[Vrymesselary|Vrymesselaars]] gebruik <ref>{{cite web |url=https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=277 |title=Masonic Hall - Lodge de Goede Hoop |access-date=8 September 2018 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925142045/https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=277 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Parliaments-secret-temple-revealed-20140608 |title=Parliament's secret temple revealed |author=Lamprecht, M. |publisher=City Press newspaper |date=8 Junie 2014 |access-date=9 September 2018}}</ref> (Hulle Losie is de Goede Hoop genoem). Die destydse hoër huis was gehuisves in die ou hooggeregshofgebou, wat self die [[Slawelosie]] onder [[VOC]]-bewind was. ==Die oorspronklike parlementsgebou== LP's het opgemerk dat die Vrymesselaarslosiegebou onopvallend was en geen respek afgedwing het nie. [[Lêer:Original plan for the Cape Parliament - Freeman.jpg|duimnael|Freeman se oorspronklike uitgebreide plan vir die nuwe Parlement.]] Alhoewel dit weens finansiële oorwegings deur die destydse Kaapkolonie eerste minister [[John Molteno]] gekant is, is 'n komitee saamgestel om ontwerpe vir 'n nuwe parlementsgebou te ontvang. Die komitee het 'n uitgebreide ontwerp deur argitek [[Charles Freeman]] gekies, en bouwerk het op 12 Mei 1875 begin, met die destydse Goewerneur van die Kaapkolonie, [[Henry Barkly]], wat die hoeksteen gelê het. Byna dadelik is ontdek dat Freeman se planne foutief was. Freeman se foute is vererger deur die teenwoordigheid van grondwater, en 'n herberekening van die begroting het aan die lig gebring dat die werklike koste baie meer as die oorspronklike syfer sou wees waarvoor die regering toegelaat het. Vir sy onbevoegdheid is Freeman afgedank, en Henry Greaves is in 1876 as argitek aangestel. Freeman se planne is verander om oënskynlik onnodig duur kenmerke soos 'n sentrale koepel, [[standbeeld]]e, borswerings en [[fontein]]e uit te sluit. Bouwerk het weer begin, maar is vertraag – hierdie keer deur die Britse omverwerping van die Kaapse regering in 1878, die daaropvolgende Konfederasie-oorloë, en uiteindelik deur die boumaatskappy wat in 1883 bankrot gegaan het. Greaves het die taak egter volhardend voltooi, en die groot, statige , maar relatief onpretensieuse gebou is uiteindelik in 1884 geopen.<ref>Phyllis Lewsen: ''The First Crises in Responsible Government in the Cape Colony''. University of The Witwatersrand / Argief-jaarboek vir Suid-Afrikaanse geskiedenis. 1940/3.</ref> Kaapse premier [[Thomas Scanlen]], en die Britse goewerneur Henry Robinson het die openingseremonie in die gebou gelei, wat uiteindelik as waardig verklaar is vir die land se wetgewer.<ref name="artef">{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=648 |title=GREAVES, Henry &#91;Harry&#93; Sidon |access-date= 4 Januarie 2022 |archive-date=17 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517144548/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=648 |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:Parliament of the Cape of Good Hope - CapeArch.jpg|duimnael|Die finale parlementsgebou soos gebou. (sonder standbeelde, koepel of fonteine)]] ==Latere toevoegings== In die 1920's het die Parlement sir [[Herbert Baker]] opdrag gegee om 'n uitbreiding aan die gebou te bou, insluitend 'n nuwe kamer vir die Volksraad. Die ou Vergaderingskamer het die Parlementêre Eetkamer geword, wat deur die spysenieringsafdeling van Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens bestuur word. 'n Verdere uitbreiding is in die 1980's geskep, toe die 1910-grondwet vervang is met die ongemaklike en nuwe driekamerparlement wat elk 'n parlementêre huis vir Blankes, Kleurlinge en Indiërs voorsien het. Verdere grondwetlike veranderings het die magsentrum wegbeweeg van die ou gebou en na die nuwer vleuel.<ref name="artef" /> ==2022 brand== [[Lêer:SouthAfricanNationalAssembly.jpg|duimnael|Huidige Nasionale Vergaderinggebou, aangebou in die 1980's.]] Gedurende die oggend van 2 Januarie 2022 het 'n brand in kantore op die derde verdieping in die parlementêre gebied uitgebreek en na die onder- en boonste huise versprei <ref>{{Cite web |title=National Assembly barely visible as heavy cloud of smoke covers Parliament |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-fire-breaks-out-in-parliament-firefighters-battling-to-contain-blaze-20220102 |date=2 January 2022 |website=News24 |access-date=2 January 2022}}</ref>Meer as 35 brandbestryders het dit aanvanklik gereageer.<ref name=GBN196145>{{cite web |url=https://www.gbnews.uk/news/cape-town-fire-south-african-parliament-building-ablaze-as-firefighters-rushed-to-the-scene/196145 |title=Cape Town fire: South African Parliament building ablaze as firefighters rushed to the scene |date=2 Januarie 2022 |publisher=GB News |access-date=2 Januarie 2022}}</ref>Teen die middel van die oggend was brandweermanne nog besig om die brand te beheer<ref>{{Cite web |title=Fire at parliament has spread to another building |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-01-02-parliament-on-fire-city-of-cape-town-says/ |date=22 Januarie 2022 |website=BusinessLIVE |access-date=2 Januarie 2022}}</ref> Die geboue is erg beskadig. Daar is berig dat die sprinkelstelsel nie reg gefunksioneer het nie<ref name=BBC59850904>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-59850904 |title=Cape Town: Major blaze rips through South Africa parliament building |work=[[BBC News]] |date=2 Januarie 2022 }}</ref> en beskermingsdienstepersoneel was nie aan diens nie.<ref>{{Cite web |title=Major fire wracks parliament building, raising questions about why no protection services staff were on duty |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-01-02-major-fire-wracks-parliament-building-raising-questions-about-why-no-protection-services-staff-were-on-duty/ |date=2 Januarie 2022 |website=Daily Maverick |first=Marianne |last=Merten |access-date=2 Januarie 2022}}</ref> Die polisie het bevestig dat 'n 49-jarige man, Zandile Christmas Mafe vir ondervraging aangehou is.<ref>{{Cite web |title=Police confirm 49-year-old man being questioned for Parliament fire |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-fire-breaks-out-in-parliament-firefighters-battling-to-contain-blaze-20220102 |date=2 Januarie 2022 |website=News24 |access-date=2 Januarie 2022}}</ref> Hy is daarna deur die Valke se prioriteitsmisdaadeenheid gearresteer.<ref name="hawks">{{Cite web |title=Hawks take over investigation of Parliament fire, arrest 49-year-old |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-fire-breaks-out-in-parliament-firefighters-battling-to-contain-blaze-20220102 |date=2 Januarie 2022 |website=News24 |access-date=2 Januarie 2022}}</ref> Hy is aangekla van brandstigting, huisbraak en diefstal ingevolge die Wet op Nasionale Sleutelpunte.<ref name="hawks" /> Op 29 Januarie 2022 het die staat beweer dat Mafe beken het dat hy 'n brand in die parlementêre gebou gestig het. Luidens ’n beëdigde verklaring wat ná sy arrestasie aan ondersoekers gegee is en aan die hof voorgelees is, het Mafe gesê dit is “die regte ding” om die parlement aan die brand te steek aangesien hy President [[Cyril Ramaphosa]] wil verhoed om sy jaarlikse [[Staatsrede (Suid-Afrika)|staatsrede]] te lewer. Hy het ook Ramaphosa se bedanking geëis, die vrylating van [[Janusz Waluś]] asook R1 500 vir werklose Suid-Afrikaners.<ref>{{Cite web|title=Zandile Mafe wanted to burn Parliament to prevent SONA, demand president's resignation, court hears|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/zandile-mafe-wanted-to-burn-parliament-to-prevent-sona-demand-presidents-resignation-court-hears-20220129|access-date=2022-01-30|website=News24|language=en-US}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Houses of Parliament, Cape Town}} {{Normdata}} {{Coord|33|55|34|S|18|25|09|E|display=inline,title}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] c90kv5k9zda0w8aicnja93ghtocu9wr 0 389008 2923253 2911384 2026-08-09T16:08:02Z Smoothcheeks 138086 as of 2026 2923253 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |image= |birth_date=31 Januarie 1971 |birth_place=[[Boedapest]], [[Hongarye]] |nationality=Hongaars |honorific_prefix=[[Professor]] Habil |education=Eötvös Lóránd Universiteit (1997) <br/> Zsigmond Király Főiskola (2011) |occupation=Historikus van godsdienste, Sinologis |website=https://www.btk.elte.hu/en/staff/dr-gabor-kosa}} '''Gábor Kósa''' (gebore [[31 Januarie]] [[1971]], [[Boedapest]]) is 'n [[Hongarye|Hongaarse]] historikus van godsdienste, 'n professor aan die Eötvös Lóránd Universiteit, Departement Chinese Studies. (Chinese naam: Kāng Gāobǎo; [[Tradisionele Chinees]]: 康高寶; [[Vereenvoudigde Chinees]]: 康高宝.)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://mta.hu/koztestuleti_tagok|title=Köztestületi tagok|website=mta.hu|language=hu|access-date=2021-10-10}}</ref> == Beroep == Gábor Kósa is gebore in Boedapest, en behaal MA-grade in Engels (1995), Chinees (1997) en godsdiensstudies (2011). In 2006 verdedig hy sy doktorale proefskrif getiteld ʻThe Terminological Analysis of Chinese Texts Related to Manichaeism' (in Hongaars: A manicheizmussal kapcsolatos kínai nyelvű szövegek terminológiai elemzése). Tussen 1999 en 2008 het hy by die Dharma Gate Boeddhistekollege skoolgehou. Hy is vanaf 2009 verbonde aan die Eötvös Lóránd Universiteit, tans as 'n professor. Kósa is bekroon met die nadoktorale beurs van die Japanse Vereniging vir die Bevordering van Wetenskap (JSPS, 2008-2009) en die Taiwanese Chiang Ching-kuo-stigting vir Internasionale Wetenskaplike Uitruil (2010-2012). In 2014-15 was hy 'n EURIAS-genoot by Sentrum vir Navorsing in die Kunste, Sosiale Wetenskappe en Geesteswetenskappe (CRASSH), [[Universiteit van Cambridge]].<ref>{{Cite web|url=http://www.crassh.cam.ac.uk/people/profile/gabor-kosa|title=Gabor Kosa – CRASSH|website=www.crassh.cam.ac.uk|access-date=2021-09-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.2018-2019.eurias-fp.eu/fellows/gabor-kosa|title=Gábor Kósa {{!}} European Institutes for Advanced Study (EURIAS) Fellowship Programme {{!}} 2018-2019|website=www.2018-2019.eurias-fp.eu|access-date=2021-09-29|archive-date=2023-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165959/http://www.2018-2019.eurias-fp.eu/fellows/gabor-kosa|url-status=dead}}</ref> In 2020-21 was hy Roger E. Covey-lid in [[Oos-Asiatiese studies|Oos-Asiatiese Studies]] by die Instituut vir Gevorderde Studie (IAS, Princeton)<ref>{{Cite web|url=https://www.ias.edu/scholars/gabor-kosa|title=Gabor Kosa - Scholars {{!}} Institute for Advanced Study|date=2020-03-06|website=www.ias.edu|language=en|access-date=2021-09-29}}</ref> Hy is lid van die ''Silk Road'' Navorsingsgroep by ELTE Universiteit, hy is vennoot ondersoeker in die Australiese Navorsingsraad Projek getiteld "Manichaean Liturgical Texts and Practices from Egypt to China". Hy is een van die redakteurs van die Hongaarse tydskrif getitel Távol-keleti Tanulmányok (Oos-Asiatiese Studies). Vanaf 2019 dien hy as die hoofredakteur van die Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae. Hy is lid van die Komitee oor Oosterse Studies by die Hongaarse Akademie vir Wetenskappe.<ref>{{Cite web|url=http://tavolkeletiintezet.elte.hu/silkroad/index.php?menu=tagok&lang=en|title=Budapest Centre for Buddhist Studies, Budapest|website=tavolkeletiintezet.elte.hu|access-date=2021-10-10|archive-date=2023-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616080540/http://tavolkeletiintezet.elte.hu/silkroad/index.php?menu=tagok&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://researchers.mq.edu.au/en/projects/liturgical-texts-and-practices-in-the-ancient-world|title=Liturgical texts and practices in the ancient world|website=Macquarie University|language=en|access-date=2021-10-10}}</ref> Sy hoofnavorsingsveld sluit Chinese mitologie, antieke Chinese sjamanistiese (Wu) praktyke en Chinese Manicheïsme in.<ref>{{Cite web|url=https://elte.academia.edu/GaborKosa|title=Gábor Kósa {{!}} Eötvös Loránd University - Academia.edu|website=elte.academia.edu|access-date=2021-09-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m2.mtmt.hu/gui2/?type=authors&mode=browse&sel=10029437|title=Magyar Tudományos Művek Tára|website=m2.mtmt.hu|access-date=2021-10-10}}</ref> == Meldbare publikasies == === in Hongaars === * „A manicheizmus Kínában.” In: Hamar Imre (szerk.) 2000. ''Mítoszok és vallások Kínában''. [Sinológiai Műhely 1.] Budapest: Balassi Kiadó, 90–122. * „Sámánizmus és mitológia az ókori Chu államban.” In: Puskás Ildikó (szerk.) 2000. ''Állandóság a változásban. T'ung-pien. Tőkei Ferenc születésnapjára''. Budapest: Politika + Kultúra Alapítvány, 398–428. * „Matuzsálem a Jangce partján.” In: Birtalan Ágnes – Yamaji Masanori (szerk.) 2001. ''Orientalista Nap 2000''. Budapest: MTA Orientalisztikai Bizottság – ELTE Orientalisztikai Intézet, 78–95. * „Exorcizmus és sámánizmus az ókori Kínában.” In: Csonka-Takács Eszter – Czövek Judit – Takács András (szerk.) 2002. ''Mir-susnē-khum. Tanulmánykötet Hoppál Mihály tiszteletére''. Budapest: Akadémiai Kiadó. 2. kötet, 806–833. * „A mágikus, a szellemi és a varázslatos. A ''ling'' szó jelentésének vizsgálata a ''Jiuge'' versciklus alapján.” In: Hamar Imre – Salát Gergely (szerk.) 2003. ''Kínai nyelv és irodalom.Tanulmányok Csongor Barnabás születésének 80. évfordulójára''. [Sinológiai Műhely 4.] Budapest: Balassi Kiadó, 38–65. * „Halandó halhatatlanok. A ''xian''-halhatatlanság képzete a ''Baopuzi'' 2. fejezetének tükrében.” In: Hamar Imre – Salát Gergely (szerk.) 2004. ''Kínai filozófia és vallás a középkor hajnalán''. Budapest: Balassi Kiadó, 77–136. * „Sámánizmus a Tang-kor előtti Kínában.” In: Hoppál Mihály – Szathmári Botond – Takács András (szerk.) 2006. ''Sámánok és kultúrák''. Budapest: Gondolat Kiadó, 296–360. * „Creatio ex gigante – a kínai Pangu-mítosz forrásai.” ''Vallástudományi Szemle'' 2007/2: 142–174. * „A létezők átváltozása” –– A pillangó motívuma a ''Zhuangzi''ben.” ''Vallástudományi Szemle'' 2008/1: 91–106. * „Az öröklét gyümölcsei” − Kínai nyelvű manicheus töredékek a Turfán-medencéből.” ''Távol-keleti Tanulmányok'' 2009/1: 49−68. * „A Hatalmas Felhő Fényessége” – áttekintés a kínai buddhizmus és manicheizmus viszonyáról a történeti források tükrében. (Buddho-Manichaica III).” In: Hamar I. – Salát Gergely (szerk.) 2009. ''Kínai történelem és kultúra – Tanulmányok Ecsedy Ildikó emlékére''. (Sinológiai Műhely 7.) Budapest: Balassi Kiadó, 115–135. === in Engels === * “In Search of the Spirits. Shamanism in China before the Tang dynasty. Part I.” ''Shaman'' (Journal of the International Society for Shamanistic Research) 8.2. (2000) 131–179. * “Open Wide, Oh, Heaven's Door! Shamanism in China before the Tang dynasty. Part II.” ''Shaman'' (Journal of the International Society for Shamanistic Research) 9.2. (2001) 169–197. * “The Shaman and the Spirits. The Meaning of the Word ‘ling’ in the ''Jiuge'' poems.” ''Acta Orientalia Hung''. 56.2–4. (2003) 275–294. * “Pangu’s Birth and Death as Recorded in a Tang Dynasty Buddhist Source.” ''Oriental Archive'': Quarterly Journal of African and Asian Studies 77.2. (2009) 169−192. * “Peacocks under the Jewel-tree − New hypotheses on the Manichaean painting of Bezeklik (Cave 38).” ''Journal of Inner Asian Art and Archaeology'' 4 (2011) 135–148. * “The ‘Sea of Fire’ as a Chinese Manichaean metaphor — Source materials for mapping an unnoticed image.” ''Asia Major'' 24.2 (2011) 1–52. * “The protagonist-catalogues of the apocryphal Acts of Apostles in the Coptic Manichaica –– a re-assessment of the evidence.” In: Bechtold E. and Gulyás A. and Hasznos A. (eds.) 2011. ''From Illahun to Djeme. Papers Presented in Honour of Ulrich Luft''. Oxford: Archaeopress, 107–119. * “Buddhist and pseudo-Buddhist motifs in the Chinese Manichaean ''Hymnscroll''.” In: Bellér-Hann, Ildikó and Rajkai Zsombor (eds.) 2012. ''Frontiers and boundaries –– Encounters on China’s margins.'' Wiesbaden: Harrassowitz, 49–69. * “Atlas and Splenditenens in the Cosmology Painting.” In: Michael Knüppel und Luigi Cirillo (eds.) 2012. ''Gnostica et Manichaica. Festschrift für Aloïs van Tongerloo. Anläßlich des 60. Geburtstages überreicht von Kollegen, Freunden und Schülern''. (Studies in Oriental Religions 65.) Wiesbaden: Harrassowitz, 63–88. * “Translating the ''Eikōn''. Some considerations on the relation of the Chinese Cosmology painting to the ''Eikōn''.” In: Laut, Jens Peter / Röhrborn, Klaus (Hrsg.) 2014. ''Vom Aramäischen zum Alttürkischen. Fragen zur Übersetzung von manichäischen Texten. Vorträge des Göttinger Symposium vom 29./30. September 2011''. Berlin, New York: De Gruyter (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, N. F.), 49–84. * “Buddhist Monsters in the Chinese Manichaean ''Hymnscroll'' and the ''Pumen'' chapter of the ''Lotus sūtra''.” ''The Eastern Buddhist'' 44 (2014) 27–76. * “The Iconographical Affiliation and the Religious Message of the Judgment Scene in the Chinese Cosmology Painting.” In: Zhang Xiaogui 张小贵 (chief editor)，Wang Yuanyuan 王媛媛 and Yin Xiaoping 殷小平 (eds.) 2015. ''San yi jiao yanjiu –– Lin Wushu jiaoshou guxi jinian wenji'' 三夷教研究——林悟殊教授古稀纪念文集 (Researches on the Three Foreign Religions ––Papers in Honour for Prof. Lin Wushu on His 70th Birthday.) Lanzhou: Lanzhou Daxue Chubanshe (Ou-Ya lishi wenhua wenku 欧亚历史文化文库》[Treasures of Eurasian History and Culture]), 77–161. * “The Manichaean ‘New Paradise’ in Text and Image.” ''Crossroads'' 13 (2016) 27–113. * “Near Eastern Angels in Chinese Manichaean Texts.” ''Orientierungen / Zeitschrift zur Kultur Asiens 30 (2018 [2019]) 43–71.'' * “The Qing Corpus of Manichaean Texts from Fujian.” ''Ming Qing Studies'' 2020: 85–126. * “Zarathuštra in the Chinese Manichaean Manuscripts from Fujian.” ''Quaderni di Studi Indo-Mediterranei'' XII (2019 [2021]): 135–171. === In Chinees === * “Monijiao shenpan huihua er zhen 摩尼教审判绘画二帧 [Two Manichaean Judgment Scenes].” [Trans. You Xiaoyu] ''Zhongshan Daxue Xuebao (Shehui kexue ban)'' 中山大学学报(社会科学版) 61/4 (2021): 120–130. * “ʻXiabuzan’ yiti tanmi –– Fujian Monijiao wenshu zhong de Xiabuzan yinwen bianxi 《下部赞》异本探秘–––福建摩尼教文书中的《下部赞》引文辨析 [Another Hymnscroll? Some Hymnal Quotations in the Manichaean Corpus from Fujian].” (Trans. Ma Xiaohe 马小鹤) ''Shaoxing Wenli Xueyuan xuebao'' 绍兴文理学院学报 41/9: 1–12. === In Japannees === * “Uchū-zu no ‘Kōki no hojisha’ ni tsuite 宇宙図の「光輝の保持者」について [Splenditenens in the Cosmology painting].” (Trans. Dr. Inoue Takami) In: Yoshida Yutaka 吉田豊 and Furukawa Shōichi 古川 攝一 (eds.) 2015. ''Chūgoku kōnan Manikyō kaiga kenkyū'' 中国江南マニ教絵画研究 [Studies of the Chinese Manichaean paintings of South Chinese origin preserved in Japan]. Kyoto: Rinsen, 292‒302. * “Uchū-zu no Atorasu ni tsuite 宇宙図のアトラスについて [Atlas in the Cosmology painting].” (Trans. Dr. Inoue Takami) In: Yoshida Yutaka 吉田豊 and Furukawa Shōichi 古川 攝一 (eds.) 2015. ''Chūgoku kōnan Manikyō kaiga kenkyū'' 中国江南マニ教絵画研究 [Studies of the Chinese Manichaean paintings of South Chinese origin preserved in Japan]. Kyoto: Rinsen, 261‒274. * “Chūgoku no Manikyō uchū-zu ni egakareta sabaki no bamen: zuzō no kigen to shūkyō-tekina messēji 中国のマニ教宇宙図に描かれた裁きの場面''':''' 図像の起源と宗 教的なメッセージ.” [The Judgment Scene in the Chinese Manichaean Cosmology Painting and its Religious Message].” (Trans. Ikematsu-Papp Gabriella 池松パプガブリエラ and Ikematsu Hiroshi 池松 裕史) In: Yoshida Yutaka 吉田豊 and Furukawa Shōichi 古川 攝一 (eds.) 2015. ''Chūgoku kōnan Manikyō kaiga kenkyū'' 中国江南マニ教絵画研究 [Studies of the Chinese Manichaean paintings of South Chinese origin preserved in Japan]. Kyoto: Rinsen, 275‒291. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hongaarse sinoloë]] 06cajj295r9xv7owvtm6hf7345946dr 0 389634 2923225 2730026 2026-08-09T12:18:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923225 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Pan American World Airways | image = Pan Am Logo.svg | image_size = 150 | alt = | IATA = PA | ICAO = PAA | callsign = CLIPPER | ceased = 4 Desember 1991 | founded = 14 Maart 1927 | commenced = | aoc = | bases = | hubs = {{bulleted list |Frankfurt |London–Heathrow |Miami |New York–John F. Kennedy }} | secondary_hubs = | focus_cities = <!-- {{bulleted list |{{nowrap|[[Berlin Tegel Airport#Pan American World Airways|Berlin–Tegel]] <small>(1975–1990)</small>}} |{{nowrap|[[Berlin Tempelhof Airport#Postwar commercial use|Berlin–Tempelhof]] <small>(1950–1975)</small>}} |{{nowrap|[[Boston Logan International Airport|Boston]]}} |{{nowrap|[[Chicago O'Hare International Airport|Chicago–O'Hare]]}} |{{nowrap|[[Kai Tak Airport|Hong Kong]]}} |{{nowrap|[[Daniel K. Inouye International Airport|Honolulu]] <small>(before 1985)</small>}} |{{nowrap|[[George Bush Intercontinental Airport|Houston–Intercontinental]]}} |{{nowrap|[[Los Angeles International Airport|Los Angeles]]}} |{{nowrap|[[San Francisco International Airport|San Francisco]]}} |{{nowrap|[[Washington Dulles International Airport|Washington–Dulles]]}} }} --> | frequent_flyer = WorldPass | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 226 | destinations = 86 lande met sy hoogtepunt in 1968<ref>{{cite web |url=http://www.everythingpanam.com/images/1948%20Globe%20ad.jpg |website=everything Pan Am |title= Pan Am|access-date=27 Maart 2022}}</ref> | parent = Pan Am Corporation | num_employees = | headquarters = [[New York-stad]]<br />[[Miami]], [[Florida]] | key_people = Juan Trippe<br /><small>([[HUB]], 1927–1968)</small><br />Russell L. Ray Jr.<br /><small>(HUB, 1991)</small> | website = }} '''Pan American World Airways''', aanvanklik gestig as '''Pan American Airways'''<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440588/Pan-American-World-Airways-Inc britannica.com Pan American World Airways, Inc.: American Airline Company]</ref> en algemeen bekend as '''Pan Am''', was die belangrikste en grootste internasionale [[lugredery]] asook nieamptelike oorsese vlagdraer van die [[Verenigde State]] vir die grootste deel van die 20ste eeu. Dit was die eerste lugdiens wat wêreldwyd gevlieg het. Pan Am het verskeie innoverings van die moderne lugdiensindustrie ingestel, soos [[straalvliegtuig|straalvliegtuie]], "jumbostralers" en gerekenariseerde besprekingstelsels.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/how-pan-am-went-from-pioneering-air-travel-to-bankruptcy-2020-2|title=The rise and fall of Pan Am|last=Ash|first=Andy|website=Business Insider|language=en-US|access-date=2021-07-21}}</ref><ref name="747_Intro">{{cite book|author1=Guy Norris|author2=Mark Wagner|title=Boeing 747: Design and Development Since 1969|chapter=Birth of a Giant|publisher=Zenith Imprint|date=1 September 1997|isbn=978-0-7603-0280-4|pages=[https://archive.org/details/boeing747designd00norr/page/12 12–13]|chapter-url=https://archive.org/details/boeing747designd00norr/page/12}}</ref> Tot en met sy ontmanteling in 1991, het Pan Am die luuksheid, prag en praal van interkontinentale reise verwesenlik,<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/debbikickham/2020/06/21/will-you-play-the-new-pan-am-board-game/|title=Will You Play The New Pan Am Board Game?|last=Kickham|first=Debbi|website=Forbes|language=en|access-date=2021-07-21}}</ref> en 'n kulturele ikoon van die 20ste eeu gebly. Dit was identifiseerbaar weens sy blou aardbollogo ("The Blue Meatball"),<ref>{{cite web|url=http://avstop.com/news_feb_2010/pan_am_flight_crew_remembers_the_era_of_flying_boats.htm|title=Pan Am Flight Crew Remembers The Era Of Flying Boats|website=AvStop Online Magazine|access-date=7 Oktober 2020}}</ref> die gebruik van die woord "Clipper" in sy vliegtuigname en roepseine, en die kenmerkende wit uniformpette van sy rederyloodse. [[Lêer:Pam_American_World_Airways_Office.jpg|regs|duimnael|"Birthplace of Pan American World Airways", Key West, Florida]] Pan American Airways, Incorporated (PAA) is op 14 Maart 1927 as 'n dopmaatskappy gestig deur die Amerikaanse weermag-lugkorpsoffisiere [[Henry H. Arnold|Henry "Hap" Arnold]], [[Carl Spaatz]] en John Jouett uit kommer oor die groeiende invloed van die [[Colombia|Colombiaanse]] lugredery SCADTA, in Duitse besit, {{Sfn|Daley|1980}} in [[Sentraal-Amerika]]. SCADTA, wat sedert 1920 in Colombia bedrywig is, het gewedywer vir landingsregte in die Panamakanaalsone, oënskynlik om lugroetes te ondersoek vir 'n verbinding met die Verenigde State, wat die Lugkorps beskou het as 'n voorloper van 'n moontlike Duitse lugbedreiging in die kanaal. <ref>{{Cite web|url=https://www.panam.org/take-off/676-paa-incorporation-03-1927|title=Pan American Airways Incorporation, March 14, 1927|publisher=PanAm.org|access-date=11 April 2021|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411194209/https://www.panam.org/take-off/676-paa-incorporation-03-1927|url-status=dead}}</ref> In die lente van 1927 het die Verenigde State se Poskantoor aanbiedinge op 'n kontrak versoek om pos van Key West, Florida na [[Havana]], [[Kuba]] voor 19 Oktober 1927 af te lewer. <ref>{{Cite web|url=https://www.panam.org/take-off/625-inaugural-flight-1927-oct-19|title=Very Beginning: 10/19/27|publisher=PanAm.org|access-date=11 April 2021|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411204110/https://www.panam.org/take-off/625-inaugural-flight-1927-oct-19|url-status=dead}}</ref> Arnold en Spaatz het die prospektus vir Pan American opgestel nadat hulle verneem het dat SCADTA 'n maatskappy in [[Delaware]] gehuur het om lugposkontrakte van die Amerikaanse regering te bekom. [[Lêer:Boeing_377_N1033V_PAA_Heathrow_12.9.54.jpg|regs|duimnael|Pan Am Boeing 377 Stratocruiser ''Clipper Seven Seas'' by [[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]] in 1954]] [[Lêer:Pan_Am_DC4_Cipper.jpg|duimnael|Pan American DC-4 op Piarco-lughawe, Trinidad in die 1950's]] In Januarie 1946 het 'n vlug van Miami na Buenos Aires 71 uur en 15 minute in 'n Pan Am [[Douglas DC-3|DC-3]] geneem, maar die volgende somer het DC-4's Idlewild na Buenos Aires gevlieg in 38 uur 30 min. In Januarie 1958 het Pan Am se DC-7B 's in 25 uur 20 minute van New York na Buenos Aires gevlieg, terwyl die Nasionale – Pan Am – Panagra DC-7B via [[Panama-stad|Panama]] en [[Lima]] 22 uur 45 minute geneem het. <ref name="Timetable58">[http://www.timetableimages.com/ttimages/pa/pa58/pa58.pdf Pan American Airways System Timetable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120916042320/http://www.timetableimages.com/ttimages/pa/pa58/pa58.pdf |date=16 September 2012 }} (pdf) 1 Januarie 1958</ref> Convair 240's het DC-3's en ander vooroorlogse tipes vervang op Pan Am se korter vlugte in die [[Karibiese gebied|Karibiese Eilande]] en Suid-Amerika. Pan Am het ook 'n paar Curtiss C-46's bekom vir 'n vragnetwerk wat uiteindelik na Buenos Aires uitgebrei het. <ref name="HomeTurf">''Aviation News (Pan American Airways: Part 2 – South American problems)'', p. 50, Key Publishing, Stamford, November 2011</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Lugrederye]] 9jlgcepa5ya4oogdoah7tnqfafcmbbx 0 390576 2923448 2526433 2026-08-10T08:42:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923448 wikitext text/x-wiki {{Location map|Suid-Afrika |float = right |width=230 | caption = Ligging van Tutuka in Suid-Afrika. | label = Tutuka |position=right|background=white|lat=-26.778611|long=29.351944}} '''Tutuka-kragstasie''' in [[Mpumalanga]], [[Suid-Afrika]], is 'n steenkoolkragsentrale wat deur [[Eskom]] bedryf word. Dit is 'n tweelingsuster van [[Duvha-kragstasie]]. == Geskiedenis == Die eerste eenheid by Tutuka is in Junie 1985 in gebruik geneem en die laaste eenheid het in Junie 1990 krag begin lewer aan die nasionale netwerk. == Kragopwekking == Die stasie het ses 609MW-eenhede met 'n totale geïnstalleerde kapasiteit van 3&nbsp;654MW met turbine- maksimum deurlopende gradering op 38,00%. Tutuka is 'n belangrike skakel in die 765kV ekstra-hoëspanning transmissiestelsel wat Mpumalanga met die [[Wes-Kaap]] en [[KwaZulu-Natal]] verbind. == Korrupsie == In November 2021 is twee persone in diens van die stasie en 'n verskaffer van goedere en dienste in hegtenis geneem. Hulle is aangekla van diefstal, bedrog en korrupsie in verband met die verdwyning van onderdele.<ref name="fin24">{{cite news |title=Eskom staff arrested for spares fraud, while R100m in fuel is stolen monthly from power station |url= https://www.news24.com/fin24/economy/eskom/eskom-staff-arrested-for-spares-theft-while-r100m-in-fuel-is-stolen-monthly-from-power-station-20211105 |access-date= 6 November 2021 |agency=fin24 |publisher=news24.com |date=5 November 2021}}</ref> Daar is verder beweer dat vier persone 'n oliemisdaadsindikaat bedryf het wat groot hoeveelhede brandstof van die stasie gesteel het, ter waarde van honderde miljoene rande.<ref name="bal1">{{cite news |last1=Baloyi |first1=Thabo |title=Eskom: Two employees stole R100m worth of fuel oil PER MONTH |url=https://www.thesouthafrican.com/news/eskom-two-employees-stole-r100m-worth-of-fuel-oil-per-month/ |access-date=6 November 2021 |agency=The South African |publisher=thesouthafrican.com |date=6 November 2021 |archive-date= 6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106070257/https://www.thesouthafrican.com/news/eskom-two-employees-stole-r100m-worth-of-fuel-oil-per-month/ |url-status=dead }}</ref> == Koördinate == * {{koördinate|26.77861|S|29.35194|O|aansig=inlyn,titel}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.eskom.co.za/Whatweredoing/ElectricityGeneration/PowerStations/Pages/Tutuka_Power_Station.aspx Tutuka-kragstasie] op [[Eskom]] se webwerf [[Kategorie:Kragsentrales]] buc8o7060ui9xdr5aayroa4mtplmeku 0 391215 2923437 2794964 2026-08-10T07:47:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923437 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CH15363.jpg|duimnael|[[Tallboy (bom)|Tallboy]]-bom met sy plofstofvulsel op die omhulsel geskryf]] '''Torpex''' is 'n sekondêre [[plofstof]], 50% kragtiger as [[Trinitrotolueen|TNT]] volgens massa.{{sfn|Gannon|1996|p=184}} Torpex bestaan ​​uit 42% RDX,{{R|Türker}} 40% TNT en 18% gepoeierde [[aluminium]]. Dit is vanaf laat 1942 in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik, toe sommige die name Torpex en RDX uitruilbaar gebruik het, tot groot verwarring van vandag se historiese navorsers. Die naam is kort vir ''[[torpedo]]-plofstof'' ('''''torp'''edo '''ex'''plosive'' in Engels). Torpex was veral nuttig in onderwater-ammunisie omdat die aluminiumkomponent die effek gehad het om die plofstofpuls langer te laat hou, wat die vernietigende krag verhoog het. Benewens torpedo's en diepte-aanvalle, is Torpex slegs in die Upkeep-, [[Tallboy (bom)|Tallboy]]- en [[Grand Slam (bom)|Grand Slam]]-bomme gebruik{{R|Barnes Wallis}} sowel as die [[Onbemande vliegtuig|hommeltuie]] wat in [[Boeing B-17 Flying Fortress#Ontwerpe en variante|Operasie Aphrodite]] gebruik is.{{R|Webb}} Torpex is lank reeds vervang deur H6 en Polimeer-gebonde plofstof (PBX) samestellings.{{R|Graf|Persson}} Dit word dus as verouderd beskou en dit is onwaarskynlik dat Torpex aangetref sal word, behalwe in ou ammunisie of onontplofte ammunisie, hoewel 'n noemenswaardige uitsondering hierop die Sting Ray-liggewigtorpedo is, wat vanaf Oktober 2020 in diens bly by die Koninklike Vloot en verskeie buitelandse weermagte. Die Duitse ekwivalent van Torpex was Trialen.{{R|Fedoroff}} == Ontwikkeling == Torpex is ontwikkel by die Royal Gunpowder Factory, Waltham Abbey, in die [[Verenigde Koninkryk]] as 'n kragtiger militêre alternatief vir TNT. RDX is in 1899 ontwikkel. Alhoewel dit baie stabiel was en as die verwysingspunt dien waarvolgens die sensitiwiteit van ander plofstof beoordeel word, was dit te duur vir die meeste militêre toepassings en gereserveer vir gebruik in die belangrikste produkte, soos torpedo's.{{sfn|Gannon|1996|p=183}} Aluminiumpoeier is ook by die mengsel gevoeg om die effek verder te versterk. Alhoewel beide RDX en TNT 'n negatiewe [[suurstof]]balans{{refn|group=Nota|name=A}} het, is die oorverhitte aluminiumkomponent geneig om hoofsaaklik by te dra deur die uitbreidingstyd van die plofbare produkgasse te verleng.{{R|Edri}} [[Byewas]] is ook bygevoeg as 'n flegmatiserende middel,{{refn|group=Nota|name=B}} om sensitiwiteit vir skok en impak te verminder.{{sfn|Gannon|1996|p=183}} Later is byewas vervang met [[paraffien]]was, en [[kalsiumchloried]] is bygevoeg as 'n vogabsorbeerder om die produksie van [[waterstof]]gas onder hoë [[humiditeit]] te verminder.{{sfn|Gannon|1996|p=183}} Die produksie van RDX in die VSA het die hoogte ingeskiet ná die aanval op [[Pearl Harbor]] deur die [[Japannese]]. In April 1942 is 100 ton van Samestelling C (88% RDX en olie desensitizer), ook bekend as C4, deur die Kantoor van Strategiese Dienste bestel.{{sfn|Baxter|2018| pages=25–32}} Teen 8 Mei 1945 (VE-dag) was die Holston Ordnance Works in volle produksie van RDX met geen einde in sig nie. In Julie daardie jaar het regeringsamptenare die aanleg ingelig om nie produksiekwotas te oorskry nie (soos die praktyk tot op daardie stadium was) aangesien hulle geweet het dat die [[Kernwapen|atoombom]] amper voltooi is.{{sfn|Baxter|2018| pages=135-138}} == Bronne == * {{cite book |last=Gannon |first=Robert |title=Hellions of the Deep: The Development of American Torpedoes in World War II |location=University Park, PA |publisher=Pennsylvania State University Press |date=1996 |isbn=0-271-01508-X| oclc=32349009 |language=en}} * {{cite book | last=Baxter |first=Colin F. | title=The Secret History of RDX |date=2018 | publisher=The University Press of Kentucky | doi=10.2307/j.ctt2111h03 |language=en}} == Aantekeninge == {{verwysings|group=Nota|verwysings= {{refn|group=Nota|name=A| '''Suurstofbalans''' is 'n uitdrukking wat gebruik word om aan te dui in watter mate 'n [[plofstof]] [[Oksidasie|geoksideer]] kan word. As 'n plofbare molekule net genoeg [[suurstof]] bevat om [[koolstofdioksied]] uit [[koolstof]] te vorm, water uit [[waterstof]]atome, al sy [[swaweldioksied]] uit [[swawel]], en alle metaaloksiede van metale sonder oormaat, word gesê dat die molekule 'n nul suurstofbalans het.}} {{refn|group=Nota|name=B|'n '''Geflegmatiseerde plofstof''' is 'n plofstof wat 'n middel bygevoeg het om dit te stabiliseer of te desensitiseer. Soms is dit wenslik óf om die hanteringseienskappe van 'n plofstof te verbeter óf om sy sensitiwiteit, verbryselvermoë of ontploffingssnelheid te verminder.}}} }} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="Barnes Wallis">{{cite web | title=Munitions Design | website=Barnes Wallis Foundation | url=https://www.barneswallisfoundation.co.uk/life-and-work/munitions-design/ | access-date=16 Junie 2022 |language=en}}</ref> <ref name="Edri">{{cite journal | last=Edri | first=I. | last2=Feldgun | first2=V.R. | last3=Karinski | first3=Y.S. | last4=Yankelevsky | first4=D.Z. | title=Afterburning Aspects in an Internal TNT Explosion | journal=International Journal of Protective Structures | publisher=SAGE Publications | volume=4 | issue=1 | year=2013 | issn=2041-4196 | doi=10.1260/2041-4196.4.1.97 | pages=97–116 |language=en}}</ref> <ref name="Fedoroff">{{cite book | last=Fedoroff | first=B.T. | last2=Kaye | first2=S.M. | title=Encyclopedia of Explosives and Related Items | publisher=Picatinny Arsenal | series=Encyclopedia of Explosives and Related Items | issue=v. 10 | year=1960 | url=https://books.google.com/books?id=VdBTAAAAMAAJ&pg=RA2-PA55 | page=2-PA55 |language=en}}</ref> <ref name="Graf">{{cite book | last=Graf | first=M.B.K. | title=Avro Lancaster | publisher=REI | year=2017 | isbn=978-2-37297-333-5 | url=https://books.google.co.za/books?id=EuFKDgAAQBAJ&pg=PA30 | page=30 |language=en}}</ref> <ref name="Persson">{{cite book | last=Persson | first=P.A. | last2=Holmberg | first2=R. | last3=Lee | first3=J. | title=Rock Blasting and Explosives Engineering | publisher=CRC Press | year=2018 | isbn=978-1-351-41822-5 | url=https://books.google.co.za/books?id=i2C1DwAAQBAJ&pg=PA73 | page=73 |language=en}}</ref> <ref name="Türker">{{cite journal | last=Türker | first=Lemi | last2=Variş | first2=Serhat | title=Structurally modified RDX - A DFT study | journal=Defence Technology | publisher=Elsevier BV | volume=13 | issue=6 | year=2017 | issn=2214-9147 | doi=10.1016/j.dt.2017.02.002 | pages=385–391 |language=en}}</ref> <ref name="Webb">{{cite web | last=Webb | first=Mason B. | title=Operation Aphrodite | website=Warfare History Network | date=18 Januarie 2019 | url=https://warfarehistorynetwork.com/2019/01/17/operation-aphrodite/ | access-date=16 Junie 2022 | language=en | archive-date=16 Mei 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220516043436/https://warfarehistorynetwork.com/2019/01/17/operation-aphrodite/ | url-status=dead }}</ref> }} == Verdere leeswerk == * {{cite report |last1=Rowland |first1=Buford |first2=William B. |last2=Boyd |title=U.S. Navy Bureau of Ordnance in World War II |location=Washington, D.C. |publisher=Government Printing Office |date=1947 |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/USN/Admin-Hist/BuOrd/BuOrd-6.html |language=en}} {{normdata}} [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Chemiese stowwe]] [[Kategorie:Plofstowwe]] iephvdel48u9baytzucezgbleh8ljxh 0 391598 2923484 2859781 2026-08-10T10:23:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923484 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Sportliga |naam = Unión de Rugby de Buenos Aires |afkorting = URBA |beeld = |beeldonderskrif = |beskrywing = |huidige_seisoen = 2022 |sportsoort = Rugby |gestig = 1995 |gestaak = |vervang = |affiliasie = [[Argentynse Rugbyunie|UAR]] |hoofkwartier = [[Buenos Aires]] |president = Santiago Marotta |visepresident = Gustavo Cohen |sekretaris = Patricio Campbell |inougureel = 1995 |lande = {{vlagland|Argentinië}} |divisies = |spanne = |verwante_komps = |url = [https://urba.org.ar/ urga.org.ar] }} Die '''Unión de Rugby de Buenos Aires''' (Afr: '''Buenos Aires Rugbyunie''') , gewoonlik verwys na as '''URBA''', is die [[Argentinië|Argentynse]] beheerliggaam wat [[rugbyunie]] in the [[Buenos Aires|Buenos Aires-streek]] organiseer en beheer (insluitende die hoofdistrik, [[Buenos Aires]], en een span vanuit [[Rosario|Rosario, Santa Fé]]). Die oorblywende rugbyklubs uit die provinsie word versprei tussen vier verdere unies: Unión de Rugby del Oeste de Buenos Aires in die weste, Unión de Rugby del Centro de la Provincia de Buenos Aires in die sentrum, Unión de Rugby de Mar del Plata in die ooste en Unión de Rugby del Sur in die suide. URBA is die grootste unie in [[Argentinië]], met 76 klubs wat direk daarmee geafillieer is, en 15 wat as gaste meeding.<ref>[https://urba.org.ar/informacion-de-clubes Información de clubes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703013145/https://urba.org.ar/informacion-de-clubes |date= 3 Julie 2022 }} op die URBA webwerf, 26 Julie 2019</ref> Hierdie spanne ding mee in 7 kompetisies wat deur die liggaam georganiseer word, insluitende die Torneo de la URBA (Top 13), die oudste kompetisie in Argentinië. Die eerste kampioenskap is reeds in [[1899]] gehou. <ref name=car>[http://atleticodelrosario.club/fundacion-del-river-plate-rugby-union-championship-1899/ Fundación del River Plate Rugby Championship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808033823/https://atleticodelrosario.club/fundacion-del-river-plate-rugby-union-championship-1899/ |date= 8 Augustus 2022 }} by Club Atlético del Rosario, 10 Apr 2019</ref><ref>[https://www.ole.com.ar/rugby/suple-120-uar 120 Aniversario UAR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421141103/https://www.ole.com.ar/rugby/suple-120-uar |date=21 April 2019 }}, p.6, ''Olé'', 10 Apr 2019</ref> Die unie beheer ook sy verteenwoordigende span, wat die meeste titels van die ontbinde Campeonato Argentino gewen het, met 37 titels. ==Geskiedenis== Die "River Plate Rugby Union" (RPRU) is in 1899 in Buenos Aires gestig deur vier klubs, Buenos Aires Football Club, Belgrano Athletic Club, Lomas Athletic Club (Lomas AC) en Club Atlético del Rosario<ref name=hechos>{{Cite web|url=http://www.uar.org.ar/union/hechos_historicos.asp|title="Hechos históricos de la Unión" by die UAR-webwerf|access-date=2013-02-19|archive-url=https://archive.today/20130219172506/http://www.uar.org.ar/union/hechos_historicos.asp |archive-date=2013-02-19|url-status=dead}}</ref> Die liggaam het daardie selfde jaar die eerste Buenos Aires interklubkompetisie gereël, met Lomas AC as die eerste Argentynse kampioen.<ref>[https://archive.today/20130219095925/http://www.lomasac.com.ar/noticias/include/noticia.asp?idnoticia=151 "Leslie Corry Smith, el primer referee oficial de Argentina", deur Rubén Ayala by die Lomas AC webtuiste]</ref> In 1951 is die naam na "Unión Argentina de Rugby" verander, na 'n versoek deur die Argentynse Olimpiese komitee. Dit het terselfdertyd voortgegaan as 'n plaaslike federasie van Buenos Aires-klubs, en ook as nasionale federasie, wat erken is deur [[Internasionale Rugbyraad|Wêreldrugby]]. As gevolg van 'n herstrukturering van Argentynse rugby in 1995 is die "Unión de Rugby de Buenos Aires" geskep, met die doel om kompetisies te organiseer in die stadsdistrik en naaste dorpe soos San Isidro en [[La Plata]], terwyl die oorblywende deel van die Buenos Aires-provinsie (insluitend digbevolkte stede soos [[Mar del Plata]] of Tandil) onder ander provinsiale unies gebly het. Daarom is die River Plate Rugby Union-kampioenskap herdoop na "Torneo de la URBA", wat voortgegaan het in dieselfde formaat, terwyl die [[Argentynse Rugbyunie|UAR]] slegs nasionale spanne oorgeneem het. ==Kompetisies== Met ingang 2021 word verskeie kompetisies deur URBA gereël. Die eerste divisie is die Torneo de la URBA (Top 13), wat beding word deur 12 klubs van die Buenos Aires-streek. Dit is ook die oudste rugbykompetisie in Argentinië, met sy eerste kompetisie wat in 1899 plaasgevind het. Die URBA-ligastelsel word voltooi met Primera A (anders as wat sy naam aandui, is dit die tweede afdeling), Primera B (derde), Primera C (vierde), Segunda (vyfde), Tercera (sesde) en Desarrollo (sewe, die laagste vlak ). Primera A tot Segunda het 14 spanne wat in elke afdeling meeding, terwyl daar onderskeidelik 12 spanne in Tercera, en 11 spanne in Desarrollo, meeding.<ref>[https://urba.org.ar/desarrollo-superior-fixture-y-resultados Desarrollo - Superior ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703013142/https://urba.org.ar/desarrollo-superior-fixture-y-resultados |date= 3 Julie 2022 }} op URBA</ref> Ander kompetisies wat deur die URBA georganiseer word, is die "Universitario" (met 22 universiteitspanne wat in twee afdelings speel), "Femenino" (16 vrouespanne in twee afdelings), en "Empresarial" (27 spanne in twee afdelings). URBA het ook kompetisies vir O19-, O17-, O16- en O15-spanne. <center> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width= " | colspan=6 style="background:#888888; color:white" | '''URBA ligastelsel''' |- ! width=px|Vlak ! width=px|Kompetisie ! width=px|# Aantal deelnemende spanne |- | 1 || Torneo de la URBA (Top 13) || 12 |- | 2 || Primera A || 14 |- | 3 || Primera B || 14 |- | 4 || Primera C || 14 |- | 5 || Segunda || 14 |- | 6 || Tercera || 12 |- | 7 || Desarrollo || 11 |} </center> ==Rugbyunie span== Die Buenos Aires-gebaseerde span, bekend as ''Las Águilas'' (Die Arende)– is die mees suksesvolle provinsiale span in Argentinië, met 37 Campeonato Argentino titels. ===Titels=== ====Plaaslik==== *'''Campeonato Argentino (37)''': 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1986, 1991, 1994, 1996, 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2006, 2007, 2008, 2015, 2016, 2017 ====Internasionaal==== *'''Wêreld Sewesrugby Klubkompetisie (1)''': 2014 === Internasionale vriendskaplike wedstryde === Die URBA-span het ook verskeie internasionale vriendskaplike wedstryde gespeel teen nasionale spanne op toer deur Argentinië, met verskeie oorwinnings. Hieronder volg 'n lys van dié wedstryde: {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" width="400px" ! width=50px|Jaar ! width=100px|Datum ! width=200px|Teenstander ! width=50px|Resultaat |- | [[1990]] || 21 Julie || [[Engelse nasionale rugbyspan|ENGELAND]] || 26–23 |- | [[1993]] || 30 Oktober || [[Springbokke|SUID-AFRIKA]] || 28–27 |- | [[1996]] || 15 Junie || [[Franse nasionale rugbyspan|FRANKRYK]] || 29–26 |- | [[1997]] || 24 Mei || ENGELAND || 23–21 |- | [[1998]] || 16 Junie || FRANKRYK || 36–22 |- | [[1999]] || 29 Mei || [[Walliese nasionale rugbyspan|WALLIS]] || 31–29 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urba.org.ar/ Amptelike webblad (In [[Spaans]])] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Union de Rugby de Buenos Aires}} [[Kategorie:Rugby]] bxkqhajxlethsz0k6sizne9thcmy901 0 394557 2923478 2903801 2026-08-10T09:53:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923478 wikitext text/x-wiki Die '''uitwerking van klimaatsverandering''' strek oor die impak op fisiese omgewing, [[ekostelsel]] en menslike samelewings as gevolg van mensveroorsaakte [[klimaatsverandering]]. Die toekomstige impak van klimaatsverandering hang af van hoeveel state [[kweekhuisgas]]vrystellings verminder en by klimaatsverandering aanpas.<ref name="adaptation and mitigation">Oppenheimer, M., ''et al.'', ''Section 19.7.1: Relationship between Adaptation Efforts, Mitigation Efforts, and Residual Impacts,'' in: [http://ipcc-wg2.gov/AR5/images/uploads/WGIIAR5-Chap19_FINAL.pdf Chapter 19: Emergent risks and key vulnerabilities] (archived [https://web.archive.org/web/20141020014746/http://ipcc-wg2.gov/AR5/images/uploads/WGIIAR5-Chap19_FINAL.pdf 20 Oktober 2014]), pp.1080–1085, in {{harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} </ref><ref>Oppenheimer, M., ''et al.'', ''Section 19.6.2.2. The Role of Adaptation and Alternative Development Pathways,'' in: [http://ipcc-wg2.gov/AR5/images/uploads/WGIIAR5-Chap19_FINAL.pdf Chapter 19: Emergent risks and key vulnerabilities] (archived [https://web.archive.org/web/20141020014746/http://ipcc-wg2.gov/AR5/images/uploads/WGIIAR5-Chap19_FINAL.pdf 20 Oktober 2014]), pp.1072–1073, in {{harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}}</ref> Effekte wat wetenskaplikes in die verlede voorspel het—verlies van see-ys, versnelde [[seevlakstyging]] en langer, meer intense hittegolwe—kom nou voor.<ref>{{Cite web |title=The Effects of Climate Change |url=https://climate.nasa.gov/effects |website=NASA.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221091306/https://climate.nasa.gov/effects/ |archive-date=21 Februarie 2022 |url-status=live }}</ref> Die veranderinge in klimaat is nie eenvormig oor die aarde nie. In die besonder het die meeste landgebiede vinniger opgewarm as die meeste seegebiede, en die [[Arktiese Sirkel|Arktiese gebied]] word vinniger warm as die meeste ander streke.<ref>{{Cite web |last1= Lindsey |first1=Rebecca |last2=Dahlman |first2=Luann |title=Climate Change: Global Temperature |url=http://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature |date=28 June 2022 |website=climate.gov |publisher=National Oceanographic and Atmospheric Administration |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917101830/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature |archive-date=17 September 2022 |url-status=live }}</ref> Die streeksveranderinge verskil: op hoë breedtegrade is dit die gemiddelde temperatuur wat toeneem, terwyl dit vir die oseane en [[trope]] veral die reënval en die [[waterkringloop]] is waar veranderinge waargeneem word.<ref name=":4">{{Cite book |last=Trenberth |first=Kevin E. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781108979030/type/book |title=The Changing Flow of Energy Through the Climate System |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-97903-0 |edition=1 |doi=10.1017/9781108979030}}</ref> [[Aardverwarming]] verander streekklimaat deur die smelt van ys, veranderinge in die hidrologiese siklus (soos reënval) en veranderende strome in die oseane. Fisiese veranderinge sluit uiterste weer, gletser-terugtrekking, seevlakstyging, afname in Arktiese see-ys en veranderinge in die tydsberekening van seisoenale gebeurtenisse in (soos vroeëre lenteblom). Sedert 1970 het die oseaan meer as 90% van die oortollige hitte in die klimaatstelsel opgeneem. Selfs al word die wêreldoppervlaktemperatuur gestabiliseer, sal seevlakke aanhou styg en sal die oseaan vir baie eeue aanhou om oortollige hitte uit die atmosfeer te absorbeer <ref name="SROCC_SPM_20190925">IPCC, 2019: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2022/03/01_SROCC_SPM_FINAL.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/srocc/ IPCC Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, V. Masson-Delmotte, P. Zhai, M. Tignor, E. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Nicolai, A. Okem, J. Petzold, B. Rama, N.M. Weyer (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA. <nowiki>https://doi.org/10.1017/9781009157964.001</nowiki>.</ref>{{rp|20}} Die opname van koolstofdioksied uit die atmosfeer lei tot versuring van die see.<ref name="SROCC_SPM_20190925" />{{rp|9}} Klimaatsverandering het grond gedegradeer deur temperature te verhoog, grond uit te droog en die risiko van veldbrande te verhoog. <ref name="ReferenceB">{{cite book|title=IPCC SRCCL Summary for Policymakers|year=2019|page=9}}</ref> Onlangse verwarming het natuurlike biologiese stelsels sterk beïnvloed.<ref name="rosenzweig observed impacts">{{citation|author=Rosenzweig|title=IPCC AR4 WG2 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223031636/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch1.html|at=[http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch1s1-es.html Executive summary]|chapter=Chapter 1: Assessment of Observed Changes and Responses in Natural and Managed Systems|chapter-url=http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch1.html|access-date=28 Desember 2018|display-authors=etal|archive-date=23 Desember 2018|url-status=live|archivedate=23 Desember 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223031636/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch1.html}}</ref> Spesies wêreldwyd migreer poolwaarts na kouer gebiede. Op land kan spesies na hoër hoogtes beweeg, terwyl seespesies kouer water op groter dieptes vind.<ref name="rosenzweig observed impacts"/> Tussen 1% en 50% van spesies op land het 'n aansienlik groter risiko van [[uitsterwing]] as gevolg van klimaatsverandering.<ref name=":1">{{Cite book|last1=Settele|first1=J.|title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}}|last2=Scholes|first2=R.|last3=Betts|first3=R.|last4=Bunn|first4=S.|last5=Leadley|first5=P.|last6=Nepstad|first6=D.|last7=Overpeck|first7=J. T.|last8=Taboada|first8=M. A.|year=2014|page=300|chapter=Chapter 4: Terrestrial and Inland Water Systems|ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch4|2014}}|display-authors=4|chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap4_FINAL.pdf|access-date=2 Januarie 2020|archive-date=19 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219013722/https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap4_FINAL.pdf|url-status=live}}</ref> Koraalriwwe en skulpvis is kwesbaar vir die gekombineerde bedreiging van seeverwarming en versuring.<ref name=NASA_2016> {{cite web | title=The Study of Earth as an Integrated System | url=https://climate.nasa.gov/nasa_science/science/ | website=nasa.gov | publisher=NASA | date=2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161102022200/https://climate.nasa.gov/nasa_science/science/ | archive-date=2016-11-02 | url-status=live | ref={{harvid | NASA: The Study of Earth as an Integrated System | 2016}} }} </ref> [[Voedselsekuriteit|Voedselsekerheid]] en toegang tot vars [[water]] is in gevaar weens stygende temperature. Klimaatsverandering het groot impak op menslike gesondheid, direk deur hittestres en indirek deur die verspreiding van aansteeklike siektes. Die [[kwesbaarheid vir klimaatsverandering|kwesbaarheid]] en blootstelling van mense aan klimaatsverandering verskil volgens [[ekonomiese sektor]] en die land. Ryk geïndustrialiseerde lande, wat die meeste [[Koolstofdioksied|CO2]] vrygestel het, het meer hulpbronne en is dus die minste kwesbaar vir aardverwarming.<ref>{{Cite web |last=Director |first=International |date=15 Oktober 2018 |title=The Industries and Countries Most Vulnerable to Climate Change |url=https://internationaldirector.com/finance/the-industries-and-countries-most-vulnerable-to-climate-change/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102154401/https://internationaldirector.com/finance/the-industries-and-countries-most-vulnerable-to-climate-change/ |archive-date=2 Januarie 2020 |access-date=15 Desember 2019 |website=International Director}}</ref> Ekonomiese sektore wat waarskynlik geraak sal word, sluit in [[landbou]], visserye, [[bosbou]], [[energie]], versekering, finansiële dienste, [[toerisme]] en ontspanning.<ref>{{Cite book |last1=Hoegh-Guldberg |first1=O. |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |last2=Jacob |first2=D. |last3=Taylor |first3=M. |last4=Bindi |first4=M. |last5=Brown |first5=S. |last6=Camilloni |first6=I. |last7=Diedhiou |first7=A. |last8=Djalante |first8=R. |last9=Ebi |first9=K. |year=2018 |pages=212–213, 228, 252 |chapter=Chapter 3: Impacts of 1.5ºC Global Warming on Natural and Human Systems |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch3|2018}} |display-authors=4 |access-date=15 December 2019 |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115022743/https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |last18=Zhou |last13=Mehrotra |first17=R. |last10=Engelbrecht |first11=J. |first10=F. |last12=Hijioka |first13=S. |first14=A. |first18=G. |last14=Payne |first15=S. I. |last11=Guiot |first16=A. |first12=Y. |last16=Thomas |last17=Warren |last15=Seneviratne}}</ref> Sommige groepe kan veral die gevaar loop van klimaatsverandering, soos die armes, vroue, kinders en inheemse mense.<ref name="schneider distribution of impacts">{{citation |author=Schneider, S.H. |title=In {{harvnb|IPCC AR4 WG2|2007|p=796}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223030129/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch19.html |at=[http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch19s19-3-7.html Distribution of Impacts, in: Sec 19.3.7 Update on 'Reasons for Concern'] |chapter=Ch 19: Assessing Key Vulnerabilities and the Risk from Climate Change |chapter-url=http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch19.html |access-date=28 Desember 2018 |display-authors=etal |archive-date=23 Desember 2018 |url-status=live |archivedate=23 Desember 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223030129/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch19.html }}</ref><ref>{{citation |author=Wilbanks, T.J. |title={{harvnb|IPCC AR4 WG2|2007|pp=373–376}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073512/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch7.html |at=[http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch7s7-4-2-5.html Sec 7.4.2.5 Social issues and Sec 7.4.3 Key vulnerabilities] |chapter=Ch 7: Industry, Settlement and Society |chapter-url=http://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch7.html |access-date=28 Desember 2018 |display-authors=etal |archive-date=23 Desember 2018 |url-status=live |archivedate=23 Desember 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223073512/https://archive.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch7.html }}</ref> Hulle het ook baie laer vlakke van kapasiteit beskikbaar om omgewingsverandering die hoof te bied. Klimaatsverandering kan omgewingsmigrasie tot gevolg hê, veral in ontwikkelende lande waar mense direk afhanklik is van grond vir voedsel.<ref>{{cite book |title=IPCC SRCCL Summary for Policymakers |year=2019 |page=7}}</ref><ref>[https://www.nrdc.org/onearth/climate-change-already-driving-mass-migration-around-globe Climate Change Is Already Driving Mass Migration Around the Globe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218195358/https://www.nrdc.org/onearth/climate-change-already-driving-mass-migration-around-globe|date=18 Desember 2019}}, Natural Resources Defense Council, 25 Januarie 2019</ref> == Verwysings== {{Verwysings|3}} == Sien ook == * [[Aardverwarming]] * [[Klimaat]] {{Normdata}} [[Kategorie:Klimatologie]] hl1p4qxh3q35850qj2cvt82sv391qmk 0 397685 2923270 2792908 2026-08-09T17:04:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923270 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Rasionele ontwerp''' in boukunde vind plaas wanneer die empiriese reëls soos vervat in [[Nasionale Bouregulasies]] ontoereikend of ontoepaslik is.<ref name="sans10400" /><ref name="infrastructurenews" /> Rasionele ontwerp moet deur ‘n bevoegde persoon uitgevoer word. Dit behels gewoonlik prestasiebaseerde ontwerp van struktuur, dienste, brandveiligheid, termiese gedrag, ventilasie en akoestiek. Al die aspekte word gedek deur aparte [[SANS standaarde|SANS-standaarde]]. In die geval van byvoorbeeld termiese gedrag word weerdata, interne warmtelas soos ligte en mense, oriëntasie en soninvalshoeke, vensters en die isolasiewaarde en warmtekapasiteit van die mure, dak en vloere van die gebou in ag geneem. Rekenaarprogramme word hiervoor gebruik met die digitale tekeninge as model. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings <ref name="sans10400">https://www.sans10400.co.za/alternate-building-technologies/</ref> <ref name="infrastructurenews">{{Cite web |url=https://infrastructurenews.co.za/2018/09/11/rational-design-essential-to-prevent-building-fires/ |title=argiefkopie |access-date=20 Februarie 2023 |archive-date= 6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406054815/https://infrastructurenews.co.za/2018/09/11/rational-design-essential-to-prevent-building-fires/ |url-status=dead }}</ref> }} [[Kategorie:Boukunde]] 4moqmqm4w0qmi6hn3gc53euhnnqne6k 0 398030 2923326 2917212 2026-08-09T19:45:11Z Jcb 223 2923326 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Saint Javelin art.svg|duimnael|'n Illustrasie wat Sint Javelin uitbeeld.]] '''Sint Javelin''' is 'n [[internetmeem]] wat in 'n godsdienstige [[ikoon]]styl uitgebeeld word van 'n heilige-agtige figuur wat 'n moderne [[Gevegswapen|wapen]] wieg wat in die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in die Oekraïne]] gebruik is, soos die FGM-148 Javelin-teentenkwapen. Die meme is geskep deur Christian Borys tydens die 2022 Russiese inval in die Oekraïne en het wêreldwyd beroemd geword, wat uiteindelik ander soortgelyke memes tot gevolg gehad het. Die meem het Oekraïeniese moraal 'n hupstoot gegee en is in handelsware-produkte gebruik, wat gelei het tot meer as 'n miljoen dollar wat ingesamel is vir humanitêre liefdadigheidsorganisasies wat [[Oekraïne]] bystaan.<ref name="why">{{Cite web |title=Why - Let's Help Ukraine |url=https://www.saintjavelin.com/pages/why-lets-help-ukraine |access-date=2022-09-08 |website=Saint Javelin |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=How the St. Javelin meme raised a million dollars for Ukraine |language=en-US |work=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/09/18/ukraine-war-meme-fundraising/ |access-date=2022-09-19 |issn=0190-8286}}</ref> ==Agtergrond== Die meem is geskep deur die Oekraïens-Kanadese joernalis Christian Borys, aanvanklik vir gebruik op plakkers waarvan die opbrengs aan humanitêre pogings in die Oekraïne geskenk sou word.<ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://www.saintjavelin.com/pages/about-us |access-date=2022-09-08 |website=Saint Javelin |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-24 |title=Toronto stickers sales in support of Ukraine spike over 250 per cent as Russia invades |url=https://toronto.ctvnews.ca/toronto-stickers-sales-in-support-of-ukraine-spike-over-250-per-cent-as-russia-invades-1.5794447 |access-date=2022-05-04 |website=Toronto |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=Sur les réseaux sociaux, mèmes et légendes se multiplient en soutien à l'Ukraine |url=https://leclaireur.fnac.com/article/76522-sur-les-reseaux-sociaux-memes-et-legendes-se-multiplient-en-soutien-a-lukraine/ |access-date=2022-05-04 |website=L'Éclaireur Fnac |language=fr |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308173517/https://leclaireur.fnac.com/article/76522-sur-les-reseaux-sociaux-memes-et-legendes-se-multiplient-en-soutien-a-lukraine/ |url-status=dead }}</ref> Die Sint Javelin mewm het aanlyn [[Virale bemarking|viraal versprei]] as 'n [[simbool]] van weerstand teen die Russiese inval in die Oekraïne.<ref name=":0">{{Cite web |last=Dart |first=Chris |date=2 Maart 2022 |title=How a Canadian artist is using the Saint Javelin meme to raise money for Ukraine |url=https://www.cbc.ca/arts/how-a-canadian-artist-is-using-the-saint-javelin-meme-to-raise-money-for-ukraine-1.6367931 |website=Canadian Broadcasting Corporation}}</ref> Christian Borys is tans in [[Toronto]] gevestig, maar het voorheen in die Oekraïne gewerk as 'n [[joernalis]] tydens die aanvanklike konflik in 2014.<ref name=":0" /> Terwyl hy daar was, het hy vryskut vir verskeie lande en is veral geraak deur die lot van weeskinders en weduwees van die Oorlog in Donbas.<ref name="how">{{Cite news |date=2022-03-10 |title=How 'Saint Javelin' raised over $1m for Ukraine |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-60700906 |access-date=2022-05-04}}</ref> == Meem == Die meem self beeld 'n gestileerde Madonna uit (wat verkeerdelik beskryf word dat dit [[Maria Magdalena]] is of volgens sommige bronne gebaseer is op Sint Olga van Kijif),<ref>{{Cite web |last=Armstrong |first=Michael J. |title=Ukraine's small missiles are challenging a big invader |url=http://theconversation.com/ukraines-small-missiles-are-challenging-a-big-invader-178718 |access-date=2022-05-04 |website=The Conversation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rozario |first=Anthony S. |date=2022-02-27 |title=Who Is St Javelin? Why Is She the Face of Ukrainian Resistance? |url=https://www.thequint.com/news/world/who-is-st-javelin-in-ukraine-conflict |access-date=2022-05-04 |website=TheQuint |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Walsh |first=David |date=2022-02-27 |title=St Javelin and the missile that's now an icon of Ukraine's resistance |url=https://www.euronews.com/next/2022/02/27/ukraine-war-st-javelin-and-the-missile-that-has-become-a-symbol-of-ukraine-s-resistance |access-date=2022-05-04 |website=euronews |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Saint Javelin of Ukraine. |url=https://www.dailykos.com/story/2022/3/1/2082803/-Saint-Javelin-of-Ukraine |access-date=2022-05-04 |website=Daily Kos}}</ref> wat 'n vuurpyllanser wieg. Die [[Maagd Maria]], soos uitgebeeld in die promosieveldtog, word in 'n tradisionele Ortodokse ikoonstyl voorgestel.<ref>{{Cite web |title=Who Is St. Javelin and Why Is She a Symbol of the War in Ukraine? |url=https://www.vice.com/en/article/akvyjj/who-is-st-javelin-and-why-is-she-a-symbol-of-the-war-in-ukraine |access-date=2022-05-04 |website=www.vice.com |language=en}}</ref> Terwyl Maria in die standaard artistieke Madonna dikwels (maar nie altyd nie) uitgebeeld word terwyl sy die baba Jesus in haar arms wieg, in hierdie geval, wieg sy eerder 'n teentenkwapen. Die humor van die meem is in die jukstaposisie van Maria, Moeder van Jesus, en 'n moderne teentenkwapen.<ref>{{Cite web |last=Walsh |first=David |date=2022-02-27 |title=St Javelin and the missile that's now an icon of Ukraine's resistance |url=https://www.euronews.com/next/2022/02/27/ukraine-war-st-javelin-and-the-missile-that-has-become-a-symbol-of-ukraine-s-resistance |access-date=2022-05-04 |website=euronews |language=en}}</ref> Die wapen wat uitgebeeld word, is 'n VSA-vervaardigde FGM-148 Javelin teentenkwapen wat in groot getalle geskenk is en wat aktief in die Oekraïne teen Russiese wapenrusting gebruik word.<ref>{{Cite web |last=Walsh |first=David |date=2022-02-27 |title=St Javelin and the missile that's now an icon of Ukraine's resistance |url=https://www.euronews.com/next/2022/02/27/ukraine-war-st-javelin-and-the-missile-that-has-become-a-symbol-of-ukraine-s-resistance |access-date=2022-05-04 |website=euronews |language=en}}</ref> Oor die algemeen, in onlangse kuns, is die Madonna en ander tradisionele figure op soortgelyke wyse uitgebeeld, met moderne items wat kontrasteer met die tradisionele voorstelling van godsdienstige figure, insluitend tekkies, vergulde [[AK-47]]'s, ens.<ref>{{Cite web |title=Who Is St. Javelin and Why Is She a Symbol of the War in Ukraine? |url=https://www.vice.com/en/article/akvyjj/who-is-st-javelin-and-why-is-she-a-symbol-of-the-war-in-ukraine |access-date=2022-05-04 |website=www.vice.com |language=en}}</ref> Eerder as tradisioneel-gekleurde klere, is hare donkergroen om soos gevegsuniforms te lyk. Terwyl haar stralekrans rooi was in 'n vroeëre weergawe, is dit later verander na blou en geel, die nasionale kleure van Oekraïne.<ref>{{Cite web |last=Walsh |first=David |date=2022-02-27 |title=St Javelin and the missile that's now an icon of Ukraine's resistance |url=https://www.euronews.com/next/2022/02/27/ukraine-war-st-javelin-and-the-missile-that-has-become-a-symbol-of-ukraine-s-resistance |access-date=2022-05-04 |website=euronews |language=en}}</ref> Die meem het hoofstroomgewildheid bereik, tot op die punt waar dit 'n werklik erkende simbool van Oekraïense weerstand geword het.<ref>{{Cite web |title=Who Is St. Javelin and Why Is She a Symbol of the War in Ukraine? |url=https://www.vice.com/en/article/akvyjj/who-is-st-javelin-and-why-is-she-a-symbol-of-the-war-in-ukraine |access-date=2022-05-04 |website=Vice |language=en}}</ref> Die ontwerp is geskep deur die Oekraïense grafiese ontwerper Evgeniy Shalashov, wat in [[Lviv]] gebaseer is en in diens van Borys was. Dit is 'n verwerking van "''Madonna Kalashnikov''", 'n 2012-skildery deur die Amerikaanse kunstenaar Chris Shaw. Shaw self was verbaas om "'n beeld te vind van 'Sint Javelin' wat oral op die internet viraal word as 'n meem," en het opgemerk dat alhoewel die verandering sonder sy toestemming gedoen is, dit vir liefdadigheid gebruik word, en dus is die gevolge positief is <ref>{{Cite news |last=Query |first=Alexander |date=26 Maart 2022 |title=iconic-saint-javelin-helps-fundraise-over-1-million-for-ukraine/ |work=Kyiv Independent |url=https://kyivindependent.com/national/iconic-saint-javelin-helps-fundraise-over-1-million-for-ukraine/ |access-date=4 Mei 2022}}</ref> == Kritiek == [[Lêer:Saint Michael and the Dragon MET DT200571.jpg|duimnael|Sint Michael met 'n [[swaard]] uitgebeeld.]] Die kritiek op Sint Javelin sentreer grootliks rondom 'n ikonoklasme-debat.<ref>{{Cite web |title=Iconoclasm |url=https://www.nga.gov/features/byzantine/iconoclasm-.html |access-date=2023-01-05 |website=www.nga.gov |archive-date=2023-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116214542/https://www.nga.gov/features/byzantine/iconoclasm-.html |url-status=dead }}</ref> Die Raad van Kerke het die gebruik van 'n Madonna-agtige heilige figuur met moderne oorlogswapens as godslastering veroordeel.<ref name=GiantMural/> Hierdie kritiek het geaktualiseer toe 'n muurskildery wat Sint Javelin uitbeeld wat aan die kant van 'n woongebou in [[Kijif]] geverf is, later die blou stralekrans met sy twee geel gestileerde drietand of tryzub uitgeverf het, wat die heilige-agtige figuur gelaat het wat 'n javelin teentenkwapen vashou.<ref name=GiantMural>{{Cite web |title=Ukraine war: Giant mural of Saint Javelin meme painted in Kyiv outrages church organisation |url=https://news.sky.com/story/ukraine-war-giant-mural-of-saint-javelin-meme-painted-in-kyiv-outrages-church-organisation-12621714 |access-date=2022-09-08 |website=Sky News |language=en}}</ref> Die muurskilders, bekend as Kailas-V, het die burgemeester van Kijif, [[Witali Klitsjko]], daarvan beskuldig dat hy beveel het om die muurskildery se stralekrans oor te verf.<ref name="GiantMural" /> Godsdienstige ikone word dikwels met wapens uitgebeeld, soos in die beeld van Sint Michael waar hy met 'n swaard uitgebeeld word. Christian Borys het die kontrapunt van kritiek op Sint Javelin aangebied dat die Sint Javelin meem baie beteken vir mense in die Oekraïne as 'n simbool tydens die Russiese inval in die Oekraïne en dat daar 'n lang geskiedenis is van die gebruik van godsdienstige ikone as 'n bron van morele ondersteuning tydens 'n [[oorlog]].<ref name="GiantMural" /> <ref>{{Cite web |title=Religious Icons in Art and War |url=https://www.theworldwar.org/learn/about-wwi/religious-icons-art-and-war |access-date=2023-01-05 |website=National WWI Museum and Memorial |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Trench Conditions - Faith and Fatalism |url=https://www.warmuseum.ca/firstworldwar/history/life-at-the-front/trench-conditions/faith-and-fatalism/ |access-date=2023-01-05 |website=Canada and the First World War |archive-date=2023-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105195456/https://www.warmuseum.ca/firstworldwar/history/life-at-the-front/trench-conditions/faith-and-fatalism/ |url-status=dead }}</ref> == Veldtog == Christian Borys het voorheen saam met 'n Oekraïense liefdadigheidsorganisasie genaamd ''Help Us Help'' gewerk en aanvanklike opbrengs geskenk van Sint Javelin-plakkers wat aanlyn verkoop is om kinders en weeskinders te help wat deur die oorlog geraak is.<ref name="why" /><ref name=":0" /> Vanaf Maart 2022 het Borys verklaar dat hy beplan dat die 'Sint Javelin'-handelsmerk 'n voltydse poging word en hy het gehoop om permanente personeel aan te stel sodat dit kan voortgaan om heropboupogings te ondersteun nadat die huidige oorlog geëindig het.<ref>{{Cite news |date=2022-03-10 |title=How 'Saint Javelin' raised over $1m for Ukraine |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-60700906 |access-date=2022-09-08}}</ref> Om die Oekraïne direk te help herbou, het Borys 'n poging aangewend om meer van die items wat deur Sint Javelin verkoop word, in die Oekraïne te laat maak om werk aan mense in die Oekraïne te verskaf en fondse in te samel uit winste om die Oekraïne te help herbou.<ref>{{Cite web |title=‘Saint Javelin’ viral meme turned into war merchandise, helps fund Ukrainian struggle {{!}} Watch News Videos Online |url=https://globalnews.ca/video/9071032/saint-javelin-viral-meme-turned-into-war-merchandise-helps-fund-ukrainian-struggle/ |access-date=2022-09-08 |website=Global News |language=en-US}}</ref> Met die groeiende gewildheid van die Sint Javelin en die begeerte om die Oekraïne te help herbou, het Christian Borys die aanbiedinge verder uitgebrei as plakkers en ander 'heiliges' by die Sint Javelin-handelsmerk gevoeg om meer befondsing te verskaf aan ander humanitêre pogings om Oekraïners te help wat geraak is deur die Russiese inval in die Oekraïne.<ref>{{Cite news |last=Arraf |first=Jane |date=2022-04-19 |title=Ukraine's War Efforts Gain an Unlikely Source of Funding: Memes |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/04/19/world/middleeast/ukraine-memes-russia-fundraising.html |access-date=2022-05-04 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-29 |title=Saint Javelin — благодійна ініціатива, мерч якої є навіть у Володимира Зеленського |url=https://elle.ua/ludi/novosty/saint-javelin--blagodyna-ncativa-merch-yako--navt-u-volodimira-zelenskogo/ |access-date=2022-05-04 |work=Elle |language=uk}}</ref><ref name=":0" /> Die 'heiliges' van die Sint Javelin-handelsmerk sluit in:<ref>{{Cite web |title=Saints |url=https://www.saintjavelin.com/collections/saints |access-date=2022-09-08 |website=Saint Javelin |language=en}}</ref> *Sint Javelin *Sint HIMARS *M777 Moses *Sint [[Patron (hond)|Patron]] *Sint [[NLAW]] *Sint Olha *Sint Neptune *Sint Carl Gustaf *Sankt Panzerfaust *Taras Shevchenko *Sint Stinger *Sint Dana *Sint Piorun *Sint Zuzana *Our Lady of Mariupol Die begeerte van gewone mense om Oekraïners te help wat deur die oorlog geraak is, het gehelp om die Sint Javelin-veldtog aan te wakker, wat reeds meer as $1 miljoen ingesamel het.<ref>{{Cite web |date=2022-03-22 |title="My accounts were frozen because the banks thought I was laundering money": How a Toronto man raised $1 million for Ukraine by selling stickers |url=https://torontolife.com/memoir/my-accounts-were-frozen-because-the-banks-thought-i-was-laundering-money-how-a-toronto-man-raised-1-million-for-ukraine-by-selling-stickers/ |access-date=2022-05-04 |website=Toronto Life |language=en-US}}</ref><ref name="how" /><ref>{{Cite news |date=2022-05-03 |title=Javelin Anti-Tank Missiles Get Biden Nod as Ukraine Depletes U.S. Stash |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-03/tank-killing-javelin-gets-biden-nod-as-ukraine-thins-u-s-stash |access-date=2022-05-04}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-05 |title=Canadians book close to 3,000 nights in Ukraine on Airbnb— with no plans to travel |url=https://www.thestar.com/news/canada/2022/03/05/canadians-book-close-to-3000-nights-in-ukraine-on-airbnb-with-no-plans-to-travel.html |access-date=2022-09-08 |website=thestar.com |language=en}}</ref> [[Lêer:Sunflower seeds. img 012.jpg|duimnael|Sonneblomsaad, soos beskryf deur 'n Oekraïense vrou aan 'n Russiese soldaat]] As 'n voormalige bemarker en joernalis, het Christian Borys verklaar dat die reaksie op Sint Javelin, wat die beeld op alles van draagsakke tot [[sweetpaktop]]pe, vlae en plakkers verkoop, "oorweldigend" was, met duisende bestellings wat elke dag inkom.<ref>{{Cite web |last=Cao |first=Steffi |title=This Is How People Around The World Are Helping Ukrainians As Their Country Is Being Attacked By Russia |url=https://www.buzzfeednews.com/article/stefficao/ukraine-russia-invasion-help-fundraisers |access-date=2022-05-04 |website=BuzzFeed News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who Is St. Javelin and Why Is She a Symbol of the War in Ukraine? |url=https://www.vice.com/en/article/akvyjj/who-is-st-javelin-and-why-is-she-a-symbol-of-the-war-in-ukraine |access-date=2022-05-04 |website=www.vice.com |language=en}}</ref> Alle winste uit die verkoop van Sint Javelin-goedere gaan aan liefdadigheidsorganisasies wat Oekraïners bystaan. Sommige items wat deur Sint Javelin verkoop word, is geoormerk vir spesifieke pogings of sake in die Oekraïne. Byvoorbeeld, hemde en ander items wat as deel van die 'reënboogversameling' verkoop word, is geoormerk om LGBTQ+ Oekraïners te ondersteun wat nog nie volle en gelyke regte in die Oekraïne het nie.<ref>{{Cite news |title=Ukraine’s LGBTQ rights movement contends with war’s mixed impact |language=en-US |work=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/06/10/ukraine-lgbt-rights-war-european-union/ |access-date=2022-09-08 |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lach-Aidelbaum |first=Maya |date=March 16, 2022 |title=LGBTQ refugees fleeing Ukraine draw on European network of allies to find housing, medical care |url=https://www.cbc.ca/news/world/lgbtq-ukrainiane-war-1.6382323 |website=Canadian Broadcasting Corporation}}</ref> Ander items wat deur Sint Javelin verkoop word, [[Memetiese oorlogvoering|beeld ikoniese en virale oomblikke van verset]] van Oekraïners uit tydens die Russiese inval in die Oekraïne wat as 'meem van weerstand' beskou word wat aanlyn gewild gemaak is.<ref>{{Cite web |date=2022-03-04 |title="Go Fuck Yourself." On Putin's Propaganda and the Week in Ukrainian Resistance |url=https://lithub.com/go-fuck-yourself-on-putins-propaganda-and-the-week-in-ukrainian-resistance/ |access-date=2022-05-04 |website=Literary Hub |language=en-US}}</ref> Dit sluit in verwysings na 'n Oekraïense vrou wat Russiese soldate vertel het om [[sonneblom]]saad in hul sakke te sit sodat hulle kan groei waar hul liggame in die Oekraïne begrawe sou lê, <ref>{{Cite news |date=2022-02-25 |title=Ukrainian woman offers seeds to Russian soldiers so 'sunflowers grow when they die' – video |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/video/2022/feb/25/ukrainian-woman-sunflower-seeds-russian-soldiers-video |access-date=2022-09-08 |issn=0261-3077}}</ref> die verklaring van die verdedigers van Slangeiland aan 'n Russiese oorlogskip wat gevra het om hul oorgawe wat op hul beurt geantwoord het [[Roesski wojenni korabl, idi na choei!]] ('Russiese oorlogskip, gaan fok jouself) en NAFO-meems wat Russiese [[propaganda]] en [[disinformasie]] aanlyn weerlê terwyl skenkings vir die Oekraïne en die Georgiese Legioen in die Oekraïne ingesamel word.<ref>@kama_kamilia (7 Sept)ember 2022). "HATS OFF" (Tweet) – via [[Twitter]].</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] [[Kategorie:Internetkultuur]] f9avdwspyuu04txrm3f8sy5kmudpkkq 0 398158 2923235 2708460 2026-08-09T13:13:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923235 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Patron with Golden Paw award.jpg|duimnael|Patron, landmynvinder en gelukbringer van die Staatsnooddiens van [[Oekraïne]] in [[Tsjernihif-oblast]], met die Golden Paw-toekenning van die Ierse Kennelklub.]] '''Patron''' ([[Oekraïens]]: Патрон, uitgespreek [pɐˈtrɔn]; letterlik. 'patroon'; gebore [[20 Julie]] [[2019]]<ref>{{cite web | url=https://glavcom.ua/country/society/pes-patron-vidznachaje-den-narodzhennya--861909.html | title=Пес Патрон відзначає день народження | date=20 Julie 2022 }}</ref> is 'n opsporings[[hond]] en gelukbringer vir die Staatsnooddiens van Oekraïne.<ref name=BBC /><ref name=Mirror /> Hy is 'n [[Jack Russell-terriër]]. Patron het die eerste keer bekend geword tydens die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022 |2022 Russiese inval in die Oekraïne]], waartydens die Oekraïense president [[Wolodimir Zelenski]], aan hom die Orde vir Moed toegeken het vir sy werk om onontplofte ammunisie wat deur Russiese troepe agtergelaat is, op te spoor om ontlont te word.<ref>{{cite web |title=Ukraine's top canine deminer receives award from Zelensky |date=8 Mei 2022 |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/russia-ukraine-war-news-05-08-22/h_fb29a4dc3a21b53bbf97f5a657e081ee |publisher=CNN|access-date=10 Mei 2022}}</ref> Op 8 Mei 2022 het Patron 236 sulke toestelle gevind.<ref name=:236 /> ==Lewe== [[Lêer:Patron, dog mascot of the State Emergency Service of Ukraine.jpg|links|duimnael|Patron wat langs twee ontlonte Russiese landmyne staan.]] Patron is gebore op 20 Julie 2019. Hy is as 'n hondjie gekoop deur Mykhailo "Misha" Iliev (gebore omstreeks 1990), 'n bom ontskadelikstelling tegnikus by die Staat Nooddiens van Oekraïne. Iliev, wat later Patron se eksklusiewe hanteerder geword het, was oorspronklik van plan om die hondjie vir sy seun as 'n troeteldier te gee, maar het gou eerder vir Patron as 'n opsporingshond begin oplei.<ref>{{cite web |last1=Treisman |first1=Rachel |title=Patron the bomb-sniffing dog cements his hero status with a presidential medal |url=https://www.npr.org/2022/05/09/1097585032/patron-dog-ukraine-zelenskyy-medal |website=NPR.com |publisher=National Public Radio |access-date=19 Julie 2022 |date=9 May 2022}}</ref> Nadat [[Rusland]] die [[Oekraïne]] op 24 Februarie 2022 binnegeval het, het Patron en Iliev begin werk om onontplofte Russiese [[bom]]me en landmyne in en om Iliev se tuisdorp, Tsjernihif, te neutraliseer. Paton het 'n bekende geword nadat die Staatsnooddiens op 19 Maart 2022 'n video op [[sosiale media]]-webwerf [[Facebook]] geplaas het.<ref>{{cite web |title=Новини від Патрона! Наш войовничий песик - талісман чернігівських піротехніків продовжує нести службу! З початку війни він разом із саперами ДСНС знешкодив майже 90 вибухонебезпечних предметів. Дякуємо, друже, за невтомну працю🤝! |url=https://www.facebook.com/MNS.GOV.UA/videos/694233055049643/ |publisher=State Emergency Service of Ukraine |access-date=19 Julie 2022 |date=19 Maart 2022}}</ref> Die video, waarin gesien kan word hoe Patron rond puin snuffel en in Iliev se skoot sit terwyl hy 'n klein koeëlvaste baadjie dra, gepersonaliseer met sy naam in [[Cyrilliese skrif|Cyrillies]]e letters, het viraal gegaan en meer as 267 000 kyke en 16 000 reaksies gekry. Op dieselfde dag het die Oekraïense Ministerie van Kultuur en Inligtingsbeleid se Sentrum vir Strategiese Kommunikasie en Inligtingsekuriteit die video op die sosiale media-webwerf [[Twitter]] geplaas, waarop dit meer as 877 000 kyke, 27 000 houvans en 6 500 aansture gekry het (al die statistiek soos 19 Julie 2022). [[Lêer:Patron in Ohmatdyt, 28 April 2022 (01).jpg|duimnael|Patron in Okhmatdyt Kinderhospitaal, April 2022.]] Patron is ook aktief in liefdadigheidswerk en besoek pasiënte by die Okhmatdyt-kinderhospitaal in Kiev. As gevolg van sy [[Virale bemarking|virale roem]], gevaarlike werk, en liefdadigheid verskynings, is Patron beskryf as 'n "[[Memetiese oorlogvoering|onverwagte sosiale media wapen]]" vir Oekraïne.<ref>{{cite web |last1=Maud |first1=Sydney |title=Ukraine's unexpected social media weapon: Patron the dog |url=https://www.jpost.com/j-spot/article-711802 |website=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |access-date=19 Julie 2022 |date=11 Julie 2022}}</ref> Op 1 September 2022 het Ukrposhta begin om beskermheerliefdadigheidsseëls te verkoop om geld in te samel vir 'n ontmyningsvoertuig en [[diereskuilings]].<ref>{{cite web |title=Ukrposhta started selling Patron the Dog charity stamps |url=https://euromaidanpress.com/2022/09/01/ukrposhta-started-selling-patron-the-dog-charity-stamps/ |website=euromaidanpress.com |publisher=Euromaidan Press |access-date=3 September 2022 |date=1 September 2022}}</ref> Daar word opgemerk dat die groei van Patron se gewildheid deel kan wees van die Oekraïense inligtingstrategie tydens Rusland se inval<ref>{{Cite web|author = Gavin Mortimer |url= https://www.spectator.co.uk/article/a-short-history-of-dogs-in-war/ |title= Ukraine and a short history of dogs in war |work= The Spectator |date= 24 Mei 2022 |access-date=1 Desember 2022 |language= en }}</ref> (en Oekraïense [[propaganda]] as geheel),<ref>{{Cite web|url=https://rus.tvnet.lv/7523068/istoriya-patrona-pes-kotoryy-prevratilsya-iz-obychnogo-pitomca-v-sapera-i-mirovuyu-zvezdu|title=История Патрона: пес, который превратился из обычного питомца в сапера и мировую звезду|website=TVNET.lv|date=2022-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103210238/https://rus.tvnet.lv/7523068/istoriya-patrona-pes-kotoryy-prevratilsya-iz-obychnogo-pitomca-v-sapera-i-mirovuyu-zvezdu|archive-date=2022-11-03|quote=Популярность Патрона выросла настолько, что журналисты New York Times даже предположили, что это спланированная кампания со стороны украинской пропаганды}}</ref> insluitend die gebruik van virale video's met dramatiese stories om die verlangde narratief te vorm oor die oorlog,<ref name="NYT">{{cite web|author=Anushka Patil|title=A bomb-sniffing dog named Patron received state honors from Zelensky|url=https://www.nytimes.com/2022/05/08/world/europe/bomb-sniffing-dog-patron-zelensky.html|work=The New York Times|date=2022-05-08|lang=en|access-date=2022-05-09|archive-date=2022-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220509065003/https://www.nytimes.com/2022/05/08/world/europe/bomb-sniffing-dog-patron-zelensky.html|url-status=live}}</ref> en die toekenning daarvan het gehelp om bykomende aandag te trek na die probleem van die skoonmaak van die opruimingsgebiede van die Oekraïne.<ref>{{cite web|author=Christian Schlüter|title=Patron, der Superschnüffler: Präsident Selenskyj zeichnet Minensuchhund aus|url=https://www.berliner-zeitung.de/politik-gesellschaft/patron-der-superschnueffler-praesident-selenskyi-zeichnet-minensuchhund-aus-li.226773|publisher=Berliner Zeitung|date=2022-05-09|lang=de|access-date=2022-05-19|archive-date=2022-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519110421/https://www.berliner-zeitung.de/politik-gesellschaft/patron-der-superschnueffler-praesident-selenskyi-zeichnet-minensuchhund-aus-li.226773|url-status=live}}</ref> Op 5 Mei 2022 het Minister van Binnelandse Sake Denys Monastyrsky die skepping van die Internasionale Koördineringsentrum vir Humanitêre Ontmyning aangekondig, met Patron as sy gelukbringer.<ref name=OdessaJournal /><ref name=Interfax /> Vier dae later het die Oekraïense president Wolodimir Zelenski, vergesel deur die Kanadese eerste minister [[Justin Trudeau]], Patron en Iliev gesamentlik vereer met die Orde vir Moed, Derde Klas, en hulle bedank vir hul diens aan die Oekraïne.<ref>{{cite news|title=Пес Патрон отримав нагороду від Зеленського |newspaper=Суспільне &#124; Новини |date=8 May 2022 |url=https://suspilne.media/237231-pes-patron-otrimav-nagorodu-vid-zelenskogo/ |publisher=Суспільне |language=uk|last1=Павлюк |first1=Олег }}</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61376816 Patron the mine-sniffing dog awarded medal by President Zelensky, BBC.com]</ref> Op 27 Mei 2022 is Patron bekroon met die Palm Dog vir "''DogManitarian Work''" by die 2022 Cannes Filmfees.<ref>{{Cite web |date=2022-05-28 |title=Ukrainian Mine-Sniffer Wins 'DogManitarian' Award at Cannes Film Festival |url=https://news.yahoo.com/ukrainian-mine-sniffer-wins-dogmanitarian-070756914.html |access-date=2022-05-30 |work=Storyful |via=[[Yahoo!]] News |language=en}}</ref> [[UNICEF]] het op 20 November 2022 'n memorandum van verstandhouding met Patron se verteenwoordigers onderteken wat Patron as welwillendheidsambassaHOND in die Oekraïne erken het, ter geleentheid van Wêreldkinderdag.<ref>{{Cite web |date=2022-11-20 |title=ЮНІСЕФ і улюбленець дітей Пес Патрон підписали меморандум про співпрацю до Всесвітнього дня дитини |trans-title=On World Children's Day UNICEF and Ukraine's childrens favorite dog, Patron, signed a Memorandum of Understanding |url=https://www.unicef.org/ukraine/press-releases/world-childrens-day-unicef-and-ukraines-childrens-favorite-dog-patron-signed |access-date=2022-11-20 |website=UNICEF Ukraine |language=uk}}</ref> In Januarie 2023 is 'n beskermheer [[YouTube]]-kanaal geopen met 'n geanimeerde beskermheer in die hoofrol.<ref name="Patron252240"/> Die [[animasie]], met Engelse en Poolse onderskrifte, is met USAID-ondersteuning en in vennootskap met UNICEF vervaardig.<ref name="Patron252240">{{Cite news |author=Yana Osadcha |date=2023-01-10 |title="Destroyed Bridge": the first series of the animated series about the Psalm of Patron was released. VIDEO |language=Ukrainian |work=Zhyttia ("Life") |url=https://life.pravda.com.ua/society/2023/01/9/252240/|access-date=2023-01-10}}</ref> == Verwysings == {{Reflist|refs= <ref name=BBC>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/av/world-europe-61099213 |title=Ukraine war: Minesweeping dog helps clear Chernihiv of Russian explosives |trans-title= |publisher=[[BBC News]] |date=2022-04-16 |access-date=2022-04-22 |website=bbc.com |language=en |author= |quote= }}</ref> <ref name=Mirror>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/brave-bomb-squad-dog-helps-26678489 |title=Brave bomb squad dog helps disposal experts in Ukraine clean up Russian landmines |trans-title= |publisher=[[Daily Mirror]] |date=2022-04-10 |access-date=2022-04-22 |website=mirror.co.uk |language= |author=Joe Golder |author2=Graeme Murray |quote= }}</ref> <ref name=OdessaJournal>{{cite web |url=https://odessa-journal.com/the-international-coordination-center-for-humanitarian-demining-has-been-established-at-the-ministry-of-internal-affairs/ |title=The International Coordination Center for Humanitarian Demining has been established at the Ministry of Internal Affairs |trans-title= |publisher=The Odessa Journal |date=2022-05-05 |access-date=2022-05-06 |website=odessa-journal.com |language=en |archive-date=2022-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506183829/https://odessa-journal.com/the-international-coordination-center-for-humanitarian-demining-has-been-established-at-the-ministry-of-internal-affairs/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=Interfax>{{cite web|title=В Україні створено Міжнародний координаційний центр з питань гуманітарного розмінування|url=https://interfax.com.ua/news/general/829954.html|publisher=Інтерфакс-Україна|date=2022-05-05|lang=uk}}</ref> <ref name=:236>{{cite web |title=The people of Ukraine and Canada stand side by side in the struggle for freedom against Russian tyranny - Volodymyr Zelenskyy following a meeting with Justin Trudeau in Kyiv |url=https://www.president.gov.ua/en/news/narodi-ukrayini-j-kanadi-stoyat-plich-o-plich-u-borotbi-za-s-74913 |publisher=Official website of the President of Ukraine |access-date=9 May 2022}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 2019]] [[Kategorie:Geskiedenis van Oekraïne]] [[Kategorie:Honde]] [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] hk5udwd4dwjauh4q0otm0yhcywuu66y 10 400178 2923499 2841901 2026-08-10T11:10:02Z Sobaka 328 skakel 2923499 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Politieke ideologieë | bodyclass = hlist | title = [[Lys van politieke ideologieë]] |above = * [[Anti-stelsel]] * [[Sentrisme]] * [[Onversetlikheid]] * [[Links (politiek)|Linksgesinde politiek]] * [[Reaksionêr]] * [[Revolusionêr]] * [[Regs (politiek)|Regsgesinde politiek]] * [[Die Gevestigde Orde]]<!-- van nl | en = [[The Establishment]] --> * [[Overton-venster]] | list1 = * [[Agrarisme]] * [[Anargisme]] * [[Aristokrasie]] * [[Burgerlike nasionalisme]] * [[Outoritarisme]] * [[Kakistokrasie]] * [[Kapitalisme]] * [[Sentrisme]] * [[Christelike demokrasie]] * [[Kollektivisme]] * [[Kolonialisme]] * [[Kommunalisme]] * [[Kommunisme]] * [[Kommunitarisme]] * [[Konserwatisme]] * [[Konstitusionalisme]] * [[Korporatisme]] * [[Demokrasie]] * [[Distributisme]] * [[Ekstremisme]] * [[Fanatisme]] * [[Fascisme]] * [[Federalisme]] * [[Feminisme]] * [[Fundamentalisme]] * [[Globalisme]] * [[Groen politiek|Groen]] * [[Hindoe-nasionalisme]] ([[Hindoetva]]) * [[Imperialisme]] * [[Individualisme]] * [[Intellektualisme]] * [[Interkulturalisme]] * [[Internasionalisme (politiek)|Internasionalisme]] * [[Islamisme]] * [[Links (politiek)|Linksgesinde politiek]] * [[Fajia (Chinese filosofie))|Fajia]] * [[Liberalisme]] * [[Libertynisme]] * [[Lokalisme (politiek)|Lokalisme]] * [[Marxisme]] * [[Maskulisme]] * [[Militarisme]] <!-- Militêrisme ?? --> * [[Monargisme]] * [[Monokulturalisme]] * [[Multikulturalisme]] * [[Nasionalisme]] * [[Nasionaal-Sosialisme]] * [[Nihilisme]] * [[Pan-Afrikanisme]] * [[Patrimonialisme]] * [[Pasifisme]] * [[Postliberalisme]] * [[Populisme]] * [[Progressiewe konserwatisme]] * [[Progressivisme]] * [[Reformisme]] * [[Streekisme (politiek)|Streekisme]] * [[Republikeinisme]] * [[Regs (politiek)|Regsgesinde politiek]] * [[Rojalisme]] * [[Sekularisme]] * [[Separatisme]] <!-- Apartheid?? vertaling van die woord, nie die betekenis nie. --> * [[Sosiale anargisme]] * [[Sosiale krediet]] * [[Sosiale demokrasie]] * [[Sosialisme]] * [[Statisme]] * [[Sinkretiese politiek|Sinkretisme]] * [[Tegnokrasie beweging|Tegnokrasie]] * [[Derde Weg]] * [[Totalitarisme]] * [[Utilitarisme]] * [[Blanke oppergesag]] * [[Sionisme]] }} ne6t7qlkuls3viuypavt3lvj2okmtb6 2923501 2923499 2026-08-10T11:24:12Z Sobaka 328 skakel 2923501 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Politieke ideologieë | bodyclass = hlist | title = [[Lys van politieke ideologieë]] |above = * [[Anti-stelsel]] * [[Sentrisme]] * [[Onversetlikheid]] * [[Links (politiek)|Linksgesinde politiek]] * [[Reaksionêr]] * [[Revolusionêr]] * [[Regs (politiek)|Regsgesinde politiek]] * [[Die Gevestigde Orde]]<!-- van nl | en = [[The Establishment]] --> * [[Overton-venster]] | list1 = * [[Agrarisme]] * [[Anargisme]] * [[Aristokrasie]] * [[Burgerlike nasionalisme]] * [[Outoritarisme]] * [[Kakistokrasie]] * [[Kapitalisme]] * [[Sentrisme]] * [[Christelike demokrasie]] * [[Kollektivisme]] * [[Kolonialisme]] * [[Kommunalisme]] * [[Kommunisme]] * [[Kommunitarisme]] * [[Konserwatisme]] * [[Konstitusionalisme]] * [[Korporatisme]] * [[Demokrasie]] * [[Distributisme]] * [[Ekstremisme]] * [[Fanatisme]] * [[Fascisme]] * [[Federalisme]] * [[Feminisme]] * [[Fundamentalisme]] * [[Globalisme]] * [[Groen politiek|Groen]] * [[Hindoe-nasionalisme]] ([[Hindoetva]]) * [[Imperialisme]] * [[Individualisme]] * [[Intellektualisme]] * [[Interkulturalisme]] * [[Internasionalisme (politiek)|Internasionalisme]] * [[Islamisme]] * [[Links (politiek)|Linksgesinde politiek]] * [[Fajia (Chinese filosofie))|Fajia]] * [[Liberalisme]] * [[Libertynisme]] * [[Lokalisme (politiek)|Lokalisme]] * [[Marxisme]] * [[Maskulisme]] * [[Militarisme]] <!-- Militêrisme ?? --> * [[Monargisme]] * [[Monokulturalisme]] * [[Multikulturalisme]] * [[Nasionalisme]] * [[Nasionaal-Sosialisme]] * [[Nihilisme]] * [[Pan-Afrikanisme]] * [[Patrimonialisme]] * [[Pasifisme]] * [[Postliberalisme]] * [[Populisme]] * [[Progressiewe konserwatisme]] * [[Progressivisme]] * [[Reformisme]] * [[Streekisme (politiek)|Streekisme]] * [[Republikeinisme]] * [[Regs (politiek)|Regsgesinde politiek]] * [[Rojalisme]] * [[Sekularisme]] * [[Separatisme]] <!-- Apartheid?? vertaling van die woord, nie die betekenis nie. --> * [[Sosiale anargisme]] * [[Sosiale krediet]] * [[Sosiale demokrasie]] * [[Sosialisme]] * [[Statisme]] * [[Sinkretiese politiek|Sinkretisme]] * [[Tegnokrasie beweging|Tegnokrasie]] * [[Derde Weg]] * [[Totalitarisme]] * [[Utilitarisme]] * [[Wit oppergesag|Blanke oppergesag]] * [[Sionisme]] }} bwrohj3mgg0v54c2b2f02cd7v55114q 0 400819 2923466 2920385 2026-08-10T09:17:55Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2923466 wikitext text/x-wiki {{gaan taal na}} '''Hasan Doğan Piker''' ( {{IPAc-en|ˈ|p|aɪ|k|ər}} gebore [[25 Julie]] [[1991]]),ook bekend as '''HasanAbi''' ( [[wiktionary:abi#Turkish|abi]] wat ''groot broer'' in Turks beteken), hy is 'n Amerikaanse [[Twitch]]-stroomer en 'n [[Links (politiek)|linkse]] politieke kommentator. Hy was voorheen 'n uitsaaijoernalis en vervaardiger by ''The Young Turks'' en het ook as 'n rubriekskrywer by die ''HuffPost'' gewerk. Hy is nou tans een van die mees gewilde stroomers, waarvan die meeste op Twitch ingeteken is. Hy bied hy [[nuus]] aan, speel 'n verskeidenheid [[videospeletjie]]s en bespreek politiek vanuit 'n [[Sosialisme|sosialistiese]] perspektief.<ref name="Kotaku05202019">{{Cite web|url=https://kotaku.com/socialist-twitch-streamer-says-hes-changing-minds-1834899434|title=Socialist Twitch Streamer Says He's Changing Minds|last=Jackson|first=Gita|date=20 Mei 2019|website=Kotaku|publisher=G/O Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520203519/https://kotaku.com/socialist-twitch-streamer-says-hes-changing-minds-1834899434|archive-date=20 Mei 2019|access-date=9 Augustus 2020}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan Doğan Piker is gebore in [[New Brunswick, New Jersey]] in 'n Turkse gesin, en het in [[Istanboel]] grootgeword.<ref name="Politicon">{{Cite web|url=https://politicon.com/speaker/hasan-piker/|title=HASAN PIKER|website=[[Politicon]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160628075250/https://politicon.com/speaker/hasan-piker/|archive-date=June 28, 2016|access-date=October 21, 2018}}</ref><ref name="NYT11102020">{{Cite news|accessdate=November 10, 2020|archivedate=November 10, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160628075250/https://politicon.com/speaker/hasan-piker/|url=https://politicon.com/speaker/hasan-piker/|titel=HASAN PIKER}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.highsnobiety.com/p/hasan-piker-interview/|title=Can Hasan Piker's Stream of Consciousness Save America?|date=2021-01-27|website=Highsnobiety|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701080834/https://www.highsnobiety.com/p/hasan-piker-interview/|archive-date=July 1, 2022|access-date=2021-04-02}}</ref> Hy sê hy was geboelie by 'n publieke skool in Turkye, weens sy gebrek aan fisiese fiksheid en sy houding teenoor [[Islam]] is bevraagteken.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.cosmopolitan.com/politics/a18198474/hasan-piker-young-turks-woke-bae-interview/|title='Woke Bae' Hasan Piker Wants Your F*cking Attention|last=Smothers|first=Hannah|date=2018-02-20|website=Cosmopolitan|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220233227/https://www.cosmopolitan.com/politics/a18198474/hasan-piker-young-turks-woke-bae-interview/|archive-date=February 20, 2018|access-date=2021-04-02}}</ref> Piker het na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] teruggekeer en het gaan studeer aan die Universiteit van Miami, later het hy na Rutgers-universiteit oorgeplaas, waar hy in 2013 ''cum laude'' geslaag het en met 'n dubbelhoofvak in [[Politieke wetenskap|politieke wetenskappe]] en kommunikasiestudies gegradueer het.<ref name="Politicon"/><ref name=":10"/> == Beroep == === ''Die Jong Turke'' === Tydens sy senior jaar by kollege in 2013, het Piker geïnterneer vir ''Die Jong Turke'' (TYT), 'n progressiewe nuusprogram wat mede-gestig was deur sy oom, [[Cenk Uygur]]. Nadat hy gegradueer het, was Piker by die netwerk se advertensie- en besigheidsafdeling aangestel. Hy het gevra om 'n program aan te bied wanneer hulle 'n leemte gehad het, en het later 'n gasheer en vervaardiger geword.<ref name=":10"/><ref name=":9"/> Uygur het sy neef aanvanklik as "magneties" beskryf, maar was ook "rof om die kante".<ref name=":9" /> In 2016 het Piker ''The Breakdown'' geskep en aangebied, 'n TYT Netwerk-videoreeks wat hy op [[Facebook]] uitgesaai het en het dit as 'n linksgesinde politieke ontleding wat aangebied is vir die millenniër ondersteuners van [[Bernie Sanders]].<ref name="Politicon"/><ref name=":9"/> Die program was genomineer vir die "Beste Webreeks"-kategorie by die 10de Shorty-toekennings in 2018.<ref name="10th Shorty Awards">{{Cite web|url=https://shortyawards.com/10th/the-breakdown|title=THE BREAKDOWN|website=Shorty Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120220319/https://shortyawards.com/10th/the-breakdown|archive-date=January 20, 2018|access-date=August 9, 2020}}</ref> Piker het ook van 2016 tot 2018 politieke inhoud vir die ''HuffPost'' geskryf<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/author/hasan-piker|title=Hasan Piker|website=[[HuffPost]]|publisher=[[Verizon Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018031840/https://www.huffpost.com/author/hasan-piker|archive-date=October 18, 2019|access-date=August 9, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=August 17, 2020|archivedate=September 21, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200921135331/https://jacobinmag.com/2016/07/turkey-military-coup-ataturk-erdogan-islamism|url=https://www.huffpost.com/author/hasan-piker|title=Hasan Piker}}</ref> Piker het in 2019 nog 'n TYT-reeks geskep en aangebied, genaamd ''Agitprop met Hasan Piker''.<ref>{{Cite web|url=https://tyt.com/shows/agitprop/about|title=Agitprop with Hasan Piker|website=[[The Young Turks]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203145535/https://tyt.com/shows/agitprop/about|archive-date=December 3, 2020|access-date=August 10, 2020}}</ref> In Januarie 2020 het hy sy vertrek by TYT aangekondig en het sy fokus eerder geplaas op sy loopbaan as 'n Twitch-stroomer.<ref name="WP10212020">{{Cite news|accessdate=October 21, 2020|archivedate=October 21, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201021205849/https://www.washingtonpost.com/video-games/2020/10/21/aoc-twitch-stream-explained/|url=https://tyt.com/shows/agitprop/about|title=Agitprop with Hasan Piker}}</ref> === Twitch === Piker het in Maart 2018 op [[Twitch]] begin stroom terwyl hy by TYT gewerk het.<ref name="NYT11102020"/> Piker het gesê dat hy sy aandag van Facebook na Twitch verskuif het om 'n jonger gehoor te bereik, en hy het gevolg dat daar was te veel [[Regs (politiek)|regse]] kommentators op [[YouTube]] en 'n gebrek van linkse verteenwoordiging onder die stroomers.<ref name="Kotaku05202019"/><ref>{{Cite news|accessdate=October 21, 2020|archivedate=October 22, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022051642/https://www.motherjones.com/politics/2020/10/ocasio-cortez-ilhan-omar-twitch/|url=https://www.washingtonpost.com/video-games/2020/10/21/aoc-twitch-stream-explained/|title=AOC playing 'Among Us' shouldn't suprise you. Streams are a beloved pastime}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.player.it/news/379883-hasanabi-ed-il-vento-del-cambiamento-sociale-su-twitch.html|title=Hasanabi ed il vento del cambiamento sociale su Twitch|last=Liberati|first=Riccardo|date=May 21, 2019|website=Player.it|publisher=Frezza Network|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029105212/https://www.player.it/news/379883-hasanabi-ed-il-vento-del-cambiamento-sociale-su-twitch.html|archive-date=October 29, 2020|access-date=October 26, 2020}}</ref> Hy het 'n gewilde [[Links (politiek)|linkse]] politieke kommentator geword, genooi om op Fox Nuus se ''The Issue Is'' en ook op die politieke podcast ''Chapo Trap House'' verskyn.<ref name="Kotaku05202019" /><ref>{{Cite news|accessdate=August 9, 2020|archivedate=August 9, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809023119/https://www.thenation.com/article/culture/military-recruitment-twitch/|url=https://www.player.it/news/379883-hasanabi-ed-il-vento-del-cambiamento-sociale-su-twitch.html|title=Hasanabi ed il vento del cambiamneto sociale su Twitch}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.fox5ny.com/news/the-issue-is-hasan-piker-v-john-kobylt|title=The Issue Is: Hasan Piker v John Kobylt|last=Michaelson|first=Elex|date=January 25, 2020|website=[[WNYW|FOX 5]]|publisher=[[Fox Television Stations]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126045725/https://www.fox5ny.com/news/the-issue-is-hasan-piker-v-john-kobylt|archive-date=January 26, 2020|access-date=August 9, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.foxla.com/podcasts/the-issue-is-podcast-a-debate-on-governments-role-during-the-pandemic-with-hasan-piker-michael-knowles|title=The Issue Is Podcast: A debate on government's role during the pandemic with Hasan Piker, Michael Knowles|last=Michaelson|first=Elex|date=July 29, 2020|website=[[KTTV|FOX 11]]|publisher=Fox Television Stations|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809103245/https://www.foxla.com/podcasts/the-issue-is-podcast-a-debate-on-governments-role-during-the-pandemic-with-hasan-piker-michael-knowles|archive-date=August 9, 2020|access-date=August 9, 2020}}</ref> Sy YouTube-kanaal bevat die hoogtepunte van sy strome, en het in 2022 meer as 1 000 000 intekenare bereik.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://melmagazine.com/en-us/story/hasan-piker-young-turks-interview|title=Hasan Piker Can Bro Down And Demolish Capitalism At The Same Time|last=Macklovitch|first=Dave|authorlink=Chromeo#Members|date=April 1, 2020|website=[[Dollar Shave Club]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923143442/https://melmagazine.com/en-us/story/hasan-piker-young-turks-interview|archive-date=September 23, 2020|access-date=August 15, 2020}}</ref> Piker stroom ook videospeletjies en doen kommentaar terwyl hy speel op sy Twitch-kanaal.<ref name="WP10212020"/><ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-accidentally-takes-out-teammate-greekgodx-in-escape-from-tarkov|title=HasanAbi accidentally takes out teammate Greekgodx in Escape from Tarkov|last=Miceli|first=Max|date=January 13, 2020|website=Dot Esports|publisher=[[Gamurs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213124852/https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-accidentally-takes-out-teammate-greekgodx-in-escape-from-tarkov|archive-date=February 13, 2020|access-date=August 9, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/hasan-saved-stream-sniping-troll-152859346.html|title=Hasan was saved by a stream sniping troll during Twitch's Fall Guys tournament|last=Lee|first=Jonathan|date=September 2, 2020|website=[[Yahoo!]]|publisher=Verizon Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203145632/https://www.yahoo.com/lifestyle/hasan-saved-stream-sniping-troll-152859346.html|archive-date=December 3, 2020|access-date=September 5, 2020}}</ref> Wanneer hy videospeletjies speel, sal Piker soms 'n rol speel bekend as " '''Hank Pecker''' ", 'n karikatuur van die regse rooinek.<ref>{{Cite news|accessdate=September 5, 2020|archivedate=December 3, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203145632/https://www.yahoo.com/lifestyle/hasan-saved-stream-sniping-troll-152859346.html|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/hasan-saved-stream-sniping-troll-152859346.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnLw&guce_referrer_sig=AQAAACyydjHXfsgwZ-gg7GIHusFPfzTiE5OmTE9NXaLIwEa1xEISCAvVwOpQFfFIER_Lori05u2-EyMT7B39EjxDA3_gYWwpQJIxzk82c3u2FbE8RewUcW5vy2cPr6xlevINf7ef7RrnGbQylUTPIkCTiqjH32GfAgnuB6cA1LxXnuOS|title=Hasan was saved by troll during Twitch's Fall Guys tournament}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=January 9, 2023|url=https://kotaku.com/twitchs-rust-boom-is-the-streamer-crossover-event-of-th-1846059461|title=Twitch's Rust Boom Is The Streamer Crossover Event Of The Century}}</ref> Tydens die eerste 2020 Amerikaanse presidensiële debat op 29 September, het Piker meer as 125 000 kykers gehad wat na sy kommentaar van die debat gekyk het, die hoogste van die kykertal was op Twitch.<ref>{{Cite news|accessdate=October 1, 2020|title=Slasher sneaks in reference to Hasan's Hank Pecker character on news broadcast|url=https://dotesports.com/streaming/news/slasher-sneaks-in-reference-to-hasans-hank-pecker-character-on-news-broadcast}}</ref> Op 19 Oktober 2020 het die Amerikaanse verteenwoordiger [[Alexandria Ocasio-Cortez]] met Piker en mede-Twitch-stroomer Pokimane saamgewerk om 'n stroom met die verteenwoordiger te organiseer waar hulle die gewilde multispeler-speletjie ''Among Us'' gespeel het vir die " Get out the vote "-inisiatief.<ref name="WP10212020"/><ref>{{Cite web|url=https://www.pcgamesn.com/among-us/aoc-twitch|title=AOC starts a Twitch account to play Among Us with Pokimane and HasanAbi|last=Bailey|first=Dustin|date=October 20, 2020|website=[[PCGamesN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020090317/https://www.pcgamesn.com/among-us/aoc-twitch|archive-date=October 20, 2020|access-date=October 20, 2020}}</ref> Die stroom was die volgende dag uitgesaai, met beide Ocasio-Cortez en die Amerikaanse verteenwoordiger [[Ilhan Omar]] wat die speletjie saam met Piker en baie ander gewilde Twitch-stroomers gespeel, wat 'n totale gelyktydige kykertal van byna 700,000 bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/10/20/21525740/alexandria-ocasio-cortez-aoc-twitch-hasanabi-pokimane-ilhan-omar-among-us|title=Watch AOC play Among Us live on Twitch with HasanAbi and Pokimane|last=Stephen|first=Bijan|date=October 20, 2020|website=The Verge|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021003841/https://www.theverge.com/2020/10/20/21525740/alexandria-ocasio-cortez-aoc-twitch-hasanabi-pokimane-ilhan-omar-among-us|archive-date=October 21, 2020|access-date=October 20, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|archivedate=November 30, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130222804/https://www.forbes.com/sites/abrambrown/2020/10/20/almost-700000-people-flock-to-twitch-to-watch-alexandria-ocasio-cortez-play-hit-video-game-among-us/?sh=69344e5f604d|accessdate=October 21, 2020|url=https://www.theverge.com/2020/10/20/21525740/alexandria-ocasio-cortez-aoc-twitch-hasanabi-pokimane-ilhan-omar-among-us|title=Watch AOC play Among Us live on Twitch with HasanAbi and Pokimane}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/alexandria-ocasio-cortez-streams-on-twitch-with-hasan-p-1845431479|title=Alexandria Ocasio-Cortez Streams On Twitch With Hasan Piker And Pokimane, Draws Over 430,000 Viewers|last=Grayson|first=Nathan|date=October 20, 2020|website=Kotaku|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021052704/https://kotaku.com/alexandria-ocasio-cortez-streams-on-twitch-with-hasan-p-1845431479|archive-date=October 21, 2020|access-date=October 21, 2020}}</ref> Piker se stroom wat die uitslae van die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2020|Amerikaanse presidensiële verkiesing in 2020]] gedek het, het 'n hoogtepunt bereik van 230 000 gelyktydige kykers en was die sesde mees gekykte bron van verkiesingsdekking regoor YouTube en Twitch, wat 4,9% van die mark aandeel uitgemaak het.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/qjppy7/hasan-pikers-twitch-stream-is-the-future-of-election-night-coverage|title=Hasan Piker's Twitch Stream Is the Future of Election Night Coverage|last=Jackson|first=Gita|date=November 4, 2020|website=[[Vice News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104202643/https://www.vice.com/en/article/qjppy7/hasan-pikers-twitch-stream-is-the-future-of-election-night-coverage|archive-date=November 4, 2020|access-date=November 4, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|archivedate=November 5, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201105033922/https://www.washingtonpost.com/technology/2020/11/02/watching-election-night/|accessdate=November 5, 2020|url=https://www.vice.com/en/article/qjppy7/hasan-pikers-twitch-stream-is-the-future-of-election-night-coverage|title=Hasan Piker's Twitch Stream Is the Future of Election Night Coverage}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/streamlabs-report-shows-hasanabi-rivaled-major-news-outlets-for-presidential-election-coverage|title=Streamlabs report shows HasanAbi rivaled major news outlets for presidential election coverage|last=Michael|first=Cale|date=November 13, 2020|website=Dot Esports|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117183957/https://dotesports.com/streaming/news/streamlabs-report-shows-hasanabi-rivaled-major-news-outlets-for-presidential-election-coverage|archive-date=November 17, 2020|access-date=November 16, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://streamlabs.com/content-hub/post/streamlabs-and-stream-hatchet-live-stream-election-report|title=Streamlabs and Stream Hatchet Live Stream Election Report|last=May|first=Ethan|date=November 13, 2020|website=Streamlabs|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113170148/https://streamlabs.com/content-hub/post/streamlabs-and-stream-hatchet-live-stream-election-report|archive-date=November 13, 2020|access-date=November 16, 2020}}</ref> Hy was die Twitch-stroomer wat die meeste gekyk was gedurende die verkiesingsweek; sy 80 uur van strome was vir 'n kumulatiewe 6,8 miljoen ure gekyk deur 'n gemiddeld van 75 000 gelyktydige kykers.<ref name="NYT11102020"/><ref>{{Cite web|url=https://gamerant.com/hasan-piker-twitch-stats/|title=Hasan Piker is Now One of Twitch's Top Streamers|last=Lister|first=Bishop|date=November 7, 2020|website=Game Rant|publisher=Valnet|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107211928/https://gamerant.com/hasan-piker-twitch-stats/|archive-date=November 7, 2020|access-date=November 8, 2020}}</ref><ref name=":8">{{Cite magazine|accessdate=January 6, 2021|archivedate=January 6, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210106141351/https://www.wired.com/story/politicians-twitch-voters-georgia-election/|url=https://gamerant.com/hasan-piker-twitch-stats/|title=Hasan Piker is Now One of Twitch's Top Streamers|magazine=GameRant}}</ref> Piker se stroom het 'n nuwe hoogtepunt van 231 000 kykers bereik tydens die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|6 Januarie United States Capitol-aanval]].<ref>{{Cite news|archivedate=January 7, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210107141203/https://www.pcgamer.com/the-storming-of-the-us-capitol-is-currently-twitchs-top-stream/|accessdate=7 January 2021|url=https://www.wired.com/story/politicians-twitch-voters-georgia-election/|title=Twitch Is Having a Political Renaissance}}</ref> Op 8 November 2021 het Piker 'n reeks vakbondvervaardigde goedere verkoop en 'n gedeelte van die inkomste geskenk aan stakingsfondse waarin hy meer as $180 000 ingesamel het.<ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/hasan-drops-first-merchandise-line-will-donate-proceeds-to-strike-funds|title=Hasan drops first merchandise line, will donate proceeds to strike funds|last=Polhamus|first=Blaine|date=November 8, 2021|website=Dot Esports|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215072723/https://dotesports.com/streaming/news/hasan-drops-first-merchandise-line-will-donate-proceeds-to-strike-funds|archive-date=February 15, 2022|access-date=February 15, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/why-everyone-is-talking-about-twitch-star-hasan-pikers-1848031129|title=Why Everyone Is Talking About Twitch Star Hasan Piker's New Merch Line|last=Gach|first=Ethan|date=November 10, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215072723/https://kotaku.com/why-everyone-is-talking-about-twitch-star-hasan-pikers-1848031129|archive-date=February 15, 2022|access-date=February 15, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tubefilter.com/2021/11/09/hasan-piker-union-made-merch-brand-ideologie/|title=Hasan Piker Unveils Union-Made Merch Brand 'Ideologie'|date=2021-11-09|website=Tubefilter|language=en-US|access-date=2022-09-02}}</ref> Tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]], het Piker, in vennootskap met CARE, het hy meer as $200 000 vir die Oekraïense noodlenigingsfonds ingesamel terwyl hy ''Elden Ring'' gespeel het, met 'n gemiddeld van meer as 70 000 mense wat sy dekking van die konflik dopgehou het.<ref name=":12">{{Cite news|archivedate=March 11, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220311022831/https://www.washingtonpost.com/video-games/2022/03/10/twitch-streamers-russia-ukraine-hasan-cnn/|accessdate=March 11, 2022|url=https://www.tubefilter.com/2021/11/09/hasan-piker-union-made-merch-brand-ideologie/|title=Hasan Piker Unveils Union-Made Merch Brand ‘Ideologie’}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://legacy.upcomer.com/hasan-raised-100k-for-ukraine-in-partnership-with-care-in-under-half-an-hour/|title=Hasan raised $100K for Ukraine in under half an hour playing Elden Ring|last=Ousley|first=Parkes|date=February 28, 2022|website=Upcomer|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311043948/https://legacy.upcomer.com/hasan-raised-100k-for-ukraine-in-partnership-with-care-in-under-half-an-hour/|archive-date=March 11, 2022|access-date=March 11, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-hits-near-record-viewership-for-coverage-of-russian-invasion-of-ukraine|title=HasanAbi hits near-record viewership for coverage of Russian invasion of Ukraine|last=Miceli|first=Max|date=2022-02-25|website=Dot Esports|language=en-US|access-date=2022-09-02|archive-date=2023-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521111825/https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-hits-near-record-viewership-for-coverage-of-russian-invasion-of-ukraine|url-status=dead}}</ref> In die nasleep van die aardbewing van 6 Februarie 2023 in Turkye en Sirië, het Piker 'n fondsinsameling georganiseer wat ook bygedra het tot en bevorder was deur ander stroomers en inhoudskeppers, insluitend Jacksepticeye, Valkyrae, Ludwig Ahgren en [[IShowSpeed]]. Vanaf Februarie 10, het die fondsinsameling meer as $1 200 000 ingesamel vir liefdadigheidsorganisasies soos Care Internasionaal se Turkse en Siriese takke sowel as twee Turkse [[Nieregeringsorganisasie|NRO's]] : die AKUT Soek-en-Reddingsvereniging, en Ahbap, wat deur die Turkse musikant Haluk Levent gestig was.<ref>{{Cite news|accessdate=September 2, 2022|url=https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-hits-near-record-viewership-for-coverage-of-russian-invasion-of-ukraine|title=HasanAbi hits near-record viewership for coverage of Russian invasion of Ukraine|archive-date=21 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521111825/https://dotesports.com/streaming/news/hasanabi-hits-near-record-viewership-for-coverage-of-russian-invasion-of-ukraine|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=February 9, 2023|url=https://kotaku.com/twitch-streamers-youtube-syria-turkey-earthquake-hasan-1850084424|title=Twitch, YouTube Streamers Raise Big Funds For Syria-Turkey Earthquake Relief}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=February 10, 2023|url=https://www.indy100.com/news/hasan-abi-turkey-earthquake-softgiving|title=Twitch streamer Hasan Piker's Turkey earthquake fund is raising jaw-dropping amounts for victims}}</ref> === Ander ondernemings === Vanaf 2021 is Piker 'n mede-gasheer vir die ''Fear&'' -podcast saam met sy vriend en mede-Twitch-stroomer, Will Neff.<ref name="Leftovers debut">{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/hasan-ethan-klein-debut-political-podcast-the-leftovers|title=Hasan, Ethan Klein debut political podcast The Leftovers|last=Polhamus|first=Blaine|date=2021-09-27|website=Dot Esports|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028105530/https://dotesports.com/streaming/news/hasan-ethan-klein-debut-political-podcast-the-leftovers|archive-date=October 28, 2021|access-date=2021-10-27}}</ref> Op 26 September 2021 het Piker 'n mede-aanbieder geword vir die H3 Podcast se linkse politieke podcast ''Leftovers'' saam met sy mede-gasheer Ethan Klein.<ref name="Leftovers debut" /> ''<ref>{{Cite web|url=https://www.tubefilter.com/2021/09/27/ethan-klein-hasan-piker-leftovers-podcast/|title=Ethan Klein, Hasan Piker Launch 'Leftovers' Podcast Following Dissolution Of 'Frenemies'|date=2021-09-27|website=Tubefilter|language=en-US|access-date=2022-08-31}}</ref>'' == Politieke standpunte == Piker is geïdentifiseer as 'n progressiewe, [[Links (politiek)|linkse]] en 'n demokratiese sosialis.<ref name="Kotaku05202019"/><ref name="NYT11102020"/><ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://www.dsausa.org/democratic-left/twitch-tv-a-new-frontier-for-the-left/|title=Twitch.tv: A new frontier for the Left|last=Henke|first=Kurt|website=Democratic Socialists of America (DSA)|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119000121/https://www.dsausa.org/democratic-left/twitch-tv-a-new-frontier-for-the-left/|archive-date=November 19, 2021|access-date=2022-03-25}}</ref> Hy het bepleit ten gunste van werkplekdemokrasie,<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=J7EA_QW2KK0|title=Hasan Piker Challenges Cenk Uygur on Democracy In The Workplace|last=The Young Turks|date=August 6, 2019|via=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221200002/https://www.youtube.com/watch?v=J7EA_QW2KK0&gl=US&hl=en|archive-date=December 21, 2020|access-date=December 18, 2020}}</ref> universele gesondheidsorg,<ref name=":1"/> intersekssionele [[feminisme]],<ref name=":0" /> [[LGBT|LGBTQ+]]-regte en wapenbeheer; hy het gepleit teen [[oorlog]], Amerikaanse [[imperialisme]], [[Islamofobie]], wit oppergesag en [[kapitalisme]].<ref name="Politicon"/> Piker het sy opvoeding in [[Turkye]] gekry onder die Premierskap van [[Recep Tayyip Erdoğan]], genoem as 'n invloed op sy linkse sienings en sy willigheid om daaroor te praat.<ref name=":0"/><ref name="Cosmo02202018">{{Cite web|url=https://www.cosmopolitan.com/politics/a18198474/hasan-piker-young-turks-woke-bae-interview/|title="Woke Bae" Hasan Piker Wants Your F*cking Attention|last=Smothers|first=Hannah|date=February 20, 2018|website=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|publisher=Hearst Communications|issn=0010-9541|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220233227/https://www.cosmopolitan.com/politics/a18198474/hasan-piker-young-turks-woke-bae-interview/|archive-date=February 20, 2018|access-date=July 12, 2020}}</ref> Piker het die Amerikaanse presidensiële primêre veldtogte van [[Bernie Sanders]] in 2016 en 2020 ondersteun,<ref>{{Cite web|url=https://www.insider.com/hasan-piker-hasanabi-twitch-interview-stream-video-profile-2021-8|title=Leftist streamer Hasan Piker faced criticism for buying a $2.7 million home. But Gen Z's favorite pundit says he's determined to change the right's narrative about progressives.|last=Press-Reynolds|first=Kieran|website=Insider|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701080832/https://www.insider.com/hasan-piker-hasanabi-twitch-interview-stream-video-profile-2021-8|archive-date=July 1, 2022|access-date=2022-01-24}}</ref> en is 'n uitgesproke kritikus van beide die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] en [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] partye.<ref name=":10"/><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/22556239/hasan-piker-twitch-gore-vidal-steven-crowder-sam-seder-h3-podcast-ethan-klein|title=Hasan Piker on the problem with YouTube debate culture|last=Kelly|first=Makena|date=2021-06-29|website=The Verge|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629223743/https://www.theverge.com/22556239/hasan-piker-twitch-gore-vidal-steven-crowder-sam-seder-h3-podcast-ethan-klein|archive-date=June 29, 2021|access-date=2021-06-30}}</ref> == Kontroversies == Tydens 'n Twitch-stroom op 21 Augustus 2019 het Piker die Amerikaanse verteenwoordiger Dan Crenshaw, 'n SEAL Span 3- veteraan wat in Afghanistan gedien het, gekritiseer vir sy ondersteuning van Amerikaanse militêre intervensie oorsee. Piker het oor Crenshaw gesê: "Wat de fok is fout met hierdie ou? Het hy nie oorlog toe gegaan en soos letterlik sy oog verloor nie, want een of ander mujahideen, 'n dapper fokken soldaat het sy oog gat met hul piel genaai?"<ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/media/liberal-commentator-profanely-attacks-rep-crenshaw-claims-brave-soldier-took-his-eye|title=Liberal commentator profanely attacks Rep. Crenshaw, says 'brave' fighter took his eye|last=Dorman|first=Sam|date=August 22, 2019|website=Fox News|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116014727/https://www.foxnews.com/media/liberal-commentator-profanely-attacks-rep-crenshaw-claims-brave-soldier-took-his-eye|archive-date=January 16, 2021|access-date=December 18, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/news/tyt-host-hasan-piker-mocks-dan-crenshaws-war-injury-brave-fcking-soldier-fcked-his-eye-hole/|title=TYT Contributor Goes off about Dan Crenshaw in Furious Tirade|date=August 22, 2019|website=Mediaite|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108004620/https://www.mediaite.com/news/tyt-host-hasan-piker-mocks-dan-crenshaws-war-injury-brave-fcking-soldier-fcked-his-eye-hole/|archive-date=November 8, 2020|access-date=December 31, 2020}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://kotaku.com/twitch-suspends-popular-leftist-streamer-after-controve-1837518859|title=Twitch Suspends Popular Leftist Streamer After Controversial 9/11 Comments|date=August 24, 2019|website=Kotaku|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824005707/https://kotaku.com/twitch-suspends-popular-leftist-streamer-after-controve-1837518859|archive-date=August 24, 2019|access-date=December 31, 2020}}</ref> In dieselfde stroom het Piker die Amerikaanse [[buitelandse beleid]] gekritiseer en het kontroversiële opmerkings gemaak oor die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September]], insluitend "Amerika het 9/11 verdien, ou."<ref name=":4" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/media/hasan-piker-dan-crenshaw|title=Hasan Piker calls his Crenshaw remarks 'satire'|last=Wulfsohn|first=Joseph|date=August 23, 2019|website=[[Fox News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823085552/https://www.foxnews.com/media/hasan-piker-dan-crenshaw|archive-date=August 23, 2019|access-date=August 8, 2020}}</ref> Sy uitsprake het verontwaardiging op [[sosiale media]] veroorsaak en is deur Fox Nuus en verskeie ander media gedek. Crenshaw het gesê dat Piker se opmerkings 'n "walglike verdediging van die 9/11-terreuraanvalle teen Amerikaners was." ''Die Jong Turke-'' gasheer en Piker se oom Cenk Uygur het hom "baie aanstootlik" genoem en het Piker genooi om op TYT te verskyn om verskoning te vra.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=lKQGvVsRpaE|title=Hasan Piker Addresses Online Comments|last=The Young Turks|date=August 22, 2019|website=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119012244/https://www.youtube.com/watch?v=lKQGvVsRpaE|archive-date=November 19, 2020|access-date=December 18, 2020}}</ref> Piker het sy opmerkings as satiries verdedig en het Amerikaanse buitelandse beleid aangehaal as die bevordering van voorwaardes om 'n gebeurtenis soos 9/11 moontlik te maak, maar erken dat hy "meer presiese" taal moes gebruik het.<ref name=":10"/><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fin-PeFNEFs|title=Hasan Piker vs Gianno Caldwell on "The Issue Is: with Elex Michaelson"|last=Elex Michaelson|date=August 30, 2019|website=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103145311/https://www.youtube.com/watch?v=fin-PeFNEFs&feature=youtu.be&t=607|archive-date=November 3, 2020|access-date=December 17, 2020}}</ref> Twitch het hom vir een week verban vir die kommentaar oor Crenshaw en 9/11.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://kotaku.com/twitch-suspends-popular-leftist-streamer-after-controve-1837518859|title=Twitch Suspends Popular Leftist Streamer After Controversial 9/11 Comments|last=Grayson|first=Nathan|date=August 23, 2019|website=Kotaku|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824005707/https://kotaku.com/twitch-suspends-popular-leftist-streamer-after-controve-1837518859|archive-date=August 24, 2019|access-date=August 8, 2020}}</ref> In Augustus 2021 het Piker 'n huis van $2,7 miljoen in Wes-Hollywood, [[Kalifornië]], gekoop.<ref name=":13">{{Cite web|url=https://www.dirt.com/gallery/entertainers/influencers/hasanabi-hasan-piker-west-hollywood-house-1203418281/|title=Twitch Phenom HasanAbi Talks (and Talks) His Way into West Hollywood Home|last=David|first=Mark|date=2021-08-13|website=DIRT|language=en-US|access-date=2022-08-23}}</ref> Die aankoop was aanlyn gekritiseer deur mense wat gevoel het dat sy weelderige leefstyl blykbaar in stryd was met sy sienings as 'n sosialis.<ref name="Wrath of Twitter">{{Cite web|url=https://www.thedailybeast.com/socialist-twitch-streamer-hasan-piker-get-grief-from-twitter-for-buying-dollar3-million-los-angeles-home|title=Socialist Twitch Streamer Endures Wrath of Twitter for Buying $3M Home|last=Isidro, Charissa|date=August 20, 2021|website=[[The Daily Beast]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820165109/https://www.thedailybeast.com/socialist-twitch-streamer-hasan-piker-get-grief-from-twitter-for-buying-dollar3-million-los-angeles-home|archive-date=August 20, 2021|access-date=August 20, 2021}}</ref><ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.dailydot.com/debug/hasan-piker-house-ignites-controversy/|title=Leftist star Hasan Piker sparks debate over his $2.7 million L.A. mansion|last=Goforth|first=Claire|date=2021-08-20|website=[[The Daily Dot]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820184456/https://www.dailydot.com/debug/hasan-piker-house-ignites-controversy/|archive-date=August 20, 2021|access-date=2021-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/hasan-piker-twitch-criticism-home-b1906619.html|title=Left-wing Twitch streamer under fire after viewers see his $2.7m home|last=Graziosi|first=Graig|date=2021-08-21|website=The Independent|language=en|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220509/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/hasan-piker-twitch-criticism-home-b1906619.html|archive-date=May 9, 2022|access-date=2021-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2021/aug/24/can-a-socialist-live-in-a-two-million-dollar-mansion|title=Can a socialist live in a $2.7m mansion?|last=Mahdawi, Arwa|date=2021-08-24|website=The Guardian|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825205324/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/aug/24/can-a-socialist-live-in-a-two-million-dollar-mansion|archive-date=August 25, 2021|access-date=2021-08-25}}</ref> Soortgelyke kritiek is in Februarie 2022 uitgesaai nadat dit aan die lig gekom het dat Piker 'n Porsche Taycan gekoop het.<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/twitch-hasan-piker-hasanabi-porsche-taycan-socialist-st-1848492801|title=Twitch Streamer Hasan Piker Bought A Porsche And People Are Once Again Upset That He's Rich|date=February 7, 2022|website=Kotaku|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20220506203231/https://kotaku.com/twitch-hasan-piker-hasanabi-porsche-taycan-socialist-st-1848492801|archive-date=May 6, 2022|access-date=2022-05-06}}</ref> Piker is ook gekritiseer ná 'n grootskaalse inligtinglek van Twitch, wat die finansiële informasie van Piker en baie ander stroomers ingesluit het. Hy het gereageer deur te sê dat sy verdienste altyd deursigtig was, aangesien sy intekenaartelling voortdurend prominent op die skerm vertoon was.<ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/how-much-money-does-hasan-make-on-twitch|title=How much money does Hasan make? {{!}} Twitch Leaks|last=Miceli|first=Max|date=2021-10-08|website=Dot Esports|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027225432/https://dotesports.com/streaming/news/how-much-money-does-hasan-make-on-twitch|archive-date=October 27, 2021|access-date=2021-10-27}}</ref> Op 13 Desember 2021 was Piker vir een week van Twitch verban omdat hy die rasse- [[bynaam]] " cracker " herhaaldelik op die stroom gebruik het. Piker het aangevoer dat die term nie as 'n belediging beskou moet word nie, aangesien 'n persoon wat dit gebruik "magteloos" is en dat hulle "dit doen as iemand wat histories onderdruk is wat stoom wil afblaas."<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/socialist-twitch-streamer-banned-for-calling-white-peop-1848213042|title=Socialist Twitch Streamer Banned For Calling White People 'Cracker'|last=Gach|first=Ethan|date=December 14, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214173041/https://kotaku.com/socialist-twitch-streamer-banned-for-calling-white-peop-1848213042|archive-date=December 14, 2021|access-date=December 14, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/4awxjw/hasan-piker-allegedly-banned-from-twitch-for-saying-cracker|title=Hasan Piker Banned From Twitch for Saying 'Cracker'|last=Jackson|first=Gita|last2=Gault|first2=Matthew|date=December 14, 2021|website=Vice|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214175837/https://www.vice.com/en/article/4awxjw/hasan-piker-allegedly-banned-from-twitch-for-saying-cracker|archive-date=December 14, 2021|access-date=December 14, 2021}}</ref> Hy het verder aangevoer dat "cracker" nie 'n beswaddering op dieselfde manier as ander rasse-beskinders nie, en verklaar dat "Dit is iets waaroor ek al soveel keer gepraat het, want dit is asof wit mense daarvan hou om te sê: 'Cracker is dieselfde as die n- woord, 'Dit is regtig dom. Die etimologie van die woord is anders. … Dit kom van die 'sweep-kraker'. Die mag is dus steeds in die hande van die wit persoon in daardie situasie, terwyl die n-woord ontmenslik is."<ref>{{Cite news|archivedate=December 17, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217083440/https://www.washingtonpost.com/video-games/2021/12/16/twitch-cracker-ban-hasan-vaush/|accessdate=December 18, 2021|url=https://www.vice.com/en/article/4awxjw/hasan-piker-allegedly-banned-from-twitch-for-saying-cracker|title=Hasan Piker Banned From Twitch for Saying ‘Cracker’}}</ref><ref>{{Verwysing|title=So I Got Banned...|url=https://www.youtube.com/watch?v=UOHYlh6PPVM|language=en|access-date=2022-08-11}}</ref> Die presiese geskiedenis en etimologie van die woord word egter steeds gedebatteer.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/07/01/us/zimmerman-trial-cracker/index.html|title='Cracker' conveys history of bigotry that still resonates|last=Foreman|first=Tom|date=2013-07-01|website=CNN|language=en|access-date=2021-12-19}}</ref> == Ontvangs == Afsetpunte wat aan videospeletjiekultuur en jeugkultuur toegewy is, sal Piker se strome positief dek. Joernaliste het veral kennis geneem van sy vermoë om "inligting en vermaak te kombineer,"<ref name="Cosmo02202018"/> en om sy linkse politieke dekking te benader op 'n manier wat herkenbaar en toeganklik is vir die Twitch-kykers, wat dalk 'n uit voeling het met kabelnuus.<ref name=":6"/><ref name=":8"/><ref name=":5">{{Cite web|url=https://studybreaks.com/news-politics/hasan-piker-woke-bae-politics/|title=Why We Should Be Paying Attention To Hasan Piker, A.K.A. 'Woke Bae'|last=Lambkin|first=Kelly|date=November 4, 2017|website=[[Study Breaks]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918105411/https://studybreaks.com/news-politics/hasan-piker-woke-bae-politics/|archive-date=September 18, 2020|access-date=October 21, 2020}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://kotaku.com/the-gamers-of-the-year-2020-1845965574|title=The Gamers Of The Year, 2020|last=Totilo|first=Stephen|date=December 30, 2020|website=Kotaku|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101004858/https://kotaku.com/the-gamers-of-the-year-2020-1845965574|archive-date=January 1, 2021|access-date=January 1, 2021}}</ref><ref name=":12"/> Sommige skrywers noem ook Piker se vulgêre, geanimeerde styl van sy uitdrukking en sy fisiese voorkoms as noemenswaardige faktore agter sy gewildheid.<ref name="Cosmo02202018" /><ref name=":5" /> Die speletjie-webwerf ''Kotaku'' het Piker gekies as een van hul "Gamers van die Jaar" vir 2020, en hom aangehaal as 'n belangrike figuur in die hoofstroom van politieke kommentaar op Twitch, 'n platform wat in die verlede as ontmoedigend vir politieke bespreking beskou was.<ref name=":8"/><ref name=":7"/><ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2019/8/30/20835568/twitch-politics-streaming-mixer-trump-shootings|title=On Twitch, talking about politics can be taboo|last=Hernandez|first=Patricia|date=August 30, 2019|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231011659/https://www.polygon.com/2019/8/30/20835568/twitch-politics-streaming-mixer-trump-shootings|archive-date=December 31, 2020|access-date=January 1, 2021}}</ref> Piker het 'n stroomy in die Nuus-kategorie by die 10de jaarlikse toekennings in 2020 gewen, en was weer in dieselfde kategorie vir die 2021-geleentheid genomineer.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/12/the-2020-youtube-streamy-awards-winners-list-charli-damelio-will-smith-honorees-1234655590/|title=The 2020 YouTube Streamy Awards Winners List: Charli D'Amelio, Will Smith & Sarah Cooper Among Honorees|last=Rosario|first=Alexandra Del|date=2020-12-13|website=Deadline|language=en-US|access-date=2022-12-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2021/digital/news/youtube-streamy-awards-2021-nominations-mrbeast-1235093422/|title=YouTube Streamy Awards 2021 Nominations Announced, MrBeast Leads With Seven Nods|last=Spangler|first=Todd|date=2021-10-20|website=Variety|language=en-US|access-date=2022-12-05}}</ref> In 2022 was Piker genomineer in die kategorieë Nuus, Net gesels en Stroomer van die Jaar, en het die Nuus-toekenning vir die tweede keer gewen en was vir drie agtervolgende jare genomineer.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/streamys/status/1599600115790286849|title=🚨 BREAKING NEWS: @hasanthehun is taking home the 🏆 for News! #streamys|last=Streamy Awards|date=Dec 4, 2022|website=Twitter|language=en|access-date=2022-12-05}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2022 YouTube Streamy Awards|url=https://www.youtube.com/watch?v=QMXRHu6viSk|language=en|access-date=2022-12-05}}</ref> By die geleentheid het hy ook die Skepper van die Jaar-toekenning saam met Avani Gregg oorhandig, wat vir die derde agtereenvolgende jaar deur [[MrBeast]] gewen was.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/12/youtube-streamy-awards-2022-winners-list-charli-damelio-missdarcei-mrbeast-cooking-with-lynja-1235189133/|title=YouTube Streamy Awards 2022 Winners List: Charli D'Amelio, MissDarcei, MrBeast & Cooking With Lynja Among Victors|last=Tinoco|first=Armando|date=2022-12-05|website=Deadline|language=en-US|access-date=2022-12-05}}</ref> By die 2023 stroomer-toekennings was Piker genomineer vir Beste Net-klets-stroomer en stroomer van die Jaar, wat hy die eersgenoemde gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://dotesports.com/streaming/news/streamer-awards-2023-all-results-and-winners-for-every-category|title=Streamer Awards 2023: All results and winners for every category|last=Snavely|first=Adam|date=2023-03-12|website=Dot Esports|language=en-US|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231126223717/https://dotesports.com/streaming/news/streamer-awards-2023-all-results-and-winners-for-every-category|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dexerto.com/entertainment/qtcinderellas-streamer-awards-2023-how-to-vote-more-2053239/|title=QTCinderella's Streamer Awards 2023 results: All winners, recap & more|website=Dexerto|language=en|access-date=2023-03-14}}</ref> == Persoonlike lewe == Piker is [[Moslem|as 'n Moslem]] grootgemaak en is van 'n Turkse afkoms.<ref name=":10"/><ref name="Cosmo02202018"/> Hy is die neef van Cenk Uygur, skepper van Die ''Jong Turke''.<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/young-turks-layoffs-nomiki-konst-hannah-cranston/|title=Young Turks Network Sheds Senior Employees in Staff Shakeup|last=Levine|first=Jon|date=June 14, 2018|website=[[TheWrap]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615043414/https://www.thewrap.com/young-turks-layoffs-nomiki-konst-hannah-cranston/|archive-date=June 15, 2018|access-date=October 23, 2020}}</ref> Piker woon tans in [[Los Angeles]].<ref name=":13"/> In April 2023 het Hasan 'n Tibetaanse Mastiff-hondjie aangeneem wat hy sy Twitch-chat "Kaya" laat noem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.dexerto.com/twitch/hasan-accidentally-adopts-the-most-expensive-dog-breed-in-the-world-2122843/|title=Hasan accidentally adopts “the most expensive dog breed in the world”|website=Dexerto|language=en|access-date=2023-04-29}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Piker, Hasan}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:YouTube]] [[Kategorie:Twitch]] [[Kategorie:Turke]] 452lqeh5w9k4nieq858iyd5ge5z13bp 0 403494 2923242 2848388 2026-08-09T14:53:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923242 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Playboy''}} [[Lêer:Playboy Logo (cropped).jpg|duimnael|Logo]] '''''Playboy''''' is 'n Amerikaanse mansleefstyl- en vermaak[[tydskrif]], voorheen in druk en tans aanlyn. Dit is in 1953 in [[Chicago]] gestig deur Hugh Hefner en sy medewerkers, gedeeltelik gefinansier deur 'n $1 000-lening van Hefner se ma.<ref>{{Cite news | url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article5310203.ece | title=Hefner's Daughter Christie Walks Away from Playboy Enterprises | work=The Times | location=London | first=Christine | last=Seib | date=9 Desember 2008 | access-date=3 Mei 2010 | archive-date= 9 Augustus 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110809075405/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article5310203.ece | url-status=dead }}</ref> Bekend vir sy middelbladfotos van naak- en semi-naak<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-34511999 |title=Playboy 'to drop' naked women images |work=BBC News |access-date=14 Februarie 2016}}</ref>-modelle (''Playmates''), het ''Playboy'' 'n belangrike rol gespeel in die seksuele revolusie<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/magazine-34471653 |title=Why America loved Playboy |work=BBC News |date=14 Oktober 2015 |access-date=14 Februarie 2016}}</ref> en bly een van die wêreld se bekendste [[Handelsmerk|handelsmerke]], nadat dit gegroei het tot Playboy Enterprises, Inc. (PEI), met 'n teenwoordigheid in byna elke medium.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/13/playboy-group-sale-talk-iconix|title=Iconix 'makes offer for Playboy'|work=The Guardian|access-date=7 Oktober 2011|location=London|first=Richard|last=Wray|date=November 13, 2009}}</ref> Benewens die vlagskiptydskrif in die Verenigde State, word spesiale nasiespesifieke weergawes van ''Playboy'' wêreldwyd gepubliseer, insluitend dié deur lisensiehouers, soos Dirk Steenekamp se DHS Media Group.<ref name="Playboy-za">{{cite web |title=Playboy - South Africa |url=https://playboy.co.za/ |access-date=3 Oktober 2021 |quote=© Copyright © 2020 DHS Media Group (Pty) Ltd, Licensed from Playboy Enterprises. |archive-date= 4 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304103512/https://playboy.co.za/ |url-status=dead }}</ref><ref name="nypost-pay-for-play">{{cite news |last1=Hauswirth |first1=Heather |last2=Kelly |first2=Keith J. |title=The pay-for-play scandal behind many sexy Maxim, Playboy 'covers' |url=https://nypost.com/2021/08/11/the-pay-for-play-scandal-behind-many-sexy-maxim-playboy-covers/ |access-date=3 Oktober 2021 |work=New York Post |date=11 Augustus 2021}}</ref><ref name="podbean-Grit-Steenekamp">{{cite web |title=Dirk Steenekamp, CEO – DHS Media Group |url=https://beyondgrit.podbean.com/e/dirk-steenekamp-ceo-dhs-media-group/ |website=Beyond Grit with Robert Young |publisher=podbean |access-date=3 Oktober 2021 |language=en |date=2021-09-08}}<!-- https://feed.podbean.com/beyondgrit/feed.xml --></ref><ref name="bizcommunity-DHS">{{cite web |title=DHS Media obtains publishing rights to BBC Top Gear Magazine South Africa |url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/367/157527.html |website=Publishing News South Africa |publisher=bizcommunity.com |access-date=3 Oktober 2021 |language=en |quote=DHS Media Publisher and CEO Dirk Steenekamp}}</ref><ref>{{cite web |title=DHS Media Group – K2016212484 – South Africa |url=https://b2bhint.com/en/company/za/dhs-media-group--K2016212484 |website=b2bhint.com |access-date=3 Oktober 2021 |language=en}}</ref> Die tydskrif het 'n lang geskiedenis van die publikasie van [[Kortverhaal|kortverhale]] deur romanskrywers soos [[Arthur C. Clarke]],<ref name="Watts">{{cite book|title=Mr Playboy: Hugh Hefner and the American Dream|url=https://archive.org/details/mrplayboyhughhef00watt|url-access=limited|author=Steven Watts|isbn=978-0-470-52167-0|publisher=Wiley|pages=[https://archive.org/details/mrplayboyhughhef00watt/page/n91 80], 91,111,144,152,190|date=24 Augustus 2009}}</ref> [[Ian Fleming]],<ref name="Watts"/> [[Vladimir Nabokov]],<ref>{{cite book|title=Vladimir Nabokov, A Reference Guide|url=https://archive.org/details/vladimirnabokovr0000schu|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/vladimirnabokovr0000schu/page/61 61]|author=Samuel Schuman|year=1979|isbn=9780816181346 }}</ref> [[Saul Bellow]], [[Chuck Palahniuk]], P.G. Wodehouse,<ref name="Watts"/> [[Roald Dahl]],<ref>{{cite news|title=11 great authors who wrote for Hugh Hefner's Playboy|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-41426419|publisher=BBC|date=28 September 2017}}</ref> [[Haruki Murakami]], en [[Margaret Atwood]].<ref name="Watts"/> Met 'n gereelde vertoning van volbladkleur spotprente, het dit 'n vertoonvenster geword vir spotprenttekenaars soos Harvey Kurtzman, Jack Cole,<ref>{{cite book|title=Jack Cole and Plastic Man: Forms Stretched to Their Limits|author=Art Spiegelman|page=126|isbn=0-8118-3179-5|publisher=Chronicle Books|year=2001}}</ref> Eldon Dedini,<ref>{{cite book|title=An Orgy of Playboy's Eldon Dedini|author=Eldon Dedini|page=8|isbn=1-56097-727-2|publisher=Fantagraphics Books|year=2006}}</ref> Jules Feiffer,<ref>{{cite book|title=Revel with a Cause: Liberal Satire in Postwar America|author=Stephen E. Kercher|year=2006|isbn=0-226-43164-9|page=480|publisher=University Of Chicago Press}}</ref> Shel Silverstein,<ref>{{cite book|title=Playboy's Silverstein Around the World|author=Shel Silverstein|publisher=Fireside|year=2007|isbn=978-0-7432-9024-1}}</ref> Erich Sokol,<ref name="Watts"/> Roy Raymonde,<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/roy-raymonde-cartoonist-noted-for-his-work-in-punch-and-playboy-1805261.html|title=Roy Raymonde: Cartoonist noted for his work in 'Punch' and 'Playboy'|date=19 Oktober 2009|last=Bryant|first=Mark|access-date=10 Maart 2015|work=[[The Independent]]|archive-date=25 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925122852/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/roy-raymonde-cartoonist-noted-for-his-work-in-punch-and-playboy-1805261.html|url-status=dead}}</ref> Gahan Wilson, en Rowland B. Wilson.<ref name=eli>{{cite web|url=http://www.elisteincartoons.com/?p=2013 |title=Blog Archive » "We All Have To Start Somewhere" Department. Case in Point No.11 |publisher=EliSteinCartoons.com |date=3 Februarie 2009 |access-date=7 Desember 2011}}</ref> ''Playboy'' bevat maandelikse onderhoude met openbare figure, soos kunstenaars, argitekte, ekonome, komponiste, dirigente, filmregisseurs, joernaliste, romanskrywers, dramaturge, godsdienstige figure, politici, atlete en renmotorbestuurders. Die tydskrif weerspieël oor die algemeen 'n liberale redaksionele standpunt, hoewel dit dikwels onderhoude voer met konserwatiewe bekendes.<ref>{{cite web |url=http://www.filmjournal.com/filmjournal/content_display/reviews/specialty-releases/e3ic2e2d16144df098ad1a6f395c130a824 |title=Film Review: Hugh Hefner: Playboy, Activist and Rebel |publisher=Filmjournal.com |date=20 Julie 2010 |access-date=7 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305100713/http://www.filmjournal.com/filmjournal/content_display/reviews/specialty-releases/e3ic2e2d16144df098ad1a6f395c130a824 |archive-date=5 Maart 2012 |url-status=dead }}</ref> Na 'n jaar lange verwydering van die meeste naakfoto's in ''Playboy''-tydskrif, het die Maart-April 2017-uitgawe [[naaktheid]] teruggebring.<ref name="PB-20190802">{{cite news |last=Bennett |first=Jessica |title=Will the Millennials Save Playboy? – The Hefners are gone, and so is the magazine's short-lived ban on nudity – as well as virtually anyone on the staff over 35. |url=https://www.nytimes.com/2019/08/02/business/woke-playboy-millennials.html |date=2 Augustus 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=2 Augustus 2019 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse tydskrifte]] 0kekxofemlks0rrj5rrs0i768v9qyht 0 403696 2923435 2849185 2026-08-10T07:16:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923435 wikitext text/x-wiki [[Lêer:School level titration demonstration.jpg|duimnael|links|Titrasietegniek word aan hoërskoolleerders gedemonstreer]] [[Lêer:Acid_Titration.PNG|duimnael|Titrasie met 'n buret]] '''Titrasie''' is 'n chemiese ontledingstegniek. Die beginsel van die [[stoigiometrie]] word gebruik om die onbekende konsentrasie van 'n gegewe molekule of ioon in 'n oplossing, die ''analiet'', te bepaal, deur dit te laat reageer met 'n oplossing met 'n bekende konsentrasie, die ''titrant''. Titrasie word in voorgraadse studielaboratoria, chemiese navorsingslaboratoria en tot selfs in fabrieke wat bv. voedselverwerking doen, ingespan. Die titrant word gewoonlik drupsgewys met 'n [[buret]] bygevoeg, en die punt waarop genoeg daarvan bygevoeg is om alle analiet te laat reageer word dikwels bepaal met 'n [[aanduider]] wat van kleur verander by hierdie ekwivalensiepunt of eindpunt.<ref>{{cite web|url=https://chemed.chem.purdue.edu/genchem/lab/techniques/titration/what.html#:~:text=A%20titration%20is%20a%20technique,until%20the%20reaction%20is%20complete.|publisher=Purdue University|title=What is a titration|accessdate=6 Augustus 2023}}</ref> Maar daar is variasies op hierdie tema. Soms word bv. eers 'n oormaat titrant bygevoeg en 'n terugtitrasie uitgevoer. Ander metodes bepaal pleks van 'n kleurverandering 'n verandering in die elektriese geleiding van die oplossing<ref>{{cite web|url=https://www.tau.ac.il/~chemlaba/Files/conductometry-titrations.pdf|title=Conductometric titrations|publisher=Tel Aviv University}}</ref> of 'n verandering in die hoeveelheid hitte wat die byvoeging van 'n druppel titrant opwek.<ref>{{cite web|url=https://cmi.hms.harvard.edu/isothermal-titration-calorimetry|title=Isothermal titration calorimetrie|publisher=Center for macromolecular interactions Harvard University|access-date= 6 Augustus 2023|archive-date= 6 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806124611/https://cmi.hms.harvard.edu/isothermal-titration-calorimetry|url-status=dead}}</ref> == Outomatisering == Titrasie is 'n ou tegniek wat deur [[Joseph Louis Gay-Lussac]] ingevoer is. Dit het aan die einde van die 20ste eeu kompetisie ondervind van heelparty ander tegnieke. Die koms van outomatiese titreertoestelle het die tegniek egter opnuut 'n hupstoot gegee.<ref>{{cite web|url=https://www.mt.com/us/en/home/products/Laboratory_Analytics_Browse/Product_Family_Browse_titrators_main.html?cmp=sea_03010127&SE=GOOGLE&Campaign=MT_ANA-TI_EN_US&Adgroup=Titrator_Automatic_0_Phrase&bookedkeyword=automated%20titration&matchtype=p&adtext=400539066873&placement=&network=g&kclid=_k_Cj0KCQjwib2mBhDWARIsAPZUn_kPKp3MlBwcfD3jKyVLc7WvkcAsDWHCJNOAyiFlxHv97IKmuJZnsSYaArhNEALw_wcB_k_&gad=1&gclid=Cj0KCQjwib2mBhDWARIsAPZUn_kPKp3MlBwcfD3jKyVLc7WvkcAsDWHCJNOAyiFlxHv97IKmuJZnsSYaArhNEALw_wcB|publisher=Mettler Toledo|title=Titrators|access-date= 6 Augustus 2023|archive-date= 6 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806132125/https://www.mt.com/us/en/home/products/Laboratory_Analytics_Browse/Product_Family_Browse_titrators_main.html?cmp=sea_03010127&SE=GOOGLE&Campaign=MT_ANA-TI_EN_US&Adgroup=Titrator_Automatic_0_Phrase&bookedkeyword=automated%20titration&matchtype=p&adtext=400539066873&placement=&network=g&kclid=_k_Cj0KCQjwib2mBhDWARIsAPZUn_kPKp3MlBwcfD3jKyVLc7WvkcAsDWHCJNOAyiFlxHv97IKmuJZnsSYaArhNEALw_wcB_k_&gad=1&gclid=Cj0KCQjwib2mBhDWARIsAPZUn_kPKp3MlBwcfD3jKyVLc7WvkcAsDWHCJNOAyiFlxHv97IKmuJZnsSYaArhNEALw_wcB|url-status=dead}}</ref> == Vorms van titrasie == Daar is heelparty vorms van titrasietegnieke: === Jodometrie === {{hoofartikel|Kaliumjodied#Jodometrie}} Jodometrie is gebaseer op 'n redoksreaksie tussen [[tiosulfaat]] en [[jodium]] wat deur die vorming van trijodiedione in oplossing is. Die analiet bevat 'n oksideermiddel wat se konsentrasie bepaal moet word en wat jodied tot trijodied kan oksideer. Die [[aanduider]] is gewoonlik stysel. === Argentometrie === Argentometrie is 'n metode om [[chloried]]konsentrasies te bepaal. Die reaksie waarop dit gebaseer is, is 'n presipitasiereaksie van [[silwerchloried]] :<math>Ag^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(s) \downarrow </math> Die titrant is gewoonlik 'n oplossing van [[silwernitraat]]. Hierdie sout kan maklik en noukeurig afgeweeg word. Voor die bereik van die eindpunt sal silwerione wat bygevoeg word vinnig uit die analietoplossing neergeslaan word omdat [[silwerchloried]] onoplosbaar is. Die silwerkonsentrasie [{{chem|Ag|+}}] bly dus laag. Ná die ekwivalensiepunt verander dit omdat alle chloried reeds neergeslaan is en daardeur styg die [{{chem|Ag|+}}] skielik.<ref name="Hyp">{{cite web|url=https://hyprowira.com/en/blog/argentometric-titration|publisher=Hypowira|title=Argentometry|accessdate=6 Augustus 2023|archive-date= 6 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806223816/https://hyprowira.com/en/blog/argentometric-titration|url-status=dead}}</ref> Daar word drie verskillende aanduiders van die eindpunt gebruik: #Die Fajans-metode van Kazimierz Fajans #Die Mohr-metode van Karl Friedrich Mohr #Die Volhard-metode van Jacob Volhard Fajans se aanduider is dichloorfluoresceïen. Dit verander van groen na pienk. Mohr s'n is [[kaliumchromaat]] ({{chem|K|2|Cr|O|4}}). Dit gee 'n rooi neerslag van silwerchromaat by die eindpunt. Ongelukkig kan die teenwoordigheid van [[karbonaat]] of [[fosfaat]] die titrasie negatief beïnvloed. Volhard se aanduider is yster(II)ammoniumsulfaat ({{chem|Fe|(|N|H|4|)|2|(|S|O|4)|2}}). In sy metode word eers 'n oormaat silwernitraat bygevoeg en die silwerchloriedneerslag deur filtrasie verwyder. Die filtraat word met 'n chloriedtitrant teruggetitreer. By die eindpunt gee vrye chloried 'n bloedrooi kleur met die aanduider.<ref name="Hyp"/> Nadele van argentometrie is dat silwernitraat nie goedkoop is nie en dat die metode silwerhoudende afval produseer. 'n Ander probleem is dat silwerchloried liggevoelig is. Onder invloed van lig word vrye silwer gevorm. == Verwysings == {{Verwysings}} {{chemiesaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Analitiese chemie]] 5fp53m01twf7bbj0c77w6u9jn97gtdm 0 405412 2923407 2610265 2026-08-10T02:01:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923407 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coup_belt.svg|duimnael|regs|Afrikalande wat tussen 2020 en 2023 staatsgrepe beleef het.]] [[Lêer:Coup-detats-in-Africa-Aug2023.png|duimnael|regs|Die aantal suksesvolle staatsgrepe in postkoloniale Afrika (Vanaf 1 Augustus 2023).<ref>{{Cite news |last=Duzor |first=Megan |last2=Williamson |first2=Brian |date=February 2, 2022 |year= |title=By the Numbers: Coups in Africa |work=Voice of America |url=https://projects.voanews.com/african-coups/ |access-date=1 August 2023}}</ref> ’n Suksesvolle staatsgreep het op 30 Augustus 2023 in Gaboen plaasgevind.]] Die '''Staatsgreep-gordel''' ([[Frans]]: ''la ceinture de coups d’État''<ref>{{Cite news |last=Guibal |first=Claude |date=August 15, 2023 |title=Niger : en Afrique, la ceinture des coups d’État redessine la carte du continent |work=France Info |url=https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/le-monde-est-a-nous/niger-en-afrique-la-ceinture-des-coups-d-etat-redessine-la-carte-du-continent_5912414.html |access-date=August 16, 2023}}</ref>) is 'n moderne [[Geopolitiek|geopolitieke]] [[neologisme]] wat uit die Franse taal ontstaan om die streek van [[Wes-Afrika]] en die [[Sahel]] wat 'n hoë voorkoms van [[Staatsgreep|staatsgrepe]] het, te beskryf.<ref>{{cite news|url=https://blnews.net/2021/09/guinea-joins-the-african-club-of-the-coup-belt/|publisher=BL News|title=Guinea Joins the African Club of the “Coup Belt”|date=7 September 2021|author=Mekki Elmograbi|access-date=31 Augustus 2023|archive-date= 7 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240707094250/https://blnews.net/2021/09/guinea-joins-the-african-club-of-the-coup-belt/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.e-ir.info/2021/09/24/towards-a-better-understanding-of-the-underlying-conditions-of-coups-in-africa/|title=Towards a Better Understanding of the Underlying Conditions of Coups in Africa|first=Muhammad Dan|last=Suleiman|date=September 24, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arab.news/ypd45|title=Africa’s ‘coup belt’ facing further upheaval|date=February 2, 2022|website=Arab News}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/west-african-leaders-plan-peacekeeping-force-counter-coup-belt-reputation-2022-12-04/|title=West African leaders plan peacekeeping force to counter 'coup belt' reputation|first=Felix|last=Onuah|date=December 5, 2022|via=www.reuters.com}}</ref> == Sien ook == * [[Staatsgrepe in Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Staatsgrepe]] j33r0d15bm8iyr81h8bveaez8u8g8dm 2 408982 2923395 2632108 2026-08-09T23:21:44Z Ansony89 169550 2923395 wikitext text/x-wiki {{#Babel:zh|yue|en-3|fr-2|ja-2|no-1|af-0|nl-0}} Come see me on [http://en.wikipedia.org/wiki/User:Ansony89 English Wikipedia]. ixs9mc4etpiom8a928lku5psdian6ih 0 409719 2923380 2855980 2026-08-09T21:00:09Z SpesBona 2720 + skakels 2923380 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Asië Rugby |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van Asië Rugby.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van Asië Rugby |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Asia Rugby'' |opskrif2 = Afkorting |2 = AR |opskrif3 = Vasteland |3 = [[Asië]] |opskrif4 = Lede |4 = 36 |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1968 |opskrif7 = Gestig in |7 = [[Bangkok]], [[Thailand]] |opskrif8 = Sambreelorganisasie |8 = [[Wêreldrugby]] |opskrif9 = Aangesluit in |9 = 1988 |opskrif10 = President |10 = Qais Al-Dhalai ({{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}) |opskrif11 = Voorsitter |11 = Benjamin Van Rooyen |opskrif12 = Setel |12 = [[Hongkong]], [[Volksrepubliek China]] |opskrif13 = [[Amptelike taal]] |13 = Engels |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://www.asiarugby.com/ ''asiarugby.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''Asië Rugby''' ([[Engels]]: ''Asia Rugby'', afgekort “AR”) is die kontinentale beheerliggaam vir [[rugby]] in [[Asië]]. Hulle is ook een van [[Wêreldrugby]] se ses kontinentale konfederasies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia |title=Asia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Augustus 2026}}</ref> Die konfederasie is in 1968 gestig en hulle hoofkantoor is in [[Hongkong]], [[Volksrepubliek China]], geleë. Die [[amptelike taal]] is Engels en Qais Al-Dhalai dien as president van Asië Rugby. Asië Rugby organiseer verskeie vastelandse toernooie, insluitend die Asiatiese Rugbykampioenskap vir nasionale seniorrugbyspanne vir mans, vroue en jeug. Asië Rugby hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Asië en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Olimpiese Raad van Asië (OCA) saam. In 1968 is Asië Rugby onder die naam Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'') in [[Bangkok]] gestig deur [[Hongkongse Rugbyunie|Hongkong]], [[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]], Maleisië, die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie|Republiek China]], Singapoer, Sri Lanka, [[Koreaanse Rugbyunie|Suid-Korea]] en Thailand.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=2030803.html |title=Asian Championship reaches its 40th birthday |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Chris Thau |date=22 April 2009 |accessdate=19 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619080258/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=2030803.html |archive-date=19 Junie 2009 |url-status=dead }}</ref> In Junie 2015 is die Asiatiese Rugbyvoetbalunie hernoem in Asië Rugby. == Lidlande == [[Lêer:Asia WorldRugby federations by number of registered players (2018).svg|duimnael|links|400px|Lidlande van Asië Rugby volgens aantal geregistreerde rugbyspelers in 2018:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://resources.world.rugby/worldrugby/document/2020/07/28/212ed9cf-cd61-4fa3-b9d4-9f0d5fb61116/P56-57-Participation-Map_v3.pdf |title=Global Participation in Rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2018 |accessdate=9 Augustus 2026}}</ref> {{columns-list|2| {{sleutel|#aa8800ff|>100&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#d4aa00ff|>40&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ffcc00ff|>20&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ffd42aff|>10&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ffdd55ff|>5&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ffeeaaff|<5&nbsp;000 lisensies}}}}]] Asië Rugby het tans 36 lede:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/about-asia-rugby/membership/ |title=Membership |publisher=Asië Rugby |accessdate=9 Augustus 2026}}</ref> {{columns-list|2| * {{vlagland|Afghanistan}} * {{vlagland|Bahrein}} * {{vlagland|Bangladesj}} * {{vlagland|Broenei}} * {{vlagland|Filippyne}} * {{vlagland|Guam}} * {{vlagland|Hongkong}} ([[Hongkongse Rugbyunie|HKRU]]) * {{vlagland|Indië}} * {{vlagland|Indonesië}} * {{vlagland|Irak}} * {{vlagland|Iran}} * {{vlagland|Japan}} ([[Japannese Rugbyvoetbalunie|JRFU]]) * {{vlagland|Jordanië}} * {{vlagland|Kambodja}} * {{vlagland|Kasakstan}} ([[Kasakse Rugbyunie|KRU]]) * {{vlagland|Katar}} * {{vlagland|Kirgisië}} * {{vlagland|Laos}} * {{vlagland|Libanon}} * {{vlagland|Macau}} * {{vlagland|Maleisië}} * {{vlagland|Mongolië}} * {{vlagland|Nepal}} * {{vlagland|Oesbekistan}} * {{vlagland|Oman}} * {{vlagland|Pakistan}} * {{vlagland|Republiek China}} ([[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie|CTRFU]]) * {{vlagland|Saoedi-Arabië}} * {{vlagland|Singapoer}} * {{vlagland|Sirië}} * {{vlagland|Sri Lanka}} * {{vlagland|Staat Palestina}} * {{vlagland|Suid-Korea}} ([[Koreaanse Rugbyunie|KRU]]) * {{vlagland|Thailand}} * {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} * {{vlagland|Volksrepubliek China}} }} == Sien ook == * [[AFC]] * [[Asiatiese Krieketraad]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Asia Rugby|Asië Rugby}} * {{en}} [https://www.asiarugby.com/ Amptelike webwerf] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Asië]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] akwwj8433hl72zi4k3mcd7l7hxad3ir 0 410700 2923384 2916383 2026-08-09T21:00:26Z SpesBona 2720 Klein korreksies 2923384 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hongkongse Rugbyunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Hongkongse nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Hongkongse Rugbyunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Hong Kong Rugby Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = HKRU |opskrif3 = [[Chinees|Chinese]] naam |3 = 中國香港欖球總會 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Hongkong}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1952 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Peter Duncan |opskrif11 = Setel |11 = Hongkong, [[Volksrepubliek China]] |opskrif12 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |12 = Chinees en Engels |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [https://www.hkrugby.com/ ''hkrugby.com''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Hongkongse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Hong Kong Rugby Union'', afgekort “HKRU”; [[Chinees]]: 中國香港欖球總會) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in die spesiale administratiewe streek van die [[Volksrepubliek China]] [[Hongkong]] beheer. Die beheerliggaam is in 1952 gestig. Sedert 1988 verteenwoordig dit Hongkong by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (AR). == Geskiedenis == Die Hongkongse Rugbyunie is in 1952 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong-china |title=Hong Kong China |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Daarbenewens was die HKRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/hong-kong/ |title=Hong Kong Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Taak == Die Hongkongse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Drake), [[Hongkongse nasionale vrouerugbyspan|vroue]] en jeug. Die HKRU hou ook toesig oor sewesrugby in Hongkong en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Hongkongse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Hongkongse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Hongkong. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Hongkong oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Die ''Hongkong Sevens'' is die Hongkongse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Hongkong is die Hongkong Premiership, waaraan agt klubspanne deelneem. Die meeste spelers van die Hongkongse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Engeland aktief. Die Hongkongse Rugbyunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Onder andere word die Hongkong Sewes jaarliks in Hongkong beslis. == Kenteken == Die Hongkongse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Chinese draak]] in blou met die belettering ''HKRU'' in Engels en 中國香港欖球總會 in Chinees. Die nasionale span se bynaam is ''Dragons'' (“die drake”). == Sien ook == * [[Krieket Hongkong]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{zh}} [https://www.hkrugby.com/ Die Hongkongse Rugbyunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Hongkong]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] gwzvugecc6tyhrxlik0ys35bf5xui54 0 410702 2923386 2901504 2026-08-09T21:01:01Z SpesBona 2720 Klein korreksies 2923386 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Koreaanse Rugbyunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Koreaanse Rugbyunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Korea Rugby Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = KRU |opskrif3 = [[Koreaans]]e naam |3 = 대한럭비협회 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Suid-Korea}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1946 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Sim Yeong-bok |opskrif11 = Setel |11 = [[Seoel]], Suid-Korea |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Koreaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [http://www.rugby.or.kr/ ''rugby.or.kr''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Koreaanse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort “KRU”; [[Koreaans]]: 대한럭비협회) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Suid-Korea]] beheer. Die beheerliggaam is in 1946 gestig en in [[Seoel]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit Suid-Korea by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (AR). == Geskiedenis == Die Koreaanse Rugbyunie is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR, nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]], AR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Taak == Die Koreaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Roos van Saron), vroue en jeug. Die KRU hou ook toesig oor sewesrugby in Suid-Korea en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Suid-Koreaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Suid-Korea. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die Korea Superrugbyliga, waaraan tien klubspanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Japan aktief. Die Koreaanse Rugbyunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Onder andere word die Korea Sewes jaarliks op die [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]] in [[Incheon]] beslis. == Kenteken == Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Die nasionale span se bynaam ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花; letterlik: “die ewige blom”) is ontleen aan die Koreaanse naam van dié nasionale blom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=15 Junie 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Die Koreaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] loinkraezgdibpr24yl27p1dp4ihbiy 0 410999 2923480 2813943 2026-08-10T10:09:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923480 wikitext text/x-wiki [[Lêer:United Independent Movement logo.png|duimnael|UIM logo]] Die '''United Independent Movement (UIM)''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politieke party]] wat gestig is deur [[Neil de Beer]], voormalige nasionale veiligheidsadviseur van [[Nelson Mandela]] en 'n voormalige [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]]-operateur.<ref name="me2021">{{Cite web |title=Nelson Mandela's former security advisor and Umkhonto we Sizwe agent, Neil de Beer, launches political party |url=https://www.iol.co.za/news/politics/nelson-mandelas-former-security-advisor-and-umkhonto-we-sizwe-agent-neil-de-beer-launches-political-party-95cd9145-982e-4873-9aef-f27b354c4d6a |access-date=2021-09-22 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref> ==Vorming== Die party het aanvanklik as 'n burgerlike samelewing entiteit gestig nadat de Beer vertroue in die [[African National Congress]] (ANC) verloor het. Die beweging het die land se onafhanklike kandidatuurprogram ondersteun. In Augustus 2023 was die party een van die sewe stigterslede van 'n [[Veelpartyhandves]].<ref>{{Cite web |last=Masungwini |first=Norman |title=Birth of the Multi-Party Charter: Here is what they have agreed on thus far |url=https://www.news24.com/citypress/politics/birth-of-the-multi-party-charter-here-is-what-they-have-agreed-thus-far-20230817 |access-date=2023-12-04 |website=City Press |language=en-US}}</ref> ==Verkiesingsveldtogte== De Beer het in November 2020 aangekondig dat hy die voorneme het om die jongste president van Suid-Afrika te word.<ref>{{Cite web |last=Dolley |first=Caryn |date=2020-11-10 |title=DAILY MAVERICK INTERVIEW: Neil De Beer reinvented – the bolognaise-loving, ex-ANC spy intent on becoming South Africa's president |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-11-10-neil-de-beer-reinvented-the-bolognaise-loving-ex-anc-spy-intent-on-becoming-south-africas-president/ |access-date=2021-09-22 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}</ref> Die party het vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing]] geregistreer, en het agt metro's en 1 000 wyke betwis, met De Beer as 'n kandidaat vir burgemeester van [[Kaapstad]]. Die UIM het drie merto-setels in die 2021 verkiesing onder leiding van hul nasionale verkiesingskoördineerder Brett Mario Correia gewen: 1 setel in [[Johannesburg]], [[EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|Ethekwini]] en die Stad [[Kaapstad]].<ref name="me2021" /> In September 2021 het die voormalige sokkerspeler Kenny Niemach aangekondig dat hy by UIM aangesluit het en as kandidaat in die Wyk 31 (Boksburg)-kiesafdeling in Ekurhuleni vir die party in die munisipale verkiesing gaan staan. Niemach het gesê hy betree die politiek nie om enige party of ras aan te val nie, maar om verandering in die stelsel te bevorder en te eis dat dienste gelewer word. Hy het De Beer se betrokkenheid by plaaslike gemeenskappe aangehaal om hom te motiveer om by UIM aan te sluit.<ref>{{cite news |last=Lambley |first=Garrin |date=30 September 2021 |title=Former Kaizer Chiefs and Mamelodi Sundowns striker to stand in upcoming elections |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/psl-south-africa/former-kaizer-chiefs-and-mamelodi-sundowns-striker-kenny-niemach-to-stand-in-upcoming-elections/ |work= |location= |access-date=6 Oktober 2021 |archive-date= 6 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006180221/https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/psl-south-africa/former-kaizer-chiefs-and-mamelodi-sundowns-striker-kenny-niemach-to-stand-in-upcoming-elections/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last=Koka |first=Mpho |date=1 Oktober 2021 |title=Roberts, Niemach candidates in upcoming local government elections |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-10-01-roberts-niemach-candidates-in-upcoming-local-government-elections/ |work= |location= |access-date=6 Oktober 2021}}</ref> UIM het aan die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] deelgeneem,<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List National Candidates List], Independent Electoral Commission, Besoek 26 Maart 2024.</ref> maar kon geen setels wen nie. ==Politieke oortuigings== De Beer het in Maart 2021 in 'n onderhoud gesê hy en sy ondersteuners is "moeg" vir die "ultra-linkse en ultra-regse" in die Suid-Afrikaanse politiek en dat hy en sy party die "gematigde middel" sal verteenwoordig.<ref>{{cite AV media |first=Scott |last=Balson |date=29 Maart 2021 |title=An open discussion with controversial politician Neil de Beer |type= |language=English, Afrikaans |url=https://www.youtube.com/watch?v=TDDO4SD3CHE&ab_channel=LovingLife |access-date=6 Oktober 2021 |format= |time=10:31 |location=South Africa}}</ref> As deel van sy veldtog vir burgemeester van Kaapstad, het De Beer in Augustus 2021 verklaar dat hy glo die grondoorsaak van misdadigheid is swak sosiaal-ekonomiese toestande wat aangespreek moet word, maar terselfdertyd het hy ook gesê dat hy en UIM 'n "geen verdraagsaamheid" benadering tot bendegeweld en "binnelandse [[terrorisme]]".<ref>{{cite web |url=https://www.capetalk.co.za/articles/425781/afrikaner-neil-de-beer-on-why-he-fought-apartheid-and-is-now-fighting-the-anc |title=Afrikaner Neil De Beer on why he fought apartheid, and is now fighting the ANC |last=Moloto |first=Refilwe |date=30 Augustud 2021 |website= |publisher= |access-date= |quote=}}</ref> In September 2021 het De Beer twee beleidsrigtings genoem wat veroorsaak het dat hy die ANC verlaat het, was die nasionalisering van die Reserwebank en grond wegneem sonder vergoeding, beleide wat volgens de Beer buitelandse direkte beleggings in Suid-Afrika vernietig het. De Beer het voorgestel dat Suid-Afrika eerder inkomste uit sy uitvoer moet trek en dit in plaaslike nywerhede moet herbelê.<ref>{{cite news |last=Senekal de We |first=Adri |date=6 September 2021 |title=Editor's note: There's a dark cloud in South Africa and we're all praying for that silver lining |url=https://www.iol.co.za/business-report/opinion/editors-note-theres-a-dark-cloud-in-south-africa-and-were-all-praying-for-that-silver-lining-22b54e9e-e12f-4c71-81de-ae0bb97949e7 |work= |location= |access-date=}}</ref> In September 2021 het UIM vise-president Fatima Abdool verklaar dat die party 'n oop en inklusiewe een is wat op Christelike waardes gebou is.<ref name="UIM on RELIGION, LGBTQI & ABORTION">{{cite AV media |people=Fatima Abdool |date=23 September 2021 |title=UIM on RELIGION, LGBTQI & ABORTION |trans-title= |type= |language= |url=https://www.facebook.com/UIMsouthafrica/videos/3037717679883349 |access-date=28 September 2021 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= |id= |isbn= |oclc= |quote= }}</ref> Sy het gesê die party sal volkome verdraagsaamheid teenoor die LGBT-gemeenskap toon.<ref name="UIM on RELIGION, LGBTQI & ABORTION"/> Sy het ook gesê die party is pro-lewe oor die kwessie van aborsie, maar sal nie aborsies teenstaan in die geval van verkragting nie.<ref name="UIM on RELIGION, LGBTQI & ABORTION"/> ==Verkiesingsuitslae== === Parlement === {| class="wikitable" |----- bgcolor="#cccccc" ! '''Verkiesing''' ! '''Stemme''' ! '''%''' ! '''Setels''' |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024]] | align="right" |20&nbsp;003 | align="right" | 0,12 | align="right" | 0 |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{SA Politieke Partye}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] szlvw9vdem1gpxmfomdl3op9o46mvgo 0 411736 2923375 2892445 2026-08-09T20:49:41Z Pynappel 70858 2923375 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prof. Dire Tladi.jpg|duimnael|Dire Tladi ]] '''Dire Tladi''' ([[20 April]] [[1975]]) is 'n Suid-Afrikaanse internasionale regsgeleerde. Hy was professor in [[internasionale reg]] by die Departement Publiekreg en die Instituut vir Internasionale en Regsvergelykende Reg in Afrika aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Hy was ook [[buitengewone professor]] by die Departement Publiekreg van die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hy het gedien as die Hoof Staatsregsadviseur vir Internasionale Reg vir die Suid-Afrikaanse [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] en as Regsadviseur vir die Suid-Afrika-sending na die [[Verenigde Nasies]].<ref>{{cite web|url=http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/law/index.english/departments/public_staff_profiles |title=Untitled Document |accessdate=2011-11-28 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509074138/http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/law/index.english/departments/public_staff_profiles |archivedate=2012-05-09 }} Prof Dire Tladi Besoek op 28 November 2011</ref> Sy hoof akademiese spesialisasies is in internasionale publiekreg, menseregtereg, omgewingsreg en internasionale strafreg. Op 1 Januarie 2012 het hy 'n vyfjaartermyn as lid van die Verenigde Nasies se Internasionale Regskommissie begin.<ref>http://www.buanews.gov.za/news/11/11112013251001 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425091120/http://www.buanews.gov.za/news/11/11112013251001 |date=25 April 2012 }} SA welcomes election of Dr Tladi to Law Commission Besoek 28 November 2011</ref> == Onderwys en opleiding == Dire Tladi het sy BLC- en LLB-graad ''cum laude'' aan die Universiteit van Pretoria, (Suid-Afrika), 'n LL.M. van die Universiteit van Connecticut (VSA) en 'n LLD (Internasionale reg) van die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]] (Nederland).<ref>http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=6003&articleID=9272 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224040158/http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=6003&ArticleID=9272 |date=2012-02-24 }} Former student elected to serve on the UN International Law Commission Besoek 28 November 2011</ref> Hy is mede-hoofredakteur van die ''South African Yearbook of International Law''. Hy het op die redaksie van die ''Pretoria University Law Press'' (PULP)-tydskrif C''onstitutional Court Review'' gedien.<ref>http://www.pulp.up.ac.za/cat_2011_03.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407012034/http://www.pulp.up.ac.za/cat_2011_03.html |date=2012-04-07 }} Publications Besoek 28 November 2011</ref> Hy dien ook op die redaksie van die ''Journal of Practice of International Courts and Tribunals''. Benewens meer as 50 wetenskaplike publikasies, het Dire Tladi ook 'n [[roman]] gepubliseer, ''Blood in the Sand of Justice'', gebaseer op 'n fiktiewe weergawe van die sluipmoord op die Aanklaer van die [[Internasionale Strafhof]]. Sedert sy aanstelling aan die einde van Mei 2015 lei professor Tladi die Verenigde Nasies se Internasionale Regskommissie as Spesiale Rapporteur om inhoud aan ''Jus Cogens'' te gee, deur te identifiseer hoe reëls en norme tot die status van ''Jus Cogens'' verhef word en die impak van hierdie norme te bepaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.up.ac.za/faculty-of-law/news/post_2379654-professor-of-international-law-dire-tladi-re-elected-as-un-special-rapporteur-on-jus-cogens#_ftn1|title = Professor of International Law Dire Tladi re-elected as UN Special Rapporteur on Jus Cogens &#124; University of Pretoria}}</ref> In 2020 is Tladi vanaf 2021 deur die Nasionale Navorsingstigting aangestel as die Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel vir Volkereg.<ref>{{Cite web|url=https://www.up.ac.za/public-law/news/post_2955170-up-laws-professor-dire-tladi-appointed-as-sarchi-chair-for-international-constitutional-law|title=UP Law's Professor Dire Tladi appointed as SARChI Chair for International Constitutional Law &#124; University of Pretoria|access-date= 5 Februarie 2024|archive-date= 5 Februarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205064359/https://www.up.ac.za/public-law/news/post_2955170-up-laws-professor-dire-tladi-appointed-as-sarchi-chair-for-international-constitutional-law|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tladi, Dire}} [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regsgeleerdes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] b7ixkxaqe0e746n6ipult32x6baek8e 0 413121 2923241 2683813 2026-08-09T14:52:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923241 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |Formule={{ch2|PtS2}} |struktuur12=Cadmium-iodide-3D-layers.png |struktuur2= |CASNo=12038-21-0<ref name="WE">{{cite web|url=https://webelements.com/compounds/platinum/platinum_disulphide.html|publisher=webelements|title=platinum disulphide|access-date=24 Maart 2024|archive-date=16 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216231412/https://www.webelements.com/compounds/platinum/platinum_disulphide.html|url-status=dead}}</ref> |MolereMassa= 259,2 [g/mol] <ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/19767100|publisher=PubChem NIH|title=Platinum(IV)sulfide}}</ref> |Digtheid= 7,83 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="Grønv"/> |Reuk= |Voorkoms= grys of swart; plaatjies met metaalglans |Oplosbaarheid= onoplosbaar |Kookpunt= |Smeltpunt=225-250 °C (ontbind) |DeltaHf= |Ksp= |Strukturbericht=C6 |Ruimtegroep=P{{bostreep|3}}m1 |Ruimtegroepnommer=164 |Selparms=354,3pm; 504,0pm<ref name="Grønv">{{cite journal|title=On the sulfides, selenides and tellurides of platinum|authors=Fredrik Grønvold, Haakon Haraldsen, Arne Kjekshus|journal=Acta Scandinavica|volume=14|year=1960|pages=1879-1893}}</ref>}} '''Platinumdisulfied''' of '''platinum(IV)sulfied''' is 'n verbinding van [[platinum]] met [[swawel|swael]] met formule {{ch2|PtS2}}. Die [[oksidasietoestand]] van platinum kan as 4+ beskou word. Die stof is 'n halfgeleier met 'n klein bandgaping van 0,25 eV. ==Kristalstruktuur== Platinumdisulfied kristalliseer in die trigonale [[kadmiumjodied]]-struktuur, wat C6 genoem word in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. <ref name="Grønv"/> (Soms word dit ook die [[kadmiumhidroksied]]- of [[magnesiumhidroksied]]-struktuur genoem.) ==Chemiese eienskappe== Die stof is eers verkry deur [[ammoniumheksachloroplatinaat]] met swael te verhit. Dit kan ook uit die elemente verkry word<ref name="Grønv"/> en kristalle kan gegroei word met [[chemiese damptransport]]. ==Fisiese eienskappe== Die stof het 'n gelaagde struktuur met lae wat net deur vanderwaalskragte by mekaar gehou word. Nes grafiet kan hierdie verbinding in dunne lae afgeskilfer word. Kwantummeganiese berekenings toon egter dat die elektriese eienskappe afhanklik is van die aantal lae waaruit die kristal bestaan. 'n Monolaag se bandgaping is 1,78 eV. Die grootte van hierdie belangrike parameter is ook afhanklik van 'n opgelegde meganiese spanning of 'n elektriese veld. Dit open die moontlikheid om die bandgaping te stuur.<ref>{{cite journal|journal=Results in Physics|title=Strain and electric field dependent variation in electronic and thermoelectric properties of PtS2|author= Sohail Ahmad|doi=10.1016/j.rinp.2020.103088|year=2020}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Sulfiede}} [[Kategorie:Verbindings van platinum|disulfied]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] nyoy2dzsu7o726tvlzjke5guzvrj5eo 0 416983 2923236 2892950 2026-08-09T13:38:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923236 wikitext text/x-wiki {{Ampsbekleër Inligtingraampie |naam = Pemmy Majodina |beeld = Pemmy Majodina visits Ireland (cropped).jpg |beeldgrootte = 240px |kleinbeeld = |byskrif = |orde = Minister van Water en Sanitasie |termyn_begin = 1 Julie 2024 |termyn_einde = |visepresident = |vise-eersteminister = |adjunk = |president = Cyril Ramaphosa |eersteminister = |voorganger = |opvolger = |orde2 = |termyn_begin2 = |termyn_einde2 = |visepresident2 = |vise-eersteminister2 = |adjunk2 = |president2 = |eersteminister2 = |voorganger2 = [[Jackson Mthembu]] |geboorte_datum = [[24 Desember]] [[1968]] |geboorte_plek = [[Sterkspruit]] |sterfte_datum = |strefte_plek = |kiesafdeling = |party = [[African National Congress]] |eggenoot = |proffessie = |geloof = |handtekening = |voetnotas = }} '''Pemmy Castelina Pamela Majodina''' (gebore [[24 Desember]] [[1968]]) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en die dienende Minister van Water en Sanitasie wat sedert 2019 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] is. As 'n lid van die [[African National Congress]], was sy tot onlangs die party se hoofsweep in die vergadering. Sy was tussen 2004 en 2019 'n lid van die [[Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] en 'n lid van die provinsiale uitvoerende raad vir vyf verskillende portefeuljes, onderskeidelik van 2008 tot 2019. Majodina was 'n permanente afgevaardigde na die [[Nasionale Raad van Provinsies]] van 1994 tot 2004.<ref>{{cite news |last1=Ndenze |first1=Babalo |title=For the first time, ANC caucus in Parliament to be led by women |url=https://ewn.co.za/2019/05/21/for-the-first-time-anc-caucus-in-parliament-to-be-led-by-women |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=EWN |date=21 Mei 2019 |location=Cape Town}}</ref><ref>{{cite news |last1=Makinana |first1=Andisiwe |title='I won't allow ANC MPs to be lameducks,' warns party chief whip Pemmy Majodina |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2019-05-21-anc-chief-whip-pemmy-majodina-pledges-robust-oversight-of-caucus/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=SowetanLIVE |date=21 Mei 2019}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Majodina is op 24 Desember 1968 in [[Sterkspruit]], Kaapprovinsie, gebore. Sy het in die onderwys gestudeer.<ref name="ecprov">{{cite web |title=Political Profile of MEC Hon Pemmy Majodina |url=https://ecprov.gov.za/AboutUs/Pages/Mec-Pemmy-Majodina.aspx |website=ecprov.gov.za |access-date=28 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627221514/https://ecprov.gov.za/AboutUs/Pages/Mec-Pemmy-Majodina.aspx |archive-date=27 Junie 2020}}</ref> ==Politieke loopbaan== Majodina het op die streekbestuur, die provinsiale bestuur en die nasionale bestuur van die South African Student Congress, die African National Congress Youth League, die African National Congress Women's League, die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] en die African National Congress gedien. Sy was ook 'n ondergrondse lid van [[uMkhonto we Sizwe]].<ref name="ecprov" /> Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|verkiesing van April 1994]] is Majodina ingesweer as lid van die Senaat (wat in 1997 die Nasionale Raad van Provinsies geword het). Sy het twee termyne in die NROP gedien tot haar verkiesing tot die Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer in die provinsiale verkiesing van Junie 2004.<ref>{{cite news |first1=S’thembile |last1=Cele |date=27 Mei 2019|title=New chief whip Pemmy Majodina plans to sebenza all the way|url=https://www.news24.com/citypress/news/new-chief-whip-pemmy-majodina-plans-to-sebenza-all-the-way-20190527 |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=City Press |quote=Die hoofsweep sal 'n terugkeer na die Parlement maak, nadat sy van 1999 tot 2004 in die Nasionale Raad van Provinsies gedien het voordat sy op pad is na die Oos-Kaapse regering, waar sy in vyf verskillende departemente ontplooi is.}}</ref> Sy is na haar beëdiging as die voorsitter van die portefeuljekomitee vir paaie en openbare werke aangestel. Nuutverkose premier Mbulelo Sogoni het haar in Augustus 2008 as die lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Gesondheid aangestel.<ref>{{cite news |title=Mbeki set to hold the E Cape |url=https://www.pressreader.com/south-africa/mail-guardian/20080801/281659660820680 |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=Pressreader (M&G) |date=1 Augustus 2008}}</ref> Na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|provinsiale verkiesing in April 2009]] het [[Noxolo Kiviet]] Premier geword. Sy het haar as die LUR vir Paaie en Openbare Werke aangestel. In November 2010 het Kiviet Majodina na die portefeulje Maatskaplike Ontwikkeling en Spesiale Programme geskuif.<ref>{{cite news |title=Cabinet reshuffle for E Cape |url=https://www.iol.co.za/news/politics/cabinet-reshuffle-for-e-cape-878311 |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=IOL |date=27 November 2010}}</ref> [[Phumulo Masualle]] is ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|Mei 2014-verkiesing]] tot Premier verkies. Hy het haar as LUR vir Sport, Ontspanning, Kuns en Kultuur aangestel.<ref>{{cite web |title=Statement by Mr Phumulo Masualle, Premier of the Eastern Cape, on the occasion of the appointment and swearing-in of Members of the Executive Council |url=https://www.gov.za/statement-mr-phumulo-masualle-premier-eastern-cape-occasion-appointment-and-swearing-members-0 |website=Government of South Africa |access-date=27 Junie 2020}}</ref> In Mei 2018 het Masualle haar as LUR vir Openbare Werke aangestel.<ref>{{cite news |last1=De Kock |first1=Rochelle |title=Masualle reshuffles cabinet |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2018-05-10-masualle-reshuffles-cabinet/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=HeraldLIVE |date=10 Mei 2018}}</ref> Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Mei 2019-verkiesing]] is Majodina gekies om as lid van die Nasionale Vergadering na die Parlement terug te keer. Die Nasionale Uitvoerende Komitee van die African National Congress het haar as die party se hoofsweep in die Nasionale Vergadering aangewys, en sy het die posisie by haar inhuldiging aanvaar. Sy is die tweede vrou wat die pos beklee en Doris Dlakude haar adjunk.<ref>{{cite news |last1=Makinana |first1=Andisiwe |title=Bhisho's Pemmy Majodina new chief whip in parliament |url=https://www.heraldlive.co.za/news/politics/2019-05-21-bhishos-pemmy-majodina-new-chief-whip-in-parliament/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=HeraldLIVE |date=21 Mei 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kiewit |first1=Lester |title=Meet the ANC's new team for Parliament |url=https://mg.co.za/article/2019-05-20-meet-the-ancs-new-team-for-parliament/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=Mail & Guardian |date=20 Mei 2019|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Head |first1=Tom |title=Pemmy Majodina: ANC's new chief whip is as colourful as her wardrobe [photos] |url=https://www.thesouthafrican.com/news/offbeat/who-is-pemmy-majodina-best-outfits-clothes-photos/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=The South African |date=21 Mei 2019 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Toekennings== Majodina is in 2010 met 'n eredoktorsgraad in gemeenskapsontwikkeling van die Arlington Universiteit van [[Australië]] beloon. Die volgende jaar het die Metodiste Kerk van Suider-Afrika hul "Eerwaarde Baartman-toekenning" aan haar gegee. In 2015 het Eerwaarde [[Jesse Jackson]] 'n "Global Humanitarian Award" aan haar toegeken.<ref name="ecprov" /> ==Kontroversies== [[Thuli Madonsela]], destydse [[Openbare Beskermer]], het in April 2015 aanbeveel dat premier Masualle dissiplinêre stappe teen Majodina neem nadat 'n ondersoek bevind het dat geld aan haar wanbestee is tydens 'n besoek aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in September 2012.<ref>{{cite news |title=Public protector slams MEC Majodina |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2015-04-02-public-protector-slams-mec-majodina/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=HeraldLIVE |date=2 April 2015}}</ref> Sy het later die fondse terugbetaal.<ref>{{cite news |last1=Fuzile |first1=Bongani |title=Guilty MEC pays back travel funds |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/2015-06-06-guilty-mec-pays-back-travel-funds/ |access-date=27 Junie 2020 |newspaper=SowetanLIVE |date=6 Junie 2015}}</ref> In Junie 2023 het die destydse Openbare Beskermer, [[Busisiwe Mkhwebane]], 'n klag teen drie ANC-LP's, Majodina, Richard Dyantyi en [[Tina Joemat-Pettersson]], by die Parlement se Gesamentlike Komitee oor Etiek en Ledebelange ingedien. Dit het gekom nadat Mkhwebane se man beweer het dat Joemat-Pettersson hom genader het vir 'n R600 000 omkoopgeld vir die drie om die uitslag van die Artikel 194-ondersoek na die geskiktheid van Mkhwebane om die amp te beklee te beïnvloed; hy het ook 'n klag by die polisie gelê.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Karyn Maughan and Jan |title=Police open inquest docket after Joemat-Pettersson's death |url=https://www.news24.com/news24/politics/parliament/police-open-inquest-docket-after-joemat-petterssons-death-20230620 |access-date=2023-10-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die komitee het Dyantyi en Majodina vrygespreek en gesê die eis is ongegrond.<ref>{{Cite web |title=Parliament committee clears Dyantyi, Majodina over Mkhwebane bribery claims |url=https://new.timesliveco.za/articles/politics/2023-09-07-parliament-committee-clears-dyantyi-majodina-over-mkhwebane-bribery-claims }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Persoonlike lewe == Majodina het nege kinders, waarvan sewe aangeneem is en twee biologies. Sy is vervreem van haar man. Majodina is 'n [[Christendom|Christen]].<ref name="ecprov" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Majodina, Pemmy }} [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] 243m5d4tulnbev322usspb3qzrxi3rm 0 417860 2923432 2827516 2026-08-10T06:49:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923432 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Skuinse titel}} '''''Three Ships''''' is 'n handelsmerk [[whisky]] wat by die James Sedgwick-distilleerdery in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] in die Wes-Kaapse [[Boland]] van [[Suid-Afrika]] gedistilleer word.<ref>{{Cite web|url=https://www.masterofmalt.com/whiskies/three-ships/10-year-old-whisky/|title=Three Ships 10 Year Old|website=Master of Malt|access-date= 2 Augustus 2024|archive-date=28 Mei 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528101517/https://www.masterofmalt.com/whiskies/three-ships/10-year-old-whisky/|url-status=dead}}</ref> Die distilleerdery produseer beide mout- en graan-whiskys op dieselfde perseel, wat ongewoon is vir whisky-distilleerderye. Die ''Three Ships''-reeks sluit gemengde- en enkelmout-whiskys in. ''Three Ships'' word besit deur Distell, 'n multinasionale brou- en drankmaatskappy in Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://www.distell.co.za/|title=Home {{!}} Distell|website=www.distell.co.za|access-date=2017-10-20|archive-date=2011-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727214901/http://www.distell.co.za/|url-status=dead}}</ref> Op April 26, 2023, is Distell deur Heineken N.V. verkry.<ref>{{Cite web|url=https://www.theheinekencompany.com/newsroom/heineken-successfully-completes-acquisition-of-distell-and-namibia-breweries-to-create-heineken-beverages/|title=HEINEKEN successfully completes acquisition of Distell and Namibia Breweries to create HEINEKEN Beverages|work=Heineken N.V.|access-date=2023-07-24|language=en-US}}</ref> Daarna is sy bedrywighede geïntegreer in Heineken Beverages, 'n maatskappy wat geskep is deur die samesmelting van sy Suid-Afrikaanse eenheid, Distell, en die Afrika-brouery wat deur die Nederlandse multinasionale ''Namibia Breweries Limited'' verkry is.<ref>{{Cite web|url=https://www.heinekenbeverages.co.za/Company-Profile|title=Our Profile|work=Heineken Beverages|access-date=2023-07-24|language=en-US}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Andy Watts is tans die distilleermeester, slegs die sesde sedert die distilleerdery in 1886 gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://www.threeshipswhisky.co.za/|title=Discover the Extraordinary {{!}} Three Ships Whisky|website=www.threeshipswhisky.co.za|language=en|access-date=2017-10-20|archive-date=2017-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520193236/http://www.threeshipswhisky.co.za/|url-status=dead}}</ref> == Variëteite == * "Three Ships Select" * "Thre Ships 5 Year Old Premium Select"<ref>{{Cite web|url=http://whiskey.underthelabel.com/l/742/Three-Ships-5-Year-Old-Select-Whisky|title=Three Ships 5 Year Old Select Whisky|website=underthelabel.com}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * "Thre Ships 10 Year Old Single Malt"<ref>{{Cite web|url=http://www.whiskymag.com/whisky/brand/three_ships/whisky7504.html|title=Three Ships 10 Years Old|website=whiskymag.com|access-date= 2 Augustus 2024|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912053325/http://www.whiskymag.com/whisky/brand/three_ships/whisky7504.html|url-status=dead}}</ref> * "Three Ships Bourbon Cask Finish" * "Three Ships Oloroso"<ref>{{Cite web|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/13/192594.html|title=Three Ships Whisky Oloroso and the art of packaging limited editions by Just Design|website=www.bizcommunity.com}}</ref> == Erkenning == In 2012 het die "World Whisky"-toekennings "Three Ships 5 Year Old Premium Select" gekies as die wêreld se beste gemengde whisky.<ref>{{Cite web|url=http://fr1day.co.za/2012/03/27/three-ships-5-year-old-crowned-as-worlds-best-blended-whisky/|title=Three Ships 5 Year Old Crowned As World's Best Blended Whisky - Whisky Tasting Fellowship|website=fr1day.co.za|access-date= 2 Augustus 2024|archive-date= 2 Augustus 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802133317/http://fr1day.co.za/2012/03/27/three-ships-5-year-old-crowned-as-worlds-best-blended-whisky/|url-status=dead}}</ref> In 2015 het "Three Ships 10 Year Old Single Malt" die toekenning as beste Afrika-enkelmout gewen.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldwhiskiesawards.com/2015/all.html|title=World Whiskies Awards All Results 2015|website=World Whiskies Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20150825004921/http://www.worldwhiskiesawards.com/2015/all.html|archive-date=2015-08-25}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.threeshipswhisky.co.za/}} {{Normdata}} [[Kategorie:Whisky]] mmn0g31v5dbnymkbiqr0x4xchzopwsx 0 418218 2923323 2920387 2026-08-09T19:42:26Z Jcb 223 2923323 wikitext text/x-wiki '''Moorreesburg se betrokkenheid by die Anglo-Boereoorlog''' word hier vermeld. Om volkekundige verwarring en dubbelsinnigheid (soos "[[Engeland|Engelse]] soldaat") te vermy word voortaan 'Kakies' en 'Tommies' in die artikel gebruik om na enigiemand te verwys wat aan die Engelse kant geveg het. == Afkondiging van die krygswet == Die krygswet is nie oombliklik dwarsoor die hele Kolonie afgekondig nie, maar stuk-stuk. Op '''7 Januarie 1901''' is die krygswet so afgekondig in Calvinia, Clanwilliam, Piquetberg, Malmesbury, Tulbagh, Paarl en Stellenbosch, waaronder Moorreesburg ook sou ressorteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA13&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 13]</ref> === Meer omtrent die krygswet === In die woorde van die owerheid self is die krygswet nie 'n wet ''per se'' nie; maar dit setel alle mag van elke afsonderlike krygswetdistrik in die hande van sy aangewese kommandant om te maak soos sy smaak, al is sy dade ook hoe onbillik, onredelik of teenstrydig met die Wet (en selfs Victoriaanse waardes), om die veiligheid, die orde en die regering na goeddunke te verseker.<ref name="MartjieLouw.78">[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA78&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. pp. 78-115]</ref> Al word die wens uitgespreek dat daar eenvormigheid dwarsoor die Kolonie moet geld wat die reëls betref, het dit in die praktyk glad nie gebeur nie, soos duidelik blyk in die advokaat Frederic Mackarness se ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''.<ref name="Mackarness">[https://web.archive.org/web/20250308175218/https://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/16091/file/A000001000.pdf Mackarness, F. 1901. ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''. London: National Press Agency.]</ref> Beamptes kon sonder 'n lasbrief iemand in hegtenis neem wie ook al maar verdink word dat hy (of sy) die Boere sou help.<ref name="MartjieLouw.78" /> En dan was daar ook nog die suiwere magsvertoon of intimidasie. 'n Mens dink hier in die besonder aan ds. [[Adriaan Moorrees]] en ds. Gustav Adolph Scholtz (van Colesberg) wat in die middel van die nag, nadat al die lampe uitgedoof is, by die pastorie in die Paarl lastig geval is, selfs al is al die reëlings vooraf nougeset by die polisie aangemeld. Die volgende oggend, die [[Vrydag]], is die pastorie omring deur wagte, en Scholtz is verbied om na [[Kaapstad]] te reis. Eers die Maandag is die wagte verwyder, en 'n boodskap is aan Scholtz gerig: "By order of the Commandant, your guards have been removed, and you are permitted to proceed to Cape Town."<ref name="Mackarness" /> Niks kon mense keer om kwaadwillig hul medemens te vervolg nie. Blykbaar was die skoolkomitee van Moorreesburg nie geneë met Pappie Walters nie, en wou van hom ontslae raak. Matthys (Pappie) Walters (die oupa van die digter [[M.M. Walters]]), toe nog 'n skoolhoof, het 'n possak van Moorreesburg wat deur die drywer van 'n poskar agterweë gelaat is geneem en te perd die poskar probeer inhaal. Dit was alles duidelik ''bona fide'' bedoel. Hy word egter buite die dorp aangekeer en gearresteer op twee aanklagte: hy is buite die bepaalde grens en in die onwettige besit van 'n possak. Hy is met 8 medegevangenes na die gevangenis op Malmesbury gestuur, word tot dwangarbeid gevonnis en na Matjiesfontein gestuur. Pappie is sy pos as skoolhoof en onderwyser ook boonop kwyt. Na afloop van die oorlog het hy en sy jongste broer, Roelof, 'n winkeltjie op Moorreesburg oopgemaak.<ref>[https://web.archive.org/web/20170103030145if_/http://waltersfamilie.co.za/Dokumente/Pappie.pdf Walters, N.M. s.j. Pappie Walters- Agterbaai se seun en Onderwysman.]</ref> Die kommandant kon burgers wat die gewone wette (dus, gewone [[misdaad]], soos gestipuleer in die strafreg) oortree in hegtenis neem en voor die [[landdros]] daag,<ref name="MartjieLouw.78" /> maar die burgerlike regbank op sy beurt het feitlik nie die geringste invloed op die krygsraad uitgeoefen nie. Gestel 'n ongewenste persoon (ongeag of dit nou 'n invloedryke boer of raadslid, 'n predikant, onderwyser of selfs dokter was) word sonder 'n lasbrief summier opgepak en in aanhouding gehou, dan het selfs 'n petisie by die Hooggeregshof om 'n verklaring te eis vir die inhegtenisname, en waar die beskuldigde hom tans bevind, 'n doodloopstraat bereik.<ref name="Mackarness" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Daar was ook die sogenaamde "leërkontrakteurs" wat rekwisisievorms van die Britse owerhede gebruik het om die burgers te dwing om byvoorbeeld hul ossewaens met 16 osse volledig met trekgoed en drywer en al net so aan hulle af te staan teen 'n geringe bedrag. Sou die burgers dan enige beswaar opper, is hulle bloot begroet met 'n dreigement dat hulle goed gekonfiskeer sou word. Sulke handelaars het enorme winste gemaak. Met die militêre owerheid wat vierkant agter hom staan, kon hierdie leërkontrakteur die boere se graan laat afsny en oplaai; ook tafelgerei is sonder vergoeding afgedwing.<ref name="VVeVR2001.121" /> === Kernreëls === Wat nou volg is die kernreëls wat feitlik dwaroor die hele [[Kaapkolonie]] gegeld het, en dus ook in Moorreesburg. Met die uitsondering van 'n permit wat toegestaan is deur die kommandant, of 'n persoon wat deur hom afgevaardig is om die permit af te lewer, was geen persoon toegelaat om:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) die distrik binne te kom of te verlaat nie :(b) om na of uit die distrik uit te trek nie :(c) enige dorp te betree of te verlaat nie, met die uitsondering van ::(1) om produkte na die mark toe te bring ::(2) om diere aan die krygsmag te verkoop ::(3) om hul by die krygsmag aan te meld ::(4) om kerk by te woon Die kommandante kon egter besluit dat alle boere eenvoudig tuis moes bly (as daar Boere of rebelle in die omgewing was); dan mag niemand produkte na die mark toe bring of kerke bywoon nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Niemand mag enige dorp betree of verlaat in die Distrik tussen sonsondergang of sonop, behalwe om 'n dokter te spreek nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Enige besoeker of vreemdeling wat by 'n huis of plaas aanklop moes sonder verwyl aan die kommandant gerapporteer word, <ref name="MartjieLouw.78" /> al was dit ook te voet. Alle vergaderings of samekomste (dit wil sê, waar meer as 6 persone teenwoordig is) was verbode, buiten:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) dié wat met spesiale vergunning deur die Kommandant skriftelik toegestaan is :(b) dié van godsdienstige aard, soos kerkdienste, kerkraadvergaderings en die Nagmaal :(c) vergaderings van die afdelings- en munisipale rade. :(d) waar almal in dieselfde huis woonagtig was Saans moes iedere persoon tussen 10 nm. en 5 vm. tuis wees. Die lampe moes uitgedoof wees tussen halfelf die aand en vyfuur soggens, met die uitsondering van siekte of noodgevalle. Ook hierdie uitsondering moes die volgende oggend onmiddellik by die Kommandant se kantoor aangemeld word; en selfs 'n permit moes aangevra word nadat 'n doktersbrief ingelewer is.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen vure mag saans op die plase buite brand nie (of enigiets wat as ligsein op die heuwels kan dien nie); ook die aansteek daarvan is verbode.<ref name="MartjieLouw.78" /> Alle vee wat van die vyand gebuit is, word staatsbesit.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen persoon mag 'n fiets, driewiel of motor bestuur of besit alvorens die masjien nie by die Kommandant se kantoor geregistreer is nie. Daarna sal 'n nommerplaat uitgereik word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Fietsers mag nie vinniger as 6 myl per uur verby enige wag ry nie; ook moet die ryer afklim indien so gevra word. 'n Fietslamp moet ook aangebring word indien saans gery word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Smouse is verbied, maar handelsreisigers kon spesiale vergunning by die kommandant kry om in die distrik rond te beweeg.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 20 Junie 1901 het sekere Distrikte nietemin wel permitte aan smouse begin uitreik.<ref name="MartjieLouw.78" /> Koerierdienste is feitlik verbode, want alle pakkies moes in poskantoorsakke vervoer word (om natuurlik gesensor te word).<ref name="MartjieLouw.78" /> Briewe en telegramme is gesensor;<ref name="MartjieLouw.78" /> koerante wat die Boere goedgesind was, is toegemaak; die besit van heelwat Hollandse en Duitse koerante is verbied.<ref name="Mackarness" /> Selfs gedagtevryheid is ontneem.<ref name="VVeVR2001.121" /> Ene Basson, 'n boer, het teenoor 'n mnr. Fick, 'n lojalis, gekruide taal gebruik - 'n boete van 10 sjielings is hom opgelê. Stel hierteenoor Hendrik de Waal, 'n 16-jarige van Fraserburg, wat £3 (of sy maandelikse loon) moes opdok omdat hy "abusive language" teenoor 'n stadswag gebesig het.<ref name="Mackarness" /> Vergelyk hiermee A.W. Schultz, van Caledon, wat aangekla word van "opruiende taalgebruik" (5 September 1901): sy eerste straf is 2 jaar dwangarbeid, maar daarna word hy 'n krygsgevangene en word gedeporteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA238&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 238]</ref> Alle perde, muile, esels, osse, karre en toerusting moes na die Kommandant besorg word, sou hy daarvoor vra.<ref name="MartjieLouw.78" /> Luidens 'n Reuters-korrespondent by Piquetberg was daar die voorval waar 'n jong en onervare boer, ene Maritz, £5 beboet is omdat hy nie sy perde 'om beskerming' laat wegstuur het nie.<ref name="Mackarness" /> Niemand mag enige sketse maak of foto's neem van enige wapenopslagplek of fort nie. Ook as jy in jou onkunde met 'n kamera in die omtrek betrap is, was jy diep in die sop.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 21 Augustus 1901 is die wetgewing heelwat gewysig:<ref name="MartjieLouw.78" /> Uit vrees dat die invallende Boere proviand in die hande kon kry, moes elke huisgesin op rantsoene leef - elke veertien dae moes die kos in die dorp waaronder 'n plaas sou val afgehaal word. Nou wel te voet, want die trekdiere is ontneem.<ref name="MartjieLouw.78" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Die krygswet in die kolonie het, soos gestel op 25 Oktober 1901, Engeland 'n halfmiljoen pond sterling per week gekos.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103990:mpeg21:p001 BUITENLAND. Zuid-Afrika.. "Provinciale Drentsche en Asser courant". Assen, 25-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 08-03-2025]</ref> Al is vrede op 31 Mei 1902 gesluit, is die krygswette van die Kaapkolonie eers op '''16 September 1902''' opgehef.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> == Verloop == Die eerste suidwaartse offensief van Maritz het beoog om rebelle te werf en die strydperk dieper die Kolonie in te skuif, om meer aandag op hom te vestig, sodat die Boere in Transvaal tyd kan kry om hulself te herbewapen, of om ten minste daarvoor te sorg dat Engeland nie al sy magte op die Republieke konsentreer nie.<ref name="Fourie" /> Op 30 September 1901 trek Boerekommandant Manie Maritz met 'n kommando van plus-minus 600 persone deur die Sandveld na Piketberg.<ref name="VVeVR2001.80">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 80-85.</ref> Die Britte het verwag dat Maritz vroeër of later Piketberg of Hopefield sou aanval, omdat groot Britse voorraaddepots hier te vinde was, maar ook moontlike rebellerekrute.<ref name="Fourie">[https://web.archive.org/web/20250311085117/https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39083/Fourie_Lambertus%20Myburgh.pdf?sequence=1 Fourie, L.M. 1975. Die militêre loopbaan van Manie Maritz tot aan die einde van die Anglo-Boereoorlog. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling. Potchefstroom: Portchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 93-106.]</ref> Op 5 Oktober kom Maritz in Piketberg aan. 'n Deel van sy manskappe staan hy af aan kaptein J.J. Smith.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die volgende dag, 6 Oktober, beset Maritz Porterville en Vredenburg. By Hoedjiesbaai kom hy te staan teenoor die Engelse; nog skermutselings woed op Drie Heuwels en Kersefontein.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maandag, die 9de Oktober, beset Maritz vir Hopefield. Hier bekom hy heelwat voorrade.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die regeringsamptenare van Hopefield is op 10 Oktober opgesluit; die telegraafkantoor is vernietig om die uitlek van inligting rakende die rebelle se doen en late tot tyd en wyl te vertraag. Dit is waarskynlik ook die enigste voorval waar die Boeremag die Kakies (halfpad) op see aangedurf het.<ref name="Fourie" /> 12 Oktober woed nog 'n skermutseling naby Darling. Veldkornet Hildebrand sterf. Maritz en die Colonial Light Horse veg by Hoedjiesbaai.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 13 Oktober val Maritz vir Piketberg aan. Hier word 27 gewere en ammunisie gebuit. Generaal French en Stephenson kom met 1 200 Kakies per trein in Porterville aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Sondag, '''15 Oktober 1901''', val Manie Maritz Moorreesburg die eerste maal aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 17 Oktober is 300 perde deur Maritz by die Bergrivier gebuit en na Calvinia gestuur.<ref name="Fourie" /> 19 Oktober: By Vier-en-twintig-riviere (naby Porterville) woed 'n hewige stryd tussen Maritz en Stephenson (wat ook uit eenhede van koll. Capper, Wyndham en maj. Wormald bestaan het). Drie Kakies het gesterf, en drie is gewond. Aan Boerekant is daar 5 gewondes (waaraan een later beswyk het), maar 48 perde en 5 karre vol voorraad is van die Kakies gebuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maritz word teruggedryf.<ref name="Fourie" /> Daar is nie verwag dat Maritz onmiddellik 'n tweede suidwaartse offensief sou onderneem nie, omdat die Britse magte in die nabyheid was en vanweë hul sukses by Vier-en-twintig-riviere.<ref name="Fourie" /> Op Saterdag, '''21 Okober 1901''' bereik Maritz Darling, en gevegte woed op Malmesbury, Moorreesburg en Bodam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Teen 25 Oktober word besluit Maritz, Theron en Smith moet die Boland aanval. Maritz beweeg deur Vanrhynsdorp na die Karoovlakte, Ebenaezer en Strandfontein. Soos die dae verloop, is hul visier later ingestel op die pad tussen Lambertsbaai en Clanwilliam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 7 November poog Maritz se kommando (onder leiding van Theron) om Piketberg weer aan te val en te verower, maar dit geluk nie.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Woensdag, '''8 November 1901''' val Theron vir Piketberg aan op Maritz se bevel, maar word deur die Stadswagte, die Western Province Mounted Rifles, die berede polisie en ander troepe onder leiding van majoor Pilson gestuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Drie Kakies is dood en vyf gewond. Twee Boere is dood en sewe gewond in Theron se geledere.<ref name="Fourie" /> Maritz val ''vir die laaste keer'' Porterville en Moorreesburg aan, en hy beset Hopefield vir een dag.<ref name="VVeVR2001.80" /> By die gelyktydige aanval op Moorreesburg en Porterville het hy die kommando in twee verdeel en self die voortou geneem by die groep wat Moorreesburg sou aanval. Op 9 November 1901 het hy die Bergrivier oorgesteek en sy mag op Honigberg, 20 km suidoos van Piketberg, saamgetrek. Daarna het hy Moorreesburg maklik verower, die telegraaftoestelle vernietig en in die rigting van Darling ingeslaan.<ref name="Fourie" /> Daar is verwag dat Maritz tot in Kaapstad sou deurdruk, en daarvoor het die stad sy kanonne ontplooi en gereed gemaak vir 'n Boere-aanval op die stad. Wat nie sou gebeur nie. Maritz se mag sou miskien Kavanagh by Malmesbury kon verslaan, maar sy kommando sou nie die pyp kon rook teen kol. H. Cooper se 1 000 man nie. Dit is juis weens 'n tekort aan wapens en rydiere dat Maritz nie verder as Moorreesburg kon vorder nie.<ref name="Fourie" /> Crabbe se troepe het hom nog heeltyd vanaf Piketberg agtervolg (waar die Kakies op 9 November daar per trein afgelaai is) en is later gesteun deur Wormald wat intussen by die huidige gevegsgebied opgedaag het.<ref name="Fourie" /> Maritz het daarom teen 14 November die Bergrivier noordwaarts oorgesteek.<ref name="Fourie" /> Op 15 November 1901 dryf die Britse magte die Boere kwaai noordwaarts terug; die Boerekommando's spat hierna in alle rigtings.<ref name="VVeVR2001.80" /> Daar kom wel 'n Reuter-telegram van 19 November 1901 uit Moorreesburg wat meld: Toe Maritz enkele dae tevore oor die Bergrivier verdryf is, laat hy 'n deel van sy stydmag agter (Theron en kommando). En dan word die volgende sinnetjie geskryf, soos dit in die Nederlandse pers ook telkemale verskyn: "De Boeren trekkend voortdurend naar het westelijk deel der Kaapkolonie, waar de afwezigheid van een spoorweg gunstig is voor hunne taktiek."<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000098359:mpeg21:p006 BUITENLAND.. "Arnhemsche courant". Arnhem, 21-11-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> Presies dieselfde laasgenoemde sinnetjie word tot vervelens toe in menig Franse koerant sonder feitlik enige afwisseling herhaal: ''Les Boers se montrent très actifs et se portent vers la partie ouest de la colonie du Cap, où l'absence de chemin de fer est favorable à leur tactique.''<ref>[https://www.retronews.fr/search#allTerms=moorreesburg&sort=score&publishedBounds=from&indexedBounds=from&page=1&searchIn=all retronews.fr s.v. moorreesburg]</ref> == Volgens Ockie T. De Villiers == === Agtergrond === Ockie T. De Villiers deel sy wederervaringe tydens die Anglo-Boereoorlog as Kaapse Rebel mee terwyl hy in ballingskap in Nederland verkeer. Feitlik geen presiese datums word in die boek verskaf nie, omdat heelwat van die dokumentasie byderhand in sy rondreis verlore geraak het. Die boek se naam heet ''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PP7&hl=en_ZA Met De Wet en Steyn in het Veld]'' en is in 1903 uitgegee, kort nadat daar sprake was van amnestie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 253</ref> Dit is nie hy self wat skryf nie, maar 'Mevrouw A. H. van Gent' te Hilversum, want die teks is in Nederlands, al kom heelwat afrikanismes daarin voor.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.10</ref> Uit die gegewens kry mens 'n vae beeld hoe die lewe in die Moorreesburg-Piketberg-omgewing was ten tyde van die oorlog. Kort nadat oorlog verklaar is, besluit De Villiers om sy ouerhuis naby die Paarl te verlaat en hom by die Boere aan te sluit, te wete dat sy vader en broers Engelsgesind was. Tog is sy moeder veel meer besorg oor haar seun se veiligheid as die politiek; om daardie rede probeer sy hom tevergeefs afraai. Op 16 Januarie 1900 gaan hy sak en pak na Kaapstad om hom as vrywilliger by die Engelse leër aan te sluit. Van Dag 1 af koester De Villiers geen illusies nie: die soldate word eerder soos bagasie en kanonvoer behandel as diegene wat vir die eer van Engeland veg. Hy word saam met nege ander in 'n enkele treinkompartement geboender, waar daar skaars slaapplek was vir vier mense. Die deur word gesluit vir die volgende twee dae en drie nagte - dus, afgesien van die higiëneprobleme, moes die soldate onder mekaar maar kyk wie iets te ete het. De Villiers slaag later daarin om by die Boere aan te sluit, hy word met verloop van tyd die adjudant van Generaal De Wet, en vergesel hom totdat De Wet in die rigting Kaap toe druk. De Wet het probeer om sover moontlik die strydperk Kaap toe te skuif waarskynlik om twee redes: eerstens, om tyd te wen sodat die Boeremagte wapens kon bekom, en tweedens om die spoorlyne op te blaas wat proviand, wapens en Kakies die binneland in vervoer het (dus, in die kiem te smoor). Die Kakies het hul ou taktiek probeer gebruik om De Wet in 'n hoek te dryf, hier tussen twee riviere (die Brakrivier en Oranjerivier). Die Oranjerivier was ondeurwaadbaar, so ook die driwwe, want dit was immers middel-Februarie, in die middel van die somerreëntyd.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.90</ref> Generaal de Wet het dikwels aan De Villiers gesê die Boere se grootste redding sou wees as hulle die Kaapkolonie kon bereik en daar 'n opstand kon verwek.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, pp. 90, 91</ref> Verder wou die Mosterd-broers wat uit Transvaal gekom het, terugkeer Kaap toe.<ref name="vil91">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.91</ref> Op die 22ste Februarie 1901 vertrek De Villiers saam met hulle.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 92,93</ref> 'n Paar puntjies: * Die Engelse regering het proklamasies uitgevaardig, waarby die koloniale Burgers gelas is om perde, voer, lewensmiddele en wapens by die naaste militêre stasie in te lewer.<ref name="vil91" /> * Baie Afrikaners het geweier om by die stadswagte aan te sluit. Want dikwels as mens eers by die stadswag aangesluit het, is die persoon na die Britse leër gestuur en so gedwing om teen die Boere te veg.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.101</ref> Hierdie driemanskap moes nie alleen die Kakies ontwyk nie, maar veral Afrikaners wat hulle sou rapporteer. Hierdie rapportering was, in De Villiers se oë, eintlik belaglik, aangesien die boer, wat van sy perd deur die Britse Owerheid deur proklamasie ontneem is, nou spesiaal sou moes loop (of 'n plaaswerker te voet moes stuur) net om die persoon te gaan aanmeld. Al waarom die boere dit nog sou doen, is uit vrees wat die Britse regering nóg aan sy onderdane kon doen. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.99</ref> Die hoofrede waarom De Villiers na die distrikte Malmesbury en Piketberg wou uitwyk, is omdat die graan klaar afgeoes was en die Boerekommando's daar 6 maande of langer mee sou kon uitkom.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.102</ref> Die Mosterds wou na hul ouerhuis in die Paarl, en De Villiers wou dieselfde doen,<ref name="vil108">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> onder andere om sy familie te waarsku om hulle nie by die Engelse aan te sluit nie. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109</ref> Hulle verneem in die Distrik Piketberg alle driwwe van die Bergrivier is deur Kakies beset, of so is gesê - in die werklikheid kon die Kakies nie elke liewe voetpaadjie oor die rivier bewaak nie - dit was somer, en die rivier droër (want die Swartland is 'n winterreënvalstreek). <ref name="vil108" /> In die distrik bly hulle oor op die plaas Springfontein, van "den heer G."; die driemanskap is na hom verwys, omdat hy vroeër naby die rivier gewoon het en hulle goed die weg kon wys.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.107</ref> Op baie plase wemel dit bedags van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg was in aanbou, en die werk moes klaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108, 109</ref> Dit was immers Maart 1901 toe De Villiers en die Mosterds in die streek aankom, en die treinspoor sou eers op 9 September 1901 geopen word. De Villiers sê hulle was toe al 18 dae onderweg (sedert 22 Februarie 1901).<ref name="vil108" /> Nadat die drie mans op 'n plaas hul voorgedoen het as builepesinspekteurs, deel die boer hulle mee dat die krygswet baie streng heers in Malmesbury, die Paarl en Piketberg, en dat daar baie stadswagte is (daar was 300 by Malmesbury alleen);<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113</ref> die gasheer wou hulle na Kaapstad neem, waar die krygswet nog nie afgekondig is nie, en dus nog betreklik veilig was. Dit is 'n saadjie wat in die Mosterds se koppe geplant is, want later wou hul liewer na hulle ooms in Kaapstad gaan,<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.110</ref> wat ook die rede is waarom die broers later van De Villiers sou skei. Want De Villiers wou sy ouers baie graag sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.112</ref> Die Mosterds het veilig by Leeuwendans aangekom, en het selfs 'n telegram aan hul ouers in die Paarl gestuur om hulle daar te kom besoek,<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.115</ref> terwyl De Villiers in die donker rondkruip na uitkomkans. Op die plaas Waterval kom hy te hore dat die Kakies sy ouerhuis bewaak het - dit was vir hom 'n bedekte seën dat hy nie sy ouerhuis kon besoek nie. <ref name="vil122">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.122</ref> En, net soos hy verwag het, is die Mosterds in Kaapstad gevange geneem.<ref name="vil122" /> De Villiers besluit om sy heenkome te vind op Springfontein. Daar naby sou hy vir 6 tot 7 maande lank in 'n grot moes bly, en vyfdaagliks kos by die plaashuis gaan haal. Die plaasbewoners van Springfontein was altyd bly om hom te sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.139-160</ref> Dit is eintlik ironies dat De Villiers feitlik niks hoef te gedoen het om die omstandighede in sy guns te verander nie. Dit gebeur sommer vanself: * Een van die Mosterd-broers het, in die hoop om vrygelaat te word, al die name genoem van die boere wat hulle op hul reis gehelp het. Dit het meegebring dat baie boere sonder meer gevange geneem is, en die De Kocks wat die Mosterds met hul rytuig na die stasie gebring het, is vir agt maande in die tronk gestop. Ook die boer wat hulle die pad oor die rivier gewys het, is aangekeer en na Kimberley gestuur (hy is later vrygelaat by gebrek aan bewyse). Die naam van die boer en die plaasnaam Springfontein het die Mosterdbroer egter ontgaan. Dit was vir De Villiers duidelik dat hy nêrens nou heen kon uitwyk nie, want niemand sou hom nou wil ontvang nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.143</ref> Omtrent 'n week later is De Villiers voëlvry verklaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.145</ref> Meneer G. wou ook geensins daarvan hoor dat De Villiers die grot moes verlaat nie - al sou dit ook twee jaar duur, kon hy daar bly; al voel De Villiers skaam om van hul goedheid misbruik te maak. Ondertussen het Mosterd onder kruisverhoor so in sy eie leuens verstrengel geraak dat alle boere vrygelaat is en na hul plasies kon terugkeer.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.146</ref> Stadig het dit ongeduld onder die boere begin kweek. * Soos ''Ons Land'' eers onder sensuur en "verengelst" verskyn (wat De Villiers by die grot lees), maar later heeltemal gestaak is, was dit 'n duidelike teken dat die Boerekommando's in aantog was.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.147, 155</ref> * Die Engelse regering het feitlik alle perde in die distrik Piketberg opgekommandeer, om glo beskerm te word, uit vrees dat die Boerekommando's anders self die perde sou afneem. Dié word op een plek versamel, wat uiters onnosel was. Die Boere sou hulle later almal buit. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.148, 154</ref> * Dominee J.N. Vlok, van NG Gemeente Piketberg, het hom gehaat gemaak by sy boeregemeente, omdat hy die boere aangesê het om die wapen op te neem en ''vir'' die Engelse te gaan veg. Die diens wat op 'n plaas sowat 'n uur vanaf Springfontein een keer of agt keer per jaar gehou is, loop so te sê dood. Die boere wou geen preek hoor uit die mond van die man wat hom met volksvyande heul nie. Die predikant sou nog ná die oorlog ook met agterdog bejeen word.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.154</ref> * De Villiers waarsku die plaasmense dat hulle moes sorg om voorraad vroegtydig op te berg, want uit ervaring weet hy hoe dit in die Oranje-Vrystaat en in die Noordelike geweste van die Kaapkolonie verloop het: Die winkels op die plase sou hul goedere op die dorp moes inlewer, en gaan 'n boer dus dorp toe, om goedere te koop, word hy daar vasgehou. Op sy beurt het Mnr. G. ook ander boere in die omgewing vroegtydig gewaarsku om dieselfde te doen. So kring die nuus uit.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.155</ref> Die dag sou egter in vroeg Oktober 1901 aanbreek wanneer "de knecht" (aan wie De Villiers ook geheg geraak het) hom by sy grot sou kom opsoek. Daar het nuus gekom: 'n paar dae tevore het 'n Jood Sacks, wat 'n winkel op Zuurfontein bedryf het, te voet langs "oom Gert" ['n kennis van Mnr. G] verbygegaan. Mnr. Sacks was woedend omdat 13 Boere naby Clanwilliam hom van sy perd ontneem het en hom te voet huis toe gestuur het. Omdat Clanwilliam ongeveer 12 uur te perd ver was, was dit 'n duidelike teken dat die Boere al baie naby moes wees.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.156</ref> Ook 'n meisie van 'n plaas 4 uur van Springfontein af, het gewapende mans ontmoet, maar weet nie of dit Boere was nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.157</ref> 'n Paar dae later deel Oom Gert aan De Villiers mee hy was by 'n kommando gewees en het selfs met die kommandant gepraat. Die naam het hom egter ontgaan. Toe Oom Gert hom beskryf as 'n 'kort, swart kêreltjie, met 'n dik, swart snor', het De Villiers onmiddellik geweet dit is Generaal [[Manie Maritz]].<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.159</ref> Toe De Villiers daar aankom, was Generaal Maritz nie daar nie, maar het met 16 mans gekyk of hulle Hopefield kon inneem. Maritz het geen offisiere in sy plek aangestel nie. Hulle het teruggekeer met 600 perde, juis dié wat die Kakies so versamel het van die omliggende boere en oor die Bergrivier gevoer het.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> De Villiers was besig om in die rivier te baai, toe Generaal Manie Maritz hom die hand gee en in die boot laai, en al geselsende bereik hulle die ander oewer waar De Villiers se klere lê. Dié was so vol gate en verrinneweer deur die 6 maande in die berge, dat die geskokte Maritz uit die buit vir hom 'n nuwe pak klere aangee.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> === Die Kommando van De Villiers neem twee blokhuise weerskante van die Bergrivierbrug in === Die kommando vertrek in die rigting van Zuurfontein (32° 50’ 48.3" S, 18° 32’ 46.1" O). Die volgende aand trek hulle oor die gevegslinie tussen Moorreesburg en Piketberg. Tussen hierdie twee berge was daar twee Kakie-blokhuise ('''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA163&hl=en_ZA Sien Kaart]'''). Rondom die blokhuise was daar geen versterking nie; dus kon hulle sonder veel slag of stoot ingeneem word (wat onnodige aandag deur geweervuur kon trek), het De Villiers gereken. Buitendien wou hy daardie Afrikanerluitenant ontmoet wat hom op Springfontein kom soek het en tans, so het hy verneem, by een blokhuis die bevel voer.<ref name="DeVilliers164">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 164</ref> Omdat daar baie vrywilligers uit die streek was wat by die Boere aangesluit het, was daar onder die kommando 'n dringende behoefte aan klere, ammunisie en gewere. De Villiers doen by Maritz aan die hand om die twee blokhuise langs die rivier in te neem, met so 19 mans, om nog meer oorlogsbuit in die hande te kry. Maritz sê De Villiers moet versigtig wees, omdat mens nie seker kon weet wie die blokhuise beset nie. Die Tommies sal nie maklik oorgee nie, maar die Vrywilligers wat vir die Engelse veg waarskynlik wel. De Villiers moet ook op sy hoede wees wat uit die rigting van Moorreesburg kan kom, want daar was sprake van 'n strydmag van 600 Kakies op Moorreesburg self. Maritz spreek met De Villiers af om die pad na Piketberg te bewaak.<ref name="DeVilliers164" /> Maritz en De Villiers soek Boerevrywilligers, en 50 mans het slaggereed gestaan. Maritz kies hier self 19 mans met die hand uit, waaronder 2 wat die pad goed bekend was. Na al die afskeidsgroete, vertrek die Gideonsbende teen omstreeks 6 uur die aand te perd. 'n Halfuur later kom hul by die bestemming aan.<ref name="DeVilliers164" /> Die blokhuise het aan beide kante van die brug van die Bergrivier gebou om hierdie infrastruktuur te bewaak, en met goeie rede - daar was taamlik druk verkeer tussen Moorreesburg en Piketberg.<ref name="DeVilliers165">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 165</ref> Hierdie blokhuise was agthoekig en van gegalvaniseerde ysterplate gemaak. Die ruimte tussen die twee ysterplate is met sand opgevul, met skietgate bokant die dubbele plate. Die dak was piramidevormig.<ref name="DeVilliers165" /> Sowat 400 meter van 'n plaashuis naby die Bergrivier (aan Piketberg se kant), gee De Villiers bevel dat almal van hul perde moet afklim en die perde aan die doringdraad vasbind. 10 mans word deur 'n drif gestuur: hulle moes deur die rivier langs die ou pad oorsteek en probeer om so naby as moontlik die ander blokhuis aan die oewer te nader (dit is nou die blokhuis aan die Moorreesburg-kant van die Bergrivier), sonder om onnodige lawaai te maak. Hulle moes ook nie skiet voordat De Villiers die bevel gegee het nie.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers en die ander oorblywende 9 mans sluip in die rigting van die plaashuis. Toe hulle naby genoeg was, trek hulle hul skoene uit, om geluidloos die eerste gebou, 'n skuur, uit te kom wat ongeveer 25 treë vanaf die blokhuis geleë was. Daar plaas hy twee mans om die blokhuis fyn dop te hou.<ref name="DeVilliers165" /> Die agt mans wat oorbly sluip saggies na die volgende huis en daar sien De Villiers 'n lig in die groot huis brand, en hy beveel 5 mans om die pad oor te steek en in die rigting van die huis te loop. Daar moes een man by die voordeur staan, een aan die kant met twee vensters en een by die agterdeur. Die twee oorblywende mans moes saggies langs die rivier gaan om die blokhuis van agter so naby as moontlik te nader.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers self gaan eers terug na die twee mans by die eerste huis net om weer vir hulle te sê om die blokhuis fyn dop te hou. Toe hy na die werkershuisie wou gaan, wat naby die groot huis geleë was, merk De Villiers op en vra wie hy is. De Villiers loop non-chalant voort na die huis, asof die plaas aan hom behoort, en klop aan die deur. 'n Ou bruin man maak die deur oop en spring groot van die skrik terug toe hy De Villiers sien. De Villiers maak 'n gebaar dat hy kalm moet bly en gaan die vertrek binne.<ref name="DeVilliers165" /> Hier kom hy te wete dat daar in elkeen van die blokhuise vyf Kakies was, dat die offisier aan die plaashuis se kant van die rivier was (waar De Villiers hom nou bevind, dit is aan Piketberg se kant van die Bergrivier) en dat daar geen Kakies in die huis was nie. De Villiers beveel die man om saam met hom te kom, en plaas hom onder bewaking van die man wat die posisie by die agterdeur van die groot huis ingeneem het.<ref name="DeVilliers166" /> De Villiers klop aan die agterdeur en stap met sy rewolwer die kombuis deur na die eetsaal, waar die familie aan tafel sit. Van die meisies was vreeslik ontsteld toe hulle 'n gewapende Boer sien, en wou amper flou val, maar al die gehuil en gegil werk net op De Villiers se senuwees. Hy belowe dat hy niemand sou leed aandoen solank hulle net rustig bly nie. Hy betrek die eienaar by sy plan. Moontlik weens die Engelse propaganda, neem De Villiers aan, was die eienaar vreeslik bang vir die Boere, en het hul vir barbare aangesien.<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> Voordat hulle by die waenhuis kon uitkom, het 'n skoot geklap, dan 'n tweede en 'n derde. De Villiers roep dat die skietery gestaak moet word, gee die plaaseienaar opdrag om die bevelvoerende offisier mee te deel dat Generaal Manie Maritz met 300 mans by die blokhuise is. Ook moet die plaaseienaar die offisier aanraai om "op staanden voet over te geven", omdat die blokhuis andersins met dinamiet opgeblaas sou word. Dit was natuurlik 'n leuen. Hierdie "Mr. Th." roep die kaptein en waarsku hom dat Generaal Maritz met 300 mans die hele blokhuis na die maan gaan blaas as hul nie oorgee nie. Die kaptein laat onmiddellik van hom hoor: "All right, we'll consider".<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> De Villiers laat ook nie op hom wag nie, storm op die blokhuis af, vuur twee rewolwerskote af, en skreeu met barse woorde: "Hands up, will you surrender?" Die Kakies gee oor. Hulle was nog slaapdronk in die kooi gevang toe hulle die blokhuis uitgejaag word - duidelik was die aanval onverwags. Eers soek De Villiers uit wat hy nodig het (waaronder klere) en gee toe twee mans die opdrag om die res in 'n karretjie te laai. Die offisier is verheug om te hoor dat sy lewe behoue sal bly; duidelik was hy "misinformed", soos hy self sê, oor die edelmoedigheid van 'n Boerekommandant. Die offisier probeer buite gevaar bly, en op opdrag van De Villiers, roep ook hy sy kollega by die ander blokhuis die jobstyding toe. Ook hier was die aanval onverwags.<ref name="DeVilliers167">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 167</ref> Dié luitenant sê hy sou nooit oorgegee het as die ander offisier dit nie gedoen het nie. De Villiers is maar bra skepties hieroor, aangesien die luitenant nie eens die moeite gedoen het om 'n skoot af te vuur nie, en gebied hom om sy mooi jas uit te trek waarvoor die luitenant nog 5 ghienies betaal het.<ref name="DeVilliers168">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 168</ref> (Dit wil sê 1 [[ghienie]] was 21 [[sjieling]]s werd, dus 105 sjielings, wat vir 'n gewone voetsoldaat wat 5 sjielings per dag besoldig deur die owerheid, 21 dae se loon sou kos; vir 'n luitenant waarskynlik minder).<ref name="DeVilliers171">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 171</ref> Wat De Villiers opval is hoe bitterjonk drie van soldate was, want een, byna nog maar 'n kind, trek hom aan die arm en smeek De Villiers om hom tog nie dood te skiet nie. De Villiers verneem die jong soldaat het 'n proklamasie in die ''Times'' gelees waarin Generaal Botha glo gesê het, voortaan sal alle krygsgevangenes voor die voet doodgeskiet word. De Villiers was daarvan oortuig hierdie versinsel is deur die Engelse bewind self bedink om te keer dat die Kakies by die sien van die eerste Boer sommer dadelik sou oorgee.<ref name="DeVilliers168" /> De Villiers laat die soldate ontwapen, en sê hulle kan ongedeerd na Moorreesburg toe gaan. Die volgende oggend is De Villiers byna onherkenbaar uitgevat in 'n splinternuwe pak Kakieklere en kamaste, sonder die lang swart baard waarmee hy by die kamp 'n paar dae tevore aangekom het. Ook dra hy 'n snor ''à la mode''.<ref name="DeVilliers168" /> Maritz was baie in sy skik dat die ekspedisie so vlot afgeloop het; veral die gewere was goud werd, want byna elke dag sluit daar nog Boere aan en die gewere is altyd te min.<ref name="DeVilliers169">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 169</ref> Die kommando van Maritz het binne 6 maande aangegroei van 7 mans tot 800 mans.<ref name="DeVilliers179">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 179</ref> Dit is opvallend hoe Hollandse koerante meld van 'n veldslag wat die 15de Oktober 1901 by Moorreesburg gewoed het,<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010993805:mpeg21:p002 Een gevallen held.. "Nieuwe Tilburgsche Courant". Tilburg, 22-10-1901, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSADB01:000011811:mpeg21:p002 Buitenland.. "Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant". 's Hertogenbosch, 23-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> want die 20ste Oktober 1901 bevind Maritz en De Villiers hulle op die plaas van ene Turin (Toerien?).<ref name="DeVilliers169" /> Hier vra Maritz vir De Villiers of hy lus het om 'n paar Kakies te gaan vang wat op 'n plaas naby 'n rivier is. Laasgenoemde stem dadelik toe. Hy neem drie manne saam, waaronder Thijs Boonzaaier, die eerste opstandeling in die Distrik Brandvlei. 'n Verbitterde Boonzaaier het 'n hekel in die Britse bewind ontwikkel nadat hulle alles van sy plaas gestroop het, en boonop nog sy skape wou saamvat. Van daardie dag af het hy die wapen teen die Kakies opgeneem.<ref name="DeVilliers169" /> Hierna sou die geveg volg by Vierentwintigriviere waar De Villiers se neef, Frans Retief, wat onlangs nog by die Boere aangesluit het, in sy hele regteronderarm geskiet en verbrysel sou word, en later sterf.<ref name="DeVilliers174">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 174</ref> Op dieselfde datum, die 20ste Oktober 1901, stuur Kaptein Smith die volgende rapport vanaf Zanddrift, Groot-Bergrivier, distrik Malmesbury: Die vyand is tot nog toe hier in klein getalle en nie baie nie. Die mense sluit hier by die hope aan, sodat hulle nie genoeg met wapens voorsien kan word nie. As daar maar gewere en ammunisie was, kon daar binne 'n kort tydjie 'n groot mag bymekaar gewees het. Daar heers 'n algemene opstand onder die mense, en die manne wat aansluit is almal met 'n goeie gees besiel, sê Smith. Die mense het almal 'n opregte Afrikaanse gevoel, sodat hulle as voorbeeld kan dien vir meer as een van hul broers in Transvaal en die Vrystaat. Hy sê dan: 'maak dit bekend aan alle burgers dat hier in die verte ook warm Afrikaners is, wat goed en bloed vir ons Afrikanerdom opoffer.' Smith was 'n halfuur van Darling af, 9 uur vanaf Kaapstad, en hoe verder mens (die binneland) ingaan, hoe meer wil die mense by die Boere aansluit; tot 20 per dag. Voerkos en perde is in goeie kondisie of liewer vet. Ten tyde van die afsending bevind Smith hul op die grens van die distrik Piketberg en Malmesbury, noord van Moorreesburg, 3 uur van laasgenoemde plek.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000745226:mpeg21:p00001 GEMENGD BUITENLANDSCH NIEUWS. "De nieuwe courant". 's-Gravenhage, 15-05-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000183194:mpeg21:p006 BOERENRAPPORTEN.. "De Maasbode". Rotterdam, 18-05-1902. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref> === Moorreesburg vir enkele ure in Boerebesit === Ná heelwat omswerwinge rond, vanaf Ceres, Clanwilliam, Hopefield, ens. trek De Villiers en sy kommando in die rigting van Darling. Hulle span uit op die plaas van 'n De Klerk en vertoef daar vir ongeveer twee dae. 'n Rapportryer bring daarso die berig, dat Kommandant Maritz gou by hulle sal aansluit; Maritz het 'n aanval geloods op Piketberg, maar moes die stryd gewonne gee, omdat 'n versterking uit Moorreesburg aan die opmars was. Daar word van beide kante hewig geveg. De Villiers kry die oggend die opdrag om soveel moontlik perde uit die omtrek bymekaar te maak. De Villiers en veldkornet Hildebrand sou die volgende oggend in Darling ontmoet. De Villiers trek met 15 mans uit en kom omstreeks 5 uur die middag op 'n plaas naby Moorreesburg aan. Hier hoor hy hoe 'n rukkie tevore 'n gepantserde trein na Moorreesburg op pad was, en ook 'n troep Kakieruiters. Nadat 'n perdekommando 'n halfuur weg was, was daar nog, kort voor De Villiers, nog 7 Kakies op dieselfde plaas. De Villiers het toe al 14 perde, sodat 14 mans 'n handperd het. Hy gee 5 mans die opdrag om op te saal en hom te volg, sodat hy daardie sewe Kakies kon agternasit en vang (om die perde te kry), voordat hulle Moorreesburg sou bereik. Dit was egter te laat - die Kakies het die kamp bereik. Met onverrigter sake keer De Villiers na die plaas terug.<ref name="DeVilliers191">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 191</ref> Hy het daarna 60 perde bymekaar gemaak;<ref name="DeVilliers192">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 192</ref> maar was te laat om hulle by Darling te besorg - Hildebrand het in 'n skermutseling met die Engelse gesneuwel.<ref name="DeVilliers193">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 193</ref> Kommandant Schoeman (voorheen uit die Kommando van Theron) vertel op Vogelstruisfontein vir De Villiers hoe hulle die Kakies 'n streep getrek het. Omdat daar 'n groot mag uit Moorreesburg op pad was Piketberg toe, moes die Boere uit Piketberg onttrek. Toe Maritz sien dat hierdie groot versterking uit Moorreesburg op pad was, het hy geweet dat hierdie dorp nou byna geheel en al sonder garnisoen moet wees; so te sê weerloos. Die Engelse het waarskynlik gedink Maritz sou deur hierdie groot opkoms en aantog afgeskrik word en vlug.<ref name="DeVilliers193" /> Met 'n jakkalsdraai, jaag Maritz juis Moorreesburg toe. Omdat die vyand naby was, moes alles vinnig geskied. By hul aankoms op Moorreesburg stuur Schoeman een van sy adjudante met 'n wit vlag die dorp in, om die Kakies wat agtergebly het aan te raai om oor te gee. Dié gee oor, maar op een voorwaarde: dat Maritz hulle sou trakteer. Dit doen hy ook met liefde. Die agt Kakies wat op Moorreesburg agtergebly het word sommer gou vriende met die Boere. Hulle word eenmaal trakteer, en toe nog 'n rondte, en kort voor lank was hul so koringdronk dat die Kakies nie eens agtergekom het toe die Boerekommando vertrek nie. Toe die Engelse mag uit Piketberg terugkeer, kom hulle op hierdie petalje af, en moes hul makkers uit hul roes wakker maak.<ref name="DeVilliers193" /> Dit is 'n vernedering wat nie in die Engelse koerante gepubliseer sou word nie. Veral gegewe hul eie [[krygswet]] wat dikwels die koop en verkoop van sterk drank verbied het. Die Boere het Moorreesburg dus vir 'n paar uur in besit geneem, maar het tog die tyd benut om alles wat nodig is te buit: onder meer die 8 gewere van die 8 Kakies, en verskeie perde. Boonop het 22 mans hul by die kommando aangesluit.<ref name="DeVilliers194">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 194</ref> === Boerekop, by Zanddrift, Bergrivier === Op 'n topografiese kaart sal mens langs die Bergrivier, by die plaas Zanddrift, 'n kop aantref genaamd "Boerekop" (32° 53’ 41.1" S, 18° 34’ 44.6" O). Dit is ook nie om dowe neute so gedoop nie. Die rus naby Vogelstruisfontein was van korte duur, en gou moes die kommando trek na Zanddrift op die wal van die Bergrivier, terwyl die Kakies na Hopefield inslaan. Die Boerekamp het nou mooi in 'n driehoek gelê: Moorreesburg, Hopefield en Piketberg was al drie hoekpunte waarvandaan Kakies kon kom (en die Boere kon vaskeer), want dit is waar hul leërs kamp opgeslaan het.<ref name="DeVilliers194" /> De Villiers en sy manskappe gaan bespied op "een grooten kop bij Moorreesburg". Die dag was winderig; die stofwolke kon dus net so goed deur die Kakies as deur die wind gemaak word. Op 'n kaal vlakte kon hulle toe wel die Engelse sien optrek. De Villiers stuur rapport aan Maritz dat omtrent 400 ruiters in aantog was, met 2 kanonne. Hy raai Maritz aan dat die kommando noordwaarts moet trek, want die Engelse mag stuur op Zanddrift af.<ref name="DeVilliers195">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 195</ref> Maritz maak so, en stuur 'n ander spioenkorps om De Villiers af te los by die koppe by Moorreesburg om op die Kakies verder te spioeneer, en De Villiers keer na Zanddrift terug. Die kommando was reeds weg, maar Maritz het 5 ervare ruiters laat agterbly, en stuur ook 'n 20 man-patrollie na die drif wat op Zanddrift volg. Tussen een van hierdie twee drifte moes die Kakies deurtrek. Daarom sou die Boere die Kakies tot in die walle van die rivier laat kom en dan op hulle losbrand; want die Engelse sou nie weet daar het nog manne op die walle agtergebly nie.<ref name="DeVilliers195" /> Luitenant Springler was effe nalatig om die groot mag Kakies op te merk wat van agter na Zanddrift op pad was. Maritz het dit gou genoeg opgemerk en die Boere beveel om onmiddellik pad te gee. Die patrollie by die Bergrivierdrif sien ook uit Hopefield is 'n Engelse mag in aantog. Uit al drie hoeke sou hul omsingel word.<ref name="DeVilliers195" /> Op die kop aangekom, word die Boere tydelik versterk deur ongeveer 25 mans. Teen daardie tyd was daar reeds ongeveer 200 Engelse aan die voet van die kop. Maar toe die Engelse kanonne begin rig, bly daar net een man by Kommandant De Villiers agter.<ref name="DeVilliers196">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 196</ref> Vir 'n uur en 'n half skiet die twee, totdat Maritz met versterkings opdaag.<ref name="DeVilliers197">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 197</ref> En die geveg was vir eers verby. Die Kakies span uit op 'n plaas in die nabyheid. Die Boerekommando span uit op Springfontein.<ref name="DeVilliers197" /> == Nasleep == Toe vrede afgekondig is, was die Boerekommandoleiers aanvanklik verlig, maar baie gou geweldig geskok toe hulle moes verneem die Transvaal en Vrystaat is nou in Britse besit. Lees mens ook die Vredesooreenkoms én die klousule wat afgekondig is met aandag, kom die Kaapse of Natalse Rebelle so te sê net met hul lewens daarvan af. Die howe kon die skuldige (aan hoogverraad) enige straf na goeddunke oplê, solank dit net nie die doodstraf was nie.<ref name="DeVilliers242.244">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.242-244</ref> Ook, kragtens Wet Nommer 10,<ref name="DeVilliers243">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 243</ref> was die Ryk slegs van voorneme om kompensasie aan die Transvalers en Vrystaters toe te staan (n.a.v. die kritiek op die 'verskroeide aarde'-beleid), wat beteken het selfs die mees apolitiese, onbetrokke Kaapse boere (wat in 'n uiters moeilike situasie was, omdat die Boere én Engelse hul proklamasies op elke plaas opgeplak het) asook dorpenaars in die Kaapse Kolonie, wat ook maar deurgeloop het wanneer militêre magte op hul grond toegesak, dit geplunder en verniel het, is nie eens 'n agterspeen gebied om aan te suig nie. Wat die storie nog meer ingewikkeld maak: die Kaapse owerheid het teenmaatreëls probeer tref vir al die proklamasies wat die Boere orals in die verbygaan op die plase opgeplak het. Alle proklamasies en kommanderings van die Boere moes deur die Kaapse burgers ignoreer word, is vanuit Kaapstad laat hoor, anders sou hulle aan hoogverraad skuldig bevind word. Sou hulle weier om aan hierdie kommanderingsbevele van die Boere gehoor te gee, sou hulle volle kompensasie verkry vir enige ongerief of skade wat hulle mag ly, as gevolg van die uitlewing van hul lojaliteit aan die Britse kroon. Daar moes ook nie enige ooreenkomste met die Boere aangegaan of gesluit word nie; maar as die Kaaplanders uit dwang onderwerp word om hul bevele te gehoorsaam, sal dit nie teen hul gehou word nie - solank hulle nie saam met die vyand werk om die wettige soewerein (dit is Engeland) te ondermyn nie. In der waarheid is die burgers onvoldoende bewapen gelaat toe die oorlog uitgebreek het, intééndeel, selfs ontwapen. Die verkoop van wapens en ammunisie onder die burgers is verbied, omdat die algemene bewapening van die burgerlike bevolking 'n bron van gevaar vir beskerming vir die inwoners sou wees - so is gereken - want netnou beland die wapens moontlik in die verkeerde hande. Maar die soldate kon nie orals wees nie, en 'n boer sou op homself die beste aangewese gewees het. Kortom: die regering se onvermoë om die burgers die nodige beskerming te bied in 'n tyd waarop hulle daarop geregtig sou wees en op kon aanspraak maak, het baie Kaaplanders net verder aangemoedig om by die Boere aan te sluit.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 166-170]</ref> En nou kom die storie rondom kompensasie ter sprake. Chamberlain het aangevoer die versekering wat die Goewerneur gegee het vir diegene wat vir Engeland gely het, verwys na die beloftes wat die '''Kaapse Regering''' gemaak het, en daardie lettertjies op papier dui nêrens daarop dat Sy Majesteit se Regering (wat in Engeland sit) enigsins hierby betrek is met die uitbetaal en vergoeding van die Kaapse lojaliste nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 356]</ref> Nog 'n probleem wat hom voordoen is die uitbetaling van die Kommandeerbriefies wat skielik verminder het. Byvoorbeeld: meneer David W. Krynauw, van die plaas Zwartfontein, Moorreesburg is op verskillende datums in 1901 die volgende opgekommandeer: tien esels teen £25 stuk; 210 skape teen 17 sjielings, 6 pennies stuk; en twee perde teen £12 stuk. Op die kommandeerbriefie word elke keer die prys aangeteken waarteen die diere gekommandeer is. Dit staan swart op wit. Omdat die prys deur die militêre mag bepaald is, was dit op daardie tydstip reeds ver benede die markwaarde. Na 'n lang gewag breek die dag toe wel aan waarop meneer Krynauw sy tjeks by die landdros kan gaan afhaal. Daar vind hy skielik die prys van die tien esels is nou verminder na £20 stuk; 70 skape word voluit betaal, maar die res (140) word nou teen slegs 13 sjielings stuk betaal; die perde word wel volledig uitbetaal soos op die briefie staan. Die verlies op die skuldbewyse was dus £81, 10 sjielings en 6 pennies vir die boer.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010647231:mpeg21:p001 Commandeer-schulden.. "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 12-01-1903, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 28-02-2025]</ref> Die boere het nie gou vergeet wie in diens van Haar en Sy Majesteit was nie, en ná die oorlog is wraak geneem. Daar was byvoorbeeld ene I. Hermann wat gedurende Oktober 1901 die Waarnemende Kommandant van Moorreesburg was. Hy sou ná die oorlog gou agterkom dat hy nie meer onder Afrikanergeledere welkom was nie. Hy was handelaar op die dorp en het ook van plaas tot plaas met handelsware gesmous. Sy wa is van die plase af verwilder, en die boere het openlik vir hom gesê hulle wil geen verbintenis hê met 'n jingo of dié wat "King and country" bygestaan het nie. Die name van die boere wat dan nou genoem word (uit weerwraak gerig aan die Goewerneur op 2 September 1902) is Jan Basson van Anyskop, Dirk Bester van Geelkuil, Evert Smit van Donkerkloof, Hendrik Greef van Breekmuur en L. Lategan van Zomerveld - wat hom gevra het om onder hulle oë uit te kom. Al was daar onder die boere diegene wat twee keer per week dorp toe is om inkopies te doen, het niemand Hermann ondersteun nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 262]</ref> Hierdie boikotte wat landswyd voorgekom het, voer Snyman aan, het dit maar net uitgelig en benadruk hoe die Afrikaner maar eintlik 'n boer en feitlik nie 'n handelaar was nie. Hierdie boikotte sou later ook die dryfkrag vorm vir die oprigting en totstandkoming van koöperasies.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 357-358]</ref> Hierdie woede en frustrasie, benewens nog die Konsentrasiekamp-verhale, verklaar moontlik hoekom die gemoedere hooggeloop het op Moorreesburg; 'n gebeurtenis wat in 'n Franse koerant<ref>[https://www.retronews.fr/journal/l-echo-de-paris-1884-1938/15-octobre-1902/120/599759/3?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&index=10 ''L'Écho de Paris''. 1902. Boers contre officiers anglais. 15 octobre]</ref> 'n Nederlandse koerant<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010178504:mpeg21:p005 De reis der Boeren-generaals.-Zuidatrikaanch nieuws.. "Rotterdamsch nieuwsblad". Rotterdam, 17-10-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> en drie Sweedse koerante berig word.<ref>[https://tidningar.kb.se/t8qdnx7lrrf64wh2/part/1/page/3?q=morreesburg ''Malmö-tidningen''. 1902. Utlandet. 18 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/0g0548krxcn586xr/part/1/page/3?q=morreesburg ''Sala Allehanda.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 20 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/5hql7x1w34shj907/part/1/page/3?q=morreesburg ''Avesta Tidning.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 21 Oktober, s. 3]</ref> Die nuusbron is die Amerikaanse nuusagentskap, Laffan Agency (wat mens kan aflei uit die letterlike vertaling in die Sweeds, bv. ''kapholländere'' vir "Cape Dutch"). Op 10 Oktober 1902, op Krugersdag, enkele maande nadat die oorlog op 31 Mei 1902 beëindig is, word twee offisiere toegetakel. {| class="wikitable" style="max-width:40em;" |- ! Frans ! Nederlands ! Sweeds ! Afrikaans<br /><small>vertaling van Sweeds</small> |- | valign="top" align="left" | Un incident asses significatif vient de se produire près de Moreesburg: Deux officiers anglais se dirigeaient à pied vers Capetown: ils rencontrèrent une bande de Hollandais qui célébraient l'anniversaire de la naissance de Krüger; les officiers furent l'objet de quelques plaisanteries; il s'ensuivit une mêlée dans laquelle l'un des deux officiers fur jeté à terre et maltraité; l'autre officier tira son sabre pour venir au secours de son ami; la bande se dispersa et plus tard les chefs présentèrent des excuses. Une enquête a été ouverte. | valign="top" align="left"|Nabij Morreesburg, in Kaapkolonie, werden Vrijdag der vorige week twee Engelsche officieren gemolesteerd door een troep Hollanders, die president Kruger's verjaardag op luidruchtige wijze vierden. De officieren werden eerst uitgejouwd en ten slotte werd één hunner op den grond geworpen en mishandeld. Toen de andere daarop zijn sabel trok, gingen de aanranders op de vlucht. Een onderzoek is ingesteld. | valign="top" align="left"| Vid Morreesburg har ett slagsmål ägt rum mellan tvä engelska officerare och ett antal kapholländere, som firade expresident Krügers födelsedag. Officerarna, hvilka till fots voro på väg till Kapstaden, hälsades med skymford, som de icke stillatigande kunde fördraga. Det uppstod slutligen slagsmål, hvarunder en af officerarna blef omkullslagen och misshandlad. Hans kamrat drog värian för att komma honom till hjälp. Då togo angriparna till flykten och deras anförare har sedan bedt officerarna om ursäkt. Rättslig undersökning är inledd. | valign="top" align="left"| By Moorreesburg het 'n bakleiery plaasgevind tussen twee Engelse offisiere en 'n aantal Kaaps-Hollanders, wat oudpresident Krüger se verjaardag gevier het. Die offisiere, wat te voet op pad na Kaapstad was, is met beledigings begroet, wat hulle nie stil kon verdra nie. 'n Bakleiery het uiteindelik uitgebreek waartydens een van die beamptes platgeslaan en afgeransel is. Sy kameraad het met sy wapen gedreig, om hom te help. Toe het die aanvallers gevlug en hul leier het intussen die beamptes om verskoning gevra. 'n Regsondersoek is van stapel gestuur. |} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Moorreesburg]] dfr8hw6k1k2unx90321v6h98pj2xkut 0 419471 2923362 2892706 2026-08-09T20:44:59Z Pynappel 70858 /* Loopbaan */ 2923362 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ferdinand Braun.jpg|duimnael|Karl Ferdinand Braun ]] '''Karl Ferdinand Braun''' ([[6 Junie]] [[1850]], Fulda – [[20 April]] [[1918]], [[New York]]) was 'n [[Duitse]] [[fisikus]]. In 1909 het hy die [[Nobelprys vir Fisika]] gewen vir sy bydraes tot die ontwikkeling van draadlose [[telegrafie]]. Hy het die prys met [[Guglielmo Marconi]] gedeel. Braun was ook medestigter van Telefunken. ==Opleiding== [[Lêer:Fulda, Ferdinand-Braun-Geburtshaus, 2019-10 CN-01.jpg|links|duimnael|Sy geboorteplek in Fulda.]] Braun was die seun van Konrad en Franziska Gohring Braun. Hy het die ''Grammatika'' in Fulda bygewoon en daarna vanaf 1868 [[wiskunde]] en natuurwetenskappe aan die Universiteit van Marburg gestudeer. In 1869 vertrek hy na [[Berlyn]], waar hy toegelaat is om in die privaat laboratorium van Heinrich Gustav Magnus te werk, 'n groot eer. Na Magnus se dood in 1870 het hy sy werk voortgesit onder leiding van Georg Hermann Quincke en in 1872 behaal hy sy doktorsgraad met 'n proefskrif oor die vibrasies van elastiese snare. ==Loopbaan== Weens 'n gebrek aan geld het Braun 'n pos as 'n onderwyser van wetenskap en wiskunde by die ''Thomasschule'' in [[Leipzig]] aanvaar. Daar het hy ook ontdek dat die [[Elektriese weerstand en konduktansie|elektriese weerstand]] in sekere kristalle nie aan [[Ohm se wet]] voldoen nie. Hy kon dit nie verduidelik nie, wat nie verbasend is nie, want 'n goeie verduideliking vereis [[kwantummeganika]]. In 1877 word hy as [[buitengewone professor]] in teoretiese [[fisika]] in [[Marburg]] aangestel. In 1880 het hy 'n soortgelyke pos in [[Straatsburg]] gekry en in 1883 het hy professor in fisika in [[Karlsruhe]] geword. Na 'n tussenstop in [[Tübingen]] in 1887 het hy uiteindelik in 1895 na Straatsburg teruggekeer, waar hy professor en direkteur van die fisika-instituut geword het. Braun was gewild onder sy studente; hy kon goed verduidelik en was 'n meester van die skouspelagtige (demonstrasie) eksperimente. Benewens 'n suksesvolle handboek (''Der junge Mathematiker und Naturforscher''), het hy ook gereeld vir die satiriese tydskrif ''Fliegende Blätter'' geskryf. Besonder suksesvolle studente van Braun was Jonathan Zenneck en Leonid Mandelstam. ==Wetenskaplike werk== Braun se werk het gefokus op die praktiese toepassing van elektromagnetiese en katodestrale (dit was in werklikheid elektrone). In 1897 het hy die eerste katodestraalbuis gebou (in Duitsland word dit nog dikwels na verwys as die "Braun-buis") en dus die eerste [[ossilloskoop]]. Tot onlangs was die katodestraalbuis ook 'n onontbeerlike deel van [[televisie]]. Braun was ook geïnteresseerd in [[telegrafie]] (die voorganger van [[radio]]). Hy het 'n radio-ontvanger ontwerp gebaseer op 'n kristaldetektor, wat 'n groot verbetering was in vergelyking met die gewone ontvangers. Hy het ook daarin geslaag om radiostasies geweldig te verbeter; Oor die maande het die reeks radiosenders van 12 myl toegeneem totdat dit in 1901 groot genoeg was om Marconi toe te laat om 'n skakel tussen Engeland en Noord-Amerika te vestig. Braun het ook daarop gefokus om die uitsending beter op die ontvanger te rig. Hy en Marconi het in 1909 die Nobelprys ontvang vir hul gesamentlike werk in die ontwikkeling van draadlose telegrafie. Braun se bydraes word ietwat vervaag deur Marconi s'n. Die rede was die groot persoonlike verskille tussen die twee mans. Anders as Marconi het Braun publisiteit vermy en nie persoonlike erkenning vir sy werk gesoek nie. Vir hom was dit net een van vele bydraes tot die wetenskap. ==Telefunken== Braun was een van die stigters van Funkenteleografie GmbH in [[Keulen]] (1898) en van die Gesellschaft für drahtlose Teleografie Telefunken in Berlyn (1903). Telefunken het hom op die ouderdom van 64 na [[New York]] gestuur en nie in sy beste gesondheid nie weens 'n konflik met Marconi oor 'n uitsaaistasie daar. Terwyl hy in New York was, het die Verenigde State besluit om die [[Eerste Wêreldoorlog]] toe te tree en as gevolg daarvan kon hy nie meer na Duitsland (die vyand) terugkeer nie. Hy het betreklik ongestoord saam met sy seun in [[Brooklyn, New York|Brooklyn]] gewoon, totdat hy in 1918 as gevolg van 'n ongeluk gesterf het. ==Bronne == *(en) Biografie Ferdinand Braun, op Nobelprize.org *(en) Biografie Ferdinand Braun op Notable Names Database (NNDb). Geraadpleeg op 10 Maart 2016 {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Braun, Karl Ferdinand}} [[Kategorie:Geboortes in 1850]] [[Kategorie:Sterftes in 1918]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] pfau8ggk96u8bx2muvkpuw2kt5kqba7 0 420191 2923356 2895461 2026-08-09T20:43:22Z Pynappel 70858 2923356 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Jan Tinbergen | beeld = Jan Tinbergen 1982.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Jan Tinbergen in 1982. | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1903|4|12}} | geboorteplek = [[den Haag]], [[Nederland]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1903|4|12|1994|6|9}} | sterfteplek = Nunspeet, Nederland | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Nederland}} | vakgebied = [[Ekonomie]] [[Ekonometrie]] | werkplek = [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] | alma mater = [[Leiden Universiteit]] | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] (1969) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Jan Tinbergen''' ([[Den Haag]], [[12 April]] [[1903]] – [[Nunspeet]],<ref name=persoonskaart>Persoonskaart van Jan Tinbergen.</ref> [[9 Junie]] [[1994]]) was 'n [[Nederland|Nederlandse]] [[ekonoom]] en [[fisikus]]. In 1969 was hy (saam met [[Ragnar Frisch]]) die eerste om die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Sweedse Reichsbank-prys vir ekonomie]] (die "Nobelprys" vir ekonomie) te ontvang. Hy was een van die stigters van [[ekonometrie]]. ==Lewe== ===Jeug en opleiding=== Tinbergen was die oudste seun van Dirk Cornelis Tinbergen (1874-1951), onderwyser in Nederlands aan 'n grammatikaskool, en Jeannette van Eek (1877-1960), laerskoolonderwyseres. In Den Haag het hy HBS bygewoon voordat hy in 1921 [[wiskunde]] en [[fisika]] aan die [[Universiteit Leiden]] gaan studeer het. [[Lêer:Ehrenfeststudents.jpg|links|duimnael|Fisikastudente van Paul Ehrenfest in Leiden in 1924. Van links na regs Gerhard Heinrich Dieke, Samuel Goudsmit, Jan Tinbergen, Paul Ehrenfest, Ralph Kronig en [[Enrico Fermi]].]] Hy het voordeel getrek uit die destydse florerende wetenskaplike klimaat in Leiden: hy het [[Hendrik Lorentz]] se bekende Maandagoggend-lesings bygewoon, met [[Heike Kamerlingh Onnes]] bespreek en [[Albert Einstein]] ontmoet, wat kort-kort van Berlyn af gekom het as deel van 'n spesiale professoraat. In Desember 1922 het Tinbergen sy kandidatuureksamen suksesvol voltooi en 'n assistent geword van Paul Ehrenfest, professor in teoretiese fisika aan die Universiteit van Leiden.<ref>https://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/einstein/Ehrenfest_Lunteren.pdf Paul Ehrenfest: de Leidse onderzoekschool van een fysicus in diaspora. Instituut-Lorentz for theoretical physics, Universiteit Leiden, bl 26, Argief https://web.archive.org/web/20211028202237/https://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/einstein/Ehrenfest_Lunteren.pdf, Aergiefdatum, 2021-10-28.</ref> Gedryf deur die maatskaplike probleme van sy tyd, soos die ekonomiese krisis en toenemende sosiale verdeeldheid, het Tinbergen op advies van sy mentor Ehrenfest vanaf Julie 1924 besluit om dieper in wiskundige ekonomie as in fisika te delf. Hy het 'n jaar later gegradueer. Hy het geweier om militêre diens te doen en moes na sy studies in 1926 alternatiewe burgerlike diens doen. Gedurende hierdie tydperk van 25 maande het Tinbergen baie tyd op hande gehad en dieper in [[ekonomie]] begin delf. As fanatiese lid van die Sosiaal-Demokratiese Werkersparty (SDAP) het hy gevoel dat hy met sy kennis van fisika min vir die party kan doen. ’n Studie in ekonomie aan die Nederlandse Ekonomiese Hoërskool in [[Rotterdam]] sal nuttig wees. In 1929 behaal Tinbergen sy doktorsgraad in wiskunde en fisika aan Ehrenfest met sy proefskrif Minimum probleme in fisika en ekonomie, met 'n bylaag waarin hy fisiese beginsels op ekonomiese probleme toegepas het. In 1929 trou hy met Tine Johanna de Wit (1902-1991), met wie hy vier dogters gehad het.<ref name=persoonskaart>Persoonskaart van Jan Tinbergen.</ref> ===Hoogleraar en direkteur=== Jan Tinbergen het in 1931 [[statistiek]] aan die Munisipale Universiteit in Amsterdam begin doseer. In 1933 word hy as Holwerda se opvolger [[buitengewone professor]] in statistiek aan die destydse Nederlandsche Handels Hoërskool (in 1939 word dit die Nederlandse Ekonomiese Hoërskool) in Rotterdam. Tussen 1945 en 1950 was sy (nuwe) onderwysopdrag in Rotterdam: Statistiek, Wiskundige Ekonomie en Ekonometrie. Dit het in 1950 verander na Wiskundige Ekonomie en Ekonometrie (vak vir die doktorsgraad). Met die aankoms van Theil het die Ekonometrie-afdeling by Tinbergen in 1953 verdwyn. In 1957 het Tinbergen 'n volle professor in Rotterdam geword en Wiskundige Ekonomie en Ontwikkelingsprogrammering onderrig. Vanaf 1956 het Tinbergen, benewens Wiskundige Ekonomie, ook die kursus Ekonomie van [[Ontwikkelende land]]e aangebied. Van 1966 tot sy aftrede (1973) was sy onderrigtaak in Rotterdam Ekonomie van Sentraal-geleide stelsels en ontwikkelingsprogrammering. Die probleme van die [[Ontwikkelende land|Derde Wêreld]] het geleidelik meer sy belangstelling en sy 'hart' geword as teoretiese benaderings. Hy het verskeie institute gestig en was vir baie jare 'n topadviseur van die [[VN]] oor ontwikkelingsbeplanning. Benewens sy professoraat aan die Nederlandse Ekonomiese Kollege, was Tinbergen van 1934 tot 1968 direkteur van die Stichting Nederlandse Ekonomiese Instituut. Hy was ook die eerste direkteur van die Sentrale Beplanningsburo. Vanaf 1973 tot sy aftrede in 1975 doseer hy as professor aan die Universiteit van Leiden. ===Adviseur by die Volkenbond=== Van 1936 tot 1938 dien hy as ekonomiese raadgewer van die [[Volkebond]] in [[Genève]]. Daar het hy die ekonomiese ontwikkeling van die VSA in die tydperk 1919-1932 ontleed. Hierdie werk het gelei tot sy teorie van die sakesiklus en ekonomiese stabilisering. Hy was 'n voorstander van ontwikkelingshulp. Op 13 Januarie 1973 heropen hy die hoofkwartier van die Wereldwinkel-organisasie in Kerkrade. ==Werk== Onder meer *In ekonometrie is miskien Tinbergen se bekendste stelling die sogenaamde Tinbergen-reël, wat bepaal dat dit binne enige sistematiese en samehangende model van 'n ekonomie nodig is dat daar minstens soveel instrumente as doelwitte is. *Tinbergen se ruilbeginsel lui dat daar 'n ideale inkomsteverspreiding is as niemand van werk wil verander nie (al verdien iemand anders meer). *Die Tinbergen Standard bepaal dat 'n verhouding van die laagste en hoogste inkomste in 'n maatskappy groter as 1:5 teenproduktief is.<ref>https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/de-tinbergennorm-bestaat-niet Broer Akkerboom, "De Tinbergennorm bestaat niet." Me Judice, 14 Mei 2015, Archief https://web.archive.org/web/20210308232147/https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/de-tinbergennorm-bestaat-niet, Argiefdatum 2021-03-08.</ref> *Tinbergen het die eerste omvattende nasionale [[makro-ekonomie]]se model ontwikkel. Die model is aanvanklik vir Nederland gemaak, maar ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy dit op die VSA en die Verenigde Koninkryk toegepas. ==Opvolgers== Tinbergen se werk is voortgesit deur Lawrence Klein, wat ook in 1980 die Nobelprys vir Ekonomie ontvang het. Christopher Sims, 2011 Nobelpryswenner, beskou homself ook as 'n opvolger van Jan Tinbergen in sy Nobelpryslesing. ==Toekennings== *Wenner van die Legatum Stolpianum-kompetisie in 1930. *Wenner van die [[Erasmusprys]] in 1967. *In 1969 die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] saam met [[Ragnar Frisch]] “vir die ontwikkeling en toepassing van dinamiese modelle vir die ontleding van ekonomiese prosesse” *In 1987 is Tinbergen met die Van Oldenbarnevelt-medalje bekroon; dit is die hoogste munisipale toekenning van die Rotterdam. *Vir sy bydraes op kultuurgebied het hy in 1985 die Goue Gansveer ontvang. *In 1992 ontvang hy die Vier Vryhede-toekenning vir vryheid van gebrek. ==Boeke== *1929: ''Minimumproblemen in de natuurkunde en ekonomie'', [[tesis]] *1936: ''Grondproblemen der theoretische statistiek''. Haarlem. De Erven F. Bohn: Serie Volksuniversiteitsbibliotheek *1938: ''Statistical testing of business cycles'' *1942: ''Econometrics'' *1956: ''Economic policy'' *1962: ''Evenwichtige groei,'' in J.E. Andriessen en M.A.G. van Meerhaeghe (eds.) ''Theorie van de Economische Politiek'' (Stenfert Kroese, Leiden 1962). *1970: ''Een leefbare aarde'' *1972: ''An Interdisciplinary Approach to the Measurement of Utility or Welfare'', Research Series, Economic and Social Research Institute (ESRI), number 05. *1974: ''The dynamics of business cycles: A Study in Economic Fluctuations''. Chicago: U of Chicago P, 1974. {{ISBN|0-226-80418-6}}. *1975: ''Income distribution'' *1977: ''Der Dialog Nord-Süd: Informationen zur Entwicklungspolitik.'' Frankfurt am Main: Europ. Verlagsanstalt, 1977. *1978: ''Economic policy: Principles and Design''. Amsterdam, 1978. {{ISBN|0-7204-3129-8}}. *1981: ''Centralization and Decentralization in Economic Policy''. Westport: Greenwood, 1981. {{ISBN|0-313-23077-3}}. ==Vernoem== *Die Tinbergen Instituut is na hom vernoem. *In Roosendaal is daar 'n skool Jan Tinbergen College. *’n Gebou is vernoem na Tinbergen op die Woudestein-kampus van [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelpryswenners van 1969}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tinbergen, Jan}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1903]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] 3rk6os2sw091mazhebucdhc81um3rb3 0 421094 2923331 2714286 2026-08-09T19:51:51Z Sobaka 328 katergorie 2923331 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Emblem of the Ministry of the Interior of the Russian Empire.svg|duimnael|Embleem van die Ministerie van Binnelandse Sake van die Russiese Ryk.]] '''Die Departement vir die Beskerming van Openbare Veiligheid en Orde''' ([[Russies]]: Отделение по охранению общественной безопасности и порядка, geromaniseer: ''Otdelenie po okhraneniyu obshchestvennoy bezopadnosti i poryadka''), gewoonlik genoem die '''Wagdepartement''' (Russies: Охранное отделение,, geromaniseer: ''Okhrannoye otdelenie'') en algemeen in moderne bronne afgekort as die '''Ochrana''' (Russies: Охрана, IPA: [ɐˈxranə] ⓘ, lit. ''''Die Wag'''') was 'n geheime polisiemag van die [[Russiese Ryk]] en deel van die polisiedepartement van die Ministerie van Binnelandse Sake (MVD) in die laat 19de eeu en vroeë 20ste eeu, bygestaan deur die Spesiale Korps van Gendarmes. ==Oorsig== Die Ochrana, wat gevorm is om politieke [[terrorisme]] en [[Links (politiek)|linkse politiek]] en revolusionêre aktiwiteite te bekamp,<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9056920/Okhranka#275729.hook Okhrana] ''Britannica Online''</ref> het kantore regdeur die Russiese Ryk bedryf, sowel as satellietagentskappe in 'n aantal buitelandse lande. Dit het gekonsentreer op die monitering van die bedrywighede van Russiese revolusionêre in die buiteland, insluitend in [[Parys]], waar die Ochrana-agent Pyotr Rachkovsky (1853–1910) 1884–1902 gevestig was voordat hy 1905–1906 in [[Sint Petersburg]] teruggekeer het om diens te doen. Die Ochrana het verskeie metodes ontplooi, insluitend geheime operasies, geheime agente en "perlustrasie" - die lees van private korrespondensie. Die Ochrana se Buitelandse Agentskap het ook revolusionêre aktiwiteite gemonitor.<ref> {{cite book | last1 = Fischer | first1 = Ben B. | year = 1997 | title = Okhrana: The Paris Operations of the Russian Imperial Police | url = https://books.google.com/books?id=szO2W7zF69kC | publisher = DIANE Publishing | publication-date = 1999 | page = 6 | isbn = 9780788183287 | access-date = 10 Mei 2019 | quote = Die opening in 1883 van die Ochrana se Buitelandse Buro, gesentreer in Parys, is aangespoor deur die verskuiwing van Russiese revolusionêre aktiwiteit van die Russiese Ryk na Wes- en Sentraal-Europa. }} </ref> Die Ochrana het berug geword vir sy agente provokateurs, insluitend Jacob Zhitomirsky (gebore 1880, 'n toonaangewende Bolsjewistiese en nabye vennoot van [[Vladimir Lenin]]), Yevno Azef (1869–1918), Roman Malinovsky (1876–1918) en Dmitri Bogrov (1887–1911). Die Ochrana het probeer om die arbeidersbeweging in gedrang te bring deur vakbonde wat deur die polisie bestuur word, 'n praktyk bekend as ''zubatovshchina'' te stig. Die Kommuniste het die Ochrana gedeeltelik geblameer vir die Bloedige Sondag-gebeurtenis van Januarie 1905, toe Tsaristiese troepe<ref>{{cite book | title= Black Night White Snow | author= Salisbury, Harrison E. | publisher= Da Capo Press | year= 1981 | isbn= 0-306-80154-X | pages= 122–123}}</ref> honderde ongewapende betogers doodgemaak het wat opgeruk het tydens 'n betoging wat deur Vader Georgi Gapon gereël is.<ref>Evans, Charles T. Father Gapon</ref>) en met die deelname van Pyotr Rutenberg. Baie historici, soos die Duitser Konrad Heiden<ref name=Freund2000>[https://reason.com/archives/2000/02/01/forging-protocols "Forging Protocols"] by Charles Paul Freund. ''Reason Magazine'', February 2000</ref> en die Russiese historikus Mikhail Lepekhine<ref>{{cite news |last1 =Bishop |first1= Patrick |title= 'Protocols of Zion' forger named |url= https://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1999/11/19/wzion19.html |access-date= 8 November 2015 |work= [[The Daily Telegraph]] |issue= 1638 |date= 19 November 1999 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080528005157/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1999%2F11%2F19%2Fwzion19.html |archive-date= 28 Mei 2008 |url-status= dead |location= [[Parys]] |quote= Navorsing deur 'n vooraanstaande Russiese historikus, Mikhail Lepekhine, in onlangs oopgemaakte argiewe het bevind die vervalsing is die werk van Mathieu Golovinski, opportunistiese afstammeling van 'n [[Aristokrasie|aristokratiese]] maar rebelse familie wat in 'n lewe van [[spioenasie]] en [[propaganda]] werk.}}</ref> hou vol dat Matvei Golovinski, 'n skrywer en Ochrana-agent, die eerste uitgawe van die [[Protokolle van die Wyses van Sion]] (1903) geskep het. Die organisasie het ook dokumentasie geskep wat verband hou met die [[antisemitisme|antisemitiese]] Beilis-verhoor van 1913. Verdagtes wat deur die Ochrana gevange geneem is, is na die regstelsel van die Russiese Ryk oorgedra. Die Ochrana was voortdurend onderbefonds en onderbeman; voor 1914 het dit net 49 werknemers gehad wat tussen sewe kantore verdeel was en het nooit meer as 2 000 informante op enige tyd gehad nie. Dit het nooit meer as 10% van die totale polisiebegroting ontvang nie.<ref> {{cite book | last1 = Lauchlan | first1 = Iain | chapter = The Okhrana: security policing in late imperial Russia | editor1-last = McKean | editor1-first = Robert B. | editor2-last = Thatcher | editor2-first = Ian D. | title = Late Imperial Russia: Problems and Prospects | url = https://books.google.com/books?id=g7s8kE1aObAC | series = Manchester University Press Series | date = 3 September 2005 | location = Manchester | publisher = Manchester University Press | publication-date = 2005 | page = 50 | isbn = 9780719067877 | access-date = 10 May 2019 | quote = Die hoë vlak van geheimhouding het beteken dat revolusionêres net kon raai oor die grootte en aard van die Ochrana. Gevolglik het die opposisie blykbaar die alwetendheid van die geheime polisie oorskat. Die meeste het gedink dat daar 'n Swart Kabinet in elke stad en selfs baie dorpe van die ryk was. Toe een Sowjet-historikus die argiewe deurgegaan het, het hy net bewyse gevind van sewe sulke kantore met 'n totaal van 49 werknemers voor 1914; berigte van ander, het hy opgemerk, 'was pure hallusinasies'. Aktiviste in die politieke ondergrondse het hulle voorgestel dat die stede met wagters en informante besmet is, en was bang dat hulle geledere deurspek was met verraaiers. Vroeë teenstanders van die Ochrana het geskat dat dit tot 40 000 spioene in diens het en daarna verwys as die belangrikste stut vir die tsaristiese regime. Maar toe die polisie-argiewe in 1917 in die hande van die Voorlopige Regering val, het hulle net daarin geslaag om 600 informante te ontbloot. Onlangse opnames van die argiewe het aan die lig gebring dat die Departement van Polisie nooit meer as 2 000 informante op enige tydstip in diens geneem het nie en die meeste van hulle was nie hoëvlak spioene nie. Die hele Ochrana-begroting het gewoonlik minder as 10 persent van die totale uitgawes aan polisie uitgemaak, en het in 1914 'n hoogtepunt van ongeveer vyf miljoen roebels bereik [...]. }} </ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] [[Kategorie:Russiese Ryk]] [[Kategorie:Intelligensiedienste]] 31sz6b80idfucy92lhitafzvf17ccps 0 422758 2923259 2892966 2026-08-09T16:46:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923259 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ragheed al-Tatari | bynaam = | beeld = Ragheed Ahmed Al-Tatari.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = al-Tatari as vegvlieënier in die 1970s | geboortenaam = Ragheed Ahmad al-Tatari | geboortedatum = [[25 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Sirië]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Sirië | beroep = [[Siriese Lugmag]] vegvlieënier en politieke gevangene (1981-2024) | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ragheed Ahmad al-Tatari''' ([[Arabies]]: رغيد أحمد الططري; gebore op [[25 Desember]] [[1954]]) is 'n voormalige militêre [[vlieënier]] van [[Sirië]], wat erken word as die langsdienende politieke gevangene in die land. Sy arrestasie deur Siriese intelligensie het in 1981 plaasgevind, ná sy weiering om betrokke te raak by die bombardement op Hama en sy daaropvolgende vlug na [[Jordanië]]. Sedert daardie tyd is hy aangehou in verskeie korrektiewe fasiliteite wat deur die regime van die Siriese Arabiese Republiek geadministreer word. Nadat hy ongeveer 43 jaar tronkstraf verduur het, is hy uiteindelik op 8 Desember 2024 vrygelaat na die val van die [[Basjar al-Assad]]-regering.<ref name=":0" /> ==Vroeë loopbaan== Ragheed al-Tatari is op 25 Desember 1954 in Damaskus, Sirië gebore in 'n familie van [[Sirkassiërs|Sirkassiër]] oorsprong.<ref>{{Cite news|title=Decades in darkness: Syria's freed political prisoners|url=https://www.newarab.com/news/decades-darkness-syrias-freed-political-prisoners|publisher=The New Arab|date=9 Desember 2024|access-date=28 Desember 2024|archive-date= 9 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209181116/https://www.newarab.com/news/decades-darkness-syrias-freed-political-prisoners|url-status=dead}}</ref> Hy het sy studies aan die Lugmagakademie in 1972 begin en suksesvol gegradueer in 1975. Na sy gradeplegtigheid het hy in 'n aantal lugmag-eskaders gedien.<ref name="ADMSP">{{cite web |title=Ragheed |url=https://www.admsp.org/en/ragheed/ |website=ADMSP |access-date=9 Desember 2024 |date=13 Julie 2021 |archive-date=15 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415192908/https://www.admsp.org/en/ragheed/ |url-status=live }}</ref> ==Inhegtenisneming en verhoor== In 1980 het Ragheed al-Tatari in die hof vervolging in die gesig gestaar vir sy weiering om saam met sy mededienspligtiges aan 'n lugbomaanval in Hama deel te neem. Alhoewel hy uiteindelik vrygespreek is, is hy uit militêre diens ontslaan. Hierna het hy vir 'n tydperk van agt maande in Jordanië gewoon voordat hy na [[Egipte]] gegaan het, waar hy politieke asiel gesoek het; sy aansoek is egter uiteindelik van die hand gewys. In 1981, in die nasleep van die politieke omwenteling na die sluipmoord op die Egiptiese president [[Anwar Sadat]], is hy gedwing om na Sirië terug te keer. Daarna is Ragheed al-Tatari en sy medewerkers in hegtenis geneem en deur die Lugmag se intelligensiedirektoraat aangehou. Vir etlike jare daarna was daar geen kommunikasie van hom aan sy vrou of enige ander individue nie.<ref>{{cite web |title=L'histoire de Ragheed Al-Tatari, qui croupit depuis quarante et un ans dans les geôles syriennes |url=https://www.courrierinternational.com/article/temoignage-l-histoire-de-ragheed-al-tatari-qui-croupit-depuis-quarante-et-un-ans-dans-les-geoles-syriennes |website=Courrier international |access-date=9 Desember 2024 |language=fr |date=8 Januarie 2023 |archive-date=1 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201195918/https://www.courrierinternational.com/article/temoignage-l-histoire-de-ragheed-al-tatari-qui-croupit-depuis-quarante-et-un-ans-dans-les-geoles-syriennes |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=الملازم أول رغيد الططري يدخل عامه الـ40 في المعتقلات السورية |url=https://www.enabbaladi.net/435444/ |website=عنب بلدي |access-date=9 Desember 2024 |language=ar |date=29 November 2020 |archive-date=24 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524214907/https://www.enabbaladi.net/435444/ |url-status=live }}</ref> ==Aanhouding== Ragheed al-Tatari het gedurende sy aanhouding in verskeie militêre tronke opgesluit, drie jaar in die Mezzeh-gevangenis, sestien jaar in die Tadmor-gevangenis en elf jaar in die Sednaya-gevangenis. Na die aanvang van die [[Siriese Burgeroorlog|Siriese revolusionêre opstand in 2011]], het die regime sy onderdrukking geëskaleer, wat gelei het tot die arrestasie van duisende betogers en 'n daaropvolgende herorganisasie van die tronkbevolking. Gedurende hierdie onstuimige tydperk is talle radikale Islamiete vrygelaat, terwyl al-Tatari na die burgerlike fasiliteit van Adra oorgeplaas is.<ref>{{cite book |title=Syrie, le pays brûlé (1970-2021): Le livre noir des Assad |date=23 September 2022 |publisher=Seuil |isbn=978-2-02-150234-3 |page=220-221 |url=https://books.google.com/books?id=utibEAAAQBAJ |language=fr}}</ref> In reaksie op die voorwaardes van sy aanhouding, het hy geweier om die tronkdrag aan te trek wat deur die Adra-owerhede opdrag gegee is, 'n besluit wat gelei het tot die verbod op familiebesoeke.<ref name="ADMSP" /> Gedurende sy gevangenisskap het al-Tatari uitsonderlike artistieke en beeldhoukundige talente gekweek en ingewikkelde werke vervaardig uit materiale soos broodkrummels, suiker, sitroensuur en olyfsade. Verder het hy skaaktoernooie georganiseer, die stukke van brooddeeg gemaak en die planke op materiaal afgebaken.<ref>{{cite web |last1=Staff |first1=MM News |title=Ragheed al-Tatari, Syrian prisoner who sees the light of day after 43 years |url=https://mmnews.tv/ragheed-al-tatari-syrian-prisoner-who-sees-the-light-of-day-after-43-years/ |website=MM News |access-date=10 Desember 2024 |date=8 Desember 2024}}</ref> Die president van die Association of Detainees and Disappeared of Saidnaya Prison (ADMSP) word erken as die langsdienende politieke gevangene wêreldwyd. Sy seun, Waël al-Tatari, wat tans as 'n vlugteling in [[Kanada]] woonagtig is, wat kort ná sy pa se opsluiting gebore is, pleit sterk vir sy vrylating.<ref>{{cite news |last1=Underwood |first1=Colleen |title=Calgary Syrian refugee never gives up hope for his dad's freedom |url=https://www.cbc.ca/news/canada/calgary/calgary-syrian-refugee-prison-ragheed-al-tatari-1.6268694 |access-date=9 Desember 2024 |work=CBC News |archive-date=23 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323091545/https://www.cbc.ca/news/canada/calgary/calgary-syrian-refugee-prison-ragheed-al-tatari-1.6268694 |url-status=live }}</ref> Opvallend is dat Waël eers in 2005 die geleentheid gehad het om sy pa te ontmoet.<ref>{{cite web |title=Ragheed Al-Tatari - Creative Memory |url=https://creativememory.org/ragheed-al-tatari-2/ |access-date=10 Desember 2024 |date=29 September 2022}}</ref> Hy is uiteindelik op 8 Desember 2024 vrygelaat, ná die inname van [[Damaskus]] deur Siriese opposisiemagte. Sy opsluiting het ongeveer 43 jaar geduur.<ref name=":0">{{cite web |last1=Rainews |first1=Redazione di |title=Damasco nelle mani dei ribelli, Assad in esilio a Mosca |url=https://www.rainews.it/maratona/2024/12/guerra-civile-siria-assad-hts-tahrir-al-sham-ribelli-insorti-sunniti-aleppo-hama-esercito-nazionale-siriano-turchia-sdf-curdi-959b6d95-1c53-423c-bf49-354c6c8331da.html#79715b8b-d670-4a44-8aef-24c310d8c2d9 |website=RaiNews |access-date=9 Desember 2024 |language=it |date=5 Desember 2024}}</ref> == Sien ook == * [[Fareed al-Madhhan]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:al-Tatari, Ragheed}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Vlieëniers]] 6uwqbmttrbaj9sexhxqaz7kg18a9hes 0 423624 2923276 2814989 2026-08-09T17:33:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923276 wikitext text/x-wiki '''Retief Scholtz''' (gebore in 1984 in [[Alberton]]) is 'n [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]], regisseur en vervaardiger. Nadat hy in 2002 in [[Groblersdal]] gematrikuleer het, het hy BCom aan die [[Noordwes-Universiteit]] se Potchefstroomkampus studeer, waar hy uiteindelik in 2006 'n honneursgraad in bedryfsielkunde behaal het.<ref name="litnet" /> Hy het ook in 2010 'n dramadiploma by die Method Actors' Training Centre in Pretoria voltooi. == Teatertekste == In 2016 het sy eerste teaterstuk ''Dop'' (met André Odendaal en [[Wilhelm van der Walt]] in die rolverdeling, en [[Sylvaine Strike]] as regisseur) by die Pieter Toerien-teater in Johannesburg gedebuteer.<ref name="litnet" /><ref>{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/Netwerk24/sy-karakters-bekender-as-sy-vriende-20161018 |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=24 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224044708/https://www.netwerk24.com/Netwerk24/sy-karakters-bekender-as-sy-vriende-20161018 |url-status=live }}</ref> ''Dop'' is in 2017 vir verskeie toekennings genomineer, waaronder ʼn Woordtrofee-nominasie vir André Odendaal as Beste speler by die [[Woordfees]].<ref>https://litnet7.rssing.com/chan-53994718/article3206.html?nocache=0{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 5 Naledi Theatre Awards-nominasies<ref>{{Cite web |url=https://www.stageandscreen.co.za/naledi-theatre-awards-2017-the-nominees/ |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=26 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226172858/https://www.stageandscreen.co.za/naledi-theatre-awards-2017-the-nominees/ |url-status=dead }}</ref> en 4 Kanna-nominasies by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]].<ref>{{Cite web |url=https://www.diehoorn.com/kuns/hulle-benoem-vir-kannas/ |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=24 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224044709/https://www.diehoorn.com/kuns/hulle-benoem-vir-kannas/ |url-status=dead }}</ref> Retief wen in 2017 die KKNK-Kanna vir beste nuutgeskrewe teks.<ref>{{Cite web |url=https://www.vrouekeur.co.za/nuus-vermaak/kknk-kannas-2017 |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=24 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224044730/https://www.vrouekeur.co.za/nuus-vermaak/kknk-kannas-2017 |url-status=live }}</ref> Na ''Dop'' het ander teaterstukke gevolg, waaronder ''Karel se Oupa'' (met o.a. [[Tobie Cronjé]]; genomineer vir 4 Naledi Theatre Awards<ref>{{Cite web |url=https://www.stageandscreen.co.za/naledi-nominations-2018/ |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=25 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125205328/https://www.stageandscreen.co.za/naledi-nominations-2018/ |url-status=live }}</ref>) en ''Weerkaats'' (met [[Milan Murray]]; wenner van die [[Aardklop]] Hartsvriende: Beste Produksie<ref>{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/het-jy-gehoor/aardklop-wenners-ilse-roos-paul-du-toit-steel-harte-20171006 |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=24 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224044714/https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/het-jy-gehoor/aardklop-wenners-ilse-roos-paul-du-toit-steel-harte-20171006 |url-status=live }}</ref>) in 2017, ''Die voordele van eierwit'' (met [[Marion Holm]] en [[Margit Meyer-Rödenbeck]]; genomineer vir 'n [[kykNET]] Fiësta vir beste nuutgeskepte teks<ref>https://www.dstv.com/kyknet/af-za/nuus/hier-is-die-benoemings-10de-kyknet-fiestas</ref>) in 2018, en ''Nagskofkliek'' (met [[Melt Sieberhagen]] en Albert Pretorius; genomineer vir ʼn [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] Woordveertjie: Dramateks<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/finaliste-van-atkv-woordveertjies-bekendgemaak/ |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=27 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227230159/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/finaliste-van-atkv-woordveertjies-bekendgemaak/ |url-status=live }}</ref>) in 2019. Retief tree ook as vervaardiger van ''Nagskofkliek'' op. Hy skryf ook in 2019, saaam met [[Etienne Fourie]], die teks vir ''Be(t)roudag'' wat by InniBos op die planke was. Hy wen in 2018, vir die tekste van ''Dop'' en ''Weerkaats'', die KykNET Fiësta vir Beste opkomende kunstenaar.<ref>https://www.dstv.com/kyknet/af-za/nuus/kyknet-fiestas-2018-hier-is-die-wenners</ref> == TV-draaiboeke == Retief tree as skrywer op vir verskeie TV-reekse waaronder ''Dwaalster'' (2018) saam met [[Nicola Hanekom]], ''Alles Malan'' (2018 en 2019) saam met Corné van Rooyen en René van Rooyen, ''Sara se Geheim'' (2018 en 2019), ''Ekstra Medium'' (2019) saam met [[Beer Adriaanse]], ''G.I.L.'' saam met Thomas Hall en Wilmien Rossouw, en ''Beter as Gister'' (2024). Hy is ook tussen 2018 en 2021 'n skrywer en storielyner by die telenovella ''Arendsvlei''. Sedert Augustus 2021 is hy die hoofskrywer van die kykNET-sepie ''Suidooster''. == Filmdraaiboeke en -regie == In 2017 skryf hy die draaiboek vir ''Slaaf'', 'n 24 minuut-kortfilm vir die Silwerskermfees, wat genomineer is as Beste Draaiboek by daardie jaar se Sillwerskermfeestoekennings.<ref>https://www.dstv.com/kyknet/af-za/nuus/silwerskermfees-2017-kortfilm-nominasies</ref> Hy skryf in 2020 die draaiboeke vir 4 kykNET-storiefilms: ''Tannie Elsie'', ''Voor ek Vergeet'', ''Nommer 5'' en ''Nommer 54''. In 2021 is hy skrywer en, vir die eerste keer ook regisseur, van die kykNET-TV-films ''Brompot'' en ''Hardegat''. Hy skryf in 2023 die draaiboek vir die vollengtefilm ''Om en Om''. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="litnet">{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/n-onderhoud-met-retief-scholtz-hoofskrywer-van-suidooster-op-kyknet/ |title=argiefkopie |access-date=27 Januarie 2025 |archive-date=24 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224044705/https://www.litnet.co.za/n-onderhoud-met-retief-scholtz-hoofskrywer-van-suidooster-op-kyknet/ |url-status=live }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regisseurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6z8k9wg7jzmapa0e2kqzuhxqkzq901o 0 423951 2923354 2819082 2026-08-09T20:42:50Z Pynappel 70858 /* Akademiese loopbaan */ 2923354 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox scientist | name = Mulalo Doyoyo | native_name = | native_name_lang = | image = doyoyo.jpg | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date|1970|8|13}} | birth_place = [[Venda]], [[Limpopo]], Suid-Afrika | spouse = Thato Doyoyo | death_date = {{death date and age|2024|03|11|1970|08|13}} | death_place = [[Midrand]], [[Gauteng]], Suid-Afrika | residence = | citizenship = Suid-Afrika | nationality = [[Suid-Afrika]]ner | fields = [[Ingenieurswese]] | work_institution = {{Plainlist| * [[MIT]] * [[Georgia Tegnologieinstituut]]}} | alma_mater = {{Plainlist| * [[MIT]] * [[Brown Universiteit]] * [[Universiteit van Kaapstad]]}} | known_for = {{Plainlist| *[[Toegepaste wiskunde]] *Ultraligte materiale *Omgewingsvriendelike konstruksie *[[Hernubare energie]] *[[Ballistiek]]}} | thesis_title = Experimental studies of subsonic penetration in silica glasses and ceramics | thesis_url = http://adsabs.harvard.edu/abs/2000PhDT.......145D | thesis_year = | doctoral_advisor = <!--(or | doctoral_advisors = )--> | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | footnotes = }} '''Mulalo Doyoyo''' (13 Augustus 1970 – 11 Maart 2024) was 'n Suid-Afrikaanse [[ingenieur]], uitvinder en [[professor]].<ref>[https://www.pressreader.com/south-africa/sowetan/20160719/281844347982186 ps://www.pressreader.com/south-africa/sowetan/20160719/281844347982186]</ref><ref>https://www.news24.com/Drum/Archive/boy-from-limpopo-now-a-prof-at-us-university-20170728</ref> Doyoyo was 'n navorser in toegepaste meganika, ultraligte materiale, omgewingsvriendelike konstruksie, [[hernubare energie]] en ander velde van [[ingenieurswese]]. Hy het lesings gegee in verskeie ingenieursdissiplines, insluitend oseaaningenieurswese, [[siviele ingenieurswese]], omgewingsingenieurswese en [[meganiese ingenieurswese]]. Hy het 'n sementlose [[beton]], genaamd Cenocell, en Amoriguard-bedekkings uitgevind.<ref>[https://m.bizcommunity.com/Article/196/356/191778.html https://m.bizcommunity.com/Article/196/356/191778.] [https://m.bizcommunity.com/Article/196/356/191778.html ml]</ref><ref>[[:en:Mulalo_Doyoyo#cite_note-4|https://en.wiirg/wiki/Mulalo_Doyoyo#cite_note-4]]</ref><ref>[http://www.engineeringnews.co.za/print-version/construction-demand-boosts-local-eco-friendly-paints-2017-03-10 htt://www.engineeringnews.co.za/print-version/construction-demand-boost-local-eco-friendly-paints-2]struktu</ref> Hy is op 11 Maart 2024 oorlede. == Vroeë lewe en opvoeding == Mulalo Doyoyo is gebore in William Edie-hospitaal in Tshidimbini, [[Venda]], aan Khorommbi Doyoyo en Mudzuli (gebore Dzaga) van Vondwe-dorp. Venda was 'n bantustan in die noorde van Suid-Afrika tydens [[apartheid]] en is nou deel van die [[Limpopo-provinsie]].<ref>https://web.archive.org/web/20150518103627/http://www.zikawa.com/video_YP4TZ_w-zSE_-----Against-All-Odds--Rural-village-boy-Mulalo-Doyoyo-teaches-in-the-US---.html</ref> Hy het sy skoolonderrig by Vondwe Laer Primêre Skool in 1977 begin en toe na Tshidimbini Hoër Primêre Skool in 1981 oorgeskakel. Hy het in 1984 by Tshidimbini Sekondêre Skool aangesluit en tot 1985 daar studeer. In 1986 het hy by Mbilwi Sekondêre Skool ingeskryf, waar hy as die hoofseun verkies is en in 1988 gematrikuleer het. Hy het sy studies aan die [[Universiteit van Kaapstad]] voortgesit en was ingeskryf in 'n vyfjaar ingenieurswese-oorbruggingsprogram.<ref>http://www.ebe.uct.ac.za/ebe/apply/academicdev</ref> Doyoyo se honneurstesis was oor die ontwerp en konstruksie van meganiese toerusting om valse brinelling in swaardiens laers (meganies) in elektriese motors te ondersoek. Hy het sy [[meestersgraad]] in soliede meganika en toegepaste wiskunde in 1995 en 1996 verwerf, onderskeidelik. Sy doktorale navorsing het gefokus op [[ballistiek]] en die ontwerp van liggewig pantser. Hy het sy doktorale proefskrif in ingenieurswese in 1999 gepubliseer met die titel, "Eksperimentele studies van subsoniese penetrasie in silika-glase en keramiek." Hy het in 1999 'n nagraadse navorsingspos aan die [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] aanvaar om sy studie in toegepaste meganika voort te sit. == Akademiese loopbaan == [[Lêer:Biaxial utm.jpg|duimnael|Die Universele bi-aksiale toetsmasjien wat deur Doyoyo ontwerp is.]] Doyoyo het by die Gesamentlike MIT-Nywerheidskonsortium oor Ultraligte Metaallliggaamstukture, die Cambridge-MIT Instituut, en die Volgende Generasie Voertuig-Inisiatief, eksperimente uitgevoer by die impak- en botsbestendigheidslaboratorium, op sellulêre vastestowwe, soos metaal-skuime en heuningkoeke. Die uitdaging was om nuwe eksperimentele tegnieke, monsters en toestelle te ontwikkel om sagte vastestowwe onder uiterste multidimensionele botsingsladings te toets om tipiese botsings na te boots. Hy het 'n trapeziumvormige monster ontwikkel om die plaaslike spanning-vervorming-verhouding vir metaalskuime af te lei vir insluiting in eindige-elemente-analise (FEA)-kodes. Vir die konstitutiewe vergelyking en botsingsfoutoppervlakke het hy 'n vlindervormige monster ontwikkel en die Arcan-apparaat aangepas, waaruit hy vergelykings afgelei het om skuif- en druk- of trekspanning in die toetsgedeelte van die monster te bepaal. As gevolg van die hanteringsprobleme van die vlindervormige monster, het hy 'n Universele Biaxiale Toestelontwikkel met 'n veranderde monstergeometrie. Hy het MIT in 2004 verlaat om lesings aan te bied by die skool vir siviele en omgewingsingenieurswese aan die Georgia Tegnologieinstituut ''(Georgia Tech)'' waar hy die ultraliagte-stelsellaboratorium geskep het vir eksperimentele navorsing oor ultraligte materiale. Deur grondslag- en plaatteorieë van strukturele meganika toe te pas, het hy bewys dat 'n tralie-roosterstruktuur as 'n interne versterkingselement, die vermoë het om die gewig van 'n drukvat te verminder deur sy buitediktes te verminder, terwyl dit sy breuksterkte verbeter. Dit het gelei tot die uitvindingsopenbaring van mikrotralie-drukvate. Hierdie drukvate akkommodeer nie-rondvormige strukture, wat lei tot verhoogde veiligheid, ryafstand en kajuitruimte vir waterstofvoertuie. [[Lêer:Cenocell samples.jpg|duimnael|Cenocell monsters]] In 'n poging om energiebergingsisteme vir grootskaalse tradisionele en hernubare energiebronne te ontwikkel, het hy navorsingsamewerking met kragopwekkingsmaatskappye begin. Een van die resultate van hierdie samewerking was die ontwikkeling van Cenocell, 'n gepatenteerde betonagtige materiaal gebaseer op vliegas sonder die byvoeging van Portlandsement. Vliegas is 'n besoedelende neweproduk van steenkoolkragstasies, sementproduksie, papiervervaardiging en mynboubedrywighede. Cenocell se mikrostruktuur lyk soos dié van 'n natuurlike gasreservoirsteen. Vanaf 2006 het hy belangstelling getoon in navorsing wat in lyn is met sy vaderland se Heropbou- en Ontwikkelingsprogram. Hy het saam met sy nagraadse studente begin werk aan groen geboue en hernubare energie. Tussen 2007 en 2009 is hy aangestel as 'n [[buitengewone professor]] en later 'n besoekende navorsings- en innovasievoorsitter aan die [[Tshwane-Universiteit vir Tegnologie]]. Dit het hom die geleentheid gebied om saam met plaaslike navorsers aan die program te werk. [[Lêer:Ahifambeni hydrogen motorbike.jpg|duimnael|"Ahifambeni" watestofmotorfiets]] Hierdie samewerking het hom geïnspireer om Retecza (hulpbron-gedrewe tegnologie-konsepsiesentrum) te skep. Gedurende sy ontstaan in Suid-Afrika in 2008, het die organisasie interdissiplinêre navorsers en nyweraars van regoor die wêreld verwelkom. Een van die uitkomste van Retecza was die ontwerp en konstruksie van 'n waterstofmotorfiets genaamd "Ahifambeni". == Entrepreneurskap == Na sy werk by Georgia Tech het hy na Midrand, Johannesburg, verhuis, waar hy 'n eksperimentele laboratorium vir omgewingsvriendelike chemikalieë geskep het. Sedert die stigting in 2012 het die laboratorium verskeie uitvindings gegenereer. Hy het ook vir 'n kort tydperk meganiese ingenieurswese aan die Universiteit van Johannesburg doseer. Sasol Chemcity het die aktiwiteite van die Midrand-laboratorium ondersteun en finansiering verskaf vir sy program vir klein- tot mediumgrootte ondernemings. In samewerking met betonvervaardigers en mynmaatskappye het hy "groen" chemiese bindmiddels, Solunexz en Glunexz, ontwikkel vir steenkoolstof, konstruksieaggregaat en houtskool. Met voortgesette ondersteuning van Sasol het hy Amoriguard ontwikkel, 'n nie-vlugtige organiese verbindingverf en skimlaag gebaseer op mynhope en industriële afval. Amoriguard het 'n Agrément-sertifikaat ontvang. In 2014 het hy gewerk aan sonkragspoeltoilette wat as 'n miniatuur-afvalbehandelingsaanleg funksioneer. Hierdie tegnologie, gebaseer op nanofiltrering en anaërobiese vertering, word geïmplementeer in gebiede waar water- en sanitasievoorsiening beperk is. In 2016, terwyl hy sierstene ontwikkel het, het Doyoyo die Ecocast-steenvervaardigingsmasjiene ontwerp en vervaardig, wat water en energie bespaar en aanpasbaar is vir afgeleë gemeenskappe. In 2023 het Doyoyo 'n "vloeibare sement" uitgevind, 'n tipe spesialiteitschemikalie wat as 'n plaasvervanger vir Portlandsement gebruik word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Uitvinders]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Massachusetts-tegnologie-instituut]] azqcwla6vzvbxtkn207z9xpwstpnudu 0 423954 2923373 2738023 2026-08-09T20:49:14Z Pynappel 70858 2923373 wikitext text/x-wiki '''Max Knoll''' (17 Julie 1897 &#x2013; 6 November 1969)<ref>{{Cite web|url=https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/people/cp50265/max-knoll|title=Max Knoll {{!}} Science Museum Group Collection|website=collection.sciencemuseumgroup.org.uk|language=en|access-date=2024-05-24}}</ref> was 'n Duitse [[Elektroniese ingenieurswese|elektriese ingenieur]] en mede-uitvinder van die elektronmikroskoop. Knoll is in [[Wiesbaden]] gebore en studeer aan die Universiteit van München, [[Technischen Hochschulen]] in [[Tegniese Universiteit van München|München]] en Berlyn-Charlottenburg, waar hy sy doktorsgraad aan die Instituut vir Hoëspanningstegnologie verwerf. In 1927 word hy die leier van die elektronnavorsingsgroep, waar hy en sy medewerker, [[Ernst Ruska]], die elektronmikroskoop in 1931 uitvind.<ref>{{Cite journal |last=Freundlich |first=Martin M. |date=1963 |title=Origin of the Electron Microscope |url=https://www.jstor.org/stable/1712183 |journal=Science |volume=142 |issue=3589 |pages=185–188 |doi=10.1126/science.142.3589.185 |issn=0036-8075 |jstor=1712183}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1986/ruska-autobio.html|title=Ernst Ruska - Autobiography|date=2006-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20060716030249/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1986/ruska-autobio.html|archive-date=2006-07-16|access-date=2024-05-24}}</ref> In April 1932 sluit Knoll by Telefunken in [[Berlyn]] aan om ontwikkelingswerk op die gebied van [[Televisie|televisieontwerp]] te doen. Hy was ook 'n privaatdosent in Berlyn. Na [[Tweede Wêreldoorlog|die Tweede Wêreldoorlog]] het Knoll by die Universiteit van München aangesluit as 'n [[buitengewone professor]] en direkteur van die Instituut vir Elektrogeneeskunde. In 1948 verhuis hy na die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] om by die Departement [[Elektroniese ingenieurswese|Elektriese Ingenieurswese]] aan [[Princeton-universiteit|Princeton Universiteit]] te werk. In 1956 keer hy terug na München en raak betrokke by 'n reeks eksperimente by die [[Tegniese Universiteit van München|Technische Hochschule]], wat die opwekking van fosfene behels het deur die brein van homself en ander proefpersone elektries te stimuleer.<ref>{{Cite journal |last=Knoll |first=M. |last2=Kugler |first2=J. |last3=Höfer |first3=O. |last4=Lawder |first4=S.D. |date=2007-06-20 |title=Effects of Chemical Stimulation of Electrically-Induced Phosphenes on their Bandwidth, Shape, Number and Intensity |url=https://doi.org/10.1159/000104299 |journal=Confinia Neurologica |volume=23 |issue=3 |pages=201–226 |doi=10.1159/000104299 |issn=0010-5678}}</ref> Hy het in 1966 afgetree. == Sien ook == * [[Elektronmikroskopie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Geboortes in 1897]] 8gurmq1imxpnux47ffe7gipo3xnybam 0 424389 2923234 2892942 2026-08-09T13:06:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923234 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Patrick Kluivert | image = [[Beeld:Patrick Kluivert at Web Summit 2024 (cropped 2).jpg|senter|raamloos]] | caption = Kluivert in 2024 | full_name = Patrick Stephan Kluivert<ref>{{cite web |url=https://players.fcbarcelona.com/en/player/445-kluivert-patrick-stephan-kluivert |title=Kluivert |publisher=FC Barcelona |access-date=8 February 2025 |archive-date=14 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114230526/https://players.fcbarcelona.com/en/player/445-kluivert-patrick-stephan-kluivert |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1976|7|1|df=y}} | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | height = 1.91 m<ref>{{cite web |url = https://www.premierleague.com/players/2757/Patrick-Kluivert/overview | title = Overview: Patrick Kluivert | publisher = Premier League | access-date = 26 October 2024 }}</ref> | position = Doelskieter | currentclub = [[Indonesiese nasionale sokkerspan|Indonesië]] (afrigter) | youthyears1 = 1983–1984 | youthclubs1 = [[ASV De Dijk|Schellingwoude]] | youthyears2 = 1984–1994 | youthclubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | years1 = 1994–1997 | clubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps1 = 70 | goals1 = 39 | years2 = 1997–1998 | clubs2 = [[AC Milan]] | caps2 = 27 | goals2 = 6 | years3 = 1998–2004 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 182 | goals3 = 90 | years4 = 2004–2005 | clubs4 = [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] | caps4 = 25 | goals4 = 6 | years5 = 2005–2006 | clubs5 = [[Valencia CF|Valencia]] | caps5 = 10 | goals5 = 1 | years6 = 2006–2007 | clubs6 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps6 = 16 | goals6 = 3 | years7 = 2007–2008 | clubs7 = [[Lille OSC|Lille]] | caps7 = 14 | goals7 = 4 <!-- League appearances and goals only please! -->| totalcaps = 343 | totalgoals = 149 | nationalyears1 = 1990–1991 | nationalteam1 = Nederland o/16 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1991–1992 | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland o/17]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 1992 | nationalteam3 = Nederland U18 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 1992–1994 | nationalteam4 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland o/19]] | nationalcaps4 = 20 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 1994–2004 | nationalteam5 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps5 = 79 | nationalgoals5 = 40 | manageryears1 = 2010 | managerclubs1 = [[Brisbane Roar]] (assistent) | manageryears2 = 2011–2013 | managerclubs2 = [[FC Twente|Twente o/21]] | manageryears3 = 2012–2014 | managerclubs3 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] (assistent) | manageryears4 = 2015–2016 | managerclubs4 = [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] | manageryears5 = 2016 | managerclubs5 = [[AFC Ajax|Ajax o/19]] | manageryears6 = 2018–2019 | managerclubs6 = [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]] (assistent) | manageryears7 = 2021 | managerclubs7 = [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] (tussentyds) | manageryears8 = 2023 | managerclubs8 = [[Adana Demirspor]] | manageryears9 = 2025 | managerclubs9 = [[Indonesiese nasionale sokkerspan|Indonesië]] }} '''Patrick Kluivert''' (gebore op 1 Julie 1976 in [[Amsterdam]]) is 'n voormalige Nederlandse sokkerspeler en afrigter. Kluivert, wat voorheen vir spanne soos [[AFC Ajax|Ajax]], [[AC Milan]] en [[FC Barcelona|Barcelona]] gespeel het, het 40 doele in 79 wedstryde vir [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] aangeteken. Sy afrigtingsloopbaan sluit rolle in by Adana Demirspor, [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]], [[Indonesiese nasionale sokkerspan|Indonesië]], asook as assistent-afrigter vir Nederland en [[Kameroense nasionale sokkerspan|Kameroen]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kluivert, Patrick}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] g1kr11sjhb2a10bftxhk9660j7xovdv 0 424653 2923229 2887937 2026-08-09T12:26:04Z Keckel 36806 2923229 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Gabriella |titel = Gravin van Carladès |kleur = |beeld = S.A.S. la Princesse Gabriella de Monaco.jpg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Gebore |1 = {{GDEO|2014|12|10}} <br>[[Monaco]] |opskrif2 = Name |2 = Gabriella Thérèse Marie Grimaldi |opskrif3 = Huis |3 = [[Huis van Grimaldi|Grimaldi]] |opskrif4 = Vader |4 = [[Albert II van Monaco|Albert II, prins van Monaco]] |opskrif5 = Moeder |5 = [[Charlene, Prinses van Monaco|Charlene Wittstock]] |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = |7 = }} '''Prinses Gabriella, gravin van Carladès''' (Gabriella Thérèse Marie Grimaldi; gebore 10 Desember 2014),<ref name=AFP12112014>{{cite news|last1=Marciano|first1=Catherine|title=Joy in Monaco over arrival of royal twins|url=https://uk.news.yahoo.com/monacos-royal-babies-twins-gabriella-jacques-born-says-185110033.html|access-date=11 December 2014|work=Agence France-Presse|date=11 December 2014|archive-date=14 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214233540/https://uk.news.yahoo.com/monacos-royal-babies-twins-gabriella-jacques-born-says-185110033.html|url-status=dead}}</ref> is die tweede aanspraakmaker op die [[Monaco|Monegaskiese]] troon. Sy is die dogter van die huidige heerser, [[Albert II van Monaco|Albert II]], en [[Charlene, Prinses van Monaco|prinses Charlene]] en die tweelingsuster van die regmatige troonopvolger, [[Jacques, erfprins van Monaco|prins Jacques]].<ref name=AFP12112014/> Ná haar geboorte het haar pa aan haar die titel gravin van Carladès toegeken.<ref>{{cite news|last1=Botelho|first1=Greg|title=Royal twins born in Monaco|url=http://www.cnn.com/2014/12/10/world/europe/monaco-royal-twins/index.html?hpt=hp_t4|accessdate=12 December 2014|publisher=CNN|date=11 December 2014}}</ref><ref name="palaisprincier">{{cite web|url=http://www.palais.mc/fr/actualites/s-a-s-le-prince-albert-ii/evenement/2014/decembre/naissances-princieres-3294.html|title=Naissances Princières|website=Palais Princier de Monaco|date=10 December 2014}}</ref> Met haar doop op 10 Mei 2015 het sy 'n grootoffisier van die Orde van Grimaldi geword.<ref name="order">{{Cite web |title=Ordonnance Souveraine n° 5.370 du 17 juin 2015 portant nomination et titularisation d'un Agent de Service dans les établissements d'enseignement / Journal 8234 / Année 2015 / Journaux / Accueil |url=https://journaldemonaco.gouv.mc/Journaux/2015/Journal-8234/Ordonnance-Souveraine-n-5.370-du-17-juin-2015-portant-nomination-et-titularisation-d-un-Agent-de-Service-dans-les-etablissements-d-enseignement |access-date=2023-04-20 |website=Journal de Monaco |language=fr}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Princess Gabriella, Countess of Carladès}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gabriella, Carlades, Gravin, Prinses}} [[Kategorie:Monegaskiese prinsesse]] guzes28022ma0kw81zixgvioqp8m9o7 0 426277 2923316 2842320 2026-08-09T19:36:01Z SpesBona 2720 Nie meer 'n weesbladsy nie 2923316 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Cara-oculta-luna.jpg|thumb|240px|Die "agterkant" van die Maan met sy baie [[Slagkrater|kraters]].]] Die '''oorsprong van die Maan''' word gewoonlik verduidelik aan die hand van 'n liggaam omtrent so groot soos [[Mars]] wat die [[Aarde]] getref en 'n puinskyf gevorm het wat eindelik een [[natuurlike satelliet]], die [[Maan]], geword het. Daar is egter 'n paar variasies op die [[reusebotsingshipotese]], sowel as alternatiewe verduidelikings, en navorsing duur voort om uit te vind presies hoe die Maan gevorm het.<ref name=nasa1/><ref name="NYT-20140907">{{cite news |author=Staff |title=Revisiting the Moon |url=https://www.nytimes.com/2014/09/09/science/revisiting-the-moon.html |date=September 7, 2014 |work=[[New York Times]] |access-date=September 8, 2014 }}</ref> Ander voorgestelde scenarios sluit in 'n liggaam wat deur die Aarde aangetrek is, die hipotese dat hulle saam gevorm het, botsings deur [[planetesimale]] en ander botsingsteorieë.<ref name=theories>[http://csep10.phys.utk.edu/astr161/lect/moon/moon_formation.html Theories of Formation for the Moon]</ref> Die standaardhipotese, die reusebotsingshipotese, stel voor 'n Marsgrootteliggaam met die naam [[Theia (planeet)|Theia]] het teen die Aarde gebots en 'n groot puinskyf gevorm wat toe saamgesmelt het om die Maan te vorm. Dié botsing het gelei tot die Aarde se [[draaias]] wat teen 23,5° oorgehel is en die [[seisoen]]e veroorsaak.<ref name=nasa1>{{cite web |title=NASA Lunar Scientists Develop New Theory on Earth and Moon Formation |website=[[Nasa]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518082920/https://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html |archive-date=2023-05-18 |url-status=live |url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/moon_formation.html}}</ref> Dit lyk of die Maan se [[suurstof]]isotoopverhoudings presies dieselfde as die Aarde s'n is.<ref name=wiechert>{{Cite journal | title=Oxygen Isotopes and the Moon-Forming Giant Impact | last1=Wiechert | first1=U. | last2=Halliday | first2=A. N. | last3=Lee | first3=D.-C. | last4=Snyder | first4=G. A. | last5=Taylor | first5=L. A. | last6=Rumble | first6=D. | volume=294 | issue=12 | pages=345–348 |date=October 2001 | doi=10.1126/science.1063037 | pmid=11598294 | journal=Science |bibcode = 2001Sci...294..345W | s2cid=29835446 }}</ref> Dié verhoudings, wat baie presies gemeet kan word, is uniek vir elke liggaam van die [[Sonnestelsel]].<ref name=scott010312>{{cite journal | url=http://www.psrd.hawaii.edu/Dec01/Oisotopes.html | title=Oxygen Isotopes Give Clues to the Formation of Planets, Moons, and Asteroids | journal=Planetary Science Research Discoveries Report | pages=55 | last=Scott | first=Edward R. D. | bibcode=2001psrd.reptE..55S | date=December 3, 2001 | access-date=2010-03-19 }}</ref> As Theia 'n aparte [[protoplaneet]] was, sou dit en die uitgewerpte materiaal moontlik ander suurstofisotoopverhoudings as die Aarde gehad het.<ref name=moonwalk>{{Cite web | url=http://www.geolsoc.org.uk/webdav/site/GSL/shared/pdfs/Geoscientist/Download%20PDF%20copy%20of%20Geoscientist%2019.9%20September%202009.pdf | first=Ted | last=Nield | title=Moonwalk | publisher=Geological Society of London | page=8 |date=September 2009 | access-date=2010-03-01 }}</ref> Ook is die Maan se [[titaan]]isotoopverhoudings (<sup>50</sup>Ti / <sup>47</sup>Ti) so naby aan die Aarde s'n (minder as 4 dele per miljoen) dat geen of baie min van die botsende liggaam se materiaal deel van die Maan kon geword het.<ref name=Zhang>{{cite journal | title = The proto-Earth as a significant source of lunar material | journal = Nature Geoscience | date = 25 March 2012 | first = Junjun | last = Zhang |author2=Nicolas Dauphas |author3=Andrew M. Davis |author4=Ingo Leya |author5=Alexei Fedkin | volume = 5 | issue = 4 | pages = 251–255| doi= 10.1038/ngeo1429 |bibcode = 2012NatGe...5..251Z }}</ref> ==Vorming== {{Hoofartikel|Reusebotsingshipotese}} [[Beeld:Lunar Sample 61016 - Big Muley.jpg|thumb|links|200px|'n Monster van die Maan, beter bekend as "Big Muley".]] Volgens sommige teorieë het die proto-Aarde geen groot mane gehad in die vroeë ontwikkeling van die Sonnestelsel nie. Die Aarde het 4,425&nbsp;miljard jaar gelede basies uit rots en [[lawa]] bestaan. Theia, 'n vroeëre protoplaneet wat omtrent so groot soos Mars was, het die Aarde op so 'n manier getref dat dit 'n aansienlike hoeveelheid materiaal van die Aarde af weggeskiet het. Van die materiaal het in die ruimte ontsnap, maar die res het in 'n wentelmaan om die Aarde gegaan en die Maan geskep. Die hipotese vereis 'n botsing van 'n proto-Aarde wat omtrent 90% van die deursnee van die huidge Aarde is, en nog 'n voorwerp met die deursnee van Mars (die helfte van die Aarde se deursnee en 'n tiende van sy massa). Laasgenoemde word soms genoem Theia, die naam van die moeder van [[Selene]], die maangodin in die [[Griekse mitologie]]. Dié grootteverhouding is nodig vir die stelsel wat ontstaan het, om genoeg [[hoekmomentum]] te hê om met die huidge wentelkonfigurasie ooreen te stem. So 'n botsing sou genoeg materiaal in 'n wentelbaan om die Aarde geskiet het om die Maan te vorm. Die Maan se relatief klein ysterkern (in vergelyking met dié van ander [[aardplanete]] en mane in die Sonnestelsel) is omdat Theia se kern in die Aarde in geskiet is. Die gebrek aan [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]] in die maanmonsters word ook verduidelik deur die [[energie]] van die botsing. Die nuut gevormde Maan se wentelafstand was omtrent 'n tiende van vandag s'n, en dit het metteryd verder wag beweeg. Op sy pad weg het die Maan in 'n [[sinchroniese wentelbaan]] gegaan, sodat net sy een kant altyd na die Aarde wys. Die Maan sou ook gebots het met enige natuurlike satelliete van die Aarde wat toe bestaan het en hulle geïnkorporeer het. Hulle sou die Aarde se samestelling, insluitende isotoopverhoudings, gedeel het. Die [[geologie]] van die Maan is sedertdien onafhankliker van die Aarde s'n. ===Studie van 2023=== Op 1 November 2023 het wetenskaplikes berig oorblyfsels van die protoplaneet Theia kan nog in die Aarde wees nadat dit teen die Aarde gebots het.<ref name="NYT-20231101">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=A 'Big Whack' Formed the Moon and Left Traces Deep in Earth, a Study Suggests - Two enormous blobs deep inside Earth could be remnants of the birth of the moon. |url=https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |date=1 November 2023 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231101232849/https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |archivedate=1 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref><ref name="NAT-20231101">{{cite journal |author=Yuan, Qian |display-authors=et al.|title=Moon-forming impactor as a source of Earth's basal mantle anomalies |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |date=1 November 2023 |journal=Nature |volume=623 |issue=7985 |pages=95–99 |doi=10.1038/s41586-023-06589-1 |pmid=37914947 |bibcode=2023Natur.623...95Y |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20231102061800/https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |archivedate=2 November 2023 |accessdate=2 November 2023 }}</ref> ==Afleidings van die hipotese == Alhoewel die reusebotsingshipotese baie aspekte van die Aarde–Maan-stelsel verklaar, is daar steeds 'n paar onopgeloste probleme, soos dat die Maan se vlugtige stowwe nie so uitgeput is as wat verwag sou word van so 'n energieke impak nie.<ref>{{cite web |first= J. H. |last= Jones | title = TESTS OF THE GIANT IMPACT HYPOTHESIS | work = Origin of the Earth and Moon Conference | url = http://www.lpi.usra.edu/meetings/origin98/pdf/4045.pdf | access-date = 2006-11-21 }}</ref> Nog 'n kwessie is die vergelyking van isotope tussen die Maan en die Aarde. In 2001 is die mees presiese meting tot dusver van die isotopiese verhoudings van maanrotse gepubliseer.<ref name=wiechert/> Verrassend genoeg het die [[Apollo-program|Apollo]]-maanmonsters 'n isotopiese verhouding getoon wat identies is aan dié van aardrots, maar anders as dié van ander hemelliggame in die Sonnestelsel. Omdat die meeste van die materiaal wat in 'n wentelbaan beland het om die Maan te vorm, vermoedelik van Theia gekom het, was hierdie waarneming onverwags. In 2007 het navorsers van Caltech getoon die waarskynlikheid dat Theia 'n identiese isotopiese verhouding as die Aarde sou hê, is baie klein (minder as 1 persent).<ref name=ps2007>{{Cite journal | last1=Pahlevan | first1=Kaveh | last2=Stevenson | first2=David | title=Equilibration in the Aftermath of the Lunar-forming Giant Impact | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=262 | issue=3–4 |date=Oktober 2007 | pages=438–449 | doi=10.1016/j.epsl.2007.07.055 | bibcode=2007E&PSL.262..438P |arxiv = 1012.5323 | s2cid=53064179 }}</ref> 'n Ontleding van titaanisotope in Apollo-maanmonsters, gepubliseer in 2012, het getoon die Maan het dieselfde samestelling as die Aarde,<ref name="test"> {{cite web|url=http://www.astrobio.net/pressrelease/4673/titanium-paternity-test-says-earth-is-the-moons-only-parent |title=Titanium Vaderschapstoets Sê Die Aarde is die Maan se Enigste Ouer |author=Universiteit van Chicago |work=Astrobiology Magazine |type=Persverklaring |date=2012-04-05 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627162857/http://www.astrobio.net/pressrelease/4673/titanium-paternity-test-says-earth-is-the-moons-only-parent |archive-date=2012-06-27}}</ref> wat in stryd is met die idee dat die Maan ver van die Aarde se wentelbaan af gevorm het. Om dié probleem te help oplos het 'n teorie wat in 2012 gepubliseer is, voorgestel twee liggame (elk vyf keer so groot soos Mars) het gebots en toe weer gebots om 'n groot puinskyf te vorm waaruit die Aarde en Maan ontstaan het.<ref name=nasa1/> ===Onmiddellike ontstaan van die Maan ná 'n botsing=== [[Lêer:NASA supercomputer simulation on how the Moon formed.webm|links|thumb|'n Simulasie van die vorming van die Maan deur 'n reusebotsings.]] Die Maan word tradisioneel beskou as gevorm uit die puin wat uitgeskiet is deur 'n reusebotsing teen die vroeë Aarde. Sulke modelle sukkel egter om die soortgelyke isotopiese samestelling van aard- en maanrotse te verduidelik, terwyl hulle terselfdertyd die stelsel se hoekmomentum in ag neem. Oor die besonderhede van moontlike botsingscenario’s word steeds hewig gedebatteer. 'n Studie wat in 2022 gepubliseer is, het bevind reusebotsings kan onmiddellik 'n satelliet met 'n massa en ysterinhoud soortgelyk aan dié van die Maan in 'n wentelbaan ver buite die Aarde se [[Rochelimiet]] plaas. Selfs satelliete wat aanvanklik binne die Rochelimiet beweeg, kan betroubaar en voorspelbaar oorleef deur gedeeltelik gestroop te word en dan met wringkrag na wyer, stabiele wentelbane te skuif. Verder is die buitenste lae van hierdie direk gevormde satelliete gesmelt oor koeler binnekante en bestaan hulle uit sowat 60% proto-Aarde-materiaal. Dit kan die spanning verlig tussen die Maan se aardagtige isotopiese samestelling en die verskillende samestelling wat van die botsende liggaam verwag word. Die onmiddellike vorming open nuwe moontlikhede vir die Maan se vroeë wentelbaan en evolusie, insluitend die moontlikheid van 'n hoogs gekantelde wentelbaan om die Maan se [[baanhelling]] te verklaar, en bied 'n eenvoudiger enkelstadiumscenario vir die oorsprong van die Maan. ===Verskeie botsings=== In 2004 het die [[Rusland|Russiese]] astrofisikus Nikolai Gorkawi 'n nuwe model voorgestel<ref>{{Cite journal|last=Gorkavyi|first=N. N.|date=2004-05-01|title=The New Model of the Origin of the Moon|journal=AAS/Division of Dynamical Astronomy Meeting #35|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2004DDA....35.0711G|volume=35|pages=07.11|bibcode=2004DDA....35.0711G}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Greenwich Institute for Science and Technology - The Origin of the Moon and Satellites|url=http://www.gist.us/areas/basic/theorigin.htm|access-date=2021-03-01|website=www.gist.us}}</ref> waarvolgens die Maan gevorm is vanweë 'n gewelddadige reën van groot asteroïede (1-100&nbsp;km) wat die jong Aarde oor miljoene jare herhaaldelik getref het. So 'n reeks kleiner botsings, wat moontlik algemener in die vroeë Sonnestelsel was, sou genoeg rotsagtige puin die ruimte in geskiet het om 'n puinskyf te vorm waaruit 'n klein maan later ontstaan het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Namate nog botsings meer puin gevorm het, sou die maantjies mettertyd tot 'n groter maan aangegroei het.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Rufu|first1=Raluca|last2=Aharonson|first2=Oded|last3=Perets|first3=Hagai B.|date=February 2017|title=A multiple-impact origin for the Moon|url=https://www.nature.com/articles/ngeo2866|journal=Nature Geoscience|language=en|volume=10|issue=2|pages=89–94|doi=10.1038/ngeo2866|issn=1752-0908|arxiv=1903.02525|bibcode=2017NatGe..10...89R|s2cid=16658852}}</ref> ===Sinestia-hipotese=== In 2018 het navorsers by [[Harvard-universiteit|Harvard]] en die Universiteit van Kalifornië, Davis, rekenaarmodelle ontwikkel wat aantoon dat een moontlike uitkoms van 'n planetêre botsing is dat dit 'n sinestia skep ('n massa verdampte rots en metaal wat 'n afgeplatte skyf vorm wat verder as die maan se wentelbaan strek). Die sinestia sal uiteindelik krimp en afkoel om die satelliet te akkreseer en die planeet waarteen gebots is, te hervorm. ==Ander hipoteses== ===Aantrekking=== Volgens dié hipotese is die Maan deur die Aarde aangetrek.<ref name=origin/> Dit was gewild tot in die 1980's, en van die punte wat dit geloofbaar maak, is die Maan se grootte, wentelbaan en sinchroniese omwenteling.<ref name=origin/> Vir dié hipotese om te werk, kon daar 'n groot atmosfeer om die primitiewe Aarde gewees het wat gekeer het dat die Maan ontsnap. Dit verduidelik egter nie voldoende die identiese suurstofisotoopverhoudings van die nuwe liggame nie.<ref name=wiechert/> ===Splitsing=== Dit is die hipotese dat 'n antieke, vinnig roterende Aarde 'n deel van sy massa weggeskiet het, maar dit word nou betwyfel.<ref name=origin>{{Cite web |url=http://lunarorigin.com/lunar-origin-models/ |title=Lunar Origin. |access-date=2018-03-23 |archive-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180323131439/http://lunarorigin.com/lunar-origin-models/ |url-status=live }}</ref><ref>[[Robin M. Canup]], Kevin Righter, Nicolas Dauphas et al.: ''[https://pubs.geoscienceworld.org/msa/rimg/article-abstract/89/1/53/629984/Origin-of-the-Moon Origin of the Moon]''. In: Reviews in Mineralogy and Geochemistry. Vol. 89, No 1. Dec. 2023.</ref> Dit is in 1879 die eerste keer deur George Darwin voorgestel<ref>{{cite book |last1=Wise |first1=D. U. |editor1-last=Marsden |editor1-first=B. G.|editor2-last=Cameron |editor2-first=A. G. W. |chapter=Origin of the Moon by Fission |title=The Earth-Moon System |date=1966 |pages=213–223 |doi=10.1007/978-1-4684-8401-4_14 |publisher=Springer |location= Boston, MA |language=en|isbn=978-1-4684-8403-8 }}</ref> en het onder sommiges gewild gebly tot in die dae van Apollo.<ref name=origin/> Daar is voorgestel dat die [[Stille Oseaan]] so gevorm is.<ref name=origin/> Vandag is dit bekend dat die kors wat die oseaanbodem vorm, sowat 200&nbsp;miljoen jaar of jonger is, terwyl die Maan veel ouer is.<ref name=Zhang/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Origin of the Moon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maan]] 86rnavuviwgjtngtts6rnnkoslv07r9 0 426447 2923477 2749036 2026-08-10T09:47:01Z Sobaka 328 inligtingskas 2923477 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Marco Rubio | beeld = Official_portrait_of_Secretary_Marco_Rubio.jpg | beeldonderskrif = | orde = 72ste minister van buitelandse sake | termynaanvang = 21 Januarie 2025 | termyneinde = | president = [[Donald Trump]] | eersteminister = | vise = | voorganger = [[Antony Blinken]] | opvolger = | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1971|05|27}} | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | eersteminister3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | leier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | leier5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | leier6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | orde7 = | termynaanvang7 = | voorganger7 = | meerderheid7 = | eggenoot = | kinders = | blyplek = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Marco Antonio Rubio''' (gebore [[27 Mei]] [[1971]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Politiek|politikus]] en [[Diplomatieke sending|diplomaat]] wat as die 72ste Amerikaanse sekretaris van buitelandse sake dien sedert Januarie 2025. Hy is 'n lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]], en het [[Florida]] in die Senaat van die Verenigde State verteenwoordig van [[2011]] tot [[2025]]. Rubio was 'n kandidaat tydens die 2016 Republikeinse Party se primêre verkiesings vir president van die Verenigde State. Tydens sy ampstermyn as sekretaris van buitelandse sake het hy ook gedien as die waarnemende administrateur van USAID en waarnemende argivaris van die Verenigde State. Rubio is van [[Kuba|Kubaanse]] afkoms.<ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/biographies/marco-rubio/|title=Marco Rubio|website=United States Department of State|access-date=2025-03-25}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] kq1euo6py06l3o36zie1xro1f1q01gz 0 427614 2923237 2774868 2026-08-09T13:44:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923237 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Pensacola Internasionale Lughawe | image = | image2 = | IATA = PNS | ICAO = KPNS | FAA = PNS | WMO = 72222 | type = Openbaar | owner = Stad Pensacola | operator = | city-served = [[Pensacola]], Florida en [[Mobile, Alabama]] | location = | elevation-f = 121 | elevation-m = 37 | website = {{URL|www.flypensacola.com|www.FlyPensacola.com}} | coordinates = {{coord|30|28|24|N|087|11|12|W|region:US-FL|display=inline,title}} | image_map = Pensacola International Airport Diagram.svg | image_mapsize = 180 | image_map_caption = [[FAA]] lughawediagram | mapframe = yes | r1-number = 17/35 | r1-length-f = 7 004 | r1-length-m = 2 135 | r1-surface = Beton | r2-number = 08/26 | r2-length-f = 7 000 | r2-length-m = 2 134 | r2-surface = Teer | stat-year = 2024 | stat1-header = Lugbewegings | stat1-data = 151 327 | stat2-header = Tuislughawe vir | stat2-data = 172 vliegtuie | stat3-header = Totale passasiers | stat3-data = 3 056 000 | footnotes = Bron: [[FAA]]<ref>{{cite web|url=https://transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=caf&Nv42146_anzr=cr05np1yn.%20SY:%20cr05np1yn%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPfg|title=Pensacola International Airport Data For 2024|website=transtats.bts.gov|accessdate= March 15, 2025}}</ref> }} '''Pensacola Internasionale Lughawe'''<ref>{{Cite web|url=http://www.flypensacola.com/|title=Pensacola International Airport|website=www.flypensacola.com}}</ref> {{Airport codes|PNS|KPNS|PNS}} en tydelik gebrandmerk '''Pensacola Intergalactic Airport''' elke Februarie ter erkenning van die plaaslike Pensacon-konvensie, is 'n openbare gebruik lughawe 6 km noordoos van die sentrale sakedistrik van [[Pensacola]], in Escambia County, Florida, Verenigde State. Dit word deur die Stad Pensacola besit. Ten spyte van sy naam, bied die lughawe nie geskeduleerde internasionale vlugte aan nie, hoewel gehuurde internasionale vlugte nie ongewoon is nie. Hierdie lughawe is een van vyf groot lughawens in Noord-Florida, en onder hierdie is die tweede grootste volgens passasiersgetalle, net agter Jacksonville. Die ander vier lughawens in Noord-Florida is: Noordwes Florida Beaches Internasionale Lughawe, Destin-Fort Walton Beach Lughawe, [[Tallahassee Internasionale Lughawe]] en [[Jacksonville Internasionale Lughawe]]. Dit is ingesluit in die [[Federale Lugvaartadministrasie]] (FAA) se Nasionale Plan van Geïntegreerde Lughawestelsels vir 2021–2025, waarin dit gekategoriseer word as 'n klein-hub primêre kommersiële diensfasiliteit.<ref name="NPIAS Airports">{{Cite web|url=https://www.faa.gov/airports/planning_capacity/npias/reports/media/NPIAS-Report-2017-2021-Appendix-A.pdf|title=List of NPIAS Airports|date=21 October 2016|website=FAA.gov|publisher=Federal Aviation Administration|access-date=10 May 2017}}</ref> Soos per [[FAA]]-rekords, het die lughawe 771 917 instappassasiers gehad in die kalenderjaar 2008,<ref> {{Cite web|url=http://www.faa.gov/airports/planning_capacity/passenger_allcargo_stats/passenger/media/cy08_all_enplanements.pdf|title=Enplanements for CY 2008|date=December 18, 2009|website=faa.gov|publisher=Federal Aviation Administration|format=PDF, 1.0 MB}}</ref> 694 786 in 2009, en 729 748 in 2010.<ref> {{Cite web|url=http://www.faa.gov/airports/planning_capacity/passenger_allcargo_stats/passenger/media/cy10_all_enplanements.pdf|title=Enplanements for CY 2010|date=October 4, 2011|website=faa.gov|publisher=Federal Aviation Administration|format=PDF, 189 KB}}</ref> In 2018 het die lughawe 1,9 miljoen passasiers bedien.<ref>{{Cite web|url=http://flypensacola.com/page/Historical-Statistics|title=Pensacola International Airport|website=www.flypensacola.com|access-date=2019-05-06|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042708/http://flypensacola.com/page/Historical-Statistics|url-status=dead}}</ref> In 2023 het die lughawe 'n rekord vir alle tye opgestel met 2&nbsp;731&nbsp;604 passasiers wat bedien is.<ref>{{Cite web|url=https://flypensacola.com/2023-year-in-review-and-2024-look-ahead|title=Pensacola Int'l Airport Sets All-Time Passenger Record in 2023|website=flypensacola.com|access-date=June 17, 2024|archive-date=20 Maart 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320235758/https://flypensacola.com/2023-year-in-review-and-2024-look-ahead/|url-status=dead}}</ref> == Fasiliteite == Pensacola Streekslughawe beslaan 'n gebied van 1&nbsp;211 [[akker]] (490 [[Hektaar|ha]]) op 'n hoogte van 37 m bo [[seevlak]]. Dit het twee aanloopbane: 17/35 is 2 135 x 46 m met 'n betonoppervlak; 08/26 is 2 134 x 46 m met 'n teeroppervlak.<ref>{{Cite web|url=https://skyvector.com/airport/PNS/Pensacola-International-Airport|title=PNS airport data at skyvector.com|website=skyvector|access-date=September 11, 2022}}</ref> Aanloopbaan 17 het 'n instrumentlandingstelsel en naderingsligte, terwyl die nadering van aanloopbaan 26 'n lokaliseerdernadering het. Die lughawe beoog om aanloopbaan 17/35 tot ongeveer 8 500&nbsp;voet te verleng. Die lughawe se twee diagonale aanloopbane uit die oorlogsjare is in die 1960's buite werking gestel. Vir die 12-maande periode wat op 31 Januarie 2024 geëindig het, het die lughawe 157 103 vliegtuigbewegings gehad, 'n gemiddeld van 430 per dag: 58% algemene lugvaart, 19% militêr, 16% [[Lugredery|kommersieel]] en 8% lugtaxi. Aan die einde van Januarie 2024 was daar 172 vliegtuie op hierdie lughawe gebaseer: 141 enkelmotorige, 10 meermotorige, 18 [[straalvliegtuie]] en 3 helikopters. == Statistiek == === Jaarlikse verkeer === {| class="wikitable" |+Pensacola Lughawe jaarlikse verkeer (2008–tans)<ref>{{Cite web|url=https://flypensacola.com/wp-content/uploads/2021/04/Airport-Fact-Sheet-2021rev.pdf|title=PNS Annual Passenger Data 2008-2020|website=flypensacola.com|access-date=June 18, 2024|archive-date=16 Julie 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250716012820/https://flypensacola.com/wp-content/uploads/2021/04/Airport-Fact-Sheet-2021rev.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flypensacola.com/pensacolas-airport-has-record-breaking-year-and-lowest-fares-in-the-u-s|title=PNS Airport Has Record-Breaking Passenger Record in 2021|website=flypensacola.com|access-date=June 18, 2024|archive-date=23 Mei 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523052431/https://flypensacola.com/pensacolas-airport-has-record-breaking-year-and-lowest-fares-in-the-u-s/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=caf&Nv42146_anzr=cr05np1yn,%20SY:%20cr05np1yn%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=December 2024 BTS Data for PNS Airport Total Passengers|website=transtats.bts.gov|access-date=March 14, 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://flypensacola.com/2023-year-in-review-and-2024-look-ahead|title=PNS Airport Sets All-Time Passenger Record In 2023|website=flypensacola.com|access-date=June 18, 2024|archive-date=20 Maart 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320235758/https://flypensacola.com/2023-year-in-review-and-2024-look-ahead/|url-status=dead}}</ref> !Jaar !Passasiers !% verandering !Jaar !Passasiers !% verandering |- |2008 |1,625,603 |{{Daal}}{{0}}2.10% |2018 |2,100,000 |{{Wins}}{{0}}16.8% |- |2009 |1,398,502 |{{Daal}}{{0}}13.97% |2019 |2,200,000 |{{Wins}}{{0}}17.1% |- |2010 |1,439,740 |{{Wins}}{{0}}2.95% |2020 |1,382,131 |{{Daal}}{{0}}37.1% |- |2011 |1,561,540 |{{Wins}}{{0}}8.46% |2021 |2,324,044 |{{Wins}}{{0}}68.1% |- |2012 |1,514,998 |{{Daal}}{{0}}2.98% |2022 |2,417,000 |{{Wins}}{{0}}0.4% |- |2013 |1,516,560 |{{Wins}}{{0}}0.10% |2023 |2,731,604 |{{Wins}}{{0}}13.0% |- |2014 |1,542,982 |{{Wins}}{{0}}1.74% |2024 |'''3,056,000''' |{{Wins}}{{0}}11.9% |- |2015 |1,594,058 |{{Wins}}{{0}}3.00% |2025 | | |- |2016 |1,604,786 |{{Wins}}{{0}}0.60% |2026 | | |- |2017 |1,668,897 |{{Wins}}{{0}}0.10% |2027 | | |} {{BeginKolomme}} === Topbestemmings === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf PNS<br /> (Februarie 2024 – Januarie 2025)''' <ref name="transtats.bts.gov">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=PNS&Airport_Name=Pensacola,%20FL:%20Jacksonville%20International&carrier=FACTS|title=RITA BTS Transtats – PNS|website=www.transtats.bts.gov|language=en|access-date=20 October 2021}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Vervoerders |- | 1 |[[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 382,900 | Delta |- | 2 |[[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 182 740 | American |- | 3 |[[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe|Charlotte, Noord-Carolina]] | 165 420 | American |- | 4 |[[Nashville Internasionale Lughawe|Nashville, Tennessee]] | 107 280 | Southwest |- | 5 |[[George Bush Interkontinentale Lughawe|Houston–Interkontinentaal, Texas]] | 95 840 | United |- | 6 |[[Orlando Internasionale Lughawe|Orlando–Internasionaal, Florida]] | 72 500 | Silver, Spirit |- | 7 |[[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 63 450 | Frontier, Southwest, United |- | 8 |[[Miami Internasionale Lughawe|Miami, Florida]] | 61 830 | American |- | 9 |[[Dallas Love Field|Dallas–Love, Texas]] | 60 700 | Southwest |- | 10 |[[Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe|Fort Lauderdale, Florida]] | 59 550 | Spirit |- |} {{NuweKolom}} === Lugdiensmarkaandeel === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+'''Grootste lugdienste by PNS<br/>(Februarie 2024 – Januarie 2025)'''<ref name="transtats.bts.gov"/> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | [[Delta Air Lines]] | 755 000 | 24,70% |- | 2 | [[Southwest Airlines]] | 560 000 | 18,32% |- | 3 | [[American Airlines]] | 428 000 | 14,00% |- | 4 | PSA-lugrederye | 331 000 | 10,84% |- | 5 | [[Spirit Airlines]] | 258 000 | 8,43% |- | | Ander | 725 000 | 23,71% |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] 72f0iybub72za2gmcedgm6qe9lb1fia 0 450030 2923423 2835525 2026-08-10T05:41:14Z Sobaka 328 2923423 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Death Disc: A Story of the Cromwellian Period''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The Death Disc: A Story of the Cromwellian Period | beeld = | regisseur = D. W. Griffith | produksieleier = | draaiboekskrywer = [[Mark Twain]]<br />Frank E. Woods | met = {{Plainlist| * George Nichols * [[Marion Leonard]] * Edith Haldeman * [[Frank Powell]] * James Kirkwood, Sr. * [[Linda Arvidson]] * Charles Craig * [[Adele DeGarde]] }} | kinematografie = | musiek = | redigeerder = | verspreider = | ateljee = | vrystelling = [[2 Desember]] [[1909]] | speeltyd = | land = {{VSA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0000843 }} '''''The Death Disc: A Story of the Cromwellian Period''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[stilfilm]] uit [[1909]]. [[D.W. Griffith]] is die regisseur en is gebaseer op Mark Twain se kortverhaal "The Death Disk" [[sic]].<ref>[https://letterboxd.com/film/the-death-disc-a-story-of-the-cromwellian-period/ The Death Disc: A Story of the Cromwellian Period]</ref><ref>Peter Messent, Louis J. Budd. ''A Companion to Mark Twain''</ref> Die hoofrolspelers is George Nichols en [[Marion Leonard]]. ==Opsomming== Hierdie rolprent was ’n vroeë [[Biograph Company|Biograph]] historiese drama en speel af in [[Oliver Cromwell|Cromwelliaanse]] [[Engeland]]. ’n Soldaat, wat op die punt staan om tereggestel te word weens sy godsdienstige oortuigings, word op die laaste oomblik deur ’n speling van die noodlot gered. == Hoofrolspelers == * [[George Nichols (akteur and regisseur)|George Nichols]] * [[Marion Leonard]] * Edith Haldeman * [[Frank Powell]] * James Kirkwood, Sr. * [[Linda Arvidson]] * Charles Craig * [[Adele DeGarde]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0000843}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] rs19yfampn3ag2gy261npjj66p23atc 0 450745 2923297 2893115 2026-08-09T18:37:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923297 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name= Ronald de Boer |image= [[Lêer:Ronald de Boer 2.jpg|220px]] |caption= De Boer in 2012 |full_name= Ronaldus de Boer<ref name="BarcelonaProfile">{{cite web |url=https://players.fcbarcelona.com/en/player/234-de-boer-ronald-ronaldus-ronald-boer |title=De Boer, Ronald |publisher=FC Barcelona |access-date=28 October 2024 |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925213032/https://players.fcbarcelona.com/en/player/234-de-boer-ronald-ronaldus-ronald-boer |url-status=dead }}</ref> |birth_date= {{birth date and age|1970|5|15|df=y}} |birth_place= [[Hoorn]], Nederland |height= 1,80 m<ref>{{cite web|title=Ronald de Boer - Player Profile - Eurosport|url=https://www.eurosport.com/football/ronald-de-boer_prs285/person.shtml|work=eurosport.com|access-date=14 October 2023}}</ref> |position= Aanvallende middelvelder, vleuel | youthyears1 = | youthclubs1 = [[VV De Zouaven]] | youthyears2 = 1983–1988 | youthclubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | years1 = 1988–1991 | clubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps1 = 52 | goals1 = 14 | years2 = 1991–1993 | clubs2 = [[FC Twente|Twente]] | caps2 = 49 | goals2 = 22 | years3 = 1993–1999 | clubs3 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps3 = 172 | goals3 = 36 | years4 = 1999–2000 | clubs4 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps4 = 33 | goals4 = 1 | years5 = 2000–2004 | clubs5 = [[Glasgow Rangers|Rangers]] | caps5 = 91 | goals5 = 32 | years6 = 2004–2005 | clubs6 = [[Al-Rayyan Sports Club|Al-Rayyan]] | caps6 = 22 | goals6 = 3 | years7 = 2005–2008 | clubs7 = [[Al-Shamal Sports Club|Al-Shamal]] | caps7 = 56 | goals7 = 8 | totalcaps = 475 | totalgoals = 116 | nationalyears1 = 1993–2003 | nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps1 = 67 | nationalgoals1 = 13 | manageryears1 = 2010–2011 | managerclubs1 = Katar o/23 (assistent) }} '''Ronaldus de Boer''' (gebore [[15 Mei]] [[1970]]) is ’n [[Nederland|Nederlandse]] voormalige professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n regter- of aanvallende middelvelder, of regtervleuel gespeel het. Hy het vir die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] sowel as ’n aantal professionele klubs in Europa gespeel. Hy is die tweelingbroer van [[Frank de Boer]].<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/video/2333996-frank-and-ronald-de-boer-nu-samen-100-jaar|title=Frank & Ronald de Boer, nu samen 100 jaar|date=2020-05-15|website=NOS|access-date=2025-06-29|language=nl}}</ref> Die meerderheid van sy sukses as sokkerspeler was by [[AFC Ajax|Ajax]]. == Spelersloopbaan == De Boer en sy tweelingbroer het in Grootebroek grootgeword. Hulle het begin sokker speel by die plaaslike klub VV De Zouaven. Daar is hy raakgesien deur [[Johan Cruijff]], wat hom op veertienjarige ouderdom na die sokkerakademie van Ajax geneem het. === Ajax === Ronald de Boer het op 22 November 1987 vir Ajax gedebuteer teen [[PEC Zwolle]] en in sy eerste wedstryd ’n doel aangeteken. Twee dae later het hy ook as plaasvervanger gespeel in die [[UEFA Superbeker]] teen [[FC Porto]]. In die daaropvolgende drie seisoene het hy gereeld aksie gesien. Sy statisties beste seisoen was 1989/1990, waarin hy twintig [[Eredivisie]]-wedstryde gespeel, sewe doele aangeteken en saam met Ajax die eerste landstitel in vyf jaar gewen het. In die somer van 1991 het Ajax hom aan [[FC Twente]] verkoop. Daar het hy in sy eerste jaar 33 wedstryde gespeel en elf doele aangeteken. De Boer het gereeld as regter-middelvelder opgetree. In sy tweede seisoen by die [[Enschede|Enschedese]] klub het hy begin met elf doele in sestien wedstryde, waarna Ajax hom teruggehaal het. Hy het die seisoen in [[Amsterdam]] voltooi met nog vyf doele. Met Ajax het hy die KNVB-beker en die Superbeker gewen. In die 1993/1994-seisoen was De Boer ’n vaste waarde in die Ajax-span wat die landstitel gewen het. Hy het veral uitgeblink as voorsiener vir die klub se topskuts, [[Jari Litmanen]]. Daardie jaar is De Boer aangewys as Nederlandse Sokkerspeler van die Jaar. Hy het egter kritiek van afrigter [[Louis van Gaal|Louis Van Gaal]] ontvang omdat hy te min doele aangeteken het vir ’n diep spits (vyf doele). De Boer het self aangedui dat hy beter op middelveld voel, en is daarna meer op dié posisie gebruik. In die 1994/1995-seisoen het Ajax ongeslaan kampioen geword en ook die [[UEFA Champions League|Champions League]] gewen ná ’n finale teen [[AC Milan]]. Later het hy saam met Ajax ook die Nederlandse Superbeker, Europese Superbeker en die Wêreldbeker vir klubspanne gewen. Die daaropvolgende jaar het hulle nóg ’n landstitel gewen en weer die Champions League-eindstryd gehaal, dié keer verloor teen [[Juventus-sokkerklub|Juventus]]. De Boer was nou ’n vaste middelvelder, maar is soms as spits of vleuel ingespan. Hy is vir die tweede keer as beste Nederlandse sokkerspeler aangewys. In 1996 het daar ’n ommeswaai by Ajax gekom, wat toe ’n swak seisoen gehad het. Teen somer 1997 het die meeste van die sterre van 1995 die klub verlaat. Die De Boer-broers was van die min wat gebly het. In die 1997/1998-seisoen het Ronald de Boer saam met ’n sterk hersiene Ajax, onder leiding van Morten Olsen, weer die landstitel gewen. Hy het sewe doele aangeteken (waaronder die wendoel teen [[Feyenoord]] en die openingsdoel teen [[PSV Eindhoven|PSV]]) en tien assists gelewer. Eind 1998 het Ronald en Frank de Boer ’n dispuut met die klubbestuur gehad. Hulle het ’n aanbod van [[FC Barcelona]] ontvang wat hul salaris vyfvoudig sou verhoog, maar Ajax het geweier om hulle te laat gaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1998/07/29/sports/29iht-soccer.t_14.html|title=World Soccer : The De Boers Tackle Contract Law|date=1998-07-29|website=The New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514142006/https://www.nytimes.com/1998/07/29/sports/29iht-soccer.t_14.html|archive-date=14 Mei 2013|access-date=2025-06-29}}</ref> Die arbitragekomitee het Ajax reg gegee. Desondanks het Ajax hulle later tog laat vertrek. === FC Barcelona === Die Spaanse klub FC Barcelona, onder leiding van Louis van Gaal, was die eerste buitelandse klub vir die De Boer-broers. Hoewel Ronald De Boer in die 1990’s by Ajax indrukwekkend was en vir Nederland tot en met die 1998 FIFA Wêreldbeker uitgeblink het, het sy hoëprofiel-oorskakeling na Barcelona in Januarie 1999 ’n onverwagte swak tydperk ingelui vir ’n doeltreffende doel­aantekenende middelvelder, aangesien hy slegs één doel in 33 [[La Liga]]-wedstryde vir die klub kon aanteken. Hy het wel die liga­titel met die [[Katalonië|Katalaanse]] klub in 1999 gewen, maar het ’n jaar later besluit om na [[Skotland]] en [[Glasgow Rangers]] te verhuis, terwyl sy broer Frank by Barcelona agtergebly het. === Rangers === [[Dick Advocaat]] het De Boer na die Skotse klub Glasgow Rangers gebring.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/r/rangers/902752.stm|title=Rangers swoop for De Boer and Hartson|publisher=[[BBC]]|date=30 August 2000|access-date=13 April 2020}}</ref> Behalwe die Nederlandse afrigter het hy weer verskeie Nederlandse spanmaats daar gehad. Weens beserings het hy soms minder gespeel, maar hy was gewoonlik steeds ’n gereelde keuse. In sy tweede seisoen het hy saam met Rangers die Skotse beker en die Skotse Liga-beker gewen. In 2002/2003 het De Boer sy mees produktiewe seisoen geëwenaar met 33 wedstryde en 16 doele. Hy het die Skotse liga, sowel as albei bekers, gewen. Sy vierde en laaste seisoen by Glasgow Rangers het bestaan uit 16 liga-wedstryde. Gedurende die tweede helfte van daardie seisoen het sy broer Frank ook by die klub aangesluit.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/r/rangers/3705699.stm|title=De Boer to leave Rangers|publisher=[[BBC]]|date=11 May 2004|access-date=13 April 2020}}</ref> === Katar === Na hul jare in Skotland het Ronald en Frank de Boer na [[Katar]] vertrek om hul loopbane af te sluit. Hulle het een seisoen vir Al-Rayyan gespeel. Teen middel 2005 het hulle albei oorgeskuif na Al-Shamal, ook in Katar. Frank de Boer het in 2006 uit sokker getree, maar Ronald het voortgespeel. Eind 2007 het hy ’n nekhernia opgedoen wat hom maande lank van aksie weerhou het. In Maart 2008 was hy weer fiks, maar het besluit om sy kontrak te beëindig. Hy wou geen gesondheidsrisiko’s neem in die laaste twee wedstryde nie, en het die klub daardeur in staat gestel om ’n ander buitelandse speler aan te stel. == Internasionale loopbaan == De Boer het 67 wedstryde vir die Nederlandse nasionale span gespeel en 13 doele aangeteken. Hy het Nederland verteenwoordig by die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], waar hy in ses wedstryde gespeel en twee doele aangeteken het. In die halfeindstryd van 1998 teen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] het hy ’n strafskop gemis tydens die strafskopreeks. De Boer het ook aan die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] in 1996 en 2000 deelgeneem. In die Nederlandse nasionale span is De Boer op verskeie posisies gebruik, insluitend regter-middelveld, sentrele aanvaller en aanvallende middelvelder. In sy vroeë Ajax-jare het hy as sentrele aanvaller of aanvallende middelvelder gespeel, maar later het hy meer permanent na regter-middelveld verskuif. De Boer was nooit amptelik kaptein van die Nederlandse span of Ajax nie, maar het meermale die kapteinsband gedra vir beide klub- en nasionale spanne wanneer die gewone kaptein nie beskikbaar was nie. In die meeste gevalle was dit sy tweelingbroer Frank, met wie hy die grootste deel van sy loopbaan sy aan sy gespeel het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Boer, Ronald}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] bb82x6m34ux822uy5j1dahra8dfj19w 0 453208 2923493 2834475 2026-08-10T10:57:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923493 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Vanstadensberg | Foto = ISS059-E-91096 - View of South Africa, Elandsberge.jpg | Foto onderskrif = Omgewing van Vanstadensberg (naby beeldmiddel) op 'n [[Nasa]]-beeld, met die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]] direk suid daarvan | Hoogte = 607&nbsp;m | Ligging = [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | Bergreeks = [[Kaapse Plooigordel]] | Prominensie = | Koördinate = {{Koördinate|33|53|12|S|25|15|47|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = | geonames = 944847 }} {{Location map|Oos-Kaap |float = right |width=240 | caption = Ligging van Vanstadensberg, Oos-Kaap | label = Vanstadensberg |position=right |background=white |lat=-33.88677|long=25.22566}} Die '''Vanstadensberg''' is 'n oostelike uitloper van die [[Elandsberge (Oos-Kaap)|Elandsberge]] in die [[Kaapse Plooigordel]], Oos-Kaap. Dit is net noord van die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-hoofpad geleë. Die berg word deur die [[Van Stadensrivier]] in twee dele verdeel. Die hoogste punt is die Lady's Slipper (607&nbsp;m). Die area kan met die Lady's Slipper-voetslaanpad verken word, en die Culturama-kampeerterrein is aan die berg se noordekant geleë. 'n Deel van die berg is in die Longmore-staatsbos geleë wat deur middel van stap- en bergfietsroetes verken kan word. Die Hoër van Stadensdam is in die staatsbosgebied noord van die berg geleë, en kan via Die Forte-voetslaanroete verken word. Die dam met sy inlaatkeerwalle, filterbeddings en opsigtershuisie is in 1893 voltooi. Ongeveer 3 km stroomaf is 'n pomphuis en keerwal in 1899 gebou. Die twee forte is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gebou om die watervoorraad te beskerm.<ref>[https://3riverstrails.co.za/new-route-the-forts/ New Route: The Forts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260120161134/https://3riverstrails.co.za/new-route-the-forts/ |date=20 Januarie 2026 }}, 3riverstrails, Mark Ackerman</ref> ==Kyk ook== * [[Vanstadensbergheuningbostee]] * [[Vanstadensepterboom]] ==Verwysings== {{verwysings}} [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] ditwnt79n40omgbo10jnh4sey08kre6 0 453844 2923440 2839456 2026-08-10T08:10:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923440 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Original Series Tricorder - Star Trek - Exploring New Worlds Exhibit at the Henry Ford Museum - 49784790468.jpg|duimnael|'n Tricorder wat gebruik is in die verfilming van ''Star Trek: The Original Series''. Gedurende die somer van 2019 is die reisende uitstalling "''Star Trek: Exploring New Worlds''" by die Henry Ford Museum in Dearborn, [[Michigan]], vertoon. Hierdie is 'n foto van een van die uitstallings wat verband hou met die oorspronklike reeks, geneem in Augustus 2019, naby die einde van die uitstalling se looptyd.]] 'n '''Tricorder''' is 'n fiktiewe handsensor wat in die ''[[Star Trek]]''-heelal bestaan. Die tricorder is 'n multifunksionele handtoestel wat omgewingskanderings, data-opname en data-analise kan uitvoer; vandaar die woord "''tricorder''" wat verwys na die drie funksies van waarneming, opname en berekening. In ''Star Trek''-verhale word die toestelle uitgereik deur die fiktiewe Starfleet-organisasie. Die oorspronklike fisiese rekwisiet vir die tricorder is ontwerp deur Wah Chang en het in 1966 in "''The Man Trap''" verskyn, die eerste ''Star Trek''-episode wat uitgesaai is. ==Soorte== Die tricorder van die 23ste eeu, soos gesien in ''Star Trek: The Original Series'', is 'n swart, reghoekige toestel met 'n roterende kap bo-op, twee oopmaakbare kompartemente en 'n skouerband. Die bokant draai oop, wat 'n klein skermpie en beheerknoppies blootstel. Wanneer dit toegemaak word, lyk dit soos 'n draagbare [[bandopnemer]]. Drie hoofvariante verskyn in programme. Die standaard tricorder is 'n algemene toestel wat hoofsaaklik gebruik word om onbekende gebiede te verken, gedetailleerde ondersoeke van lewende dinge te doen, en tegniese data op te neem en te hersien. Die mediese tricorder word deur dokters gebruik om siektes te diagnoseer en liggaamlike inligting oor 'n pasiënt in te samel; die belangrikste verskil tussen hierdie en 'n standaard tricorder is 'n afneembare hand-hoëresolusie-skandeerder wat in 'n kompartement van die tricorder gestoor word wanneer dit nie gebruik word nie. Die ingenieurs-tricorder is fyn ingestel vir ruimteskip-ingenieursdoeleindes. Daar is ook baie ander minder gebruikte variëteite van spesiale-gebruik tricorders. Die ruimteskip se mediese variant gebruik 'n afneembare "sensorpod" wat in die onderste kompartement gebêre word wanneer dit nie gebruik word nie. Die pod, hoewel, oorspronklik gedink is dat dit van 'n ekstra soutpot gemaak is, is eintlik van nuuts af vir die program gebou; die koniese Deense soutpotte was vasgegom, wat as laserskalpels gebruik is. Die 24ste-eeuse weergawe wat in ''Star Trek: The Next Generation'' bekendgestel is, is 'n klein, grys handmodel met 'n uitklappaneel om 'n groter skerm moontlik te maak. Hierdie ontwerp is later verfyn met 'n effens meer hoekige voorkoms wat in die meeste ''Next Generation''-era-flieks sowel as latere seisoene van ''Star Trek: Deep Space Nine'' en ''Voyager'' gesien is. In die post-''Next Generation''-era (''Star Trek: Nemesis en Star Trek: Elite Force II'') is 'n nuwer tricorder bekendgestel. Dit is platter, met 'n klein flap wat bo-op oopmaak en 'n groot raakskerm-koppelvlak. ==Produksie== Die tricorder-rekwesiet vir die oorspronklike ''Star Trek''-reeks is ontwerp en gebou deur Wah Ming Chang,{{r|insidestartrek|p=119|q=Wah Chang's design sketch for the Tricorder.}} wat verskeie futuristiese rekwesiete onder kontrak geskep het.<ref name="insidestartrek">{{cite book|last1=Solow|first1=Herbert|first2=Robert|last2=Justman| title =Inside Star Trek: The Real Story| publisher =Pocket Books, a division of Simon & Schuster, Inc.| year =1996|pages=118{{ndash}}119| isbn =0-671-89628-8| quote=Ek het 'n ooreenkoms gesluit en vir hulle Matt se gedetailleerde werktekeninge gegee, en hulle het vertrek, met Wah reeds besig om te beplan hoe hy Matt se phaser-pistoolontwerp sou uitvoer, benewens die bou van die ander twee rekwisiete. Hy het alles perfek voltooi en verskeie pragtige heldemodelle van al drie rekwisiete gemaak, en al die dummy-modelle wat ek geweet het die vertoning sou vereis..| quote-page=119}}</ref><ref name="startreksketchbook">{{cite book|last1=Solow|first1=Herbert F.|first2=Yvonne Fern|last2=Solow| title =The Star Trek Sketchbook: The Original Series| publisher =Pocket Books, a division of Simon & Schuster, Inc| year =1997|pages=238{{ndash}}239| isbn =0-671-00219-8| quote= Wah het as 'n vennoot in die spesiale effekte- en ontwerpfirma Projects Unlimited gewerk tydens die produksie van die eerste "Star Trek"-loods, "The Cage". Daarna het Wah sy verhouding met Projects Unlimited verbreek en onafhanklik vanuit sy tuisateljee in Altadena, Kalifornië, gewerk. Hy het gou die "spook"-verskaffer van die meeste van "Star Trek" se uitheemse wesens en handrekwisiete geword.| quote-page=239}}</ref><ref name="startrek.com">{{cite web |title=Creative Staff: Wah Ming Chang |url=http://www.startrek.com/startrek/view/library/creative/bio/5699.html |publisher=StarTrek.com |access-date=10 Julie 2009 |archive-date=27 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527092702/http://www.startrek.com/startrek/view/library/creative/bio/5699.html |url-status=dead }}</ref> Sommige van sy ontwerpe word beskou as invloedryk op latere, werklike verbruikerselektronika-toestelle. Byvoorbeeld, sy kommunikeerder het selfoonuitvinder Martin Cooper se begeerte geïnspireer om sy eie vorm van mobiele kommunikasietoestel te skep.<ref>{{cite web|url=http://www.editinternational.com/read.php?id=4810edf3a83f8 |title=Star Trek Tech |access-date=20 Oktober 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028200606/http://www.editinternational.com/read.php?id=4810edf3a83f8 |archive-date=28 Oktober 2011 }}</ref> Baie ander maatskappye het hierdie voorbeeld gevolg en lewensgrootte replikas bly vandag gewilde versamelstukke. Die tricorder in ''The Next Generation'' is aanvanklik geïnspireer deur die HP-41C wetenskaplike sakrekenaar.<ref>{{cite web|url=http://www.ottens.co.uk/forgottentrek/tng_10.php|title=Interview with Rick Sternbach|access-date=16 Januarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121145857/http://www.ottens.co.uk/forgottentrek/tng_10.php |archive-date=21 November 2011 }}</ref> =="Regte" tricorders== [[Sagteware]] bestaan om handtoestelle 'n tricorder te laat simuleer. Voorbeelde sluit in Jeff Jetton se Tricorder vir die PalmPilot; die webtoepassing vir die Pocket PC, iPhone en iPod Touch; en 'n [[Android]]-weergawe.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/p/moonblink/wiki/Tricorder |title=Tricorder - moonblink - A tricorder for Android. - Project Hosting on Google Code |date=2010-02-10 |access-date=2016-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210033110/http://code.google.com/p/moonblink/wiki/Tricorder |archive-date=10 Februarie 2010 }}</ref> Vital Technologies Corporation het in 1996 'n draagbare toestel verkoop met die naam "Amptelike Star-Trek Tricorder Mark 1" (voorheen die TR-107 Tricorder Mark 1). Die kenmerke daarvan was 'n "Elektromagnetiese Veld (EMF) Meter", "Twee-Modus Weerstasie" (termometer en barometer), "Kolorimeter" (geen golflengte gegee nie), "Ligmeter", en "''Stardate Clock and Timer''" (’n horlosie en tydhouer). Woordvoerders het beweer dat die toestel 'n "ernstige wetenskaplike instrument" was.<ref>{{cite web |date=1996-09-27 |title=Real Tricorders |url=http://www.stim.com/Stim-x/0996September/Sparky/tricorder.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123032639/http://www.stim.com:80/Stim-x/0996September/Sparky/tricorder.html |archive-date=2021-11-23 |access-date=2016-02-15 |publisher=Stim.com}}</ref> Vital Technologies het die TR-107 bemark as 'n beperkte oplaag van 10 000 eenhede voordat dit bankrot gegaan het, hoewel heelwat minder as 10 000 waarskynlik ooit gebou is. Die maatskappy is toegelaat om hierdie toestel 'n "''tricorder''" te noem omdat Gene Roddenberry se kontrak 'n klousule ingesluit het wat enige maatskappy wat funksionele [[tegnologie]] kon skep, toegelaat het om die naam te gebruik. In Februarie 2007 het navorsers van Purdue-universiteit hul draagbare (aktetasgrootte) DESI-gebaseerde massaspektrometer, die Mini-10,<ref>{{cite web|url=http://www.purdue.edu/UNS/html4ever/2006/060316.Cooks.desi06.html |title=Purdue chemical-analysis method promises fast results |publisher=Pursue University |date=2006-03-16 |access-date=2016-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408101747/http://www.purdue.edu/UNS/html4ever/2006/060316.Cooks.desi06.html |archive-date=8 April 2008 }}</ref> in die openbaar aangekondig, wat gebruik kan word om verbindings in omgewingstoestande te analiseer sonder voorafgaande monstervoorbereiding. Dit is ook aangekondig as 'n "''tricorder''".<ref>{{cite web |url=http://www.gearlive.com/news/article/purdue-scientists-create-portable-tricorder-03091253/ |title=Purdue Scientists Create Portable Tricorder |publisher=Gear Live |date=2007-03-09 |access-date=2016-02-15 |archive-date=2016-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223164603/http://www.gearlive.com/news/article/purdue-scientists-create-portable-tricorder-03091253/ |url-status=dead }}</ref> In Maart 2008 is die Britse biotegnologiemaatskappy QuantuMDx gestig om die wêreld se eerste hand-DNS-laboratorium te ontwikkel, 'n molekulêre diagnostiese punt-van-sorg-toestel wat siektediagnose in minder as 15 minute sal verskaf. In Maart 2014 het die maatskappy 'n skarefinansieringsveldtog van stapel gestuur om kliniese proewe van die toestel te ondersteun en dit te benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.indiegogo.com/projects/the-future-quantumdx-handheld-dna-lab#/ |title=The Future: QuantuMDx Handheld DNA Lab |access-date=2016-02-15}}</ref> Bydraers en lede van die publiek het gevra dat die toestel amptelik 'n "''tricorder''" genoem word. In Mei 2008 het navorsers van Georgia Tech in die openbaar aangekondig<ref>{{cite web|url=http://www.gatech.edu/newsroom/release.html?id=1886 |title=New Technology Puts Biomedical Imaging in Palm of Hands|access-date=June 16, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526072853/http://www.gatech.edu/newsroom/release.html?id=1886 |archive-date=May 26, 2008 }}</ref> hul draagbare handtoestel vir multispektrale beeldvorming, wat help met die assessering van die erns van 'n besering onder die vel, insluitend die opsporing van druksere, ongeag ligtoestande of velpigmentasie. Die dag na die aankondiging het tegnologiewebwerwe, insluitend ''Inside Tech''<ref>{{cite web |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=12322 |title=New "Miracle Diagnosis" Handheld Medical Scanner 800 Times More Sensitive Than Full-size Scanners |publisher=DailyTech |access-date=2016-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230203/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=12322 |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead }}</ref> en ''The Future of Things'',<ref>{{cite web|url=http://thefutureofthings.com/news/1202/science-fiction-saving-lives.html|title=Science Fiction Saving Lives|access-date=17 Augustus 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205052622/http://thefutureofthings.com/news/1202/science-fiction-saving-lives.html |archive-date=5 Februarie 2010 }}</ref> begin om hierdie toestel met die Star Trek-tricorder te vergelyk. Op 10 Mei 2011 het die X Prize Foundation met Qualcomm Incorporated saamgewerk om die Tricorder X-prys aan te kondig, 'n aansporingsbedrag van $10 miljoen om 'n mobiele toestel te ontwikkel wat pasiënte net so goed of beter as 'n paneel van raadgesertifiseerde dokters kan diagnoseer.<ref>{{cite web |url=http://www.marketwire.com/press-release/x-prize-foundation-qualcomm-join-forces-develop-competition-enhance-integrated-digital-1512263.htm |title=The X PRIZE Foundation and Qualcomm Join Forces to Develop a Competition to Enhance Integrated Digital Health |date=10 Mei 2011 |publisher=Marketwire |access-date=21 September 2025 |archive-date=10 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810132734/http://www.marketwire.com/press-release/x-prize-foundation-qualcomm-join-forces-develop-competition-enhance-integrated-digital-1512263.htm |url-status=dead }}</ref> Op 12 Januarie 2012 is die kompetisie amptelik geopen by die 2012 Verbruikerselektronika-skou in [[Las Vegas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-16518171 |title=Star Trek-style 'tricorder' invention offered $10m prize - BBC News |work=BBC News |date=8 Maart 2012 |access-date=2016-02-15}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2012/01/13/build_star_trek_tricorder_please_ask_x_prize/ |title=X Prize: Build a Star Trek 'tricorder' and win $10m |publisher=The Register |date=2012-01-13 |access-date=2016-02-15}}</ref> Vroeë deelnemers aan die kompetisie sluit in twee Silicon Valley-beginondernemings,<ref>{{cite web|last=Wilson |first=Mark |url=http://www.popularmechanics.com/science/health/med-tech/the-race-to-build-a-real-star-trek-tricorder-6649721?click=pm_latest |title=The Race to Build a Real Star Trek Tricorder |publisher=Popularmechanics.com |date=2012-02-01 |access-date=2016-02-15}}</ref> Scanadu en Senstore, wat vroeg in 2011 aan die mediese tricorder begin werk het. Inskrywings het onder andere dié van CloudDx en DMI ingesluit. Die wenner van die kompetisie was Final Frontier Medical Devices,<ref>{{cite web|url=https://www.xprize.org/prizes/tricorder/articles/family-led-team-takes-top-prize-in-qualcomm-tricor |title= Family led team takes top prize in QUALCOMM tricorder competition| publisher= xprize.org |date = 13 April 2017 |access-date = 31 Maart 2020}}</ref> wat nou bekend staan as Basil Leaf Technologies.<ref>{{cite web|url=http://www.basilleaftech.com/dxter |title= A new kind of medical device| publisher=basilleaftech.com |date = 9 Maart 2017 |access-date = 31 Maart 2020}}</ref> Op 23 Augustus 2011 is moonblink se tricorder-toep vir Android met 'n kennisgewing van kopieregskending deur prokureurs vir CBS bedien en dit is deur [[Google]] van die Android Market verwyder. Op 5 Januarie 2012 is dit weer as 'n nuwe app in die Android Market teruggeplaas, hoewel dit nie meer beskikbaar is nie.<ref>{{cite web|date=25 Augustus 2011|title=Killed by CBS Lawyers|url=http://code.google.com/p/moonblink/wiki/Tricorder|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904053912/https://code.google.com/p/moonblink/wiki/Tricorder|archive-date=4 September 2011|access-date=7 Oktober 2011|publisher=moonblink}}</ref> In 2012 het kognitiewe wetenskapnavorser Dr. Peter Jansen aangekondig dat hy 'n handtoestel ontwikkel het wat na die ontwerp van die tricorder gemodelleer is.<ref>{{cite web|last=Paul |first=Ryan |url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2012/03/researcher-publishes-specs-for-real-linux-powered-star-trek-tricorder.ars |title=Researcher publishes specs for real Linux-powered Star Trek tricorder |publisher=Ars Technica |date=2012-03-29 |access-date=2016-02-15}}</ref> 'n Weergawe wat die oorspronklike vermoëns uitgebrei het om sigbare spektroskopie, stralingswaarneming, termiese beeldvorming en omgewingswaarneming in te sluit, is in 2014 as oopbron-hardeware vrygestel.<ref>{{Cite web|title=Open Source Science Tricorder|url=https://hackaday.io/project/1395-open-source-science-tricorder|access-date=2020-09-21|website=hackaday.io|language=en}}</ref> Op 7 Desember 2020 het genomika-navorser Dr. Michael Schatz en sy intern Aspyn Palatnick 'n artikel gepubliseer<ref>{{Cite journal|last1=Palatnick|first1=Aspyn|last2=Zhou|first2=Bin|last3=Ghedin|first3=Elodie|last4=Schatz|first4=Michael C|date=2020-12-07|title=iGenomics: Comprehensive DNA sequence analysis on your Smartphone|url= |journal=GigaScience|volume=9|issue=12|doi=10.1093/gigascience/giaa138|issn=2047-217X|pmc=7720420|pmid=33284326}}</ref> oor die eerste mobiele toepassing wat enigiemand in staat stel om DNS feitlik enige plek te bestudeer met behulp van 'n iPhone of iPad, wat baie media-afsetpunte 'n "DNS-tricorder" genoem het.<ref>{{Cite web|date=2020-12-07|title=The world's first DNA "tricorder" in your pocket|url=https://www.cshl.edu/the-worlds-first-dna-tricorder-in-your-pocket/|access-date=2020-12-26|website=Cold Spring Harbor Laboratory|language=en-US}}</ref> Op 19 Februarie 2022 het [[Nasa|NASA]] die rHEALTH ONE,<ref name="rHEALTH t860">{{cite web | title=rHEALTH ONE | website=rHEALTH | url=https://www.rhealth.com/rhealthone | access-date=2023-09-13}}</ref> 'n universele biomediese ontledingsinstrument, beskou as 'n omvattende toestel wat die meeste algemene laboratoriumtoetse vir ruimtevlug-mediese toestande kan meet, na die [[Internasionale Ruimtestasie]] gestuur.<ref>{{Cite web |title=NASA Launches rHEALTH Blood Analyzer to International Space Station |url=https://www.prweb.com/releases/nasa-launches-rhealth-blood-analyzer-to-international-space-station-856955832.html |access-date=2022-03-11 |website=PRWeb}}</ref> Dit is suksesvol getoets deur ESA-ruimtevaarder Samantha Cristoforetti op 13 en 16 Mei 2022. Sy het suksesvol die toestel se vermoë gedemonstreer om 'n klein druppel monster (< 10 µL) te neem en metings uit te voer op monsters wat deur NASA voorberei is om die werkverrigting van die toestel in 'n wentelbaan te bepaal.<ref>{{Cite web |title=MAY 2022 - RHEALTH ONE NASA HUMAN RESEARCH |url=https://www.esa.int/esatv/Videos/2022/05/Samantha_Cristoforetti_Minerva_Mission_B-Rolls/May_2022_-_rHEALTH_ONE_NASA_Human_Research}}</ref> Meer as 100 miljoen rou datapunte is op vyf verskillende detektorkanale aangeteken met behulp van twee lasers met 'n uitlesing van minute, wat die rHEALTH ONE die kragtigste biomediese ontledingsinstrument maak wat ooit in die ruimte getoets is. ==Speelgoed en replikas== [[Lêer:CCEE 2016 - Tricorder (26834048382).jpg|duimnael|[[Cosplay]] by Calgary Comic & Entertainment Expo 2016, met die fokus op 'n Tricorder (uit Star Trek) wat as deel van 'n Wetenskapbeampte-uniform gedra word.]] Die eerste massa-vervaardigde tricorder-replika is in 1974 in AMT se ''Star Trek Exploration Set'' vertoon, kort daarna gevolg deur 'n palmgrootte weergawe in Remco se 1975 ''Star Trek Utility Belt'', wat op maat gemaak en aan jong kinders bemark is in die hoop om voordeel te trek uit ''Star Trek: The Animated Series'' wat destyds op [[TV]] was.<ref>{{cite web |url=http://trekpropzone.com/tricorderhistory.htm |title=The Trek Prop Zone Tricorder History |publisher=Trekpropzone.com |access-date=2016-02-15 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223226/http://trekpropzone.com/tricorderhistory.htm |url-status=dead }}</ref> Die eerste lewensgrootte tricorder is in 1976 deur Mego Corporation vervaardig en was eintlik 'n kassetspeler wat gemaak is om soos 'n tricorder te lyk.<ref>{{cite web|url=http://www.superunderdoggie.com/mego-warehouse-tricorders.html |title=Mego Warehouse Tricorders - Superunderdoggie.comVintage Toys and Nostalgia |publisher=Superunderdoggie.com |access-date=2016-02-15}}</ref> In die 1990's is Star Trek-replikas massa-vervaardig deur Playmates, Playing Mantis en Master Replicas, wat kommersieel vervaardigde replikas vir die eerste keer bekostigbaar gemaak het vir die gemiddelde aanhanger. In die 2000's het Art Asylum en later Diamond Select rekwisietreplikas van die oorspronklike tricorder vervaardig. In April 2025 het The Wand Company Ltd. 'n werkende replika van die tricorder vrygestel,<ref name="twc_tricorder">{{Cite web |url=https://www.thewandcompany.com/tricorder/ |title=The Original Series Tricorder |website=The Wand Company|access-date=17 Augustus 2025}}</ref> met 'n werkende [[LCD-skerm]], outentieke klanke en kontroles, en talle meeslepende funksies.<ref name="twc_tricorderblog">{{Cite web |url=https://www.thewandcompany.com/blog/ |title=Star Trek Tricorder Blog |last=Barnardo |first=Chris |website=The Wand Company|access-date=17 Augustus 2025}}</ref> Gebaseer op Wah Chang se oorspronklike ontwerptekening van die tricorder wat verwisselbare skywe vir data of uitgebreide funksies aandui,{{r|insidestartrek|p=119|q=Wah Chang's design sketch for the Tricorder.}} het die replika verwyderbare skywe wat die tricorder in verskeie funksies plaas soos Logs, Argief, Oudiosensor, Stralingssensor, Oriëntasie (kompas) of Status. Die Logs-afdeling bevat "Kaptein se Log"-inskrywings van elke episode van die hele oorspronklike reeks. Die Argief bevat herskeppings van die twee teenstrydige koerante wat Edith Keeler se gebroke tydlyn in "''The City on the Edge of Forever''" wys. Dit bevat ook stilbeelde van Wah Chang se Balok-mannekyn en Romulan-stealth Bird of Prey-vaartuig wat vir die reeks geskep is.<ref name="insidestartrek" /> Die replika bevat spasieerders vir die onderste kompartement wat 'n akkurate mediese skandeerderreplika kan hou. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Tegnologie]] 7bazmoee2lqdezl0wpabw6xw3rzddrk 0 453887 2923308 2921654 2026-08-09T19:27:05Z Sobaka 328 /* 2026 */ bywerk 2923308 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Democratic Alliance campaign poster (bottom) 01.jpg|duimnael|200px|[[Vryheidsfront Plus]]- (bo) en [[Demokratiese Alliansie]]-verkiesingsplakkate (onder) op 'n straatpaal in [[Bloemfontein]] wat kiesers aanmoedig om vir die komende plaaslike verkiesings te registreer.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling by die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die DA-party se leier in April 2026 sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die munisipale verkiesing in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''14 Februarie''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> Zille het daarna besluit om nie op die tadsraad te dien nie en voltyds op haar veltog te konsentreer. *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hy as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe die DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]] as Federale Partyleier verkies en [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> *'''12 April''': Die drie partye [[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]] kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref> *'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref> *'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref> * '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> * '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos [[March and March]]. March and March se leier, [[Jacinta Ngobese-Zuma]], het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref> * '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]] te wen. Hulle het die 100% swart dorpswyk van die ANC afgeneem in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in die demokratiese geskiedenis.<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> *'''7 Junie''': Wes-Kaapse LPV en [[GOOD]]-sekretaris-generaal Brett Herron is aangekondig as die burgemeesterskandidaat van Kaapstad vir beide GOOD en [[RISE Mzansi]].<ref name= "Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/07/brett-herron-announced-as-joint-good-and-rise-mzansi-mayoral-candidate-for-cape-town |title= Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 7 Junie 2026 |access-date= 7 Junie 2026 }}</ref> *'''18 Junie''': Die Speaker van die Nasionale Vergadering, [[Thoko Didiza]], het die aanklagte van minagting van die Parlement teen die EFF-leier [[Julius Malema]] na die Komitee vir Bevoegdhede en Voorregte verwys. Dit was as gevolg van Malema se voortgesette weiering om om verskoning te vra vir die gebruik van sy platform om 'n regter te ondervra wat in 2019 teen die EFF beslis het. Malema is beveel om om verskoning te vra nadat die Parlement in 2021 'n aanbeveling van die Etiekkomitee aangeneem het dat hy dit moes doen.<ref name= "Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/malema-in-trouble-in-parliament-for-flouting-5-year-old-order-to-apologise-to-judge-20260618-0989 |title= Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge |author= Suné Payne |publisher= news24 |date= 18 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *[[Lêer:Electoral Commission Voter Registration Sign in Cape Town, for the 2026 South African Local Elections.jpg|duimnael|Kiesersregistrasieplakaat van die Verkiesingskommissie in Kaapstad vir die 2026 Suid-Afrikaanse Plaaslike Verkiesings.]]'''20 Junie''': Die Verkiesingskommissie het 'n kieserregistrasienaweek aangebied en stemlokale regoor Suid-Afrika oopgemaak om in aanmerking komende burgers 'n gerieflike geleentheid te gee om te registreer, hul besonderhede op te dateer of te kyk of hulle op die kieserslys verskyn, voor die November-verkiesings. Die Kommissie het ook bevestig dat Suid-Afrikaners aanlyn kan registreer of hul besonderhede kan opdateer deur middel van sy Kiesersinligtingsportaal.<ref name= "It's voter registration weekend: Here's five things you need to know">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/19/its-voter-registration-weekend-heres-five-things-you-need-to-know |title= It's voter registration weekend: Here's five things you need to know |author= Thandoluhle Ngcobo |publisher= EWN |date= 19 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *'''22 Junie''': Die Verkiesingskommissie het die resultate van sy suksesvolle kieserregistrasienaweek aangekondig. Dit het gesê dat ongeveer 90% van die registrasies by fisiese stemlokale plaasgevind het, en dat jong Suid-Afrikaners en nuwe kiesers die meerderheid van die registrasies uitgemaak het.<ref name= "IEC Announces Voter Registration Weekend Results">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories-videos/watch-iec-announces-voter-registration-weekend-results |title= IEC Announces Voter Registration Weekend Results |author= |publisher= eNCA |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> Die Kommissie het gesê dat hulle 'n totaal van 2,9 miljoen registrasies oor die naweek aangeteken het - 'n verbetering teenoor die 1,7 miljoen geregistreerdes gedurende die registrasienaweek tydens die 2021 plaaslike verkiesings. Verder was 477 174 (16%) van die geregistreerdes nuwe kiesers. Die totale aantal geregistreerde Suid-Afrikaanse kiesers na die naweek was 28,5 miljoen. Die Kommissie het bevestig dat 'n tweede kiesersregistrasienaweek sou plaasvind, van 1 tot 2 Augustus.<ref name= "IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2026-06-22-iec-recorded-29-million-voter-registration-transactions-this-weekend/ |title= IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend |author= Sisanda Mbolekwa |publisher= Times LIVE |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> *'''24 Junie''': ANC Minister van Finansies, [[Enoch Godongwana]], het die ANC Johannesburg Burgemeester, [[Dada Morero]], in kennis gestel van planne om die oordrag van fondse van die nasionale regering na Johannesburg te stop, effektief vanaf Vrydag 26 Junie 2026, tensy 'n bevredigende verduideliking van waarom dit nie moet gebeur nie, voor dan deur die Tesourie ontvang is. Dit het gevolg op Godongwana wat in April 2026 aan Morero geskryf het, hom in kennis gestel het van oortredings van die Munisipale Finansiële Bestuurswet, en gedreig het om befondsingsoordragte (R8 miljard in billike deelinkomste) af te sny. Die Stad Johannesburg het teen die wense van die Tesourie voortgegaan met 'n begroting en het nie voldoende verduidelikings vir sy finansiële praktyke ingedien nie, volgens Godongwana. As sodanig het die Minister sy voorneme verklaar om voort te gaan met die beëindiging van oordragte, deur Artikel 216(2) van die Grondwet in te roep. Die Demokratiese Alliansie het met regstappe teen die Minister van Finansies gedreig tensy hy ingryp om te probeer om die finansiële situasie in Johannesburg op te los.<ref name= "Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/godongwana-plans-to-stop-transfer-of-funds-to-joburg-after-it-adopted-unfunded-budget-20260624-1219 |title= Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget |author= Jenna Verster |publisher= news24 |date= 24 Junie 2026 |access-date= 25 Junie 2026 }}</ref> *'''30 Junie''': President Cyril Ramaphosa het kabinetsveranderinge aangekondig. Voormalige ANC-minister [[Dina Pule]] is aangestel om die pos van Minister van Maatskaplike Ontwikkeling te vul wat vakant gelaat is deur die ontslag van Sisisi Tolashe. Talle veranderinge is op versoek van die Demokratiese Alliansie aangebring, as 'n formele lid van die RNE. Voormalige partyleier [[John Steenhuisen]] is verskuif na die posisie van Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Mededinging. [[Willie Aucamp]] vervang hom as Minister van Landbou. [[David Maynier]], wat voorheen as Wes-Kaapse Provinsiale Minister van Onderwys gedien het, vervang Aucamp in sy vorige rol as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing. Ander DA-aanstellings was [[Alexandra Abrahams]] as Adjunkminister van Elektrisiteit en Energie, [[Jack Bloom]] as Adjunkminister van Water en Sanitasie, en [[Yusuf Cassim]] as Adjunkminister van Hoër Onderwys.<ref name= "Ramaphosa announces cabinet reshuffle">{{cite web|url= https://businesstech.co.za/news/government/865094/ramaphosa-announces-cabinet-reshuffle/ |title= Ramaphosa announces cabinet reshuffle |author= |publisher= BusinessTech |date= 30 Junie 2026 |access-date= 2 Julie 2026 }}</ref> *'''3 Julie''': Ernstige watertekorte wat vir verskeie weke in [[Ratanda]], die [[Lesedi Plaaslike Munisipaliteit]], veroorsaak intense diensleweringsprotesoptogte. Betogers versper hoofroetes en stop ekonomiese aktiwiteit. Toenemende geweld het gelei tot die brand van die burgemeester se huis en die plundering van nabygeleë besighede. Botsings tussen wetstoepassing en inwoners lei daartoe dat die polisie rubberkoeëls afvuur.<ref>{{Cite web |date=2026-07-03 |title=IPID investigates shooting as tensions rise in Ratanda - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/ipid-investigates-shooting-tensions-rise-ratanda |access-date=2026-07-03 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> *'''25 Julie''': Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) het sy verkiesingsmanifes bekend gestel en sy burgemeesterskandidate vir die munisipale verkiesing aangekondig tydens die party se 13de verjaardagviering by die Thohoyandou-stadion in [[Thohoyandou]]. Die party het die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur oor die reg op gesondheid, dr. [[Tlaleng Mofokeng]], as sy burgemeesterskandidaat vir die Stad Johannesburg aangewys. Die party het ook EFF-nasionale voorsitter [[Nontando Nolutshungu]] vir die Stad Kaapstad, [[Omphile Maotwe]] vir die Stad Tshwane, [[Hlengiwe Mkhaliphi]] vir eThekwini, voormalige raadspeaker Nthabiseng Tshivenga vir die Stad Ekurhuleni, [[Sam Matiase]] vir Mangaung, [[Sinawo Thambo]] vir Nelson Mandelabaai en Mkhululi Dlevu vir Buffalo City aangewys. Die party het verder kandidate vir verskeie "strategiese" munisipaliteite aangekondig, waaronder Lawrence Mapoulo vir Polokwane, party-adjunkpresident [[Godrich Gardee]] vir Mbombela, Israel Monaise vir Rustenburg en [[Florence Tito]] vir Sol Plaatje.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/eff-2026-mayoral-candidates-eight-metropolitan-municipalities/|title=Here are the EFF's 2026 mayoral candidates for the eight metropolitan municipalities|last=Westerdale|first=Jarryd|date=2026-07-25|website=The Citizen|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/in-pics-eff-2026-local-government-elections-manifesto/|title=IN PICS {{!}} EFF 2026 local government elections manifesto|website=EWN|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2026-07-25-eff-deploys-top-brass-to-key-metros-as-malema-unveils-mayoral-candidates/|title=EFF deploys top brass to key metros as Malema unveils mayoral candidates|last=Tandwa|first=Lizeka|date=2026-07-25|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref> *'''29 Julie 2026''': Die SA Verkiesingskommissie het aangekondig dat die totale aantal geregistreerde politieke partye in die aanloop tot die plaaslike verkiesings 620 bereik het. Dit verteenwoordig 'n toename van meer as 100 partye sedert Maart dieselfde jaar. Die Kommissie het ook verklaar dat 76 partye en 39 onafhanklike kandidate begin het om hul Aanlyn Kandidaatnominasiestelsel (ONCS) te gebruik. Die Verkiesingskommissie het ook bevestig dat hulle, gebaseer op aanvraag, op 'n totaal van 23 699 stemlokale vir die 2026-verkiesings besluit het. Laastens het die Kommissie bevestig dat hul tweede en laaste kieserregistrasienaweek oor 1 en 2 Augustus 2026 gehou sal word.<ref name= "Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/get-the-party-started-sas-ballot-paper-now-has-620-to-choose-from-20260729-0902 |title= Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 29 Julie 2026 |access-date= 30 Julie 2026 }}</ref> *'''1 Augustus 2026''': Die Verkiesingskommissie het aangekondig dat hulle gedurende die eerste dag van hul tweede registrasienaweek 'n verdere 30 000 nuwe kieserregistrasies aangeteken het.<ref name= "Final voter registration weekend sees 238,000 transactions by midday, says IEC">{{cite web|url= https://insidemetros.co.za/2026/08/01/final-voter-registration-weekend-sees-238000-transactions-by-midday-says-iec/ |title= Final voter registration weekend sees 238,000 transactions by midday, says IEC |author= |publisher= Inside Metros |date= 1 Augustus 2026 |access-date= 2 Augustus 2026 }}</ref> *'''3 Augustus 2026''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat oor die twee dae van hul laaste kieserregistrasienaweek 'n totaal van 299 000 nuwe kieserregistrasies aangeteken is. Daarom was die totale nuwe kieserregistrasies oor die twee registrasienaweke 754 000. Die Kommissie het bevestig dat die totale geregistreerde kiesers ongeveer 29 miljoen was, en dat aanlynregistrasie op 7 Augustus 2026 sou sluit.<ref name= "IEC adds 754 000 new voters over two registration weekends">{{cite web|url= https://mg.co.za/news/south-africa/2026-08-03-iec-adds-754-000-new-voters-over-two-registration-weekends/ |title= IEC adds 754 000 new voters over two registration weekends |author= Nkateko Joseph Mabasa |publisher= Mail & Guardian |date= 3 August 2026 |access-date= 4 Augustus 2026 }}</ref> *'''4 Augustus 2026''': Nadat hy beheer oor die partyfinansies geneem het, het Jacob Zuma [[John Hlophe]] as uMkhonto weSizwe Party (MKP) se Eerste Adjunkpresident afgedank en sy eie seun, Duduzane Zuma, in die rol aangestel. Verder het Jacob Zuma sy langdurige bondgenoot Nathi Nhleko uit die rol van Nasionale Voorsitter van die party verwyder en hom met Mxolisi Phakathi vervang.<ref name= "Zuma dumps Hlophe, appoints son Duduzane as MK Party's first deputy president">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2026-08-04-zuma-dumps-hlophe-appoints-son-duduzane-as-mk-party-s-first-deputy-president/ |title= Zuma dumps Hlophe, appoints son Duduzane as MK Party's first deputy president |author= |publisher= Mail & Guardian |date= 4 Augustus 2026 |access-date= 6 Augustus 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:#016936;"| ! data-sort-type="number" style="background:#001489;"| ! data-sort-type="number" style="background:#000000;color:#FFFFFF;"| ! data-sort-type="number" style="background:#DE3831;"| ! data-sort-type="number" style="background:#C60800;"| ! data-sort-type="number" style="background:#FF8200;"| ! data-sort-type="number" style="background:#003D7C;"| ! data-sort-type="number" style="background:#00A651;"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |N.v.t. |N.v.t |style="background:#CCFFCC;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] ti18quvx8p7ecyox3xiz0046zgrbp01 0 454001 2923418 2920836 2026-08-10T04:35:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923418 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2024.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 | vanafdatum = 3 Oktober | totdatum = 20 Oktober | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} | kampioen = {{Crv-NZ}} | naaswenner = {{Crv-ZA}} | getal = 1 | deelnemers = 10 (56 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 23 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] (223)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-16315 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] (15)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-16315 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2026 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2026 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2024''' ([[Engels]]: ''2024 Women’s T20 World Cup'') is van 3 tot 20 Oktober 2024 in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] beslis. Dit was die negende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied is en die eerste in die Verenigde Arabiese Emirate. Die toernooi sou oorspronklik in [[Bangladesj]] met dieselfde datums aangebied word, maar weens politieke onrus in dié land is dit in Augustus 2024 verskuif, terwyl die [[Bengaalse Krieketraad]] as amptelike gasheer aangebly het.<ref name="Cricbuzz">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131355/icc-moves-womens-t20-world-cup-from-strife-torn-bangladesh-to-uae |title=ICC moves Women's T20 World Cup from strife-torn Bangladesh to UAE |publisher=Cricbuzz |author=Vijay Tagore |date=20 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014-toernooi]] sou dit die tweede T20I-vrouewêreldbekertoernooi in Bangladesj gewees het, waarmee dit die eerste land sou geword het om twee keer as gasvroue op te tree. Dit was ná die [[T20I-wêreldbeker 2021]] en die [[Kampioenetrofee 2025]], wat saam met Pakistan aangebied is, die derde vername kriekettoernooi in die Verenigde Arabiese Emirate. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2016, 2018, 2020 en 2023 het onveranderd gebly en tien nasionale vroue[[krieket]]spanne het aan die T20I-vrouewêreldbeker 2024 deelgeneem: die sewe regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die naasbeste span op die T20I-vroueranglys soos op 27 Februarie 2023 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 ([[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]). Skotland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam derde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is 23 wedstryde gespeel, waaronder 20 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van vyf spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die ses beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 het saam met die gasvroue van die 2026-toernooi regstreeks gekwalifiseer vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] in Engeland. Dit was die laaste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan tien nasionale spanne deelgeneem het, nadat die aantal nasionale spanne vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 na twaalf verhoog is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Nieu-Seeland het Wes-Indië geklop en Suid-Afrika vir die verdedigende kampioen Australië, waardeur twee spanne mekaar in die T20I-vrouewêreldbekereindstryd ontmoet het wat nog nie ’n titel ingepalm het nie. Dit was die eerste eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika in enige krieket – beide mans en vroue. Daarbenewens het vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis beide Australië en Engeland versuim om na die eindstryd deur te dring. Nieu-Seeland het Suid-Afrika in die eindstryd op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] in [[Doebai (stad)|Doebai]] met 32 lopies verslaan en sodoende sy eerste T20I-vrouewêreldbekertitel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Saam met hul oorwinnings tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] was dit Nieu-Seeland se tweede internasionale vrouekriekettitel. Vir die Suid-Afrikaanse Proteas was dit ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023-eindstryd]] hul tweede agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekereindstrydverskyning, asook hulle tweede T20I-wêreldbekereindstrydverskyning vir beide mans en vroue in dieselfde jaar, nadat die [[Proteas|mansspan]] in die [[T20I-wêreldbeker 2024]]-eindstryd verskyn het. Doebai het ná die T20I-wêreldbeker 2021-eindstryd die tweede T20I-wêreldbekereindstryd – beide mans en vroue – gehuisves en interessant genoeg het in albei eindstryde twee spanne mekaar ontmoet wat voorheen nog nie ’n T20I-wêreldbekertitel gewen het nie. Daarmee het Doebai die eerste stad in ’n assosiaatlid van die IKR geword wat twee vername krieketeindstryde gehuisves het. == Toewysing == [[Lêer:Sheikh Hasina With ICC Womens T20 World Cup Bangladesh 2024 Trophy Delegation At Ganabhaban 2024-05-05 (PID-0008762).jpg|duimnael|Die destydse [[Bangladesj]]iese eerste minister [[Sjeikh Hasina]] saam met die T20I-vrouewêreldbeker 2024 se reëlingskomitee en krieketspelers tydens die presentasie van die T20I-vrouewêreldbekertrofee op 5 Mei 2024 in [[Dhaka]], toe die T20I-vrouewêreldbeker 2024 nog in Bangladesj sou plaasvind]] Die Internasionale Krieketraad het in Julie 2022 Bangladesj as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee sou dié land die eerste geword het om twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aan te bied. Vroeg in Junie 2024 het in Bangladesj grootskaalse betogings teen die destydse Bangladesjiese regering onder die eerste minister [[Sjeikh Hasina]] uitgebreek, waarna soms as “[[Bangladesjiese kwotahervormingsbeweging van 2024|Julierewolusie]]” verwys word, waartydens volgens skattings omtrent 1&nbsp;000 mense dood is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/more-than-1000-killed-bangladesh-violence-since-july-health-ministry-chief-says-2024-08-29 |title=More than 1,000 killed in Bangladesh violence since July, health ministry chief says |publisher=[[Reuters]] |date=29 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Op 5 Augustus 2024 het Sjeikh Hasina na Indië gevlug en bedank, waarna die betogings tot ’n einde gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/bangladeshs-ex-pm-hasina-in-india-a-dilemma-for-new-delhi/a-69929345 |title=Bangladesh's ex-PM Hasina in India: A dilemma for New Delhi |publisher=Deutsche Welle |author=Murali Krishnan |date=13 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Twee weke later het die Internasionale Krieketraad die moontlikheid ondersoek om die T20I-vrouewêreldbeker 2024 weens die politieke onrus na Indië te verskuif, maar dié voorstel is verwerp en die [[Bengaalse Krieketraad]] het vir meer tyd gevra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131327/womens-t20-world-cup-2024-uae-emerges-as-potential-host-but-bcb-seeks-more-time |title=Women's T20 World Cup 2024: UAE emerges as potential host but BCB seeks more time |publisher=Cricbuzz |authors=Vijay Tagore en Atif Azam |date=16 Augustus 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Aanvanklik is daar oorweeg om die toernooi na die buurland Indië te verskuif, maar die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] het dit van die hand gewys en die [[moeson]]seisoen en veral die voorbereidings op die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] as redes aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-rejects-iccs-offer-to-host-2024-womens-t20-world-cup-1447561 |title=BCCI rejects ICC's offer to host Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Daarnaas is [[Sri Lanka]] en [[Zimbabwe]] as alternatiewe gasheerlande oorweeg, maar Sri Lanka is om soortgelyke weersomstandighede soos Indië uitgesluit. Zimbabwe het laas in [[Krieketwêreldbeker 2003|2003 die Krieketwêreldbeker]] saam met [[Suid-Afrika]] en [[Kenia]] gehuisves en is saam met Suid-Afrika en [[Namibië]] as medegasheer van die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-express-interest-in-hosting-women-s-t20-world-cup-2024-1447677 |title=Zimbabwe express interest in hosting Women's T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=16 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/50372-zimbabwe-emerges-as-contender-to-host-womens-t20-world-cup-2024.html |title=Zimbabwe emerges as contender to host Women’s T20 World Cup 2024 |publisher=Female Cricket |date=17 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Op 20 Augustus 2024 het die Internasionale Krieketraad aangekondig dat die T20I-vrouewêreldbeker 2024 uiteindelik na die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verskuif is met die Bengaalse beheerliggaam wat as amptelike gasheer aangebly het.<ref name="Cricbuzz" /> Gevolglik was dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat op ’n neutrale plek beslis is.<ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-faqs-uae-set-to-be-tournament-s-first-ever-neutral-venue-1452325 |title=FAQs: The first ever women's T20 World Cup at a neutral venue |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=1 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Saam met die [[Kampioenetrofee 2025]], wat saam met Pakistan aangebied is, was dit een van twee vername internasionale kriekettoernooie wat binne ses maande in die Verenigde Arabiese Emirate beslis is. Drie jaar voorheen het die Verenigde Arabiese Emirate saam met [[Oman]] die [[T20I-wêreldbeker 2021]] vir mans aangebied, wat uit Indië verskuif is weens die [[Covid-19-pandemie]]situasie in dié land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/t20-world-cup-will-move-to-uae-and-oman-confirms-icc-1.1251079 |title=T20 World Cup will move to UAE and Oman, confirms ICC |publisher=The National |author=Paul Radley |date=29 Junie 2021 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Daarmee was dit die tweede vername kriekettoernooi wat geheel en al deur ’n assosiaatlid van die IKR gehuisves is. == Deelnemers == === Kwalifisering === In April 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2024 bekendgemaak, waarvolgens tien spanne aan dié toernooi deelgeneem het. Die gasvroue Bangladesj het saam met die ses beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die oorblywende regstreekse kwalifiseringsplek is deur die naasbeste span, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 27 Februarie 2023 bespreek. Die twee oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/qualification-pathway-for-marquee-icc-events-confirmed |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Die volgende tien spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2024 gekwalifiseer: Australië, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die ses beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2023 almal saam met die gasvroue Bangladesj regstreeks gekwalifiseer. Pakistan het as die naasbeste span op die T20I-vroueranglys teen 27 Februarie 2023 gekwalifiseer, terwyl Skotland en Sri Lanka tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-qualifier-2024-1425615/scotland-women-vs-sri-lanka-women-final-1425660/match-report |title=Athapaththu 102 helps Sri Lanka seal T20 World Cup Qualifier final |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Skotland, wat Ierland geklop het, het vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deelgeneem; dit was ook die enigste verandering in die lys deelnemende spanne teenoor die vorige 2023-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/05/05/ireland-miss-out-on-womens-t20-world-cup-after-heavy-defeat-to-scotland |title=Ireland miss out on Women’s T20 World Cup after heavy defeat to Scotland |publisher=The Irish Times |date=5 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Die gasheer die Verenigde Arabiese Emirate het in die kwarteindstryd van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 teen Sri Lanka vasgeval.<ref name="ESPNcricinfo" /> === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2024 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2024-kwalifisering; altesaam 56 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-BD}} |'''Gasvroue''' |Sesde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="6"|'''Regstreeks''' |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-EN}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |T20I-vroueranglys op<br />27 Februarie 2023 |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-XS}} |rowspan="2"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-LK}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |} == Stadions == In Julie 2022 het die [[Bengaalse Krieketraad]] [[Dhaka]] en [[Sylhet]] as gasheerstede van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 aangekondig. Die [[Sylhet Internasionale Krieketstadion]] sou die uitklopwedstryde huisves, terwyl al die ander wedstryde op die [[Sher-e-Bangla Nasionale Krieketstadion]] aangebied sou word. Volgens die Bengaalse beheerliggaam het albei stadions geen opknapping nodig gehad nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newagebd.net/article/176859/dhaka-sylhet-to-host-2024-womens-t20-wc-matches |title=Dhaka, Sylhet to host 2024 Women’s T20 WC matches |publisher=New Age Bangladesh |author=Mahibur Hillol |date=26 Julie 2024 |accessdate=24 November 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Albei stadions is voorheen tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/41487-which-countries-have-hosted-womens-t20-world-cup-events.html |title=Which countries have hosted Women’s T20 World Cup events? |publisher=Female Cricket |date=8 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> In Augustus 2024 het die Internasionale Krieketraad die toernooi na die Verenigde Arabiese Emirate verskuif weens politieke onrus in Bangladesj, hoewel die Bengaalse Krieketraad steeds as amptelike gasheer aangebly het. Die wedstryde is in die twee stede [[Doebai (stad)|Doebai]] en [[Sharjah]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-venue-confirmed-for-icc-women-s-t20-world-cup-2024 |title=UAE confirmed as new venue for ICC Women’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Altesaam 23 wedstryde is tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2024 gespeel, waaronder twee halfeindstryde en die eindstryd, waarvan twaalf op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] en elf op die [[Sharjah-krieketstadion]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-2024-venues-cricket |title=ICC Women’s T20 World Cup 2024: Know the venues |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=28 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Doebai (stad)|Doebai]] ! [[Sharjah]] |- | [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]] | [[Sharjah-krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|25|2|48|N|55|13|8|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Doebai Internasionale Krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|19|50.96|N|55|25|15.44|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sharjah-krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Dubai Stadium 2019.jpg|200px]] | [[Lêer:SharjahCricket.JPG|200px]] |- !colspan=2|{{Location map+|Verenigde Arabiese Emirate|width=400|float=center|places= {{Location map~|Verenigde Arabiese Emirate|lat_deg=25|lat_min=3|lon_deg=55|lon_min=13|position=left|background=|label=[[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai]]}} {{Location map~|Verenigde Arabiese Emirate|lat_deg=25|lat_min=20|lon_deg=55|lon_min=25|position=left|background=|label=[[Sharjah-krieketstadion|Sharjah]]}}}} |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is oor 18 dae tussen tien verskillende spanne oor 23 wedstryde beslis. Dit het op 3 Oktober 2024 op die Sharjah-krieketstadion in Sharjah met die openingswedstryd tussen die nominele gasheer Bangladesj en Skotland begin. Die toernooi het geëindig op die Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai op 20 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, waartydens Nieu-Seeland die T20I-vrouewêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in 2016, 2018, 2020 en 2023 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2024 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Oktober ! scope=col |Do<br />3 ! scope=col |Vr<br />4 ! scope=col |Sa<br />5 ! scope=col |So<br />6 ! scope=col |Ma<br />7 ! scope=col |Di<br />8 ! scope=col |Wo<br />9 ! scope=col |Do<br />10 ! scope=col |Vr<br />11 ! scope=col |Sa<br />12 ! scope=col |So<br />13 ! scope=col |Ma<br />14 ! scope=col |Di<br />15 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Wo<br />16 ! scope=col |Do<br />17 ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-LK}} | {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-ZA}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is deur tien nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die tien deelnemende spanne in twee groepe van vyf spanne elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/icc-women-s-t20-world-cup-2024-ultimate-guide-everything-you-need-to-know |title=ICC Women’s T20 World Cup 2024 Ultimate Guide: Everything you need to know |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=6 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hulle onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2024-effek op 2026-kwalifisering === Die vyf beste spanne van die 2024-toernooi (saam met die 2026-gasvroue Engeland) het regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Hulle was Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/women-s-t20-world-cup-pathway-resumes-as-focus-turns-to-asia-qualifier |title=Women's T20 World Cup pathway resumes as focus turns to Asia Qualifier |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 Mei 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van tien skeidsregters en drie wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/matchwise-schedule-of-icc-match-officials-for-women-s-t20-world-cup-announced |title=Matchwise schedule of ICC Match Officials for Women’s T20 World Cup announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Sarah Dambanevana <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> || * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/all-the-squads-named-for-the-icc-women-s-t20-world-cup-2024 |title=All the squads named for the ICC Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 5 Mei 2024 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Groups, fixtures revealed for Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Ná die verskuiwing van die toernooi na die Verenigde Arabiese Emirate is op 26 Augustus 2024 die nuwe kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/updated-fixtures-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Updated fixtures revealed for Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> === Eerste rondte === Tien spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne van elke groep regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4350292/icc-womens-t20-world-cup-2026-qualifiers-teams-and-whats-next |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026: Qualifiers, teams, and what’s next |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=26 Augustus 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+2.223 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.879 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.322 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |4||1||3||0||'''2'''||–1.040 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |4||0||4||0||'''0'''||−2.173 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 116 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 85/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 30 (20) | paaltjies1 = [[Chamari Athapaththu]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 22 (25) | paaltjies2 = [[Sadia Iqbal]] 3/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 31 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Fatima Sana]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Pakistan se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/match-report |title=All-round Fatima Sana, spinners give Pakistan a winning start |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 160/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 102 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 57* (36) | paaltjies1 = [[Renuka Singh Thakur]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harmanpreet Kaur]] 15 (14) | paaltjies2 = [[Rosemary Mair]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 58 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-a-1432425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Devine]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Smriti Mandhana]] word die eerste Indiese vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54032-smriti-mandhana-becomes-the-1st-indian-to-reach-3500-t20i-runs.html |title=Smriti Mandhana becomes the 1st Indian to reach 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=4 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste oorwinning ná tien agtereenvolgende nederlae en beëindig hulle langste T20I-verloorreeks ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4151562/from-record-loss-streak-to-a-world-cup-final-new-zealand-form-reversal-turnaround-revival-t20-world-cup-white-ferns |title=How NZ went from record loss streak to a World Cup final |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Laura Jolly |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-consecutive-defeats-283085 |title=Most consecutive defeats in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 93/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 94/4 (14.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 29* (40) | paaltjies1 = [[Megan Schutt]] 3/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 43* (38) | paaltjies2 = [[Sugandika Kumari]] 1/16 (2.2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-sri-lanka-women-5th-match-group-a-1432426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Anna Harris en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Megan Schutt]] (Aus) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Harshitha Samarawickrama]] (SL) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54084-harshitha-samarawickrama-completes-100-international-matches-for-sri-lanka.html |title=Harshitha Samarawickrama completes 100 International matches for Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 105/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 108/4 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Nida Dar]] 28 (34) | paaltjies1 = [[Arundhati Reddy]] 3/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 32 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-pakistan-women-7th-match-group-a-1432428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]<br />Bywoning: 15&nbsp;935 | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Arundhati Reddy]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die 100ste T20I-wedstryd – beide mans en vroue – wat op hierdie stadion gespeel is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/sports/uae-india-pakistan-womens-match-on-oct-6-to-be-dubai-international-stadiums-100th-t20i |title=UAE: India-Pakistan women's match on Oct 6 to be Dubai International Stadium's 100th T20I |publisher=Khaleej Times |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://gulfnews.com/sport/cricket/icc/india-and-pakistan-set-for-historic-t20-clash-at-womens-world-cup-1.104302440 |title=India and Pakistan set for historic T20 clash at Women’s World Cup |publisher=Gulf News |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Die bywoning van 15&nbsp;935 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-india-pakistan-fans-turn-up-the-volume-in-dubai-in-record-numbers-1454085 |title=India and Pakistan fans turn up the volume in Dubai – in record numbers |publisher=ESPNcricinfo |authors=Valkerie Baynes en Firdose Moonda |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 148/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 88 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 4/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amelia Kerr]] 29 (31) | paaltjies2 = [[Megan Schutt]] 3/3 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 60 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-new-zealand-women-10th-match-group-a-1432431/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Megan Schutt]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Alyssa Healy]] (Aus) word die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 2&nbsp;321 aflewerings). Sy teken ook haar 6&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54274-alyssa-healy-competes-3000-t20i-runs-becomes-fastest-to-achieve-this-feat.html |title=Alyssa Healy competes 3000 T20I runs, becomes fastest to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=8 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word ná [[Sophie Devine]] (NZ), [[Nida Dar]] (Pak) en [[Hayley Matthews]] (WI) die vierde speler wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/ellyse-perry-becomes-fourth-player-to-score-2000-runs-and-take-100-wickets-in-womens-t20is-1082024-1728401118283 |title=Ellyse Perry 4th player to 2000 runs & 100 wickets double in WT20Is |publisher=Cricket.com |date=8 Oktober 2024 |accessdate=8 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008174042/https://www.cricket.com/news/ellyse-perry-becomes-fourth-player-to-score-2000-runs-and-take-100-wickets-in-womens-t20is-1082024-1728401118283 |archive-date=8 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Megan Schutt]] (Aus) word die eerste bouler wat haar 44ste T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54302-megan-schutt-surpasses-shabnim-ismail-to-become-leading-wicket-taker-in-t20-world-cup.html |title=Megan Schutt surpasses Shabnim Ismail to become leading Wicket-Taker in T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=8 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 172/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 90 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Harmanpreet Kaur]] 52* (27) | paaltjies1 = [[Chamari Athapaththu]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Kavisha Dilhari]] 21 (22) | paaltjies2 = [[Arundhati Reddy]] 3/19 (4 boulbeurte)<br />[[Asha Sobhana]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 82 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-sri-lanka-women-12th-match-group-a-1432433/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Harmanpreet Kaur]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nilakshika de Silva]] (SL) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref name="INDvSL">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54333-milestones-approaching-during-match-12-between-india-women-vs-sri-lanka-women.html |title=Milestones approaching during Match 12 between India Women vs Sri Lanka Women |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Renuka Singh]] (Ind) speel in haar 50ste T20I-wedstryd.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bcci.tv/video/5563663/renuka-singh-thakur-shares-her-emotions-on-playing-her-50th-t20i |title=Renuka Singh Thakur shares her emotions on Playing her 50th T20I |publisher=[[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Shafali Verma]] (Ind) word op 20 jaar en 255 dae die jongste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54363-shafali-verma-completes-2000-t20i-runs-becomes-youngest-to-achieve-this-feat.html |title=Shafali Verma completes 2000 T20I Runs, becomes youngest to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ná [[Mithali Raj]] (in 73 kolfbeurte) ook die naasvinnigste Indiese vroulike kolwer wat dié mylpaal bereik (in 80 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/shafali-verma-second-fastest-indian-2000-t20i-runs-ind-vs-sl-t20-world-cup-2024-mithali-raj-record-stats/article68724800.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Shafali Verma becomes second-fastest Indian to score 2000 T20I runs |publisher=The Hindu |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] word die derde vroulike kolwer en tweede Indiese kolwer ná [[Smriti Mandhana]] wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54358-harmanpreet-kaur-completes-3500-t20i-runs-3rd-batter-to-achieve-this-feat.html |title=Harmanpreet Kaur completes 3500 T20I Runs, 3rd batter to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy teken ook die vinnigste T20I-vrouewêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Indië aan (in 27 aflewerings).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/harmanpreet-kaur-india-vs-sri-lanka-dubai-landmark-fifty-2614300-2024-10-09 |title=Harmanpreet Kaur hits fastest fifty by an Indian batter in Women's T20 World Cup |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Indië teken hulle grootste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-sri-lanka-women-12th-match-group-a-1432433/match-report |title=Harmanpreet, bowlers demolish Sri Lanka to hand India big NRR boost |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-ind-vs-sl-coach-ratnayake-on-winless-run-1454607 |title='Bad playing through and through' behind Sri Lanka's winless run at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 82 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 83/1 (11 boulbeurte) | lopies1 = [[Aliya Riaz]] 26 (32) | paaltjies1 = [[Ashleigh Gardner]] 4/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Alyssa Healy]] 37* (23) | paaltjies2 = [[Sadia Iqbal]] 1/17 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-pakistan-women-14th-match-group-a-1432435/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ashleigh Gardner]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Muneeba Ali]] voer Pakistan vir die eerste keer as T20I-[[Kaptein (sport)|kaptein]] aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131966/maturing-muneeba-takes-her-next-leap |title=Maturing Muneeba takes her next leap |publisher=Cricbuzz |author=Purnima Malhotra |date=11 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/sad-circumstances-as-pakistan-s-muneeba-ali-steps-into-captaincy-shoes |title=Sad circumstances as Pakistan's Muneeba Ali steps into captaincy shoes |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Alyssa Healy]] (Aus) teken haar 6&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54520-alyssa-healy-completes-6500-international-runs-during-pakistan-match.html |title=Alyssa Healy completes 6500 International Runs during Pakistan match |publisher=Female Cricket |date=11 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ná [[Suzie Bates]] (NZ) en [[Stafanie Taylor]] (WI) ook die derde kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aanteken.<ref name="Most_runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref name="guinnessworldrecords">{{en}} {{cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/773933-most-runs-scored-at-the-womens-t20-world-cup |title=Most runs scored at the Women’s T20 World Cup |publisher=[[Guinness World Records]] |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 115/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 118/2 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Chamari Athapaththu]] 35 (41) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Plimmer]] 53 (44) | paaltjies2 = [[Chamari Athapaththu]] 1/8 (2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-15th-match-group-a-1432436/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Plimmer]] (NZ) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Chamari Athapaththu]] (SL) speel in haar 250ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54582-chamari-athapaththu-completes-250-international-caps-for-sri-lanka.html |title=Chamari Athapaththu Completes 250 International caps for Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 151/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 142/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Grace Harris]] 40 (41) | paaltjies1 = [[Renuka Singh Thakur]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harmanpreet Kaur]] 54* (47) | paaltjies2 = [[Annabel Sutherland]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-india-women-18th-match-group-a-1432439/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Molineux]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Tahlia McGrath]] word die vinnigste Australiese vroulike kolwer in dié tyd wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 37 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/tahlia-mcgrath-breaks-all-time-aussie-record-in-india-clash-10132024-1728831958036 |title=Tahlia McGrath breaks all-time Aussie record in India clash |publisher=Cricket.com |date=13 Oktober 2024 |accessdate=20 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220162332/https://www.cricket.com/news/tahlia-mcgrath-breaks-all-time-aussie-record-in-india-clash-10132024-1728831958036 |archive-date=20 Februarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Sy word ook die gesamentlik naasvinnigste vroulike kolwer wat dié mylpaal bereik, saam met [[Sarah Taylor]] (Eng), ná [[Charlotte Edwards]] (ook Eng) wat dit in 35 kolfbeurte vermag het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54672-tahlia-mcgrath-overtakes-meg-lanning-becomes-fastest-to-score-1000-t20i-runs-for-australia.html |title=Tahlia McGrath overtakes Meg Lanning, becomes fastest to score 1000 T20I Runs for Australia |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Pooja Vastrakar]] (Ind) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54677-pooja-vastrakar-completes-100-international-wickets-for-india.html |title=Pooja Vastrakar completes 100 International Wickets for India |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/pooja-vastrakar-completes-100-wickets-in-international-cricket-achieves-feat-by-dismissing-ashleigh-gardner-during-ind-w-vs-aus-w-icc-womens-t20-world-cup-2024-match-6339741.html |title=Pooja Vastrakar Completes 100 Wickets in International Cricket, Achieves Feat by Dismissing Ashleigh Gardner During IND-W vs AUS-W ICC Women’s T20 World Cup 2024 Match |publisher=LatestLY |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-india-women-18th-match-group-a-1432439/match-report |title=Australia clinch thriller to book yet another semi-final; India on the brink |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 110/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 56 (11.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Suzie Bates]] 28 (29) | paaltjies1 = [[Nashra Sandhu]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Fatima Sana]] 21 (23) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 3/14 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 54 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-group-a-1432440/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Eden Carson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:green">Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-group-a-1432440/match-report |title=NZ knock Pakistan (and India) out; secure first T20 World Cup semi spot in eight years |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die eerste keer sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016-toernooi]] die halfeindrondte.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-hope-grit-resolve-emotions-overflow-amid-new-zealand-s-revival-1455360 |title=Hope, grit, resolve: emotions overflow amid New Zealand's revival |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Beide Indië en Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/pakistan-cant-come-to-indias-rescue-harmanpreet-kaurs-team-knocked-out-of-t20-world-cup-as-nz-reach-semifinal-101728920275787.html |title=Pakistan can't come to India's rescue, Harmanpreet Kaur's team knocked out of T20 World Cup as NZ reach semi-final |publisher=[[Hindustan Times]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Indië versuim vir die eerste keer sedert die 2016-toernooi om die halfeindrondte te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thebridge.in/cricket/india-crashes-out-womens-t20-world-cup-50183 |title=India crashes out of Women's T20 World Cup, Eight-year semifinal streak ends |publisher=The Bridge |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.536 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.382 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.091 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |4||1||3||0||'''2'''||–0.844 |- bgcolor="#fcc"" |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |4||0||4||0||'''0'''||−3.129 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 119/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 103/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 36 (38) | paaltjies1 = [[Saskia Horley]] 3/13 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 49* (52) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 16 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-scotland-women-1st-match-group-b-1432422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ritu Moni]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Skotland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/match-preview |title=October 3 at the World Cup: Debutants and dark horses |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=2 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Taj Nehar]] (Ban) het haar T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/nigar-sultana-presents-debut-cap-to-taj-nehar-on-her-birthday-ahead-of-ban-w-vs-sco-w-icc-womens-t20-world-cup-2024-match-watch-video-6314826.html |title=Nigar Sultana Presents Debut Cap to Taj Nehar on Her Birthday Ahead of BAN-W vs SCO-W ICC Women’s T20 World Cup 2024 Match (Watch Video) |publisher=LatestLY |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nigar Sultana]] word die eerste Bengaalse vroulike speler wat in haar 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/nigar-sultana-first-bangladesh-player-to-reach-100-t20is-womens-t20-world-cup-2024-ban-vs-sco/article68712885.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Nigar Sultana becomes first Bangladesh player to reach 100 T20Is |publisher=The Hindu |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/53910-nigar-sultana-joty-becomes-first-bangladeshi-female-cricketer-to-complete-100-t20i-matches.html |title=Nigar Sultana Joty becomes First Bangladeshi female cricketer to complete 100 T20I Matches |publisher=Female Cricket |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nahida Akter]] word die eerste Bengaalse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/nahida-akter-first-bangladesh-player-100-wickets-wt20is-womens-t20-world-cup-2024-ban-vs-sco/article68713518.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Nahida Akter becomes first Bangladesh player to take 100 wickets in WT20Is |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dhakatribune.com/sport/cricket/360745/nahida-first-bangladeshi-to-claim-100-wicket-in |title=Nahida first Bangladeshi woman to claim 100 wickets in T20Is |publisher=Dhaka Tribune |date=4 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-scotland-women-1st-match-group-b-1432422/match-report |title=Bowlers come to the party as Bangladesh end ten-year wait in Sultana's 100th T20I |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 118/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 119/0 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 44* (41) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 4/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 59* (55) | paaltjies2 = [[Qiana Joseph]] 0/9 (1.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/south-africa-women-vs-west-indies-women-3rd-match-group-b-1432424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 118/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 97/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 41 (40) | paaltjies1 = [[Fahima Khatun]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sobhana Mostary]] 44 (48) | paaltjies2 = [[Linsey Smith]] 2/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-england-women-6th-match-group-b-1432427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 99/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 101/4 (11.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ailsa Lister]] 26 (33) | paaltjies1 = [[Afy Fletcher]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Qiana Joseph]] 31 (18) | paaltjies2 = [[Olivia Bell]] 2/18 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/scotland-women-vs-west-indies-women-8th-match-group-b-1432429/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Chinelle Henry]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54124-milestones-approaching-during-match-8-between-scotland-women-and-west-indies-women.html |title=Milestones Approaching during Match 8 between Scotland Women and West Indies Women |publisher=Female Cricket |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word ná [[Anisa Mohammed]] die tweede Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/hayley-matthews-t20i-wickets-womens-t20-world-cup-2024-stats-west-indies-vs-scotland/article68717895.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Hayley Matthews completes 100 wickets in WT20Is |publisher=The Hindu |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy neem ook haar 200ste internasionale paaltjie, en sy word die vinnigste vroulike speler in dié tyd wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en haar 100ste T20I-paaltjie neem (in 98 T20I-wedstryde).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54173-hayley-matthews-becomes-fastest-to-complete-100-wickets-and-1000-runs-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews becomes fastest to Complete 100 Wickets and 1000 Runs in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 124/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 125/3 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Laura Wolvaardt]] 42 (39) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 2/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 48* (36) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 1/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-south-africa-women-9th-match-group-b-1432430/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] (RSA) teken haar 6&nbsp;000 lopie in EDI- en T20I-krieket aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54229-laura-wolvaardt-completes-6000-runs-in-white-ball-format.html |title=Laura Wolvaardt completes 6000 Runs in White-Ball Format |publisher=Female Cricket |date=7 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 166/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 86 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marizanne Kapp]] 43 (24) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 1/15 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Katherine Fraser]] 14 (21) | paaltjies2 = [[Nonkululeko Mlaba]] 3/12 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 80 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/scotland-women-vs-south-africa-women-11th-match-group-b-1432432/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54328-milestones-approaching-during-match-11-between-south-africa-women-vs-scotland-women.html |title=Milestones approaching during Match 11 between South Africa Women vs Scotland Women |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54352-nadine-de-klerk-completes-100-international-caps-for-south-africa.html |title=Nadine de Klerk completes 100 International Caps for South Africa |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Suné Luus]] (RSA) speel in haar 250ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54373-south-african-veteran-sune-luus-completes-250-international-appearances.html |title=South African veteran Sune Luus completes 250 International Appearances |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwyld7pr8gwo |title=Scotland eliminated by South Africa at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 103/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 104/2 (12.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 39 (44) | paaltjies1 = [[Karishma Ramharack]] 4/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Hayley Matthews]] 34 (22) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-west-indies-women-13th-match-group-b-1432434/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Karishma Ramharack]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mandy Mangru]] (WI) het haar T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsroom.gy/2024/10/10/world-t20-west-indies-women-beat-bangladesh-to-keep-semi-final-hopes-alive |title=World T20: West Indies Women beat Bangladesh to keep semi-final hopes alive |publisher=Newsroom |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nigar Sultana]] word die eerste Bengaalse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54460-nigar-sultana-joty-becomes-first-from-bangladesh-to-complete-2000-t20i-runs.html |title=Nigar Sultana Joty becomes first from Bangladesh to complete 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Stafanie Taylor]] (WI) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aanteken.<ref name="Most_runs" /><ref name="guinnessworldrecords" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 106/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107/3 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 38 (43) | paaltjies1 = [[Annerie Dercksen]] 1/7 (1 boulbeurt) | lopies2 = [[Tazmin Brits]] 42 (41) | paaltjies2 = [[Fahima Khatun]] 2/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-south-africa-women-16th-match-group-b-1432437/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:red">Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-south-africa-women-16th-match-group-b-1432437/match-report |title=Spinners, Kapp, Brits help boost South Africa's semi-final chances |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=12 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 109/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 113/0 (10 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 33 (28) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Maia Bouchier]] 62* (34) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 0/31 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-scotland-women-17th-match-group-b-1432438/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Maia Bouchier]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54633-milestones-approaching-during-match-17-between-england-women-vs-scotland-women.html |title=Milestones Approaching during Match 17 between England Women vs Scotland Women |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 141/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 144/4 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 57* (50) | paaltjies1 = [[Afy Fletcher]] 3/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Qiana Joseph]] 52 (38) | paaltjies2 = [[Sarah Glenn]] 1/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-west-indies-women-20th-match-group-b-1432441/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Qiana Joseph]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Hayley Matthews]] word ná [[Shemaine Campbelle]], [[Deandra Dottin]], [[Stafanie Taylor]] en [[Anisa Mohammed]] die vyfde Wes-Indiese vroulike speler wat in haar 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54796-hayley-matthews-completes-100-t20i-matches.html |title=Hayley Matthews completes 100 T20I Matches |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) word die sewende Engelse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54780-danielle-wyatt-hodge-completes-5000-international-runs-for-england.html |title=Danielle Wyatt-Hodge completes 5000 International runs for England |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 6&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54801-deandra-dottin-completes-6500-international-runs-for-west-indies.html |title=Deandra Dottin completes 6500 International Runs for West Indies |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Wes-Indië se eerste T20I-oorwinning oor Engeland sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4149381/england-west-indies-womens-t20-world-cup-2024-group-b-report-scores-semi-finals-schedule-matthews-joseph |title=West Indies blast England out of T20 World Cup |publisher=[[Krieket Australië]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Beide Suid-Afrika en Wes-Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-west-indies-women-20th-match-group-b-1432441/match-report |title=West Indies knock England out, join South Africa in semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Wes-Indië haal vir die eerste keer sedert die 2018-toernooi die halfeinrondte.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-qiana-joseph-pummels-england-as-west-indies-find-a-new-matchwinner-1455492 |title='I'm just ready': Qiana Joseph pummels England as West Indies find a new matchwinner |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=16 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/oct/15/england-v-west-indies-womens-t20-cricket-world-cup-live |title=West Indies knock England out of Women’s T20 World Cup to reach semis – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |authors=Daniel Harris en Niall McVeigh |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Engeland versuim vir die eerste keer sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010-toernooi]] om die halfeindrondte te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr4x9d9ylero |title=Sloppy England stunned by Windies to exit T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai ontmoet het. Indien Indië vir die halfeindrondte sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd op 17 Oktober in Doebai gespeel het.<ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c99vp4yyyyxo |title=Your essential guide to the ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Maisie Gallen |date=1 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 17 Oktober – Doebai | RD1-span01 = {{Crv-AU}} | RD1-telling01 = 134/5 | RD1-span02 = '''{{Crv-ZA}}''' | RD1-telling02 = '''135/2''' | RD1-hofie02 = 18 Oktober – Sharjah | RD1-span03 = {{Crv-WI}} | RD1-telling03 = 120/8 | RD1-span04 = '''{{Crv-NZ}}''' | RD1-telling04 = '''128/9''' | RD2-hofie01 = 20 Oktober – Doebai | RD2-span01 = {{Crv-ZA}} | RD2-telling01 = 126/9 | RD2-span02 = '''{{Crv-NZ}}''' | RD2-telling02 = '''158/5''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 134/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 135/2 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 44 (42) | paaltjies1 = [[Ayabonga Khaka]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Anneke Bosch]] 74* (48) | paaltjies2 = [[Annabel Sutherland]] 2/26 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1432442/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Anneke Bosch]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Beth Mooney]] (Aus) word volgens aantal wedstryde (in 100 kolfbeurte) die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="AUSvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-australia-crown-slips-as-their-unbeaten-run-at-the-womens-t20-world-cup-ends-1455782 |title=Stats – Australia's crown slips as their unbeaten run at the Women's T20 World Cup ends |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54906-beth-mooney-becomes-fastest-female-cricketer-ever-to-score-3000-t20i-runs.html |title=Beth Mooney becomes fastest female cricketer ever to score 3000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Anneke Bosch]] teken die vinnigste T20I-vrouewêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 31 aflewerings).''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Dit is ook die gesamentlik naasvinnigste vyftigtal in ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd teen Australië, saam met [[Smriti Mandhana]] se vyftigtal tydens die 2018-toernooi, ná [[Deandra Dottin]] (WI) tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] (in 22 aflewerings).''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Australië ooit.''<ref name="AUSvRSA" /><ref name="Cricket.com">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/stats-end-of-an-era-as-south-africa-snap-australias-legendary-streak-10172024-1729186459435 |title=Stats: End of an era as South Africa snap Australia’s legendary streak |publisher=Cricket.com |date=17 Oktober 2024 |accessdate=12 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212162134/https://www.cricket.com/news/stats-end-of-an-era-as-south-africa-snap-australias-legendary-streak-10172024-1729186459435 |archive-date=12 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Dit is Australië se eerste T20I-vrouewêreldbekernederlaag sedert die 2020-openingswedstryd teen Indië en beëindig die langste wenreeks in dié tyd van 15 agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekeroorwinnings.''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Australië versuim vir die eerste keer sedert die 2009-toernooi om die eindstryd te haal.''<ref name="AUSvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-the-era-of-australia-s-aura-comes-to-an-end-1455791 |title=The era of Australia's aura comes to an end |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika haal ná [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] sy tweede agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekereindstryd<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1432442/match-report |title=South Africa stun serial winners Australia to enter World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> en word ná Nieu-Seeland (in 2009 en 2010), Engeland (in 2012 en 2014) en Australië (in 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, 2020 en 2023) die vierde span wat daarin kon slaag.''<ref name="Cricket.com" /> * ''Vir die eerste keer versuim beide Australië en Engeland om ’n T20I-vrouewêreldbekereindstryd te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-womens-t20-world-cup-2024/cricket-news/womens-t20-world-cup-finalists-full-list-australia-knocked-out-before-final-for-first-time-in-15-years |title=Women's T20 World Cup finalists, full list: Australia knocked out before final for first time in 15 years |publisher=Wisden |author=Abhishek Mukherjee |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 128/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Georgia Plimmer]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Deandra Dottin]] 4/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Deandra Dottin]] 33 (22) | paaltjies2 = [[Eden Carson]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-west-indies-women-2nd-semi-final-1432443/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Eden Carson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Suzie Bates]] (NZ) speel in haar 333ste internasionale wedstryd (163 EDIs en 170 T20Is) en egaliseer [[Mithali Raj]] (Ind) se vorige rekord van 333 internasionale wedstryde.''<ref name="NZvWI">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54915-suzie-bates-equals-mithali-rajs-record-as-most-capped-player-in-womens-international-cricket.html |title=Suzie Bates Equals Mithali Raj’s Record as Most-Capped Player in Women’s International Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ook die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="NZvWI" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/female-cricket-blogs/55021-from-grit-to-glory-the-rise-of-new-zealand-cricket-through-suzie-bates-and-sophie-devine.html |title=From Grit to Glory: The Rise of New Zealand Cricket Through Suzie Bates and Sophie Devine |publisher=Female Cricket |date=22 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/550718-most-runs-scored-in-twenty20-international-career-female |title=Most runs scored in Twenty20 International career (female) |publisher=[[Guinness World Records]] |date=22 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die derde keer ná [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] die T20I-vrouewêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-west-indies-women-2nd-semi-final-1432443/match-report |title=New Zealand overcome Dottin's all-round brilliance for first T20 World Cup final since 2010 |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 158/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 126/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Amelia Kerr]] 43 (38) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 33 (27) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 32 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]<br />Bywoning: 21&nbsp;457<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/55136-t20-world-cup-2024-sees-30-increase-in-crowd-attendance-compared-to-previous-edition.html |title=T20 World Cup 2024 sees 30% increase in Crowd Attendance compared to previous edition |publisher=Female Cricket |date=27 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Amelia Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Doebai huisves ná die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-eindstryd die tweede T20I-wêreldbekereindstryd – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-t20-world-cup-venue-change-uae-icc-cricket-news-updates-ipl/article68670354.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: UAE answers international cricket’s SOS call, again |publisher=The Hindu |author=Shayan Acharya |date=27 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se derde agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstrydverskyning – beide mans en vroue – ná die 2023-vrouetoernooi en die 2024-manstoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/womens-t20-world-cup/2024/Oct/20/t20-world-cup-2024-dubai-show-up-to-cheer-for-new-champions |title=T20 World Cup 2024: Dubai show up to cheer for new champions |publisher=The New Indian Express |author=Kalyani Mangale |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit was die eerste eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika in enige krieket – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/womens-t20-world-cup/2024/Oct/19/final-frontier-a-new-champion-long-lasting-legacy-await |title=Final frontier: A new champion & long-lasting legacy await |publisher=The New Indian Express |author=Kalyani Mangale |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans gehad om ná Australië die tweede T20I-vrouewêreldkampioen van die [[Suidelike Halfrond]] te word.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-winners-list-champions |title=Women’s T20 World Cup winners: Australian cricket team’s dominance unmatched, New Zealand reigning champions – full list |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het ook die kans gehad op hulle eerste krieket- of T20I-wêreldbekertitel – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-preview |title=A first-time winner beckons as South Africa face New Zealand in T20 World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se tweede T20I-wêreldbekereindstrydverskyning vir beide mans en vroue in dieselfde jaar, nadat die [[Proteas|mansspan]] in die [[T20I-wêreldbeker 2024]]-eindstryd verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-no-dna-just-rsa-south-africa-channel-a-champion-mindset-1455801 |title=No DNA, just RSA: SA channel a champion mindset for another final |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Suzie Bates]] (NZ) speel in haar 334ste internasionale wedstryd (163 EDIs en 171 T20Is) en oortref [[Mithali Raj]] (Ind) se vorige rekord van 333 internasionale wedstryde.''<ref name="NZvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-2024-final-stats-amelia-kerr-smashes-records-on-historic-day-for-new-zealand-1456317 |title=Kerr, Devine and Bates smash records on historic day for New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Amelia Kerr]] (NZ) word die eerste bouler wat haar 15de T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-series/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most wickets in a series For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen sy eerste T20I-wêreldbekertitel – beide mans en vroue – en hulle tweede internasionale vrouekriekettitel ná die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]].''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/white-ferns-win-t20-world-cup |title=White Ferns win T20 World Cup |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland word ná Australië, Engeland en Wes-Indië die vierde span wat die T20I-vrouewêreldbekertitel kon wen.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Series results For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland word ná Australië en Engeland ook die derde span wat beide die vrouekrieketwêreldbeker- en die T20I-vrouewêreldbekertitel kon wen.''<ref name="NZvRSA" /> * ''Nieu-Seeland wen die T20I-vrouewêreldbeker nadat hulle die toernooi op tien agtereenvolgende T20I-nederlae betree het, die meeste deur enige span in enige krieket – beide mans en vroue.''<ref name="NZvRSA" /> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) word op 35 jaar en 49 dae die oudste kaptein in dié tyd wat ’n vrouewêreldbekertitel wen.''<ref name="NZvRSA" /> * ''Suzie Bates (37 jaar en 34 dae), Sophie Devine en [[Lea Tahuhu]] (34 jaar en 27 dae) is ook die gesamentlik drie oudste spelers in dié tyd wat ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi wen.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=10;filter=advanced;final_type=1;orderby=age;result=1;template=results;trophy=136;type=allround;view=match |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / All-round records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sophie Devine speel in haar laaste T20I-wedstryd as Nieu-Seelandse kaptein.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sophie-devine-short-of-words-after-leading-new-zealand-to-maiden-t20-world-cup-title-i-let-myself-dream-101729450149071.html |title=Sophie Devine short of words after leading New Zealand to maiden T20 World Cup title: ‘I let myself dream…’ |publisher=[[Hindustan Times]] |date=21 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2024 |- |align=center|'''{{Crv-NZ}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die tien deelnemende nasionale vrouekrieketspanne in die T20I-vrouewêreldbeker 2024. [[Lêer:2024 ICC Women's T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2024: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Crv-NZ}} || A || 6 || 5 || 0 || 1 || 762 || 667 || +95 || 10 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Crv-ZA}} || B || 6 || 4 || 0 || 2 || 777 || 727 || +50 || 8 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Crv-AU}} || A || 5 || 4 || 0 || 1 || 610 || 540 || +70 || 8 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Crv-WI}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 587 || 590 || –3 || 6 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Crv-EN}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 497 || 474 || +23 || 6 || +1.091 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Crv-IN}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 524 || 506 || +18 || 4 || +0.322 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Crv-BD}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 425 || 432 || –7 || 2 || –0.844 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Crv-PK}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 359 || 386 || –27 || 2 || –1.040 |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Crv-LK}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 383 || 500 || –117 || 0 || –2.173 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Crv-XS}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 397 || 499 || –102 || 0 || –3.129 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] | 223 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Tazmin Brits]] | 187 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] | 151 |- |rowspan="3"| 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Harmanpreet Kaur]] |rowspan="3"| 150 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Georgia Plimmer]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Suzie Bates]] |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] | 15 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nonkululeko Mlaba]] | 12 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rosemary Mair]] |rowspan="2"| 10 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wes-Indië}} [[Afy Fletcher]] |- |rowspan="2"| 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Annabel Sutherland]] |rowspan="2"| 9 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Eden Carson]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2024]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2024 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2024}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420 T20I-vrouewêreldbeker 2024 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{IMDb-titel|33650046|2024 ICC Women's T20 World Cup}} {{Proteas (2024 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2024}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2024]] [[Kategorie:Sport in 2024]] 6fw24rcmnzbwhmibdtmwishj4ir6crv 0 454098 2923426 2840923 2026-08-10T05:49:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923426 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Temple Boys CPT | beeld =Temple Boys CPT.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Temple Boys CPT by die Silwerskerm Film Festival | agtergrondkleur = | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = Ravensmead, [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Afrikaans|Afrikaanse]] gqom | beroep = {{hlist|[[Musiekgroep]]|[[Kletsrym|Kletsrymers]]}} | instrument = | jare_aktief = 2022–hede | etiket = | assosiasies = Young King The Vocalist</br>Woza Carlito</br>Mr 2 Stepper</br> | webwerf = | huidige_lede = Mr. Stifler<br>Mr. Gham<br>Mr. Werkhom<br>Mr. Areveerend | gewese_lede = }} '''Temple Boys CPT''' is ’n Suid-Afrikaanse [[musiekgroep]] van Ravensmead, [[Kaapstad]], bekend vir hul unieke kombinasie van [[Afrikaans|Afrikaanse]] gqom en stedelike ritmes. Die groep bestaan uit vier lede Mr. Stifler, Mr. Gham, Mr. Werkhom en Mr. Areveerend.<ref name=":0">{{Cite web |title=South Africa: Cape Town's Temple Boys Go Viral With New Hit 'My ...' |url=https://allafrica.com/stories/202506230297.html |website=AllAfrica |date=23 Junie 2025 |access-date=2 Oktober 2025 |archive-date=23 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623145011/https://allafrica.com/stories/202506230297.html |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=VivaTalks with The Temple Boyz (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=zcZLHAXQ_DI |website=YouTube |date=30 Junie 2025 |access-date=2 Oktober 2025}}</ref> In [[Junie|Junie 2025]] het Temple Boys hul enkelsnit “My Man My Man” met Woza Carlito en Mr 2 Stepper bekendgestel, wat vinnig op [[sosiale media]] en by partytjies gewild geraak het.<ref name=":0" /> ==Loopbaan== Die lede van Temple Boys begin hul musiekloopbaan as vriende wat saam musiekgemaak het terwyl hulle by Ravensmead Hoërskool was. Hul styl kombineer tradisionele [[Kaapstad|Kaapse]] klanke met moderne gqom-elemente. Hul repertoire sluit snitte in soos “Saggies”, “Pos Pos”, “General Gham”, en “Werkhom 2.0”.<ref>{{Cite web |title=Temple Boys CPT - Apple Music |url=https://music.apple.com/be/artist/temple-boys-cpt/1624715128 |website=Apple Music |access-date=2 Oktober 2025}}</ref> ==Diskografie== ===Enkelsnitte=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: center;" |+ Lys van enkelsnitte ! scope="col" style="background-color:#FFFF00; color:#000000;" | Titel ! scope="col" style="background-color:#FFFF00; color:#000000;" | Besonderhede / jaar |- ! scope="row" | ''My Man My Man'' (featuring Woza Carlito & Mr 2 Stepper) | 19 Junie 2025 |- ! scope="row" | ''Saggies (featuring Young King The Vocalist)'' | 18 September 2022 |- ! scope="row" | ''Pos Pos (featuring Sleeks)'' | 16 Desember 2022 |- ! scope="row" | ''General Gham'' | 30 Oktober 2022 |- ! scope="row" | ''Werkhom 2.0'' | 27 Mei 2022 |} ===EP’s / Projekte=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: center;" |+ Lys van EP’s / Projekte ! scope="col" style="background-color:#FFFF00; color:#000000;" | Titel ! scope="col" style="background-color:#FFFF00; color=#000000;" | Besonderhede |- ! scope="row" | ''The Goats EP, Vol. 2'' | *Vrygestel: 17 September 2022 *Label: DistroKid |} ==Erkenning en Invloed== * Dieen enkelsnit “My Man My Man” het vinnig op TikTok en sosiale media versprei en dra by tot hul groeiende aanhang.<ref name=":0" /> * Die groep se unieke benadering tot Afrikaanse gqom maak hulle ’n opkomende stem in die Kaapse musiekscene.<ref name=":1" /> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] 8xf13k3n90zf7emuje29jllqdkkw08n 0 454312 2923429 2863964 2026-08-10T06:17:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923429 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | geskryf_deur = [[Youngboi OG]]</small><br>[[Juandre Saal]]<br>Mondre Saal | verspreider = [[YouTube]] | vrystelling = 11 Januarie 2025 | speeltyd = 1 uur 23 minute | land = {{Vlag|Suid-Afrika}} | taal = [[Engels]] | imdb_id = 38624696 |naam=The Last Checkpoint (A Roblox Movie)|geskoei=Roblox|vervaardiger=Roblox Studios|met=[[Youngboi OG]]<br>[[Juandre Saal]]<br>Mondre Saal<br>[[David Baszucki]]<br>Caylus|beeld=The_Last_Checkpoint_(A_Roblox_Movie).jpg|onderskrif=Drie broers verken 'n massiewe, hiper-realistiese obby vol uitdagings en raaisels. Saam beweeg hulle deur die avontuur en toets hul vaardighede en spanwerk om die finale kontrolepunt te bereik.}} '''The Last Checkpoint (A Roblox Movie)''' is ’n [[Suid-Afrikaanse]] avontuurrolprent uit [[2025]], vervaardig deur Roblox Studios. Die [[rolprent]] volg drie [[broers]] wat saam deur ’n reeks gevaarlike “obbies” beweeg. Die verhaal fokus op samewerking, [[vriendskap]] en die vaardighede wat nodig is om die finale kontrolepunt te bereik. Die [[rolprent]] is op [[11 Januarie|11 Januarie 2025]] aanlyn vrygestel en het binne die [[Roblox]]-[[gemeenskap]] aandag getrek vir sy sinematiese storievertelling en produksiewaarde.<ref>{{Cite web|url=https://en.myshows.me/movie/1024177/|title=The Last Checkpoint (A Roblox Movie) (2025)|website=myshows.me|language=en|access-date=2025-10-09|archive-date=2026-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106053419/https://en.myshows.me/movie/1024177/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.imdb.com/title/tt38624696/|title=The Last Checkpoint (A Roblox Movie)|date=2025-01-11|website=IMDb|access-date=2025-12-31}}</ref> == Samevatting == Die verhaal volg [[Die Broers|drie broers]] van verskillende ouderdomme wat ’n gevaarlike reeks kontrolepunt-gebaseerde uitdagings in ’n gestileerde Roblox-agtige wêreld aanpak. Spannings tussen [[Die Broers|die broers]] en eksterne bedreigings dwing hulle om op mekaar se sterk punte staat te maak. Temas soos [[Familie (verwantskap)|familie]], oorlewing en samewerking word ondersoek terwyl hulle na die finale kontrolepunt beweeg. == Rolverdeling == * [[Youngboi OG]] as RealOGWrld, die oudste tussen die broers * [[Juandre Saal]] as OJay, die tweede oudste tussen die broers * Mondre Saal as Mr. Mon, die jongste tussen die broers * [[David Baszucki]] as CEO * Caylus as CaylusBlox == Produksie == Die [[rolprent]] is binne die Roblox-[[Kreatiwiteit|kreatiewe]] omgewing vervaardig, met in‑spel-assets, skripte en sinematiese rendering-instrumente om ’n rolprentagtige aanbieding te bereik. Die hoofrolspelers is Roblox-skepper en aanlyn-[[Persoonlikheid|persoonlikhede]] [[Youngboi OG]], [[Juandre Saal]] en Mondre Saal. Die [[rolprent]] het van meet af aan die fokus gehad om samewerking en die [[Kreatiwiteit|kreatiewe]] moontlikhede van die Roblox-platform uit te beeld. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://m.imdb.com/title/tt38624696/ The Last Checkpoint (A Roblox Movie)] op IMDb {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Animasierolprente]] [[Kategorie:Komedierolprente]] [[Kategorie:Engelse rolprente]] s7ua6l9p38kjkb9sjq4ofe6jnzq4fg3 0 455362 2923406 2891347 2026-08-10T01:51:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923406 wikitext text/x-wiki Die '''St. Helenabaai-padrão''' is ‘n monument ter ere van [[Vasco da Gama]].<ref name="artefacts">https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14641{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierie kruis is opgerig op 8 November 1969 en staan by 32° 43′ 40.6″ suid en 17° 58′ 45″ oos, tussen [[St. Helenabaai]] en [[Stompneusbaai]]. [[Portugal]] het hierdie padrão aan Suid-Afrika geskenk ter herdenking aan die geboorte van Vasco da Gama 500 jaar tevore. Dit is opgerig op die dag waarop die vloot onder Da Gama in 1497 daar aangeland het nadat dit 3 maaande en 1 dag lank met behulp van sterrenavigasie langs ‘n heeltemal nuwe roete vanaf [[Santiago]] op die [[Kaap Verdiese Eilande]] tot hier gevaar het. Hierdie nuwe seeweg tussen die Weste en die Ooste het ‘n nuwe tydvak in die wêreldgeskiedenis ingelui. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] ae7mzkq0gko9ap0fry5e329ynhivf4g 0 456004 2923387 2912302 2026-08-09T21:01:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923387 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Santiago Bernabéu | image = File:Santiago Bernabeu.jpg | caption = Bernabéu in 1971 | order = 11de | office = President van Real Madrid | term_start = 11 September 1943 | term_end = 2 Junie 1978 | predecessor = Antonio Santos Peralba | successor = Luis de Carlos | birth_name = Santiago Bernabéu de Yeste | birth_date = {{Birth date|1895|06|08|df=yes}} | birth_place = Almansa, [[Spanje]] | death_date = {{Death date and age|1978|06|02|1895|06|08|df=yes}} | death_place = [[Madrid]], [[Spanje]] | nationality = Spaans | height = | occupation = Sokkerspeler | module = {{Infobox football biography | embed = yes | header-color = lavender | position = Voorspeler (aanvaller) | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Real Madrid CF|Madrid FC]] | years1 = 1911–1920 | clubs1 = [[Real Madrid CF|Madrid FC]] | caps1 = 29 | goals1 = 27 | years2 = 1920–1921 | clubs2 = [[Atlético Madrid|Athletic Madrid]] | caps2 = 1 | goals2 = 0 | years3 = 1921–1926 | clubs3 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps3 = 22 | goals3 = 20 | totalcaps = 52 | totalgoals = 47 | manageryears1 = 1926–1927 | managerclubs1 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] }} }} '''Santiago Bernabéu de Yeste''' ([[8 Junie]] [[1895]] – [[2 Junie]] [[1978]]) was ’n [[Spanje|Spaanse]] [[Spanje|sokkerspeler]] en afrigter, wat veral bekend is as die president van [[Real Madrid]] vir byna 35 jaar, van 1943 tot aan sy dood in 1978. Hy word wyd beskou as een van die belangrikste figure in die klub se geskiedenis. Die klub se [[Bernabéu-stadion|huidige stadion]] dra sy naam.<ref name="about">{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/presidents/santiago-bernabeu|title=Santiago Bernabéu 1943·1978|work=Real Madrid CF|publisher=realmadrid.com|access-date=31 May 2022}}</ref> Bernabéu is in Almansa, in die provinsie Albacete, gebore en het as kind saam met sy familie [[Madrid]] toe verhuis. Hy het in 1909, op 14-jarige ouderdom, by die jeugspan van Real Madrid aangesluit, nadat hy jare lank gereeld hul tuiswedstryde bygewoon het. Hy het vir jare die kapteinsband gedra. In 1920 het hy Real Madrid verlaat en by hul stadsrival, Atlético Madrid, aangesluit, waar hy slegs een wedstryd gespeel het. In 1921 het hy na Real Madrid teruggekeer en as voorspeler gespeel voordat hy in 1926 van aktiewe sokker afgetree het. Hy het tot 1935 aan die klub verbonde gebly, eerstens as afrigter van die eerste span, daarna as direkteur, en later as assistent-afrigter.<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/santiago-bernabeu-de-yeste|title=Santiago Bernabéu de Yeste 1911·1928|work=Real Madrid CF|publisher=realmadrid.com|access-date=31 May 2022}}</ref> Met die uitbreek van die [[Spaanse Burgeroorlog]] in 1936 het professionele sokker in Spanje tot stilstand gekom. Tydens die oorlog het Bernabéu aan die kant van [[Francisco Franco]] se Nasionaliste geveg onder generaal Agustín Muñoz Grandes.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1978/06/03/060.html|title=Datos biográficos|work=ABC|date=12 August 2019 |access-date=31 May 2022}}</ref> Na die oorlog het Bernabéu die volgende maande bestee aan die opspoor en kontak van voormalige spelers, direkteure en klublede, en uiteindelik die klub herstruktureer. In 1943 is Bernabéu as president van Real Madrid verkies – ’n posisie wat hy tot sy dood op 2 Junie 1978 sou beklee, en waarin hy sy idees begin implementeer het. Hy het die klub op alle vlakke herstruktureer, deur aan elke sportafdeling en vlak van die klub onafhanklike tegniese spanne te gee en mense aan te stel wat self ambisieus en visionêr was.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1943/09/16/015.html|title=Nueva Junta Directiva del Real Madrid|work=ABC|date=5 August 2019 |access-date=31 May 2022}}</ref> Hy het daarna die bou van die stadion bewerkstellig wat vandag sy naam dra, en wat destyds die grootste stadion in Europa was. Gedurende dieselfde jare is ook die Ciudad Deportiva opgerig, sodat die spelers kon oefen sonder om die stadion se veld te verslyt. Laastens het hy ’n ambisieuse strategie gevolg om wêreldklas-spelers van binne en buite Spanje aan te trek, waarvan die mees prominente die ondertekening van [[Alfredo Di Stéfano]] was. Tydens Bernabéu se presidentskap het baie van Real Madrid se mees legendariese spelers vir die klub gespeel, insluitend [[Ferenc Puskás]], [[Vicente del Bosque]] en vele ander. Onder Bernabéu se regentskap het Real Madrid ’n ongeëwenaarde era van oorheersing sowel nasionaal as internasionaal ingelui. Byvoorbeeld, Real Madrid het die Europese Beker vyf agtereenvolgende kere tussen 1956 en 1960 gewen. Hy het ook [[Manchester United]] gehelp om hul span te herbou ná die München-lugramp in 1958.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/how-real-madrid-helped-rebuild-manchester-united-after-munich-air-disaster-8492422.html|title=How Real Madrid helped rebuild Manchester United after the Munich air disaster|website=Independent.co.uk |date=6 February 2018}}</ref> By die tyd van sy dood het Bernabéu byna 35 jaar as president van die klub gedien, tydens welke periode Real Madrid 6 Europese Bekers, 2 Latynse Bekers, 1 [[Interkontinentale Beker]], 16 ligatitels, 6 Spaanse Bekers en 1 ''Copa Eva Duarte'' gewen het.<ref name="about" /> Hy is in 1978 oorlede terwyl die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|Wêreldbeker in Argentinië]] aan die gang was.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.lavanguardia.es/preview/1978/06/03/pagina-49/33736408/pdf.html?search=Santiago%20Bernab%C3%A9u|title=Don Santiago Bernabéu falleció ayer|work=La Vanguardia|access-date=31 May 2022}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ter ere van hom het [[FIFA]] drie dae van rou tydens die toernooi afgekondig. In 2002 is hy postuum met die FIFA-Orde van Verdienste vereer.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/r&a-awards/01/20/85/43/170490-factsheet-fifaorderofmerit%281984-2010%29_neutral.pdf|title=Listado de los galardonados con la Orden del Mérito de la FIFA}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bernabéu, Santiago}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1895]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] 31e61v8pquzc4do0hq4dkwjeuzpq234 0 456146 2923300 2922667 2026-08-09T19:00:36Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2923300 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Taiwan | beeld = Kenteken van die Taiwannese nasionale rugbyspan.png | unie = [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (CTRFU) | bynaam = Chinese Taipei | embleem = | kaptein = [[Chien Tzu Fan]] | afrigter = {{vlagikoon|Republiek China}} [[Hung Chi Hsiang]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/hung-chi-hsiang-nommé-sélectionneur-de-taïwan |title=Hung Chi Hsiang nommé sélectionneur de Taïwan |publisher=Asie Rugby |date=13 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> <small>(sedert 2024)</small> | stadion = [[Taipei Munisipale Stadion]], [[Taipei]], en [[Nasionale Stadion Kaohsiung]], [[Kaohsiung]] | kapasiteit = | patroon_la1 = | patroon_b1 = _whitehorizontal | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1 = 0000ff | broek1 = 000000 | kouse1 = 0000ff | patroon_la2 = | patroon_b2 = _bluehorizontal | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 9–15 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{TPEru}} 86–3 {{SGPru-r}}<br />([[Hongkong]]; 15 November 1988) | grootverloor = {{TPEru}} 3–155 {{JPNru-r}}<br />(Tokio; Japan; 7 Julie 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rocrugby.org.tw | unieurl = }} {{Chinese name |titel = Taiwannese nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 中華台北橄欖球代表隊 |VChinees = |Pinyin = ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì'' |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = }} Die '''Taiwannese nasionale rugbyspan''' ([[Chinees]]: 中華台北橄欖球代表隊, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Chinees Taipei''', is die nasionale [[rugby]]span wat die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. In sy eerste toetswedstryde het die nasionale span as die '''nasionale rugbyspan van die Republiek China''' verskyn, maar vanweë die internationale druk deur die [[Volksrepubliek China]] neem dit aan internasionale toernooie deel onder die naam '''nasionale rugbyspan van Chinese Taipei'''. Rugby word in die Republiek China geadministreer deur die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] ([[Engels]]: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會) wat in 1946 gestig is. Die Republiek China word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Taiwannese rugbyspan is tans (Augustus 2026) 61ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Republiek China is tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea]]. Rugby in die Republiek China dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het die Republiek China sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen Suid-Korea gespeel. Hulle het tydens die Asiatiese Beker nog geen titel ingepalm nie en drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Die Taiwannese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie}} Die beheerliggaam vir rugby in die Republiek China is die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會). Die Taiwannese beheerliggaam is in 1946 onder die naam Rugbyvoetbalunie van die Republiek China (''Rugby Football Union of the Republic of China'', RFUROC; 中华民国橄榄球协会) in die Republiek China gestig en het ná die einde van die [[Chinese Burgeroorlog]] in 1949 na die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] ontwyk. In 1988 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei |title=Chinese Taipei |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die CTRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/chinese-taipei/ |title=Chinese Taipei Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die 1990’s het die beheerliggaam op versoek van die destydse Hongkongse hoofafrigter, [[George Simpkin]], weggedoen met die naamdeel “Republiek China” en sy huidige naam aangeneem om die politieke aartsvyand se aansluiting by die Internasionale Rugbyvoetbalraad moontlik te maak, aangesien die wêreldbeheerliggaam volgens die “Een-China-beleid” slegs een verteenwoordiger van China erken.<ref name="SCMP">{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/rugby-community/article/3083426/ex-hong-kong-coach-george-simpkin-persuaded-taiwan |title=Ex-Hong Kong coach George Simpkin persuaded Taiwan union to change name so mainland China could join World Rugby, assistant says |publisher=South China Morning Post |author=Nazvi Careem |date=8 Mei 2020 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die Republiek China is die in 2022 gestigte Taiwannese Rugbyliga, waaraan vier spanne deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/taiwan-rugby-league-2023/ |title=Taiwan Rugby League 2023 |publisher=Rugbyasia247 |date=20 Junie 2023 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die meeste spelers van die Taiwannese nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die CTRFU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik die Republiek China oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die ''Taiwan Sevens'' is die Taiwannese [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Initiaion of taiwans rugby football game monument.jpg|duimnael|’n Standbeeld in [[Nieu-Taipei]] wat die invoering van rugby in Taiwan herdenk]] [[Lêer:Shishou Ka.jpg|duimnael|upright|[[Ke Zhi-zhang]] het in vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en word as pionier van Taiwannese rugby beskou]] Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in Taiwan begin het. In 1895 is Taiwan – destyds Formosa genoem – deur Japan beset en geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Taiwan gebring.<ref name="Bath75">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=75}}</ref> Die in 1910 in [[Taipei]] gebore [[Ke Zhi-zhang]] word as een van die pioniers van Taiwannese rugby beskou. In 1930 is hy vir die eerste [[Japannese nasionale rugbyspan|Japannese keurspan]] opgeroep, wat in September ’n aantal wedstryde teen klubs en keurspanne in die Kanadese provinsie [[Brits-Columbië]] gespeel het.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.laijohn.com/archives/pc/Koa/Koa,Cchiong/rugby/Lim,Upeng.htm |title=台灣橄欖球王——柯子彰 |publisher=Laijohn |author=Lin Enpeng |date=April 2007 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |title=First Brave Blossoms on Film |publisher=World Rugby Museum |date=11 November 2022 |accessdate=3 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203022419/https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |archive-date=3 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1930 tot 1934 het hy in altesaam vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en een [[Drie (sport)|drie]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |title=Ke Zhi Zhang |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162834/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |archive-date=6 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die oorhandiging van Taiwan aan die Republiek China en die ontwyking van die [[Kuomintang]] na Taiwan het Ke Zhi-zhang na sy tuisland teruggekeer en daar rugby help vestig. In 1946 was hy, met ondersteuning deur die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]], betrokke by die stigting van die Rugbyvoetbalunie van die Republiek China (''Rugby Football Union of the Republic of China'', RFUROC; 中华民国橄榄球协会; nou [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; 中華民國橄欖球協會).<ref name="Asië Rugby" /> Daarna het hy verskeie wedstryde teen spanne van buurlande soos Japan, Suid-Korea en Thailand help reël om dié spel op Taiwan gewild te maak.<ref>{{ja}} {{cite web |url=https://www.nippon.com/hk/japan-topics/g00773/?pnum=4 |title=臺灣橄欖球之星──柯子彰：一位擔任日本代表隊隊長的臺灣選手的軌跡 |publisher=Nippon.com |author=Yi Qingmiao |date=1 November 2019 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === In sy eerste jare het die nasionale span onder die naam nasionale rugbyspan van die Republiek China (Chinees: 中華民國國家橄欖球代表隊, ''Zhōnghuá Mínguó Guójiā Gǎnlǎnqiú Dàibiǎoduì'') verskyn.<ref name="Lausanne">{{en}} {{cite web |url=https://taiwaninsight.org/2024/10/14/taiwan-in-the-olympics-from-roc-to-chinese-taipei/ |title=Taiwan in the Olympics: From ROC to Chinese Taipei |publisher=Taiwan Insight |author=Marcus P. Chu |date=14 Oktober 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Teenoor die [[Volksrepubliek China]] kan die Republiek China op Taiwan met ’n ononderbroke rugbygeskiedenis spog, aangesien die stigting van die Volksrepubliek China in 1949 ’n uitbreiding van rugby na die Chinese vasteland vir eers gekniehalter het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.treatyportsport.com/hong-kong.html |title=The History of Sport Played in China's Treaty Ports |publisher=treatyportsport.com |accessdate=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105025240/http://www.treatyportsport.com/hong-kong.html |archive-date=5 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dié tyd het die Taiwannese rugby ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1950’s as een van die [[Vier Asiatiese Tiere]] het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Taiwannese maatskappye gelei. Aan die begin het die [[eilandstaat]] ’n tekort aan rugbyvelde gehad, maar genoeg hulpbronne en administrateurs soos Lin Chang Tang het gehelp om die spel by skole te vestig.<ref name="Bath75" /> In 1968 was die Republiek China een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) se stigterslede; die ander was [[Hongkongse Rugbyunie|Hongkong]], [[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]], Maleisië, Singapoer, Sri Lanka, [[Koreaanse Rugbyunie|Suid-Korea]] en Thailand.<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Taiwanese aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, waar hulle [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] kon klop, maar teen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] en Japan verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Volksrepubliek se opname in die [[Verenigde Nasies]] pleks van die Republiek in 1971 ingevolge Resolusie 2758 van die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies en en hul toenemende internasionale erkenning pleks van die demokraties regeerderde eilandstaat het die nasionale span se internasionale deelname egter nie beïnvloed nie, aangesien die rugbyspel op Taiwan aansienlik meer gevorderd was as dié op die vasteland en die Volksrepubliek nie op dieselfde vlak soos die Republiek gespeel het nie. Die Taiwannese het in 1976 weer aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem, waar hulle [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]] verslaan het, maar deur Japan, Thailand en Suid-Korea geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Van die 1980’s af het Taiwan gereeld aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem en teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Suid-Korea, Thailand, Maleisië, [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Sri Lanka]] en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Beide Japan en Suid-Korea was onoorwinbare teenstanders en Hongkong was mededingend, waardeur Taiwan gemengde resultate teen sy bure aangeteken het. Só het hulle in 1980 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal, maar teen Hongkong vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Ingevolge die Ooreenkoms van Lausanne in 1981 gebruik die nasionale span vorts die amptelike naam Chinese Taipei.<ref name="Lausanne" /> In 1982 is hulle in die groepfase uitgeskakel, terwyl hulle in 1984 met die derde plek hul beste prestasie in dié tyd behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1986 en 1988 is die Taiwannese telkens in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dié tyd het Japan en Suid-Korea hulleself as vername rugbylande in Asië gevestig en teen mekaar om die kroon meegeding.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> In vergelyking met hul Asiatiese teenstanders was Taiwannese spelers volgens hulle grote en gewig benadeel, maar spoed en deursettingsvermoë van spelers soos [[Chae Wei Che]], [[Chang Chyi-Ming]] en [[Tseng Chi Ming]] het die Republiek China in dié tyd as die vierde beste span in Asië gevestig (ná Japan, Suid-Korea en Hongkong).<ref name="Bath75" /> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar die Republiek China het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1988 het Taiwan ’n volle lid van die IRVR geword,<ref name="Wêreldrugby" /> maar hulle het nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1990 is die span in die groepfase uitgeskakel, waarna hulle tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1992, 1994 en 1996 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal en telkens verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, waardeur die span die hooftoernooi in Suid-Afrika misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien die wêreldbeheerliggaam volgens die “Een-China-beleid” slegs een verteenwoordiger van China erken, het die Taiwanese beheerliggaam op versoek van die destydse Hongkongse hoofafrigter, [[George Simpkin]], in die 1990’s die naamdeel “Republiek China” laat vaar om die politieke aartsvyand se aansluiting moontlik te maak.<ref name="SCMP" /> Taiwan het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in 1997 in rondte 2 afgeskop, waar hulle Maleisië en Sri Lanka verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1998 is Taiwan in die groepfase uitgeskakel, aangesien dit gelyktydig gedien het as die kwalifisering se derde rondte het hulle versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarteenoor het die Taiwannese tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] die bronsmedalje gewen, telkens ná Suid-Korea en Japan. === In die nuwe millennium === Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2000 en 2002 is Taiwan telkens in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Taiwannese tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se rondte 1 Maleisië en Singapoer geklop. In rondte 2 het die Republiek China geskiedenis gemaak toe hulle teen die [[Chinese nasionale rugbyspan|Volksrepubliek China]] te staan gekom het; dit was die eerste toets wat Taiwan teen ’n span van die Chinese vasteland gespeel het. Dié wedstryd is in Shanghai gespeel, waartydens die Republiek China as Chinese Taipei verskyn het. Die gaste het ’n 20–15-oorwinning behaal. Omdat hulle vroeër ook met 17–15 ’n verrassende oorwinning oor Hongkong kon aanteken, het hulle die volgende rondte gehaal. In rondte 3 het hulle egter met twee nederlae elk teen Japan en Suid-Korea vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die 2003-kwalifisering het die Taiwannese hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 3–155 teen Japan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het Taiwan ná ’n swak nederlaag teen Suid-Korea in die halfeindstryd en nog ’n swak nederlaag teen Hongkong in die uitspeelwedstryd in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwannese in die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering ná twee naelskraapse nederlae teen die Volksrepubliek China en [[Arabiese nasionale rugbyspan|Arabië]] vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 het die span die tweede afdeling in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/157?Stagione=2006 |titel=2006 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Die eerste toernooi het Taiwan in die eerste afdeling afgeskop, maar die gasheer het ná ’n naelskraapse nederlaag teen Singapoer met sy tweede groepplek promosie na die Top 5 misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die tweede toernooi het die Taiwannese ná ’n eindstrydnederlaag teen Arabië as naaswenner afgesluit en weer promosie versuim.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié wedstryde gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het Taiwan die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die Asiatiese Rugbykampioenskap 2010 se eerste afdeling is die span in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan, waarmee hulle na die tweede afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2010 |title=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwannese ná naelskraapse oorwinnings oor [[Irannese nasionale rugbyspan|Iran]] in die halfeindstryd en Thailand in die eindstryd regstreekse promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die 2013-toernooi was deel van die Asiatiese [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waarmee die span nie vir dié hooftoernooi kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later is Taiwan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap ná ’n nederlaag teen [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2014 |title=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2015 is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem, waarby Taiwan ná ’n oorwinning oor Thailand asook nederlae teen Maleisië en die Verenigde Arabiese Emirate na die derde afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2016 het die span egter nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dit die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering was, het hulle ook nie aan die Asiatiese kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende toernooi het Taiwan weer aan die tweede afdeling deelgeneem en ná ’n nederlaag teen Indië in die halfeindstryd en ’n oorwinning oor Thailand in die uitspeelwedstryd die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2018 het Taiwan ná oorwinnings oor dieselfde teenstanders promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2018 |title=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daar is hulle egter ná nederlae teen Singapoer in die halfeindstryd en Sri Lanka in die uitspeelwedstryd weer na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2019 |title=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die name van die land se nasionale spanne het ’n onderwerp van politieke debat gebly tot in ’n 2018-volksstemming die deelname aan internasionale toernooie as “Taiwan” met 54,80% verwerp is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://referendum.2018.nat.gov.tw/pc/en/00/00000000000000000.html |title=2018 Referendum |publisher=Taiwannese Sentrale Verkiesingskommissie |date=24 November 2018 |accessdate=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125031636/http://referendum.2018.nat.gov.tw/pc/en/00/00000000000000000.html |archive-date=25 November 2018}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Taiwannese span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2022 het die beheerliggaam na aanleiding van die [[Japan Rugby League One]] en die Koreaanse Superrugbyliga die Taiwannese Rugbyliga gestig, waaraan ook korporatiewe klubs deelneem wat spelers op ’n semiprofessionele betrek. Die liga beoog om die gaping tussen skolerugby en die nasionale span te oorbrug, aangesien baie juniorspelers die sport ná universiteit laat vaar weens ’n gebrek aan strukture.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/taïwan-le-département-des-sports-envisage-la-création-d-une-ligue-corporative-de-rugby-à-xv |title=Taïwan: Le département des sports envisage la création d'une ligue corporative de rugby à XV |publisher=Asie Rugby |date=11 Junie 2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die nasionale span het nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2022 |title=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2023 |title=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié toernooie deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Taiwan nie in aanmerking gekom vir die hooftoernooi nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2024 is op inisiatief van die Taiwannese beheerliggaam en ter herbelewing van die spel in die streek die Unions Cup van stapel gestuur, aangesien die nasionale span laas in 2019 toetsrugby gespeel het. Die idee vir dié toernooi het tydens Wêreldrugby se konferensie by die Rugbywêreldbeker 2023 ontstaan, waar ook op die uitbreiding van die [[Rugbywêreldbeker 2027]] na 24 spanne besluit is. Hoewel Taiwan in dieselfde streek is as Japan, Hongkong en Suid-Korea, het die beheerliggaam vanweë die lang pouse sy nasionale span nie as mededingend genoeg geag om teen dié spanne te speel nie en pleks daarvan nasionale spanne genooi wat soortgelyke plekke op die ranglys beklee. Vanweë Asië se groot geografiese uitbreiding gaan die beheerliggame gebuk onder groot reiskoste om teen spanne van dieselfde vlak te speel, waarvolgens daar ’n begeerte is om die spel meer op ’n streekbasis te organiseer. Die Unions Cup is geskoei op die [[Sesnasies-toernooi]] en die Suidoos-Asiatiese Sokkerkampioenskap met jaarliks wisselende gasheerregte. Gevolglik het aan die eerste Unions Cup Singapoer, Taiwan en Thailand deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/annual-four-nations-rugby-event-unions-cup-to-kick-off-in-singapore-in-june |title=Annual rugby event Unions Cup to kick off in Singapore in June |publisher=The Straits Times |author=Shahiron Sahari |date=10 Mei 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/international-rugby/article/3262140/taiwan-rugby-eyes-return-glory-days-and-challenging-asias-elite-unions-cup-singapore-next-month |title=Taiwan rugby eyes return to glory days and challenging Asia’s elite with Unions Cup in Singapore next month |publisher=South China Morning Post |author=Shah Sahari |date=10 Mei 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die toernooi is as die Asiatiese Rugbykampioenskap se tweede afdeling geag en Taiwan het die tweede groepplek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2024 |title=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Filippyne by dié toernooi aangesluit wat in [[Kaohsiung]] aangebied is en die gasheer Taiwan het die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2025 |title=2025 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien slegs die eerste afdeling deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die Taiwannese nie daaraan deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aan die Unions Cup 2026 het agt spanne deelgeneem en die Taiwannese het weer derde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2026 |title=2026 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> == Kleure en embleem == Taiwan speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, wit broeke en wit sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Taiwannese sportuitruster Croxover<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rocrugby.org.tw/upload/2025_02_15_2153580.pdf |title=Croxover |publisher=[[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> en truiborg is die Taiwannese maatskappy Laser Sun Technology. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie se kenteken toon ’n rugbybal wat ook aan die buitelyn van die eiland Taiwan herinner met die Engelse belettering ''Chinese Taipei'' daarop en die Chinese naam 中華民國橄欖球協會 daarbo. == Stadions == Taiwan beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Taiwannese nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die Republiek China: die [[Taipei Munisipale Stadion]] in die hoofstad [[Taipei]] en die [[Nasionale Stadion Kaohsiung]] in [[Kaohsiung]]. == Toetswedstryde == Taiwan het 55 van sy 129 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,64%. Taiwan se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Augustus 2026)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=48;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chinese Taipei |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{PHLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GUMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 21 || 8 || 12 || 1 || 38,10 |- | {{INDru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{KASru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 20,00 |- | {{KORru}} || 15 || 1 || 14 || 0 || 6,67 |- | {{MYSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{MGLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PAKru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SGPru}} || 17 || 12 || 5 || 0 || 70,59 |- | {{LKAru}} || 14 || 8 || 6 || 0 || 57,14 |- | {{THAru}} || 17 || 12 || 5 || 0 || 70,59 |- | {{UAEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CHNru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''129''' || '''55''' || '''73''' || '''1''' || '''42,64''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Taiwan kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Bronsmedalje * 2002: Bronsmedalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Taiwannese nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer in die derde plek geëindig. === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Taiwan gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Taiwan nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Taiwannese span gevorm tydens die Unions Cup 2024:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-taïwanais-pour-l-union-s-cup-2024 |title=Le groupe taïwanais pour l'Union's Cup 2024 |publisher=Asie Rugby |date=27 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Shen Ming Kuang]] || [[Skrumskakel]] || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Chen Chun Chi]] || Skrumskakel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Luo Yi Hong]] || [[Losskakel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chien Tzu Fan]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Senter]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Wang Jia Xian]] || Senter || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng Yu Min]] || Senter || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Jian Ying]] || [[Vleuel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Shin Jai Yung]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yuan Cheng]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Xie Bing Yi]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tsai Yu Tang]] || [[Haker]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cen Yu Qi]] || Haker || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yeh Tai Ting]] || [[Stut]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Ma Sheng En]] || Stut || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Ye Cheng Yu]] || Stut || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chun Yu Chun]] || Stut || [[Taipei Medical University]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Liu Chia Yu]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chang Yu Cheng]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Pin Gui]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng An Ting]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yao Chih Yao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yi Kai]] || Losvoorspeler || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Hong Jing Che]] || Losvoorspeler || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Taiwannese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. <!-- === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Taiwan se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Augustus 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=48;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=48;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=48;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=48;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} --> == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Taiwannese nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Republiek China}} Hung Chi Hsiang || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == * {{zh}} [https://www.rocrugby.org.tw/ Amptelike webwerf van die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei Taiwan by Wêreldrugby] * {{fr}} [https://www.asierugby.com/blog/categories/taïwan Taiwan by Asie Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in die Republiek China]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] bhhmf1shzkvvds9ks1msb97pnjw6mcq 0 456186 2923301 2901112 2026-08-09T19:00:53Z SpesBona 2720 Bygewerk 2923301 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Taiwannese nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Chinese Taipei Rugby Football Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = CTRFU |opskrif3 = [[Chinees|Chinese]] naam |3 = 中華民國橄欖球協會 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Republiek China}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1946 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Chang Fu-Ling |opskrif11 = Setel |11 = [[Taipei]], Republiek China |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Chinees |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [https://www.rocrugby.org.tw/ ''rocrugby.org.tw''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie''' ([[Engels]]: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', afgekort CTRFU; [[Chinees]]: 中華民國橄欖球協會) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in die [[Republiek China]] beheer. Die beheerliggaam is in 1946 gestig en in [[Taipei]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit die Republiek China by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (AR). == Geskiedenis == Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie is in 1946 onder die naam Rugbyvoetbalunie van die Republiek China (''Rugby Football Union of the Republic of China'', RFUROC; 中华民国橄榄球协会) in die Republiek China gestig en het ná die einde van die [[Chinese Burgeroorlog]] in 1949 na die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] ontwyk. In 1988 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei |title=Chinese Taipei |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=1 Desember 2025}}</ref> Daarbenewens was die CTRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/chinese-taipei/ |title=Chinese Taipei Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=1 Desember 2025}}</ref> In die 1990’s het die beheerliggaam op versoek van die destydse Hongkongse hoofafrigter, [[George Simpkin]], weggedoen met die naamdeel “Republiek China” en sy huidige naam aangeneem om die politieke aartsvyand se aansluiting by die Internasionale Rugbyvoetbalraad moontlik te maak, aangesien die wêreldbeheerliggaam volgens die “Een-China-beleid” slegs een verteenwoordiger van China erken.<ref name="SCMP">{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/rugby-community/article/3083426/ex-hong-kong-coach-george-simpkin-persuaded-taiwan |title=Ex-Hong Kong coach George Simpkin persuaded Taiwan union to change name so mainland China could join World Rugby, assistant says |publisher=South China Morning Post |author=Nazvi Careem |date=8 Mei 2020 |accessdate=30 November 2025}}</ref> == Taak == Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan se nasionale seniormansrugbyspan]] (Chinese Taipei), vroue en jeug. Die CTRFU hou ook toesig oor sewesrugby in die Republiek China en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Taiwannese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die CTRFU ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in die Republiek China. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik die Republiek China oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=1 Desember 2025}}</ref> Die ''Taiwan Sevens'' is die Taiwannese [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die Republiek China is die Taiwannese Rugbyliga, waaraan vier klubspanne deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/taiwan-rugby-league-2023/ |title=Taiwan Rugby League 2023 |publisher=Rugbyasia247 |date=20 Junie 2023 |accessdate=1 Desember 2025}}</ref> Die meeste spelers van die Taiwannese nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. == Kenteken == Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie se kenteken toon ’n rugbybal wat ook aan die buitelyn van die eiland Taiwan herinner met die Engelse belettering ''Chinese Taipei'' daarop en die Chinese naam 中華民國橄欖球協會 daarbo. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{zh}} [https://www.rocrugby.org.tw/ Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in die Republiek China]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] 0ov25of4pcc755ej1018vimaka91z0n 0 456696 2923240 2861973 2026-08-09T14:38:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923240 wikitext text/x-wiki [[File:Pinocchio_paradox.svg|duimnael|220px|Pinocchio-paradoks veroorsaak dat Pinocchio se neus groei as en slegs as dit nie groei nie.]] Die '''Pinocchio-paradoks''' ontstaan ​​in die hipotetiese situasie wanneer [[Pinocchio]] sê "my neus groei nou" en is 'n weergawe van die leuenaar-paradoks.<ref name="Pinocchio paradox 2" /> Die leuenaarparadoks word in [[filosofie]] en [[logika]] gedefinieer as die stelling "Hierdie sin is vals". Enige pogings om 'n klassieke binêre waarheidswaarde aan hierdie stelling te bied, lei tot 'n teenstrydigheid, of [[paradoks]]. Dit gebeur omdat as die stelling "Hierdie sin is vals" waar is, dan is dit vals; dit sou beteken dat dit tegnies waar is, maar ook dat dit vals is, ensovoorts sonder einde. Alhoewel die Pinocchio-paradoks tot die leuenaarparadokstradisie behoort, is dit 'n spesiale geval omdat dit geen [[Semantiek|semantiese predikate]] het nie, soos byvoorbeeld "My sin is vals"."<ref name="Pinocchio paradox 1"/> Die Pinocchio-paradoks het niks te doen met die stokkiespop [[Pinocchio]] wat 'n bekende leuenaar is nie. As Pinocchio sou sê "Ek word moeg," kan dit waar of onwaar wees, maar Pinocchio se sin "My neus groei nou" kan nie waar of onwaar wees nie; daarom skep hierdie en slegs hierdie sin die Pinocchio (leuenaar) paradoks. == Geskiedenis == Pinocchio is die held van die 1883-kinderroman ''[[Die Avonture van Pinocchio]]'' deur die [[Italië|Italiaanse]] skrywer Carlo Collodi. Pinocchio, 'n geanimeerde pop, word gestraf vir elke leuen wat hy vertel deur verdere groei van sy neus te ondergaan.<ref name="chapter 17"/> Daar is geen beperkings op die lengte van Pinocchio se neus nie. Dit groei soos hy leuens vertel en op 'n stadium word dit so lank dat hy "nie eers sy neus deur die kamerdeur kan kry nie".<ref name="chapter 35"/> Die Pinocchio-paradoks is in Februarie 2001 deur die 11-jarige Veronique Eldridge-Smith voorgestel. Veronique is die dogter van Peter Eldridge-Smith, wat spesialiseer in logika en die filosofie van logika. Peter Eldridge-Smith het die leuenaarparadoks aan Veronique en haar ouer broer verduidelik en die kinders gevra om met hul eie weergawes van die bekende paradoks vorendag te kom. Binne 'n paar minute het Veronique voorgestel: "Pinocchio sê: 'My neus sal groei'." Eldridge-Smith het van die formulering van die paradoks gehou wat deur sy dogter voorgestel is en 'n artikel oor die onderwerp geskryf. Die artikel is gepubliseer in die tydskrif ''[[Analysis (joernaal)|Analysis]]'', en die Pinocchio-paradoks het gewild geword op die [[internet]].<ref name="Pinocchio paradox 1"/><ref name=criticism/> == Verwysings == {{Reflist|2|refs= <ref name="Pinocchio paradox 1">{{cite journal|first2=Veronique|last2=Eldridge-Smith|title=The Pinocchio paradox|journal=Analysis|date=13 January 2010|volume=70|issue=2|pages=212–215|doi=10.1093/analys/anp173|first1=Peter|last1=Eldridge-Smith|lang=en}}</ref> <ref name="chapter 17">{{cite book|title=The Adventures of Pinocchio Chapter 17|publisher=classicreader.com|url=http://www.classicreader.com/book/129/17/|author=Carlo Collodi|access-date=2011-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621091827/http://www.classicreader.com/book/129/17/|archive-date=2018-06-21|url-status=dead|lang=en}}</ref> <ref name="chapter 35">{{cite book|title=The Adventures of Pinocchio Chapter 35|publisher=classicreader.com|url=http://www.classicreader.com/book/129/35/|author=Carlo Collodi|access-date=2011-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621092248/http://www.classicreader.com/book/129/35/|archive-date=2018-06-21|url-status=dead|lang=en}}</ref> <ref name="Pinocchio paradox 2">{{cite journal|last=Eldridge-Smith|first=Peter|title=Pinocchio against the dialetheists|journal=Analysis|date=27 Januarie 2011|volume=71|issue=1|pages=306–308|lang=en|doi=10.1093/analys/anr007|hdl=1885/54731|hdl-access=free}}</ref> <ref name=criticism>{{cite web|title=The Pinocchio 'Paradox'|publisher=Maverick philosopher|url=http://maverickphilosopher.typepad.com/maverick_philosopher/2010/04/the-pinocchio-paradox.html|author=William F. Vallicella|date=7 April 2010|lang=en|access-date=19 Desember 2025|archive-date=26 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126100955/https://maverickphilosopher.typepad.com/maverick_philosopher/2010/04/the-pinocchio-paradox.html|url-status=dead}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosofie]] [[Kategorie:Logika]] 8icfl8dsdp82rc8hjhu6vj7vjpffyau 0 457431 2923392 2881364 2026-08-09T22:28:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923392 wikitext text/x-wiki Die '''Sentrale Metodiste Kerk''', of die '''Metropolitane Metodiste Kerk''', is 'n groot en histories belangrike kerk geleë op [[Groentemarkplein]] in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Die kerk het 'n belangrike rol gespeel in die groei van Metodisme in Suid-Afrika. In 1988 het die Metropolitaanse Kerk saamgesmelt met Buitenkantstraat Kerk, wat die Sentrale Metodiste Sending gevorm het.<ref name=":0">{{Cite web |title='n Kort Geskiedenis – Sentrale Methodist Sending |url=https://cmm.org.za/a-brief-history/ |access-date=2024-01-17 |language=en-ZA}}</ref> == Geskiedenis en aktivisme == Die kerk is bekend vir sy aktiewe voorspraakpogings<ref>{{Cite web |last=Daniels |first=Oliver |date=2023-11-29 |title='n Baken van Aktivisme in Kaapstad: Sentrale Metodiste Kerk |url=https://capetown.today/a-beacon-of-activism-in-cape-town-central-methodist-church/ |access-date=2024-01-17 |website=Kaapstad Vandag |language=en-US |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117121902/https://capetown.today/a-beacon-of-activism-in-cape-town-central-methodist-church/ |url-status=dead }}</ref> soos sy geel banierveldtog wat poog om bewustheid van belangrike sosiale kwessies te verhoog en as 'n toevlugsoord.<ref>{{Cite web |last=Hirsch |first=Matthew |date=2023-11-28 |title=Geliefde pastoor bedank by Sentrale Metodiste Kerk |url=https://www.groundup.org.za/article/much-loved-cape-town-pastor-delivers-his-last-sermon/ |access-date=2024-01-17 |website=GroundUp News |language=en}}</ref> Die kerkvensters is deur polisiewaterkanonne beskadig tydens die anti-apartheid pers reën betoging in 1989. In Oktober 2019 was die kerk 'n toevlugsoord vir betogende vlugtelinge tydens die Groentemarkkplein vlugtelingsitbetoging.<ref>{{Cite web |last=Damons |first=Marecia |date=2020-03-13 |title=Sentrale Metodistekerk soek advies oor verwydering van vlugtelinge |url=https://www.groundup.org.za/article/central-methodist-church-get-advice-over-removal-refugees/ |access-date=2024-01-17 |website=GroundUp News |taal=en}}</ref> <gallery class="center" mode="packed" heights="180" caption="Geel Banier Veldtog"> Church on Green Market Square Marikana.JPG|'n Geel banier op die kerk ter nagedagtenis aan die [[Marikana-slagting]]. Criticising the SA arms deal.JPG|'n Geel banier op die kerk wat die Suid-Afrikaanse Wapentransaksie kritiseer. Central Methodist Mission WLM 2013.JPG| 'n Geel banier op die kerk wat [[Nelson Mandela]] vier. </gallery> == Argitektuur == Die kerk is die tweede oudste gebou op Groentemarkplein na die Ou Stadshuis wat oorkant dit geleë is. Konstruksie het in 1876 begin en is op 12 November 1879 voltooi<ref name=":1">{{Cite web |title=Metropolitan Methodist Church details |url=https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4139 |access-date=2024-01-17 |website=artefacts.co.za |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117121903/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4139 |url-status=dead }}</ref> teen 'n koste van £17,700.<ref name=":0" /> Die argitek was Charles Freeman<ref name=":1" /> en die boukontrakteur was Thomas Inglesby.<ref>{{Cite book |last=Walker |first=Michael |title=Die vroeë argitekte van Kaapstad: en hul geboue (1820-1926), met poskaartillustrasies |uitgewer=Michael Walker |jaar=2012 |isbn=978-0-620-55120-5 |ligging=St. James, Suid-Afrika |bladsye=132 |oclc=829793158}}</ref> Die basiliek-tipe kerk, wat hoog-Victoriaanse Gotiese Herlewingsargitektuur verteenwoordig, beskik oor 'n kenmerkende skuins dak en 'n toring met 'n spits.<ref name=":1" /> Dit is 'n gelyste erfenisgebou met die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap|SAHRA]] identifikasie van 9/2/018/0125. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] crhs8u2rfokrklugikuy05qu53zivbl 0 458183 2923368 2878699 2026-08-09T20:48:11Z Pynappel 70858 2923368 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Leonard Susskind | beeld = LeonardSusskindStanfordNov2013.jpg | beeldonderskrif = Susskind in 2013 | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1940|6|16|}}<ref name=lennyfest/> | geboorteplek = [[New York Stad]], Verenigde State | sterfdatum = | sterfplek = | alma_mater = City College of New York <small>([[Baccalaureus Scientiae|BS]])</small><br>[[Cornell-universiteit]] <small>(Ph.D.)</small> | bekend_vir = [[Snaarteorie]] | pryse = Dirac-medalje (2023)<br />Oskar Klein-medalje (2018)<br />Pomeranchuk-prys (2008) <br />Science Writing Award (1998) <br/>Sakurai-prys (1998) <br/>Boris Pregel-toekenning (1975)<ref name=StanfordFaculty/> | handtekening = <!-- --> }} '''Leonard Susskind''' (* [[16 Junie]] [[1940]])<ref name=lennyfest>{{cite web |date = 20–21 Mei 2000 |url = http://www.stanford.edu/dept/physics/events/lennyfest.html |title = Lennyfest |postscript = : |access-date = 2007-07-01 |archive-date = 2013-10-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131017092157/http://www.stanford.edu/dept/physics/events/lennyfest.html |url-status = dead }}his 60th birth anniversary was celebrated with a special symposium at Stanford University.</ref><ref name=santafe>{{cite web |date = 26 Junie 2013 |url = http://www.santafe.edu/news/item/lecture-susskind-arrow-of-time/ |title = Why is Time a One-Way Street?|work = Santa Fe Institute | postscript = :}}in Geoffrey West's introduction, he gives Suskind's current age as 74 and says his birthday was recent.</ref> is 'n Amerikaanse teoretiese fisikus, professor in teoretiese fisika aan Stanford-universiteit en stigter van die Stanford instituut vir teoretiese fisika. Sy navorsingsvelde sluit in [[snaarteorie]], kwantum veld-teorie, kwantum statistiese meganika en kwantum kosmologie.<ref name=StanfordFaculty>{{Cite journal |url=http://www.stanford.edu/dept/physics/people/faculty/susskind_leonard.html |title=Faculty information sheet |publisher=Stanford-universiteit |access-date=2009-09-01 |archive-date=9 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309031920/http://www.stanford.edu/dept/physics/people/faculty/susskind_leonard.html |url-status=dead }}</ref> Hy is 'n lid van die Verenigde State se Nasionale Akademie vir die Wetenskappe,<ref>{{Cite journal |url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=05022000 |date=2 Mei 2000 |title=60 New Members Chosen by Academy|publisher=National Academy of Sciences (mediaverklaring)|access-date=2009-09-01}}</ref> en die Amerikaanse Akademie vir die Kunste en Wetenskappe, 'n assosiaat-lid van die fakulteit van Kanada se Perimeter instituut vir teoretiese fisika<ref>{{cite news |url = http://www.perimeterinstitute.ca/news/leonard-susskind-joins-pi |title = Leonard Susskind Joins PI |date = 15 Oktober 2007 |access-date = 6 Desember 2012 |archive-date = 24 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924072151/http://www.perimeterinstitute.ca/news/leonard-susskind-joins-pi |url-status = dead }}</ref> en 'n [[buitengewone professor]] aan die Koreaanse instituut vir gevorderde studies.<ref>{{cite web |url = http://www.kias.re.kr/sub02/sub02_01_01.jsp?empid=MTAwNjc= |publisher = Koreaanse instituut vir gevorderde studies |title = Susskind, Leonard: Distinguished Professor / School of Physics: Theoretical Particle Physics |access-date = 6 Desember 2012 |archive-date = 20 April 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140420081752/http://www.kias.re.kr/sub02/sub02_01_01.jsp?empid=MTAwNjc= |url-status = dead }}</ref> Susskind word wyd erken as een van die vaders van [[snaarteorie]].<ref>{{cite web |url = http://www.nyas.org/Publications/Media/PodcastDetail.aspx?cid=2578b7c1-2032-4818-a461-0febfddf2707 |publisher = NYAS Publications |title = Father of String Theory Muses on the Megaverse |access-date = 2 Desember 2013 |archive-date = 14 Desember 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141214044154/http://www.nyas.org/Publications/Media/PodcastDetail.aspx?cid=2578b7c1-2032-4818-a461-0febfddf2707 |url-status = dead }}</ref> In 1995 was hy die eerste persoon wat 'n presiese snaarteoretiese interpretasie van die holografiese beginsel verskaf het, <ref name=SusskindArXiv>{{cite journal |title=The World as a Hologram |last=Susskind |first=Leonard |doi=10.1063/1.531249 |date=1995 |journal=Journal of Mathematical Physics |volume=36 |issue=11 |pages=6377–6396|arxiv=hep-th/9409089 |bibcode = 1995JMP....36.6377S |s2cid=17316840 }}</ref> en in 2003 was hy die eerste persoon wat die idee van die snaarteorie-landskap bekendgestel het.<ref name="arXiv-0302219">{{Cite journal |arxiv=hep-th/0302219 |author1=Leonard Susskind |title=The Anthropic Landscape of String Theory |journal=The Davis Meeting on Cosmic Inflation |pages=26 |date=2003 |bibcode=2003dmci.confE..26S }}</ref><ref name="SciAm-2011">{{Cite journal |last1 = Byrne |first1 = P. |doi = 10.1038/scientificamerican0711-80 |title = Bad Boy of Physics |journal = Scientific American |volume = 305 |issue = 1 |pages = 80–83 |year = 2011 |url = http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=bad-boy-of-physics |bibcode = 2011SciAm.305f..80B|url-access = subscription }}</ref> Susskind het onder meer die 1998-J.J. Sakurai-prys, die 2018-Oskar Klein-medalje,<ref>{{cite web | url=http://www.okc.albanova.se/research/memorial-lecture | title=The Oskar Klein Memorial Lecture | access-date=4 Februarie 2019 | archive-date=17 Desember 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201217082111/http://www.okc.albanova.se/research/memorial-lecture | url-status=dead }}</ref> en die Dirac-medalje van die Internasionale sentrum vir teoretiese fisika in 2023 ontvang. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * ''An Introduction to Black Holes, Information and the String Theory Revolution: The Holographic Universe.'' World Scientific, 2005 Leonard Susskind, James Lindesay, {{ISBN|9812561315}}, {{ISBN|978-981-256-131-2}} * ''The Cosmic Landscape: String Theory and the Illusion of Intelligent Design''. New York: Little, Brown, 2006, {{ISBN|0-316-15579-9}}. * ''The Black Hole War: My Battle with Stephen Hawking to Make the World Safe for Quantum Mechanics''. Back Bay Books, New York Boston Londen, 2008, {{ISBN|978-0-316-01641-4}}. == Verdere leesstof == * Chown, Marcus, [https://www.newscientist.com/article/mg20126911.300-our-world-may-be-a-giant-hologram.html "Our world may be a giant hologram"], ''New Scientist'', 15 Januarie 2009, uitgawe 2691: "Die hologramme wat jy op kredietkaarte en banknote vind, word op tweedimensionele plastiekfilms geëts. Wanneer lig daarvan weerkaats, herskep dit 'n 3D-beeld. In die 1990's het die fisici Leonard Susskind en die Nobelpryswenner Gerard 't Hooft voorgestel dat dieselfde beginsel op die heelal as geheel van toepassing kan wees. Ons daaglikse ervaring mag selfs 'n holografiese projeksie wees van fisiese prosesse wat op 'n verafgeleë, 2D-oppervlak plaasvind." == Eksterne skakels == {{Commons}} {{Wikiquote}} *[https://sitp.stanford.edu/people/leonard-susskind Leonard Susskind se fakulteitsblad (Stanford-universiteit)] *[https://susskindsblogphysicsforeveryone.blogspot.com/ Susskind se blog: Physics for Everyone] *[http://theoreticalminimum.com/ ''The Theoretical Minimum''] webwerf, met die volledige stel gratis lesings *[http://7thavenueproject.com/post/93035821815/leonard-susskind-radio-interview Radio onderhoud: Leonard Susskind beskryf sy lewe as fisikus, snaarteorie en die holografiese beginsel] tydens die The 7th Avenue Project radioprogram *''The Edge'': **"[http://www.edge.org/3rd_culture/susskind03/susskind_index.html Onderhoud met Leonard Susskind.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060627205650/http://www.edge.org/3rd_culture/susskind03/susskind_index.html |date=27 Junie 2006 }}" **"[http://www.edge.org/3rd_culture/smolin_susskind04/smolin_susskind.html Smolin vs. Susskind: The Anthropic Principle]" Susskind en Lee Smolin debatteer die Antropiese beginsel *[https://web.archive.org/web/20060622223454/http://www.twis.org/audio/2006/03/14/ Radio onderhoud] van This Week in Science, uitsending op 14 Maart 2006 *"Father of String Theory Muses on the Megaverse": [http://www.nyas.org/Publications/Media/PodcastDetail.aspx?cid=2578b7c1-2032-4818-a461-0febfddf2707 Potgooi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214044154/http://www.nyas.org/Publications/Media/PodcastDetail.aspx?cid=2578b7c1-2032-4818-a461-0febfddf2707 |date=14 Desember 2014 }} *{{IMDb name|1475503}} *{{YouTube|6Waurx8e-1o|Leonard Susskind: My friend Richard Feynman}} - A Ted talk *{{YouTube|SVjQLRafuK8|Leonard Susskind: Father of String Theory}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Susskind, Leonard}} [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Amerikaanse fisici]] [[Kategorie:Amerikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Lewende mense]] ddqmag3f4mi9ere9anc87nlb5xs1de1 2 458548 2923479 2923048 2026-08-10T10:02:22Z VamuhleOmuhle 203624 2923479 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|''Bursera graveolens'' sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van [[Suid-Amerika]], word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in [[Peru]], [[Ecuador]] en ander dele van Suid- en [[Sentraal-Amerika]], insluitend [[Colombia]], Guatemala en [[Meksiko|Mexico]].<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan  Verbeter meditasie, gebed of kreatiewe fokus. Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> == Bewaringstatus == == Verwysings == o1z9br31qxphxulz9nl711n9ecroafx 2923502 2923479 2026-08-10T11:25:41Z VamuhleOmuhle 203624 /* Bewaringstatus */ 2923502 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|''Bursera graveolens'' sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van [[Suid-Amerika]], word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in [[Peru]], [[Ecuador]] en ander dele van Suid- en [[Sentraal-Amerika]], insluitend [[Colombia]], Guatemala en [[Meksiko|Mexico]].<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> Negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan. Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> Die blare van '''''Bursera graveolens''''' boom word tradisioneel gebruik om ’n essensiële olie te vervaardig. Hierdie olie word algemeen aangewend in die behandeling van simptome soos artritis-pyn en seer kele, en word beskou as ’n natuurlike middel met anti-inflammatoriese en pynstillende eienskappe. == Bewaringstatus == == Verwysings == 8vs9a0uvelpuaxqj9j4kihw5fev9eac 2923503 2923502 2026-08-10T11:35:02Z VamuhleOmuhle 203624 2923503 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|''Bursera graveolens'' sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van [[Suid-Amerika]], word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in [[Peru]], [[Ecuador]] en ander dele van Suid- en [[Sentraal-Amerika]], insluitend [[Colombia]], Guatemala en [[Meksiko|Mexico]].<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> Negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan. Die Quechua-mense noem dit "Sisaya", wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> Die '''''Bursera graveolens''''' boom word ook tradisioneel gebruik om ’n essensiële olie te vervaardig. Hierdie olie word algemeen aangewend in die behandeling van simptome soos artritis-pyn en seer kele, en word beskou as ’n natuurlike middel met anti-inflammatoriese en pynstillende eienskappe.<ref>{{Cite journal |last=Mendez |first=Alejandrina Honorata Sotelo |last2=Cornejo |first2=Clara Gabina Figueroa |last3=Coral |first3=Mary Flor Césare |last4=Arnedo |first4=María Cecilia Alegría |date=2017-09-30 |title=Chemical Composition, Antimicrobial and Antioxidant Activities of the Essential Oil of Bursera graveolens (Burseraceae) From Perú |url=https://ijper.org/article/51/3s2/s429 |journal=Indian Journal of Pharmaceutical Education and Research |volume=51 |issue=3s2 |pages=s429–s436 |doi=10.5530/ijper.51.3s.62}}</ref> == Bewaringstatus == == Verwysings == lrii6wmq0rru4unja06tgz6p7vubuki 0 459050 2923412 2886336 2026-08-10T03:07:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923412 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Suezkrisis |deelvan = die [[Koue Oorlog]] en die Arabies–Israelse konflik |beeld = [[Lêer:Port Said from air.jpg|300px]] |byskrif = Rook wat opstyg uit olietenks langs die Suezkanaal wat tydens die aanvanklike Anglo-Franse aanval op [[Port Said]] getref is |datum = 29 Oktober 1956 – 7 November 1956 <br />(9 dae) |plek = Egipte (van die [[Gasastrook]] tot die [[Suezkanaal]]) |resultaat = Sien [[#Nasleep|§ Nasleep]] |gebied = Israeliese besetting van die [[Sinai]] en die [[Gasastrook]] tot Maart 1957 |party1 = {{vlagikoon|Israel}} [[Israel]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Verenigde Koninkryk]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Frankryk]] |party2 = [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] [[Egipte]] |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Israel}} '''[[David Ben-Gurion]]'''<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Moshe Dayan]]<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Asaf Simhoni]] ☠<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Haim Bar-Lev]]<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Avraham Yoffe]]<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Israel Tal]]<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Ariel Sharon]]<br /> {{vlagikoon|Israel}} [[Uri Ben-Ari]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} '''[[Anthony Eden]]'''<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Gerald Templer]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Charles Keightley]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Hugh Stockwell]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Denis Barnett]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Manley Laurence Power|Manley Power]]<br /> {{vlagikoon|Frankryk}} '''[[René Coty]]'''<br /> {{vlagikoon|Frankryk}} '''[[Guy Mollet]]'''<br /> {{vlagikoon|Frankryk}} [[Pierre Barjot]]<br /> {{vlagikoon|Frankryk}} [[André Beaufre]]<br /> {{vlagikoon|Frankryk}} [[Jacques Massu]] |aanvoerder2 = [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] '''[[Gamal Abdel Nasser]]'''<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] [[Abdel Hakim Amer]]<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Saadedden Mutawally<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Sami Yassa<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Jaafar al-Abd<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Salahedin Moguy<br /> [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Raouf Mahfouz Zaki |sterkte1 = {{vlagikoon|Israel}} Israel: 175&nbsp;000<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} Verenigde Koninkryk: 45&nbsp;000<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Frankryk: 34&nbsp;000 |sterkte2 = [[Lêer:Flag_of_Egypt_(1922-1958).svg|raamloos|24px]] Egipte: 90&nbsp;000 |ongevalle1 = '''Israel:'''<br /> 172 dood<br /> 817 gewond<br /> 1 gevange geneem<br /> '''Verenigde Koninkryk:'''<br /> 22 dood<br /> 96 gewond<br /> '''Frankryk:'''<br /> 10 dood<br /> 33 gewond |ongevalle2 = 1&nbsp;650–3&nbsp;000 dood<br /> 4&nbsp;900 gewond<br /> 5&nbsp;000–30&nbsp;000+ gevange geneem<br /> 215+ vliegtuie vernietig<br /> 125 tenks vernietig |ongevalle3 = 1&nbsp;000 burgerlikes dood |notas = }} Die '''Suezkrisis''', ook bekend as die '''Tweede Arabies–Israelse Oorlog''', die '''Drieparty-aggressie''' (in die Arabiese wêreld), of '''Operasie Musketeer''', was ’n internasionale krisis en [[Oorlog|militêre konflik]] wat in Oktober en November [[1956]] in [[Egipte]] plaasgevind het. Die konflik het begin nadat die Egiptiese president [[Gamal Abdel Nasser]] die [[Suezkanaal]] genasionaliseer het, ’n strategies belangrike waterweg wat voorheen hoofsaaklik deur [[VK|Britse]] en [[Frankryk|Franse]] belange beheer is. In reaksie hierop het die Verenigde Koninkryk, Frankryk en [[Israel]] ’n gekoördineerde militêre ingryping teen Egipte uitgevoer. Hoewel die invallende magte aanvanklike militêre sukses behaal het, het sterk diplomatieke druk van die [[Verenigde State]], die [[Sowjetunie]] en die [[Verenigde Nasies]] hulle gedwing om te onttrek. Die krisis het ’n keerpunt in internasionale betrekkinge gemerk en die afnemende wêreldwye invloed van Brittanje en Frankryk gedemonstreer.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Suez Crisis |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Suez-Crisis |language=en|accessdate=17 Maart 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1953-1960/suez|title=Milestones: 1953–1960–Suez Crisis|publisher=U.S. Department of State, Office of the Historian|access-date=17 March 2026}}</ref> Analiste het aangevoer dat die krisis moontlik die USSR aangemoedig het, wat gelei het tot die [[Hongaarse Rewolusie van 1956|Sowjet-inval in Hongarye]].<ref>{{Cite web |last=Mastny |first=Vojtech |date=March 2002 |title=NATO in the Beholder's Eye: Soviet Perceptions and Policies, 1949–56 |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/documents/publication/ACFB01.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127053153/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/documents/publication/ACFB01.pdf |archive-date=2023-11-27 |access-date=30 April 2018 |website=Cold War International History Project |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars}}</ref><ref>{{Cite book |last=Christopher |first=Adam |title=The 1956 Hungarian Revolution: Hungarian and Canadian Perspectives |date=2010 |publisher=University of Ottawa Press |isbn=978-0-7766-0705-4 |page=[https://books.google.com/books?id=K33FTgZjPFIC&pg=PA37 37]}}</ref> == Agtergrond == Die Suezkanaal is in 1869 geopen, gefinansier deur die Franse en Egiptiese regerings, en bedryf deur die Suez-maatskappy, terwyl die omliggende gebied onder Egiptiese soewereiniteit gebly het. Die kanaal is strategies belangrik, aangesien dit die kortste seeverbinding tussen die [[Middellandse See]] en die [[Indiese Oseaan]] gebied het. In 1875, as gevolg van skuld en ’n finansiële krisis, is Egipte gedwing om sy aandele in die bedryfsmaatskappy aan die Britse regering te verkoop. Hulle het ’n 44%-belang in die maatskappy verkry vir £4 miljoen. Met die Anglo-Egiptiese Oorlog in 1882 en die besetting van Egipte het die Verenigde Koninkryk ook ''de facto'' beheer oor die land sowel as die kanaal, sy finansies en bedrywighede oorgeneem. Die Konvensie van Konstantinopel in 1888 het die kanaal tot ’n neutrale sone onder Britse beskerming verklaar.<ref name="SIS: Suez Canal">{{Cite web |title=Suez Canal |url=http://www.sis.gov.eg/En/Land&people/50th/031700000000000002.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070220163200/http://www.sis.gov.eg/En/Land%26people/50th/031700000000000002.htm |archive-date=20 February 2007 |access-date=18 March 2007 |publisher=Egyptian State Information Service}}</ref> Met die bekragtiging daarvan het die [[Ottomaanse Ryk]] ingestem om internasionale skeepsvaart toe te laat om vrylik deur die kanaal te beweeg, in tye van oorlog en vrede. Ten spyte van hierdie konvensie het Brittanje die kanaal by verskeie geleenthede gesluit. Tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] het die Britte die Russiese [[Oosseevloot]] toegang tot die kanaal geweier ná die Doggerbank-voorval (in die [[Noordsee]]) en dit gedwing om Afrika heeltemal te omseil, wat die Japannese Gewapende Magte tyd gegee het om hul posisie te konsolideer. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Brittanje en Frankryk die kanaal vir nie-Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog-skeepsvaart gesluit. === 1945–1952 === In die nasleep van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was Brittanje se militêre kompleks by Suez een van die grootste militêre installasies ter wêreld. Die Suez-basis was ’n belangrike deel van Brittanje se strategiese posisie in die Midde-Ooste; dit het egter ’n bron van toenemende spanning in Anglo-Egiptiese betrekkinge geword.<ref name="Darwin 207">{{Harvnb|Darwin|1988|loc=p. 207 "Nothing could have been better calculated to lash popular Muslim feeling to new fury ... and to redouble Egyptian hostility to Britain on whose 'betrayal' of the Palestine Arabs the catastrophe could easily be blamed."}}</ref> Die kanaal het ná die Tweede Wêreldoorlog strategies belangrik gebly vir [[Ruolie|olievervoer]]. Wes-Europa het destyds twee miljoen vate per dag uit die Midde-Ooste ingevoer, waarvan 1 200 000 per tenkskip deur die kanaal en nog 800 000 via pyplyne vanaf die [[Persiese Golf]] (die Trans-Arabiese Pypleiding) en Kirkuk (die Kirkuk-Baniyas-pypleiding) na die Middellandse See. Hierdie roetes was onstabiel, wat Britse leiers laat verkies het om die seeweg deur die kanaal te gebruik. Egipte se binnelandse politiek het ’n radikale verandering ondergaan. Onrus het begin toeneem met die groei van radikale politieke groepe soos die Moslem-broederskap in Egipte en ’n toenemend vyandige houding teenoor Brittanje en sy teenwoordigheid. Hierdie anti-Britse sentiment is verder aangeblaas deur Brittanje se rol in die stigting van [[Israel]]. In Oktober 1951 het die Egiptiese regering eensydig die Anglo-Egiptiese Verdrag van 1936 herroep, waarvan die bepalings Brittanje ’n huurkontrak op die Suez-basis vir nog 20 jaar toegestaan het. === Die Egiptiese Revolusie === In Januarie 1952 het Britse magte probeer om ’n problematiese bykomende polisiebrigade in Ismailia te ontwapen, wat gelei het tot die dood van 41 Egiptenare. Dit het gelei tot anti-Westerse oproere in [[Kaïro]], met skade aan eiendom en die dood van buitelanders. Dit het as katalisator gedien vir die verwydering van die Egiptiese monargie. Op 23 Julie 1952 het ’n militêre staatsgreep deur die Egiptiese nasionalistiese Beweging van Vrye Offisiere, gelei deur Muhammad Naguib en [[Gamal Abdel Nasser]], Koning Farouk van Egipte afgehaal. Na ’n kort regentskap onder die nominale bewind van die baba Fuad II van Egipte, is die monargie afgeskaf en die Republiek van Egipte (1953–1958) gestig. === Na die Egiptiese Revolusie van 1952 === Amerikaanse beleid het gewikkel geraak tussen die begeerte om goeie betrekkinge te handhaaf met [[NAVO]]-bondgenote soos Brittanje en Frankryk, wat belangrike koloniale magte was, en om goeie betrekkinge met Nasser en ander Ontwikkelende lande nasionaliste te handhaaf.<ref>{{Cite book |last=Neff |first=Donald |url=http://archive.org/details/warriorsatsuezei0000neff |title=Warriors at Suez : Eisenhower takes America into the Middle East |date=1981 |publisher=New York : Linden Press/Simon and Schuster |others=Internet Archive |isbn=978-0-671-41010-0}}</ref> Die [[Eisenhower]]-administrasie het die [[Nabye Ooste]] as ’n gapingsgebied gesien waarin Sowjetinvloed geprojekteer kon word, en wat daarom ’n VSA-ondersteunde NAVO-agtige organisasie vereis het (die ''Middle East Defense Organization'', MEDO). Die [[Central Intelligence Agency|CIA]] het Nasser ’n $3 miljoen-beloningsaanbod gemaak as hy by die voorgestelde organisasie sou aansluit; Nasser het die geld aanvaar, maar geweier om deel te neem. Nasser wou hê dat ’n Egipties-gedomineerde [[Arabiese Liga]] die hoofverdedigingsorganisasie in die Nabye Ooste moes wees, moontlik informeel geassosieer met die Verenigde State. Die Amerikaanse minister van buitelandse, [[John Foster Dulles]], het in Mei 1953 aan Eisenhower gesê dat die Arabiese state geglo het die Verenigde State sou Israel in aggressiewe uitbreiding ondersteun, en dat die prestige van Westerse demokrasie in die Midde-Ooste baie laag was. Die onmiddellike gevolg was ’n nuwe beleid van "ewewig," waarin die Verenigde State baie openbaar met die Arabiese state in geskiltes met Israel en Brittanje saamgestem het. Nasser wou bo alles hê dat die Verenigde State wapens in groot skaal aan Egipte moes verskaf. Nasser se anti-[[Sionisme]] het dit moeilik gemaak vir die Eisenhower-administrasie om die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] se goedkeuring te kry om wapens aan Egipte te verkoop. Brittanje se begeerte om die Anglo-Egiptiese betrekkinge na die staatsgreep te herstel het die land in 1953–54 laat streef na toenadering. In Oktober 1954 het Brittanje en Egipte die Anglo-Egiptiese Ooreenkoms onderteken oor die gefaseerde onttrekking van Britse Gewapende Magte-troepe van die Suez-basis. Groot-Brittanje sou alle troepe binne 20 maande onttrek, die basis behou, en die reg behou om binne sewe jaar terug te keer. Die Suez Company sou in 1968 aan die Egiptiese regering teruggegee word. === Die Bagdad-Pakt === Egiptiese buitelandse beleid onder Nasser het die hele Midde-Ooste as Egipte se regmatige invloedssfeer beskou en teen alle Westerse sekuriteitsinisiatiewe in die Nabye Ooste gestaan. Nasser het geglo dat sy regime en Egipte se onafhanklikheid nie veilig sou wees totdat Egipte homself as hoof van die Arabiese wêreld gevestig het. Daar was ’n konflik tussen Nasser en die premier van [[Irak]], Nuri al-Said, vir Arabiese leierskap. Die skepping van die Bagdad-Pakt, ’n Midde-Oosterse anti-Kommunistiese alliansie van [[Pakistan]], [[Iran]], [[Turkye]], Irak en die VK, in 1955 het Nasser se vrese bevestig dat Brittanje probeer het om die Oos-Arabiese wêreld in ’n blok te trek wat op Irak gefokus en Brittanje gunstig gesind was. Die ondertekening van die Bagdad-Pakt en die Israeliese aanval op die Gasastrook op 28 Februarie 1955 is deur Nasser verkeerdelik as ’n gekoordineerde Westerse poging geïnterpreteer om hom in die Pakt te betrek. Dit het die begin van die einde van Nasser se goeie betrekkinge met die Amerikaners gemerk. In 1955–56 het Nasser verskeie beleide gevolg wat Brittanje se doelwitte in die Midde-Ooste gefrustreer het en gelei het tot toenemende vyandigheid tussen Brittanje en Egipte. Nasser het ook begin om Egipte met die koninkryk [[Saoedi-Arabië]] te allieer, wie se heersers (die Saoed-dinastie) erflik vyande van die [[Hasjemiete]] was, om Brittanje se pogings om [[Sirië]], [[Jordanië]] en [[Libanon]] in die sone van die Bagdad-Pakt te trek, te frustreer. === Egipte en die Kommunistiese Wêreld === Nasser het die onderwerp van wapenverkryging by die [[Sowjetunie]] in 1954 aangespreek om die Amerikaners te dwing om die wapens wat hy begeer, te verkoop.<ref>{{Cite book |last=Gaddis |first=John Lewis |url=http://archive.org/details/wenowknowrethink0000gadd |title=We now know : rethinking Cold War history |date=1997 |publisher=Oxford : Clarendon Press ; New York : Oxford University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-19-878070-0}}</ref> In plaas daarvan om by een supermoondheid aan te sluit, het Nasser probeer om hulle te laat meeding vir sy vriendskap. Tydens geheime onderhandelings met die Russe in 1955 is Nasser se wapenbehoeftes ruim bevredig. Die nuus in September 1955 van die groot Egiptiese aankoop van Sowjet-wapens via [[Tsjeggo-Slowakye]] is deur die Weste beskou as ’n groot toename in Sowjetinvloed in die Nabye Ooste.<ref>{{Cite journal |last=Young |first=R. |last2=Goldman |first2=Marshall |date=2018-07-09 |title=Soviet Foreign Aid |url=https://digital-commons.usnwc.edu/nwc-review/vol21/iss1/12 |journal=Naval War College Review |volume=21 |issue=1 |issn=0028-1484}}</ref> In Brittanje is hierdie toename as ’n bedreiging vir Britse invloed in die streek beskou. === Egipte en Israel === Voor 1955 het Nasser pogings aangewend om vrede met Israel te bereik en grensoorgrens Palestynse aanvalle te voorkom.<ref>{{Cite book |last=Nasr |first=Kameel B. |url=https://books.google.al/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA39&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993 |date=2007-05-07 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-3105-2 |language=en}}</ref> Ná die Februarie 1955-Operasie Swart Pyl op die Egiptiese leërhoofkwartier in Gasa, in vergelding vir ’n Palestynse ''fedayeen''-aanval wat ’n Israeliese burger doodgemaak het, het Nasser begin toelaat dat Palestynse militante aanvalle in Israel uitvoer. Egipte het fedayeen-bases nie net in Gasa nie, maar ook in Jordanië en Libanon gevestig. Hierdie aanvalle het ’n reeks Israeliese vergeldingsoperasies uitgelok. Israel het die ambitie gehad om beide die Gasastrook en die Sinai te beset en annekseer, en om beheer oor die Aqaba-baai uit te oefen.<ref>{{Cite journal |last=Masalha |first=Nur |date=1996 |title=The 1956-57 Occupation of the Gaza Strip: Israeli Proposals to Resettle the Palestinian Refugees |url=https://www.jstor.org/stable/195819 |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |volume=23 |issue=1 |pages=55–68 |issn=1353-0194}}</ref> Israel het bekommerd geraak oor Egipte se verkryging van groot hoeveelhede Sowjet-wapens. Die instroom van hierdie gevorderde wapens het die reeds brose magbalans verander. Israel het geglo dat dit slegs ’n klein venster van geleentheid gehad het om Egipte se leër te tref.<ref>{{Cite book |last=Kandil |first=Hazem |url=https://books.google.al/books?id=Y5ShC2rO40YC&redir_esc=y |title=Soldiers, Spies, and Statesmen: Egypt's Road to Revolt |date=2012-11-13 |publisher=Verso Books |isbn=978-1-84467-962-1 |language=en}}</ref> Daarbenewens het Israel geglo dat Egipte ’n geheime alliansie met Jordan en Sirië gevorm het.<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/ben-gurion-exchange-with-soviet-premier-bulganin-regarding-threat-to-israel-november-1956|title=David Ben-Gurion: Exchange with Soviet Premier Bulganin Regarding Threat to Israel|website=Jewish Virtual Library|language=en|access-date=2026-03-18}}</ref> === Egipte en Frankryk === Frankryk en Israel was teen Egipte geallieer, deels as gevolg van Egipte se ondersteuning van die Algeriese Nasionale Bevrijdingsfront teen die Franse koloniale besetting van [[Algerië]].<ref>{{Cite journal |last=Warburg |first=Gabriel |date=2012 |title=Review of A History of the Egyptian Intelligence Service, A History of the Mukhabarat, 1910–2009 |url=https://www.jstor.org/stable/23217106 |journal=Middle Eastern Studies |volume=48 |issue=2 |pages=311–313 |issn=0026-3206}}</ref> Frankryk het Nasser as ’n groot bedreiging gesien.<ref>{{Cite book |last=Kyle |first=Keith |url=http://archive.org/details/suezbritainsendo0000kyle |title=Suez : Britain's end of empire in the Middle East |date=2003 |publisher=London : I.B. Tauris |others=Internet Archive |isbn=978-1-86064-811-3}}</ref> Teen vroeg 1955 het Frankryk groot hoeveelhede wapens aan Israel gestuur, en teen 1956 het Frankryk ingestem om die Tripartiete Verklaring van 1950 te ignoreer en selfs meer wapens aan Israel te verskaf. In 1956 het Israel se direkteur-generaal van verdediging, [[Shimon Peres]], die Franse ingelig dat Israel oorlog teen Egipte beplan. Peres het beweer dat Nasser ’n genocidale maniak was wat nie net Israel wou vernietig nie, maar ook sy mense, en daarom wou Israel oorlog voer voordat Egipte nog meer Sowjet-wapens ontvang het, en daar steeds ’n moontlikheid van oorwinning vir die Joodse staat was. == Beplanning van die inval == Brittanje en Frankryk het begin om ’n militêre reaksie voor te berei en het in die geheim met Israel saamgewerk, wat sy eie geskille met Egipte gehad het. Israel het gereeld grensbotsings met Egipties-ondersteunde magte ervaar en het beswaar gemaak teen Egipte se blokkade van Israeliese skeepsvaart deur die [[Straat van Tiran]]. In Oktober 1956 het verteenwoordigers van die drie lande in [[Sèvres]], naby [[Parys]], vergader en ’n geheime ooreenkoms gesluit wat ’n plan vir militêre ingryping uiteengesit het.<ref name=":0" /> Volgens die plan sou Israel Egipte se [[Sinai|Sinai-skiereiland]] binneval. Brittanje en Frankryk sou dan ’n ultimatum uitreik wat vereis dat albei kante uit die kanaalgebied onttrek. Wanneer Egipte die ultimatum verwerp, sou Brittanje en Frankryk militêr ingryp onder die voorwendsel om die kanaal te beskerm en die strydende partye te skei.<ref name=":0" /> == Militêre operasies == === Israeliese operasies === Die Israeliese offensief teen Egipte het op 29 Oktober 1956 begin met lugaanvalle deur die [[Israeliese Lugmag]] teen Egiptiese posisies oor die Sinai. Die 9de Infanteriebrigade het Ras al-Naqb ingeneem, terwyl die 4de Infanteriebrigade al-Qusaymah storm, wat as springpunte vir verdere aanvalle gedien het. Luglandingstroepe onder leiding van [[Ariel Sharon]] het Themed en Jebel Heitan aangeval en die Egiptiese magte teruggedryf, met sowat 260 Egiptiese en 38 Israeliese soldate gedood. Die Abu Uwayulah-posisie, deel van die natuurlike verdedigingslinie bekend as die "Hedgehog", is oor drie dae herhaaldelik aangeval, en Egipte het uiteindelik teruggetrek as gevolg van tekorte aan ammunisie en water.<ref>{{Cite book |last=Varble |first=Ralph |title=The Suez Crisis 1956 |year=2003 |pages=90–92}}</ref> In die lugoorloë is tussen sewe en nege Egiptiese vliegtuie neergeskiet teen verlies van een Israeliese vliegtuig. Die Israeliese mariene mag het die voormalige Britse ligkruiser ''Ibrahim el Awal'' gekaap en ander Egiptiese vaartuie vernietig.<ref name=":0" /> Tegelyk het Israeliese magte in die [[Gasastrook]] gevorder. Rafah en al-Arish is beset, met die 27ste Pantserbrigade wat min weerstand ontmoet het, aangesien Nasser sy magte na die Suezkanaal teruggetrek het. In en rondom Gasa is honderde Palestynse burgers gedood, hoewel die omvang en omstandighede van sommige voorvalle betwis word. Teen 3 November het Israel byna die hele Gasastrook beheer, en [[Sharm El Sheikh|Sharm el-Sheikh]] is op 5 November ingeneem na swaar gevegte en bombardemente.<ref>{{Cite book |last=Varble |first=Ralph |title=The Suez Crisis 1956 |year=2003 |pages=93–96}}</ref> Totale Israeliese verliese was 172 dodelik en 817 gewond. Egiptiese militêre verliese word op 1 000–3 000 dodelik en 4 000 gewond geskat, met ongeveer 1 000 burgerlikes dood. === Anglo‑Franse Kanaal‑inval === Die Anglo‑Franse militêre operasie het uit twee hooffase bestaan: Operasie Musketeer en Operasie Telescope. Operasie Musketeer (ook Operasie Revise genoem) het begin met die lugmagte wat lugbeheer oor Egipte moes vestig, gevolg deur ’n tien dae lange “aero‑psigologiese” veldtog teen die Egiptiese ekonomie. Groot lugmagte is na [[Siprus]] en [[Malta]] ontplooi, en talle vliegdekskepe was by die aanval betrokke. Britse nagbombardemente het aanvanklik min effekt gehad, maar dagaanvalle van vliegdekskepe het teen 1 November Egipte se lugmag sowat 200 vliegtuie gekos. Operasie Telescope het lug- en see‑landings ingesluit om die Suezkanaalstreek te verower. Op 5 November het Britse en Franse paratroepe op El Gamil en Raswa gedaal en [[Port Said]] en Port Fuad aangeval, dikwels met ernstige gevegte in die stad. Franse paratroepers het die westelike brug en waterwerke vinnig ingeneem, terwyl Britse Royal Marines op 6 November die strande bestorm het en binnelandse stadsposte aangeval het. Die Franse is deur AMX‑13 ligtenks en lugondersteuning van Corsairs bygestaan, terwyl die Britte soms deur vriende misgevuur is. Egiptiese troepe het dikwels burgerklere gedra en stedelike guerrilla‑taktieke toegepas, met burgerlike deelname aan die verdediging. Die Britse en Franse magte het egter stad vir stad die sleutelposisies oorgeneem. Teen die einde van die dag het die Verenigde Nasies se staak‑vuur in werking getree. Totale verliese vir die Britse Royal Marines tydens die landing by Port Said was 9 gedood en 60 gewond. == Internasionale reaksie == Die inval het sterk internasionale veroordeling uitgelok. Die Verenigde State het die ingryping teengestaan uit vrees dat dit die Midde-Ooste sou destabiliseer en Sowjet-invloed in die streek sou vergroot. [[Washington, D.C.|Washington]] het beduidende ekonomiese en politieke druk op Brittanje en Frankryk toegepas, insluitend dreigemente wat die Britse geldeenheid en finansiële stelsel geraak het. Die Sowjetunie het Egipte sterk ondersteun en waarskuwings uitgereik dat verdere eskalasie tot ’n wyer konflik kon lei. Sowjet-premier [[Nikolai Boelganin|Nikolai Bulganin]] het gedreig om aan die kant van Egipte in te gryp en raketaanvalle op Brittanje, Frankryk en Israel te loods.<ref name="AlterasIkeIsr2">{{Harvnb|Alteras|1993|p=246}}</ref><ref name="Shlaim1812">{{Cite book |last=Shlaim |first=Avi |author-link= |title=The Iron Wall: Israel and the Arab World |date=2001 |publisher=W. W. Norton |isbn=978-0-3933-2112-8 |location=New York |page=181}}</ref> Later is vasgestel dat die Sowjets nie die ICBM’s gehad het wat nodig was vir so ’n aanval nie, maar die Weste het dit destyds nie geweet nie.<ref>{{Harvnb|Gaddis|1998|p=240}}</ref> Die Sowjetse bedreiging om troepe na Egipte te stuur om teen die Geallieerdes te veg, het die Amerikaanse president [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] laat vrees dat dit die begin van die [[Derde Wêreldoorlog]] kon wees. Terselfdertyd het die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies ’n skietstilstand geëis en die eerste groot VN-vredesmag, die Verenigde Nasies se Noodmag, geskep om toesig te hou oor die beëindiging van vyandelikhede. == Skietstaking == Die Britse premier [[Anthony Eden]] het op 6 November ’n skietstaking aangekondig sonder om Frankryk of Israel vooraf in te lig. Troepe was nog steeds in Port Said en op operasionele manoeuvres. Port Said was deur Israeliese en Anglo-Franse magte oorrompel, en die militêre beoordeling was dat die Suezkanaal binne 24 uur heeltemal ingeneem kon word.<ref>{{Cite web|url=https://www.historylearningsite.co.uk/modern-world-history-1918-to-1980/the-cold-war/the-suez-crisis-of-1956|title=The Suez Crisis of 1956|last=Trueman|first=C. N.|date=25 May 2015|website=The History Learning Site|language=en|access-date=2023-03-17|archive-date= 6 Februarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206141959/https://www.historylearningsite.co.uk/modern-world-history-1918-to-1980/the-cold-war/the-suez-crisis-of-1956/|url-status=dead}}</ref> Eisenhower was nie vir ’n onmiddellike onttrekking van Brittanje, Franse en Israeliese troepe nie totdat die Amerikaanse ambassadeur by die Verenigde Nasies, Henry Cabot Lodge Jr., daarop aangedring het. Sonder verdere waarborge moes die Anglo-Franse Taakmag teen 22 Desember 1956 onttrek, en deur [[Denemarke|Deense]] en [[Colombia|Colombiaanse]] eenhede van die Verenigde Nasies Noodmag (UNEF) vervang word.<ref>{{cite web|url=http://www.ecpad.fr/ecpa/PagesDyn/result.asp?reportageid=1012|title=Service Cinématographique des Armées SCA reportage de Paul Corcuff, 22 December 1956|publisher=Ministry of Defense|location=France|id=ECPAD MO56141AR14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206002311/http://www.ecpad.fr/ecpa/PagesDyn/result.asp?reportageid=1012|archive-date=6 December 2008}}</ref> Die Israeliete het geweier om ’n VN-mag op Israel-beheerde gebied te akkommodeer en het in Maart 1957 uit die Sinai en Gaza onttrek. Voor die onttrekking het Israeliese magte sistematies infrastruktuur in die Sinai-skiereiland vernietig, soos paaie, spoorweë en telefoonlyne, en alle huise in die dorpe Abu Ageila en El Quseima.<ref name="Chomsk">{{Cite book |last=Chomsky |first=Noam |author-link=Noam Chomsky |url=https://archive.org/details/fatefultriangleu00chom |title=The Fateful Triangle: The United States, Israel and the Palestinians |date=1983 |publisher=South End Press |isbn=978-0-8960-8187-1 |location=New York |page=[https://archive.org/details/fatefultriangleu00chom/page/194 194] |url-access=registration}}</ref> Israeliese troepe het ook toerusting van die Egiptiese Nasionale Spoorweë gekonfiskeer.<ref>{{Cite book |last=Cotterell |first=Paul |title=The Railways of Palestine and Israel |date=1984 |publisher=Tourret |isbn=978-0-9058-7804-1 |pages=100–101}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rail.co.il/EN/Fun/Museum/Pages/gallery.aspx|title=Gallery|publisher=Israel Railways|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619041704/http://rail.co.il/EN/Fun/Museum/Pages/gallery.aspx|archive-date=19 June 2012|access-date=25 May 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Die UNEF is saamgestel uit troepe van lande wat nie deel van [[NATO]] of die [[Warskouverdrag]] was nie. Troepe van die Kanadese Weermag het later deelgeneem, aangesien Kanada die idee van ’n neutrale mag aangespoor het. Teen 24 April 1957 was die kanaal weer volledig vir skeepsverkeer oopgestel.<ref name="ucsb">{{Cite web|url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=11356|title=Message to the Congress Transmitting the 11th Annual Report on United States Participation in the United Nations|date=14 January 1958|publisher=University of California Santa Barbara|access-date=5 March 2009|archive-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911234116/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=11356|url-status=dead}}</ref><ref name="usatoday">{{Cite news|date=28 August 2001|work=USA Today|url=https://www.usatoday.com/news/world/mideast/timeline.htm|access-date=5 March 2009|title=The Arab–Israeli conflict, 1947–present|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531052654/http://usatoday30.usatoday.com/news/world/mideast/timeline.htm|archive-date=2014-05-31}}</ref> == Nasleep == Die Suezkrisis van 1956 het ’n militêre oorwinning vir die Brits-Frans-Israeliese alliansie beteken, maar ’n politieke oorwinning vir Egipte, wat beheer oor die Suezkanaal behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.iwm.org.uk/history/why-was-the-suez-crisis-so-important|title=Why Was The Suez Crisis So Important?|website=Imperial War Museums|language=en}}</ref> Vir Israel het die konflik die weg voorberei vir die [[Sesdaagse Oorlog|Sesdagse Oorlog]] van 1967, aangesien ’n vredesakkoord na 1956 ontbreek het. Die Israeliese Weermag het selfvertroue opgedoen, die Straat van Tiran is heropen vir Israeliese skepe, en VN-vredesmagte is in die Sinai ontplooi.<ref>{{Harvnb|Herzog|1982|p=141}}</ref> Israel se weiering om sonder waarborge terug te trek het Westerse pogings tot ’n politieke skikking sonder Israel se veiligheidsperspektief misluk. Die Sowjetunie het aansienlike invloed in die Midde-Ooste verkry, aangesien die dreigement van kernwapens deur [[Nikita Chroesjtsjof]] en Nikolai Boelganin algemeen geglo is en ’n staakt-stand geforseer het. Dit het die prestige van die Sowjetunie in Egipte, die Arabiese wêreld en die [[Ontwikkelende land|Derde Wêreld]] versterk. Chroesjtsjof het die Suezkrisis beskou as ’n groot triomf van die Sowjetse buitelandse beleid en het sowel publiek as privaat aangevoer dat sy dreigement om kernwapens in te span, Egipte van ’n nederlaag gered het.<ref name="Gaddis, John Lewis, p. 2362">{{Harvnb|Gaddis|1998|p=236}}</ref><ref>{{Harvnb|Gaddis|1998|pp=236–237}}</ref> Hierdie gebeurtenis het dus ’n langdurige periode van krisisse in gang gestel, wat begin het met die Berlyn-krisis in November 1958 en wat uiteindelik gelei het tot die [[Kubaanse missielkrisis]] van 1962. Die VSA het die Eisenhower-doktrine ingestel om die Midde-Ooste teen verdere Sowjet-uitbreiding te beskerm, wat Nasser aangespoor het om sy land by die Sowjetunie te balanseer. Vir Egipte het Nasser die krisis as ’n simbool van nasionale en anti-koloniale triomf beskou, alhoewel die militêre sukses gedeeltelik aan druk van die grootmoondhede toegeskryf kan word.<ref>{{Harvnb|Vatikiotis|1978|p=277}}</ref> Die krisis het ook gelei tot ’n onderdrukking van die [[Jode|Joodse]] gemeenskap, met arreste, beslaglegging van besittings en die verpligte verlate van duisende Jode. In die Verenigde Koninkryk het die politieke en psigologiese impak Anthony Eden se bedanking veroorsaak en die invloed van Brittanje in die Midde-Ooste is geskaad. Die krisis het verder die pad gebaan vir dekolonisasie en die versterking van die Britse verbintenis met die VSA.<ref>{{Citation|title=The Oxford History of the British Empire, Vol. 4: The Twentieth Century|date=1999|editor-last=Brown|editor-first=J. M.|editor-last2=Louis|editor2-first=W. R.}}</ref> Frankryk het die krisis gebruik om sy onafhanklike kernwapenprogram te versnel en sy rol as wêreldmag te herbevestig.<ref>''Stuck in the Canal'', Fromkin, David - Editorial in ''[[The New York Times]]'', 28 October 2006</ref><ref>{{cite web|url=http://www.defense.gouv.fr/content/download/60823/571529/file/SAHARA.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20070925235810/http://www.defense.gouv.fr/content/download/60823/571529/file/SAHARA.pdf|archive-date=2007-09-25|access-date=2016-02-09|url-status=dead}}</ref> Vir Kanada het die krisis gelei tot die instelling van die moderne konsep van vredesmag onder Lester B. Pearson, wat die UNEF bemiddel het en hom die [[Nobelprys vir Vrede]] besorg het.<ref>{{Cite news|date=24 November 2004|title=The Price of a Pearson|url=https://www.theglobeandmail.com/opinion/the-price-of-a-pearson/article747254|access-date=30 August 2018|work=The Globe and Mail}}</ref> Die Suezkrisis het ook bygedra tot die aanneming van ’n nuwe nasionale vlag in 1965, omdat daar ’n neutraler vlag benodig is vir Kanadese vredesmagte.<ref>{{Cite book |last=Thorner |first=Thomas |url=https://archive.org/details/countrynourished00thor |title=A Country Nourished on Self-Doubt: Documents in Post-Confederation Canadian History |date=2003 |publisher=Broadview Press |isbn=978-1-5511-1548-1}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Geskiedenis van Egipte]] k7tr00py13uu7c1rm8in245b41e5akt 0 461035 2923404 2920757 2026-08-10T01:33:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923404 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref name="Bouman2026a">Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. == Oorsprong == Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? En op handelsgebied? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} == Politieke agtergrond == === Parlementêre politiek === Toe die Kaapkolonialers 'n verenigde front gevorm het teen die landing van 'n skeepslading Engelse bandiete, is gedeeltelike selfbestuur in 1853 aan die Kaap toegestaan. Hierdie stelsel het uit twee "huise" bestaan, naamlik die Hoërhuis (of Wetgewende Raad) en die Laerhuis (of Wetgewende Vergadering), die voorganger van die [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraad]]. Die Laerhuis het bestaan uit 2 verkose lede (setels) uit elkeen van die 21 plattelandse kiesafdelings en vier vir Kaapstad. Hierdie verteenwoordigers is deur die publiek van die betrokke kiesafdelings gekies. Die Hoërhuis het uit vyftien ministers bestaan.<ref>Burger, W.A. 1975. ''Piket teen 'n berg: die geskiedenis van Piketberg 1660-1970.'' Epping: Privaat uitgegee, p. 325</ref><ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: ''Wetgewende Vergadering (Laerhuis)'' Die Wetgewende Vergadering het uit 46 lede bestaan wat vir 'n periode van vyf jaar deur stemgeregtigde burgers verkies is. Met die uitsondering van die voorsitter het twaalf lede 'n kworum gevorm, en besluite is met 'n meerderheid van stemme geneem. Engels is as taalmedium gebruik, en die Vergadering moes ten minste een maal per jaar op 'n plek vergader wat deur die Goewerneur bepaal is. [...]</ref> Die Wetgewende Vergadering het nuwe wette of wysigings voorgestel; die Wetgewende Raad het die voorgestelde wetgewing bekragtig of afgekeur.<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: ''Wetgewende Raad (Hoërhuis)'' Die Wetgewende Raad het bestaan uit die Hoofregter (as president en voorsitter) en vyftien verkose lede. Agt lede het onderskeidelik die weste en sewe lede die oostelike distrikte verteenwoordig. Vyf lede, sonder die voorsiter, het 'n kworum gevorm, en besluite is met 'n meerderheid van stemme geneem. Lede van die Wetgewende Raad moes bo en behalwe die kwalifikasies wat vir 'n kieser gestel is, ook 30 jaar oud wees en in besit van onbeswaarde eiendom ter waarde van £2 000 of beswaarde eiendom ter waarde van £4 000.</ref> Die Goewerneur (die verteenwoordiger van die Britse kroon) moes die wet onderteken, of kon, in uiterste gevalle, in opdrag van Londen toestemming weerhou.<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67: As verteenwoordiger van die Britse Kroon het die Goewerneur oor die bevoegdheid beskik om wette te maak vir die vrede, welsyn en goeie regering van die Kaapkolonie, maar slegs op advies en met die uitdruklike goedkeuring van die Wetgewende Raad en die Wetgewende Vergadering. Sekere bevoegdhede soos die ontbinding van die Wetgewende Raad en die Wetgewende Vergadering gesamentlik of die Vergadering alleen, die besteding van staatsgeld, die terugstuur van wetgewing na die twee huise, en die uitoefening van 'n vetoreg was die prerogatief van die Goewerneur. Die Goewerneur kon enige wetsontwerp vir die oordeel van die Britse monarg voorbehou, wat beteken het dat die Britse regering dit moes bekragtig. Die finale wetgewende bevoegdheid het dus steeds by die Britse Parlement berus.</ref> Al was dit nie die partypolitiek soos vandag, waar die politieke partye die septer in die parlement swaai nie, kon verteenwoordigers buitemuurs deel wees van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]. Sulke verteenwoordigers is Bondsmanne genoem. Moorreesburg se Bondstak sou aanvanklik 26 September 1889 gestig word, maar dit is uitgestel tot 3 Oktober 1889.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. 21 September, p. 1: Eene Publieke Vergadering zal gehouden worden te Moorreesburg, op Donderdag, 26 dezer, ten half 2 ure, ten einde een Tak van den Afrikaander Bond te stichten. Alle belangstellenden worden verzocht tegenwoordig te zijn.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. 24 September, p. 2: De publieke vergadering van den Afrikaander Bond te Moorreesburg in ons laatste nommer op Donderdag 26 dezer geadverteerd, zal door dien vele perzonen niet tegenwoordig kunnen zijn, uitgesteld worden tot Donderdag, 3 October.</ref> In die ou Kaapse parlement (1854 – 1910) het die Kiesafdeling Malmesbury twee setels gehad - wat dorpe soos Hopefield en Moorreesburg ingesluit het.<ref name="Smit.1945.parlement">Smit, A.P. 1945.Parlementslede van Malmesbury (1854-1945). ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, pp. 370 & 379.</ref> Kiesafdeling Piquetberg het egter die bal aan die rol gesit met die Moorreesburg-trein, omdat die streek baie graag 'n trein tot op Piquetberg wou gehad het. Hoe om 'n spoorlyn te kry: Die saak moet opgeneem word met die verteenwoordiger. Gewoonlik word 'n openbare vergadering gereël of 'n petisie dan opgestel, wat die verteenwoordiger van die kiesafdeling parlement toe neem. Die petisie beland in die parlement (Wetgewende Vergadering, die Laerhuis). Die petisie dien as bewys dat mense die wet wil hê. As die parlement saamstem, word daar eers op 'n mosie na bespreking gestem, totdat daar later 'n konsepwet opgestel word wat dan bespreek en oor gestem word. Indien die parlementslede leke op die betrokke gebied is, moet 'n gekose komitee saamgestel word om die nodige inligting in te win. Na afloop van die komiteeterugvoer en verdere bespreking, stem die verteenwoordigers van die verskillende kiesafdelings daaroor (of bly buite stemming). Die meerderheid stemme wen. Wen die voorstel, gaan dit Wetgewende Raad toe. Die Wetgewende Raad (Hoërhuis) besluit of die voorgestelde wet aanvaar of verwerp moet word. Laastens bekragtig of verwerp die Goewerneur die voorgestelde wet met sy handtekening. Die probleem is, die hoeveelheid geld is beperk. Elke kiesafdeling wil ietsie (of feitlik alles) van daardie geld hê. Elke streeksverteenwoordiger baklei hard vir sy eie streek se belange en sal mekaar veto. Op die lange duur ontstaan daar ongesiens 'n ''quid pro quo'', of "log-rolling" word dit genoem. Sekere streke kom in die geheim ooreen om vir mekaar se belange te stem.<ref name="Bouman2026a" /> Daar is egter ook 'n klein troefkaart, soos in die geskiedenis hieronder gesien sal word. As 'n dorp of 'n sekere belangegroep ontevrede is, word 'n openbare vergadering ter plaatse belê, die afgevaardigdes vorm 'n deputasie en gaan onderhandel direk met die Kommissaris van Openbare Werke self. Die Kommissaris skryf immers die wet. Hy kon dan die voorgestelde wet terugstuur parlement toe, met genoeg amptelike data om 'n wysiging voor te stel. Verder is die Kommissaris die aangewese persoon wat die spelreëls ken, juis omdat hy die wet skryf. Nog voordat 'n enkele petisie geteken is, kon 'n deputasie afgevaardig word om ''vooraf'' die regte prosedure by die wetgewer te kry. In die tweekamerstelsel het die Wetgewende Raad (Hoërhuis) hersieningsbevoegdhede gehad, maar hy kon nie finansiële wetsontwerpe ter tafel lê nie — soos om die nodige staatsfondse vir 'n nuwe spoorlyn te bewillig nie. Slegs die Goewerneur en die lede van die Wetgewende Vergadering (Laerhuis) kon sodanige geldelike maatreëls indien. Omdat die Wetgewende Raad egter wel die reg gehad het om wetgewing te 'hersien', is 'n 'dubbelganger'-petisie dikwels deur die lede van die Wetgewende Raad in die Hoërhuis formeel ingedien om as klinkklare bewys te dien waarom 'n ander wet gewysig of geveto moes word. In baie eenvoudige taal het dit neergekom op: 'Kyk hier, die mense is ontevrede, ons gaan hierdie (ander) wet wysig of veto.'{{voetnota|Quod non est in actis, non est in mundo — "Wat nie in die amptelike stukke (rekords) is nie, bestaan nie in die wêreld nie."}}<ref>Du Plessis, A. 1981. Die Britse Tydperk; Verantwoordelike bestuur. In: Nieuwoudt, C.F., Olivier, G.C. & Hough, N. (reds.). ''Die Politieke Stelsel van Suid-Afrika''. Kaapstad: Academica, pp. 67-68: Die Parlement was dus 'n bikamerale wetgewende liggaam. Hoewel die bevoegdhede van die twee huise identies was, het die Wetgewende Raad as Hoërhuis hersieningsbevoegdhede gehad. Finansiële wetsontwerpe kon egter slegs deur die Goewerneur in die Wetgewende Vergadering ingedien word. Die Wetgewende Raad het egter dikwels teen die indiening en beperking van geldelike maatreëls beswaar aangeteken en het wysigings en finansiële wetsontwerpe aangebring om belasting te verhoog of te verminder.</ref> Hier volg nou Lede van die Wetgewende Vergadering (LWV's) wat in die parlement Malmesbury en Piquetberg onderskeidelik verteenwoordig het: {| class="wikitable" | valign="top" |'''Setel''' | valign="top" |'''Malmesbury'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureE" /><ref name="Smit.1945.parlement" /> | valign="top" |'''Piquetberg'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureE">[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n185/mode/2up Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament.'' London: Longmans, Green & Co., pp. 137-168: Annexure E, Members of the House of Assembly, 1854-1910]</ref> |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |David Tennant (1866-1895; ook speaker vanaf 1870 – 1883) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Michiel Bergh (1874 – 1888) | valign="top" |Johan Zacharias Human (1870 – 1883) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |David Tennant (1866-1895; ook speaker vanaf 1870 – 1883) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Jan Andries Basson (1889 – 1893) | valign="top" |[[David Christiaan de Waal]] (1884 – 1893) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Thomas Arnoldus Johannes Louw (1879 – 1898) | valign="top" |Daniel Jacobus Marais (1896 – 1903) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |Ryan Pierce (1894 – 1898) | valign="top" |David Christiaan de Waal (1894 – 1903) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Jacobus Abraham Smuts (1898 – 1907) | valign="top" |Hermanus Dempers Stiglingh (1904 – 1907) |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |[[William Philip Schreiner]] (1898 – 1900) | valign="top" |Michael Johannes de Beer (1904 – 1910) |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 1''' | valign="top" |Arnoldus Petrus Willem Immelman (1908 – 1910) | valign="top" | |- | valign="top" |'''Setel 2''' | valign="top" |[[F.S. Malan|François Stephanus Malan]] (1900 – 1910) | valign="top" | |} Dan was daar ook die onderskeie Kommissarisse van Openbare Werke wat die wetgewing geskryf het om die totstandkoming van 'n spoorlyn moontlik te maak: {| class="wikitable" | valign="top" |'''Kommissaris van Openbare Werke'''<ref name="KilpinRomanceAnnexureG">[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n217/mode/2up Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament.'' London: Longmans, Green & Co., p. 168: Annexure G]</ref> |- | valign="top" |John Laing (6 Februarie 1878 – 8 Mei 1881)   [[John X. Merriman]] (9 Mei 1881 – 12 Mei 1884) Friedrich Schermbrucker (13 Mei 1884 – 24 November 1886) Friedrich Schermbrucker (25 November 1886 – 16 Julie 1890) [[Cecil John Rhodes]] (17 Julie 1890 – 23 September 1890) James Sivewright (24 September 1890 – 3 Mei 1893) John Laing (8 Mei 1893 – 12 Januarie 1896) James Sivewright (17 Januarie 1896 – 13 Oktober 1898) [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] (14 Oktober 1898 – 17 Junie 1900) Thomas William Smartt (18 Junie 1900 – 29 Mei 1902) Arthur Douglass (30 Mei 1902 – 21 Februarie 1904) Thomas William Smartt (22 Februarie 1904 – 2 Februarie 1908) Jacobus Wilhelmus Sauer (3 Februarie 1908 – 30 Mei 1910) |} === Parogiale kerkpolitiek === Verdere intrige in hierdie hele ''Bahnhof-Drama'' word verskaf deur die kerkpolitiek. By die afstigting van Moorreesburg in 1879, in die Hooikraalkerkie, speel die volgende toneel hom af betreffende die gemeenteafbakening. Piquetberg in die noorde is bra verveeld met die hele petalje - sy grens met Moorreesburg sal by die Bergrivier begin en eindig. Daar is wel 'n lys voorgelees van gemeentelede van die nuwe voorgestelde gemeente wat graag by Piquetberg wil bly, omdat hulle daar tuis voel en deur hul predikant (ds. Christiaan Rabie) na goed omgesien word.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> In die suide het Malmesbury meer as genoeg hooi op sy vurk; die afstigting van die gemeentes Hopefield (1852), Darling (1853), Riebeek-Wes (1858) en Riebeek-Kasteel (1863) is lewende getuienis daarvan.<ref>Smit, A.P. 1945. Die Dogtergemeentes. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, p. 280-295.</ref> Moeder (Malmesbury) en dogter (Moorreesburg) sou dus iewers tot 'n vergelyk kom. Die probleem lê in die speelveld tussen die ooste en die weste weerskant - tussen die dogtergemeentes, Hopefield en Riebeek-Wes.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879" /> Blykbaar was Riebeek-Wes by die Ringvergadering in Oktober 1879 aanvanklik vuur en vlam vir Moorreesburg se afstigting.<ref>Lochner, J.J. 1979. Afstigting van Swartlandgemeente. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 4: Ds. B.H. de Vries van Riebeek-Wes wou sommer daar en dan die nuwe gemeente in die lewe roep, maar sy voorstel is afgestem.</ref> Op 3 Desember 1879 in die Hooikraalkerkie begin die afgevaardigde van Riebeek-Wes skielik kleinkoppie trek, voete sleep en spykers op laagwater soek. Piquetberg sê reguit - as daar enige klagtes was, moes Riebeek-Wes dit reeds by die Ringvergadering geopper het. Maar Hopefield se afgevaardigde word summier deur die korrespondent prontuit beskryf as ''verschrikkelijk gierig'', maar voeg wel by, as daar aan Hooikraal se versoek toegestaan sou word, sou Vredenburg ook aansoek doen tot gemeente-afstigting. Gebeur dit, het Hopefield net 'n paar honderd gemeentelede oor.<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, bl. 5-6: Heden morgen, den 3den December, kwam de Ringscommissie alhier bijeen, ten einde aan de opdragt des Rings te voldoen om eene gemeente te stichten. Hooikraal is zoowat drie uren van Malmesbury, drie uren van Hopefield, drie uren van Riebebeek [sic] West, en drie en een half uur van Piketberg, in het hart van het Roode Zwartland gelegen. De plaats zelve was door den kerkeraad van Malmesbury aangekocht tot eene kerkplaats, en zij is niet heel ongeschikt tot dit doel. Men ziet er een net kerkje met een schoolgebouw annex, een zeer geschikte woning voor den onderwijzer, ingerigt voor kostleerlingen, en nog eenige andere gebouwen van private personen. Daar de plaats zeer centraal en te midden van eene goede bevolking gelegen is, oefent de school, aan wier hoofd de heer Joubert staat, eenen gezegenden invloed uit, en kan zij, nu dat er eene nieuwe gemeente is gesticht, eene belangrijke plaats worden. Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten.<br>De predikanten van Piketberg, Worcester en Tulbagh, leden der Ringscommissie, alsmede die van Riebeek West en Hopefield, waren ter vergadering opgekomen. Ds. Robertson hield, alvorens men met de verrigtingen begon, eene ernstige rede van den kansel over de woorden “Wat baat het een mensch, zoo hij de geheele wereld gewon en zijner ziel schade leed.” De predikant van Worcester sprak daarna over het doel der bijeenkomst en wilde weten, of er ook eenig bezwaar bestond, om reden waarvan de gemeente niet opgerigt zou worden.<br>De Scriba meende, dat daar in het document, waarin door den kerkeraad van Malmesbury toestemming werd gegeven tot het oprigten der gemeente, gezegd wordt, dat de kerkeraad toestemming geeft, mits dat men van de Malmesburysche zijde niemand afscheidt, die niet onder Hooikraal wenscht te behooren, hij niet voor de oprigting kan stemmen. De predikant van Piketberg is van gevoelen, dat daar de opdragt reeds door den Ring aan de Commissie is geschied om de gemeente te stichten, en volgens Art. 45 alle redenen van weigering, door eenen kerkeraad aangevoerd, door de Commissie kunnen beoordeeld worden, er toch geen bezwaar bestond om met de zaak voort te gaan.<br>De predikant van Riebeek West zeide, dat er nog iets valt op te merken, en wel, dat het stuk niet officieel is, en dat men niet maar zoo los over deze dingen behoort heen te stappen. Het was niet in eene kerkeraadsvergadering geteekend. De Predikant van Piketberg dacht, dat hij die aanmerkingen in de Ringsvergadering moest gemaakt hebben.<br>Ds. Murray wilde dat men er op zou letten, dat de kerkeraad van Malmesbury niet weigert toestemming te geven om ''plaatsen'' af te scheiden, maar wel leden, en dat hij ook dacht, dat er geen bezwaar kon wezen met de zaak voort te gaan.<br>Nu werd de grensscheiding ter sprake gebragt, die nog al tot een levendige discussie aanleiding gaf.<br>Er werd eene memorie voorgelezen van eenige leden, die niet van Piketberg wilden afscheiden, om dat zij het er goed hebben en niet door den predikant verwaarloosd worden. De afgevaardigde van Hopefield was ook verschrikkelijk gierig. Maar het scheen dat het ook niet anders kon, want ging men het verzoek der Hooikralers toestaan en werd Vredenburg later afgescheiden, dan behield Hopefield naauwelijks een paar honderd leden; en om de oude gemeenten af te breken om nieuwe te gaan stichten, dat gaat niet.<br>Het was prachtig om te zien, welk een respect onze Hooikraalsche vrienden voor Malmesbury of liever voor vader Moorrees hadden. Hier eischte [hun] niet te veel. Men ging maandelijk op halverw[] afstand. Maar het kwam ook hier regt. Doch nu [wa]s Riebeeck West aan de beurt en de dominé van [de] plaats stelde zich met geenen geringen ijver [in] de bres voor zijne kudde. Dat eenig boklam, [het]welk hij had, wilde men hem ook ontnemen. Eindelik kwam men tot eene schikking - aan de zijde van Piketberg was er geen verschil - Bergrivier was de natuurlijke scheiding.<br>Tot de verkiezing van kerkeraadsleden overgaande, werden tot ouderlinge de broeder A [] Dippenaar en M. Kitshof, en tot diakenne de broeders J.C. Smith, G.W. Rust, J. Lochner, [], en P. de Villiers gekozen. De predikant van Piketberg werd op verzoek van dne plaatselijken kerkeraad tot consulent aangesteld. Na een korte toespraak van Ds. Murray sloot Ds. Rabie met gebed.<br>Nadat de vrienden zich te goed hadden gedaan aan een goed maal, door Mej. Joubert zoo vriendelijk bereid, scheidden zij van Hooikraal (Moorreesburg?) met de beste wenschen voor de nieuwe gemeente.</ref> Lank nadat ds. Moorrees sy laaste preek in die Hooikraalkerkie gelewer het (11 Januarie 1880)<ref>''Zuid-Afrikaan''. 1880. Moorreesburg, Zwartland. Bijvoegsel. 17 Januarij, kolom 2:<br> Zondag, 11 Januarij 1880, was een dag, die niet spoedig door de gemeente der Ned. Geref. Kerk alhier zal vergeten worden, want op dien dag werd voor de eerste maal zoolang als hier van den kansel het ware Evangelie verkondigd wordt, aan een Leeraar een adres en geschenk overhandigd, en dat wel aan Ds. J. C. le Feb. Moorrees, die bijna een halwe eeuw deze gemeente onder zijne zorg, en met lust en moed en liefde het Evangelie onder ons verkondigd had. In den morgen, bij het tweede gelui, was de Kerk goed gevuld. Men zag van elken kant karren, wagens, ruiters zoowel als voetgangers naar de kerk komen. Elkeen was gretig een plaats te bekomen, totdat het gebou, dat 400 à 500 menschen bevatten kan, eivol was.</ref> en 'n proponent De Wet beroep is (omstreeks 6 Januarie 1881),<ref>''De Zuid-Afrikaan'' . 1881. 6 Januarij, p. 3: De Eerw. Proponent De Wet heeft bedankt voor het beroep naar Moorreesburg.</ref> word ds. J. D. Retief as predikant georden (12 Januarie 1882).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Moorreesburg: Bevestiging van den Wel.Eerw. J.D. Retief. 19 Januarij, Bijvoegsel, p. 5: Die 12de Januarij was bepaald voor bovengenoemde plegtigheid.<br>Den dag te voren reeds kwam de jonge leeraar in geselschap van Ds. van de Wall (Paarl) te Moorreesburg aan. Omtrent een half uur van het dorp was een groot getal leden van de gemeente met rijtuigen en te paard vergaderd, wachtende op den jeugdigen leeraar. Ten 5 ure arriveerde Zijn Eerw. dan ook aan de plaats, hield er stil en ontving een handdruk van al de tegenwoordig zijnde vrienden. Van daar ging men in optogt naar het dorp. Prachtig en te gelijk plechtig was het, zulk een langen stoet te zien, bestaande uit 50 rijtuigen en 40 heeren te paard.<br>Bij den ingang van 't dorp had men een fraaijen eereboog opgericht, waarop het woord "welkom" prijkte. Hier hield men halt, en werd zijn Eerw. een welkomstadres voorgelezen, waarop door hem op gevoelvolle wijze werd geantwoord.[...]</ref> Vanaf 1 Julie 1884<ref name="ZA.Retief.Neethling.troue">''De Zuid-Afrikaan''. 1884. Moorreesburg. 29 Julij, p. 3: Na een afwezigheid van drie weken kwam onze leeraar, Ds. Retief, van daag weer in ons midden terug, met zijne echtgenoote, de tweede dochter van den Wel-Eerw. heer Neethling, van Hopefield, met wie hij op den 1sten Julij in het huwelijk is getreden. Omtrent een half uur buiten het dorp waren vele leden der gemeente in rijtuigen en te paard bijeengekomen om hunnen leeraar met zijne gade te verwelkom.</ref> tot en met die afsterwe van sy vrou in 1902,<ref>[https://graves.eggsa.org/westerncape/MOORREESBURG-Urban/Moorreesburg-OLD/R%20-%20Vanne%20__%20Surnames%20-%20R/Moorreesburg%20Ljh_003_004/Picture+074.jpg Eggsa.net, Retief-begraafplaas, Moorreesburg. Graffoto van Elizabeth Gertruida Fredrika Retief (geb. Neethling), gebore 22 November 1861, oorlede 12 Februarie 1902.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> is Johannes Daniël Retief, die predikant van Moorreesburg, die skoonseun van ds. Johan Henoch Neethling, die predikant van Hopefield<ref name="ZA.Retief.Neethling.troue" /> (wat sedert Januarie 1854 bevestig is, en tot 1904 Hopefield sou lei).<ref>Smit, A.P. 1945. Hopefield. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland: tweede eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: N.G. Kerkraad, p. 283: Die eerste predikant was ds. Johan Henoch Neethling (J./seun), wat in Januarie 1854 hier bevestig is. [...] Ds. Neethling het die gemeente meer as 'n halwe eeu gedien. Die ou vader is in Januarie 1917 op 89-jarige leeftyd oorlede.</ref> Ongeag die familiebetrekkinge, is dit hierdie twee herders se skapies wat vir mekaar wolwetandjies gaan wys. == Aanloop == '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds in 1881 opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word deur Human ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël), gevolg deur: {{cquote| Curving round the Kopje with an easy radius and light works, Hooi Kraal is reached; this is a small village of not more than eight houses and a church. As there is a considerable piece of level ground here, and a good supply of water, I consider it a very desirable spot for a station, as it is situated in a position where a good deal of traffic might be expected from the fertile district surrounding.}} Wat werklik vreemd in die dokument aandoen is die algehele gebrek aan kalk wat Shaw in die omgewing opgemerk het. Juis omdat 'n kalkfabriek (''Lime Sales'') vandag net buitekant Moorreesburg staan, waar kalsitiese en dolomitiese landboukalk, nywerheidskalk en kalksteenprodukte gemaak word.<ref>Truter, C. 1994. Moorreesburg. In: ''Weskus. 'n Toeristegids: opgestel deur Cornel Truter in opdrag van die Weskus-Streeksdiensteraad.'' Parow: Nasionale Boekdrukkery, bl. 71-72.</ref> Shaw glo water kan tydens 'n droë seisoen in die gebied 'n probleem raak. '''1894 tot 1895:''' Die ou Hooikraalskerkie op Moorreesburg raak te klein. Ds. Retief besluit om 'n nuwe kerk te laat bou. Dit word op 15 Januarie 1894 so besluit. Die hoeksteen word op 12 Desember 1894 gelê. Die gemis aan 'n eie treinstasie op die dorp is nogal voelbaar: omdat die naaste stasie nou by Malmesbury was, het die boere hul muilwaens gratis ter beskikking gestel om boumateriaal vanaf die stasie te vervoer, ten einde geld vir die gemeente te besuinig. By een geleentheid het 'n konvooi van 30 waens daarheen vertrek om 15 000 bakstene te gaan haal, wat mens net laat besef hoe geweldig noodsaaklik die spoorvervoer in die 1800's werklik was. Die nuwe kerk het nou 700 sitplekke gehad. Op 18 Desember 1895 is die nuwe kerk ingewy.<ref>Lochner, J.J. 1979. Kerkgebou van 1895. In: Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 7</ref> [[Lêer:David Christiaan de Waal.jpg|duimnael|David Christiaan de Waal het herhaaldelik petisies by die Laerhuis ingedien om 'n spoorlyn na Piquetberg te kry]] '''5 Mei 1886:''' '''D.C. de Waal (LWV van Piquetberg) dien sy eerste petisie vir die spoorlyn by die parlement in.''' Die petisie stel voor dat 'n spoorlyn na Piquetberg gebou moet word, sodat daar werk verskaf kan word aan die sendingstasies aldaar.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1886. Parlement: Gisteren. Petities, enz. 6 Mei, p. 3: Petitie: De heer De Waal een uit Zendingsstations in Piketberg, waar men een Spoorweglinie wil om die lieden werk te geven.</ref> '''6 Mei 1886:''' In die Wetgewende Raad (Hoërhuis) word die dubbelganger van die vorige dag deur Petrus Benjamin van Rhijn (LWR van die Noordwestelike Provinsie) ingedien.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1886. Het Parlement: Wetgevende Raad, Donderdag, 6 Mei. Voorloopig. 8 Mei, p. 2: De heer Miller had een petitie van de heeren Mostert van Mowbray, om vergoeding van het uitroeijen van hun wijngaard; '''de heer Van Rhijn een van Zendingstaties in de afdeeling van Piketberg, om een spoorweg, ten einde de lieden aldaar werk te verschaffen''' [...]</ref> '''13 Desember 1888:''' 'n Brief van "een Namaqualander" word geplaas. Die skrywer is dit glad nie met Thomas Louw (LWV) eens dat 'n hardepad vanaf Saldanhabaai na Malmesbury (die huidige treinterminus) aangelê moet word nie. Dit sal hopeloos te duur kos en boonop het Saldanhabaai reeds 'n hawe met skepe wat Kaap toe vaar. As daar dan nou 'n hardepad moet wees, is Moorreesburg veel beter. Dit is nie 'n geval van "as" nie, maar ''wanneer'' die spoorlyn verleng gaan word, sal Moorreesburg die ideale stasie wees wat Saldanhabaaiers wil hê, want dit is nader.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1888. Correspondentie: Weg van Saldanhabaai naar Moorreesburg, 13 Desember, p. 3:Aan den Redakteur.<br>Mijnheer,—Een hard pad van Saldanhabaai naar Malmesbury, wat bedoelt de heer Louw daarmede? Zal de Saldanhabaaische boer of visscher zijn produkten naar Malmesbury voeren wanneer de scheepvaart naar de Kaapstad zooveel goedkooper is? Moet ons land weer in tien- of vijftien duizend pond schuld gestoken worden?<br>Maar vraag mij, wat er te doen staat en ik zal het u zeggen. Maak een pad of harden weg van Saldanhabaai naar Moorreesburg, zoodat het binnenland den handel van Saldanhabaai bekomt; want aldaar kunnen duizenden visschers leven, was er maar net een pad.<br>Nog meer, '''wanneer de spoorweg verlengd wordt dan zal die juist de statie zijn welke de Baai wil hebben''', en al de omliggende distrikten zullen er door bevoordeeld zijn; maar niet dit alleen, meer menschen zouden zich aan de Baai vestigen, de boer zou geld krijgen voor zijn produkten, het Gouvernement zou ook geld krijgen, daar er licenties zouden genomen worden en pakhuizen geopend. Het Gouvernement zou ook niet zoo diep in de schuld zijn, want de weg naar Moorreesburg zou de helft minder kosten dan naar Malmesbury.<br>Wordt de Spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg verlengd, dan zal de Malmesbury Spoorweg de helft meer betalen dan tot hiertoe het geval is geweest, wat men zou meer van de produkten van de Westkust krijgen.<br>Mogen de boeren hunne oogen openen vóór de verlenging plaats vindt. Ik geloof dat de heer Basson met mij eens van gevoelen is.<br>Ik ben, enz., enz.,<br>Een Namaqualander,<br>H. W.</ref> '''12 Julie 1889:''' Twee mosies word voor die Wetgewende Vergadering ter tafel gelê. Louw: om die spoorlyn tussen Malmesbury en Piquetberg "via Hooikraal" te bou (wat nou skielik £287 000 bedra, of 'n beskeie £50 000 meer). D.C. de Waal: tussen Piquetberg en [[Grey's Pass|Greyspas]] via Porterville (wat eweneens £287 000 bedra). Mnr. Louw steun De Waal se eerste mosie omrede dit een van die hoofstreke van die Kaapkolonie is waar koring verbou word. Sodra Piquetberg eers ontwikkel het, kan die spoorlyn verder noordwaarts uitbrei. De Waal ding egter mee met ander kiesafdelings wat onder andere 'n spoorlyn tussen Ashton en Swellendam wil bou; een tussen Ashton en Montagu; en een tussen Oudtshoorn na 'River Gamka' naby Calitzdorp. By stemming is almal se mosies teengestaan en almal word met leë hande weggestuur.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/ORlKAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=hooikraal&pg=PA301 Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 20th May to 12th August 1889, Railway and Extentions Bill. pp. 301-302]</ref> '''28 Julie 1890:''' Thomas Tennant Heatlie, lid van die Wetgewende Raad, het die regering gevra om 'n direkte spoorlyn vanaf Soutrivier deur Koeberg en Malmesbury na Piquetberg te oorweeg om sodoende die "koringskuur van die Kolonie" te ontsluit. Die Wetgewende Raad het die voorstel gunstig ontvang en belowe om die roete spoedig op te meet. Teen November het Heatlie sy kiesers op Piquetberg verseker dat hy hom herverkiesbaar stel en dat die voorbereidende werk vir die spoorlyn flink vorder.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1890. Het Parlement, Wetgevende Raad, 28 Julij, Petities. 29 Julij, p. 3: Op de eerste vraag van den Ed. heer Heatlie nl. of de Regering, voor de aanstaande zitting, de raadzaamheid zal overwegen om een regtstreeksche Spoorweg lijn te doen leggen van een punt op de Hoofd Spoorweg lijn nabij Zoutrivier, door Koeberg, ''via'' Malmesbury naar Piquetberg Weg Statie, als een middel om grooter vervoer gerieven te geven aan de Boeren van Koeberg en naburige distrikten, de Korenschuur der Kolonie open te zetten, enz., zeide de Ed. heer Innes, Proc Generaal, dat de Regering de zaak in overweging had genomen. Er was echter nog geen opmeting gemaakt, maar dit zou naar alle waarschijnlijkheid gauw gebeuren.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. De Edele Heer T. T. Heatlie, L.W.R., te Piquetberg. 20 November, p. 3: 18 November 1890.<br>De Edele heer Thomas Tennant Heatlie, onze oude vertegenwoordiger, arriveerde hier verleden Vrijdag avond en bleef het grootste gedeelte van den Zaterdag. Het deed ons genoegen Z.Ed. in ons midden te hebben, vooral na de vèr verspreide geruchten, dat hij niet voor het Parlement als candidaat zou gaan staan. Z Ed. verzekerde ons dat de rapporten valsch waren, en dat hij den strijd voor onzen Cirkel sal aanvaarden. De heer Heatlie schijnt nog sterk en krachtig en heeft ons nu voor 13 jaren vertegenwoordigd; aan het invoeren van belangrijke zaken heeft hij zijn hand geleend. Onder anderen heeft men de watertoevoer te Piquetberg aan Z.Ed. te danken; hij introduceerde dezen maatregel in 1888. '''Gedurende de laatste Sessie stelde hij voor een opmeting te maken, voor een spoorlijn van Piquetberg door Malmesbury en Koeberg naar Kaapstad, dat ook zeer gunstig werd ontvangen en welk werk hopen we spoedig zal worden uitgevoerd.''' In de namen van onze Vertegenwoordigers zal u een snaaksche overeenkomst vinden: wij hebben namelijk twee "Tennant's" en twee "David's." Dit kan ons weleens geluk aanbrengen. De heer Heatlie keerde terug via Porterville, om daar zijn vrienden en ondersteuners te ontvangen.</ref> '''2 Julie 1891:''' Thomas Tennant Heatlie (LWR van Noordwestelike provinsie) verneem in die Hoërhuis of die regering sedert die laaste sitting al vordering gemaak het met die ondersoek of 'n spoorlyn vanaf Soutrivier, deur Koeberg na Malmesbury, met Piquetbergwegstasie as eindpunt wenslik is. Pieter Hendrik Faure, Minister van Naturellesake (en LWV vir die Paarl), sê daar is nie geld daarvoor nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement. Wetgevende Raad. Donderdag, 2 Julij. Spoorwegen. 4 Julij, p. 3: De Ed. heer Heatlie wenschte te vragen of eenige stappen genomen zijn sedert de laatste zitting van het Parlement, om onderzoek te doen naar de raadzaamheid voor het leggen van eenigen spoorweg op de groote spoorlijn op een punt nabij Zoutrivier door Koeberg te loopen naar Malmesbury, en van daar naar Piquetberg Weg Station.<br>De. Ed. heer Faure, Minister van Naturellensaken, zei dat de geldelijke toestand niet van dien aard was, dat men aan de zaak kon denken.</ref> '''18 Julie 1891:''' D.C. de Waal dien weer 'n petisie in. By navraag of die regering van plan is om voorstelle te bespreek rondom die verlenging van die bestaande spoorweglyne in die Westelike distrikte, haal die tesourier sy heuningkwas uit: De Waal se warm hart dryf hom duidelik om iets vir sy kiesers te doen, maar op die oomblik het die regering net te veel hooi op sy vurk. Veral met die groot brugplan kan die tesourier geen beloftes maak selfs by die volgende sitting nie. Intussen sou hy niks liewer wou sien as spoorweguitbreiding in daardie rigting nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Piquetberg. 16 Junij, p.3: Een druk geteekende petitie zal eerstdaags naar het Parlement worden gezonden, voor de verlenging van de Spoorweglijn van Malmesbury naar hier; de lijn is reeds opgemeten. De kiezers verlangen van hun vertegenwoordiger, den heer D.C. De Waal, L.W.V. om zijn uiterste er dit jaar voor te doen.[...]</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering, Donderdag, 18 Julij, Petities, enz. 18 Julij, p. 4: De hr. De Waal had een petitie uit Piketberg om een Spoorweg van Malmesbury daarheen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering, Donderdag, 18 Julij, Vragen, enz. 18 Julij, p. 4: De heer De Waal vroeg of de Regering voornemens is gedurende deze zitting voorstellen te doen tot het verlengen van de bestaande Spoorweg-lijnen in de Westelijke distrikten. Hij deed zijn vraag met het oog op de Piketbergsche petitie. - De Thesaurier zeide dat de heer De Waal door zijn warm hart gedreven werd om iets voor zijn kiezers te doen; maar voor het oogenblik had men te veel hooi op zijn vork, en ook voor de volgende zitting kon hij zich niet verbinden, vooral met het oog op dat groote bruggenplan. Intusschen zou hij niets liever zien dan Spoorweguitbreiding in die rigting.</ref> Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. de Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> === Op soek na die Goue Middeweg === '''25 Junie 1896:''' Een brief kla bitterlik oor die onenigheid op Porterville oor of die spoorlyn vanaf Malmesbury verleng moet word of nie,<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Een spoorweg voor Porterville. 4 Juni, Bijvoegsel: Porterville, 29 Mei, 1896.<br>Aan den Redakteur van den Zuid-Afrikaan en Ons Land.<br>Mijnheer,—Als inwoner en belanghebber alhier ben ik genoodzaakt mijn stem te doen hooren tegen de correspondentie van een verraderlijken Porterviller, die met geweld tracht onze boeren en vastgoed hebbenden in het dorp te benadeelen.<br>Het is zoo spijtig dat er zoo dikwijls bittere en aanstootelijke rapporten uit ons dorp gaan, daar de inwoners inderdaad niet zoo twistziek hier zijn.<br>Nu, mijnheer, zou ik gaarne zien dat er waarheid zonder eenige bitterheid gepubliceerd wordt. De publieke vergadering van den 19den deser, waarover de correspondent zoo verachtelijk schrijft, werd gehouden omdat er zoo veel verschil van gevoelen bestaat omtrent eene spoorlijn door ons distrikt. Zooals reeds vroeger gemeld, wil de een de spoor van Malmesbury verlengd hebben tot in ons distrikt. Een ander vraagt om eene lijn van Piketbergweg-statie, en een derde bidt om van den spoorweg verschoond te blijven. Men dacht dat er iets gedaan moest worden om de gemoederen wat meer vereenigd te krijgen en dan onze belangen bij het parlement in te dienen. Het werd door sommigen goed gedacht de vergadering zoo spoedig mogelijk te houden uit vrees dat het later verweten kan worden dat Porterville te laat geslapen heeft toen de tijd van werken daar was. Een, twee, drie, werden kennisgevingen uitgeschreven door een onzer ingezetenen en op Zondagmorgen bij de kerk aangeplakt (natuurlijk met toestemming van eenige Bondsmannen).<br>Op Dinsdag, den 19den, kwamen vele boeren van buiten het dorp naar de vergadering, en hoewel de kennisgeving veel te wenschen overliet, waardoor eenigen der ingezetenen moesten of wilden aanstoot lijden, toch dacht men het beste te zullen zijn dat men zich stelde en vergadering hield ter wille van de belangstellende boeren.<br>De vergadering werd dan gehouden, en ik moet instemmen met den correspondent dat het geheele publiek niet tegenwoordig was, doch het kan bewezen worden dat er bepaald meer dan 25 stemgerechtigden waren, behalve dat zij die daar waren meestal invloedrijke boeren zijn. Welke besluiten omtrent brandziektewet en spoorweg genomen zijn, is reeds bekend, en acht ik het dus onnoodig er meer over te bazuinen.<br>Nadat de vergadering afgeloopen was, scheen er groote ontevredenheid bij eenigen der inwoners te ontstaan. Het werd spoedig ruchtbaar dat diegenen van plan zijn rechtstreeks tegen de vergadering te gaan werken al zou het ook hunzelve tot het uiterste nadeel strekken.<br>Toen was het mij duidelijk geworden dat men gezegde vergadering liefst liet varen, te meer wijl het schijnt dat wij nog een weinig tijd hebben om een andere en grootere vergadering uit betere autoriteit op te krijgen, daar de ondervinding ons dagelijks leert "Eendracht maakt macht," en tegenstand kan nog al veel kwaad teweeg brengen.<br>Nu de schemering waarin het huis van parlement omtrent de Piketberg spoorlijn tot hiertoe verkeert, zou ik zoo gaarne eens opgehelderd zien.<br>Er wordt veel gesproken over de Malmesbury-Piketberg lijn, doch wie heeft er een gegronde rede omtrent de voordeelen van die lijn uitgesproken? Men is hier niet tegen eene verlenging van de Malmesbury lijn, doch de vraag is, waarom moeten die twee distrikten dezelfde lijn hebben, daar reeds duidelijk genoeg blijkt dat onze graanhandel slechts in de binnenlanden en niet in de Kaapstad is; dus is het toch zoodoodeenvoudig om te verstaan dat het een groote dwaas zijn moet, die zijn graan naar de binnenlandsche markt per spoor vervoert, die van een centraal station hier uit het distrikt voert, eerst met menig een draai tot naar Malmesbury, van daar zoo ver als Durban terug naar Piketberg station en dan eerst voort waar het ook al heen moet. Zooals zaken tegenwoordig zijn, kunnen wij bijna het geheele jaar door ons koren uit het distrikt naar Piketberg station voor slechts 1s. per mud per transportwagen vervoeren, en waar zal Malmesbury Piketberg lijn met haar tarief blijven?<br>Genoeg van graan, en ga ik ook nog onze tuinplaatsen voor de aandacht brengen. Voor groenten en vruchten zijn de binnenlandsche markten ook nog tamelijk open, en de Kaapsche markt is meestal ingestopt van de omliggende distrikten; waar vindt men vruchtbaarder aarde en fraaier waterstroomen dan van Piketberg station al langs den berg tot aan "De Rest." Hier ziet men aan elkaar minstens 40 groote vruchtbare plaatsen met prachtige waterstroomen, en vraagt men waarom zij zoo min bewerkt worden dan is het antwoord, omdat het station zoover af gelegen is, en men geene groenten of vruchten behoorlijk versch op eenige markt brengen kan. Indien de lijn van Malmesbury verlengd wordt en ze zou midden door ons distrikt gebouwd worden, beteekent dat voor ons zoo min, ja minder dan in het geheel geen trein, want dan sluit zij ook alle doortocht uit de noordelijke distrikten, waardoor ons waterrijk gedeelte in handel tamelijk vooruit is.<br>Onmogelijk kan het verwacht worden dat onze tuinboeren groenten of vruchten dien omweg met de Malmesbury lijn verlenging vervoeren kunnen. De noordelijke distrikten aan den anderen kant verliezen er niets bij indien zij hunne produkten, zooals wol en vellen, van Piketberg station naar de Kaapstad per spoor verzenden. Dus wat aangaat het betalen van een trein door ons distrikt, hetzij verlenging van Malmesbury of tak van Piketberg station zal en kan op het oogenblik noch de eene noch de andere, doch indien het gouvernement ons een lijn geeft laat dan toch deze gebouwd worden die ten minste belooft eens te zullen betalen; maar het zou wezenlijk jammer zijn als ons een lijn zou opgedrongen worden die wij niet hebben willen omdat zij voor ons ondienstlijk is, en dan voor altijd van eene bruikbare verstoken te zijn.<br>Voor ditmaal genoeg. Doch ik ben te eeniger tijd gereed om op eene beschaafder wijze de belangen van het publiek te openbaren dan de vorige correspondent, die door zijn schrijven toonde dat hij hoegenaamd geen waar belang in ons dorp heeft, en daardoor het publiek bepaald tegen zich verbittert.<br>Ik noem mij, mijnheer,<br>Uw dienstst. dienaar,<br>R. P. Malan.</ref> terwyl "Een Belangstellende" (vrugteloos) navraag doen oor die spoorwegpetisies en -mosies in die parlement.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1896. Wat doen onze parlements-leden? 23 Juni, Bijvoegsel:Piketberg, 15 Juni, 1896.<br>Aan den Editeur van De Zuid-Afrikaan en Ons Land.<br>Mijnheer,—Zal u mij niet kunnen zeggen wat onze leden van Piketberg in het parlement doen? wij hooren of zien van beide niets. De heer De Waal, een beproefd lid, heeft gevraagd aan het gouvernement wat van zijn voorstel geworden is van verleden jaar omtrent den trein; terwijl de regeering geen beslissend antwoord gegeven heeft, bleef het alles doodstil. Zullen onze leden dan niets meer van zich laten hooren? Ik hoop toch niet dat wij teleurgesteld mogen zijn met ons nieuwe lid, een oprechten Afrikaner, een man die altoos het distrikt van Piketberg op zijn hart gedragen heeft. Wat gaat hij nu doen voor Piketberg? Zal van dit jaar nog niet voorzien worden in onze behoefte, namelijk de verlenging van de lijn? Indien zij denken dat een deputatie hen tot ondersteuning kan wezen, waarom vragen zij niet er om?<br>Ik noem mij,<br>Een Belangstellende.</ref> Nou stel die redaksie van ''De Zuid-Afrikaan'' voor die Kiesafdeling Piquetberg moet ''nou'' voorbrand begin maak. Dit is tevergeefs om te verwag die regering sal na die kiesers luister, as die distrik in die eerste plek geen ooreenkoms kan bereik nie. Die een deel wil dolgraag 'n spoorlyn hê, die ander deel is daar bitterlik teen gekant. Dit is nou ''De Zuid-Afrikaan'' wat vra waarom die plaaslike verteenwoordigers (LWV's) van die onderskeie streke, na afloop van die parlementsitting, nie net gou kan vergader en tot 'n vergelyk kan kom nie. Soos reeds bekend, het die regering die kraantjie in 1896 reeds toegedraai - geen nuwe spoorwegaansoeke sal vanjaar aanvaar word om gebou te word nie. Maar dan kom die slotwoorde: "De Piketbergers en Portervillers moeten toezien, anders kunnen zij nog lang zonder een spoorweg blijven."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Piquetbergsche spoorweg. 25 Juni, p. 3: In eene vorige uitgave hebben wij een brief gepubliceerd van een correspondent van Piketberg, die van de plaatselijke vertegenwoordigers wilde weten hoe het met den spoorweg voor dat distrikt staat. Wij voor ons zouden gaarne willen weten hoe het met het distrikt op dit punt staat, d.w.z. of men nooit tot eenparigheid zal komen. Een deel van het distrikt vraagt om een lijn, het ander is er bitter op tegen. Het is noodeloos te verwachten dat de regeering gehoor zal geven aan het geroep, tenzij men in het distrikt tot eene overeenkomst komt. Zal het niet goed wezen na de zitting de plaatselijke vertegenwoordigers te ontmoeten en tot een besluit te komen?</ref> '''10 November 1896:''' Volgens 'n korrespondent van Porterville is die Bondstak van Piquetberg van plan om belanghebbende dorpe te betrek om oor die spoorlyn tot 'n vergelyk te kom. Die korrespondent betwyfel dit egter sterk of so 'n ooreenkoms moontlik is. Moorreesburg, Piquetberg en omliggende plekke sal waarskynlik sterk ten gunste wees van 'n spoorlyn vanaf Malmesbury wat met 'n 'elleboog' weswaarts in die rigting van Hopefield draai voordat dit na Piquetberg loop. Porterville sal egter weier om enige ander roete te steun as die mees onlangse opmeting van Malmesbury na Piquetberg, wat 'n klein taklyn insluit wat grens aan die hooflyn by Piquetbergstasie. Sonder hierdie taklyn kan Porterville nie klaarkom nie, aangesien hul grootste markte in die binneland (die diamant- en goudvelde) lê, en nie in Kaapstad nie. Indien die Hopefield-roete gebou word, sou dit beteken dat Porterville se binnelandse produkte met 'n reuse ompad eers tot by die Kaap moet gaan draai, net om weer noordwaarts te gaan — wat duurder sou wees as die bestaande transportwaens. Hierdie verbinding met die oostelike hooflyn is ook noodsaaklik vir die vervoer van kinders wat na die skole in Wellington, die Paarl en Stellenbosch gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Porterville. 10 November, p. 3: [...] De groote kwestie van den dag, die een ieders gedachte gaande houdt, is hoe de spoorlijn van Piketberg moet gebouwd worden. Volgens een bondsbesluit is Piketberg van plan om de omliggende dorpen die belang hebben bij de lijn opteroepen om te zien overeen te komen. Maar of zulks zal geschieden betwijfelen wij sterk, want waarschijnlijk zullen Moorreesburg, Piketberg en andere plaatsen sterk wezen voor een lijn van Malmesbury met een elleboog in de richting van Hopefield, en dan naar Piketberg, terwijl Porterville geen andere lijn kan en zal ondersteunen dan een lijn volgens de laatste opmeting van Malmesbury naar Piketberg met een kleine taklijn grenzende aan de hoofdlijn te Piketbergstatie waarzonder wij niet kunnen klaar komen, want onze grootste markten zijn in de binnenlanden. En wat zal dus een spoor voor Piketberg beteekenen die met onze produkten bestemd voor het binnenland bij de Kaap moet omgaan, daar het transport veel goedkooper zal wezen als met den trein van hier Kaap om tot weer Piketbergstatie, en zelf ook voor die distrikten verder ten noorden, die niet alleen met de binnenlanden te doen hebben, maar evenveel communicatie met de volgende dorpen liggende aan de hoofdlijn Wellington, Paarl, Stellenbosch, heeft door het gebruik van scholen, enz.[...]</ref> '''5 Desember 1896:''' 'n Kennisgewing verskyn waarin aangekondig word 'n openbare vergadering sal op Vrydag, 15 Januarie 1897, om halftien die oggend gehou word. Die spoorwegverlenging deur Piquetberg na die Noordweste sal bespreek word. Alle belangstellendes word vriendelik versoek om die vergadering by te woon.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Uitnoodiging te Piketberg. 5 December, p. 2: Eene publieke vergadering zal gehouden worden te Piketberg op Vrijdag, 15 Januari, 1897, om half tien uur des voormiddags in zake de Spoorweg-Verlenging door Piketberg naar het Noord Westen. Alle belanghebbenden worden vriendelijk verzocht deze Vergadering bij te wonen, ten einde de zaak eendrachtig en grondig te bespreken.<br>Op last,<br>Johs. Liebenberg,<br>Sec. Afr. Bond.</ref> '''8 Desember 1896:''' 'n Boer uit [[Vanrhynsdorp|Van Rhijnsdorp]] reken Clanwilliam, Calvinia en Van Rhijnsdorp moet ook die vergadering bywoon. Hulle val immers ook in die Noordwestelike Sirkel, net soos al die ander distrikte. Hy merk in die verbygang ook op "van plaatselijke geschillen van de ingezetenen van Piketberg en Porterville", wat frustrerend is om van te verneem as jou eie lewensbestaan op die spel is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1896. Spoorweg naar 't noordwesten. 12 December, Bijvoegsel, p. 3: Van Rhijndorp, 8 December, 1896<br>[...] Dan zie ik in ''Ons Land'' dat eene vergadering te Piketberg belegd is op den 15den Januari over de spoorwegverlenging naar het noord-westen door Piketberg, naar welke vergadering alle belanghebbenden uitgenoodigd worden. Nu, mijnheer, ik wil slechts de ingezetenen van Piketberg te verstaan geven dat onze kiesafdeeling, namelijk Clanwilliam, Calvinia en Van Rhijnsdorp, even veel belang heeft bij eene spoorwegverlenging naar het noord-westen, en misschien de behoefte er aan nog meer gevoelt dan zij, maar verkiest niet ons met hun plaatselijk geschil in te laten, vertrouwende dat onze regeering en wetgeving zich niet ter wille van plaatselijke geschillen van de ingezetenen van Piketberg en Porterville zal laten terughouden om met aanstaande zitting van het parlement een wet te passeeren om de meest gewenschte lijn naar het noord-westen een aanvang te doen nemen, en eenmaal de stiefvaderlijke behandeling aan hare noord-westelijke kinderen te doen ophouden. Wij hebben tot hiertoe als onderdanige kinderen geduldig gewacht, maar ziende dat ons bestaan ons gansch ontnomen wordt door dat wij niet kunnen mededingen met de door spoorweg bevoordeelde deelen van de Kolonie, gaan wij dit jaar onze regeering en wetgeving petitioneeren en voor onze rechtmatige portie smekend pleiten.<br>Uw dw. dienaar,<br>Boer.</ref> '''15 Januarie 1897:''' 'n "Monstervergadering" is in die hofsaal op Piquetberg gehou. Buiten nog vele mense van Piquetberg was daar afgevaardigdes van: :Clanwilliam: S. Engelbrecht en G. van der Westhuizen :Hopefield: A. J. Stigling, F. Schreuder en M. Visser :Moorreesburg: Jan Lochner, Ch. Lochner, Simson en Burnard :Darling: Jan A. Basson en W. Basson Asook Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) en D.J. Marais (LWV van Piquetberg). Daar was altesaam ongeveer 130 persone teenwoordig. Drie resoluties is eenparig aangeneem: # Hierdie vergadering is van mening plaaslike spoorwegkomitees moet in elke dorp gestig word sodat die distrikte kan saambesluit hoe die spoorwegverbinding aangepak gaan word. # Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word (Hopefield se resolusie). # Dat uit elke distrik 'n deputatie van twee persone saamgestel sal word om die regering op Dinsdag, 23 Februarie te ontmoet. Hopefield het reeds op 8 Januarie vergader en besluit die spoorweg moet so naby moontlik aan Darling en Groenekloof kom. Die groot soutpanne lê immers tans onbenut daar. Ná Darling en Groenekloof moet die spoorlyn in die rigting van Hopefield, Zanddrift by die Bergrivier en dan na Piquetberg loop. Darling herinner die vergadering aan sy bottermakery, graanbou en die sewe soutpanne wat jaarliks 250 000 sakke sout lewer. Die groot afstand na die naaste trein kortwiek tans die dorp se enorme potensiaal. Darling wil egter nie die regering se hande bind nie, maar stel voor dat die verlenging vanaf Kalabaskraal of Malmesbury in die rigting van Klipfontein (uitspanning) en Vogelstruisfontein, deur Moorreesburg na Piquetberg geskied. Die Moorreesburgers wil hê die spoorlyn moet deur Moorreesburg loop. So het hulle die afgelope Woensdag (13 Januarie 1897) besluit, maar Jan Lochner gun die Darlingers en Hopefielders ook 'n kans. Simson steun die roete vanaf Malmesbury via Oudepost, deur Moorreesburg na Piquetberg. Burnard weier eweneens om die regering se hande te bind, maar steun die verlenging vanaf Malmesbury deur Moorreesburg (die koringskuur van die Kaap) na Piquetberg. Eksteen, van Piquetberg, meen die spoorweg moet deur Moorreesburg en Piquetberg loop, maar so naby aan Porterville as moontlik om daardie gemeenskap ook 'n kans te bied. Clanwilliam verwelkom 'n spoorlyn tussen Malmesbury en Piquetberg na die noordweste, maar stippel nie 'n spesifieke roete uit nie; hulle wil net die voorreg geniet om ses uur van 'n stasie af te woon. Verloren Vlei is ook ten gunste van die lyn. Achter-Piquetberg is tevrede met enige roete, mits die lyn aan Zanddrift raak. D.J. Marais (LWV) is bewus van al die probleme en ontberinge in die land. Al is die staatskas tans leeg, moet almal die proses met petisies en deputasies onvermoeid aan die gang hou, en daarmee volhou. Jacobus Abraham van Aarde Lochner maan die afgevaardigdes om versigtig te wees en nie die regering se hande te bind nie. Hierdie lyn moet immers alle omliggende dorpies tevrede stel. 'n Verlenging deur Piquetberg na die noordweste sal 'n alternatiewe afsetgebied skep wat die plaaslike koringboere bevoordeel deur hulle onafhanklik van die Kaapse monopolie te maak. Nadat die afgevaardigdes die resolusies eenparig aangeneem het, besluit die mans om mekaar op Dinsdagoggend, 23 Februarie, net ná die aankoms van die oggendtrein, by die firma De Waal & Co. in Kaapstad te ontmoet vir hul afspraak met die regering. Basson en Visser bedank die voorsitter en sekretaris, waarna die vergadering uiteengaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorweg en Rifleclub. 16 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Piketberg, 15 JAN. [...] Een monstervergadering voor de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg werd hier hedenmorgen in de hofzaal gehouden. De zaal was stampvol van invloedrijke inwoners en boeren van het distrikt. Ook waren er afgevaardigden van Clanwilliam, Hopefield, Moorreesburg en Darling, waaronder de heeren Lochner, L.W.R., D. Marais, L.W.V., J. Basson ex L.W.V. De heer Eksteen was voorzitter, en de heer Johannes Liebenberg secretaris. De resoluties werden eenparig aangenomen: "Deze vergadering is van opinie dat het wenschelijk is comités ter bevordering der spoorwegen in de verschillende dorpen aan te stellen met betrekking tot de voorgestelde spoorwegverbinding, dat die gevestigd worden ten einde dat de verschillende distrikten onderling kunnen overeenkomen om deze zaak er door te krijgen. Ten tweede, dat deze vergadering al hare ondersteuning geve voor de verlenging van den Malmesbury spoorweg en waar Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Calvinia en Namakwaland in betrokken zijn, dat zij behandeld worden op de billijkste wijze. Een deputatie van twee uit ieder distrikt met het gouvernement te spreken op den morgen van 23 a.s. onder leiding van den heer De Waal, L.W.V., en om alles te doen wat in hun vermogen is om de samenwerking der regeering te krijgen voor de goedkeuring van het parlement in deze sessie van deze lijn. De vergadering vertrouwt op de medewerking van de leden van Namakwaland.<br>Later werd er een vergadering van de rifle-club gehouden. Na discussie werd besloten een private club te beginnen en de volgende heeren werden tot bestuursleden gekozen, Kotze, Dommisse, Liebenberg en Parrott. Deze moeten zien om geweren, ammunitie en schijven te krijgen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Publieke vergadering te Piketberg: Spoorweg. 21 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Een invloedrijke publieke vergadering in zake de spoorweg-verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen werd alhier gehouden op 15 Januari laatstleden. Tegenwoordig waren: Jac. Lochner, L.W.R., en Dan. Marais, L.W.V.; twee afgevaardigden van Darling (J. Basson en W. Basson); drie afgevaardigden van Hopefield (A. J. Stigling, F. Schreuder en M. Visser); vier afgevaardigden van Moorreesburg (Jan Lochner, Ch. Lochner, Simson en Burnard); twee afgevaardigden van Clanwilliam (S. Engelbrecht en G. van der Westhuizen), en dan nog vele leden van Piketberg. Tezamen circa honderd-en-dertig (130) tegenwoordig.<br>Tot voorzitter werd gekozen de heer J. J. Eksteen en als secretaris de heer J. W. Liebenberg.<br>De voorzitter heette de afgevaardigden en ook het publiek hartelijk welkom. Hij zeide niet zooveel vrienden verwacht te hebben doch de groote opkomst is een bewijs van de noodzakelijkheid van een spoorweg. Hij hoopte dat iedereen de gelegenheid zal krijgen zijn gevoelen uit te spreken, maar tevens zo eenstemmig mogelijk over de verschillende voorstellen besluiten nemen.<br>De heer A. J. Stigling kwam eerst aan het woord. Hij zeide dat op 8 Januari eene publieke vergadering te Hopefield plaats vond waarop een resolutie gepasseerd werd, welke hij later bij de vergadering zal indienen. Hij merkte aan dat wij eendrachtig moeten samewerken anders verkrijgen wij geen spoorweg en hij hoopte dat de regeering de zaak ter hart zal nemen. Hij wijst verder dat de spoorweg zoo dicht mogelijk aan Darling en Groenkloof moet komen, want daar liggen de groote zoutpannen nu zonder voordeel. Vervolgens in de richting van Hopefield, Zanddrift aan de Bergrivier en dan naar Piketberg en zoo aan.<br>De heer Visser was het geheel eens met zijn collega.<br>De heer J. Basson sprak over de botermakerij, graanbouw, enz., van Darling. Ook dat er zeven zoutpannen zijn die jaarlijks 250,000 zakken zout opbrengen. Verder wijst hij op de groote produceerende kracht van het land waardoor de spoorweg behoort te gaan, het grootste deel waarvan nu nog onbebouwd is, van wege den grooten afstand van den trein. Hij wil niet van te voren zeggen hier of daar moet de spoorweg gaan, omdat wij niet de handen van de regeering behooren te binden. De verlenging geschiedde van Kalbaskraal [of] Malmesbury in de richting van Klipfontein (uitspanning), Vogelstruisfontein door Moorreesburg naar Piketberg.<br>De heeren W. Basson en T. Schreuder zijn volkomen eens met hun collega.<br>De heer Jan Lochner zeide dat op eene publieke vergadering te Moorreesburg laatstleden Woensdag gehouden, een resolutie gepasseerd werd voor de verlenging van den spoorweg van Malmesbury door Moorreesburg naar Piketberg, doch zij willen de Darlingers en Hopefielders ook een kans geven.<br>De heer Simson was voor de verlenging van Malmesbury via Oudepost, door Moorreesburg naar Piketberg.<br>De heer Burnard merkte op dat men de handen van de regeering niet behoort te binden. Hij was voor de verlenging van Malmesbury door Moorreesburg (de koornschuur van de Kaap) naar Piketberg.<br>De heer S. Engelbrecht was ten gunste van de verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen. Hij stipte de opbrengst van de streken aan. Somtijds tachtig mud koorn van één. Een nieuw goudveld is ook ontdekt en misschien is deze lijn een dag nog net zoo veel waard als die van Johannesburg. (Hoor, hoor).<br>De heer Van der Westhuizen zeide dat op eene publieke vergadering te Clanwilliam, gehouden op 9 Januari, de groote meerderheid voor de resolutie was van de verlenging van Malmesbury door Piketberg naar het noord-westen. Zij willen ook het voorrecht smaken slechts zes uur van een spoorweg te wonen. Hij wou graag inlichting hebben van een lid van 't parlement op de vraag, nl. of de regeering een of andere belofte gedaan had in zake deze verlenging.<br>Waarop de heer D. Marais, L.W.V., een wenschelijk antwoord gaf, namelijk dat ieder weldenkend lid in het huis ten gunste van deze lijn is. De belofte is dat deze nu de eerste lijn is die gebouwd zal worden. Wij moeten den kritieken toestand waarin ons land zich thans bevindt in aanmerking nemen, zooals runderpest, droogte, opstanden onder de k-----s, enz., die enorme sommen gelds uit 's lands kas jagen, niettemin wij moeten de pot aan het koken houden met deputaties en petities.<br>Den heer D. Brink (Achter Piketberg), werd nu de gelegenheid gegeven zijn gevoelens te uiten. Hij was verblijd zoo vele afgevaardigden te ontmoeten en nog meer verblijd over de eendrachtige samenwerking. Hij was tevreden hoe of in welke richting de verlenging geschiedde zoolang het maar Zanddrift raakt.<br>De heer J. van Zijl (Verloren Vlei) zeide dat op een vergadering gehouden een paar dagen geleden al de leden ten gunste waren van de verlenging van Malmesbury door Piketberg.<br>De heer Eksteen zeide dat bij de andere Piketbergers zijne gevoelens bekend zijn. Hij is voor de verlenging van Malmesbury, door Moorreesburg, door Piketberg, zoo nabij Porterville als mogelijk om hen ook een kans te geven.<br>De heer Jac. Lochner, L.W.R., zeide dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury een zeer belangrijke en noodzakelijke is. Van daar was het een zijner eerste punten die hij aangeroerd heeft. Hij raadt voorzichtig te zijn, de handen der regeering niet te binden. Deze lijn moet alle omliggende dorpjes satisfactie geven. Door deze lijn te verlengen door Piketberg naar het noord-westen zal een oppositie markt geopend worden voor onze koren-boeren.<br>De heer G. van der Westhuizen stelt de volgende resolutie voor, gesecondeerd door den heer W. Liebenberg : "Deze vergadering denkt het wenschelijk dat bevordering-spoorweg comités in de verscheidene dorpen opgericht worden, ten einde van tijd tot tijd de verschillende distrikten in staat te stellen onderlinge handelingen te hebben ter bevordering van deze zaak."<br>De volgende resolutie werd door den heer A. J. Stigling ingediend en eenparig aangenomen : "Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen tot het oprichten van een spoorweg waarin Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Calvinia, Troe-Troe en Namakwaland op de billijkste wijze behandeld worden."<br>Voorgesteld door den heer Van der Westhuizen en gesecondeerd door den heer D. Marais: "Dat uit ieder distrikt een deputatie van twee leden aangesteld worde om hare opwachting te maken bij de regeering op Dinsdag, 23 Februari." Algemeen aangenomen.<br>Besloten elkander te ontmoeten bij de heeren De Waal en Co. dadelijk na de aankomst van den trein in den morgen.<br>Na een votum van dankbetuiging aan voorzitter en secretaris, voorgesteld door den heer Basson en gesecondeerd door den heer Visser, ging de vergadering uiteen.</ref> '''25 Januarie 1897:''' Op 'n vergadering by Darling doen Jan A. Basson (oud-LWV), en W. Basson verslag oor die vergadering wat onlangs op Piquetberg gehou is. Jan Basson het die vergadering op Hopefield as afgevaardigde bygewoon, en die Hopefielders was dit eens dat die lyn vanaf Malmesbury na Piquetberg so naby moontlik verby Darling moes gaan. By die vergadering op Piquetberg het hy ook vir sy distrik sy stem dik gemaak. J. A. Basson en Martin Duckitt is vir die deputatie na die regering gekies, met C. J. Duckitt en Martin Versfeld as secundi.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Darling: spoorwegverandering. 28 Januari, Bijvoegsel: Eene vergadering werd alhier gehouden op den 25sten Januari, 1897, ten einde 't rapport te hooren van de afgevaardigden, de heeren J. A. Basson, ex-L.W.V., en W. Basson, naar de vergadering onlangs gehouden te Piketberg.<br>Dr. G. Nieuwoudt gekozen als voorzitter verklaarde de vergadering voor open, en verzocht den heer J. A. Basson verslag te doen van de verrichtingen te Piketberg.<br>De heer J. A. Basson zeide onder anderen dat hij als afgevaardigde de Hopefieldsche vergadering bijgewoond had, en dat de menschen daar eendrachtig waren en verlangden dat de lijn van Malmesbury naar Piketberg ook zoo dicht bij Darling mogelijk voorbij moest gaan. Te Piketberg had hij getracht aan te toonen dat 't Darling distrikt belangrijk was, dat het het voornaamste gedeelte van het Malmesbury distrikt was. Hij las toen uit een nieuwsblad wat er te Piketberg gedaan was, en maakte eenige aanmerkingen op wat er door de afgevaardigden van andere distrikten gezegd werd.<br>De twee resoluties genomen te Piketberg en reeds verschenen in de nieuwsbladen werden voorgelezen en door de vergadering goedgekeurd.<br> De heer J. A. Basson zeide dat het werk dat vandaag gedaan moest worden, als 't rapport van de Piketbergsche vergadering aangenomen wordt, was twee heeren als eene deputatie te kiezen om hunne opwachting bij 't gouvernement te maken.<br>De voorzitter verzocht den heer W. Basson om iets te zeggen.<br>Laatstgenoemde heer zeide dat het rapport door den heer J. A. Basson goed gedaan was en dat hij er niets bij kon voegen.<br>Daar er geene aanmerkingen op het rapport waren verklaarde de voorzitter het voor algemeen aangenomen.<br>De voorzitter bedankte toen uit naam der vergadering de heeren J. A. en W. Basson voor hunne moeite en opoffering om de vergadering te Piketberg bij te wonen.<br>Op voorstel van den heer H. Bester, gesecondeerd door den heer W. Versfeld, werden de heeren J. A. Basson en Martin Duckitt als eene deputatie naar het gouvernement gekozen, en als secundi de heeren C. J. Duckitt en Martin Versfeld.</ref> '''28 Januarie 1897:''' ''De Zuid-Afrikaan'' lewer nou eers kommentaar rondom die vergadering van 15 Januarie. Die koerant het 'n probleem daarmee dat daar nog geen duidelike lyn op papier getrek is nie, en boonop is die resolusie "op die billikste wyse behandel sal word" besonder vaag. By sulke aangeleenthede dreig eiebelang baie maklik om sy kop uit te steek. Die afgevaardigdes moet nugter die volgende faktore in ag neem: :(1) hoe kan die distrik op die beste manier vir die mark geopen word? Reken hiertoe by die lengte van die spoor, die topografie, die ligging, die helling, die boukoste, ens. :(2) hoe word die Kaapse mark bereik? :(3) kan die plek optimaal deurgang bied binneland toe? Nou het die regering reeds 'n voorgenome spoorlyn opgetrek wat vanaf Malmesbury, verby Heuningberg, tussen Piquetberg en Porterville deurgaan kus toe, met 'n taklyn vanaf Heuningberg na Piquetbergwegstasie. Met die eerste oogopslag klink dit goed. Van nader gesien gaan daardie taklyntjie na Piquetbergwegstasie 'n brug oor die Kleinbergrivier vra, wat nie min gaan kos nie.{{Voetnota|Die redakteur herinner hom seker aan die jare, absoluut jare, wat dit geduur het om die Vleeschbankbrug van pikdennehout oor die Bergrivier te bou - net om goedkeuring te kry! Die aansoek is aan die parlement gerig 1885, en die brug is eers 1891 voltooi, teen 'n skamele £4 500 later. Dit was nie eens 'n spoorlyn wat ten minste £100 000 vra nie.}} Tog bied hierdie plan steeds deurgang die binneland in. Party dink 'n spoorlyn nader aan Darling en Hopefield na Piquetberg is die aangewese weg. Die vraag is of daar nie probleme vorentoe gaan wag om die lyn oor die nek van die Sandveld te bou nie. Voordat 'n oordeel uitgespreek kan word, moet mens met die distrik en omgewing vertroud wees —en die verslag van die vergadering werp helaas geen lig op hierdie saak nie. 'n Mens moet nie die drie bogenoemde vrae uit die oog verloor nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Piketbergsche spoorweg. 28 Januari, p. 2: Men is aan 't roeren om de Malmesbury-lijn verlengd te krijgen door het Piketbergsche distrikt naar de kust en mogelijk later verder. De regeering heeft te verstaan gegeven dat deze verlenging aan de orde zal komen zoodra er weder van spoorweg-uitbreiding sprake is. Maar zooals het altijd met deze dingen gaat, plaatselijke belangen influenceeren het oordeel der betrokken partijen en terwijl de eene meent dat de lijn hier moet gebouwd worden is een ander er even vast overtuigd van dat ze dáár moet gaan. Op de vergadering te Piketberg over deze kwestie gehouden op den 15den dezer, waren de afgevaardigden het eens dat een verlenging wenschelijk is, doch de richting der lijn werd niet nader bepaald, dan "dat Moorreesburg, Darling, Piketberg, enz., zoo voordeelig mogelijk behandeld zullen worden." In de beslissing van de belangrijke vraag: waar de lijn gebouwd zal worden? vallen drie punten in dit geval dadelijk in het oog: (1) hoe kan het distrikt op de beste manier geopend worden? En hierbij moet natuurlijk in aanmerking genomen worden de lengte, ligging, helling, bouwkosten, enz.; (2) het bereiken van de Kaapstadsche markt; (3) een uitweg naar de binnenlanden. Deze drie punten moeten nauwkeurig overwogen worden alvorens men tot een besluit kan geraken. De regeering heeft reeds laten opmeten de lijn van Malmesbury, voorbij Honingberg, tusschen Piketberg en Porterville door naar de kust, met een taklijn van Honingberg naar Piketberg-statie. Oppervlakkig beschouwd schijnt deze lijn veel in haar voordeel te hebben. Het taklijntje naar Piketberg-weg statie zal over Kleinbergrivier moeten gaan, een brug die een mooi sommetje zal kosten; doch punt drie hierboven aangestipt komt hier degelijk in aanmerking. Sommigen denken misschien aan een lijn nader aan Darling en Hopefield naar Piketberg. De vraag is of er niet moeilijkheid bestaat de lijn over den nek van het Zandveld te brengen. Om deze vraag en vele anderen te kunnen beantwoorden moet men goed met het distrikt bekend zijn, en het rapport der vergadering werpt op dit punt geen licht. Men verlieze de drie hoofdpunten toch niet uit het oog.</ref> '''13 Februarie 1897:''' Op Porterville word 'n openbare vergadering gehou om die spoorwegkwessie te bespreek. Vir die deputasie na die regering word gekies: ds. Mostert, dr. Weber, Julius Rood en C. H. L. Mouton.<br> By die bespreking van die die spoorrigting was daar twee groepe.<br>Een groep (J. F. Brinkman gesekondeerd deur W.M. Smuts) steun die spoorlyn wat in 1896 opgemeet is, naamlik een wat loop vanaf Malmesbury na Piquetberg met 'n taklyn vanaf Heunigberg na Piquetbergwegstasie.<br>Die ander groep (Julius Rood, gesekondeerd deur Dirk Visser) reken Clanwilliam, Calvinia en Van Rhynsdorp se belange ook by. Daar moet 'n direkte verlenging van Piquetbergstasie na Porterville wees en daarvandaan af reguit na die distrik Clanwilliam.<br> Al is Rood se voorstel met 'n skrale meerderheidstem van vyf stemme goedgekeur, het die samesprekings weens die diep verdeeldheid onder die 85 stemgeregtigdes in die praktyk op 'n dooie punt uitgeloop.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Piketbergsche spoorweg. 18 Februari, p. 2: Het lijdt thans geen twijfel dat de Piketbergers en de inwoners van de noord-westelijke distrikten hun best doen om de aandacht van het publiek bij de spoorweg-verlenging door die distrikten te bepalen. Te Piketberg is een commissie benoemd die tezamen met andere afgevaardigden een onderhoud zal hebben met sir James Sivewright om die lijn gebouwd te krijgen. Te Porterville heeft men ook een vergadering gehad, waarop het gebleken is, dat er twee partijen zijn—de een voor een lijn van Piketbergweg-statie naar de Rust noordwaarts en de andere voor de verlenging van Malmesbury, met een taklijntje van Honingberg naar Piketbergweg-statie. De vergadering besloot met een kleine meerderheid ten gunste van de eerste resolutie, en onze correspondent vraagt: wie zal den Gordiaanschen knoop doorhakken? Waarschijnlijk zal het niet moeilijk zijn een antwoord op deze vraag te krijgen, indien men ook het oog houdt op de andere deelen van het distrikt die belang bij den spoorweg hebben. Naar wij vernemen is er nog een andere partij die de lijn nog meer naar het westen wil hebben dan de Honingberglijn. De regeering zal naar de belangen van de geheele streek moeten zien, en het kan zijn dat zij, die naar een te groot stuk vleesch happen, hun kans verbeuren om een kleiner stuk in bezit te krijgen. In een vorig artikel hebben wij reeds de drie hoofdpunten waarop, onzes inziens, gelet behoort te worden aangegeven: opening van de geheele streek en de aanleg-onkosten; de Kaapstadsche markt, en de markt in de binnenlanden.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Porterville over den spoorweg. 18 Februari, Bijvoegsel: Een [publieke] vergadering van de inwoners van Porterville en de wijk 24 Rivieren, distrikt Piketberg, werd gehouden in het school-locaal te Porterville, heden morgen 13 Februari 1897, om met elkander te bespreken de wenschelijkheid van spoorweg-communicatie van uit dit distrikt en welke de beste lijn zal zijn voor dit distrikt en de noordwestelijke distrikten.<br>De heer G. F. Pienaar werd met eenparige stemmen gekozen als voorzitter, en de heer Brinkman als secretaris. De voorzitter gaf een uitvoerig verslag omtrent de voor de verschillende distrikten belangrijke spoorweg-kwestie, en zeide dat daar van Piketberg en andere distrikten een deputatie hare opwachting zal maken bij den minister van publieke werken op 23 dezer, wij niet anders kunnen doen dan ook onze afgevaardigden zenden op den zelfden dag.<br>De vergadering daarop gelegenheid hebbende hare gevoelens uit te spreken voor de beste lijn, stelde de heer Julius Rood, die nog al tamelijk warm over het onderwerp was, en voor een half-uur sprak, de volgende resolutie voor:—<br>"Deze vergadering is van gevoelen dat de belangen van Piketberg en het noordwesten in 't algemeen, waaronder vooral begrepen zijn de belangrijke distrikten Clanwilliam, Calvinia en Van Rhynsdorp, door een direkte verlenging van Piketberg statie naar Porterville en van daar in een rechte lijn naar het distrikt Clanwilliam, het best bevorderd en bevoordeeld worden, zijnde zij daardoor in direkte communicatie met de Kaapstad, voor passagiers en produkten-vervoer, en dadelijk verbonden met de groote spoorweglijn naar het noorden en de binnenlanden, de ontwikkeling waarvan met zulke rassche schreden vooruitgaat." Dit voorstel gesecondeerd door den heer Dirk Visser, gaf nog al stof tot vele wrijvingen van opinie, voor en tegen, waarop de heer J. F. Brinkman gesecondeerd door den heer W. M. Smuts het volgende amendement voorstelde:—<br>"Deze vergadering is van gevoelen dat de lijn opgemeten in 1896, loopende van Malmesbury naar Piketberg met een tak-lijn van Honigberg naar Piketberg-weg statie, de doelmatigste lijn is voor Porterville, Piketberg en de distrikten in 't noorden."<br>Over dit voorstel werd nog veel gehaspeld, totdat eindelijk de voorzitter het amendement Brinkman en het voorstel Rood ter stemming bragt, met het gevolg dat Rood's voorstel werd aangenomen met vyf stemmen. Wanneer men nu in aanmerking neemt dat er 85 personen, allen geteld, tegenwoordig waren die stemgerechtigd zijn, dan is de meerderheid zeer klein, zoodat de helft der bevolking voor de lijn van Rood is, en de andere helft voor de lijn als afgemeten in 1896. Wie zal dezen Gordiaanschen knoop doorhakken?<br>Als deputatie werden met algemeene stemmen gekozen Ds. Mostert, dr. Weber, en de heeren Julius Rood en C. H. L. Mouton.<br>Verder werd nog besloten dat die heeren hunne opwachting zullen maken bij den kolonialen secretaris, het doel waarvan is te bespreken de wenschelijkheid en noodzakelijkheid hier te Porterville een resident magistraat te krijgen.<br>Met een bedankje aan den voorzitter ging de vergadering, die zich gekenmerkt had door goed en verstandig oordeel en de stipste orde, uiteen.</ref> '''23 Februarie 1897:''' 'n Gesamentlike deputasie van afgevaardiges uit die noordwestelike distrikte maak hul opwagting by die Kommissaris van Publieke Werke, sir James Sivewright, om die spoorwegverlengingskwessie te bespreek. Die deputasie is deur die Kommissaris ontvang in een van die komiteekamers van die Parlementshuis, omdat die Kommissaris se kantoor te klein was. Die afgevaardigdes uit die Noordwestelike Sirkel by die tafelronde teenwoordig sluit in: :Darling : Jan Basson, oud-LWV, en M. Duckett. :Hopefield : A. Stigling en F. Schröder. :Moorreesburg : G. P. en Jan Lochner. :Piquetberg : A. van Zijl en W. Liebenberg. :Sandveld : D. Brink en M. Melck. :Porterville : J. Rood en J. C. Mouton. :Clanwilliam : G. van der Westhuizen en S. Engelbrecht. D.C. de Waal stel die deputasie voor en die rede waarom hul hier is. Om 'n spoorweg te bou moes nie alleen die distrikte almal in ag geneem word nie, maar ook wat die beste vir die ganse Kolonie is. Hy glo die Kommissaris is net die aangewese persoon om die deputasie van raad te bedien. Sir James Sivewright stel voor een afgevaardigde uit elke distrik kry 'n spreekbeurt. Een op 'n slag. Jan Basson (oud-LWV) het gevra dat die lede van die deputasie in Hollands moet praat, wat geredelik deur die Kommissaris toegelaat is. Basson sê almal weet sir James Sivewright toon groot belangstelling in die ontwikkeling van die land, en Basson wys op Amerika waar daar spoorlyne gebou is nog lank voordat die land verbou is. Basson het gesê daar was op 15 Januarie 1897 'n openbare vergadering op Piquetberg gehou. Afgevaardigdes uit al die omliggende streke is soontoe genooi om die spoorwegkwessie te bespreek. Die algehele konsensus was dat die die spoorlyn nie by 'n dorp moet aandoen nie. Die doel was om 'n goue middeweg te soek om die distrikte te ontwikkel. Daarvoor sou die verlenging van die Malmesbury-lyn baie geskik wees. Die lyn sou dan verleng kon word óf vanaf Kalabaskraal (wat wel 'n afsonderlike (dooie) lyn Malmesbury toe sou beteken van slegs 9 myl), óf vanaf Malmesbury na 'n punt 6 of 7 myl oos vanaf Hopefield en ongeveer 6 myl wes van Moorreesburg, en daarvandaan reguit deur na Piquetwegstasie. Die vergadering te Piquetberg het die volgende resolusie eenparig aangeneem: "Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word." Stigling (Hopefield) vind dit moeilik om met sekerheid te sê watter lyn almal die meeste sou baat en bevredig. Die distrik Hopefield beskik nog oor myle onverboude grond, vlytige boere, uitstekende veeplase, perdetelers en onontginde soutpanne. Laaste maar nie die minste nie: 'n goeie seekus. Al behandel die firma Gebroeders Stephan die inwoners billik, kan mens nie ontken dat hul alleenhandel hier oorheersend is nie. Die onverboude grond in die distrik kan toegeskryf word aan die gebrek aan spoorvervoer. Die boere saai maar net soveel as wat hul bene en ossewaens na die mark kan dra. Hy meen niemand kan dit betwis dat die distrik die rykste in die Kolonie is nie; dit verbaas hom eintlik dat daar nie lankal 'n spoorlyn gebou is nie. Almal praat oor graan wat van elders ingevoer moet word, maar niemand gee die distrikte 'n kans om deur 'n spoorwegverbinding tot volle wasdom te groei nie. Dan sal daar minder graan ingevoer word. Hy glo dat die regering die inwoners se begeerte met alle billikheid sou behandel. Jan Lochner (Moorreesburg) sê Stigling het die saak nou so goed uitgelê dat hy dit onnodig vind om verder uit te wei. Hy beaam alles ten volle wat deur die verteenwoordiger van Hopefield gesê is. D. Brink (Sandveld) is volkome eens met die rigting wat Basson voorgestel het. Die spoorlyn sal 'n baie vrugbare area vir die handel oopmaak. By Achter-Piquetberg en die Sandveld word daar baie tabak gekweek. Die grond was baie vrugbaar. 'n Boer het uit 'n enkele mud (70 kg sak) mieliesaad 'n totale opbrengs van 82 mud (5 740 kg = byna 6 metrieke ton) mielies gewen. Daar kon selfs honderde mud graan meer gewees het... as daar maar net 'n spoorweg was om die kommoditeit na die mark te bring. Die inwoners is te ver van die mark af. Daar is groot soutpanne waar die armes hul brood mee kan verdien wat tans onbewerk lê, bloot omdat daar geen spoorlyn is nie. Sir James Sivewright vra Brink wat die insetkoste is om koring te verbou, en Brink antwoord die boer kan geen bestaan maak as hy koring teen minder as 20 sjielings per mud (90,72 kg) verkoop nie. W. Liebenberg (Piquetberg) sê Voor-Piquetberg kon die graanskuur van Suid-Afrika gewees het, maar lê tans onbewerk en onverbou omdat daar geen spoorlyn is nie. Die kommissaris hoef nie op Liebenberg se woord te gaan nie, as hy meer besonderhede oor die vrugbaarheid van die distrik verlang, hoef hy slegs die Siviele Kommissaris te vra. Liebenberg wil nie die regering bind nie, maar wil hê dat die regering na goeddunke moet handel. A. Rood (Porterville) is gekant teen 'n verlenging vanaf Malmesbury. Driekwart van al die produkte uit die distrik gaan nie Kaap toe nie, maar noorde (die Goudvelde) toe. Waarom moet iemand sy produkte met so 'n ompad deur Malmesbury stuur. Hy stel dus 'n verlenging voor vanaf Piquetberg '''''via''''' Porterville na Het Kruis ('n U-draai?), waardeur mens by Lambertsbaai se hawe sou uitkom, en 'n direkte verbinding met die noorde sou hê. Daardeur sou die spoorwegroete die belange van Porterville en dié van die Kolonie op die hart dra. C. Mouton (Porterville) steun die verlenging van Piquetberg, maar dink die regering behoort die beste roete te kies. Vir Pierce Ryan (LWV van Malmesbury) is die afvaardiging 'n bewys dat 'n ommekeer, selfs 'n revolusie van sentiment onder die boere plaasgevind het. Jare tevore was die boere sterk gekant teen die spoorweë, omdat die spoorweë geld uit die land neem, en nou kom hulle sélf en pleit vir spoorwegverkeer. Dit is 'n verblydenende teken en hy beskou die spoorweg as die boer se grootste vriend. By gebrek aan bevaarbare riviere is spoorweë die enigste middel om hierdie land behoorlik te ontwikkel. Mens moet net egter in gedagte hou dat die spoorlyn 'n ontwikkelingslyn moet wees, wat die land en distrikte moet ontwikkel. Dit moenie 'n lyn wees soos die Malmesbury-lyn, wat 30 myl ver gaan voordat daar enigiets is om te vervoer nie. Dit moenie 'n punt-tot-punt-lyn wees nie, m.a.w. soos die spoorlyn na die goudveld, wat uitsluitlik gebou is met die doel om die goudvelde te bereik nie. Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) het hom ten gunste van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, omdat die distrikte daardeur die beste ontwikkel sou word. Hoe dan ook, mense het besluit om die saak in die hande van die regering te laat. Hy dink wel 'n nuwe opmeting is nodig en glo dat die Kommissaris deur 'n besoek aan die distrik vinnig oortuig sal word watter rigting die spoorlyn moet inslaan. Pieter Gerhard Wege (LWV van Clanwilliam) vind dit jammer dat Calvinia nie verteenwoordig is nie. Die distrik kan nog baie ontwikkel word, maar die naaste spoorlyn is 180 myl ver. 'n Spoorlynverlenging sal egter sy distrik tot voordeel wees. D.J. Marais (LWV van Piquetberg) sê dat hulle vir sir James Sivewright tereg "die vader van ons spoorweë" kon noem. Dit was aan Sivewright te danke dat daar nou 'n Kaapse spoorlyn oor die Goudvelde loop. Daarom kan die Noordwestelike distrikte hom met volle vertroue om 'n spoorweg nader. Marais nooi sir James Sivewright hartelik uit om September 'n uitstappie in die distrikte te kom meemaak, sodat hy self kan sien hoe daar gewoel en gewerskaf word. Hy wys hoe die Chartered Company{{voetnota|Cecil John Rhodes se "British South Africa Company" wat Rhodesië tans omdol}} 'n spoorlyn bou om daardie land te ontwikkel, en nie gras onder hulle voete laat groei nie. 'n Mens wag nie vir toestemming om 'n land te ontwikkel nie; 'n mens wag nie tot 'n land eers verbou en ontwikkel is, voordat daar dan eers 'n spoorweg gebou word nie. Die voorgestelde spoorlyn sal ryklik 'n inkomstetjie vir die staatskoffers bied deur die vervoer van vee, wat tans na die mark aangejaag moes word. Duisende skape word uitgevoer na ander distrikte, en dit sal die spoorweg voed. Die Malmesbury-verlenging vind hy die beste. Sir James Sivewright huldig die volgende standpunte (krities bekyk):<br> * Amerika bou spoorweë met private kapitaal op risiko; die Kaapkolonie bou met die belastingbetaler se geld. :Daarom: Geen lyn word goedgekeur sonder dat daar ten minste 'n teoretiese projeksie is dat dit finansieel lewensvatbaar (lonend) sal wees nie. Hy gee egter toe dat 'n lyn nie van "meet af aan" winsgewend hoef te wees as dit langtermyn-produksie stimuleer nie. * Die hoofkriteria vir die roetekeuse is topografiese lewensvatbaarheid en bedryfskoste — nie plaaslike en kleinlike dorpsjaloesie nie. :Hy verwerp die idee van die kortste roete noordwaarts ten gunste van 'n ontwikkelingslyn vanaf Malmesbury. Hy ignoreer Rood se Porterville-afwyking stilswyend en fokus op die groter ekonomiese opbrengs (graan en die soutpanne vir die Kaapstadse mark). Sy logika: Afstand maak nie saak vir passasiers as die produksie-opbrengs die koste regverdig nie. * Daar is tans geen Spoorwegwetsontwerp ter tafel vir die komende parlementsitting nie, maar Caledon geniet tans eerste prioriteit. Sivewright het 'n bindende belofte gemaak dat die Caledonlyn eerste gebou word, en hy weier om daardie hulpbronne opnuut te verdeel. Die opmeting vir Caledon is klaar; dit gaan nou bloot om parlementêre goedkeuring. * Hy kon nie die saak voor 2 April 1897 (die begin van die parlementsitting) te berde bring nie. Hy beloof geen spoorlyn nie, net 'n mosie om 'n opmeting gedurende die komende sitting aan te vra. Hierdie opmeting sal dan eers binne die volgende 12 maande plaasvind. Sy woorde: "Ek kan nie toor nie." Die projek is dus in wese vir 'n volle jaar uitgestel. Hy spoor die boere aan om produksie te verhoog sodat die statistieke sy opmeting kan regverdig. Die regering sou sy bes doen om die land te ontwikkel. Ná die toejuiging en dankbetuiging aan die Kommissaris gaan die deputasie uiteen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorwegverlenging naar het noordwesten. 25 Februari, p. 2: De deputatie die hier l.l. Dinsdag hare opwachting maakte bij den commissaris van publieke werken om met hem te spreken over de spoorwegverlenging naar de noordwestelijke distrikten als Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Porterville, Clanwilliam, enz., mag met recht geluk gewenscht worden over de wijze waarop zij haar goed recht op een spoorweg naar die streken bepleitte, evenals ze ook kan gelukt gewenscht worden over de ontvangst die haar voorstel bij de regeering vond. Duidelijk werd door verschillende sprekers aangetoond dat de aanleg van een nieuwe lijn in die streken veel vruchtbaren grond, die thans onbebouwd daarheen ligt, onder den ploeg zal brengen. Dit op zich zelf is reeds een uitnemend argument voor het gevraagde. Behalve landbouw, zou echter de nieuwe lijn, zoo luidde het pleidooi, veeteelt en andere nijverheden tot voordeel der gansche kolonie bevorderen, en terecht merkte sir James aan hoe het den boer meer tijd zou geven zijn aandacht aan zijn beroep te geven als hij niet zoo te sukkelen had met het vervoer van graan en andere produkten naar de markten. En er is nog heel wat grond, die bewerkt kan worden, zoo maar de gelegenheid geschonken wordt het geproduceerde te vervoeren. Dat punt werd voor zijn distrikt uitnemend besproken door den vertegenwoordiger van Hopefield op de deputatie. Hoewel enkele leden op een bepaalde richting voor de spoorweglijn aandrongen, bleek het dat het meerendeel die zaak aan de regeering wilde overlaten en daarin handelde men in overeenstemming met het besluit onlangs op de vergadering te Piketberg genomen, dat men alle ondersteuning zou verleenen aan een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Troe Troe, Calvinia en Namakwaland op de billijkste wijze zullen behandeld worden. Dat besluit was verstandig, omdat als men elk een bepaalde richting wil voorschrijven, men allicht niet krijgt wat men wenscht. Hoofdzaak is een spoorweg, die aan het groote geheel van voordeel is. Te oordeelen naar het antwoord van den commissaris van publieke werken is er alle kans dat de opmeting van de lijn over niet al te langen tijd plaats zal hebben. Intusschen blijve men op de eendrachtige wijze werken, waarop men tot nog toe te werk gegaan is, en bepleite de zaak op dezelfde verstandige wijze als men tot nu gedaan heeft.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg Spoorweg-verlenging. Deputasie bij sir James Sivewright. 25 Februari, Bijvoegsel: Een gezamenlijke deputatie van afgevaardigden uit de noord-westelijke distrikten maakte Dinsdagmorgen hare opwachting bij den commissaris van publieke werken, sir James Sivewright, met het doel de kwestie van spoorwegverlenging naar de noord-westelijke distrikten aan hem voor te leggen. De deputatie, die sir James ontmoette in een der comité-kamers van het parlementshuis, daar 't kantoor van den commissaris te klein was, bestond uit de volgende afgevaardigden:—<br>Darling : de heeren Jan Basson, ex-L.W.V., en M. Duckett.<br>Hopefield : de heeren A. Stigling en F. Schröder.<br>Moorreesburg : de heeren G. P. en Jan Lochner.<br>Piketberg : de heeren A. van Zijl en W. Liebenberg.<br>Zandveld : de heeren D. Brink en M. Melck.<br>Porterville : de heeren J. Rood en J. C. Mouton.<br>Clanwilliam : De heeren G. van der Westhuizen en S. Engelbrecht.<br>Verder waren er ook op verzoek tegenwoordig de heeren parlementsleden D. C. de Waal, Daniel Marais, Jacobus Lochner, W. Ross, J. T. Molteno, Wege, dr. Smuts en P. Ryan.<br>De deputatie werd aan sir James Sivewright voorgesteld door den heer D. C. de Waal, L.W.V., die zeide dat de deputatie gekomen was om de kwestie van de spoorweg-verlenging te bespreken. Het was niet voor hèm om te zeggen vanwaar of welke verlenging gebouwd moest worden, maar hij wilde erop wijzen dat men bij het bouwen van een lijn in acht moest nemen welke de beste zal zijn niet alleen voor het distrikt maar voor de geheele Kolonie. Men wist dat hij groote belangstelling heeft in de ontwikkeling van het land en heeft altoos op Amerika gewezen als voorbeeld, waar men nog lang voor het land bebouwd is den spoorweg bouwt, waar de spoorweg gebruikt wordt om het land te openen. Hij hoopte dat de commissaris de aanspraken der deputatie recht zou doen gelden. Hij (de commissaris) is toch de rechte man op de rechte plaats, en zou zijn best doen om de wenschen van de deputatie tegemoet te komen. (Hoor, hoor).<br>Sir James Sivewright gaf aan de hand dat één afgevaardigde uit ieder distrikt het gevoelen van zijn distrikt over de zaak zou voorleggen.<br>De heer Jan Basson, ex-L.W.V., verzocht dat de leden der deputatie toegelaten zou worden in het Hollandsch te spreken, hetgeen door den commissaris gereedelijk ingewilligd werd. Voortgaande zeide hij dat er op den 15den Januari 1897, eene publieke vergadering te Piketberg gehouden werd, waarheen afgevaardigden uitgenoodigd waren uit al de omliggende distrikten, en waarop de kwestie van spoorweg-verlenging besproken werd. Het gevoelen was dat men niet net moest trachten een spoorweg naar de dorpen te krijgen. Hoofddoel was zooveel mogelijk de distrikten te ontwikkelen. Voor dat doel, dacht hij, zou eene verlenging van de Malmesbury lijn best geschikt wezen. De lijn zou dan verlengd kunnen worden òf van Kalabaskraal (waartegen echter het bezwaar was dat men dan een lijn van 9 mijlen zou hebben die als het ware een afzonderlijke lijn vormt) òf van Malmesbury naar een punt 6 of 7 mijlen van Hopefield en ongeveer 6 mijlen van Moorreesburg, en vandaar naar Piketberg-weg statie. De vergadering te Piketberg gehouden had de volgende resolutie eenparig aangenomen : "Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen aan het bouwen van een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Zandveld, Clanwilliam, Troe Troe, Calvinia en Namakwaland op de billijkste wijze behandeld zullen worden."<br>De heer Stigling (Hopefield) zei dat het verlangen van zijn distrikt was om in geval van eenige spoorweg-verlenging ook in aanmerking te mogen worden genomen. Het was moeilijk te zeggen welke lijn allen best zou bevredigen. Hij dacht dat de regeering best zou doen het distrikt op te nemen. Zij zou dan vinden dat er nog mijlen van onbebouwden grond zijn, dat er knappe en ijverige boeren wonen, dat er uitstekende veeplaatsen zijn, dat het distrikt beroemd is voor paarden-fokkerij, en dat er groote zoutpannen zijn die nog onontwikkeld liggen. Dan is er nog laatst maar niet minst een goede zeekust. Thans is de handel in handen van de firma gebroeders Stephan, en hoewel zij de menschen zeer billijk behandelen, kan het niet ontkend worden dat zij het monopolie in handen hebben. Men zou misschien vragen : hoe is het dan dat er nog zoo veel grond onbebouwd ligt in het distrikt. De reden was dat men te ver van den spoorweg is, en niet meer kan vervoeren dan thans geproduceerd wordt. Men zaait thans net zooveel als men kans ziet naar de markt te kunnen vervoeren. Hij geloofde niet dat het betwist kon worden dat het distrikt een der rijkste in de Kolonie is, en het verwonderde hem dat men niet lang reeds een spoorweg had. Er wordt zoo veel gesproken over het feit dat wij van elders graan moeten invoeren, maar hij was zeker dat als die districten spoorweg-verbinding krijgen zou er veel minder worden ingevoerd. Hij geloofde dat de regeering hunne begeerte met alle billijkheid zou behandelen.<br>De heer Jan Lochner (Moorreesburg) zeide dat de heer Stigling de zaak zoo goed had blootgelegd dat hij het onnoodig achtte er verder over uit te wijden. Hij beaamde ten volle wat door den heer Stigling gezegd was.<br>De heer D. Brink (Zandveld) zeide dat hij het volkomen eens was met de richting van de lijn zooals door den heer Basson aangeduid. Hij zei dat de lijn een zeer vruchtbaar stuk lands zou openen. Te achter Piketberg en in het Zandveld wordt veel tabak gekweekt. De grond was zeer vruchtbaar. Een boer had daar 82 mud mielies van een mud gewonnen. Er kunnen nog honderden mudden graan gewonnen worden, maar men is te ver van den spoorweg om het naar de markt te brengen. Dan zijn er de groote zoutpannen waar vele armen een broodwinning kunnen vinden en die thans zoo te zeggen onbewerkt liggen wegens gebrek aan spoorwegs-communicatie.<br>Op een vraag van sir James tegen welken prijs een mud koorn gekweekt kon worden, zei de heer Brink dat een boer niet kon bestaan als hij voor minder dan 20s. het mud moest verkoopen.<br>De heer W. Liebenberg (Piketberg) zei dat de distrikten door de deputatie vertegenwoordigd van de vruchtbaarste in de Kolonie waren. Voor-Piketberg kon de koornschuren van Zuid-Afrika wezen maar men kan den grond thans niet bebouwen daar men te ver van de spoorlijn is. Indien de commissaris verdere bijzonderheden omtrent de vruchtbaarheid van het distrikt verlangde kon hij slechts aan den civielen commissaris vragen. Men wilde de handen der regeering niet binden, maar het aan haar laten de best betalende lijn te bouwen.<br>De heer J. van der Westhuizen (Clanwilliam) wees op de vruchtbaarheid van zijn distrikt. Het distrikt is gedeeltelijk karoo en een goed veedistrikt. Er zijn vele voorname plaatsen langs de Olifantsrivier waar van 60 tot 70 leggers wijn jaarlijks gewonnen worden en de oogst kan zeer vermeerderd worden. Langs de Cederbergen kunnen veel tabak en vruchten gekweekt worden. De grond is rijk en vruchtbaar en het zou goed zijn zulk een distrikt te ontwikkelen. De handen van den boer zijn thans gebonden want hij heeft geen middel om zijne produkten naar de markt te brengen. Wat vruchtbaarheid betrof stond Clanwilliam niet bij Oudtshoorn ten achteren. Is het dan niet wenschelijk zulk een vruchtbaar distrikt te openen? Men verlangde een spoorweg te hebben zoo spoedig mogelijk. Wel is waar heeft het land veel geleden door de runderpest, wat wij zeer betreuren, maar wij zien toch dat dr. Koch thans een geneesmiddel heeft ontdekt, en wij hopen dus dat alles zal recht komen en de regeering in staat zal zijn ons spoedig een spoorweg te geven.<br>Sir James Sivewright : Wat is het gevoelen omtrent de richting die de spoorweg moet nemen?<br>De heer Liebenberg : Wij hebben verschillende vergaderingen gehad die zich allen ten gunste van de Malmesbury-verlenging verklaarden.<br>De heer S. Engelbrecht (Clanwilliam), wijdde uit over de Lambertsbaai kwestie en zeide dat Clanwilliam een groot verlies geleden had doordat de baai in de handen van private personen is overgegaan. Hij noemde eenige grieven in verband met deze zaak en zeide, dat als men den spoorweg verlengen wil men zoo na mogelijk aan Clanwilliam moest komen ten einde hen ook wat te laten krijgen.<br>De heer A. Rood (Porterville), verklaarde zich tegen de verlenging van Malmesbury. Hij zei dat ¾ van al de produkten dier distrikten naar het noorden gaan en niet naar Kaapstad, en men zou nooit zijne produkten met zulk een omweg over Malmesbury zenden. De verlenging van de Malmesbury-lijn kon onmogelijk Clanwilliam van dienst zijn. Te Porterville is men voor een verlenging van Piketberg over Porterville naar het Kruis, waardoor men toch aan Lambertsbaai zou komen, en een direkte verbinding met het noorden zou hebben. Hij vertrouwde dat bij eene opmeting van de route de belangen van Porterville en der Kolonie in het algemeen in aanmerking zouden worden genomen.<br>De heer C. Mouton, L.A.R. (Porterville) was ook voor de verlenging van Piketberg, maar dacht dat men het aan de regeering moest laten de beste route te kiezen.<br>De heer P. Ryan, L.W.V., was zeer verblijd tegenwoordig te zijn. Deze deputatie was hem een bewijs dat er een omkeer, een revolutie van gevoelen is plaats gevonden bij onze boeren. Jaren geleden waren de boeren sterk tegen spoorwegen, en zeiden dat de spoorwegen het geld uit het land nemen, en nu komen zij zelven pleiten voor spoorweg verkeer. Hij dacht dit een verblijdend teeken, en achtte de spoorweg de grootste vriend van den boer te zijn. Bij gebrek aan bevaarbare rivieren zijn spoorwegen het eenige middel om dit land behoorlijk te ontwikkelen. Bij het bouwen van den spoorweg moest men echter één zaak in het oog houden. Het moet een lijn wezen die strekken zal om het land te ontwikkelen. Het moet niet een lijn zijn zooals de Malmesbury lijn die 30 mijlen ver gaat voor er iets te vervoeren is. Het moet niet een van-punt-tot-punt lijn zijn, zooals bijvoorbeeld de lijn naar de goudvelden, die gebouwd werd enkel met het doel om de goudvelden te bereiken. De lijn moet enkel gebouwd worden met het oog op de ontwikkeling van de distrikten waardoor zij gaat. Hij dacht dat de regeering, die getoond heeft ten gunste van ontwikkeling des lands door spoorwegen te zijn, de zaak alle billijke consideratie zou geven.<br>De heer Molteno, L.W.V., betuigde zijn sympathie met de zaak der deputatie. Hij zag de noodzakelijkheid van de verlenging in, en dacht dat die spoorweg niet alleen in belang van die distrikten was maar in belang der geheele kolonie, want hij zou meer bebouwbaar land openen dan eenig andere spoorweg waarvan hij wist. Hij was ook overtuigd dat het parlement bijna eenparig voor die lijn zou zijn, en gevoelde zeker dat de regeering de belangen van het land zou behartigen door die lijn te bouwen.<br>De heer Lochner, L.W.R., verklaarde zich ten gunste van de Malmesbury-verlenging, daar die distrikten daardoor best zouden worden ontwikkeld. Hoe het zij men had besloten de zaak in handen van de regeering te laten. Hij dacht eene nieuwe opmeting wenschelijk en meende dat de commissaris door een bezoek aan het distrikt spoedig overtuigd zal zijn welke richting de lijn zal moeten nemen.<br>De heer Wege, L.W.V., gaf zijn spijt te kennen dat Calvinia ook niet vertegenwoordigd was op de deputatie. Het distrikt kan nog veel ontwikkeld worden, maar men is thans 180 mijlen van den spoorweg. Als de verlenging gebracht werd naar de Rest zou zijn distrikt ook daarvan voordeel trekken.<br>De heer Daniel Marais, L.W.V., zei dat wij sir James Sivewright den vader van onze spoorwegen mogen noemen. Dat wij het eerste met onzen spoorweg op de goudvelden waren hebben wij aan hem te danken. Met dit voor oogen dacht hij dat de noordwestelijke distrikten hem met volle vertrouwen konden komen vragen om een spoorweg. Indien sir James in September op een uitstapje naar die distrikten wilde komen zou men hem rondbrengen en dan kon hij zelf zien welke hunne bronnen zijn. Hij wees er op dat de Chartered Compagnie een lijn bouwt om het land te ontwikkelen. Men wacht niet eerst tot het land bebouwd is om dan een spoorweg te bouwen. Hij wees erop dat de voorgestelde lijn een groot inkomen zou hebben door het vervoeren van vee, dat thans naar de markt gejaagd moest worden. Duizenden schapen worden uit die distrikten uitgevoerd, en dit zal de spoorweg voeden. Hij dacht de Malmesbury-verlenging de beste.<br>De heer W. Ross, L.W.R., beloofde die lijn zijne volle ondersteuning te geven wanneer zij voor het parlement komt.<br>De commissaris van publieke werken antwoordende, zei dat daar hij zich niet zoo heel goed in het Hollandsch kon uitdrukken zou hij zich van het Engelsch bedienen. Ten behoeve van de regeering en hemzelven kon hij zeggen dat hij zeer verblijd was de deputatie te ontmoeten, en hij moest hen geluk wenschen met de bekwame wijze waarop zij zulk een belangrijke zaak aan hem hebben voorgedragen. Het gaat echter niet de toestanden hier te lande met Amerika te vergelijken. Daar zijn de spoorwegen door private maatschappijen gebouwd. Daar wij echter hier onze spoorwegen met het geld van den belastingbetaler moeten bouwen, moeten wij, alvorens nieuwe lijnen te bouwen, eerst eenige verzekering hebben dat zulk een lijn eene betalende zal zijn. Men moest echter niet denken dat de regeering geen lijn zou bouwen indien zij niet van meet aan betaalde. Hij was er voor een lijn te bouwen door de distrikten die genoemd werden. Hij zou niet zeggen dat de lijn van begin af zou betalen, maar was overtuigd dat de productie van die distrikten zeer zou vermeerderen. Bij het bouwen van een spoorweg zijn er twee punten waarop vooral dient gelet te worden, waarvan het eerste is moeilijkheden van het terrein waarover de lijn moet gaan, en de kosten van bewerking : en in de tweede plaats moet men zien die lijn te bouwen waardoor het land best ontwikkeld zal worden. De voorgestelde lijn moest hij uitstek een (developing line) lijn wezen om het land te ontwikkelen. Men moest niet er op zien als de lijn een 20 of meer mijlen langer komt, en hij geloofde niet dat passagiers uit de noordwestelijke distrikten er om zouden geven als de lijn wat lang komt. Hij zou dus er voor wezen de lijn van Malmesbury te verlengen. Die lijn zou wel niet het kortste pad naar het noorden wezen, maar zou meer land openen en ontwikkelen. Krijgt men eerst een vermeerderde productie dan heeft men goede gronden om een kortere verbinding met het noorden te vragen ; maar laten wij nu eerst zien de productie te vermeerderen. Hij had dikwijls opgemerkt bij zijn bezoek aan boeren plaatsen dat er veel tijd van den boer opgenomen wordt met het vervoeren van zijne producten waar hij ver van den spoorweg is. Was hij nabij den spoorweg, dan kon hij dien tijd besteden aan het uitbreiden zijner landerijen. Het verblijdde hem te vernemen dat de lijn zou strekken tot ontwikkeling der zoutpannen ; hij dacht er was een goede markt voor zout te Kaapstad. Hij moest echter ronduit zeggen dat hij niet allen kon bevredigen, wat een van de moeilijkste zaken was voor een man in zijn positie. Tracht men allen tevreden te stellen, dan bevredigt men niemand. Er is gelukkig geen politiek gemengd met deze lijn, zij is een zuivere handelszaak. Hij moest zeggen dat er tot nog toe geen spoorwegbill in de maak is om bij de volgende zitting van het parlement voor te leggen, maar hij had beloofd dat de eerste lijn die zou gebouwd worden die zou zijn naar Caledon, en hij was niet van plan zijn belofte te verbreken. Er is eene opmeting van die lijn gedaan en de zaak zou bij de volgende zitting voor het huis komen. Hij kon echter niet tooveren en men kon dus niet verwachten dat hij tusschen heden en 2 April een opmeting van de voorgestelde verlenging moest klaar krijgen om voor het huis te leggen. Hij kon niet meer dan belooven dat hij bij de komende zou vragen om een opmeting van de lijn, en hij geloofde dit te zullen verkrijgen, en dat de opmeting binnen de volgende 12 maanden zal plaats vinden. Hij moest zeggen dat hun aanspraak op een spoorweg gewogen is en niet te licht bevonden (toejuiching). Hij was ook samen met den heer Ryan verheugd over de revolutie van gevoelen op het gebied van spoorweg-uitbreiding. Verder spoorde hij hen aan zich met ijver op den landbouw toe te leggen en zoo veel mogelijk uit den grond te halen. De Lambertsbaai kwestie was ook door een der sprekers aangeroerd. Hij wist dat zij bij velen een brandende kwestie was, en dacht dat de regeering destijds veel verloren had door Lambertsbaai in andere handen te laten vallen. De regeering kon echter geen inbreuk maken op het eigendom van private personen, want dan zou zij al de boeren hunne plaatsen kunnen ontnemen. Zij zou haar best doen om het land te ontwikkelen (toejuiching).<br>Na een dankbetuiging aan den commissaris ging de deputatie heen.</ref> '''27 April 1897:''' De Villiers{{voetnota|Waarskynlik Jacob Isaac de Villiers (LWV van Worcester)}} dien 'n petisie by die Wetgewende Vergadering in, ten gunste van 'n spoorweg na Piquetberg. Tydens die indiening van die mosie vir die opmeting van die spoorlyn op 27 April 1897, het D.C. de Waal en D.J. Marais die ekonomiese lewensvatbaarheid van die Malmesbury-Piquetberg-roete op grond van die volgende distriksdata uiteengesit: * Landbou-opbrengs: Daar is gewys op die streek se massiewe graanproduksie, met spesifieke verwysing na die 1891-statistieke van 186 000 mud koring (±16 874 metrieke ton, teen 90,72 kg per mud koring){{voetnota|Dit klink vandag belaglik min. Veronderstel 'n plaas is vandag 400 ha groot en oes 3 ton per hektaar (konserwatief geskat) per jaar, en die boer kan met sukses 1 200 ton per jaar afoes, is 16 874 metrieke ton vandag 'n rapsie meer as 14 plase van soortgelyke grootte se opbrengs. Maar weer, die vervoer (buiten per ossewa), die kunsmis (buiten kraalmis), fyn waterbestuur, onkruid- en swamdoders, meganisering en fyn ingestelde ploeg- en oesmetodes het nog ontbreek.}} en 173 000 mud hawer (±11 771 metrieke ton, teen 68,04 kg per mud hawer, omdat dit ligter as koring is). Ten spyte van die strawwe droogte van 1896, was die normale opbrengs (soos in 1895) selfs 'n derde hoër as dié in 1891. * Strategiese rangorde: Piquetberg is amptelik as die tweede grootste graanproduserende distrik in die Kaapkolonie (eers Malmesbury, dan Piquetberg, dan Caledon) en die vierde grootste wynproduserende distrik gelys. * Ontwikkelingspotensiaal: Omdat groot dele van die distrik weens die gebrek aan infrastruktuur nog onontwikkeld was, is die spoorlyn as die hoofmeganisme beskou om die volle landboupotensiaal van die streek te ontsluit. * Marktoegang en verbruikersvoordele: Daar is geargumenteer dat die hoë koste om graan per wa na die naaste spoorweg (ses uur ver) te vervoer, plaaslike produksie gestrem het. 'n Direkte spoorverbinding met Kaapstad sou produksiekoste verlaag en sodoende ook die binnelandse prys van brood vir die algemene verbruiker verminder. Dit kos tans 'n boer 17 sjielings om een mud graan te verbou.{{voetnota|Onder meer te wyte aan die hoë koste van padvervoer per ossewa oor lang afstande na die naaste spoorwegstasie. Plus dan nog die vragtariewe op die trein self.}} As daar 'n spoorlyn was, kon boere meer verbou. In Australië word graan wel verkoop teen 2 sjielings per mud, maar dan bring die regering selfs water per trein na die boer se vee. Piquetberg het 'n spoorweg noodig. D.C. de Waal wil die lyn so na as moontlik aan die Sandveld gebou hê,{{voetnota|D.C. de Waal en D.J. Marais het kiesers in die Achter-Zandveld}} maar wil die rigting aan die beslissing van die Kommissaris van Openbare Werke oorlaat. Pierce Ryan (Malmesbury) benadruk nou juis hierdie voorstel van De Waal en stel 'n wysiging voor: om na die woorde "Malmesbury na Piquetberg" die woorde by te voeg: "in 'n rigting so ver na die weste as moontlik." Ryan meen ook die streek het nie weelderige infrastruktuur nodig nie, maar bloot 'n ekonomiese ontwikkelingslyn. Hy het die vorige regeringsopmeting van 16 jaar gelede gekritiseer as veels te duur, aangesien dit voorsiening gemaak het vir weelderige stasiegeboue van £8 000 elk. Volgens Ryan was stasies van daardie aard onnodig; die hoofdoel van die lyn moes uitsluitlik wees om produkte doeltreffend te vervoer, en hy het na die Indwe-lyn verwys as 'n voorbeeld van so ’n goedkoper, funksionele alternatief. Dirk Jacobus Albertus van Zijl (Clanwilliam) stel egter sy eie amendement voor: Na die woorde "Malmesbury na Piquetberg" moet die woorde ingevoeg word: "vandaar na Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp." Hy was nie ten gunste van die amendement voorgestel deur Ryan nie. Die spoorlyn na die noordweste moet so reguit as moontlik wees. Pieter Gerhard Wege (Clanwilliam) voer aan die distrikte van Vanrhijnsdorp en Calvinia lewer meer op as die meeste ander distrikte. Die wolopbrengs is 1 millioen pond (gewig). In tye van oorvloed kon mens die graan ondertoe verskeep, en tydens droogte kan voedsel weer soontoe gestuur word. Clanwilliam en omgewing het reeds heelwat geld in die staatskas gestort en is geregtig op 'n spoorlyn. Calvinia is 180 myl vanaf die naas spoorwegstasie. Hy ondersteun die mosie van sy mede-streeksverteenwoordiger. J.C. Molteno (Tembuland) het duidelik die vleismark voor oë by die myne in Namaqualand. Daarom steun hy die amendement Ryan. Hy sê hy ken die Piquetbergdistrik en dat die grootste deel van die distrik sandveld is wat nie veel kon oplewer nie. Kaptein Brabant wil graag weet hoekom daar twee spoorweë gevra word vir Piquetberg; een vir Malmesbury en een vir Piquetbergwegstasie. Charles Tennant Jones (Port Elizabeth) sê die lyn na Caledon en die lyn na Langkloof is albei nodig omdat die distrikte baie vrugbaar is. Hy sou dus vir 'n mosie stem, waar 'n opmeting gedoen moet word om te kyk watter lyn die beste sal wees. 'n Mens kon eers 'n lyn Piquetberg toe bou en dan later na die weste verleng. Hy sou voorstel om dit aan die regering oor te laat om die beste spoorlyn op te meet. Die Kommissaris van Openbare Werke, sir James Sivewright, het takties geweier om die Piquetberg-mosie as 'n geïsoleerde projek goed te keur. Hy het aangekondig dat die regering eers die finale finansiële verslae sou afwag voordat 'n breë, omvattende spoorwegwetsontwerp ingedien sou word. Al het Sivewright hom ten gunste van die ekonomiese voordele van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, het hy die mosie van mnr. Jones aanvaar om die finale roetekeuse aan 'n regeringsopmeting oor te laat. Hierdeur het die regering daarin geslaag om konstruksieverpligtinge uit te stel, terwyl die spoorwegbehoeftes van mededingende distrikte soos Caledon, Piquetberg en die Langkloof gelyktydig die kiesers gepaai het met 'n vooruitsig op 'n trein (dus: 'n wortel voor die neus). Sivewright is ook gekant teen 'n lyn Calvinia toe; 'n mens moes maar eers tevrede wees met 'n lyn Piquetberg toe. D.C. de Waal het ten slotte gevra dat die verskillende amendemente teruggetrek word, aangesien enigiets beter as niks was en die teenstrydige voorstelle bloot sy oorspronklike mosie sou belemmer. Hy het egter aangedui dat hy mnr. Jones se amendement sou aanvaar. Enigiets was beter as niks. De Waal is van plan om sir James Sivewright in die Piquetbergdistrik rond te neem en hom die vrugbaarheid van die streek te wys. Hy ontken ten sterkste dat Piquetberg onvrugbare sandveld is, en het bygevoeg dat Molteno slegs een keer per jaar eendvoëls daar gaan skiet en homself dan as 'n groot kenner van die distrik voordoen. Die Sandveld was 'n baie vrugbare streek wat groot hoeveelhede rog en ander graansoorte gelewer het. Hy hoop die mosie sal aangeneem word, aangesien die voorstel al sedert 1882 af aankom en herhaaldelik ingedien is. De Waal versoek die Huis om die mosie in belang van die land aan te neem. Die mosie, soos gewysig deur die amendement van Jones, is uiteindelik deur die Wetgewende Vergadering aangeneem.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Parlement: Wetgevende Vergadering. Dinsdag, 27 April, 1897. Petities & Piketberg Spoorweg. 29 April, Bijvoegsel:[...]Petities[...]en door den heer De Villiers ten gunste van een spoorweg naar Piketberg [...] De heer D. C. de Waal stelde voor [dat het huis] ga in comité op het volgende voorstel: [Een eer-]biedig adres worde aangeboden aan Zijne Excel-[l]entie den gouverneur verzoekende dat voor[z]iening worde gemaakt om uit te voeren eene omstandige opmeting van eene spoorweglijn van Malmesbury naar Piquetberg, en van eene taklijn van Piquetberg naar Piquetberg-weg-station, het rapport van de opmetingen voor het parlement te worden gelegd in de volgende sessie, en dat dit huis dezelve goed maakt. Hij zeide dat deze motie reeds sedert 1882 voor het huis was; toen een vliegende opmeting werd gemaakt. Sedert was het land in [moeilijke om-]standigheden, en werd de hoofdlijn noordwaarts uitgebreid. Laatste jaar kreeg Caledon een nauwkeurige opmeting en hij vraagt nu hetzelfde voor Piketberg. Hij haalde aan van de deputatie die bij sir James was die de zaak uitlegde en hij beloofde zijne ondersteuning. In 1891 was de opbrengst van het distrikt 186,000 mudden koorn en 173,000 mudden haver. In 1896 was de oogst wegens de droogte zeer laag, doch in 1895 was de oogst minstens ⅓ meer dan in 1891. Piketberg staat tweede op de lijst van graanproduceerende distrikten; eerst Malmesbury, dan Piketberg, dan Caledon. Piketberg staat op de lijst van wijnproduceerende distrikten 4de. [Het] grootste gedeelte van het distrikt is nog onbebouwd, en de beste manier om het distrikt te ontwikkelen is om het een spoorweg te geven. Hij wil de lijn zoo na mogelijk aan het Zandveld hebben, doch wil de richting laten aan de beslissing van den commissaris. [De heer Weeber: gaat de lijn nu niet reeds dicht bij het distrikt?] Piketberg levert meer op dan Beaufort West (gelach) en meer schapen en bokken en beesten gaan door het distrikt dan die van Beaufort [West] komen (gelach). Alle klassen behooren hem te ondersteunen, de Bond zoowel als de league en zij die roepen om goedkoop brood, want de beste weg daartoe is om die produkten te krijgen.<br>De heer D. J. Marais dacht dat de motie on[t-]stond uit een behoefte van die distrikten. Er was werkelijk behoefte aan een spoorweg. Er was een deputatie bij de regeering over de zaak. Piquetberg was 6 uren van den spoorweg. Het kostte een boer 17s. een mud graan thans te produceeren. Als een spoorweg was zou men meer kunnen produceeren. In Australië wordt graan verkocht voor 2s. per mud, maar daar brengt de regeering zelfs per trein water voor het vee van den boer. Piketberg had een spoorweg noodig. Als Piketberg met Kaapstad met een spoorweg verbonden was dan zou men niet te klagen hebben over duur brood. Men vroeg thans niet een spoorweg maar slechts een opmeting. Hij hoopte dat alle leden van het huis de motie zouden ondersteunen.<br>De heer Ryan stelde (als amendement [voor] op het voorstel van den heer D. C. de Waal): N[a] de woorden "Malmesbury naar Piketberg" [in] te voegen de woorden "in eene richting zoo ver naar het westen als doenlijk." Hij wilde slechts de motie aanhelpen en niet tegenstaan. Wat men hebben wil is één ontwikkelingslijn en daartoe wil men slechts een lijn hebben. De opmeting van 16 jaar geleden was eene zeer dure en sprak van stations van £8,000. Men wil niet stations maar een lijn om de produkten te vervoeren. De lijn naar Indwe kost niet veel en hij wil niet een duurder lijn hebben. Het doel van zijn amendement is om in een westelijke richting te gaan.<br>De heer Van Zijl stelde voor (als amendement op het voorstel van den heer D. C. de Waal): Na de woorden "Malmesbury naar Piketberg" in te voegen de woorden "van daar naar Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp." Hij zei als men goed wilde doen moest men die lijn maken. Clanwilliam kon niet roemen als Piketberg, maar als zij nader aan den spoorweg was zou er meer graan gekweekt worden. Nergens kan beter graan gegroeid worden dan in Clanwilliam. Dat distrikt is zeer vruchtbaar. Nu moest men voor een lagen prijs in het distrikt verkoopen omdat men niet in aanraking met de markt was. De vruchtbaarheid van de Olifantsrivier is bekend. Als er goede oogsten gemaakt worden kon men het graan niet verkoopen. Met het oog op de tijdelijke droogte en hongersnood was het ook zeer wenschelijk een spoorweg te hebben. Als er twee of drie slechte jaren waren, komen er weder eenige goede jaren wanneer men veel produceert. Men wil niet een lijn naar het dorp Clanwilliam maar zoo nabij mogelijk. Hij was niet voor het amendement Ryan. De lijn naar het noordwesten moet zoo recht uit mogelijk wezen. De commissaris had ook gezegd aan een deputatie dat het een ontwikkelingslijn moest wezen. Maar die lijn zou niet de ver afgelegen distrikten bevorderen. Hij hoopte men zou de meest rechtuit lijn maken en dat de opmeting als door zijn amendement voorgesteld zou worden toegestaan.<br>De heer Wege zeide dat het hem genoegen deed het goede rapport van de spoorwegbestuurders te krijgen, doch het profijt komt niet uit de Kolonie, maar als vervoerder naar de naburige staten. Hij achtte dat niet een gezond beginsel, en wij moeten onze eigene distrikten ontwikkelen. Deze lijn onder bespreking zou veel nut doen daar de vallei der Olifantsrivier bereikt zal worden. De distrikten van Vanrhijnsdorp en Calvinia leveren meer op dan de meeste andere distrikten. De opbrengst van wol is 1 millioen pond. In tijden van overvloed zou men het graan kunnen afbrengen en in tijden van droogte kon voedsel weder opgebracht worden. Die distrikten hebben een groote som in 's lands kast gebracht en hebben recht op een spoorweg. Calvinia is 180 mijl van het naaste spoorwegstation. Hij ondersteunde de motie van harte.<br>De heer J. C. Molteno zie dat hij met de motie in haar geheel kon ondersteunen. Hij kende het distrikt Piketberg en zei dat het grooter deel van het distrikt zandveld was en niet veel kon opbrengen. Hij was voor het amendement Ryan, en dacht dat men de lijn zoo ver mogelijk naar het westen moest maken. Hij dacht dat men meer graan en vleesch naar Namakwaland zou moeten zenden in plaats van die daar vandaan te krijgen. Hij zou het amendement ondersteunen daar zulk een lijn meer van dienst zou zijn voor het distrikt.<br>De heer Tamplin drukte erop dat de bill voor Caledon toch spoedig ingebracht zou worden daar hij daarna iets wil doen voor Peddie.<br>Kaptein Brabant wilde weten waarom twee spoorwegen gevraagd worden voor Piketberg, een van Malmesbury en de andere van Piketberg weg statie.<br>De heer Jones zei dat de lijn voor het huis de lijn naar Caledon en de lijn naar Langkloof allen noodig zijn omdat die distrikten vruchtbaar zijn. Hij zou stemmen voor eene motie voor een opmeting ten einde te zien welke de beste lijn zal zijn. Men kon eerst een [lijn] naar Piketberg maken en dan later naar [het] westen verlengen. Hij zou voorstellen het aan de regeering te laten de beste lijn op te meten.<br>Sir James Sivewright zei dat hij het amendement van den heer Jones zou aannemen. Hij zei dat de regeering van voornemen was een spoorweg maatregel in te dienen. Maar hij dacht eerst te wachten totdat de thesaurier zijn geldelijk verslag heeft ingediend. In de maatregel te worden ingediend zou alleen voorziening gemaakt worden voor het bouwen van de lijn naar Caledon. De aanspraken van Caledon op een spoorweg waren grooter dan van eenig ander distrikt. Hij dacht een vliegende opmeting enkel verspilling van publiek geld. Hij sprak verder ten gunste van de verlenging van de lijn van Malmesbury en dacht dat die zou betalen. De voordeelen van die verlenging zouden zeer aanzienlijk zijn. Deze moest een ontwikkelings-lijn wezen en zoo na mogelijk aan de boeren komen. Hij hoopte dat het amendement van den heer Jones zou worden aangenomen. Hij dacht dat het huis niet kon verlangen om een lijn naar Calvinia te verkrijgen; men moest vooreerst tevreden wezen met een lijn naar Piketberg. Vandaar zou zij later waarschijnlijk verlengd worden.<br>De heer Wiener was voor een lijn door de 24 rivieren door Piketberg vallei, waardoor een vruchtbaar distrikt zou worden ontwikkeld.<br>De heer Innes wilde weten welke lijn men zou laten opmeten, daar dit van belang was daar de commissaris gezegd heeft dat als de lijn eerst opgemeten is, het huis dan eraan gebonden was.<br>De speaker zeide dat de discussie beperkt moest worden tot de motie voor het huis.<br>Sir James zeide dat deputaties uit verschillende deelen naar hem komen om over spoorwegzaken te spreken. De regeering wil ook een opmeting naar Langkloof, en door de Transkei naar Natal.<br>De heer Frost vroeg wat zou worden van vroegere opmetingen daar sir James Sivewright gezegd had dat de opmeting het begin was van een lijn.<br>Sir James Sivewright zei die zaak was in de handen van het huis.<br>De heer J T Molteno was voor een ontwikkelings-[lijn].<br>De heer De Waal hoopte dat de amendementen teruggetrokken zouden worden. Het was beter wat te verkrijgen dan niets. De amendementen [zouden] zijn voorstel belemmeren. Hij kon het [amende-]ment Jones aannemen. Zijn plan was om sir James in het distrikt rond te nemen en hem de vruchtbaarheid te wijzen. Hij ontkende dat Piketberg onvruchtbaar zandveld was. De heer Molteno kwam daar net eens per jaar eendvogels schieten en doet zich voor als een groote kenner van het distrikt. Het Zandveld was zeer vruchtbaar. Er groeit veel rog en ander graan. Hij hoopte de motie zou aangenomen worden, want het was een voorstel reeds in 1882 ingediend, en werd altoos weder voorgebracht. Hij beriep zich op het huis om voor de motie te stemmen in belang van het land.<br>De motie geamendeerd door den heer Jones werd aangenomen.</ref> '''3 Mei 1897:''' 'n Korrespondent van [[Porterville]] berig die inwoners praat almal oor die spoorweg en die gemeenskap soek duidelikheid rondom hoeveel opmetings daar dan nog gemaak moet word (ten minste vier voorlopige opmetings is al gemaak) voordat 'n wetsontwerp uiteindelik by die parlement ingedien gaan word. Die stukkie word eers op 8 Mei gepubliseer.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Porterville. 8 Mei, p. 3: 3 Mei, 1897 [...] Het algemeen gesprek is de spoorweg en men wil gaarne weten hoeveel opmetingen er nog gemaakt moeten worden (vier opmetingen vlugge en anderzins zijn alreeds gemaakt) eer dat een bill desaangaande ingeleverd zal worden.[...]</ref> '''6 Mei 1897:''' D.C. de Waal dien 'n spoorwegpetisie (Malmesbury-Piquetberg) by die Wetgewende Vergadering in.{{voetnota|Onthou, De Villiers van Worcester het 'n petisie ingedien. Nou doen De Waal dit namens die Piquetbergers.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Parlement: Wetgevende Vergadering, Donderdag, 6 Mei, Petities. 8 Mei, Bijvoegsel, p. 1: D.C. de Waal: spoorweg van Malmesbury naar Piketberg.</ref> '''10 Augustus 1897:''' 'n Ongeduldige kieser onder die skuilnaam "Uitziende" eis in ''De Zuid-Afrikaan'' terugvoer van De Waal en Marais. Die parlementsitting is reeds verby, maar die distrik het nog niks gehoor oor die beloofde spoorlyn of taklyn na Piquetbergstasie nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Piketbergsche vertegenwoordigers. 10 Augustus, Bijvoegsel: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Kort nadat het parlement verleden jaar opgebroken was, hebben wij het voorrecht gehad om onze 2 vertegenwoordigers, de heeren De Waal en Marais, op een publieke vergadering, door henzelven belegd, te ontmoeten, bij welke gelegenheid zij ons een verslag hebben geleverd van hun werk in het parlement gedaan.<br>Maar tot nog toe hooren wij in dit jaar van hen niets; of hun werk van dit jaar van zooveel minder belang is als verleden jaar, weten wij niet; zoover wij weten heeft de heer De Waal immers een lijn gevraagd voor Piketberg, en nogal met een taklijn naar Piketbergstatie en dan heeft hij ook hard gewerkt voor de zoo belangrijke Bulawayo-spoorweg-overeenkomst.<br>Anderen zeggen weer, zij achten Porterville te gering en te klein om ons dit jaar weer een bezoek te brengen, maar dit geloof ik niet, want wij hebben hen verleden jaar met ruim 200 kiezers ontmoet, en zoover ik mij kan herinneren op een zeer vriendelijken toon.<br>De uwe<br>UITZIENDE.</ref> '''20 September 1897:''' Die oggend te Piquetberg is 'n vergadering gehou, belê deur D.C. de Waal en D.J. Marais (LWV's), om verslag te doen wat hul sover bereik het. De Waal is aan die woord. Volgens hom is 'n voorlopige opname van die voorgestelde spoorlyn gemaak, maar vandeesweek sal James Sivewright self in Piquetberg kom besoek aflê en met die opmeter die distrik deurkruis, sodat die finale opmeting spoedig afgehandel kan word. Hy glo die spoorlyn sal by die volgende parlementsitting slaag.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. De Waal en Marais te Piketberg: De Piketberg-Spoorweg. 25 September, Bijvoegsel: L.l. Maandag morgen werd er eene vergadering te Piketber gehouden, belegd door de heeren D.C. de Waal en D. Marais, die een verslag gaven van hun rentmeesterschap. [...] Een tijd geleden was er een vluchtige opmeting gemaakt, maar deze week zou sir James Sivewright zelf naar Piketberg komen en met den opmeter het distrikt doorreizen en spoedig zal de finale opmeting afgedaan zijn. Hij vertrouwde dat de spoorweg bij de aanstaande zou doorgaan.</ref> Die verwelkomingskomitee is nog dieselfde dag saamgestel.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. Sir James Sivewright verwacht. 21 September, Bijvoegsel: Piketberg, 20 Sept. Sir James Sivewright wordt op het einde der week hier verwacht. Een invloedrijke vergadering werd hedenmiddag gehouden, om hem een hartelijke ontvangst te geven. De volgende heeren als ontvangst-commissie benoemd: doctor Smuts, Johannes Domisse, Daniel Liebenberg, N. Vlok en P. van Zijl.</ref> Op '''26 September 1897''' het die Kommissaris van Openbare Werke, vergesel deur D.C. de Waal, op Piquetberg aangekom ná 'n tweedaagse reis deur die Sandveld, Kapteinskloof en Moutonsvlei oor die Piquetberge. Hulle is deur D.J. Marais (LWV) ontvang en die aand met 'n burgerlike feesmaal vereer waar verskeie heildronke ingestel is. Tydens die geleentheid is aangekondig dat die wetgewer, ná herhaalde vertoë deur De Waal, toestemming verleen het vir 'n gedetailleerde opmeting vir die voorgestelde spoorlyn tussen Malmesbury en Pickenierskloof. Die Kommissaris, sir James Sivewright, het egter duidelik gemaak dat die opmeting slegs 'n voorlopige stap was en dat die werklike aanlê van die spoorlyn sou moes wag totdat die Kaapkolonie se staatskas die nodige fondse beskikbaar gehad het. Daar is onderneem om die finale roete so te beplan dat dit die meerderheid van die distrik se inwoners sou bevoordeel, sonder om sekere plekke doelbewus te bevoordeel.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Sir James te Piketberg. 28 September: Piketberg, 26 Sept.—De commissaris van publieke werken en de heer David de Waal kwamen hier hedenmiddag aan na een tweedaagsche reis door het Zandveld, Kapteinskloof, Moutonsvlei over de Piketbergsche bergen. Zij werden ontvangen door den heer Marais, L.W.V, en in den avond ontvangen op een feestmaal, door de boeren en stadsbewoners in de hofzaal gegeven. Dit was bereid door de dames van Piketberg en bleek een kompleet succes te zijn en alle schikingen waren zeer smaakvol. Tusschen de 40 en 50 van de voormannen van het distrikt zaten aan, waaronder de heeren Baker, C.C. en R.M., Jacobus Eksteen, afdeelingsraadslid, Daniel Rossouw, Barend Burger, Jan Kotze, Abraham van Zijl, J. Versfeld, N. Vlok, W. Liebenberg, J. Liebenberg, D. Liebenberg, dokter Smuts, Geo. H. Parrott, J. Dommisse, J. Pauw, W. Rowan, J.C. Kotze en anderen. Eerw. Vlok zat voor en na de gewone heildronken op koningin en land stelde hij de gezondheid in van sir James Sivewright. Dit doende zei hij dat hij geen aktief deel nam in de politiek om te voorkomen dat hij de politieke predikant genoemd werd, maar in den persoon van zijn heildronk had men een heer, wiens doel altijd geweest was om Hollandsch sprekenden en Engelschen van Zuid-Afrika te samen te brengen; een man, die ten allen tijde met alle macht er naar gestreefd had om een goede verstandhouding te bevorderen tusschen de Kolonie en de republieken en die door zijn gematigde politiek er beter in geslaagd was dan eenig ander verbonden met de regeering des lands. Het was wel bekend dat het bepaalde doel van het bezoek van den commissaris de zeer benoodigde spoorweg-communicatie was en hij was zeker dat, als sir James met eigen oogen de mogelijkheden gezien had, hij zijn uiterste best zou doen om een werk te bevorderen dat zij allen zoozeer verdienden en dat met recht niet langer aan hen kon onthouden worden.<br>SIR JAMES SIVEWRIGHT<br>zei dat voor hij antwoord gaf op den toast van zijn gezondheid, hij gaarne, hoewel zijn kennis van het Hollandsch zoo onvoldoende was, de boeren, van wie hij zoovele voormannen voor zich zag, wilde bedanken voor de zeer hartelijke verwelkoming die zij hem hadden gegeven. Als het land vooruit zou gaan, mochten de boeren zeker niet achteruitgaan. Nu met betrekking tot wat eerw. Vlok zoo vriendelijk geweest was te zeggen, wilde hij juist opmerken dat als alle predikanten even breede en liberale opvattingen hadden, als die de heer Vlok juist uitgesproken had, dan zouden de politieke moeilijkheden heel wat minder zijn en de taak van publieke personen veel gemakkelijker dan ongelukkig thans het geval was. Sedert zijn (sir James) optreden in het publieke leven, had hij, zooals de voorzitter gezegd had, eerlijk getracht, naar het beste van zijn vermogen, om een goede verstandhouding te bevorderen tusschen de twee groote blanke rassen in dit land, maar in dagen als deze was het buitengewoon moeilijk een rol te spelen van een gematigd man. De uitersten aan beide zijden wekten om redenen, aan henzelven het best bekend, toornige gevoelens onder de menschen en de gematigde man liep gevaar misverstaan te worden en geheel vernietigd te worden tusschen de strijdende partijen. Nogthans had hij hoop omtrent de toekomst en die hoop werd gelukkig versterkt door wat hij gezien en gehoord had gedurende zijn reizen door de distrikten Malmesbury en Piketberg in de week, die nu ten einde liep. '''Wat den spoorweg betrof, hij had het genoegen gehad, wegens de herhaalde, dringende pleidooien bij hem tallooze keeren en binnen en buiten het huis door zijn vriend, hun lid den heer De Waal, gemaakt, de toestemming der wetgeving te vragen voor een gedetailleerde meting van Malmesbury en Piketberg. De toestemming was gegeven met de stilzwijgende verstandhouding dat het de eerste stap was tot het aanleggen van de lijn, als de geldmiddelen des lands zulks toelieten. Het zou natuurlijk onmogelijk zijn ieder te pleizieren met de keuze van de richting, maar nu hij met eigen oogen het land gezien had, geloofde hij dat de opmeting zou gemaakt worden'''<br>VAN DE MALMESBURY LIJN NAAR PIQUENIERSKLOOF<br>'''op zoodanige wijze dat de groote meerderheid der bewoners in de verschillende streken, waardoor de lijn zou heengaan, er mee tevreden zou zijn en dat aan de representaties van hunne leden tegen onbehoorlijke begunstiging van eenige bepaalde plek daarbij tegemoet zou gekomen worden.''' Voordat hij eindigde, sprak sir James over het vinden van nieuwe markten voor koloniale produkten en weersprak summier de misleidende verklaringen, die zoo dikwijls gemaakt werden betreffende de overeenkomst tusschen de regeering en de Bechuanaland spoorwegmaatschappij. Hij ging daarop onder groot applaus zitten, hebbende boeren en dorpelingen met de grootste voldoening naar hem geluisterd.<br>Dr. Smuts stelde daarop de gezondheid in van<br>DE PLAATSELIJKE LEDEN,<br>opmerkende dat het distrikt volkomen tevreden was met zijne vertegenwoordigers en de hoop uitsprekende dat zij nog lang hunne zetels mochten behouden. De toast werd met groote geestdrift gedronken. De heer De Waal dankte het gezelschap voor de hartelijke ontvangst van den heildronk. Hij had nu zijn reis door het distrikt voltooid, en er elk deel van bezocht en vertrok met de verdere overtuiging dat zijn constituenten hun vertrouwen in hem stelden en weigerden de valschheden te gelooven die onder protectie van anonieme brieven en anderszins gepubliceerd werden omtrent hem. Hij voelde zich meer dan opgewassen tegen al zulke bestrijders zoolang hij in staat was de kiezers van Piketberg distrikt te ontmoeten en met hen te spreken, zooals hij gedurende de laatste veertien dagen had gedaan. Voor hij ging zitten wenschte hij de gelegenheid waar te nemen om niet alleen hen, die tegenwoordig waren, te bedanken, maar ook het geheele distrikt voor de hartelijke ontvangst, die overal zoowel publiek als privaat hem ten deel gevallen was. Hij ging zitten onder hartelijke toejuiching van alle aanwezigen.<br>De heer Marais, hen bedankende voor de hartelijke wijze waarop zijn naam ontvangen was, zei dat hij altijd het volste vertrouwen in sir James Sivewright had als een man, die zich aan den vooruitgang des lands wijdde. Gedurende de laatste parlementszitting toen sir James als premier optrad, had deze het respekt en vertrouwen, dat vroeger niet gegeven was, van een groot deel der Afrikaner partij. Hij was verzekerd dat de belangen van Piketberg veilig waren, als ze in de handen van sir James waren.<br>De heildronk op afwezige vrienden werd gegeven door den heer Jacobus Eksteen, die op de dames door den heer Baker, en met groote geestdrift gedronken, beantwoord door den heer Breda. Sir James stelde toen in warme bewoordingen de gezondheid in van den eerwaarden voorzitter. Na diens antwoord eindigde een der meest succesvolle en aangenaamste bijeenkomsten, ooit in Piketberg gehouden.</ref> ==== 9 Desember 1897: Die vonk in die kolewa ==== [[Lêer:SpoorwegkaartHopefieldMoorreesburg.jpg|duimnael|350px|regs|Liggings en spoorlyne van die belangrikste historiese dorpe, asook riviere (in ligblou)]] '''9 Desember 1897:''' Die bom bars in ''De Zuid-Afrikaan'' toe die nuus rugbaar word. Die vorige dag, die '''8ste Desember 1897''', is 'n deputasie na sir James Sivewright toe. Die afgevaardigdes is M. en P. Smuts, dr. Rozenzweig (burgemeester van Malmesbury), Toucher, Werdmuller, E. Rood, Lochner (LWR), Pierce Ryan (LWV) en Thomas Louw (LWV). Die doel is om die Kommissaris van Openbare Werke te oortuig om die lyn vanaf Malmesbury te verleng en nie vanaf Kalabaskraal nie. Geen verslaggewers is toegelaat nie.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> 'n Blitsoorsig: Ná afloop van die parlementêre sessie in April en sir James Sivewright se besoek aan die Sandveld en Piquetberg in September 1897, het die regering besluit om twee ingenieurs aan te stel om van twee kante af noukeurige opmetings te doen. Die opmeting is nie vanaf die dorp Malmesbury gedoen nie, maar wel vanaf Kalabaskraal, 'n stasie omtrent 9 myl vanaf Malmesbury en die Malmesburylyn. Die spoorlyn moet so na as moontlik aan Darling en Hopefield gebou word - 8 myl vanaf Hopefield en Darling geleë.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> ''De Zuid-Afrikaan'' verneem die deputasie het veral Malmesbury se posisie in die streek benadruk. Op hierdie dorp word landboumasjinerie gekoop. Soms op die genoemde dorp alleen. 'n Taklyntjie 9 myl vanaf Malmesbury sou net ongerief en onnodige onkoste veroorsaak. Wil mens regtig 'n spoorlyn oor die sandvlakte mors, of wil jy tot die hart van die streek binnedring? Nee, die Kalabaskraallyn sou geen ontwikkelingslyn hoegenaamd wees nie. Die eintlike vrugbaarste streek lê rondom Moorreesburg, "de pit van 't distrikt". Waarom sou die Moorreesburgers deur die sandvlaktes moet sukkel om hul vrag na die spoorlyn te bring? Kyk na die Kraaifontein—Malmesburylyn: dit lê al vir 20 jaar in wind en weer, en daar het geen ontwikkeling plaasgevind nie. Waarom nou 'n omweg vir 60 myl vanaf Kalabaskraal na Piquetberg aflê, as mens maar 'n loodreguit lyn kan trek vanaf Malmesbury, deur Moorreesburg na Piquetberg, wat waarskynlik slegs 35 myl lank sal wees? Verder is daar ook maar net één plek, één punt, dieselfde punt, waar die trein in ieder geval oor dieselfde Bergrivier moet kom, maar nou moet die spoorlyn met die Kalabaskraallyn óm die Swartberg gaan. Met ander woorde, met die Kalabaskraallyn sal die spoor myle en myle deur sandvlaktes moet ploeter, om in elk geval by dieselfde punt uit te kom. Dit is onnodig.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> Dit wou voorkom of die argumente 'n gunstige indruk op sir James Sivewright gemaak het. Die deputasie kon maar huiswaarts keer; die Hoofingenieur van die Kaapse Regeringspoorweë sal opdrag gegee word om 'n deputasie van Malmesbury te ontmoet. Hierdie deputasie kan dan die ingenieur die moontlike roete vanaf Malmesbury aanwys, sodat daar na diepe oordenking gehandel mag word.<ref name="ZA1897.deputasie8des" /> Die koerant wil nie te lank stilstaan by bogenoemde bewoording nie, maar wel by die wysiging van 'n resolusie wat in die parlement gemaak is. In wese is die spoorlyn reeds in die hande van die regering. As daar bewys kan word dat die Kalabaskraallyn beter sou wees as die verlenging vanaf Malmesbury, dan sal die parlement hul waarskynlik nie langer bind aan die oorspronklike opdrag nie. Die subteks van hierdie verandering was polities gelaai: die oomblik toe sir James Sivewright die Sandveld en Darling besoek het, het die spoorwegingenieurs skielik opdrag gekry om die opmeting vanaf Kalabaskraal te begin, wat die belange van daardie kussone bo dié van die binnelandse graanstreek gestel het. As die inwoners in die distrik weet hulle gaan met 'n (tweede) wit olifant sit, moet hulle dadelik werk daarvan maak, voordat die saak weer in die parlement beland, en voordat dit in 'n politieke kwessie kan ontaard. Want dan sal Malmesbury en Piquetberg se hande afgekap wees. Juis daarom het die koerant die deputasie van Malmesbury vir hul optrede geprys, maar wel sonder om uitdruklik kant vir een of ander spoorlyn te kies.<ref name="ZA1897.deputasie8des">''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Van Malmesbury naar Piketberg. 9 December, p. 3: Gedurende de afgeloopen parlementaire sessie bracht de heer D. C. DE WAAL L.W.V. voor Piketberg, het volgende voorstel voor het lagerhuis: "Een eerbiedig adres worde aan zijne excellentie den gouverneur aangeboden, verzoekende dat voorziening worde gemaakt voor eene volledige opmeting van een spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, en van een taklijn van Piketberg naar Piketbergweg-station; het rapport van deze opmetingen voor het parlement te worden gelegd in de volgende sessie." Op dit voorstel volgde een amendement van den heer RYAN, L.W.V. voor Malmesbury: na de woorden "Malmesbury naar Piketberg" in te voegen: "in eene richting zoo ver naar 't westen als doenlijk." De heer VAN ZIJL, L.W.V., voor Clanwilliam, had een andere bijvoeging achter de woorden "Malmesbury naar Piketberg" namelijk: "vandaar naar Calvinia via Clanwilliam en Vanrhijnsdorp."<br>Om uit de moeilijkheid van een bepaalde route vast te stellen te komen, kwam de heer JONES met een ander amendement voor den dag, het aan de regeering latende de beste lijn op te meten. Het origineele voorstel, zooals door den heer JONES geamendeerd, werd aangenomen.<br>Naar wij vernemen heeft de regeering stappen genomen om gevolg te geven aan dit besluit en twee ingenieurs zijn van twee kanten bezig eene nauwkeurige opmeting te maken. Men zal zich herinneren, dat sir JAMES SIVEWRIGHT onlangs een bezoek heeft gebracht aan Hopefield, Darling en omstreken. De opmeting wordt gemaakt niet van het dorp Malmesbury, maar wel van Kalabaskraal, een station omtrent 9 mijl van Malmesbury op de Malmesburylijn. Dan wordt gezegd dat de lijn zoo na mogelijk aan Darling en Hopefield gebracht zal worden — 8 mijl van Hopefield of Darling.<br>Gisteren maakte eene deputatie bestaande uit de heeren: M. en P. SMUTS, dr. ROSENZWEIG, TOUCHER, WERDMULLER, E. ROOD, LOCHNER, L.W.R., RYAN, L.W.V. en T. LOUW, L.W.V. hare opwachting bij sir JAMES SIVEWRIGHT met het doel aan te toonen, dat het van 't grootste belang is, dat de lijn van het dorp Malmesbury verlengd zal worden en niet van Kalabaskraal. Geene rapporteurs werden toegelaten; doch naar wij vernemen legde de deputatie nadruk op de belangrijke positie door het dorp Malmesbury ingenomen. Men toonde aan dat vele boeren daar al hun landbouw-machinerie koopen, en dat zij soms op genoemd dorp alleen geholpen kunnen raken. Verder zou men een taklijntje van 9 mijl van Kalabaskraal naar Malmesbury moeten exploiteeren, hetgeen veel ongerief en onnoodige onkosten zou veroorzaken. Bovendien zal de lijn die thans opgemeten wordt voor de grootste gedeelte door zandvlakten moeten gaan, terwijl eene verlenging van Malmesbury het hart van het distrikt zal raken. Dan beweert men ook dat de voorgestelde verlenging van Kalabaskraal eigenlijk geen ontwikkelingslijn zal zijn, daar de vruchtbare streken van Moorreesburg, de pit van 't distrikt, geen dienst van de lijn zal hebben, daar niemand van den kant van Moorreesburg zijne produkten door de zandvlakten naar den spoorweg zal brengen. Terecht wees men er ook op dat de Kraaifontein—Malmesbury-lijn reeds 20 jaar lang in kale vlakten loopt zonder dat er eenige ontwikkeling is geschied. De verlenging van Malmesbury naar Piketberg zal waarschijnlijk slechts 35 mijl lang zijn, terwijl de voorgestelde opmeting van Kalabaskraal de lijn minstens 60 mijl lang zal maken. Ook is er slechts ééne plaats waar de lijn over de Bergrivier naar Piketberg kan gaan, omdat men noodwendig om de punt van den Zwartberg zal moeten komen. Wordt de lijn dus volgens de Kalabaskraal opmeting gebouwd zal ze mijlen en mijlen ver al langs de rivier in het zandveld moeten terugkomen.<br>Deze argumenten schenen een gunstigen indruk op den commissaris van publieke werken gemaakt te hebben, en de deputatie kon huiswaarts keeren met de belofte, dat de hoofd-ingenieur instrukties zal ontvangen eene deputatie van Malmesbury te ontmoeten. Deze deputatie kan dan aan den ingenieur een route van het dorp Malmesbury aanwijzen, en de ingenieur zal dan naar bevind van zaken handelen.<br>Wij hechten in dit geval niet bijzonder veel waarde aan de juiste woorden in de resolutie voor 't parlement gebruikt, doch het blijkt zeer duidelijk, dat het amendement van den heer JONES slechts de route van Malmesbury aan de beslissing der regeering overliet. Wordt het bewezen dat de Kalabaskraal-lijn beter zal zijn dan de verlenging van Malmesbury, daar de verandering geen zaak van beginsel raakt, zal het parlement zich waarschijnlijk niet door de woorden van de origineele opdracht laten binden. Er valt ongetwijfeld veel voor de verlenging van Malmesbury te zeggen, en indien de inwoners van dat distrikt thans gerust blijven zitten en dan later met een tweeden witten olifant opgescheept worden, dan zullen zij het grootendeels aan zichzelven te danken hebben. Nu is het de tijd om te werken. Komt de zaak eerst voor het parlement, dan kan ze, zooals dikwijls reeds is geschied, eene politieke kwestie worden, en dan is het voor Malmesbury en Piketberg te laat om invloed uit te oefenen. Om deze reden juichen wij de handelwijze van de deputatie van Malmesbury toe, en niet omdat wij ons zoo dadelijk, zonder verdere informatie, ten gunste van de eene of andere lijn wenschen uit te spreken.</ref> '''9 Desember 1897:''' Op dieselfde dag toe die inleidingsartikel hierbo geskryf is, skryf "Onpartijdig" die eerste brief. Die handelaars tree nie uit eiebelang op soos party dink nie. Die doel is om die boere en ander mense die voordeel van twee markte te bied: sowel Malmesbury (as die groeiende handelskern of naaf) as Kaapstad. As Kaapstad 'n beter mark kan bied, sal die boere soontoe gaan. So nie, is die afstand korter, en die mark groei in die middel van die distrik, sodat almal daaruit kan voordeel trek. Om Malmesbury te probeer afsluit, is nie alleen onbillik nie, die inwoners skiet net hulself in die voet.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Malmesbury—Piketberg. 11 December, Bijvoegsel: 9 December 1897.<br>Aan den Editeur.<br>Waarde heer,—Wat de kooplui en anderen van Malmesbury begeeren is niet dat aan Darling, Hopefield, of Moorreesburg onrecht zal geschieden — zij willen zelf gaarne de lijn zoo na mogelijk bij die plaatsen hebben — maar zij willen de verbinding van Malmesbury, niet alleen in eigen belang, zooals sommigen denken, maar omdat het den boeren en anderen het voordeel van twee markten geven zal in plaats van een, namelijk de markten van Malmesbury en Kaapstad. Indien de Kaapstad een beter markt aanbiedt voor koopen of verkoopen dan Malmesbury, zullen de boeren natuurlijk daar gaan, maar geven die twee plaatsen gelijke kansen, en zij die de meeste energie aan den dag leggen zullen het winnen. Een omweg te maken en Malmesbury te zoeken af te sluiten is niet billijk.<br>De uwe,<br>Onpartijdig.</ref> '''14 Desember 1897:''' D.J. Brink van Piquetberg se brief word eers op [[Kersdag]] geplaas. Hy verwonder hom aan die lede van Malmesbury - daar is tog in Maart 1897 ooreengekom, terwyl almal saam by sir James Sivewright was, om 'n spoorlyn te kry wat die hele distrik sal bevoordeel. Waarom nou so skielik verander? Is dit om die paar handelaars op Malmesbury te bevoordeel, en 10 of 12 plase by Moorreesburg, wat reeds soveel jare die genot van 'n trein het? Al die groot distrikte soos Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld word van die trein "ontroofd". Tussen 200 en 300 plase sal nou daaronder moet ly. Hy vra hom ook af waarom die deputasie ter elfder ure gewag en gehandel het soos 'n dief in die nag, aangesien nie eens 'n verslaggewer toegelaat is nie. Die argumente is volgens hom betekenisloos. Malmesbury-Moorreesburg-Piquetberg is 35 myl, Kalabaskraal na Piquetberg is 60 myl - waar kom hierdie aanspraak vandaan? Dan nog - die landboumasjinerie kan orals gekoop word, nie slegs op Malmesbury nie. Brink betwyfel dit sterk dat 'n hooggeplaaste soos sir James Sivewright sy belofte aan die eerste deputasie sou verbreek: "Neen, dat is bijkans ongelooflijk." Hy glo sir James Sivewright sal deursien dat die Malmesbury-deputasie bloot uit 'n paar handelaars, 'n dokter en 'n prokureur bestaan het – mense wat uit eiebelang handel en nie omgee vir die verafgeleë distrikte nie. Volgens Brink probeer die twee lede van die Laerhuis (Louw en Ryan) nou bloot 'n guns aan hul kiesers bewys, aangesien hulle reeds 'n mosie van wantroue van die kiesers ontvang het. Hy spreek ook sy spyt uit oor mnr. Lochner (LWR), wat voorheen groot ondersteuning in die Sandveld geniet het, en eis dat Lochner 'n duidelike verklaring moet gee oor waarom hy nou teen hulle belange werk.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg lijn. 25 December, Bijvoegsel:Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Ik zie in uw inleidings-artikel, van den 9den dezer, dat een deputatie van Malmesbury haar opwachting gemaakt heeft bij sir James Sivewright.<br>Haar verzoek was om de spoorlijn, die gebouwd zal worden naar Piketberg, veranderd te krijgen. In plaats van van Kalabaskraal, haar van Malmesbury door Mooreesburg, recht door naar Piketberg te hebben. Indien zoo, dan ben ik recht verwonderd over de leden van Malmesbury; terwijl wij in Maart tezamen bij sir James waren en overeengekomen waren om een lijn te krijgen die het geheele distrikt zal bevoordeelen – en waarom dan zoo spoedig veranderd? Is het misschien ter wille van die paar kooplieden te Malmesbury, en 10 of 12 plaatsen te Mooreesburg, die reeds zoo vele jaren het genot van den trein hebben? Al die groote distrikten zooals Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld, worden dan van den trein ontroofd. Tusschen de 200 en 300 plaatsen zullen er onder moeten lijden.<br>En waarom wacht de deputatie tot ter elfder ure en gaat als een dief in den nacht? Niet eens een rapporteur werd toegelaten. De argumenten door de deputatie opgegeven, zijn van geen beteekenis. Ten eerste, de lijn van Malmesbury door Mooreesburg, naar Piketberg, zal 35 mijlen wezen; en van Kalabaskraal naar Piketberg 60 mijlen – van waar die 25 mijlen? – een groote misrekening. Ten tweede, de boeren moeten al de machines te Malmesbury krijgen, – alweer eene misgissing. Overal rond zijn machines te krijgen.<br>Nu is de vraag, kan of zal zoo een hooggeplaatst persoon als sir James, zijn belofte verbreken, die hij aan onze deputatie gedaan heeft, en ook nadat hij zijn bezoek hier afgelegd heeft? Neen, dat is bijkans ongelooflijk. Sir James zal zeker opgemerkt hebben hoe de Malmesburyische deputatie samengesteld was – een paar kooplieden, een dokter, een procureur – personen die alles doen in hun eigenbelang, en zich er weinig aan storen wat er van de verafgelegen distrikten wordt.<br>De 2 leden voor 't lagerhuis trachten hun kiezers een gunst te bewijzen – want zij hebben bij al hunne kiezers een motie van wantrouwen ontvangen. Het spijt mij van den heer Lochner, die in 't Zandveld groote ondersteuning had. Maar wat nu gedaan? Hij zal een duidelijke verklaring moeten geven, waarom hij tegen ons werkt,<br>Ued. dw. dienaar,<br>D. J. BRINK. Izaaskuil, Piketberg,<br>14 December, 1897.</ref> '''16 Desember 1897:''' Die Bondstak op Moorreesburg gee terugvoer. Die plaaslike tak van die Afrikanerbond het 'n kommissie saamgestel om die voorlopige opmeting na te gaan. Dit was geen maklike taak nie, want die regering se punte was nie orals afgesteek nie; hulle moes maar op die boere se woord gaan.<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> Hoe dit sal loop: die spoor sal 'n hele entjie langs die Bergrivier afgaan tot by Zanddrift. Omdat daar baie klowe afloop na die rivier toe, sal hierdie gedeelte moeilik en duur wees om te bou. Vanaf Zanddrift gaan die lyn na die regeringsuitspanning Kruispad, daarvandaan swaai hy Moorreesburg se kant toe en raak die Malmesbury-Hopefield-hardepad by Karbonaatjeskraal. Daarvandaan swaai hy Darling se kant toe, loop na Klipfontein, en sluit uiteindelik by Kalabaskraal aan.<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> Die bevindings:<ref name="ZABondstakopmeting1897" /> * die afstand is dubbel so lank as 'n direkte lyn vanaf Malmesbury na die Bergrivier toe * die koste om die lyn te bou is dubbel soveel as ditto * die lyn, soos dit tans daar afgesteek is, is geensins 'n ontwikkelingslyn nie. Dit loop op die rand van 'n digbevolkte en hoë-opbrengsgebied verby en is 'n nodelose ompad, veral as mens later verder noordweswaarts wil uitbrei. Die Bondstak is gevolglik van mening dat die spoorwegverlenging vanaf Malmesbury na Piquetberg en die noordweste so direk moontlik gemaak moet word, om sodoende die hele koringdistrik se belange op die beste manier moontlik te bevorder.<ref name="ZABondstakopmeting1897">''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Afrikaander: Moorreesburg-tak. 23 December, p. 2: Vergadering gehouden te Moorreesburg op 16 Dec. 1897.<br>De voorzitter, de heer Jac. Lochner, die bij eene vorige vergadering tot voorzitter voor de volgende twee jaren verkozen werd, opende met gebed. De aftredende secretaris de heer J. F. Burnard, die den tak gediend heeft van zijn ontstaan en die met den heer Walters tot assistent secretaris verkozen is, las de notulen der vorige vergadering.<br>De voorzitter merkte aan dat het aanstellen van eene commissie, om de lijn, zooals door de regeering opgemeten na te gaan, niet genotuleerd was. Nadat de secretaris er aan herinnerd had dat hij de vorige vergadering moest verlaten vóór de sluiting, wegens ongesteldheid, werd op voorstel van den heer G. P. Lochner, gesecondeerd door den heer D. Krijnauw Sr., besloten dat de resolutie gepasseerd bij de laatste vergadering tot het kiezen van eene commissie om de lijn na te gaan, uitgelaten omdat de secretaris onwel was, ingevoegd zal worden in de notulen.<br>'''De voorzitter maakte toen bekend dat het doel der vergadering was, rapport van bovengenoemde commissie te hooren; beschrijvingspunten om bij het distriktsbestuur in te leveren te bespreken; en verslag van den geldelijken staat van den tak te nemen. De heer G. P. Lochner gaf verslag van de bevindingen van de commissie, zeggende dat, daar de lijn niet overal afgestoken was, de commissie veel op de gezegden van de boeren daar moesten afgaan. Zooals aangetoond, zal de lijn een heel eind langs de Bergrivier afgaan tot aan Zanddrift. Daar er vele kloven afloopen naar de rivier zal dit gedeelte moeilijk en kostbaar zijn.'''<br>'''Van Zanddrift gaat de lijn naar het gouvernements uitspanning Kruispad, daarvandaan met een zwaai naar den kant van Moorreesburg en den Malmesbury-Hopefield hardenweg raken de te Karbonaatjeskraal. Daar vandaan met een zwaai naar den kant van Darling, naar Klipfontein en vervolgens naar Kalabaskraal. De commissie is van gevoelen:'''<br>'''dat de distantie van de lijn zooals opgemeten, ruim tweemaal zoo groot is als een direkte lijn van Malmesbury naar de rivier;'''<br>'''dat de kosten meer dan tweemaal zoo groot zullen zijn;'''<br>'''dat de lijn zoo als afgestoken geen ontwikkelingslijn is, daar zij op den rand van de dichtbevolkte en veel produceerende area loopt, en ook een noodelooze omweg zal zijn mocht zij later verder naar het N. W. gebouwd worden.'''<br>De andere leden, de heeren D. Krijnauw en dr. G. Steyn stemden met deze zienswijze in.<br>De heer D. Krijnauw vroeg informatie omtrent de Innes-drankbill. Zoover hij het verstond was zij een goede maatregel, daar men veel te verduren had van dronken werkvolk. De wijnboer zou, zijns inziens, er ook niet onder lijden, daar hij zich nu alleen op kwantiteit en niet op kwaliteit toelegt. Dan zou hij voor 70 leggers krijgen wat hij nu voor 100 krijgt.<br>De voorzitter zeide dat de bill goed was behalve de prohibitie clausule, waarvan de heer Innes niet wou afzien.<br>De heer Siemsen vroeg omtrent de paswet. De voorzitter zei dat men nu liefst niet daarover moest spreken; na de elektie zou er nog tijd genoeg zijn.<br>De heer Izaak Lochner klaagde er over dat bandieten aan private personen verhuurd werden waar zij getrakteerd werden, omdat de personen ze goedkoop kregen en dus het doel der straf verijdeld werd.<br>De heer G. P. Lochner klaagde er over dat de scholen op de zending-staties niet gesloten werden gedurende ploeg en oogsttijd; ook dat werkvolk soms een schuilplaats vond bij de zending-staties.<br>De volgende beschrijvingspunten werden na discussie opgetrokken om bij de distriktsbestuursvergadering ingeleverd te worden.<br>'''Dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg en het noordwesten zoo direkt mogelijk gemaakt worde om dat daar door de belangen van het geheele korendistrikt het best zullen worden bevorderd. Dr. Steyn—Fred. Bester.'''<br>Deze vergadering verklaart zich tegen het verhuren van bandieten aan private personen of compagnies, omdat daardoor het doel der straf verijdeld wordt. J. Lochner—P. Marais.<br>De regeering wordt verzocht een maatregel te passeeren de zendelingen verplichtende om dienstboden uit te leveren die zich bij hen schuilhouden. G. P. Lochner—J. F. Burnard.<br>De heer D. Krijnauw sloot de vergadering met gebed, nadat de secretaris verslag van geldelijken staat gegeven had.<br>M. M. WALTERS,<br>Secretaris</ref> '''18 Desember 1897:''' "Op den keper beschouwd" ruik politieke onraad. In die brief op hierdie datum gepubliseer, word vermeld: daar is op Hopefield ooreengekom dit sal nie saak maak waar die spoorlyn begin nie, solank dit net by Darling en Hopefield om gaan draai. Johannes Abraham van Aarde Lochner ("Oom Koos", Lid van die Wetgewende Raad) word daarvan beskuldig dat hy sy eie plaas wat tussen Malmesbury en Moorreesburg lê wil bevoordeel, maar ook sy broers wat almal rondom Moorreesburg boer. Die briefskrywer waarsku ook: Ryan en Louw (LWV's, en Rhodes-simpatisante) is besig om Lochner aan die neus rond te lei. Hulle weet as hulle Lochner ondersteun om die lyn eksklusief na Moorreesburg te dwing (via 'n "onzinnige" rivieroorgang by Swartberg), die Hopefielders dadelik massas petisies sal gaan indien om hul eie regte op te eis. Dit skep doelbewuste verdeeldheid. Die regering gaan dan bloot sê (net soos met die Caledon-spoorlyn): 'Ons kan nie twee lyne na Darling/Hopefield en Moorreesburg bou nie, so julle kry niks nie.' Dit is presies wat Ryan en Louw in die mou voer — hulle wil die projek laat skipbreuk ly sonder om self die skuld te kry. Hy hoop nie dr. Rozenzweig en mnr. Werdmuller word by hierdie gemors ingesleep nie. Aldus, Op den keeper beschouwd.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury spoorwegverlenging. 18 December, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Ik zie in uw inleidingsartikel dat gij melding maakt van eene deputatie die hare opwachting maakte bij sir James omtrent de richting die gemelde verlenging nemen zou, waaraan onze drie parlementsleden deelnamen.<br>Mooi zoo, maar pas op, Oom Koos, gij raakt gefopt.<br>Herinnert u de opinie van de vergadering te Hopefield ten tijde van den triomftocht van de heeren Ryan en Louw. Daar werd het hun ronduit gezegd dat wij niet zullen gelooven dat zij eenig plan hebben om voor de verlenging te werken.<br>Wat zien wij nu? Zij hebben Oom Koos aan den neus. Wij geven niet om het uitgangspunt, of het van Malmesbury of van Kalabaskraal of van elders is, zoolang de rechte lijn gebouwd wordt, dat is, in de richting van Darling, Groenekloof en eene middenweg nemende tusschen Hopefield en Moorreesburg, zoodat beide dorpen daardoor bevoorrecht worden, en de uitgestrekte en vruchtbare distrikten van Groenekloof en Saldanabaai worden ook dan gediend door die lijn. Maar neen, Oom Koos zijn plaats ligt tusschen Malmesbury en Moorreesburg, en Oom Koos zijn broêrs wonen allen daar rondom Moorreesburg. Als de heeren Ryan en Louw nu eenmaal een lijn in die richting voorstaan met behulp van Oom Koos, dan weten zij goed, komen wij dadelijk met sterke petities, en maken op ons recht aanspraak, en zullen de regeering overtuigen dat de lijn in die richting, hierboven omschreven, de rechte lijn is. En om slechts van eene overgangspunt bij Swartberg over de rivier te spreken is immers te onzinnig, gevolgelijk is er verdeeldheid en de regeering is in een en dezelfde positie als met den Caledonschen spoorweg, en zegt:—"Wij kunnen niet twee lijnen, een voor Darling en Hopefield, en een voor Moorreesburg bouwen," en wij krijgen geen spoorweg. Is dat niet juist wat de heeren Ryan en Louw hebben willen? Ziet Oom Koos het schoone plannetje nog niet?<br>Dat de kooplieden van Malmesbury ons den spoorweg misgunnen, kunnen wij hen vergeven, want zij weten heel wel dat voor een tijd ten minste het hun bezigheid zal affekteeren, doch wij willen hopen dat mannen geëerd als dr. Rosenzweig en de heer Werdmuller, zich niet als speelballen in de handen van onze twee leden zullen gaan geven, om door eene verkeerde verlenging voor te staan, het geheele schema gaan helpen verongelukken, dewijl zij bij eene verlenging van den spoorweg niets verliezen en integendeel er veel bij winnen zullen.<br>Voor ditmaal genoeg.<br>Op den keper beschouwd.</ref> '''19 Desember 1897:''' Dr. Rozenzweig se brief verskyn eers op Kersdag in die koerant. Volgens Rozenzweig het die koerant en die briefskrywers die dam onder die eend uitgeruk. By die deputasie van 8 Desember was die meeste lede net saamgenooi; in sy amp as burgemeester was dit uit pure hoflikheid dat dr. Rozenzweig die deputasie vergesel het. Feitlik niemand, behalwe hy as burgemeester en Pierce Ryan (LWV), het 'n paar woorde gesê nie. Nie Louw nie, ook nie Lochner nie. Die deputasie wil geen dorp benadeel nie. Die deputasie wou bloot die beginpunt ("Kalabaskraal") in die plan met "Malmesbury" vervang het. Verder bly die plan soos hy is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Parlementsleden verdedigd. 25 December, Bijvoegsel:Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Met betrekking tot de brieven in zake van de verlenging van den Malmesbury-Piketberg spoorweg, die onlangs in uw geëerd blad verschenen zijn, schijnt het mij dat er een heel boel misverstand is met betrekking tot de handelwijze in deze zaak van onze vertegenwoordigers in de beide huizen, en ook van het eigenlijk oogmerk van de ingezetenen van Malmesbury en de omliggende streken.<br>Eerst wat onze vertegenwoordigers aangaat. Toen wij hun verzochten de deputatie te vergezellen, werd hun uitdrukkelijk gezegd, dat zij alleen gevraagd werden de deputatie voor te stellen aan sir James Sivewright; dat wij hoegenaamd niet wenschten dat zij zouden spreken, daar wij hun een vrije hand wilden laten, in geval andere deputaties, zegge van Darling, Moorreesburg of Hopefield hunne opwachting zouden maken bij den commissaris; dat verder zulks gedaan werd, als een gewone daad van beleefdheid; en laatstelijk, op dat zij op de hoogte van zaken zouden kunnen blijven, in elk geval wat de Malmesbury deputatie betreft. Aan dit verzoek werd dan ook stiptelijk voldaan, en er werd geen enkel woord door de heeren Louw of Lochner gesproken; de heer Ryan wees in korte woorden alleen op de dringende noodzakelijkheid om de verlenging van Malmesbury zelfs, en niet van Kalabaskraal te maken, de regeering eene vrije hand latende, zoodra de lijn de Darling-vlakte bereikt had, d.i. in aanmerking nemende de voorgestelde lijn van Kalabaskraal.<br>Er was hoegenaamd geen sprake van noch Hopefield, Darling of Moorreesburg af te snijden of te benadeelen. Ik wensch in de verste verte niet op te treden als een verdediger van onze vertegenwoordigers, daar zij in staat zijn zichzelven te verdedigen, maar wat ik gezegd heb is na rijp overleg, daar ik van gevoelen ben, dat in deze zaak onze vertegenwoordigers valsch en onjuist beschuldigd worden van Malmesbury de voorkeur te geven boven en tot nadeel van de andere dorpen. Ik heb de deputatie als burgemeester vergezeld, en daar ik op verzoek het woord voerde, denk ik dit aan hen, onze vertegenwoordigers, verschuldigd te zijn. Wat hun oogmerk is of was, daarmede heb ik op het oogenblik niets te doen, ik zeg alleen wat gebeurd is toen wij den commissaris zagen.<br>En wat de ingezetenen van Malmesbury in deze zaak betreft, wij willen noch Moorreesburg, noch Darling, noch Hopefield in den weg staan, alleenlijk wenschen wij, en dat is natuurlijk, dat de verlenging van Malmesbury, en niet van eenig ander station, zal plaats vinden. Overeenkomstig dan ook met ons gesprek met sir James Sivewright, heeft de deputatie twee wegen geïnspekteerd, die zij aan den ingenieur zullen voorleggen zoodra hij hier aankomt; wegen die wij meenen, geene van de andere dorpen zullen benadeelen.<br>R. H. Rozenweig,<br>Burgemeester.</ref> Op '''24 Desember 1897''' ontmoet die deputasie van Moorreesburg (die driemanskap G.P. Lochner, D. Krynauw en dr. G.H. Steyn) vir die nimlike sir James Sivewright. Na afloop van die bespreking met die Kommissaris van Openbare Werke word besluit: op vyf dorpe, by name Malmesbury, Piquetberg, Darling, Moorreesburg en Hopefield, moet daar 'n openbare vergadering by elkeen afsonderlik gehou word. By elkeen van hierdie vergaderings moet 'n afgevaardigde benoem word. Al hierdie afgevaardigdes sal dan 'n konferensie bywoon om die rigting van die voorgestelde spoorlyn te bespreek. Ongelukkig maak ''De Zuid-Afrikaan'' toe 'n foutjie (?){{voetnota|Daar is 'n enorme verskil tussen konsensus (waar almal oor iets saamstem) en meerderheidsbesluit. As Piquetberg saam met Moorreesburg en Malmesbury sou staan, was dit outomaties drie teen twee (Hopefield en Darling). Of sou die opvolgbrief, gerig aan dr. Steyn van Moorreesburg (waarom nie direk en onmiddellik aan ''De Zuid-Afrikaan'' nie?) bloot 'n manier wees om die werklikheid te probeer manipuleer wat by die ontmoeting gebeur het? Waarom is daardie brief, van sir James Sivewright gerig aan dr. Steyn, boonop op 7 Januarie 1898 op Hopefield voorgelees, as Moorreesburg nie eens genooi was nie?}} deur te skryf: "Sir James Sivewright het belowe dat hy die besluit van die meerderheid van so 'n konferensie sou aanvaar en dat hy die lyn wat deur die konferensie bepaal is sou laat opmeet."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. De Malmesbury-Piketberg-spoorweg. 25 December, p. 2: Men zal uit de correspondentie in ons blad zien, dat de inwoners van de distrikten Malmesbury en Piketberg aan 't roeren zijn, omtrent de opmeting van den voorgestelden spoorweg. Een deputatie van Malmesbury heeft reeds hare opwachting bij den commissaris van openbare werken gemaakt, en gisteren ontmoette deze een deputatie van Moorreesburg, bestaande uit de heeren G. P. Lochner en D. Krynauw en dr. G. H. Steyn. De deputatie werd vergezeld van en voorgesteld door de heeren parlementsleden Lochner, Louw en Ryan. Nadat de zaak grondig besproken was en de deputatie alle argumenten ten gunste van hare beschouwing had aangevoerd, kwam men tot de volgende verstandhouding: Op de vijf dorpen Malmesbury, Piketberg, Darling, Moorreesburg en Hopefield zal een publieke vergadering gehouden worden met het doel een afgevaardigde te benoemen naar een conferentie van deze afgevaardigden om de richting welke de voorgestelde lijn behoort te nemen te bespreken. Sir James Sivewright beloofde, dat hij de uitspraak der meerderheid eener zoodanige conferentie zal aannemen en dat hij de lijn door de conferentie te worden bepaald zal laten opmeten. De deputatie nam genoegen in deze schikking en zal dadelijk stappen nemen eene conferentie zoo spoedig mogelijk belegd te krijgen.</ref> '''28 Desember 1897:''' "Groenekloover" se brief op hierdie datum gepubliseer dink aan hul hele ekonomie wat in duie gaan stort met die runderpes wat tans in die land woed. Die skrywer vra of sir James Sivewright nie self tydens sy besoek aan die streek die noodsaaklikheid daarvan ingesien het om die inwoners van Hopefield, Vredenburg, "de Baai" (Saldanhabaai) en Darling nader aan 'n spoorlyn te bring nie. Hul groot hoeveelhede graan, hout, kalk en ander produkte moet met ossewaens aangekarwei word Malmesbury toe. Ter wille van die "koopmansstand van Malmesbury" word die inwoners van die genoemde dorpe nou almal uitgesluit.<br> Net soos Brink, trek hy Moorreesburg se status in twyfel deur te vra of dit dan "so 'n groot handelstad" is dat die trein direk soontoe moet loop; hy stel eerder 'n roete voor wat tussen Hopefield en Moorreesburg deurloop om albei te bevoordeel.<br> Verder probeer hy die geologiese besware teen die Weskusroete afbreek: die bewering dat die lyn vanaf Kalabaskraal deur 'n "zandvlakte" moet loop, is volgens hom oordryf, aangesien die bodem eintlik uit gelykliggende gruis en klei bestaan. Hy beweer die spoorlyn na Hopefield toe is selfs beter as die binnelandse roete vanaf Malmesbury, wat gekenmerk word deur hoë heuwels en steil hellings waar die spoorlyn vreeslik sou moes kronkel. Dan kom die oproep tot aksie: "Waakt op, medebroeders, houdt vergaderingen, ontmoet den hoofd-ingenieur en den commissaris van publieke werken, met deputaties, om onze belangen bloot te leggen."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Spoorweg van Malmesbury naar Piketberg. 28 December, p. 2:Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Ik zie in uw inleidings-artikel van Zaterdag, 9 December, dat een deputatie zich te Malmesbury heeft gevormd, met onze drie vertegenwoordigers in het parlement, en sir James Sivewright heeft ontmoet om de spoorweg-opmeting van Kalabaskraal naar Piketberg tegen te werken.<br>Was sir James niet zelf hier rond, en heeft hij niet zelf de noodzakelijkheid gezien dat ook wij, de ingezetenen van Hopefield, Vredenburg, de Baai, en Darling nader aan den spoorweg worden gebracht, daar wij een groote hoeveelheid graan, hout, kalk en andere produkten produceeren, die over zware wegen moeten aangebracht worden naar Malmesbury? Dit geschiedt nu meestal met ossen. Wanneer de runderpest deze dieren wegneemt, zal de produktie moeten verminderen. Ter wille van den koopmansstand van Malmesbury moeten wij uitgesloten worden. Waarom moet de trein direkt naar Moorreesburg? Is zij zulk een groote handelsstad? Wanneer de lijn tusschen Hopefield en Moorreesburg doorgaat, zullen beide plaatsen bevoorrecht worden. Zij geven voor dat de lijn van Kalabaskraal door een zandvlakte moet gaan. Het is niet erg zanderig. Langs den geheelen weg is gruis en klei te vinden, en een gelijke vlakte. Integendeel van Malmesbury niets dan hooge heuvelen en steile hellingen, waar de lijn kronkelende zal moeten gaan.<br>Kiezers van bovengenoemde distrikten, let op uwe leden, dat wij hen verder geen steun geven, daar zij voor ons niet willen werken: maar eigenbelang bij hen het zwaarst weegt, doordat zij alleen belang bij den koopmansstand te Malmesbury hebben.<br>Waakt op, medebroeders, houdt vergaderingen, ontmoet den hoofd-ingenieur en den commissaris van publieke werken, met deputaties, om onze belangen bloot te leggen.<br>Door bovenstaande in uw geëerd blad op te nemen, zult gij verplichten,<br>de uwe,<br>Groenekloover</ref> '''6 Januarie 1898:''' "Land en Volk" se brief word 'n dag voor die beplande spoorwegvergadering op Hopefield gepubliseer. Daarin waarsku die skrywer dat die inwoners van Hopefield die komende Vrydag alles in hul vermoë sal probeer doen om die voorgestelde Piquetberglyn te verkry. Hy vind dit egter ironies dat die Weskusbewoners van Saldanhabaai, Vredenburg, St. Helenabaai en die Sandveld ingespan word om te help "saamskreeu", aangesien hulle in elk geval toegang tot goeie hawens het om hul oeste binne 'n week of twee per skip te verskeep. Volgens hom is dit nie die boere self wat die grootste voorstanders van die spoorlyn Hopefield se kant toe is nie, maar die winkeliers van Hopefield, wat hulle ewe min steur aan die belange van die hinterland. "Land en Volk" maan die lesers tot kalmte en verdedig vir Oom Koos Lochner (LWR). Hy verduidelik dat Lochner die Moorreesburg-deputasie bloot uit hoflikheid vergesel het en nie uit eiebelang handel nie, maar in landsbelang. Hy vra waarom die mense van Vanrhynsdorp, Clanwilliam en Piquetberg vir twee myl se vervoer in plaas van een moet betaal, waarom hul goedere twee dae in plaas van een moet reis, en waarom die land twee pond in plaas van een moet betaal bloot om Hopefield te akkommodeer. As die hooflyn egter in 'n reguit lyn vanaf Malmesbury (die distrik se hoofstad en digsbevolkte deel) loop, kan Darling en Hopefield mettertyd taklyne bykry. So nie, sal almal permanent moet swaardra aan dieselfde duur vragpryse en ongerief as wat tans op die Kraaifontein-lyn verduur word. Laastens waarsku hy die kiesers teen die faksie van "Oubaas" {{Voetnota|Waarskynlik Jan A. Basson}} en maan hulle om vir hul eie mense (Afrikaners soos Lochner) te stem, eerder as om die belange van "jingo's" en Rhodes-manne soos James Douglas Logan te bevorder.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Piketberg-spoorweg. 6 Januari, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,–Terecht zegt ge dat de Afrikaander-partij het kan winnen, indien zij kleine geschilpunten wil laten varen en eendrachtig wil meewerken. Vrijdag wordt er eene vergadering gehouden te Hopefield, waar men alles zal probeeren om de voorgestelde Piketberg-lijn te verkrijgen zooals die thans wordt opgemeten. De menschen van Saldanabaai, Vredenburg, St. Helenabaai en Zandveld, die geen grooter gebruik van den spoorweg zullen maken, al komt die waar hij thans opgemeten wordt in stede van waar hij behoort te zijn, daar zij in het gezicht van goede havens wonen, vanwaar zij hunne oogsten in een of twee weken kunnen afschepen, zullen moeten helpen schreeuwen. Sir James zal geprezen worden: diens voornemen om de publieke gebouwen aan het einde van het dorp te plaatsen, zal vergeten worden. De vertegenwoordigers zullen gevraagd worden te bedanken. Den heer Lochner zal alle steun ontzegd worden. Dat de winkeliers van Hopefield hun best doen den spoorweg aan hun deur te krijgen, is toe te geven; zij zijn gewoonlijk de lieden die zich niet veel over het land bekommeren.<br>Doch de burgers, de boeren, behooren toch voorzichtig te zijn en niet met "Op den keeper beschouwd" te spreken, van den heer Lochner uit het parlement te willen houden. Want vooraf, de heer Lochner heeft nog maar de Moorreesburg-deputatie vergezeld, iets dat hij welvoegelijkheidshalve niet kon weigeren. Maar gesteld dat hij er voor zou zijn dat de spoorweg direkt gaat van den terminus, de hoofdstad van ons distrikt, door het dichtst bevolkte gedeelte van het land, in plaats van van Kalabaskraal met omwegen door een streek waar de bevolking dun is en men vanwege het zand den spoorweg niet zal kunnen bereiken, dan nog werkt hij niet in eigen belang zooals "Op den keeper beschouwd" zegt, maar in 's lands belang. Is het niet in belang van Van Rhijnsdorp, Clan William en Piketberg als de lijn rechtuit loopt, en zij dus voor één in plaats van voor twee mijlen moeten betalen, dat goederen één in plaats van twee dagen moeten reizen. Is het niet in 's lands belang dat één in plaats van twee pond uitgegeven wordt. Maar wat nog meer zegt, is eens een lijn naar het noord westen zoo direkt mogelijk van de hoofdstad van ons distrikt, door het dichtst bevolkte gedeelte des lands dan kunnen Darling en Hopefield nog altijd taklijntjes krijgen: doch is er eens een lijn van Kalabaskraal door het zand met zulke omwegen dan zal men altijd de groote vrachtprijzen moeten betalen, het ongemak moeten uitstaan en dezelfde klachten moeten hooren die nu van de Kraaifontein-lijn opgaan.<br>Maar zooals ik zeide het is natuurlijk dat de Hopefielders hun best doen om den trein zoo na aan hun deur te krijgen als mogelijk is. Zij moeten echter voorzichtig zijn dat zij 's lands vijanden niet in de hand werken. Te Darling bestaat er een partij ten gunste van den heer Logan. Den Rhodes-man, en pas op voor "Oubaas" hij wil u den heer Lochner laten tegenwerken en zegt "liever een advokaat of iemand anders dan onze vertegenwoordigers". Doch zoudt ge den heer Lochner, den Afrikaander, willen verruilen voor den heer Logan, de jingo? Gij zegt neen. Wel bedenk kalm wat in belang van het land is en niet wat voor u het voordeeligst is. Laat staan een klein geschil dat u niet tot nadeel is en in belang van het land is en bevorder de kandidatuur van een Afrikaander in plaats van hem tegen te werken en de kansen van een jingo en Rhodes-man te bevorderen, dan komt gij het best uwen plicht na jegens<br>Land en Volk.</ref> '''8 Januarie 1898:''' 'n Brief van "Een Boer" word gepubliseer waarin hy "komplimente" uitdeel ter verdediging van Oom Koos Lochner (LWR). Aan "Op den keper beschouwd" vra die skrywer deur watter bril hy kyk as hy beweer Lochner word aan die neus rondgelei — dit is volgens hom beslis 'n "sir James-bril". Hy bestempel "Op den keper" as 'n "vreemdeling in Jerusalem" omdat hy ooglopend nie besef Moorreesburg produseer meer as Darling, Hopefield en die Sandveld tesame nie. "Een Boer" vra retories watter sonde Lochner gepleeg het dat hy uit die parlement gehou moet word. Is dit omdat hy in die distrik se "graankas" woon en die trein eerder deur die vrugbare koringvelde van Moorreesburg wil sien loop as deur die "steenbok-rietvelde" van Hopefield? Of is dit omdat Lochner vir sir James Sivewright vasgevat het oor sy geheime, ongewilde planne om die plaaslike magistraatskantoor te verskuif? Die skrywer spot dat "Op den keper" nou naïewelik verwag dat Piquetberg, Clanwilliam en Vanrhynsdorp almal in gelid sy politieke bevele sal uitvoer, en vra sardonies of "Op den keper" dalk self vir die parlementssetel mik, of dalk vir James Logan gaan stem. "Groenkloover" spog met sy verskeidenheid produkte, soos rog, asof dit die edelste graansoort is. Weliswaar vind mens daar 'n bietjie koring, maar inderdaad ook knopbos en jakkalsbos, wat so vir drie sjielings en 'n sikspens per sak verkoop. Daarteenoor verkoop die veragtelike Moorreesburg duisende sakke koring, hawer en gars. Boonop herinner die skrywer vir "Groenekloover" aan Darling se enigste noemenswaardige bate, "hoofdman [Jan A.] Basson"{{voetnota|Die gebruik van die term 'hoofdman' deur 'Een Boer' is 'n doelbewuste retoriese vernedering. In die 19de-eeuse Kaapkolonie was 'hoofdman' (headman) die amptelike koloniale term vir tradisionele leiers wat aan stelsels soos huttebelasting onderworpe was. Deur Groenekloof so te marginaliseer en gering te skat, probeer hy die aanspraak op spoorweginfrastruktuur en parlementêre verteenwoordiging ondermyn.}} se soutpan. "Zandvelder" se eie grond is net vir bokke en beeste geskik; dié probeer Moorreesburg se vermoëns verkleineer deur bloot van "twaalf plase" te praat. Asof "Zandvelder" nie reeds terdeë van oor die honderd plase rondom Moorreesburg bewus is wat tussen 500 tot 2 000 sakke koring en 1 000 tot 3 000 sakke hawer en 'n groot hoeveelheid rog en gars oplewer nie. "Een Boer" sluit af met 'n waarskuwing gerig aan die skrywers om reguit met Lochner te praat wanneer hy hul vergadering besoek, in plaas daarvan om agter skuilname weg te kruip, en vra die deurslaggewende vraag: wie lei sir James Sivewright werklik aan die neus rond?<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Die Piketberg-spoorweg. 8 Januarie, Bijvoegsel: Aan den Editeur.<br>Mijnheer, – Vergun mij deze verdediging van oom Koos in uw geëerd blad. Elke week zie ik een hatelijk stuk in uwe uitgave tegen oom Koos, en wel uit Hopefield, Darling of Zandveld. Uit Hopefield is er een die het "op den keper beschouwt". Hij herinnert oom Koos aan den triomftocht van de heeren Louw en Ryan, en zegt dat zij oom Koos bij den neus gehad hebben. Door welken bril heeft hij dat gezien? Zeker door een "sir James" bril.<br>Dan weer in een tweeden brief veracht hij Moorreesburg als niets beteekenende. Arme keperbeschouwer, zou hij zulk een vreemdeling in Jeruzalem wezen dat hij dat hij niet weet dat Moorreesburg meer produceert dan Darling, Hopefield en Zandveld te samen. Nu moet oom Koos, omdat hij in de nabijheid van Moorreesburg woont en de trein door de vruchtbare korenvelden van Moorreesburg eerder kan gebouwd worden dan door de steenbok-riet-velden van Hopefield, uit het parlement, of is het omdat oom Koos ter elfder ure kennis heeft gekregen van de geheime plannen van dienzelfden sir James die op den keper nu zoo hoog roemt, om het magistraatskantoor te verplaatsen, tegen den zin van de ingezetenen en omdat oom Koos sir James zoo na op de hielen zat, dat hij niet tegen den zin van de ingezetenen kon gaan? Met behulp van Piketberg, Clanwilliam en Vanrhijnsdorp moet oom Koos nu uit het parlement gehouden worden alsof die dorpen zoo dadelijk gewillig zullen wezen om "op den keper" te gehoorzamen. Voor wie gaat "op den keper" stemmen? Voor Logan, of streeft hij zelf naar een zetel in het parlement?<br>Dan komt "Groen kloover" met zijn produkten voor den dag, zooals rog, alsof rog de edelste graansoort is. Een beetje koren vindt men en Knobbosch en Jakkalsbosch en zij verkoopen dat voor drie shillings en een sixpence per zak, terwijl andere plekken het voor twee shilling verkoopen. Het verachte Moorreesburg levert duizenden zakken koren, haver en gerst. Oom Koos moet nu uit het parlement, want hij woont nabij Moorreesburg. Wat kan oom Koos het helpen, dat hij in die graankas woont? Maar "Groenkloover" vergeet het harde pad van Kalabaskraal naar Klipfontein.<br>"Zandvelder" met grond voor bokken en beesten alleen geschikt, spreekt van twaalf plaatsen in Moorreesburg alsof hij niet weet dat er over de honderd plaatsen zijn die van 500 tot 2000 zakken koren en 1000 tot 3000 zakken haver en een groote hoeveelheid rog en gerst opleveren. Alweer moet oom Koos uit het parlement, want hij woont te Moorreesburg. "Groen kloover" heeft nog vergeten hoofdman Basson zijn zoutpan.<br>Hopefielders, "Groenkloover" en "Zandvelder", wacht tot oom Koos bij jullie vergadering komt houden. Spreekt dan man tegen man, maar niet met weggestoken namen, want dit toont uwe zwakheid. En spreekt tot geen voordeel van uwe zaak, maar veroordeelt het. Ik wil nu op mijne beurt vragen: wie heeft sir James aan den neus? Darling, Hopefield en Zandveld, pas op.<br>Ik noem mij,<br>Een Boer.</ref> '''8 Januarie 1898:''' In dieselfde uitgawe van ''De Zuid-Afrikaan'' reageer "Moorreesburger" heftig op "Op den keper beschouwd" se vroeëre aanvalle. Hy herinner die lesers wie eerste die regering om 'n spoorweg genader het: "Het was Moorreesburg en geen een ander, en daarom Moorreesburg verdient een spoorweg." Die skrywer bestempel sy opponent as gans onkundig en "bekrompe van geest". Al stem hy saam dat sir James Sivewright 'n intelligente man is, waarsku hy dat die Kommissaris van Openbare Werke feilbaar is en dat sy besluite slegs so goed is as die inligting wat hy ontvang. Wanneer mense soos "Op den keeper", wat met oogklappe deur die lewe gaan, vir Sivewright mislei met "schoone woordjes" en vleiery, loop die land die gevaar dat 'n spoorlyn gebou word wat op "gunste en gawes" gebaseer is, in plaas van een wat die meerderheid van die bevolking bevoordeel. Hy voeg by dat die Moorreesburgers geensins "beneveld" of kortsigtig is nie; hulle weet presies wat hul parlementsverteenwoordigers beoog en steun 'n roete wat ekonomies lonend sal wees. Die voorgestelde spoorlyn wat op daardie stadium deur die sandvlakte opgemeet word, kan volgens hom nooit winsgewend wees nie, aangesien dit die streek se vrugbaarste landbougrond uitsluit. Die brief sluit af met 'n uitdaging aan "Op den keeper", om sy wa en perde in te span en self na Moorreesburg se plase te kom kyk. Die reusagtige koring- en strooimiedens wat daar staan, sal die kusstreek se sandhope vinnig laat klein lyk.{{voetnota|Die koring- en strooimiedens in die Swartland was letterlik so groot soos huise gestapel. Al sedert 1719 in Peter Kolbe se dae: "Wenn sie es nach Hause gebracht haben, so legen oder schlichten sie es in grosse Hauffen aufeinander, die sie Myden [mijten] nennen: und lassen es also in solchen Hauffen nachdem sie es mit Stroh obenauf wohl verwahret haben, unter freyen Himmel liegen. Es werden aber diese Korn-Hauffen über 20. biß 30. Schuhe hoch, und nach Proportion breit; deswegen aber oben mit Stroh bedecket, damit das Wasser, wenn es etwa ungefähr regnen sollte, ehe sie ausgetroschen hätten, nicht hinein lauffen und innenwendig die Körner anstecken möge, daß sie auswachsen, oder gänzlich zu schanden werden."}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Voor de rechtuit-lijn. 8 Januarie, Bijvoegsel: Mijnheer, – Ik zie in uwe uitgave van 30 December een brief geteekend "Op den keeper beschouwd" omtrent de Malmesbury-spoorweg-verlenging. "Op den keeper beschouwd" valt de Moorreesburgers en oom Koos aan, omdat oom Koos saam was met de deputatie naar sir James. Maar de schrijver moet geheel en al onbekend wezen met de zaken van Moorreesburg, of verkeerd ingelicht zijn. Hij is zeer bekrompen van geest, en doet de vraag: sedert wanneer is Moorreesburg zoo belangrijk geworden? Is het niet [be]ter [v]oor oom Koos het publieke platform [te] [b]eklimmen? Ik vraag "Op den keeper be[s]chouwd" ook eens: Wie was de eerste die de [re]geering [o]m [ee]n spoorweg gevraagd heeft? [Het] [was] Moorreesburg en geen een ander, en [daaro]m Moorreesburg verdient een spoorweg. [Ik] [za]l opgaven noemen en zal uitvoeren hoeveel [hoe]veel [gra]an hier gewonnen worden.<br>Verder zegt hij dat het goed is dat sir James een goed hoofd heeft, anders was hij reeds gek geworden. Ik stem gaarne met den schrijver in dat sir James een goed hoofd heeft, maar het is niet altijd het geval dat iemand met een goed hoofd ook eens recht doet, want een mensch is feilbaar. En dan wordt iemand als sir James verkeerd ingelicht, want zoo iemand als "Op den keeper beschouwd" die niets weet van zaken, aan sir James verkeerde voorstellingen geeft, en schoone woordjes vertelt en uitnoodigt, enz., dan wordt er een lijn gebouwd, niet naar den wensch van de meerderheid der bevolking en geen lijn die betalen zal, maar een naar gunst en gaven.<br>Vanwaar komt het eigenbelang daar u van spreekt? "Op den keeper beschouwd" ziet den splinter in zijn broeders oog, maar vergeet den balk in zijn eigen oog. Zooals de lijn nu opgemeten wordt zal ze niet betalen, want ze zal door de zandvlakte loopen, terwijl de goede [gronden] [b]uiten[sl]uiting blijven. De Moorreesburgers [zijn] [niet] [b]eneveld om het in te zien dat onze [ver]tegenwoordigers met een verlenging willen [werke]n. Maar wij met onze vertegenwoordigers [willen] [ee]n lijn hebben die betalen zal, anders [staan] [w]ij [m]at. Maar "Op den keeper beschouwd" moet eerst een kar inspannen, of als hij geen kar en paarden heeft, zijn buurman erom vragen, en een reisje door Moorreesburg maken. Kijk [en] [oor]deel dan voor u zelf. De grootte dier [ko]ren- en der stroohoopen die wij hier hebben [getui]gen of u daar in het zand ook zulke [din]gen kunt hebben.<br>De uwe,<br>Moorreesburger.</ref> '''10 Januarie 1898:''' "Op de keper beschouwd" antwoord "Land en Volk", "Boer" en "Moorreesburger" almal in een enkele brief vanuit Hopefield. Hy verskaf egter geen nuwe feite om sy eie saak te versterk nie; sy verdediging steun hoofsaaklik op ''tu quoque''-teenaanvalle. Hy deel eers 'n paar klappe uit deur homself as jonk, voortvarend en wêreldwys aan die leser te bied, teenoor die binnelandse "ou oompies" wat die bal volgens hom heeltemal misslaan en deur hul kleingeestigheid glad nie die groot geheelbeeld kan insien nie. Dat hy die spoorwegsake van die begin af reg opgesom het, spreek duidelik uit die grootste politieke vergadering in die distrik wat tot nog toe op 7 Januarie op Hopefield plaasgevind het. Hy het die moeilikheid sien kom, en daar is dit nou. Net soos hy voorspel het.<br> Hy ontken dat sy (en andere) se vroeëre briewe "haatlik" teenoor oom Koos Lochner was; die briewe gaan Lochner bloot "te lijf" omdat hy nie konsekwent optree nie. "Op de keper" vra waarom "Boer" vir Lochner in die bresse moet tree. "Waarom antwoordt hij niet zelf?" Die skrywer merk op "Boer" was duidelik nie self teenwoordig toe die Kommissaris, sir James Sivewright, deur die distrik gereis het nie. "Op de keper" was egter self daar en het gesien hoe Lochner en Ryan destyds by Hamburgshoogte en op Hopefield instem met die presiese roete wat tans opgemeet word. Vir die skrywer is hierdie skielike ommeswaai van die parlementslede verdag. Hy onthou nog hoe hierdie selfde menere verlede jaar nog die deputasie uit Piquetberg, Clanwilliam en Hopefield na sir James Sivewright vergesel het. Die skrywer waarsku dat "Oom Tommy" [Thomas Louw] sekerlik nou kliphard in sy mou sit en lag—"dat men zijn kleintongetje kan zien"—terwyl hy kyk hoe die boere blindelings oor hul eie voete val. Hy voer aan die hele spoorwegskema sal noodwendig verongeluk as die Moorreesburgers so selfsugtig bly en weier om met dieselfde as die Sandvelders tevrede te wees. Hy pleit vir samewerking om die hande van die regering te sterk vir 'n ontwikkelingslyn wat ’n goue middeweg deur die distrik neem, en vra ten slotte waarom "Boer" self onder 'n skuilnaam skryf as hy oor sy anonimiteit kla.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Malmesbury-Piketberg-spoorweg. 13 Januari, Bijvoegsel, p. 2: Hopefield, 10 Jan. 1898.<br>Aan den Editeur.<br>Mijnheer,–Vergun mij zoo kort mogelijk "Land en Volk," "Boer" en "Moorreesburger" eventjes te straffen. Die ou oompies slaan den bal geheel mis. "Op de keper beschouwd" leest met zijn eigen bril, en zoo hem een langen leeftijd vergund wordt, hoort gij meer van hem, en de tijd zal leeren dat recht en gerechtigheid bij hem oneindig meer beteekenen dan eigenbelang. En dat "Op de keper beschouwd" zaken van den beginne af aan recht heeft opgevat, getuigt de grootste politieke vergadering van het distrikt te Hopefield gehouden op 7 Januari 1898.<br>"Boer" spreekt van hatelijke brieven, waar komt de hatelijkheid in? Wij gaan den edelen heer Lochner te lijf, omdat hij zich inkonsequent gedraagt. Maar waarom voor den edelen heer zoo in de bres gesprongen? Waarom antwoordt hij niet zelf? "Boer" was zeker niet tegenwoordig bij de ontmoeting van sir James op Hamburgs hoogte en te Hopefield ten tijde van zijn reis door het distrikt, "Op de keper beschouwd" wel, zoo ook de edele heeren Lochner en Ryan, en het was pleizierig de heeren toen te hooren instemmen met de richting thans onder opmeting, en waren zij dan destijds vreemdelingen en onbekend met hun eigen distrikt? en waren zij niet diezelfde heeren die verleden jaar de deputatie van afgevaardigden uit Piketberg, Clanwilliam en Hopefield bij sir James vergezelden, en wat was toen hun gedrag, en hoe blijkt het nu? Wat zeide de heer Lochner toen, en wat de heer Ryan, en waarom zoo kort omgesprongen? Neen, oom "Boer", ik zie gij neemt de zaken verkeerd op, omdat gij met het rechte der zaak onbekend zijt, en het zal toch al te moeilijk voor sir James wezen om den spoorweg bij de deur van iederen boer te brengen. En oom Tommy lacht, dat men zijn kleintongetje kan zien, als hij ons over dat struikelblok heen en weer ziet tuimelen, dat het geheele schema noodwendig moet verongelukken, indien gij Moorreesburgers, niet met net zooveel als wij tevreden zijt.<br>Wij verlangen niet u geheel en al uitgeworpen te zien, maar waarom zoudt gij zoo zelfzuchtig wezen om de rechten van anderen niet te billijken? En was uwe pen niet huiverig toen gij nederschreef dat Moorreesburg meer produceert dan Darling, Hopefield en Zandveld samen? En dan nog uwe aanmerking over knobbosch, jakhalsbosch en de aanmerking van "Moorreesburger" over "kar en paarden te leenen." Zijn zulke aanmerkingen niet al te ver gezocht en kinderachtig? Gij laat u door uwen gedachtenloop vervoeren, en geraakt in verwarring, een bewijs van kleingeestigheid oompie<br>het is een naarheid,<br>maar de waarheid.<br>Laat ons liever samenspannen en de handen van de regeering sterken, door eene ontwikkelingslijn welke ons plechtiglijk beloofd is, en waarop wij rekenen, gebouwd te krijgen, daardoor zullen wij ons land en distrikt een dienst bewijzen, want het geheele noordwestelijke distrikt zal alsdan oneindig meer produceeren, want het feit kan niet weggeredeneerd worden, dat onze boeren in een goed seizoen meer kunnen produceeren dan wat zij met hun twee of drie span vee kunnen wegrijden. Maar als de trein eenmaal loopt zooals thans opgemeten wordt, dan komt spoorwegvervoer in bereik van bijna ieder deel van ons distrikt. En neemt de kaart, dan zal een ieder zich spoedig overtuigen dat de lijn die opgemeten wordt eenen goeden middenweg door het distrikt neemt.<br>Heer editeur, nog net dit, want ik maak te veel inbreuk op uwe ruimte. "Boer" zegt, ik schrijf naamloos, maar waarom wilt gij mijn naam weten? Overtuigt mij dat ik onwaarheid verkondig.<br>En wat doet hij, hij spaart de waarheid en teekent "Boer," hoe strookt dit? Men zal met mij instemmen, dat tenzij beter argumenten uit Moorreesburg worden vernomen, het de moeite niet betaalt er verder notitie van te nemen. U nogmaals dankende, blijf ik<br>Op de keper beschouwd.</ref> '''15 Januarie 1898:''' Omdat ''De Zuid-Afrikaan'' na afloop van die Hopefieldvergadering (gehou 7 Januarie) op 11 Januarie gevra het vir syfers en opgawes bo retoriek, <ref name="ZA18981101" /> skryf Jan A. Basson die brief op Droogevlei, Groenekloof.{{voetnota|Die ouer naam is Drooge Valley op die topografiese kaart; vandag heet die plaas Droëvlei - met verwysing na Suid-Afrika. Hoofdirektoraat: Nasionale Geo-ruimtelike Inligting. 2010. 3318AD Darling. Vyfde uitgawe. Skaal 1:50 000. Kaapstad: Staatsdrukker}} Die brief word 22 Januarie geplaas. Basson glo nie die skrywer "Groenkloover" kan 'n Groeneklower wees nie, want 'n Groeneklower in murg en been sal uit respek nooit 'n naamlose brief aan 'n koerant skryf nie. Basson neem homself as voorbeeld: hy het by Hopefield nie sy gevoelens onder stoele en banke weggesteek nie; hy het ronduit oop en eerlik gepraat, en is ook bereid om die klein foutjies van Lochner te vergewe en te vergeet. Hy en sy seun sal steeds vir Lochner in die komende verkiesing stem. Basson het sy redes. Groenekloof het nog nooit Moorreesburg enige leed aangedoen nie, maar "Boer" ag homself die reg toe om Groenekloof te verag, bespot en te beledig, terwyl hy lofliedere sing oor die groot miedens en strooihope wat die Groeneklowers nie het nie. Om nou rog, jakkalsbos en knopbos op te haal is onnodig - wat oorbodig is, is onbenullig. Boer herinner Groenekloover selfs aan "hoofdman Bason en zijn zoutpan" - met daardie eretitel is Basson glad nie gediend nie, aangesien hulle almal in Engels en Hollands kan lees, skryf en redeneer, en hom as hoofman daarom nie nodig het om namens almal te dink nie. Basson erken dit is waar, Groenekloof het nou nie die koringopbrengs wat Moorreesburg noodwendig het nie. Groenekloof het egter nie heeltemal niks nie, te midde van die roes wat die streek geteister het. M. Duckitt, van Alexandersfontein, se opbrengs was 900 mud koring (±81,6 metrieke ton); W. Basson, van Bonteberg, 700 mud koring (±63,5 metrieke ton); J. A. Basson, Droogevlei 650 mud koring (±59 metrieke ton), sonder om ander graansoorte in te sluit. Dit is maar drie plase, al kan hy 'n dosyn ander opnoem. Anders as "Boer", roem Groenekloof nie slegs op graan nie. Die Groeneklowers se mark is baie meer gediversifiseerd as dit. Groenekloof lewer jaarliks 350 leggers (201 950 ℓ) wyn, sonder om nog die brandewyn in te reken. Groenekloof verkoop jaarliks duisende skape en honderde beeste en bokke. Groenekloof lewer jaarliks op die produktemark in Oktober honderde bale langwol, sonder brandsiekte, tot eer en voorbeeld vir Malmesbury, en maak as't ware die mark oop tot Moorreesburg se voordeel, naamlik vir kortwol.{{voetnota|Dié sin is tweeledig. Hy argumenteer dat Groenekloof se hoë-gehalte langwol (wat baie gesog was, omdat die 19de-eeuse masjinerie slegs hierdie tipe vir fyn klere kon gebruik) die groot wolkopers na die Malmesburymark lok. Omdat Groenekloof se topproduk die mark "oopmaak" en die pryse stimuleer, kry die Moorreesburgse boere byna as 'n guns 'n beter prys vir húl minderwaardige produk as wat hulle normaalweg sou kry.}} Die wolkopers van Malmesbury is sy getuies. Groenekloof lewer jaarliks 'n groot hoeveelheid botter op. Enkele bottermakers sluit in:{{voetnota|Net mooi in 1899, 'n jaar later, het twee Swede, Nils Georg Möller en G. Threnström hulle in Darling gevestig, om 'n romery van hul eie te begin in 1901. In 1906 het die onderneming so groot geword dat dit oorgeneem moes word deur boere wat 'n koöperasie gestig het. Mnr. Martin Versfeld van Slangkop was die eerste voorsitter van die direksie en hy het dit gebly tot in 1926. - ''vide'' Eeufeesgedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Darling, 1953, p. 89}} * M. Versfeld, Slangkop, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * W. Versfeld, Slangkop, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * W. Basson, Bonteberg, maak gemiddeld 200 lbs. (90,72 kg) per week. * M. Duckitt, Alexandersfontein, maak gemiddeld 150 lbs. (68,04 kg) per week. :en nog vele andere. Groenekloof lewer duisende sakke van die allerbeste kalk op. Duisende sakke bas vir looierye. Groenekloof het 7 soutpanne, waarvan een te Droogevlei, wat alleen, volgens noukeurige berekening, 120 000 mud (±12 360 metrieke ton teen 103,00 kg per mud sout) sout per jaar kan lewer. Basson benut dan [[naamsmousery]]: omdat lord Charles Somerset, sir James Sivewright, generaal Goodenough, en menere Middelton, James Sauer, Ross en menig andere gesê het Darling en Groenekloof het potensiaal, daarom moet dit reg wees. Dat jakkals nou sy eie stert moet prys is vir Basson pynlik, maar dit dien as 'n "noodzakelijke verdediging [...] voor ons in een tijd van spoorweg-spanning".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Malmesbury-Piketberg spoorweg. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 2:Droogevlei, Groenkloof,<br>15 Januari 1898.<br>Aan den Redakteur.<br>Mijnheer,—Ik zie in Ons Land van 7 Januari een schrijven uit Moorreesburg, onderteekend "Boer", waarin hij den ed. heer Lochner verdedigt tegen de aanvallen uit Hopefield, Zandveld en Darling.<br>Nu wat Darling aangaat kan ik volmondig verklaren, dat er daar nooit een brief tegen den heer Lochner is geschreven; de brief, onderteekend Groenkloover is niet te Darling geschreven daar ben ik [zeker] van. Want wij Groenkloovers zijn [niet] gewoon anderen in nieuwsbladen naam[loos] aan te vallen, daartoe hebben wij te veel respekt voor anderen en voor ons zelven, en zoo wij schrijven dan onderteekenen wij onze namen, zoo als ik ga doen.<br>Nu wat ik tegen den heer Lochner te zeggen heb, dit heb ik publiek te Hopefield gezegd, niet onder een dekmantel, en verder ben ik heel moedig hem in der minne alles te zeggen en te vergeven. En wat meer is ga ik met mijn zoon nog voor hem stemmen; daartoe heb ik mijn reden.<br>Maar laten wij nu een kijkje doen in de resumé van "Boer" uit Moorreesburg, hoe of hij tegen ons onschuldig te velde trekt, daar wij hem "en geheel Moorreesburg" nooit eenig leed gedaan hebben. "Boer" barst los, veracht Groenkloof, bespot ons, beleedigt ons, waartoe hij in de verste verte geen recht heeft. Laten wij zien wat hij zegt. Groenkloof heeft een beetje rog en jakhalsbosch en knopbosch, en of rog dan zoo 'n edel graansoort is. Zie zijn onnoodig argument. Dan zegt hij de trein loopt door een nuttelooze vlakte, die niets opbrengt en zal niet betalen. Dan weer zegt hij Groenekloover heeft hoofdman Bason en zijn zoutpan ook nog vergeten. (Spottend, niet waar?) Verder wijst hij op de groote mijten en stroohoopen in Moorreesburg die wij niet hebben.<br>Nu wij erkennen dat het waar is, dat er te Moorreesburg groote oogsten gewonnen worden. Nu, "Boer" laat mij toe op mijn beurt toch ook iets van de door u verachte Groenkloof tot opheldering en verdediging te zeggen.<br>Hier wordt niet een weinig rog, jakhalsbosch en knopbosch gekweekt, maar een groote hoeveelheid koorn en andere graansoorten. Ik noem u eenige, ofschoon zwaar door roest geteisterd, nog hebben wij wat gewonnen. M. Duckitt, Alexandersfontein, heeft gewonnen 900 mud koorn, W. Basson, Bonteberg, 700 mud koorn, J. A. Basson, Droogevlei 650 mud koorn, buiten andere granen.<br>En zoo kan ik u nog een dozijn plaatsen opnoemen. Oordeel voor u zelf.<br>Verder "Boer", beroemt zich uitsluitend op graan te Moorreesburg. Laat ons zien of de Groenekloof iets meer voor den dag kan brengen. Wat ik zeg kan ik met cijfers bewijzen.<br>Groenekloof levert jaarlijks 350 leggers wijn op behalve den brandewijn.<br>Groenekloof verkoopt jaarlijks duizenden schapen en honderden beesten en bokken.<br>Groenekloof levert jaarlijks op de produktenmarkt in October honderden balen lang wol, zonder brandziekte, tot eer en voorbeeld voor Malmesbury, en regelt als het ware de Malmesburysche markt tot uw voordeel, voor uwe korte wol. Ik beroep mij op de Malmesburysche wolkoopers.<br>Groenekloof levert jaarlijks een groote hoeveelheid boter op. Ik noem u eenige botermakers: M. Versfeld, Slangkop, maakt gemiddeld per week 200 lbs.<br>W. Versfeld " " " 200 "<br>W. Basson, Bonteberg, " " " 200 "<br>M. Duckitt, Alexandersfont. " " " 150 "<br>en nog meer anderen.<br>Groenekloof levert duizenden zakken allerbeste kalk op. Duizenden zakken bast voor looierijen.<br>Groenekloof heeft 7 zoutpannen, waarvan een te Droogevlei, die alleen, volgens nauwkeurige berekening 120,000 mudden per jaar kan opbrengen.<br>Nu verder in die verachtelijke Groenekloof kunt gij mooi oprecht vee, zooals paarden, beesten, schapen enz. te zien krijgen. Mooi kampen en omheinde plaatsen.<br>Kom "Boer" van Moorreesburg en overtuig uzelven en wordt genezen van uw razernij.<br>Nu veroorlooft mij een vergelijking te maken tusschen u en andere voorname personen.<br>"Boer" van Moorreesburg veracht Groenekloof, ten minste hij laat het zoo verstaan.<br>En lord Charles Somerset een van onze vroegere gouverneurs, heeft voor omtrent 45 jaren voorspeld dat Groenekloof een van de voornaamste deelen van Malmesbury zou uitmaken volgens haar eigenaardige grondsoorten. Nog anderen, zooals generaal Goodenough, ed. heer Middelton, ed. heer James Saur, sir James Sivewright, ed. heer Ross en een menigte andere personen, om niet eens van intelligente boeren te spreken van andere gewesten. Het publiek oordeele dus voor zichzelven.<br>Het is pijnlijk voor mij om ons eigen lof te verkondigen, maar een ieder weldenkend mensch zal wel verstaan dat het een noodzakelijke verdediging is voor ons in een tijd van spoorweg-spanning.<br>Ten slotte schaam ik mij om bestempeld te worden met den naam van hoofdman, want onze menschen kunnen allen goed lezen en redeneeren in 't Hollandsch en Engelsch en ook verstaan wat zij lezen, dus zij hebben geen hoofdman noodig.<br>Dus, vriend van Moorreesburg, breng toch in 't vervolg aan het oude goede spreekwoord: "Als een hond slaapt laat hem met rust" in toepassing op onze zaak.Nu met beste, vriendelijke groete,<br>Geheel de uwe,<br>JAN A. BASSON Ez., L.W.V.<br>P.S. Verder zinspeelt "Boer" op ons aanstaand hardepad van Kalabas. Maar laat mij u zeggen dat de zoutpannen van 36 tot 38 mijlen van Kalabaskraal zijn en bereken het gewicht van zout en de lage prijzen van dit artikel om te competeeren met anderen en gij zult zien hoe noodig een spoorweg is.<br>J. A. B.</ref> '''17 Januarie 1898:''' Op die plaas Drieheuvel{{voetnota|Daar is inderdaad 'n plaas "Drieheuvel" [in die enkelvoud!] op 'n ou topografiese kaart langs die Bergrivier, oos van Moorreesburg. Vandag word die naam "Drie Heuwels" op moderne topografiese kaarte aangegee - met verwysing na Suid-Afrika. Hoofdirektoraat: Nasionale Geo-ruimtelike Inligting. 2010. 3318BB Porterville. Vyfde uitgawe. Skaal 1:50 000. Kaapstad: Staatsdrukker.}} skryf Jacobus Abraham van Aarde Lochner (LWR) op hierdie datum sy repliek. Dit word op die 22ste Januarie gepubliseer en aan "Op de keeper beschouwd" gerig. Lochner wys maar net op sy kennisgewing wat op 15 Januarie 1898 in ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn het, waarvoor hy reeds byna 'n maand tevore op 28 Desember 1897 geteken het om in die koerant geplaas te word.{{voetnota|Die koerant wou waarskynlik nie te vroeg die kennisgewing plaas nie, omdat die datum van die vergaderings tot dan die lesers maklik kon ontgaan.}} Byna 'n week voordat die kennisgewing van die Hopefield-vergadering op 4 Januarie 1898 geplaas is. Hy en die ander Bondskandidate sal 27 Januarie op Darling wees, en 28 Januarie op Hopefield.<ref name="verkiesingsveldtog1898" /> Hy is bereid om vir die kiesers van Hopefield te ontmoet wat hom reeds "gecondemneer" het. Hy hoop dat "Op den keeper beschouwd" dan met sy ware naam vorendag sal kom, sodat vriend en vyand vir hulself kan oordeel.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heer Lochner zal spreken. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 2:Drieheuvel, 17 Januari 1898.<br>Aan den Redakteur.<br>Mijnheer.–Ik zie in uwe uitgave van 13 dezer, dat "Op de keper beschouwd" in zijn antwoord op den brief van "Boer" zeide waarom antwoordt de heer Lochner niet zelf. Ik verwijs "Keper beschouwer" naar uwe uitgave van 15 dezer, waarin hij zal zien eene advertentie eener vergadering die ik onderteekend heb en wel op 28 Dec., ten einde "Keper beschouwer" en de kiezers van Hopefield, die mij zoo gecondemneerd hebben, op het platform te ontmoeten. En ik hoop dat "Op de keper beschouwd" dan met zijn waren naam voor den dag zal komen opdat vriend en vijand voor zichzelven kunnen oordeelen.<br>De uwe,<br>J. A. v. A. Lochner.</ref> ==== Hopefield hou groot vergadering ==== [[Lêer:Sir James Sivewright - May 1902 - Cape Colony.jpg|duimnael|regs|Hopefield se troefkaart:<br>sir James Sivewright<br>Kommissaris van Openbare Werke<br>(17 Januarie 1896 – 13 Oktober 1898)]] '''4 Januarie 1898:''' 'n Kennisgewing word geplaas van 'n vergadering wat gehou sal word op 7 Januarie, in die hofsaal op Hopefield, stiptelik om 10 vm. Rede: "om de gevoelens te vernemen aangaande de Verrichtingen der deputaties die hunne opwachting bij den Commissaris van Kroonlanden hebben gemaakt om de lijn nu onder opmeting, aangaande den Piquetberg Spoorweg veranderd te krijgen." Die inwoners van Darling, Groenkloof, Vredenburg, Saldanhabaai, St. Helenabaai, die Sandveld, Piquetberg, en die veldkornetskap Zout Rivier is ook genooi. Moorreesburg is duidelik nie genooi nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Kennisgeving: Een Belangrijke Vergadering. 4 Januari, p. 1: Een Belangrijke Vergadering Zal gehouden worden te Hopefield en wel op VRIDAG, den 7den JANUARI 1898, precies om 10 uur v.m. in de Hofzaal alhier, om de gevoelens te vernemen aangaande de Verrichtingen der deputaties die hunne opwachting bij den Commissaris van Kroonlanden hebben gemaakt om de lijn nu onder opmeting, aangaande den Piquetberg Spoorweg veranderd te krijgen. De Ingezetenen van Darling, Groenkloof, Vredenburg, Saldanhabaai, St. Helenbaai, Zandveld, Piketberg, en Veldkornetschap Zout Rivier, worden uitgenoodigd om deze, zeer belangrijke vergadering bij te wonen en niet ten achteren te blijven.<br>Op last der Vergadering<br>gehouden 29/12/97.<br>A.J. Stigling, Sec. Spoorweg Comité.<br>Hopefield,<br>December 30, 1897.</ref> '''7 Januarie 1898:''' 'n Groot vergadering is op Hopefield gehou. Ongeveer 300 van die invloedrykste ingesetenes van Hopefield, Darling, en omstreke was teenwoordig.Uit Darling was daar tussen 20 en 30 besoekers, en baie van ander plekke. Die landdroskantoor kon glad nie almal akkommodeer nie. Die doel van die vergadering was om insette vanaf die publiek te kry hoe hulle oor die voorgestelde spoorwegverlenging voel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> J.W. Stigling was voorsitter.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" />Ds. Neethling, die ''pastor loci'', kon weens ongesteldheid nie die vergadering bywoon nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /><br> Stigling hoop die vergadering sal vrymoedig maar ordelik geskied. Graag wil hy ook net 'n regstelling maak. In ''De Zuid-Afrikaan'' van 25 Desember 1897 staan daar sir James Sivewright het gesê dat alle plekke/plase afgevaardigdes hierheen moet stuur, en op grond van die gevoelens van die meerderheid afgevaardigdes sou hy optree. Dit is onjuis. Stigling het hier 'n brief van sir James Sivewright wat aan dr. Steyn gerig is, wat hy later aan die vergadering sal voorlees. Daarin sit sir James die saak duidelik uiteen.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> A.J. Stigling, die sekretaris, lees die kennisgewing voor, waarin almal van Hopefield en omstreke uitgenodig word om die vergadering by te woon. Die sekretaris sê hy sal ter opheldering voorlees uit ''De Zuid-Afrikaan''. Daarin staan geskryf wat die boere-parlementslede gesê het toe die eerste deputasie die regering gaan spreek het, om uit te wys:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Ryan eerder die spoorwegverlenging wou verongeluk as bevorder, en daarom nie so maklik onskuldig kan pleit nie<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Lochner van standpunt verander het<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> * dat Jan Basson werklik die verlenging wil bevorder.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarna lees Stigling hardop die uittreksels uit die verslag van die deputasie, naamlik:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Vir Pierce Ryan (LWV) is die afvaardiging 'n bewys dat 'n ommekeer, selfs 'n revolusie van sentiment onder die boere plaasgevind het. Jare tevore was die boere sterk gekant teen die spoorweë, omdat die spoorweë geld uit die land neem, en nou kom hulle sélf en pleit vir spoorwegverkeer. Dit is 'n verblydenende teken en hy beskou die spoorweg as die boer se grootste vriend. By gebrek aan bevaarbare riviere is spoorweë die enigste middel om hierdie land behoorlik te ontwikkel. Mens moet net egter in gedagte hou dat die spoorlyn 'n ontwikkelingslyn moet wees, wat die land en distrikte moet ontwikkel. Dit moenie 'n lyn wees soos die Malmesbury-lyn, wat 30 myl ver gaan voordat daar enigiets is om te vervoer nie. Dit moenie 'n punt-tot-punt-lyn wees nie, m.a.w. soos die spoorlyn na die goudveld, wat uitsluitlik gebou is met die doel om die goudvelde te bereik nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Lochner (LWR) het hom ten gunste van die Malmesbury-verlenging uitgespreek, omdat die distrikte daardeur die beste ontwikkel sou word. Hoe dan ook, mense het besluit om die saak in die hande van die regering te laat. Hy dink wel 'n nuwe opmeting is nodig en glo dat die Kommissaris deur 'n besoek aan die distrik vinnig oortuig sal word watter rigting die spoorlyn moet inslaan.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :Jan Basson (oud-LWV) het gevra dat die lede van die deputasie in Hollands moet praat, wat geredelik deur die Kommissaris toegelaat is. Basson het gesê daar was op 15 Januarie 1897 'n openbare vergadering op Piquetberg gehou. Afgevaardigdes uit al die omliggende streke is soontoe genooi om die spoorwegkwessie te bespreek. Die algehele konsensus was dat die die spoorlyn nie by 'n dorp moet aandoen nie. Die doel was om 'n goue middeweg te soek om die distrikte te ontwikkel. Daarvoor sou die verlenging van die Malmesbury-lyn baie geskik wees. Die lyn sou dan verleng kon word óf vanaf Kalabaskraal (wat wel 'n afsonderlike (dooie) lyn Malmesbury toe sou beteken van slegs 9 myl), óf vanaf Malmesbury na 'n punt 6 of 7 myl oos vanaf Hopefield en ongeveer 6 myl wes van Moorreesburg, en daarvandaan reguit deur na Piquetwegstasie. Die vergadering te Piquetberg het die volgende resolusie eenparig aangeneem: "Hierdie vergadering het besluit om alle ondersteuning te verleen aan die bou van 'n spoorweg waarby Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piquetberg, Clanwilliam, die Sandveld, Troe-Troe (Van Rhynsdorp), Calvinia en Namaqualand op die billikste wyse behandel sal word."<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> A.J. Stigling beskou sir James Sivewright as 'n eerlike man, 'n man van gesag wat aan sy beloftes gestand doen. Hy glo ook dit was onbillik van Malmesbury om die voorgestelde verlenging te dwarsboom, omdat Malmesbury niks met die saak uit te waai het nie.{{voetnota|Malmesbury het reeds 'n terminus gehad, terwyl die ander dorpe nog niks gehad het nie. Malmesbury word dus reeds bevoordeel. Verder was hierdie dorp nie verteenwoordig of teenwoordig by die deputasie wat sir James Sivewright op 23 Februarie 1897 ontvang het nie.}}<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Brink (van die Sandveld) voel jammer dat sake so moes uitdraai en die (huidige) deputasie so lank gesloer het om die regering te gaan spreek. Maar wat hom net grief: mense het net so omgeswaai, en toe kom staan hulle en stel 'n ander lyn voor. Hy prys sir James; hy het getoon dat hy 'n man van sy woord is. Die vorige deputasie is 'n skreiende skande vir die inwoners van hierdie streke. Die lede van die Laerhuis is 'n skande; hul uitsluitlike doel was om hul persoonlike belange te bevorder en die koopmanne te bevoordeel. Jy hoef nie meer na die verteenwoordigers op te kyk nie. Dit grief hom soos Lochner so skielik 'n algehele ommeswaai gemaak het en nou teen die belange van sy kiesers opgetree het. Daar word nou baie gepraat van die groot, pragtige Moorreesburg, en Brink wil nou nie die Moorreesburgers beledig nie, maar hy sou tog baie graag wou weet van wanneer af Moorreesburg so 'n groot, manjifieke plek geword het. Na sy beste wete is daar slegs enkele plase wat hierdeur bevoordeel kon word. Na sy mening was die doel van die vorige deputasie nie om 'n beter lyn aan te beveel nie, maar om die spoorweg te verongeluk en om die handelaars (lees: die geldmag) van Malmesbury te bevoordeel. 'n Mens kan jou egter daaraan troos: sir James Sivewright sal tot die bitter einde toe aan sy woord getrou bly.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jan Basson is dit eens met Brink. Darling staan bankvas agter Hopefield. Die inwoners van Darling en Groenekloof was heeltemal tevrede met die opgemete lyn soos dit was. Die vorige deputasie het geen reg gehad om dit te doen nie. Dit is nie hoe ooreengekom en ingestem is nie. Malmesbury se gedrag is uiters laakbaar. As Malmesbury dan ontevrede was met die opgemete lyn, dan was dit sy dure plig om die inwoners van die ander plekke/plase te betrek. Maar nee, haastig en agteraf word 'n deputasie gestuur Kaap toe om 'n ander lyn te beding. Sodat slegs 'n paar mense ten koste van die menigte bevoordeel kan word. Die ingenieurs het uitdruklik gesê die lyn vanaf Malmesbury, daardie einste lyn wat die deputasie nou so voorstel, sal baie duurder kos as die huidige opmeting. Moorreesburg het glo baie produkte te bied, maar wat anders het Moorreesburg te bied behalwe graan? Groenekloof/Darling het 'n verskeidenheid produkte soos graan, wol, bas, kalk, sout, wyn ens. Mense wat sê Groenekloof het niks te bied nie, weet feitlik niks van die streek af nie. Verder wys Basson op die hartlike samewerking onder al die belanghebbende partye, en hoop die Sandveld en Piquetberg sal ook ewe hartlik met Hopefield wil saamwerk. As Piquetberg afgesny sal word, wat sal die plek dan beteken? Dit is vir die Piquetbergers se eie beswil om met Hopefield saam te werk.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Tapper (Darling) die volgende resolusie voor, en J. Visser (Klipbank) sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(1)''' Die vergadering is tevrede met 'n spoorlyn wat "het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen", maar ook 'n lyn wat gelyke reg sal laat geskied aan sowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai as die Sandveld.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Brink (Sandveld) voor, en Rijk Melck sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(2)''' Die vergadering spreek sy afkeuring uit m.b.t. die gedrag van Malmesbury en Moorreesburg teenoor Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en die Sandveld; omdat 'n deputasie gestuur is na die Kommissaris van Openbare Werke om die spoorlyn op so 'n manier te probeer wysig wat Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld sal benadeel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> J. Basson wil net 'n oomblikkie hierby stilstaan, voordat die resolusie tot stemming oorgaan. Basson keur die gedrag van Lochner ten sterkste af. Almal het gedink hy is 'n voorstander van die spoorwegverlenging. Altans, daardie indruk het hy gewek toe sir James Sivewright kom besoek aflê het; kyk maar na sy toespraak op Piquetberg op 15 Desember. Maar nou nie meer nie. En wat sake vererger, is: Lochner het hom weer as kandidaat vir die Hoërhuis verkiesbaar gestel. Onder hierdie omstandighede is daar nie 'n manier dat iemand vir hom gaan stem nie. Basson wil dit ook nie so ronduit noem nie, maar dit lyk of Lochner 'n Janusgesig het. By die banket van sir James Sivewright het Lochner hoogs voldaan hom geskaar by die voorgestelde spoorlyn, maar nou het hy skielik ontdek daar is 'n beter lyn net om die draai. Basson vind dit vreeslik jammer dat Lochner nie op Hopefield teenwoordig is om sy "vreemdsoortig gedrag" te verklaar nie. In die skare kom die uitroep: "hy is bang!". En wat Ryan aanbetref: Basson kan eerlikwaar sê, op politieke gebied het hy nog nooit Ryan geglo nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die resolusie word nou algemeen en met toejuiging aangeneem.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel D.J. Coetzee (Bergrivier) voor, en Chas. Ducket sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(3)''' Die vergadering veroordeel die gedrag van Ryan en Louw (LWV's) en Lochner (LWR) wat bogenoemde deputasie vergesel het, en hul eie persoonlike belange bó die belange van Darling, Hopefield, ens. gestel het.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daarop stel Jacob Retief voor en Jan Basson sekondeer:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> :'''(4)''' Die vergadering stel sy volle vertroue in die Kommissaris van Openbare Werke, sir James Sivewright, en die billike wyse waarop hy die rigting van die genoemde spoorweg aangedui het; sou die spoorweg gebou word, sal dit 'n lewende monument wees van sy onpartydigheid en handhawing van gelyke regte, veral aan 'n deeltjie van die distrikt Malmesbury wat die spoorlyn die nodigste het.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1" /><ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jacob Retief wil ook net 'n paar woorde sê oor die voorstel voordat daar tot stemming oorgegaan word. Hy onthou hoe groot die opkoms was en hoe geesdriftig sir James Sivewright 'n rukkie gelede nog ontvang is met sy vorige besoek om die behoeftes van hierdie geweste te ondersoek. Lochner en Ryan was ook teenwoordig. En almal stem toe soos een man saam dat die voorgestelde lyn die enigste moontlike en allerbeste een was. Maar nou het dieselfde parlementslede onmiddellik omgeswaai; daarom kan hul kiesers hulle nie meer vertrou nie. Die parlementslede wou die uitbreiding saboteer, uit eiebelang. Waarom moes die streke hul eie belange opoffer vir 'n paar menere?<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Daar was party uit Malmesbury wat alles by magte sou doen om die verlenging te probeer kelder, omdat hulle Malmesbury as die terminus/eindpunt wil behou, en sodoende die mag wil behou. Maar hoe klop die syfers? Die Malmesbury-lyn is nie lonend nie, en nou moet almal mooi saamwerk en opdok om 'n dooie lyn aan die lewe te hou? Waarom dan, as die voorgestelde verlenging 'n lonende een daarvan kan maak? Retief wil ook benadruk: daar is manne op Malmesbury wat openlik gesê het die Darlingers en Hopefielders se kleinkinders sal al grys wees, dan sal hulle nog nie die verlenging sien nie. Wat beteken sulke praatjies dan anders as om hierdie voorgestelde verlenging te probeer verongeluk? Gelukkig steur sir James Sivewright hom nie aan sulke ongegronde bewerings en selfsugtige argumente nie, maar het rotsvas by sy beginsels gestaan. sir James is 'n versiende man; hy sal nie deur hulle oorreding so 'n flater begaan nie. Sir James sal sonder twyfel hierdie omgewing behulpsaam wees, maar dan moet sy hande versterk word deur eendragtige samewerking.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die voorsitter wil net graag vinnig terugkeer na daardie misverstand in ''De Zuid-Afrikaan'' van 25 Desember 1897. Hy glo nie ''De Zuid-Afrikaan'' sou met kwade bedoelings sulke waninligting versprei het nie, maar die koerant is ongetwyfeld verkeerd ingelig. Stigling lees die brief voor wat sir James Sivewright aan dr. Steyn gerig het:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> {{cquote| Dr. Steyn!<br> Ek lees in die koerante 'n aanhaling m.b.t. die vergadering waar ek met u en die ander lede van die deputasie teenwoordig was. Blykbaar sou ek glo gesê het: "dat ek my sou skaar by die beslissing van die meerderheid van die verteenwoordigers van 'n vergadering wat belê sal word".<br> Ek vind dit gepas om u meteens daaraan te herinner dat sodanige uitlating nooit oor my lippe gekom het nie. Wat meneer Louw egter aanvoer, feitlik veelmaal gedurende die byeenkoms, was: indien die verteenwoordigers van Malmesbury, Darling, Hopefield en Moorreesburg tot 'n vergelyk kon kom, hy daarvan seker sou wees dat hulle 'n spoorlyn sou kon trek waarmee almal tevrede sou wees. Daarop het ek geantwoord dat indien mense hulle by één lyn kon bepaal, waarmee almal tevrede sou wees, daar niemand meer tevrede sou wees as ek nie. En ek stel my bereid om so 'n spoorlyn toe te ken.<br> Ek vind dit gepas om dit meteens aan u te noem om enige misverstand te voorkom.<br> Die uwe, James Sivewright.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> }} Die brief is dawerend toegejuig. Te midde van die briewe in die koerante wat net kwaad stook om die goeie saak te verydel, kan die inwoners van Hopefield en omstreke maar sir James steun, om te kry wat hulle wil hê. Doen hulle dit nie, dan sal hulle niks kry nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Die resolusie word met groot toejuiging en staande applous aangeneem.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Jan Basson bedank die voorsitter en die sekretaris vir hul dienste, waarop dr. Nieuwoudt sekondeer. Jacob Retief bedank die inwoners van Darling, die Sandveld en ander plekke wat die Hopefielders so kragdadig gesteun het en steeds steun, en spreek die hoop uit dat hulle op soortgelyke wyse sal voortgaan. Coetzee sekondeer. Brink beskou dit van die allergrootste belang dat die inwoners van Darling, Hopefield, die Sandveld, Groenekloof, St. Helenabaai en Saldanhabaai hartlik moet saamwerk. Slegs daardeur sal die gewenste doel bereik word.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2" /> Dr. Nieuwoudt stel voor dat die sekretaris die opdrag gegee word om die verrigtinge van die vergadering aan sir James Sivewright te stuur. Brink sekondeer. Daarna gaan die vergadering uiteen.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering2">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. 11 Januari, Bijvoegsel:Volgens aankondiging werd alhier heden (Vrijdag 7 Jan.) eene vergadering gehouden, om de voorgestelde spoorwegverlenging te overwegen en te bespreken. De opkomst was zeer groot en invloedrijk; ja het zou goed geweest zijn zoo zij, die dikwijls zich zoo vergeten en met verachting van de boeren spreken, tegenwoordig waren, om te zien met welke klas van menschen men te doen heeft; en dat zij alles behalve verachtelijke boeren zijn. Het magistraatskantoor kon dan ook volstrekt niet allen bevatten, daar zoowat een 300 tegenwoordig waren. Van Darling waren tusschen 20 en 30 overgekomen, en velen van andere plaatsen.<br>Tot voorzitter werd gekozen de heer J. W. Stighling, die in eenige inleidende woorden het doel der vergadering bekend maakte nl. om het gevoelen van het publiek te vernemen over de voorgestelde spoorwegverlenging. Hij hoopte dat de vergadering zich vrij en duidelijk, maar tevens bezadigd en ordelijk zou uitspreken. Voor hij de gelegenheid tot spreken gaf, wenschte hij aan te merken dat hetgeen in Ons Land van 25 December 1897 voorkwam, als zoude sir James Sivewright gezegd hebben, dat alle plaatsen afgevaardigden moesten kiezen, en dat hij dan overeenkomstig het gevoelen van de meerderheid der afgevaardigden zou handelen, niet correct was. Ons Land moet verkeerd ingelicht zijn. Hij had hier een brief van sir James Sivewright aan dr. Steyn hieromtrent, die hij later zou voorlezen, waarin sir James de zaak behoorlijk uiteenzette.<br>Daarop las de secretaris, de heer A. J. Stighling, de kennisgeving, de vergadering oproepende voor, waarin allen zoowel van Hopefield als omstreken uitgenoodigd werden de vergadering bij te wonen. De secretaris zeide dat hij ter opheldering zou voorlezen uit Ons Land, wat de boeren parlementsleden gezegd hebben toen de eerste deputatie over deze zaak de regeering ontmoet heeft, om aan te toonen:<br>dat de heer Ryan niet maar zoo gemakkelijk onschuldig kon gepleit worden in deze zaak, daar zijn streven was de verlenging te verongelukken in plaats van te bevorderen;<br>dat de heer Lochner van front veranderd was, en<br>dat de heer Jan Basson werkelijk de bevordering der verlenging bedoelde.<br>Hij las daarop de volgende uittreksels uit het rapport van de deputatie bij de regeering:<br>AANHALING.<br>"De heer P. Ryan, L.W.V., was zeer verblijd tegenwoordig te zijn. Deze deputatie was hem een bewijs dat er een ommekeer, een revolutie van gevoelen is plaats gevonden bij onze boeren. Jaren geleden waren de boeren sterk tegen spoorwegen en zeiden dat de spoorwegen het geld uit het land nemen, en nu komen zij zelven pleiten voor spoorwegverkeer. Hij dacht dit een verblijdend teeken en achtte de spoorweg den grootsten vriend van den boer te zijn. Bij gebrek aan bevaarbare rivieren zijn spoorwegen het eenige middel om dit land behoorlijk te ontwikkelen. Bij het bouwen van den spoorweg, moest men echter ééne zaak in het oog houden. Het moet een lijn wezen die strekken zal om het land te ontwikkelen. Het moet niet een lijn zijn zooals de Malmesbury-lijn die 30 mijlen ver gaat voor er iets te vervoeren is. Het moet niet een van punt tot puntlijn zijn, zooals bijvoorbeeld de lijn naar de goudvelden die gebouwd werd enkel met het doel de goudvelden te bereiken. De lijn moet enkel gebouwd worden met het oog op de ontwikkeling van de distrikten waardoor zij gaat. Hij dacht dat de regeering, die getoond heeft ten gunste van ontwikkeling des lands door spoorwegen te zijn, de zaak alle billijke consideratie zou geven"…<br>"De heer Lochner verklaarde zich ten gunste van de Malmesbury verlenging daar die distrikten daardoor best zouden worden ontwikkeld. Hoe het zij, men had besloten de zaak in handen van de regeering te laten. Hij dacht eene nieuwe opmeting wenschelijk en meende dat de commissaris door een bezoek aan het distrikt spoedig overtuigd zal zijn welke richting de lijn zal moeten nemen".<br>"De heer Jan Basson, ex-L.W.V., verzocht dat de leden der deputatie toegelaten zouden worden in het Hollandsch te spreken, hetgeen door den commissaris gereedelijk ingewilligd werd. Voortgaande zeide hij dat er op 15 Januari 1897 eene publieke vergadering te Piketberg gehouden werd waarheen afgevaardigden uitgenoodigd waren uit al de omliggende distrikten, en waarop de kwestie van spoorwegverlenging besproken werd. Het gevoelen was dat men niet net moest trachten een spoorweg naar de dorpen te krijgen. Hoofddoel was, zooveel mogelijk de distrikten te ontwikkelen. Voor dat doel, dacht hij, zou eene verlenging van de Malmesbury-lijn best geschikt wezen. De lijn zou dan verlengd kunnen worden òf van Kalabaskraal (waartegen echter het bezwaar was dat men dan een lijn van 9 mijlen zou hebben, die als het ware een afzonderlijke lijn vormt), òf van Malmesbury naar een punt 6 of 7 mijlen van Hopefield en ongeveer 6 mijlen van Moorreesburg en vandaar naar Piketbergwegstatie. De vergadering te Piketberg gehouden had de volgende resolutie eenparig aangenomen: 'Deze vergadering besluit om alle ondersteuning te verleenen aan het bouwen van een spoorweg waarbij Darling, Hopefield, Moorreesburg, Piketberg, Clanwilliam, Zandveld, Troe-Troe, Calvinia en Namakwaland, op de billijkste wijze behandeld zullen worden.'"<br>Verder wees hij er op dat sir James Sivewright als eerlijk man en man van positie zich aan zijne belofte gehouden had. Hij was ook van gevoelen dat het onbillijk was van Malmesbury, de voorgestelde verlenging te dwarsboomen, daar Malmesbury, volgens zijne opinie, niet met de zaak te maken had. (Hoor, hoor.)<br>De heer Brink (Zandveld) drukte zijn leedwezen uit, dat de zaken zulk een loop genomen hadden. Hij betreurde het dat de deputatie zoo lang gesloerd had de regeering te ontmoeten. Maar wat hem het meeste griefde was, dat men nu gelijk de wind omgedraaid was, en een andere lijn ging aanbevelen dan de voorgestelde. Hij prees sir James echter; die had getoond een man van zijn woord te zijn, en heeft zijne positie op waardige wijze opgehouden. (Toejuiching.) Hij noemde de laatste deputatie eene schande voor de ingezetenen van deze streken. (Hoor, hoor!) En de leden van het lagerhuis zijn ook een schande voor ons. (Hoor, hoor!) Hun doel was slechts hunne persoonlijke belangen te behartigen en de kooplieden te bevoordeelen. (Toejuiching.) Hij was van gevoelen dat men van de lagerhuis-leden verder geen notitie kon nemen (hoor, hoor!) Doch wat hem zeer griefde was, dat de heer Lochner zoo plotseling geheel omgesprongen was en nu tegen de belangen van zijne kiezers handelt (hoor, hoor!) Men sprak nu zooveel van het groote prachtige Moorreesburg, en hij wou de Moorreesburgers niet beleedigen, maar toch wenschte hij gaarne te weten sedert wanneer Moorreesburg dan zulk een groote prachtige plaats geworden was. (Hoor! hoor!) Zoover hij wist waren er slechts eenige plaatsen die daardoor bevoordeeld zullen worden. Het doel van de deputatie was volgens zijn gevoelen, niet om eene betere lijn aan te bevelen, maar — om den spoorweg te verongelukken (luide toejuiching), en de kooplieden van Malmesbury te bevoordeelen. (Toejuiching.) Er was echter een troost: men wist dat men in sir James met een eerlijk man te doen heeft, die zijne belofte nog steeds gehouden heeft, en spreker was vast overtuigd dat sir James zich aan zijn woord zal houden tot het einde. (Toejuiching.)<br>De heer J. Basson, ex-L.W.V., ging samen met wat door den heer Brink gezegd was. Hij kon getuigen dat Darling eenparig samengaat met Hopefield. De inwoners van Darling en Groenekloof waren geheel tevreden met de lijn zooals nu opgemeten. Het was zeker dat de deputatie gedaan had waartoe zij geen recht had. Hij keurde het gedrag van Malmesbury ten sterkste af. Als Malmesbury dan ontevreden was met de opgemeten lijn, dan was het haar plicht de inwoners van de belanghebbende plaatsen op te roepen, en het gevoelen te vernemen, maar in stede daarvan werd eene deputatie haastig, in het geheim als het ware, afgevaardigd en naar de Kaap gezonden om te trachten eene andere wending aan de zaak te geven, ten voordeele van een paar lieden en ten koste van de groote menigte. (Hoor! hoor!) En nu, wat was het geval? De ingenieurs getuigen dat de lijn van Malmesbury, zooals door de deputatie aan de hand gegeven, veel kostbaarder zal wezen dan de lijn nu onder opmeting. Men beweerde dat Moorreesburg zoo vele produkten had, maar hij vroeg welke produkten had Moorreesburg behalve graan? Daarentegen heeft men te Groenekloof een menigte produkten zooals graan, wol, bast, kalk, zout, wijn enz. Zij die beweren dat Groenekloof geene produkten ten vervoer heeft, weten eenvoudig niets van die streek. (Hoor! hoor!) Hij wees verder op het groot gewicht van hartelijke samenwerking door al de belanghebbende partijen, en drukte de hoop uit dat Zandveld en Piketberg ook hartelijk met Hopefield zullen samenwerken. Wordt Piketberg afgesneden, wat zal die plaats dan beteekenen? Het was dus van belang voor de Piketbergers met Hopefield saam te werken.<br>Daarop stelde de heer Tapper (Darling) voor, de heer J. Visser (Klipbank) secondeerde en algemeen aangenomen:<br>"Deze vergadering wenscht eenpariglijk hare tevredenheid uit te spreken met de Piketberg-spoorweglijn, nu onder opmeting, niet alleen omdat zij een lijn is die het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen, maar ook een lijn, die zoowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai en Zandveld op gelijke wijze recht zal aandoen."<br>Daarop werd voorgesteld door den heer Brink (Zandveld), gesecondeerd door den heer Rijk Melck:<br>"Deze vergadering geeft hiermede eenpariglijk hare afkeuring te kennen over het gedrag van Malmesbury en Moorreesburg tegenover Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en Zandveld, aangaande de deputatie die hare opwachting bij den commissaris van publieke werken heeft gemaakt, om de lijn die thans opgemeten wordt, veranderd te krijgen ten ongerieve van Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld."<br>De heer J. Basson zeide dat hij een paar woorden moest zeggen voor de resolutie tot stemming gebracht werd. Hij drukte zijne sterke afkeuring uit over het gedrag van den heer Lochner. Men heeft gedacht in hem een sterke voorstander van de verlenging te hebben. Immers dat liet hij verstaan uit zijne aanspraken ten tijde van het bezoek van sir James Sivewright. Ten bewijze diene zijn aanspraak gemaakt te Piketberg op 15 ult. Maar nu was hij schielijk omgedraaid. En wat de zaak nog ernstiger maakt is dat de heer Lochner zich nu nog aanbiedt als kandidaat voor het hoogerhuis; maar men had geene vrijmoedigheid onder deze omstandigheden voor hem te stemmen. Hij wilde het niet gaarne zeggen, maar toch schijnt het of de heer Lochner een man van twee aangezichten was, want met het banket aan sir James Sivewright heeft de heer Lochner zich hoogst voldaan verklaard met de voorgestelde lijn, maar nu heeft hij haastig ontdekt dat eene andere lijn beter zal wezen. Spreker betreurde het ten zeerste dat de heer Lochner niet tegenwoordig was om een uitleg van zijn vreemdsoortig gedrag te geven. (Toejuiching en geroep van: hij is bang). Wat de heer Ryan aangaat moet hij ronduit verklaren, dat hij de heer Ryan nooit op politiek gebied geloofd had (hoor, hoor).<br>De resolutie werd nu algemeen en met acclamatie aangenomen.<br>Daarop stelde de heer D. J. Coetzee (Bergrivier) voor, gesecondeerd door den heer Chas. Ducket en algemeen aangenomen:<br>"Deze vergadering condemneert het gedrag van de heeren Ryan en Louw, die ons in het lagerhuis vertegenwoordigen, alsook het gedrag van den heer Lochner die ons in het hoogerhuis vertegenwoordigt, die de deputaties uit Malmesbury en Moorreesburg naar den commissaris van publieke werken hebben vergezeld, om de lijn, die thans opgemeten wordt naar Piketberg, veranderd te krijgen; deze vergadering beschouwt dat genoemde heeren zulks hebben gedaan om persoonlijke belangen en de belangen van Darling, Hopefield en de baaien volkomen hebben verwaarloosd."<br>Daarop stelde de heer Jacob Retief voor en de heer J. Basson secondeerde:<br>"Deze vergadering spreekt hare goedkeuring met algemeene stemmen uit over het gedrag van den commissaris van publieke werken aangaande de lijn van den Piketbergspoorweg, en stelt haar volle vertrouwen in hem; ook wenscht deze vergadering hem geluk met de richting, die hij voor genoemden spoorweg heeft aangeduid, een richting, die, indien de Piketberg-spoorweg er op wordt gebouwd, voor altoos een herinnering zal blijven aan de onpartijdige wijze waarop dat gedeelte van het distrikt Malmesbury, dat de spoorweg zoo hoog noodig heeft, op gelijke rechten met andere distrikten stelt."<br>De heer Retief zeide dat hij een paar woorden wenschtte te zeggen op het voorstel eer het ter stemming gebracht werd. Hij wenschte er aan te herinneren hoe groot de opkomst was en hoe geestdriftig sir James Sivewright voor eenigen tijd ingehaald werd, toen hij overgekomen was om de behoeften van deze gewesten te onderzoeken. De parlementsleden Lochner en Ryan waren ook tegenwoordig. En allen stemden toen eendrachtig samen dat de voorgestelde lijn de eenige mogelijke en allerbeste was. Maar nu hebben diezelfde parlementsleden dadelijk rechtsomkeer gemaakt en gaan nu tegen de belangen hunner kiezers, en derhalve kunnen hunne kiezers hen niet langer vertrouwen. (Hoor! hoor!) Het doel van de heeren parlementsleden was, de verlenging te verongelukken, daar ze tegen hunne persoonlijke belangen was. Maar moesten de belangen van al deze streken dan aan de persoonlijke belangen van een paar heeren opgeofferd worden? (Hoor! hoor!) Sommigen van Malmesbury deden alles in hun vermogen om de verlenging te verhinderen, omdat zij Malmesbury als terminus willen behouden. Maar was dat recht? De Malmesbury-lijn betaalt niet, en moeten wij nu medewerken voor altijd eene onbetalende lijn aan te houden, daar de lijn eene goed betalende kan gemaakt worden door de verlenging? (Hoor! hoor!) Hij wenschte er nadruk op te leggen dat te Malmesbury mannen waren die openlijk gezegd hebben dat onze kindskinderen zullen grijs wezen, en dan zal men nog niet de verlenging zien. (Hoor! hoor!) Wat beteekende dit anders dan dat zij meenen de verlenging te dwarsboomen? (Hoor! hoor!) Sir James Sivewright stoorde zich echter gelukkig niet aan alle ongegronde beweringen en zelfzuchtige betoogen, maar stond vast bij zijn eens gegeven woord, en zal dit met der daad ook bewijzen. (Hoor! hoor!) Sir James was een ver-ziend man, en zal dus niet zulk een vlater maken, als waartoe men hem brengen wilde. Het is zeker dat sir James deze streken helpen zal, maar dan moeten wij zijne handen sterken door eendrachtige samenwerking. (Toejuiching.)<br>De voorzitter zeide dat hij wenschte een weinig opheldering te geven, want er heerschte eenig misverstand naar aanleiding van hetgeen in het inleidings-artikel van Ons Land van 25 Dec. verschenen was. De houding van sir James werd daarin verkeerd voorgesteld. Hij was overtuigd dat hier geen moedwil in het spel was, maar Ons Land werd ongetwijfeld verkeerd ingelicht. Hij zou nu den brief lezen door sir James aan dr. Steyn hieromtrent gericht. Hij las daarop den volgenden brief:<br>"Dr. Steyn!<br>Ik zie in de nieuwsbladen een aanhaling aangaande de bijeenkomst die ik met u en de andere leden van de deputatie, die u hebben vergezeld, heb gehad. Het wordt daarin gezegd dat ik zoude gezegd hebben, 'dat ik de beslissing van de meerderheid der vertegenwoordigers van een vergadering die belegd zal worden, zal accepteeren.'<br>Ik beschouw het recht u meteen te herinneren dat zoodanige uitlating mijne lippen nooit is ontgaan. Maar wat de heer Louw aanmerkte, en wel verscheidene malen gedurende de samenkomst was, dat indien personen, vertegenwoordigende Malmesbury, Darling, Hopefield en Moorreesburg, elkander zouden ontmoeten, hij verzekerd is, dat zij een lijn zouden kunnen bepalen, waarmede allen zouden tevreden zijn. Mijn antwoord daarop was, dat indien men zich bij één lijn kon bepalen, die allen genoegen kan geven, er niemand meer tevreden zou zijn, dan ik, en ik zal gereed zijn zoodanige lijn toe te kennen.<br>Ik beschouw het recht om dit meteen openlijk voor u te leggen om misverstand te voorkomen.<br>De uwe, JAMES SIVEWRIGHT."<br>De brief werd daverend toegejuichd. Verder betreurde de voorzitter het gedurig en hatelijk schrijven in de nieuwsbladen, daardoor werd slechts kwaadbloed gezet en de goede zaak benadeeld. Als de inwoners van Hopefield en omstreken sir James steunen dan zullen zij verkrijgen wat zij hebben willen, doch doen zij dat niet dan zullen zij niets krijgen (hoor, hoor!)<br>De resolutie werd nu met groote acclamatie en staande aangenomen.<br>Daarop stelde de heer J. Basson eene dankbetuiging aan den voorzitter en den secretaris in voor hunne bekwame en kostelijke diensten. Dr. Nieuwoudt secondeerde, en met geestdrift aangenomen. De heer J. Retief stelde een motie van dank voor aan de inwoners van Darling, Zandveld en andere plaatsen die de Hopefielders zoo krachtdadig gesteund hebben en nog steunen, en de hoop uitdrukkende dat zij zullen voortgaan op deze wijze te helpen. De heer Coetzee secondeerde en met acclamatie aangenomen. De heer Brink drukte ook er op dat het van het allergrootst belang was dat de inwoners van Darling, Hopefield, Zandveld, Groenekloof, St. Helena- en Saldanhabaaien hartelijk zullen samenwerken. Alleen daardoor zal het gewenschte doel bereikt worden.<br>Dr. Nieuwoudt stelde voor en de heer Brink secondeerde den secretaris te gelasten de verrichtingen van de vergadering aan sir James te zenden. Aangenomen. Daarna ging de vergadering uiteen.</ref> Daar is eweneens besluit om hierdie resolusies aan die Kommissaris te stuur.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1">''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. De Piketberg-spoorweg. Groote vergadering te Hopefield. 8 Januari, Bijvoegsel: Hopefield, 7 Jan. (''Per telegraaf'') - Heden werd alhier eene groote vergadering gehouden om de spoorweg-kwestie te bespreken. Ongeveer drie honderd invloedrijke ingezetenen van Hopefield, Darling, enz. waren tegenwoordig. De vergadering was zeer geestdriftig, doch ordelijk. De heer J.W. Stigling was voorzitter. Sterke aanspraken werden gemaakt tegen het gedrag van de heeren<br> Louw, Ryan en Lochner,<br> alsook tegen de houding van Malmesbury. De volgende resoluties werden eenparig aangenomen.<br> (1) "Deze vergadering wenscht eenpariglijk hare tevredenheid uit te spreken met de Piketberg spoorweglijn, nu onder opmeting, niet alleen omdat zij een lijn is die het lang verwaarloosde gedeelte van het distrikt Malmesbury zal ontwikkelen, maar ook een lijn, die zoowel Hopefield, Darling, Moorreesburg, Saldanhabaai en Zandveld op gelijke wijze recht zal aandoen.<br> Veroordeeling."<br> (2) "Deze vergadering geeft hiermede eenpariglijk hare afkeuring te kennen over het gedrag van Malmesbury en Moorreesburg tegenover Darling, Hopefield, Saldanhabaai, St. Helenabaai en Zandveld, aangaande de deputatie die hare opwachting bij den commissaris van publieke werken heeft gemaakt om de lijn die thans opgemeten wordt, veranderd te krijgen ten ongerieve van Darling, Hopefield, Saldanhabaai en Zandveld."<br> (3) "Deze vergadering condemneert het gedrag van de heeren Ryan en Louw, die ons in het lagerhuis vertegenwoordigen, alsook het gedrag van den heer Lochner die ons in het hoogerhuis vertegenwoordigt, die de deputaties uit Malmesbury en Moorreesburg naar den commissaris van publieke werken hebben vergezeld, om de lijn, die thans opgemeten wordt naar Piketberg, veranderd te krijgen, deze vergadering beschouwt dat genoemde heeren zulks hebben gedaan om persoonlijke belangen en de belangen van Darling, Hopefield en de baaien volkomen hebben verwaarloosd."<br> Lof<br> (4) "Deze vergadering spreekt hare goedkeuring met algemeene stemmen uit over het gedrag van den commissaris van publieke werken aangaande de lijn van den Piketbergspoorweg en stelt haar volle vertrouwn in hem, ook wenscht deze vergadering hem geluk met de richting, die hij voor genoemden spoorweg heeft aangeduid, een richting, die, indien de Piketberg spoorweg er op wordt gebouwd, voor altoos een herinnering zal blijven aan de onpartijdige wijze waarop hij dat gedeelte van het distrikt Malmesbury, dat de spoorweg zoo hoog noodig heeft, op gelijke rechten met andere distrikten heeft gesteld."<br> Ook werd besloten de resoluties aan sir James Sivewright te zenden.</ref> In 'n opmerkingskolom onderaan skryf die verslaggewer van ''De Zuid-Afrikaan'': Selde het die koerant so 'n groot vergadering bygewoon waarin soveel belangstelling getoon is, waar so 'n belangrike kwessie op die spel was, waar persone uit soveel verskillende oorde saamgekom het, wat tog so geesdriftig, maar tog ordelik, besadig en eenstemmig was. Dit klaar is 'n pluimpie vir die Hopefielders en hul saak. Diegene wat beweer dat Hopefield maar 'n baie primitiewe en nietige plekkie is, en dat die inwoners ook maar "so-so" is, kan gerus by geleentheid die dorp kom besoek. Die klas boere alhier is van die voorste soort, manne op wie die Afrikaners trots kan wees. Dan 'n paar punte:<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Hopefield is nie so nietig soos mense hulself dit voorstel nie. Die goeie geboue en die handel "strekt tot verbasing".<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Deur spoorwegkommunikasie toon Hopefield die potensiaal om 'n belangrike plek te word, want dit is in 'n baie produktiewe streek geleë, het volop en goeie water en hope geskikte bougrond en, bowenal, beskik oor 'n aantal vooruitstrewende inwoners.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Die dorpsgrond beslaan so tussen 4 000 en 5 000 morg - wat ook nie te min is nie.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * ''De Zuid-Afrikaan'' se verslaggewer wil nie graag 'n mening uitspreek oor die spoorlyn self nie. Maar as die voorgestelde lyn gebou word, sal 'n gelyke terrein verkry word (sodat die spoorlyn redelik goedkoop gebou kan word) en deur 'n produktiewe gebied loop. Feitlik al die belanghebbende plekke sal min of meer op gelyke voet behandel word. En elke plek sal 'n stasie kry wat 1½ uur se reis ver is. Dit sal ongetwyfeld die oorgrote meerderheid tevrede stel.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen" /> * Die verslaggewer wens die ywerige spoorwegbevorderingskomitee, by name A. J. Stigling, M. H. Visser, J. A. Stigling en F. H. Schreuder van Hopefield, alle sukses met hul werk toe.<ref name="ZA.1898.Hopefieldvergadering1.Aanmerkingen">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Aanmerkingen. 11 Januari, Bijvoegsel: Het heeft onze aandacht zeer getroffen zulk eene vergadering bij te wonen. Zelden hebben wij zulk eene groote vergadering bijgewoond waar zoo veel belangstelling betoond werd, waar zulk eene belangrijke kwestie op het spel was, waar personen uit zoovele verschillende oorden te zamen kwamen, die toch zoo geestdriftig, maar tevens ordelijk, bezadigd en eenstemmig was. Dit zegt machtig veel voor de zaak der inwoners van Hopefield. Zij die beweren dat Hopefield maar een zeer primitieve en nietige plaatsje is, en dat de inwoners ook maar "zóó zoo" zijn, zouden weldoen die plaats bij zulk eene gelegenheid te bezoeken. De klasse boeren die wij daar gezien hebben zijn over het algemeen van onze voorste boeren, mannen op wie de Afrikaanders trotsch kunnen wezen, mannen van den rechten stempel, die het hart op de rechte plaats dragen en zeer gehecht zijn aan hun dierbaar nationaliteit en taal. Men betreurde het algemeen dat ds. Neethling, de pastor loci, te ongesteld was de vergadering bij te wonen, daar hij een man is die groot belang in deze zaken stelt en inderdaad een raadgever van diegenen zijn onder wie hij arbeid. Het schijnt dan ook of de menschen daar zeer verknocht zijn aan hunnen waardigen leeraar.<br>Wat Hopefield zelve aangaat, dient opgemerkt te worden dat de plaats volstrekt niet zoo nietig is als men wil voorstellen. Wij waren verbaasd zulke goede gebouwen daar te zien, en de handel nu daar gedreven strekt tot verbazing. Met spoorwegcommunicatie belooft Hopefield nog eene belangrijke plaats te worden, want het is gelegen in een zeer produktieve streek, heeft volop en goed water, heeft veel geschikt bouwgrond, en bovenal, bezit het een aantal progressieve inwoners. De dorpsgrond is ook zeer uitgebreid, en beslaat zoowat tusschen 4,000 en 5,000 morgen grond.<br>Over den spoorweg zelve willen wij niet gaarne een gevoelen uitspreken. Maar toch schijnt het ons of de lijn nu onder opmeting, de eenige is die aan het gewenschte doel zal beantwoorden. Immers, wordt de lijn alzoo gemaakt, krijgt men een effen terrein, zoodat de lijn betrekkelijk goedkoop zal wezen en toch door een produktieve streek gaan, en daarbij worden al de belanghebbende plaatsen ongeveer op gelijken voet behandeld, want dan krijgen al de belanghebbende plaatsen een statie van een uur tot een en een half uur verwijderd. En dit zal ongetwijfeld de groote meerderheid tevreden stellen. Wij wenschen het ijverig spoorweg bevorderings-comité, de hh. A. J. Stighling, M. H. Visser, J. A. Stighling en F. H. Schreuder, van Hopefield alle succes toe op zijn werk.</ref> Die redaksie van ''De Zuid-Afrikaan'' self verkies egter om polities onbetrokke te bly. Alles hierbo is die verslaggewer se indrukspunte as sodanig.<br> Die resolusies toon hoe die Kaapkolonie smag na spoorwegverbinding met die groot Koloniale markte, wat steeds voorsien word met ingevoerde produkte in tonnemaat. Dat die distrikte Malmesbury en Piquetberg reeds lank genoeg op 'n spoorweg gewag het, spreek vanself - mag die beste spoorweg spoedig gebou word. Die vergadering op Hopefield was baie geesdriftig en verskillende sprekers het hul saak op welsprekende wyse en moedig verdedig. Die resolusies dui duidelik ook daarop dat die distrik geensins tevrede is met die plaaslike parlementslede nie, omdat hulle enkele deputasies na sir James Sivewright vergesel het. Hier kom egter die groot "maar". Dit is onwenslik om die opmeet van 'n spoorlyn in 'n politieke kwessie te laat ontaard. Daar is reeds te veel "politieke spoorweë" in die Kaapkolonie. Mense staan klaar gereed om die hele saak in die hande van sir James Sivewright oor te laat. Wat die redaksie eerder sou verlang is klipharde syfers, opgawes en gegewens, en minder retoriek aangaande die verskillende roetes. Dit is onmoontlik om 'n onpartydige oordeel te vorm sonder om die rigting, grondsoorte, en dies meer in ag te neem.<ref name="ZA18981101">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Malmesbury-Piketberg spoorweg. 11 Januari, p. 2: De gemoederen in de distrikten Malmesbury en Piketberg zijn gaande over de opmeting van een spoorlijn door genoemde distrikten. De belangstelling toont hoe verlangend men in de Kaapkolonie is naar spoorweg-verbinding met de groote Koloniale markten, die nog steeds voorzien worden met duizenden tonnen ingevoerde produkten. De strijd over de verschillende routen doet ons denken aan Caledon en Villiersdorp, en wij hopen van harte, dat Malmesbury en Piketberg er in mogen slagen spoedig een spoorweg te krijgen. Het benieuwt ons welke lijn ’t eerst gebouwd zal worden.<br>De vergadering te Hopefield, speciaal in een andere kolom gerapporteerd, was zeer geestdriftig en de verschillende sprekers hebben hun zaak op welsprekende wijze en moedig verdedigd. De resoluties die werden aangenomen toonen, dat de inwoners van dat deel van ’t distrikt geenszins tevreden zijn met de plaatselijke parlementsleden, omdat zij eenige deputaties naar sir James Sivewright hebben vergezeld. Intusschen wenschen wij op te merken, dat het zeer onwenschelijk is van het opmeten van een spoorlijn een brandende politieke kwestie te maken. Wij hebben ongelukkig reeds te vele "politieke spoorwegen" in ons land. Sir James Sivewright werd hoog geroemd door de sprekers en men schijnt gereed te zijn de geheele zaak in zijne handen te laten.<br>Hoewel wij het zeer ongaarne zouden zien, dat van deze opmeting een politieke kwestie gemaakt zou worden, juichen wij de uiting van gevoelen over deze en alle andere belangrijke kwesties van harte toe. Het kan slechts goed doen al de argumenten, en vooral al de feiten voor ’t publiek te brengen. Gaarne hadden wij wat meer cijfers en opgaven aangaande de verschillende routen. Het is onmogelijk een onpartijdig oordeel te vormen zonder de werkelijke opgaven, de richting, geaardheid van den grond, enz.<br>Onze rapporteur geeft zijne indrukken omtrent Hopefield en de verschillende routen: doch men neme zijne toelichting als zoodanig en niet als een oordeel door ''Ons Land'' uitgesproken. In deze plaatselijke kwestie houden wij ons neutraal en trachten haar zooveel mogelijk buiten de politiek houden. Dat de distrikten van Malmesbury en Piketberg reeds lang genoeg op een spoorweg hebben gewacht spreekt van zelf. Moge de beste spoorweg spoedig gebouwd worden!<br> Ook te Piketberg werd Zaterdag, l.l. eene vergadering gehouden en een deputatie werd afgevaardigd naar sir James Sivewright. De beste belangen van den spoorweg zullen stellig bevorderd worden door er zoo min mogelijk een persoonlijke en een politieke kwestie te maken.</ref> '''10 Januarie 1898:''' Op Piquetberg is 'n vergadering gehou en 'n deputasie afgevaardig om sir James Sivewright te gaan spreek. Weer waarsku ''De Zuid-Afrikaan'', dit sal in die beste belang van die spoorweg wees om dit so min as moontlik 'n persoonlike en politieke kwessie van te maak.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Piketberg spoorweg. 13 Januarie, p. 3: Notulen van eene vergadering gehouden in de hofzaal te Piketberg ten 7.30 p.m. op den 10den Januari 1898.<br>Ongeveer 30 personen waren tegenwoordig. Op voorstel van den heer A. J. Wiid Sr. werd de heer W. Liebenberg als voorzitter gekozen. Voorgesteld door den heer Lambert Fick, gesecondeerd door den heer J. W. L. Wiid: dat deze vergadering van inwoners en eigenaren van eigendom in het dorp Piketberg, van gevoelen is dat de beste belangen van dit dorp en het publiek van Piketbergvallei gebaat zullen worden door het bouwen van een spoorwegstatie geheel op den dorpsgrond, waardoor niet alleen kosten van onteigening vermeden zullen worden, maar waardoor boeren ook voorzien zullen worden van veeweide. Algemeen aangenomen.<br>Voorgesteld door den heer M. Fick, gesecondeerd door den heer J. Dommisse: dat eene deputatie afgevaardigd worde naar de spoorweg conferentie, te worden gehouden te Malmesbury, ten einde de wenschen van dit dorp daar voor te dragen, en om vandaar naar sir James Sivewright te gaan.<br>Na eene korte discussie, waarbij sommigen het gevoelen uitdrukten dat twee deputaties behooren gezonden te worden, werd het voorstel algemeen aangenomen.<br>Voorgesteld door den heer M. Fick en gesecondeerd door den heer Jan Wiid: Dat de heer Pieter J. Retief een deputatie zal wezen, en bij zijn terugkomst het resultaat van zijn zending voor eene vergadering zal leggen.<br>Algemeen aangenomen.<br>Met eene bedanking aan den voorzitter ging men uiteen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De Piketberg-spoorweg. Vergadering te Piketberg. 11 Januari, Bijvoegsel: Piketberg, 8 Jan. [...] Eene vergadering inzake de voorgestelde spoorweglijn werd heden namiddag alhier gehouden. Een lange en warme discussie werd gevoerd, en niettegenstaande een protest tegen de rechtsgeldigheid van eene deputatie naar de conferentie te Malmesbury, werden toch als zoodanig gekozen de heeren Willem Liebenberg, Johannes Kotze, en Dirk Brink.<br>Eerstgenoemde zijne opwachting bij sir James Sivewright te maken met macht slechts te besluiten over de route van Malmesbury naar Bergrivier en om samen te werken met Hopefield en Darling, daar ds. Vlok aanmerkte dat het doel van Malmesbury en Moorreesburg was de lijn te verongelukken.</ref><ref name="ZA18981101" /> ==== Verkiesing van die Wetgewende Raad 1898 ==== [[Lêer:Noordwestelike_sirkel_kiesafdeling_1910.jpg|duimnael|regs|Die Noordwestelike Sirkel (1910) met die onderskeie kiesafdelings. Hierdie voorstelling toon hoe kiesafdelings Malmesbury, Piquetberg, Worcester, Namaqualand en Clanwilliam almal gesamentlik vir hul drie verteenwoordigers in die Wetgewende Raad moes stem. Van die ouer kiesafdelings (soos Calvinia en Ceres) het reeds met ander kiesafdelings versmelt.]] '''1898''' was die verkiesingsjaar vir nuwe Lede van die Wetgewende Raad. Omrede hierdie persone gaan bepaal watter wetsontwerpe in die Hoërhuis aangeneem gaan word, al dan nie, moes die publiek deeglik kennis neem wat die kandidate se standpunte is. Veral ook nog met die [[Jameson-inval]] vars in almal se geheue. Aan die progressiewe kant was James Douglas Logan. Cecil John Rhodes se eerste ministerie het in 1893 tot 'n val gekom juis omdat sir James Sivewright, die minister aan die stuur van die Kaapse Regeringspoorweë, in 1892 'n alleenhandel-kontrak vir vyftien jaar aan Logan toegeken het om verversingslokale op treinstasies te bedryf.{{voetnota|Vandag sou dit as tenderbedrog gesien word}}<ref name="SmithElections1980">[https://open.uct.ac.za/bitstream/handle/11427/17782/thesis_hum_1980_smith_alan_john_charrington.pdf?sequence=1 Smith, A.J.C. 1980. General Elections in the Cape Colony: 1898-1908. Unpublished Master of Arts Dissertation. University of Cape Town.]</ref> Dit was luukse eetplekke lank voordat eetwaens algemeen geword het. Al het Logan en Rhodes nie altyd langs dieselfde vuur gesit het nie, het hy wel gereeld 'n broodjie met die Bondsmanne gebreek om sy kommersiële belange te beveilig. En dalk weet hy net iets van treine af. Dan was daar J.J. Joubert, 'n onafhanklike kandidaat.<ref name="SmithElections1980" /> Dirk de Vos Rabie is wynboer (Kiesafdelings Worcester en Ceres),<ref name="verkiesingskandidate1897" /> Jacobus Abraham van Aarde Lochner koringboer (Kiesafdelings Malmesbury en Piquetberg)<ref name="verkiesingskandidate1897" /> en Petrus Benjamin van Rhijn (Kiesafdelings Clanwilliam en Calvinia)<ref name="verkiesingskandidate1897">De Zuid-Afrikaan. 1897. Publieke vergadering te Achter Piketberg. 11 November, Bijvoegsel, p. 7: [Een] publieke vergadering gehouden te Onder-[plaats] op 28 October bijeengeroepen door den Bondstak Achter-Piketberg waarop de heer Rabie van Worcester uitgenodigd was om zijne politieke gevoelens uit te spreken omtrent de [aanstaande] verkiezing voor het hoogerhuis. Tegenwoordig 24 invloedrijke boeren. De [voorzitter] de vergadering openende, zeide dat het hem speet dat er een misverstand was omtrent de kennisgeving vandaar zoo weinige menschen tegenwoordig. Hij heette den heer Rabie welkom en hoopte dat ieder der tegenwoordigen [zijn] best zou doen den heer Rabie te [ondersteunen]. '''De [heer] Rabie''' het woord nemende zeide dat hij zeer kort zou zijn daar er besloten was door den Bondstak Worcester dat er drie bondskandidaten voor het hoogerhuis genomineerd moeten worden, vertegenwoordigende den noordwestelijken cirkel. Toen werd gekozen '''Lochner''' voor '''Malmesbury en Piketberg''', '''Van Rhijn''' voor '''Clanwilliam en [Calvinia]''' en hij voor '''Worcester en Ceres''', vandaar dat hij zich kandidaat stelde en hij was een boer van jongs af en was het thans nog. Sprekende over [...]</ref> is in 'n sekere sin veeboer, dus het al drie geskakel met die landbou. Al drie is Bondskandidate en al drie behoort dus tot die uitgesproke anti-Rhodes party.<ref name="ZA.29.1.Moorreesburg.koornboer" /> Op 17 Desember 1897 word hul Bondskandidaatskap bekend gemaak.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Lochner, Van Rhyn en Rabie genomineerd. 18 December, p. 3: Malmesbury, 17 Dec. - Op de vergadering van het distriksbestuur, heden gehouden werden de heeren Lochner, Rabie en Van Rhijn algemeen genomineerd als Bonds-kandidaten voor den wetgevenden raad bij de volgende elektie.</ref> '''15 Januarie 1898:''' In ''De Zuid-Afrikaan'' word die vergaderdatums uitgestip waar Lochner, Van Rhyn en Rabie sal wees: Donderdag, 27 Januarie, by Darling; Vrydag, 28 Januarie op Hopefield; Saterdag, 29 Januarie by Laaiplek, by mnr. Stephan. Ander kandidate is welkom om teenwoordig te wees.<ref name="verkiesingsveldtog1898">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Vergaderingen. 15 Januari, p. 2: Vergaderingen zullen gehouden worden op Donderdag, 27, te Darling; Vrijdag, 28, te Hopefield; Zaterdag, 29 te Ladingsplaats, bij den heer Stephan, door de heeren Lochner, Van Rhyn en Rabie. Andere kandidaten worden ook uitgenoodigd tegenwoordig te zijn.<br>J.A. v. A. Lochner.</ref> '''24 Januarie 1898''' besoek kandidate Rabie, Lochner en Van Rhijn vir Malmesbury as deel van hul verkiesingsveldtog. Wanneer Lochner aan die woord gestel word oor Spoorwegverlenging, sê hy mense het hom in hierdie saak van soveel dinge al beskuldig dat hy homself nou gaan verdedig. Die afgelope jaar is 'n openbare vergadering te Piquetberg gehou, waarop mense besluit het ten gunste van 'n Malmesbury-Piquetbergspoorwegverlenging. Hy het volgens die resolusie gehandel. Mense het hom daarvan beskuldig dat hy die lyn oor sy plaas wou laat loop. Dit was 'n onbeskaamde en valse beskuldiging, omdat juis hý self beswaar gemaak het. Hy wou hê die spoorlyn moes tot voordeel van die land gebou word, en nie slegs vir enkele persone nie. Selfs al word die Moorreesburg-rigting ingeslaan, dan wyk die spoorlyn steeds myle van sy plaas af, en myle van Moorreesburg af, maar dit bly binne 'n baie vrugbare en produktiewe streek. As mens Hopefield se kant toe gaan, dan gaan jy deur 'n hele onvrugbare streek, buite bereik van die groot boere. Dit sou daarom 'n duur lyn wees wat nie lonend is nie. Dit was 'n skande soos Hopefield hom veroordeel het, sonder om sy kant van die saak aan te hoor. Hopefield en Darling gaan te werk soos 'n dief in die nag. Mense praat skoon wyd en syd daarvan hoe sir James Sivewright op Hopefield was en die spoorlyn daarso die geskikste sou vind. Maar dan moes sir James baie skerp oë hê, want toe hy soontoe was, het dit baie gereën. Sir James het agter in die kapkar gesit, met twee mans voor hom, en die hele kar was boonop toegeknoop. As sir James onpartydig wou handel, dan moes hy ook mos Moorreesburg besoek het. Maar hy weier volstrek om so iets te doen. Lochner sê ook, die vyand in die saak is besig om die Afrikanerstem in hierdie Noordwestelike Sirkel te probeer verdeel en dusdoende die Afrikaners in die parlement te verswak. As daar iets of iemand is wat veroordeel moes word, dan is dit Hopefield en Darling. Hulle was dislojaal teenoor hom (Lochner), hulle het agter sy rug gaan staan en konkel, en hy is vas van plan om die manne op Hopefield van aangesig tot aangesig te ontmoet. Onder toejuiging neem hy weer sy plek in.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: te Malmesbury. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Malmesbury, 24 Jan. 1898.[...] Daarop nam de heer Lochner het woord [...] Men had hem in deze zaak zooveel beschuldigd, dat hij een paar woorden ter zijner verdediging moest zeggen. Laatste jaar werd [een] vergadering te Piketberg gehouden, waarop men besloot ten gunste van een Malmesbury-Piketberg verlenging. Hij had [nog] steeds in overeenstemming met die resolutie gehandeld. Men had hem beschuldigd dat hij de lijn over zijn plaats wou hebben. Deze was eene onbeschaamde en valsche beschuldiging, aangezien hij zelf geobjecteerd had dat de lijn over zijn plaats zou gaan, want hij wou de lijn ten voordele van het land gemaakt hebben en niet ten voor enkele personen. Wordt de Moorreesburg richting genomen dan zou de lijn nog ver van zijn plaats voorbijgaan en ook ver van Moorreesburg, maar door een zeer vruchtbaar en produktieve streek terwijl zoo zij in Hopefield richting gaat, zij door een geheel ontvruchtbare streek zou gaan, uit het bereik van de groote boeren, en derhalve noodwendig onbetaalbaar moest zijn. Het was schandelijk van Hopefield om hem zoo te condemneeren zonder hem eerst gehoord te hebben. Hopefield en Darling gingen in dezen te werk als een dief in den nacht. Men spreekt zooveel er van dat sir James Sivewright te Hopefield was en die lijn de beste bevonden had, maar dan moest sir James zeer scherpe oogen hebben, want toe sir James derwaarts ging, regende het veel. Sir James zat achter in de kar en twee manne voor hem, en de geheele kar was toegeknoopt. Wou sir James onpartijdig handelen, dan moest hij ook Moorreesburg bezocht hebben, maar hij weigerde volstandig zulks te doen. Moest er gecondemneerd worden, dan moest hij zulks aan Darling en Hopefield doen, want zij waren hem ontrouw en gingen achter zijn rug tegen hem werken. Hij ging achter naar Hopefield en zal die heeren dan aldaar van aangezicht tot aangezicht ontmoeten. De spreker naam hier onder toejuiging zijne plaats in.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie. 25 Januari, Bijvoegsel, p. 2: Malmesbury, 24 JAN. [...] De heeren Van Rhijn, Lochner en Rabie spraken heden de kiezers van Malmesbury toe. De vergadering werd goed bijgewoond en was invloedrijk. De heer Walters was voorzitter en de heer Immelman secretaris. De heer Van Rhyn sprak sterk tegen Rhodes en zijne handlangers. Hij was bevreesd dat de redistributie van kieszetels tegen Afrikaanders zou wezen.<br> Hij maande aan tot eendrachtelijke samenwerking der Afrikaanders tegenover de Rhodes-partij. Hij keurde het af dat de gouverneur gezegd had dat hier geen rassenhaat bestond en zei dat de gouverneur mogelijk verkeerd was ingelicht door hem die met den gouverneur gereisd had. Hij kritiseerde heftig de aanspraak van kolonel Saunderson en ontkende dat de Afrikaanders disloyaal waren. Hij ging sir Pieter Faure te lijf over wat hij op het diner aan de Paarl gezegd had in zake het pantserschip en Van Rhyn. De regeering had zijn vertrouwen niet en moest van de kussens.<br>Het ministerie wilde niet aftreden omdat het door Rhodes op de kussens geplaatst werd. Hij was tegen gedwongen onderwijs en wou hebben dat alle predikanten de stem moesten verheffen gelijk prof. De Vos.<br>De naam van prof. De Vos werd met groot gejuich ontvangen door de vergadering.<br>De heer Lochner beaamde alles wat de heer Van Rhijn gezegd had. '''Verder maakte hij zijn positie duidelijk in zake de Malmesbury-Piketberg lijn, en zei dat de vijand in de zaak bezig was de Afrikaander stem te verdeelen in dezen cirkel en aldus de Afrikaanders te verzwakken in het parlement. Hij veroordeelde Hopefield omdat het hem gecondemneerd had zonder hem eerst te hooren.'''<br>Nadat de heer Rabie gesproken had en geene vragen aan de kandidaten gedaan werden, werd een motie van vertrouwen en belofte van ondersteuning op voorstel Jac. Louw—Steph. Steyn unaniem aangenomen.</ref> '''25 Januarie 1898:''' Op Riebeek-Wes word Van Rhijn gevra wat hy voel oor die voorgestelde Malmesbury-Piquetberg spoorwegverlenging, en meer spesifiek watter roete hy sou verkies. Van Rhijn antwoord toe dat hy nie graag nou 'n besliste mening wil uitspreek nie, hy wil eers meer inligting inwin. Maar mense het hom buitendien nou al 20 jaar lank vertrou in sy amp, mense moes hom nou ook hierin vertrou - dat hy die beste sou doen vir sy kiesers. Lochner verander nie van deuntjie nie; hy wou een lyn hê ten voordeel van die land, en "hy wou nie werk vir een of ander persoon nie". Die hele storie het in 'n politieke kwessie ontaard, en word deur sekere mense gebruik om een of ander doel te bereik.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: Riebeeck-West, 25 Januari 1898. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Op een vraag zeide de heer Van Rhyn dat hij niet gaarne eene opinie wou uitspreken over de Malmesbury-Piquetberg spoorweg verlenging. Men had hem zoolang vertrouwd, men moest hem ook in deze vertrouwen dat hij het beste voor zijne kiezers zou doen.[...] Lochner [...] Hij was nog altijd van hetzelfde gevoelen in zake de Malmesbury-Piketberg verlenging. Hij wou een lijn hebben ten voordeel van het land. Hij wou niet werken voor een of ander persoon. Neen de geheele zaak was een politieke kwestie door, zekere partij aangewend om zeker doel te bereiken.</ref> '''26 Januarie 1898:''' Die driemanskap spreek op Moorreesburg in die skoollokaal. Van Rhijn herhaal maar net wat hy op Riebeek-Wes gesê het. Lochner gaan nog 'n stappie verder. Hy sê mense het hom van allerhande goed beskuldig, maar die tyd sal leer dat hy slegs gedoen het wat reg was. Hy werk nie vir enkele persone nie, maar vir die land in die algemeen. Jan Basson het so teen Moorreesburg te velde getrek, en gevra wat hierdie klein armsalige Moorreesburg met 'n trein wou maak, en net by die vorige verkiesing was dieselfde meneer Basson hierso en toe sê hy dat hy nooit geweet het dat Moorreesburg so 'n groot vrugbare plek is nie; toe noem hy Moorreesburg selfs die koringkas van Suid-Afrika. Hoe kan jou aand- en môrepraatjies so verskil? Daar is gesê dat hy (Lochner) die spoorlyn oor sy plaas wou hê, maar hy het juis daarteen wal gegooi en gepoog om die lyn wes van Moorreesburg te laat verbygaan, sodat die spoor byna ewe ver van alle plekke sou verbyloop. Mense het gesê dat hy op Hopefield met sir James Sivewright saamgestem het. Dit is absoluut onwaar, hy het nie gepraat en saamgestem nie. Hy het sir James bloot gevra om Moorreesburg ook te besoek en sir James het geweier. Toe het hy vir sir James gewaarsku - hy gaan hom in die parlement hieroor tot verantwoording roep. Hy (Lochner) verteenwoordig nie Darling en Hopefield alleen nie, maar die hele Noordwestelike Sirkel. Hy moet aan almal se belange dink. Hy is nou op pad na Darling en Hopefield toe om met hulle daar te gaan afreken, en veral met Jan Basson, wat soos 'n dief in die nag gekom en agter sy rug gekonkel het. Geen verdere vrae is aan Lochner gestel nie; Rabie is aan die woord gestel. Rabie ondersteun ook ligte spoorweë. Hy is ongelukkig nog nie lank genoeg in die geweste om 'n oordeel te vel nie, maar hy kan sien hierdie streek het 'n spoorlyn nodig om al die vragte graan te vervoer - enige spoorweg sou deug.<ref name="ZA.29.1.Moorreesburg.koornboer">''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie: Moorreesburg, 26 Januari 1898. 29 Januari, Bijvoegsel: [...] Op eene vraag zeide de heer Van Rhyn dat hij niet gaarne eene opinie wou uitspreken over de Malmesbury-Piketberg spoorweg verlenging. Men had hem zoolang vertrouwd, men moest hem in deze vertrouwen dat hij het beste voor zijne kiezers zou doen. [...] Lochner [...] Hij moest nu een paar woorden zeggen aangaande de Malmesbury-Piketbergverlenging. Men had hem beschuldig maar de tijd zal leeren dat hij slechts gedaan had wat recht was. Hij werkt niet voor enkele personen maar voor het land in het algemeen. De heer Jan Basson heeft zoozeer tegen Moorrreesburg uitgegaan en gevraagd wat die kleine armzalige Moorreesburg met een trein wou maken, maar met de vorige elektie was dezelfde heer Basson hier en toe zeide hij, dat hij nooit geweten had dat Moorreesburg zulk eene groote vruchtbare plaats was, toen noemde hij Moorreesburg de koornkast van Zuid-Afrika. Hoe moest men zijne woorden nu overeen brengen? Mens had gezegd dat hij de lijn over zijn plaats wou hebben, dat was niet zoo, integendeel heeft hij geobjecteerd dat de lijn over zijne plaats zou gaan en geijverd de lijn ten westen van Moorreesburg voorbij te krijgen zoodat zij ongeveer even ver van alle plaatsen zou voorbij gaan. Men heeft gezegd dat hij te Hopefield gesproken en met sir James samengestemd had, dat was volstrekt niet waar, hij heeft niet gesproken en samengestemd. Hij had sir James gevraagd Moorreesburg ook te bezoeken en sir James heeft zulks geweigerd. Hij heeft toen aan sir James gezegd dat hij hem in het parlement daarover nog tot verantwoording zou roepen. Hij verteenwoordigde niet Darling en Hopefield alleen maar den ganschen cirkel en kon dus niet in het belang van enkelen werken, maar moest werken voor het belang van het gansche publiek. Hij was nu op weg naar Daarling en Hopefield en zou met hen afrekenen, en vooral met den heer Jan Basson, die als een dief in den nacht was gekomen en achter zijn rug tegen hem te werk ging.<br> Geene vragen werden den heer Lochner gedaan en daarop nam de heer Rabie, die met gejuich ontvangen werd, het woord. Hij was een wijnboer, de heer Lochner een koornboer en de heer Van Rhijn kon in een zekeren zin als een veeboer beschouwd worden, dus had men de 3 schakels [...] was om lichte spoorwegen te ondersteunen. Hij wou niet zeggen welke route in deze geweste de beste was, want hij was nog te onbekend, maar een ding was zeker nl. dat deze streken een spoorweg moesten hebben om het menigte graan te vervoeren, en daarom zou hij eenige spoorweg, ten nutte van deze streken, ondersteunen. [...]</ref> In 'n opmerkingskolom onderaan skryf ''De Zuid-Afrikaan'': Die koerant stem nie noodwendig saam met hul medereisiger wat aanvoer 'n spoorlyn deur Moorreesburg sou genoeg graan inwin om die ganse Suid-Afrika van genoeg graan te voorsien nie; tog is dit wis en seker dat die land dan heelwat minder koring hoef in te voer. Die koerant wil nie kant kies watter roete daar ingeslaan moet word nie, want albei treinroetes het die volste reg om ontwikkel te word. Enkele punte moet egter oorweeg word: * Moorreesburg se grond is vrugbaarder en daar is baie meer "nieuwgrond" (braakland; ongerepte grond waarvan die renosterbos verwyder is vir landboudoeleindes) om te bewerk as in die rigting Hopefield. Die bou van die lyn vanaf Malmesbury sal duurder kos, maar dan weer is die lyn korter en die vrag wat die treine kan dra is groter. * As die lyn vanaf Kalabaskraal gebou word, sal die spoorlyntjie tot by Malmesbury feitlik 'n dooie lyn wees. En die vooruitgang van Darling en Hopefield sal nooit kan opweeg teen die agteruitgang van Malmesbury nie. * Die grond na Hopefield se kant is baie sanderig, wat mens dus heelwat moeite besorg met die begruising van die pad; die grond in Moorreesburg se rigting is egter hard, vas en stewig. * Selfs al word daar 'n lyn wes van Moorreesburg gebou, bring dit Hopefield nie 'n tree nader aan die trein as wat die geval anders sou wees nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie te Malmesbury/Riebeek West/Moorreesburg: Aanmerkingen. 29 Januari, Bijvoegsel:Het zou waarlijk goed wezen zoo onze politici meer rond gingen en streken zooals het Zwartland, waarover nu zooveel gesproken en geschreven wordt in verband met de spoorweg verlenging, bezochten, en voor zichzelven zaken in oogenschouw namen, waardoor zij instaat zouden gesteld worden, beter en meer overeenkomstig de wenschen van het algemeen publiek te oordeelen. Maar dan moet men niet slechts van dorp tot dorp gaan, neen, men moet de boeren plaatsen bezoeken om te zien wat op die plaatsen gedaan en gewonnen worden. Wij hadden nu het voorrecht in de omstreken van Malmesbury, Riebeek West en Moorreesburg rond te gaan, en het is inderdaad belangrijk de groote graan-mijten, waarvan men zoo dikwijls hoort dat de mijten groot genoeg zijn om met een wagen en acht paarden er op te draaien, te zien. Die streken bezitten dan ook genoeg progressieve boeren hetgeen duidelijk is als men ziet wat gedaan, en hoort hoevele duizende mudden graan op een enkele plaats gewonnen worden. En toch is er nog een menigte "nieuwe-grond" die nog niet bewerkt is. Maar de boeren kunnen haast niet meer zaaien, daar zij dan mogelijk niet in staat zullen zijn het graan te vervoeren. Krijgen die streken echter een spoorweg, zoodat men niet meer met de moeilijkheden van vervoer te kampen hebben, dan zal het inderdaad eene aardigheid wezen, te zien hoeveel die streken kunnen en zullen opbrengen. Wij vereenigen ons niet met den man die met onze doorreize tot ons zeide, dat zoo een lijn in de richting van Moorreesburg gebouwd wordt, aldaar genoeg graan zou gewonnen worden om gansch Zuid-Afrika te voorzien, maar toch is het zeker dat wij dan heelwat minder koorn zullen behoeven in te voeren. Wij willen ons niet aan aanmatiging schuldig maken door een gevoelen uit te spreken welke richting de beste wezen zal. Beide richtingen hebben hunne aanspraken. De aanspraken van de eene hebben wij reeds in een vorig schrijven aangestipt. De Moorreesburg richting heeft echter ook hare aanspraken. Onder andere wijst men er op dat de grond in die richting veel vruchtbaarder is en dat er veel meer nieuwgrond is om te bewerken dan in de Hopefield richting. Men erkent wel dat het bouwen van de lijn van af Malmesbury voor eene distantie wat kostbaarder zal wezen, maar dan staat daartegenover weer dat de lijn dan korter komt, en dus maar op hetzelfde zal neerkomen wat onkosten aangaat, doch dan veel meer te vervoeren zal hebben. Verder wijst men er op dat, zoo de lijn van Kalabaskraal gebouwd wordt, het gedeelte lijn van daar naar Malmesbury feitelijk een doode lijn zal wezen, en de vooruitgang van Darling en Hopefield nooit zal kunnen opwegen tegen den achteruitgang van Malmesbury. Eene andere zaak waarop men ook pleegt te wijzen is dat de grond naar den kant van Hopefield zeer zanderig is en men dus heelwat moeite met het begruizen van dien weg zal hebben, terwijl de grond hard en vast in de Moorreesburg richting. En wordt de lijn een goed eind ten westen van Moorreesburg gebouwd, zooals de voorstanders van die richting het willen doen, dan komt Hopefield niet veel verder van den trein dan anders het geval zou geweest zijn. Hoofdzaak is en blijft echter, welke lijn de meest betalende en ten voordele van het publiek in het algemeen wezen zal, en om dat uit te vinden behoeft men waarlijk geen scherpe bril op te hebben als men in die streken rondgaat. Wij vreezen echter dat in deze zaak heelwat sentiment gemengd is en er op sommigen onbehoorlijke invloed uitgeoefend wordt door zoekere personen om hun doel te bereiken. Daarvoor moet men op de hoede wezen, en zich niet met onderschikte zaken een rad voor de oogen laat draaien en onder elkander verdeeld worden, waardoor de groote nationale Afrikaanse zaak schade kan lijden. Men is in de voornoemde streken van den noordwestelijken cirkel nu druk in de weer met de naderende elektie, en het is dan ook geen wonder, want in de laatste dagen werden de kiezers door alle vijf kandidaten bezocht. Sommigen gaan rond en houden publieke vergaderingen en trachten alzoo hunne kandidatuur te bevorderen; anderen trachten dat weer te doen door onder de kiezers rond te gaan, en privaat met hen te sprkeen. Het is dan ook bemoedigend de politieke herleving onder de Afrikaander te zien, en wij willen maar hopen dat de kiezers getrouw zullen wezen, en andermaal de Afrikaander zaak zullen doen triomfeeren. Maar de kiezers moeten wakker en waakzaam wezen, want er is stellig gevaar, en vooral behooren zij te waken tegen verdeeldheid in hunne gelederen, waartoe van zekere zijde pogingen aangewend worden. Vooral is het van belang er op te wijzen dat men zich toch niet moet laten overreden voor den een of ander kandidaat te plumpen, maar de stemmen gelijkkelijk onder de drie Bondskandidaten te verdeelen. De drie kandidaten kunnen dan ook geluk gewenscht worden met de vergaderingen die zij gehouden hebben; hun tocht was tot dusver een ware triomftocht, en wij vertrouwen dat dit ook het geval op hunne verdere reize zal wezen.</ref> '''31 Januarie 1898.''' Terugvoer: Daar was geen vergadering op Darling nie, slegs 'n klein vergadering op Hopefield. Lochner het geen toespraak gelewer nie. Die vergaderings sou later gehou word. Daar was wel 'n groot vergadering op Vredenburg.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Van Rhyn, Lochner en Rabie. 1 Februari, Bijvoegsel: Vredenburg, 31 Jan. [...] Er was geen vergadering te Darling, en een kleine vergadering te Hopefield. De heer Lochner leverde geen aanspraak. Vergaderingen zullen later gehouden worden. Te Vredenburg groote vergadering. Motie van vertrouwen gepasseerd.</ref> Op Vredenburg het Van Rhijn weer in dieselfde gees oor die spoorwegkwessie gepraat as by die vorige vergaderings. Lochner sê hierdie maal sir James Sivewright het weer eens getoon watter slim kaartspeler hy is, want hy het die geleentheid aangegryp om hul Afrikanerparty in twee te probeer skeur. Lochner ontken dat hy enigiets kon gedoen het waarvoor die Hopefielders hom kon blameer, en hy daag sy beskuldigers uit om saam met Jan Basson op 'n openbare vergadering hom te ontmoet. Hy sou hulle met die feite konfronteer. Lochner sê ook dat hy nie tevrede sou wees met één trein nie, maar sou probeer om 'n tweede te kry, sodat die distrik behoorlik en voldoende kan ontwikkel word, om sodoende die moeilike vervoer te vergemaklik.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. De heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie te Vredenburg. 5 Februari, Bijvoegsel, p. 2: Alhier werd een talrijke en invloedrijke vergadering gehouden waarop de heeren Van Rhyn, Lochner en Rabie de kiezers toespraken. Als voorzitter werd gekozen de heer J. H. de Smidt, en tot secretaris A. E. Anderson. Wij zagen o.a. de heeren Andries Bester, Jan Walters, Jacob Laubser (Cloeteskraal), Jan Loubser, P. H. Loubser, F. G. du Toit, P. P. Kotzé, W. Baard, Malan, Jan Pienaar en anderen ter vergadering.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend, en riep daarop den heer P. van Rhyn op het woord te nemen.<br>De heer Van Rhyn sprak in ongeveer denzelfden geest als op de vergaderingen reeds door ons gerapporteerd.<br>Als verschooning tegen de beschuldigingen tegen hem geuit op de Hopefieldsche spoorwegvergadering, meldde de heer Lochner dat hij door de Malmesbury deputatie gevraagd werd haar te vergezellen naar sir James en haar aldaar te introduceeren (eene plicht welke hij als vertegenwoordiger niet kon weigeren). Dit had hij op de gewone formeële manier gedaan, maar dat wilde niet zeggen dat hij met hen eens was. '''Hij zeide in die zaak had sir James weder getoond hoe een bekwame kaartspeler hij is, nemende de gelegenheid te trachten onze partij in tweeën te splitsen. Hij ontkende dus dat hij eenig iets gedaan had dat de Hopefielders hem konden kwalijk nemen, en hij daagde zijne beschuldigers uit samen met den heer Jan Basson, op een volle publieke vergadering hem te ontmoeten, waar hij met feiten hen zou overtuigen van hunne verkeerdheden. Hij zeide ook dat hij niet tevreden zou wezen met één trein, maar zou trachten een tweede te krijgen, zoodat het distrikt behoorlijk en voldoende kon ontwikkeld worden, en het moeilijk vervoer vergemakkelijkt kon worden.'''<br>De heer P. H. Loubser vroeg den heer Lochner omtrent zijne verdediging tegen wat geuit werd te Hopefield aangaande den spoorweg, waarop de heer Lochner weder zijn positie duidelijk maakte.<br>De heer Van Rhyn wilde de vergadering indachtig maken dat kleine zaken niet de hoofdzaak moesten hinderen. [...]</ref> '''5 Februarie 1898:''' P.B. van Rhijn deel sy wedervaringe van hul reis - hulle het twaalf vergaderings bygewoon, wat almal ordelik afgeloop het. Behalwe by Darling; daar was geen vergadering nie. Toe die driemanskap daar aankom, het hulle tussen 4 tot 5 ure lank daar gestaan en wag; slegs drie here het opgedaag: die predikant, die dokter en die hotelier. Ds. De Villiers en dokter Nieuwoudt was baie vriendelik teenoor die besoekers en so ook was hul ontvangs by die persone aan huis. Die swak opkoms is vir Van Rhijn 'n raaisel. Die vergadering is betyds in ''De Zuid-Afrikaan'' gepubliseer, en hy het in die stad vir sy vriend, Jan Basson (oud-LWV), vroegtydig daarvan gesê. Laasgenoemde het belowe om dit vir almal bekend te maak, en dat hy op Darling sou wees. Van Rhijn hoop nie Jan Basson het nou in 'n Demas ontaard nie - is hy dan nou hand om die blaas met Logan? In die stad is dié tweetjies saam in 'n huurwa/kapkar ("cab") gesien rondry. Van Rhijn het wel vir Darling 13 jaar in die Hoërhuis gedien en sal dit steeds bly doen as hy herverkies word.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. De heer Van Rhyn over zijn reis. 12 Februari, Bijvoegsel, p. 2: Van Rhijnsdorp, 5 Febr. 1898.<br>Mijnheer,—Na mijn lange en vermoeiende reis ben ik, Gode zij dank, in gezondheid te huis gearriveerd.<br>Ik kan niet nalaten mijne vrienden namens mij en de heeren Lochner en Rabie nogmaals van harte dank te zeggen voor de liefde en vriendelijkheid aan ons op onze reis om bijeenkomsten bij te wonen, bewezen, en de gastvrijheid in ieders huis genoten hetwelk door ons nimmer vergeten zal worden. Wij hebben alle plekken ons intrek genomen bij private vrienden behalve te Hopefield waar wij in het logement van den heer Klaas Stiglingh gelogeerd waren en wij het zeer goed gehad hebben, alles schoon en net, goed eten enz. Ik kan met de volste vrijmoedigheid genoemd hotel aan alle reizigers ten sterkste aanbevelen. Wij hebben twaalf bijeenkomsten bijgewoond en tot ons groot genoegen moet ik zeggen; op allen liep het zeer ordelijk af ter eere van ons en de opgekomen toehoorders. Behalve te Darling, daar hadden wij geen vergadering. '''Wij bleven aldaar tusschen 4 à 5 uren lang en zagen gedurende dien tijd slechts 3 heeren, den predikant, den dokter en den hotelhouder. De hooggeachte leeraar ds. De Villiers en dokter Nieuwoudt waren uitnemend vriendelijk jegens ons en niets in hunne woningen was te goed voor ons reizigers. Dat er geen opkomst was versta ik niet; de dag der bijeenkomst was toch in tijds in ''Ons Land'' gepubliceerd; zelf heb ik mijn vriend, den heer Jan Basson, ex-L.W.V., in de stad van de bijeenkomst gezegd. Zijn ed. heeft mij beloofd het alom bekend te stellen, en ook zelf te Darling tegenwoordig te zijn. Ik geloof toch niet, dat terwijl hij daarna met den heer Logan in een cab in de stad te zamen rondgereden heeft hij een Demas geworden is; want hij was toch altoos een echte Afrikaander. Ik heb mijn plicht gedaan mijn constituenten van Darling die ik ook 13 jaren in het hoogerhuis gediend heb ook toe te spreken over het gevaar dat ons Afrikaanderdom dreigt en wat ons te doen staat zulks te verijdelen, doch zij hebben mij niet als een ouden vertegenwoordiger van hen waardig geacht op te komen; mijne handen zijn dus in onschuld gewasschen.''' Echter, indien ik herkozen wordt zal ik dat affront vergeven en steeds mijn plicht doen.<br>Ik noem mij een dankbaar vriend voor al het genotene op reis van mijne vrienden en de toehoorders der vergaderingen, en voor de achting en respekt ons toe gedragen op alle bijeenkomsten.<br>U dienaar en vriend,<br>P. B. van Rhyn.</ref> '''15 Februarie 1898:''' Jan Basson antwoord. Vergissing is menslik. Hy het baie te doen gehad en het hom vergis met die datum. Basson het mense aangesê om Vrydag op te daag in plaas van Donderdag, en toe sy seun hom die Donderdagaand inlig die vergadering het reeds plaasgevind, was hy bitter spyt. Maar aangesien die politieke tema van daardie edele here reeds so wyd bekend was deur die talle vergaderings wat in ''De Zuid-Afrikaan'' gepubliseer is, was almal reeds vertroud met hul sentimente. Verder, ietwat onnadenkend, het baie gedink: "Ek is vandag te besig; ander sal sekerlik bywoon". En so, tot almal se spyt, het niemand opgedaag nie en was daar geen vergadering nie.<br>Nou, wat betref die rondry in 'n "cab" saam met mnr. Logan, dit is pure onsin. Basson het omstreeks 12 uur by sir James Sivewright se kantoor vir sake aangemeld en mnr. Logan daar ontmoet. Nadat hulle sake gedoen het, het albei in dieselfde rigting vertrek. Basson moes Harcombe Brothers in Adderleystraat spreek, en Logan het saam met Basson na die Kerkplein geloop, daar 'n kar na sy kantoor gehuur en Basson gevra om by hom aan te sluit.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Basson en Van Rhijn. 26 Februari, Bijvoegsel, p.4: Darling, Droogvlei,<br>15 Febr. 1898.<br>Aan den Editeur. <br>Mijnheer.—Uit des heeren Van Rhijns dankbetuigingen voor genoten liefde en gastvrijheid die hij en zijn gezelschap overal genoten hebben bij hunnen omgang, vind ik ook een doorn onder de door hem genoemde rozen. Namelijk te Darling was geen opkomst en z.ed. neemt het als een affront aan en ook Jan Basson ex-L.W.V. vleit hij eerst op zijn eigenaardige manier als echte Afrikaander, maar tegelijkertijd steekt hij hem met den moordpriem, en vergelijkt hem met een Demas. (Echt christelijk niet waar?)<br>Nu heer editeur, laat mij in een paar regelen toe de volle waarheid aan het licht te brengen. De zaak is deze: Onze menschen hier hadden volstrekt geen plan den ed. heer Van Rhijn en zijn collegas te beleedigen, door niet op te komen. Maar daar het politieke thema van die ed. heeren al zoo over en over bekend stond door de vele gehoudene vergaderingen en gepubliceerd in uw geëerd blad, was een ieder al bekend met hun gevoelens. En daarbij een beetje onbedachtzaam dachten velen: Ik heb het te druk vandaag, anderen zullen wel opgaan. En zoo tot een ieders spijt kwam niemand opdagen en er was geen vergadering. Ik geef mijn ed. vriend de verzekering dat dit zoo is.<br>Wat Jan Basson betreft moet ik zeggen het is waar, de ed. heer Van Rhijn heeft hem in de stad verzocht het rond te zeggen om op te komen. Maar Jan Basson heeft veel te doen en maakte ongelukkig een abuis met den datum. Hij zeide zijn menschen aan om op te komen op Vrijdag inplaats van Donderdag, en toen zijn zoon hem Donderdagavond kwam zeggen dat de vergadering plaats had, was het hem een bittere spijt.<br>Ook de ed. heer Lochner heeft hem een brief geschreven. Dus op dit punt betuig ik mijn spijt.<br>Nu, wat betreft het rondrijden in een cab met den heer Logan is louter onzin. De zaak is deze: Ik maakte mijn opwachting bij sir James Sivewrights kantoor voor bezigheid, tegen 12 uur, en ontmoette den heer Logan aldaar. Na de zaken verricht te hebben vertrokken wij beiden in een richting. Ik moest Harcombe Brothers in Adderleystraat zien en de heer Logan wandelde met mij op tot op het Kerkplein en engageerde daar een cab tot aan zijn kantoor en verzocht mij mede in te stappen en zoo reden wij te samen.<br>Ziet u heer editeur, dat beteekend rondrijden in des heeren Van Rhijns oogen. Maar een ieder die de ed. heer Van Rhijn kent zooals ik, kan tusschen zijn regels lezen wat zijn doel er mede is, om zoo te schrijven. Ik was altijd zijn ondersteuner en ben het nog, jammer dat ik van hem zulk een slag in het aangezicht moet krijgen, geheel onschuldig. Ik ben nog diezelfde Afrikaander zooals hij mij noemt. En wat meer is, is het dan een vernedering om met den heer Logan mee te rijden? Als wij als leden in het parlement saam kunnen zitten, dan kunnen wij toch ook samen rijden, al verschillen wij van gevoelen? Het geheele huis was altijd mijne vrienden. Zoo bekrompen ben ik gelukkig niet. Het is erg jammer dat een man als mijn vriend Van Rhijn in zijn positie tot zulke netelige dingen afdaalt, om in publieke nieuwsbladen bekend te stellen met wie men in een cab rijdt, dit wordt niet van een man die zijn electie (?) omhoog houdt verwacht.<br>Weldra zal mijn vriend als ik met een gerespecteerde dame in een cab rijd de wereld het verkondigen.<br>Nu ik hoop mijn oude vriend zal zien dat de zaak heel anders is dan hij denkt, en neme afscheid van het publiek geschrijf.<br>Geheel de uwe,<br>Jan A. Basson.</ref> Om 'n stemgeregtigde te wees in 1898, beteken die kieser moes 'n man wees van 21 jaar of ouer, 'n Kaapse burger van geboorte of deur naturalisasie (ná 12 maande op Kaapse grond) wees, grond of 'n gebou bewoon van £75 werd, óf £50 per jaar verdien. Daar was baie maniere om 'n kat dood te maak: 'n boer kon sy seun £50 per jaar se waarde gee in kos, klere en perdevoer as 'salaris'. Of die seun kon 'n stukkie grond van sy vader bewerk ter waarde van £75. Drie mans kon byvoorbeeld gesamentlik in 'n huis woon van £225+ (want £75 x 3), of twee seuns kon gesamentlik boer op 'n stukkie grond van £150 (want £75 x 2). Verder moes die kieser sy naam, woonadres en nering kon neerskryf. As die kieser egter voor 1892 al stemgeregtig was, en nie by die nuwe kategorieë ingepas het nie, moes die betrokke individu eenvoudig nie roer nie: solank hy in die kiesafdeling gebly woon het waar hy voorheen geregistreer was, het hy sy stemreg onder die ou, laer vereistes (£25-huis of £25-salaris) behou.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Wie kan geregistreerd worden? 20 Mei, p. 2-3: [...]Het antwoord op deze vraag is tweederlei: - <br>1. Alle mannelijke personen die den ouderdom van 21 jaar bereikt hebben, welke de volgende kwalifikasies of bevoegdheden bezitten:-<br> a. Zij moeten burgers der Kolonie zijn. Allen die in de Kolonie geboren zijn, zijn burgers der Kolonie. Zij die met in de Kolonie geboren zijn moeten genaturaliseerd worden. Geen persoon kan genaturaliseerd worden tenzij hij minstens 12 maanden in de Kolonie heeft gewoond met het doel hier te blijven. Hij die genaturaliseerd wil worden moet aanzoek doen bij den koloniale secretaris, die, indien het aanzoek in orde is, hem een certifikaat van naturalisatie zal toezenden. Het gemakkkelijkste is aanzoek te doen bij den magistraat om een officieelen vorm van aanvraag tot naturalisatie, dien vorm in te vullen en dan op te zenden naar den kolonialen secretaris. Burgers van den Vrijstaat of Transvaal, thans woonachtig in de Kolonie (in Bechuanaland zijn velen), behooren op dit punt nauwkeurig acht te geven.<br> b. Zij moeten een gebouw met den grond erbij, afzonderlijk of gezamenlijk, van eene waarde van niet minder dan £75 elk bewonen of occupeeren. Gesteld nu dat A. een huis bewoont ter waarde van £100 dan kan hij natuurlijk, geregistreerd worden. Het huis behoeft niet zijn eigendom te zijn, dus kan een bijwoner, die een huis bewoond dat £75 of meer waard is, geregistreerd worden. Neem weder dit geval. A., B. en C. zijn de bewoners van een gebouw dat £300 waard is. Zij kunnen dan alle drie geregistreerd worden, want driemaal £75 is slechts £225, en de waarde van het huis is £300. Zeg dat in dit geval A. een boer is, en B. en C. zijn twee mondige zonen die het recht hebben bij hem te wonen, dan kunnen zij alle drie geregistreerd worden, want het huis is meer dan £225 waard. Maar neem nog dit geval: - A., een boer bewoont een plaats - het huis waarin hij met zijn twee zoons, B. en C., woont is £100 waard en de geheele plaats is £1,000 waard. Kunnen B. en C. nu ook geregistreerd worden? Het is duidelijk dat A., de boer, bewoner van het huis en de plaats de bevoegdheid bezit, maar hoe omtrent B. en C.? Zij kunnen niet geregistreerd worden als bewoners van het huis, want het huis is slechts £100 waard. Op welke voorwaarden kunnen zij dan geregistreerd worden? Het antwoord is eenvoudig: B. en C. kunnen geregistreerd worden indien zij een stukje van den grond voor eigen rekening, zeg een stuk tuin of stuk land, bewerken, of voor weiveld gebruiken want dan occupeeren zij dit stukje grond. B. moet zulk een stukje grond met het huis daarop, ter waarde van £75, bewonen, en C. ook, of, indien B. en C. samen boeren moet het stukje grond of het gebruik ervan tweemaal £75, of £150, waard wezen. Een andere manier waarop B. en C. stemgerechtigd kunnen worden is indien zij elk £50 per jaar verdienen. Deze som kan betaald worden in kost, kleederen, rijpaard-voeder, zakgeld, enz.<br> Wij vertrouwen dat wij dit punt nu duidelijk gemaakt hebben, en dat geen boerenzoon ongeregistreerd zal blijven omdat hij niet deze kwalificatie bezit.<br> (c.) De derde bevoegdheid die een persoon moet bezitten is deze: hij moet in staat zijn om zijn naam te teekenen en zij adres en nering te schrijven.<br> De kiezers in deze klasse moeten dus deze drie bevoegdheden bezitten [...] doch niet de bevoegdheid der nieuwe wet bezaten, hun stem onder de oude wet, zouden behouden, zoolang zij in de kiesafdeeling, waarin zij geregisteerd waren, zouden blijven wonen. Men ziet dus deze klasse van kiezers op twee manieren hun stemrecht kan verliezen en indien zij niet de bevoegdheid onder de oude wet, d.i. een huis bewonen ter waarde van £25 of een salaris van £25 trekken, bezitten, of (b) indien zij het distrikt verlaten waarin zij woonden toen de wet van 1892 in werking kwam. Op deze twee punten behoort zeer nauwkeurig gelet te worden. [...]</ref> Op die kiesersrol wat in 1897 teen 30 September gefinaliseer was, het die Malmesbury Kiesafdeling 2 500 geregistreerde kiesers gehad.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Gemengd Nieuws. 30 September, p.3: Malmesbury - De kiezerslijst voor deze kiesafdeeling is nu kompleet, met een totaal van 2,500 namen tegen 2,235 op de oude lijst. Er zijn 300 gekleurde kiezers.</ref> 1 481 in die Piquetberg Kiesafdeling.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1897. Gemengd Nieuws. 2 October, p. 3: In de Kiesafdeeling Piketberg zijn nu 1,481 kiezers, waaronder 83 gekleurden geregistreerd. Op de vorige lijst waren slechts 120 namen.</ref> Die kieser kon drie kandidate kies, of kon tot drie kruisies langs 'n enkele verkiesingskandidaat maak.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1897. Hoe moet men stemmen? 10 Juni, p. 2: Indien de kiezer meer dan één stem voor denzelfden kandidaat kan uitbrengen, moet hij ''evenveel kruisjes achter den naam van dien kandidaat plaatsen'', als hij voor hem gewenscht te geven. Wil hij dus, om bij het voorbeeld te blijven, aan Jan Brink twee stemmen geven, dan zet hij twee kruisjes achter zijn naam - zóó XX. Wil hij drie stemmen voor hem geven dan maakt hij drie kruisjes - zóó XXX.</ref> Die stemdag op '''16 Maart 1898''' vir die Lid van die Wetgewende Raad het gekom en gegaan; met die uitslae van sowel die Malmesbury- as die Piquetberg-kiesafdeling:<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Uitslag der Elekties. 24 Maart, Bijvoegsel, p. 2</ref> {| class="wikitable" ! colspan="4" valign="top" |'''NOORDWESTELIKE SIRKEL''' |- | colspan="2" valign="top" |'''Malmesbury Kiesafdeling''' | colspan="2" valign="top" |'''Piquetberg Kiesafdeling''' |- | valign="top" |Lochner | valign="top" |1 462 | valign="top" |Van Rhijn | valign="top" |529 |- | valign="top" |Logan | valign="top" |1 401 | valign="top" |Lochner | valign="top" |479 |- | valign="top" |Van Rhijn | valign="top" |593 | valign="top" |Logan | valign="top" |450 |- | valign="top" |Joubert | valign="top" |520 | valign="top" |Rabie | valign="top" |449 |- | valign="top" |Rabie | valign="top" |385 | valign="top" |Joubert | valign="top" |85 |} Die stemtotaal van die hele Noordwestelike Sirkel, waarvan die Malmesbury- en Piquetberg-kiesafdeling deel uitmaak, sien so daaruit: {| | rowspan="2" valign="top" | '''LWR-Kandidaat''' | colspan="2" valign="top" |'''Stemme''' |- | valign="top" |'''''De Zuid-Afrikaan'''''<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Noordwestelijke Cirkel. 31 Maart, Bijvoegsel</ref> '''(31 Maart 1898)''' | valign="top" |'''Aangepaste<br>syfers'''<ref name="SmithElections1980" /> |- | valign="top" |'''J. D. Logan''' | valign="top" |7 375 | valign="top" |7 378 |- | valign="top" |'''J.A. van A. Lochner''' | valign="top" |3 864 | valign="top" |3 859 |- | valign="top" |'''P. B. van Rhijn''' | valign="top" |3 613 | valign="top" |3 610 |- | valign="top" |D. de V. Rabie | valign="top" |3 112 | valign="top" |3 108 |- | valign="top" |J. J. Joubert | valign="top" |1 620 | valign="top" |1 617 |} ==== 'n Ou plan word onder die stof uitgehaal ==== '''3 Mei 1898:''' 'n Kaart is reeds voltooi vir G.S. Owen se Malmesbury-Greyspas-opmeting. [https://ibali.uct.ac.za/files/original/139526e5859d4ac5fb0b206955439845ac752bda.jpg Op die kaart word duidelik aangedui hoe die voorgestelde spoorlyn die goue middeweg probeer vind]: geen dorpe word by aangedoen buiten Kalabaskraal nie. Dit loop vanaf Kalabaskraalstasie, oor die Dieprivier, deur Mollen Berg, Groenrivier, Michel Heyns Kraal, Pendoorn Valley, Langedam, Gemsbok Kuil, Waterschildpad Kuil, Vygekraal, Oliphants Fontein / Cochnara (Kochera; Kochra), Uilen Kraal & Melkbosch Rug, Ganzekraal/Enkelde Valley, Schaf Plaats Fontein, Wolve Dans, Rondekuil (vandag Boplaas), Klipgat, Visscher's Kraal, Bosjesmans Kloof, Middel Kraal, (Aan de) Berg Rivier, Brood Kraal, oor die [[Bergrivier]], na Wittewater, tot by Rietfontein. Met ander woorde, dit is hoogs waarskynlik dat die spoorwegbrug vandag presies sou staan by Moravia, Piketberg, waar dit vandag is. '''10 Oktober 1898:''' 'n Spoorwegwetsontwerp word in die Wetgewende Vergadering ter tafel gelê. Die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn word daarin gelys en spesifiek aangedui as 'n 3 voet 6 duim-spoor.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement, Wetgevende Vergadering, Maandag, 10 October. Spoorwegen. 12 October, Bijvoegsel: De premier bracht een bill in voor zekere spoorwegen.<br> De heer Schreiner wilde informatie hebben aangaande de voorgestelde lijnen.<br> Sir James zei dat al de lijnen die gebouwd zullen worden opgemeten zijn en dat de bijzonderheden reeds voor het huis waren. De wenselijkheid om die lijnen te bouwen was reeds door het huis besproken.<br> De bill maakte voorziening voor het bouwen van de volgende lijnen :<br> 1. Somerset Oost-Kingwilliamstown als een regeeringslijn.<br> 2. Caledon, van Sir Lowryspass, een 3 voet 6 duim spoor.<br> 3. '''Kalabaskraal-Pikenierskloof (Peketberg)—een 3 voet 6 duim spoor.'''<br> 4. Queenstown-Tarkastad.<br> 5. Langkloof (Uitenhage). De regeering dacht dat hier een proef met een 2 voet lijn genomen kon worden.</ref> '''19 Oktober 1898:''' Die inwoners van die [[Swartland_Plaaslike_Munisipaliteit#Toponimie|Roode Zwartland]] (Moorreesburg), Hopefield en Clanwilliam-distrikte dring aan op die bou van die Piquetberg-spoorlyn, en wil graag die parlement se goedkeuring daarvan sien.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. 20 October, p. 3: Piketberg, 19 Oct. [...] Bericht is ontvangen uit Roode Zwartland, Hopefield en Clanwilliam distrikten, dat de menschen aandringen op den bouw van den Piketberg-spoorweg en met verlangen uitzien naar de goedkeuring daarvan door het parlement.</ref> '''6 Desember 1898:''' Die inleidingsartikel van ''De Zuid-Afrikaan'' lig die lesers in die Malmesbury/Kalabaskraal-spoorlynuitbreiding sal die volgende dag in die parlement bespreek word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Nieuwe Spoorwegen, 6 Dec, Bijvoegsel: De ed. heer Sauer, commissaris van openbare werken, zal morgen de tweede lezing van een bill voorstellen, voorziening makende voor het bouwen, uitrusten en exploiteeren van zekere spoorweglijnen. Dit voorstel heeft de 5de plaats op het papier en men zal waarschijnlijk er bij komen, daar de eerste vier orders waarschijnlijk niet aanleiding zullen geven tot een lange discussie.<br> Deze bill maakt voorziening voor het bouwen van vijf verschillende lijnen, namelijk: —<br> (1.) Somerset Oost via Cookhouse naar Kingwilliamstown, 147 mijlen lang, £485,100 te kosten;<br> (2.) Port Elizabeth naar een punt nabij Avontuur, 2 voet breedte tegen £2,500 per mijl, 178 mijlen lang, £445,000 te kosten;<br> (3.) Sir Lowrys-pass naar Caledon, 53 mijlen lang, £439,000 te kosten;<br> (4.) '''Van een punt op de Malmesbury-lijn naar Pickenierskloof, 96 mijlen lang, £505,000 te kosten;'''<br> (5.) Van een punt nabij Queenstown naar Takastad, 31 mijlen lang, £102,250 te kosten.<br> Het bouwen van de eerstgenoemde lijn werd reeds in 1895 geauthoriseerd, onder het bijdrage-stelsel, en indien de regeering geen bevredigend kontrakt kon krijgen, de lijn dan als een regeerings-lijn te bouwen.<br> Sedert 1895 werd een kontrakt aangegaan onder het bijdrage-stelsel, maar daar het kontrakt niet op een bevredigende wijze werd uitgevoerd, besloot de regeering andere stappen te nemen. In de spoorweg-bill die sir JAMES SIVEWRIGHT op den eersten dag van deze sessie inbracht, is een kontrakt aangegaan door den vorigen commissaris met zekeren heer DAVID URQUHART, die teekende “voor de Thames Ironworks and Shipbuilding Co. bpk.” In de voorrede van dit kontrakt wordt gezegd, dat “de overeenkomst aangegaan wordt, onderworpen aan de goedkeuring van het parlement voor zooverre dezelve noodig mag zijn.” Wat de eigenlijke beteekenis of waarde van deze woorden, door ons gecursiveerd, is, zullen de rechtsgeleerden ons moeten zeggen; maar dit is in elk geval zeker, dat de eerste clausule van deze bill, zooals opgesteld door sir JAMES, bepaalt dat “deze overeenkomst wordt mits dezen bekrachtigt.” Sir JAMES, een der onderteekenaars van het kontrakt, schijnt dus te denken, dat dit kontrakt nog door het parlement bekrachtigd moet worden.<br> Maar nu is de vraag: is er al werk onder dit kontrakt gedaan? Werden tenders voor dit kontrakt gevraagd?<br> De Caledon en Piketberg lijnen zijn in deze bill begrepen; maar de belangrijke vraag is welke route genomen zal worden. In het geval van eerstgenoemde lijn is er de alternatieve route door Franschhoek, en in dat '''van Piketberg heeft men de route van Kalabaskraal, en de andere van 't dorp Malmesbury.'''<br> De lijn naar Avontuur zal slechts een breedte van 2 voet hebben, dus zal het de eerste ‘lichte spoorweg’ der regeering in de Kolonie zijn. Het zal dus een experiment zijn, en indien het een succes blijkt te zijn, is 't te voorzien dat het binnenkort in verschillende richtingen uitgebreid zal worden. De hulpbronnen van de landbouw distrikten zullen dan op deze wijze ontwikkeld kunnen worden.</ref> '''7 Desember 1898:''' Middagsitting van die Wetgewende Vergadering. Die nuwe Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, lees 'n rits spoorlyne voor wat in 'n nuwe wetsontwerp vervat is. Dan noem hy: die derde lyn is die Malmesbury-lyn, wat gebou sal word vanaf Kalabaskraal na Pickenierskloof. Hierdie sou veral 'n ontwikkelingslyn wees. Party mense is sterk ten gunste daarvan dat die lyn gebou sal word vanaf Malmesbury na Visserskraal. Hy het hierdie laaste lyn laat ondersoek, en hierdie lyn sou sowat 15 tot 20 myl langer wees as die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn, en dit sou ook baie meer kos, omdat die helling oor die algemeen 1 in 70 voet sou wees. As die Malmesbury-Visserskraal-lyn sou slaag, dan sou hy nader aan Moorreesburg gewees het, en al wil Sauer graag die Moorreesburgers te hulp wees, was dit tog nie wenslik om die lyn daarlangs te bou nie. Hy wil ook nie Malmesbury geheel en al afskeep nie, daarom sou hy "in comité" voorstel om die lyn te bou vanaf Malmesbury tot 'n punt anderkant Darling, en vandaar na Visserskraal. Die lyn sou drie myl korter wees as die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn en £15 000 spaar.<br>Sir James Sivewright (hangende 'n ondersoek rakende die Thames Ironworks Co.-tendersage, asook van verkiesingsknoeiery) was sterk ten gunste van die Kalabaskraal-Pickeniersklooflyn, maar hy was beslis teen die Malmesbury-Darling-Vissersklooflyn gekant. Eersgenoemde lyn sou beter wees en lonender. By die laasgenoemde spoorlyn sou artikels/goedere dubbeld vervoer moes word. <ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement, Woensdag, 7 December. Verlenging van Spoorwegen-bill. 8 December, Bijvoegsel: ...De derde lijn was de Malmesbury lijn, die gebouwd zal worden van Kalabaskraal naar Pikenierskloof. Deze zou vooral eene ontwikkelings lijn wezen. Sommigen waren sterk er voor dat de lijn gebouwd zal worden van Malmesbury naar Visserskraal. Hij had deze laatste lijn laten onderzoeken, en die lijn zou zoowat van 15 tot 20 mijlen langer zijn dan de Kalabaskraal—Pikenierskloof lijn, en zij zou ook veel meer kosten, daar de helling over het algemeen 1 in 70 voet zon wezen. Was de lijn Malmesbury—Visserskraal aangenomen dan zou zij nader aan Moorreesburg geweest zijn, en hoewel hij gaarne de inwoners van Moorreesburg wilde helpen, was het toch niet wenschelijk de lijn daar langs te bouwen. Hij wilde Malmesbury ook niet geheel in de koude laten, daarom zou hij in comité voorstellen de lijn te bouwen van Malmesbury tot een punt anderkant Darling, en vandaar naar Visserskraal. Die lijn zou drie mijlen korter wezen dan de Kalabaskraal—Pikenierskloof lijn en £15,000 besparen.<br>[...]Sir James Sivewright [...] Voortgaande [...] Hij was sterk ten gunste van de Kalabaskraal-Pikenierskloof lijn, maar hij was beslist tegen de Malmesbury-Darling-Visserskloof lijn. Eerstgnoemde lijn zou veel beter wezen en beter betalend. Over laatstgenoemde lijn zou men de artikelen dubbel vervoeren.</ref> '''16 Desember 1898:''' Aandsitting van die Wetgewende Vergadering.<br> Die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer) stel voor dat die lyn nie meer vanaf Kalabaskraal gebou moet word nie, maar vanaf Malmesbury.<br> Dirk Jacobus Albertus van Zijl (Clanwilliam) is verheug oor die wysiging. Hy onthou nog 'n opmeting van 1881 waar die spoorlyn na Piquetberg 32 myl korter was as die voorgestelde lyn. Sy kiesers steun die reguit lyn, en hy lig die voordele uit.<br> Sauer sê, toe hy die wetsontwerp voorgestel het, was hy onbewus van die opmeting wat in 1881 gedoen is, wat 28 myl korter is. Nou is die plan onder die stof uitgehaal. Hy stel egter voor dat die opmeting oorgedoen word (net om te kontroleer en seker te maak) en indien dit korrek is, sou hy die spoorlyn laat bou. Met daardie geld wat gespaar word, sou hy dan 'n taklyn laat bou na Darling en Hopefield, vanaf Malmesbury af. Hierdie oplossing beskou hy ongetwyfeld as die beste.<br> Sir James Sivewright wil die lyn vanaf Kalabaskraal laat loop.<br> Francis Oats (Namaqualand) ondersteun die nuwe spoorlyn vanaf Malmesbury deur Moorreesburg, net soos die regering voorgestel het.<br> Jacobus Abraham Smuts (Malmesbury) wil slegs 'n paar woorde sê. Dit sou baie onregverdig wees om die lyn vanaf Kalabaskraal te bou. Hy was geheel en al ten gunste van die wysiging van Sauer om die lyn vanaf Malmesbury te bou. Hy sal met gerustheid die lyn in die hande van die regering oorlaat.<br> Daniel Jacobus Marais (Piquetberg) sê die Darlinglyn het geen politieke bymotiewe nie: sir James Sivewright het die lyn eenvoudig voorgestaan omdat dit deur die ingenieurs aanbeveel is. Hy sou ook verkies om die saak in die hande van die regering te laat, sodat daar verder ondersoek gedoen kan word en dan in die beste belang opgetree kan word.<br> In antwoord op 'n vraag van sir James Sivewright, sê Sauer dat hy homself nie tot enige spesifieke lyn verbind nie, aangesien hy nog nie genoeg inligting voor hom het nie. Hy wou verdere ondersoeke doen en sou dienooreenkomstig optree. Hy sou bereid wees om Darling en Hopefield 'n taklyn toe te staan. Hy was gereed om die wysiging soos volg te verander: om die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury te laat loop. Indien die direkte lyn dan verwerp word, sou hy oordeel of die lyn vanaf Kalabaskraal of vanaf Malmesbury moet loop.<br> Sauer het sy wysiging teruggetrek, sodat sir James kon voorstel dat die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury gebou word. Dit word aangeneem.<br> Daarna is die Wetsontwerp, soos gewysig deur Sauer, aangeneem.<br> Die wetsontwerp is gerapporteer{{voetnota|Die term gerapporteer verwys hier na die formele prosedure waarby die voorsitter van die 'Komitee van die Hele Huis' aan die Speaker verslag doen dat die wetsontwerp deur die komiteestadium is, met of sonder wysigings. Dit is die stap wat die finale stemming en deursending na die Wetgewende Raad voorafgaan.}}, en die Laerhuis het om 11:05 nm. verdaag.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement. Wetgevende Vergadering. 16 December, Avondzitting, Malmesbury Lijn. 17 December, Bijvoegsel: Deze lijn werd aan de orde gesteld.<br>De heer Sauer stelde voor de lijn niet van Kalabaskraal maar van Malmesbury te laten gaan.<br>De heer Van Zijl verheugde zich over dit amendement. Hij herinnerde zich aan eene opmeting van 1881 waaronder de lijn naar Piketberg 32 mijl korter was dan de voorgestelde lijn. Zijne kiezers waren voor een rechtuit lijn, en hij toonde de voordeelen aan, hetgeen opgehelderd werd met de lijn van Kraaifontein.<br>De heer Sauer gaf de reden voor zijn amendement. De lijn van Malmesbury was 2 mijl korter dan die van Kalabaskraal, hoewel de lijn van Kaapstad naar Piketberg 6 of 7 mijl langer zou zijn. Toen hij zijn bill voorstelde wist hij niet van de opmeting van 1881, die 28 mijl korter zou zijn dan de voorgestelde lijn. Hij stelde thans voor deze opmeting te laten overdoen, en indien juist, zou hij die lijn laten bouwen. Met het gespaarde geld zou hij dan een tak-lijn bouwen naar Darling en Hopefield, van Malmesbury. Deze oplossing achtte hij ongetwijfeld de beste.<br>Sir James wilde de lijn van Kalabaskraal laten gaan.<br>De heer Oats ondersteunde de nieuwe lijn van Malmesbury over Moorreesburg, zooals voorgesteld door de regeering.<br>De heer J. A. Smuts zou slechts een paar woorden zeggen. Het zou zeer onrechtvaardig wezen de lijn van Kalabaskraal te bouwen. Hij was geheel ten gunste van het amendement van den heer Sauer om de lijn van Malmesbury te bouwen. Hij zal met gerustheid de lijn in handen van de regeering te laten.<br>De heer D. J. Marais zei dat de Darling lijn geen politieke lijn was, sir James had die lijn voorgestaan omdat zij door de ingenieurs aanbevolen werd. Hij was echter er voor de zaak in handen van de regeering te laten, die verder onderzoek kon doen en dan naar het beste handelen.<br>Op eene vraag van sir James zei de heer Sauer, dat hij zich aan geen speciale lijn verbond, want hij had nog niet genoeg informatie voor zich. Hij wilde verder onderzoek instellen en zou daarop handelen. Hij zou gewillig wezen Darling en Hopefield een taklijn te geven. Hij was gereed het amendement te veranderen als volgt:— de lijn te laten gaan van Kalabaskraal of Malmesbury. Werd de direkte lijn dan verworpen, dan zou hij oordeelen of de lijn van Kalabaskraal of van Malmesbury zou gaan.<br>De heer Sauer trok zijn amendement terug, zoodat sir James kon voorstellen dat de lijn zou gebouwd worden van Kalabaskraal of Malmesbury.<br>Dit werd aangenomen.<br>De Queenstown-Tarkastad lijn was vervolgens aan de orde.<br>Kolonel Schermbrucker wilde de lijn van Sterkstroom gebouwd hebben.<br>Deze lijn werd onveranderd aangenomen.<br>Daarna werd de bill, zooals geamendeerd door den heer Sauer, aangenomen.<br>De bill werd gerapporteerd, en het huis verdaagde om 11-5.</ref> '''20 Desember 1898:''' In die Wetgewende Raad (Hoërhuis) word die Spoorverlenging Wetsontwerp die tweede keer voorgelees. Al is James Douglas Logan (Noordwestelike Provinsie) verheug oor die Malmesbury-verlenging (omdat die boere van Malmesbury en die Sandveld elke bietjie hulp verdien), vrees Jacobus Abraham van Aarde Lochner (Noordwestelike Provinsie) dat die Kalabaskraalroete 'n wit olifant gaan wees. Die lyn loop nie deur die eintlike graanskuur nie. 'n Lyn na die Sandveld sou geen lyn vir Malmesbury wees nie. Petrus Benjamin van Rhijn (Noordwestelike Provinsie) steun die lyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury na Pickenierskloof. Vir hom is dit 'n goeie roete wat lonend sou wees, en hy is bly dat die saak in die hande van die regering was. Hy wou weet of die regering nie later iets vir Porterville sou doen nie. Die Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, sê hy kan geen beloftes maak nie. Daniel Petrus van den Heever (Noordoostelike Provinsie) meen die Huis moet nog vasstel waarvandaan die lyne moet loop: Kalabaskraal of Malmesbury. Dit word goedgekeur. Skedule B word afgehandel. Nadat die Wetsontwerp (van verskeie ander lyne) deur die komitee hersien, oorweeg en goedgekeur is, word die Wetsontwerp 'n derde keer in die Hoërhuis voorgelees en aangeneem. Die bewoording van die wet, en die onsekerheid rondom Kalabaskraal of Malmesbury as beginpunt, het net so behoue gebly, presies soos dit in die raad gedebatteer is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Parlement: Wetgevende Raad. Spoorwegverlenging Bill, 22 December, Bijvoegsel: De ed. heer Sauer stelde voor de tweede lezing van deze bill. Daar de tijd kort was meende hij dat het best zou wezen zijne aanmerkingen terug te houden tot later. Hij zou nu slechts de tweede lezing voorstellen en in comité de informatie geven die men verlangde.<br>De ed. heer Van Rhijn was verblijd dat men in deze bill aan de noord-westelijke distrikten gedacht had, die tot hiertoe zeer stiefmoederlijk behandeld werden. Hij zou voor de tweede lezing stemmen, hoewel hij in comité misschien amendementen zou voorstellen. Hij pleitte verder voor Franschhoek en was verblijd over wat de ed. heer Sauer in verband met deze route zeide. Franschhoek had aanspraak op een lijn, en kon het niet anders dan moest men hem een taklijn geven.<br>De ed. heer Wilmot meende dat de Caledon spoorweg een lichte lijn moest wezen. Hij was verblijd dat de Langkloof lijn een lichte zou wezen. Een vruchtbare landstreek zou door die lijn worden ontwikkeld. Spreker meende dat lichte spoorwegen goed zouden betalen in dit land. In andere landen waren lichte spoorwegen een groot succes. Als er meer lichte spoorwegen waren zou meer grond onder bebouwing gebracht worden en men zou goedkoop kost krijgen. Hij dacht dit was het begin van de ontwikkeling van het land.<br>De ed. heer Bellingan zou de bill ondersteunen. Hij zou de regeering ter overweging geven een lijn van Klipplaat naar Jansenville, van Sandflats naar Alexandria, van Grahamsstad naar Peddie en van Victoria West naar Carnarvon te bouwen. Deze lijnen waren zeer noodzakelijk. Peddie was een zeer vruchtbaar distrikt. Er werden alle soorten vruchten gekweekt. Hij hoopte de regeering zou deze lijnen in gunstige overweging nemen.<br>De ed. heer Van Eeden wenschte de regeering geluk met hare goede voornemens. Al het belangrijke werk werd voor het laatst gehouden. Dit werd veroorzaakt door de ellendige redistributiewet. Hij had Caledon geraden te nemen wat zij kon krijgen. Hij zou geen stroo in den weg van deze bill leggen. Wat de routes betreft moest de regeering beslissen. Hij hoopte ze zou slagen de bill door te krijgen. Het geld zou besteed zijn in belang van de ontwikkeling van het land. Vruchten waren hier zeer duur. Er moesten spoorwegen wezen om de produkten van den boer ter markt te brengen. Allen konden niet thans lijnen krijgen. Men moest stap voor stap gaan. Hij wenschte de regeering geluk, maar hoopte dat ze niet parmantig zou worden wanneer ze sterk werd.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat er onder de voorgestelde lijnen sommigen waren die blijken zouden groote witte olifanten te zijn, lijnen die nooit zouden betalen. Het speet hem dat de Somerset Oost-Kingwilliamstown lijn niet naar Seymour zou worden gebouwd, een zeer vruchtbaar distrikt. Men ging weder naar Kingwilliamstown. Hij vreesde dat de lijn dan niet zou betalen. Met het geld reeds te Kingwilliamstown en Oost Londen uitgegeven zou men Tafelberg in een haven kunnen veranderen. Die plaatsen hebben het land zeer veel gekost. Wat de Sir Lowry pass-Caledon lijn betref, meende hij dat die lijn niet zou kunnen gebouwd worden voor de genoemde som. De kosten zouden veel hooger zijn. Hij had geen vertrouwen in de opmeting der ingenieurs. Dan was de vraag: welke route is de beste, Franschhoek of Sir Lowrys pas. Hij kon niet zeggen welke route de beste is, en moest de zaak in handen der regeering laten. Wat de opmetingen betreft meende hij dat men niet daarop kon gaan. Als men een lijn wilde bouwen moest de regeering een commissie zenden om te onderzoeken welke de beste route zal zijn.<br>De ed. heer Faure wilde weten of de regeering een taklijn aan Franschhoek zou geven.<br>De ed. heer Du Toit zei de tijd was gekomen om het land te ontwikkelen. De westelijke distrikten konden de Kolonie van goedkoop brood voorzien en moesten door spoorwegen geopend worden. Hij was van plan voor de bill te stemmen, omdat hij meende dat als die lijnen gebouwd zijn het noord-westen aan de beurt zou komen. Nadat men de graan distrikten ontwikkeld heeft moet men het noord-westen te hulp komen zoodat men de markten van vleesch kon voorzien. Hij hoopte dat de regeering de lijnen langs de beste routes zou laten bouwen.<br>De ed. heer Neethling betreurde het dat een nauwe spoorweg van 170 mijlen lang zou gebouwd worden. Hij geloofde niet dat die spoorwegen goedkooper konden gebouwd worden. '''Hij was er tegen nauwe lijnen te bouwen. Het over laden zou veel oponthoud veroorzaken.''' Het mag mogelijk later noodig wezen de Langkloof lijn te verlengen en dan zou men weer een ander spoor moeten leggen tegen groote kosten. De spoorwegen zouden veel meer kosten dan de sommen in de bill genoemd. De spreker was ten gunste van de Franschhoek route naar Caledon. Als de lijn over Sir Lowrys pas gebouwd wordt, hoopte hij dat de regeering hare belofte zou nakomen en aan Franschhoek een taklijn geven.<br>De ed. heer Pretorius wilde de aandacht van den commissaris bepalen op twee gebreken in de bill. De lijn Cookhouse-Kingwilliamstown ging te ver voorbij Stockenstroom, een zeer vruchtbaar distrikt, dat veel doet aan tabak cultuur. Een grooter gebrek was de Queenstown-Tarkastad lijn. De lijn moest met een verlengd worden naar de Zoutpannen en weder aan de Middellandsche lijn aansluiten. Het terrein was effen en de lijn zou dan betalend wezen. Hij hoopte dit zou gedaan worden.<br>De ed. heer Sauer zei dat hij in het andere huis gezegd had dat de regeering in de volgende zitting lichte lijnen zou voorstellen. Hij beloofde een taklijn naar Franschhoek, de lijn van de gewone wijdte te zijn. Deze was de eenige belofte welke hij gedaan had.<br>De ed. heer '''Logan''' zei dat het overladen van een nauwe op een breede spoorweg zeer gemakkelijk gaat. Dat was geen bezwaar. Hij meende dat het goed zou wezen een proef te nemen met lichte spoorwegen. Het speet hem dat de Caledon lijn niet door Franschhoek gebouwd zou worden. De lijn zou beter betalen door het vruchtbaar distrikt van Franschhoek. '''Hij was zeer verblijd over de Malmesbury verlenging, een zeer noodige lijn. De Malmesbury en Zandveld boeren verdienden alle hulp. De ed. heer Lochner wilde wat zeggen met betrekking tot de Kalabaskraal verlenging. Hij vreesde dat de voorgestelde route een witte olifant zou wezen. De lijn ging niet door de eigenlijke graanschuur. Een lijn naar het Zandveld zou geen lijn voor Malmesbury wezen.'''<br>'''De tweede lezing werd aangenomen.'''<br>De raad ging in comité op de bill, de ed. heer Neethling in den stoel.<br>De Somerset Oost—Cookhouse—Kingwilliamstown lijn, 147 mijlen lang, bedrag £485,000, aan de orde.<br>Aangenomen.<br>De lijn Port Elizabeth—Avontuur, 178 mijl, bedrag £445,000, aan de orde.<br> De ed. heer Bellingan wilde een korte lijn naar Uitenhage ten gerieve der boeren. Hij bracht de zaak slechts onder de aandacht der regeering.<br>Deze lijn werd goedgekeurd.<br>De Sir Lowrys pas—Caledon lijn aan de orde. Afstand 53 mijlen, kosten £439,000.<br>De ed. heer Logan vroeg of een lijn zou gebouwd worden van Worcester naar Villiersdorp.<br>De ed. heer Sauer zei hij kon niets beloven dan dat Franschhoek een taklijn zou krijgen.<br>De ed. heer De Wet zei dat het hem scheen of de lijn door Franschhoek gebouwd moest worden. Caledon zou dan nader aan het noorden zijn. Als men toch een lijn naar Franschhoek wilde bouwen kon men meteen de lijn maar doorvoeren naar Caledon.<br>'''Kalabaskraal of Malmesbury naar Pickenierskloof, 96½ mijl, koste £92,250.'''<br>'''De ed. heer Van Rhijn steunde deze lijn. De route was een goede. De lijn zoo gebouwd zou betalen. Hij hoopte de regeering zou voorzichtig wezen. Hij was verblijd dat de zaak in handen der regeering gelaten werd. Hij wilde weten of de regeering niet later iets zou doen voor Porterville.'''<br>'''De ed. heer Sauer zei hij kon niet een belofte doen.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat het huis moest vaststellen vanwaar de lijnen moesten gebouwd worden.<br>Goedgekeurd.'''<br>Aan de orde de lijn van een punt nabij Queenstown naar Tarkastad.<br>De ed. heer De Wet meende dat het beter zou zijn de lijn te bouwen van Sterkstroom. Hij stelde voor dat de lijn van Sterkstroom zal gebouwd worden.<br>De ed. heer Sauer zei dat die lijn meer zou kosten en de motie was dus uit de orde.<br>De ed. heer Van den Heever zei dat de raad dan aan banden gelegd is. Hij achtte het ongelukkig.<br>Het voorstel-De Wet, uit de orde zijnde, verviel. De ed. heer De Wet gaf zijn spijt te kennen, dat hij niet eene verandering kon voorstellen. De ed. heer Pretorius meende ook dat de lijn langs een andere route moest gaan.<br>De lijn werd goedgekeurd.<br>'''De schedule B was nu afgehandeld.'''<br>Op schedule A zei de ed. heer Wilmot dat de kwestie van het kontrakt met den heer Urquhart door het hof moest worden beslist.<br>De ed. heer Van Rhijn zei dat de vorige commissaris van publieke werken zeer ongelukkig was in het sluiten van kontrakten. Hij had meer vertrouwen in den tegenwoordigen commissaris, die niet zulke losse kontrakten zou sluiten.<br>Schedule A werd goedgekeurd.<br>Op clausule I stelde de ed. heer Sauer als amendement voor, sub-sectie 2 uit te laten en een proviso in te voegen dat de Thames Iron Works Co. securiteit zal geven.<br>Dit amendement werd aangenomen.<br>'''De bill ging door comité en werd met amendement gerapporteerd.'''<br>'''Amendementen overwogen en goedgekeurd.'''<br>'''De bill werd voor de derde maal gelezen en gepasseerd.'''</ref> Wet no. 40 van 1898 ("Railway Extension Act, 1898") word op 6 Januarie 1899 bekragtig.{{voetnota|Sivewright se handtekening is voor die tyd gemaak. Sauer het hom opgevolg. Afgesien van nog 'n paar sake in hierdie wet wat eers uitgeklaar moes word, is Sivewright in 1898 ook van verkiesingsknoeiery aangekla, al was dit sy agente wat dit gedoen het.}} Onder "Schedule B" nommer 4 (d) word gelys: "Kalabas Kraal or Malmesbury to Pickeniers Kloof", dit is 96½ myl lank en die bedrag toegestaan is £505 000.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Acts_of_Parliament/_eMqAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Act+No.+40+of+1898+Railways&pg=PA4003&printsec=frontcover Acts of Parliament. 1899. Sessions of 1898. Fifth Session of the Ninth Parliament, and First Session of the Tenth Parliament. Cape Town: J.C. Juta & Co, pp. 4003 - 4009.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250306092038if_/https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/eu-st01.ext.exlibrisgroup.com/27UOJ_INST/storage/alma/F5/71/42/6B/46/A3/B0/D1/58/C7/6C/B7/35/EC/30/B3/uj_13071%2BCONTENT1%2BCONTENT1.2.pdf?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%3D%22uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf%22%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27uj_13071%252BCONTENT1%252BCONTENT1.2.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Date=20250306T092038Z&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Expires=119&X-Amz-Credential=AKIAJN6NPMNGJALPPWAQ%2F20250306%2Feu-central-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Signature=f02852388c06af40b29b24e54a061b92dee0853f6cac16062ba9b92b195cb296 Meyer, J.F. 1988. 'n Ontleding van die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste se Spoortaklyne in die Republiek van Suid-Afrika. Ongepubliseerde proefskrif, Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit, bl. 8]</ref> Toe die telegram die aand deurkom dat die Malmesbury-spoorwegverlenging deur die Wetgewende Raad aangeneem is, was die vreugde onder die Piquetbergers groot. In die leeskamer het daar 'n groot menigte saamgedrom om die nuus aan te hoor. Drie hartlike hoera's het weerklink vir D.C. de Waal, D.J. Marais, asook die mans aan die stuur van die spoorwegkommissie, J. Dommisse, W. Liebenberg en G.H. Parrott. Die mense het hul dank uitgespreek teenoor die regering wat hierdie spoorlyn ondersteun. Dit was van groot belang vir hierdie dorp en omliggende streke se ontwikkeling. Tot laat in die aand was die dorpenaars nog op die been, die huise was verlig en daar was musiek in die strate.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1898. Piketberg juicht! 22 December, Bijvoegsel: Piketberg, 21 Dec. [...] De vreugde der inwoners was groot gisteravond toen het telegrafisch bericht vernomen werd dat de Malmesbury verlenging door den wetgevenden raad in al hare stadien gepasseerd was. Gisteravond voor de leeskamer vergaderde een groote menigte dames en heeren om het nieuws te hooren en drie hartelijke hoera's werden aangeheven ter eere van onze parlementaire vertegenwoordigers, de hh. David de Waal en Daniel Marais, alsook ter eere van de spoorwegcommissie, de hh. J. Dominisse, W. Liebenberg en G. H. Parrott.<br>Het volk is ook dankbaar jegens de regeering voor 't ondersteunen van die spoorlijn, welke men voorspelt een der betaalbaarste lijnen te zullen zijn, dienende dit en aangrenzende distrikten, die zoo opbrengend en bevolkt zijn. Tot laat in den avond waren de dorpslui op de been, huizen waren verlicht en de muziek in de straten. Een boer van Clanwilliam riep uit: "De Heere zij gedankt voor onze boeren en ook voor die van Olifantsrivier. Een man kan nu met den landbouw voortgaan."</ref> '''27 Desember 1898:''' In 'n artikel wat vlugtig oor Malmesbury se handel uitwei, word 'n kort, maar byna toeristiese prentjie van Moorreesburg geskets. Moorreesburg is drie uur se ry buitekant Malmesbury. Dit is Desember, dit is in die middel van die oestyd. Soms moet mens verby byna eenhonderd waens ry. In hierdie hitte is dit jammer om te sien dat feitlik geen bome gekweek word nie. Die boomlose plase skep 'n sombere prentjie. (Vergeleke hiermee: Malmesbury se Munisipaliteit het in 1891 alleen meer as 8 000 bloekombome en 4 000 acacia-bome aangeplant).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Een reisje na Malmesbury. 8 October, p.3: [...] De Municipaliteit heeft dit jaar vrij wat moeite gedaan om de mooije groote Voetbal-velden in te sluiten, door meer dan 8,000 blaauwgomboomen en 4,000 acacia's te planten. Na eenigen groeitijd zal dit een der mooiste voetbal- en cricketvelden wezen in de Kolonie.[...]</ref> Op Moorreesburg aangekom, tref die fraaie kerkie mens eerste, wat aan die noordeind van die dorp se kant toe staan. Die kerk binne is ruim met goeie ventilasie. Die nuwe orrel is enkele dae tevore ingewy; ook die kansel en die mooi lampe skep 'n netjiese indruk. Die kerkbanke is van die beste en sit baie gemaklik; daar is plek vir 800 kerkgangers. Agter die kerkgronde word daar tans 'n nuwe pastorie vir ds. Retief gebou, wat 'n aanwins vir die dorp sal wees. Die openbare skool het mnr. Walters as skoolhoof. Die meeste handel op die dorp word deur mnr. J. Herman gedryf, en hy geniet die ondersteuning van die inwoners. Moorreesburg beskik oor 'n welingerigte pos- en telegraafkantoor, wat deur mejuffrou Slabbert bekwaamlik bestuur word. En dan: "Mens verwag dat die spoorweg, wat op die punt staan om gebou te word, deur die dorp sal loop. As dit so is, dan wag daar 'n nog heerliker toekoms vir die Moorreesburgers."<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Malmesbury: Moorreesburg. 27 December, Bijvoegsel: Een klein doch verkieslijk dorp; drie uren rijdens verwijderd van Malmesbury. In die drie uren passeert men soms tot dicht bij de honderd wagens, en geen wonder dat de afdeelingsraad van Malmesbury steeds zijn hand aan het pad moet houden om dat niet uit orde te doen geraken. Op den weg is het wat bedroevend te zien hoe weinig er aan boomkweeken gedaan wordt, en maken de boomlooze plaatsen eene sombre vertooning.<br>Doch wij komen op het dorp Moorreesburg. Wat het oog het eerst treft is het fraaie kerkgebouw, dat als een pronkstuk aan het noorder einde van het dorp staat. Van binnen is het gebouw ruim en luchtig en maakt een nette vertooning met het prachtig orgel dat eenige dagen geleden ingewijd werd, alsook den kansel en de mooie lampen. De zitbanken zijn van de besten en zitten zeer gemakkelijk, en er is zitplaats voor meer dan 800 personen. Aan de achterzijde van de kerkgronden wordt thans een nieuwe pastorie voor den leeraar, ds. Retief, gebouwd, die een aanwinst voor ’t dorp zal zijn.<br>De publieke school op het dorp heeft den heer Walters tot principaal, en men zegt dat de opleiding door hem gegeven grootelijks op prijs gesteld wordt.<br>Handelszaken<br>De voornaamste handelszaken te Moorreesburg wordt gedreven door den heer J. Herman, en hij gedraagt zich zoo dat hij de hartelijke ondersteuning van de ingezetenen verdient. Moorreesburg heeft ook een welingericht post- en telegraafkantoor, dat door jongej. Slabbert bekwamelijk bestierd wordt.<br>Men verwacht dat de spoorweg die staat gemaakt te worden over het dorp zal gaan. Indien zoo dan wacht een nog heerlijke toekomst de Moorreesburgers.</ref><br> Volgens 'n reisgids uit 1899 lyk mens se vervoerreëlings voor die koms van die trein op Moorreesburg so: Trekkarre vertrek op Dinsdae en Saterdae vanaf Malmesbury om 6 uur die oggend. Die rit oor 26 myl (41,84 km) tussen die twee dorpe duur 4 ure lank. Wanneer mens uiteindelik op Moorreesburg aankom, het jy omtrent 4 ure oor om al jou sake daar af te handel, want om 2 uur die middag moet jy reeds sit vir die terugtog Malmesbury toe. Jy behoort 6 uur die aand op Malmesbury aan te kom. 'n Hele dag is feitlik net aan rondpendel afgestaan. Die reiskoste bedra 7 sjielings, 6 pennies; maar sou mens 'n privaatkar wil reël, kos dit jou omtrent 25 sjielings.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Guide_to_Southern_Africa/fdviAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=moorreesberg&dq=moorreesberg&printsec=frontcover Guide to Southern Africa, 1899, p. 280]: Carts also leave Malmesbury for Moorreesburg on Tues. & Sat., 6 a.m., 26 miles, 4 hrs. ; fare 7s. 6d. Returning same days at 2 p.m. Private carts about 25s.</ref> ==== Die Hopefield-deputasie staan op ==== '''29 Desember 1898:''' Daar heers groot ongelukkigheid in Achter-Piquetberg omdat die inwoners voel die verteenwoordigers (D.C. de Waal en D.J. Marais) in die parlement het hul in die steek gelaat. Een van die grootste openbare vergaderings in die Sandveld tot op hierdie datum is gehou. D.J. Marais het nie sy belofte nagekom deur die spoorlyn vanaf Kalabaskraal te ondersteun nie; en daarom is 400 plase ontneem van 'n spoorweg. Omdat dit blyk dat Darling, Hopefield, Saldanhabaai en die Sandveld by die Piquetberg-lyn uitgesluit is, besluit die inwoners by 'n vergadering op Drommelvlei om 'n kommissie in die lewe te roep om met hierdie plase saam te werk, "om de lijn volgens de eerste opmeting te krijgen".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. David de Waal en zijne kiezers: gepetitioneerd te bedanken. 10 Januarie, p. 4: Een publieke vergadering werd gehouden op den 29sten December te Drommelvlei (wijk no. 6) Achter Piketberg. De vergadering werd bijeengeroepen met het doel tot besluit te komen wat gedaan moet worden met den heer D. C. de Waal (lid voor Groote Schuur). De vergadering was een van de grootste die ooit in ’t Zandveld gehouden is. Er waren ook personen van wijken no. 3 en 4 tegenwoordig.<br>De heer D. Brink Sr. werd tot voorzitter gekozen.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend en zeide dat hij gaarne het gevoelen van de vergadering weten wilde en maakte duidelijk hoe de heer De Waal ons land en volk op politiek gebied verraden en bedrogen heeft, en zeide dat het onmogelijk was om hem (De Waal) langer als onze vertegenwoordiger te erkennen.<br>De heer P. Meisenheimer zeide dat de personen die De Waal in het parlement gebracht en hem zoo hemelshoog opgehemeld hadden, hem er maar weer moesten uithalen.<br>De heer H. Bosman zeide dat hij voor den heer De Waal gestemd had op zijn dure belofte, die hij als onder een eed gedaan had, dat hij zou staan als een rots tegen het Sprigg-ministerie en de redistributiebill, maar dat hij nu schandelijk bedrogen was en hij geloofde niet dat hij nog een kiezer van den heer De Waal was, die hem met een rein geweten kon volgen.<br>De heer Jac. Visser zeide hij had nooit een vertrouwen in den heer De Waal omdat hij (De Waal) God niet vreesde en zulke mannen vertrouwde hij nooit.<br>De heer J. Theubes zeide dat hij De Waal ondersteund had, omdat hij door den Bond genomineerd was en hij als Bondsman het zijn plicht achtte om den Bondskandidaat te ondersteunen.<br>Verscheidene sprekers veroordeelden het gemeen gedrag van den heer De Waal.<br>De heer D. Brink Jr. stelde voor gesecondeerd door den heer Gert Smit: om petities te laten teekenen door de geheele wijk, den heer De Waal verzoekende te bedanken als onze vertegenwoordiger.—Aangenomen.<br>De heer A. Brink stelde voor, gesecondeerd door den heer Jan Theubes: Deze vergadering spreekt haar diepste verontwaardiging uit over het ontstaatkundig en laakbaar gedrag van den heer De Waal door zijne plechtige eleksiebeloften in het beslissend oogenblik te verkrachten met het indienen van een amendement, dat de regeering noodzaakte tot een conferentie over te gaan met de oppositie op de redistributie. Daar wij allen ontevreden zijn met het gedrag van den heer De Waal is deze vergadering eenparig van gevoelen hem te bedanken als lid voor Piketberg. Eenparig aangenomen.<br>Voorstel S. A. Mostert, secondant F. Visser: Deze vergadering gelet hebbende op het gedrag van den heer D. J. Marais in het parlement keurt het ten sterkste af daar het gebleken is, dat genoemde heer de belangen van den boer over het hoofd ziet en alles doet ten gunste van de vrijhandelaars: Ten eerste heeft hij de lijn van Kalbaskraal, volgens belofte, niet ondersteund, waardoor omtrent 400 plaatsen van den spoorweg ontrooft worden. Ten tweede: Hij heeft getoond bij de motie van den heer Van Zijl omtrent Lambertsbaai, dat hij alles opneemt tegen den boer.<br>De voorzitter zeide dat hij nu gaarne het gevoelen van de vergadering weten wilde omtrent onzen voorgestelden spoorweg naar Piketberg, daar de lang beloofde spoorweg nu eindelijk door het parlement aangenomen was; doch het schijnt of Darling, Hopefield, Saldanabaai en Zandveld uitgesloten werden en hij zou er voor zijn een commissie aan te stellen om met genoemde plaatsen samen te werken, om de lijn volgens de eerste opmeting te krijgen.<br>Nadat verscheidene personen hun gevoelen uitgesproken hadden werden de heeren D. Brink en S. A. Mostert aangesteld als commissie om met genoemde plaatsen te onderhandelen.<br>Waarna de vergadering uiteenging.<br>M. C. BRINK, Secretaris.</ref> '''7 Januarie 1899:''' Die jaarlikse Bondsvergadering (van die Bondstak Moorreesburg) word gehou; 31 lede was teenwoordig. Die vergadering voel die voorgestelde spoorwegverlenging van die Malmesbury-spoorlyn moet so reguit en direk moontlik geskied, sodat hy as die hooflyn van die noordweste beskou kan word. Nadat die vergadering afgehandel is, sluit ds. J.D. Retief af met gebed.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Moorreesburg. 21 Januari, p. 3: Jaarlijksche Bondsvergadering, gehouden op Zaterdag 7 Jan. 1899.<br>De vergadering werd met gebed geopend door den heer D. Krynauw.<br>31 leden tegenwoordig.<br>Daar de secretaris niet tegenwoordig was (hij brengt zijn vacantiedagen door te Hermanus Pietersfontein Strand) wordt de assistent secretaris (J. F. Burnard) verzocht de notulen op te nemen.<br>De voorzitter maakte het doel der vergadering bekend.<br>De beschrijvingspunten werden als volgt voorgesteld: D. Krynauw stelt voor, gesecondeerd door den heer Jan Bester: Dat een lid van het lagerhuis eerst voor zijn zetel zal moeten bedanken wanneer hij zich verkiesbaar stelt voor het hoogerhuis, en dat geen kandidaat zich voor meer dan een kiesafdeeling mag verkiesbaar stellen.<br>Voorgesteld door G. P. Lochner, gesecondeerd door D. van Tubberg: Deze vergadering is van gevoelen dat de voorgestelde verlenging van de Malmesbury spoorlijn zoo direkt mogelijk zal gebouwd worden, daar zij als een hoofdlijn voor het noordwesten moet beschouwd worden.<br>Voorgesteld door Jan Bester, gesecondeerd door G. P. Smith, dat de brandsiektewet zal herroepen worden.<br>Na de beschrijvingspunten afgehandeld te hebben ging men over tot andere besigheid.<br>Voorgesteld door G. P. Lochner, gesecondeerd door G. P. Smith:—Deze vergadering keurt ten strengste af het gedrag van den heer D. C. de Waal in de jongste sitting tegenover zijn constituenten en de Afrikaander partij en hoopt dat de heer De Waal, indien hij nog eenig respect voor zichzelven bezit, dadelijk zal bedanken als lid voor Piketberg. De vergadering keurt ook sterk af de lage, lafhartige woorden door hem geuit tegen de Afrikaander partij toen hij met de heeren Rhodes en Sivewright naar Europa vertrok.<br>De heer Krynauw zeide dat er haast geen woorden te vinden waren om het gedrag van den heer De Waal af te keuren en hij gaf er niet om als hij liever in Europa wilde blijven. Elk Afrikaander kon trots wezen op den heer Krige en hij hoopte dat er nog zulke vrouwen te vinden als mevr. Krige, die er veel bijdroeg om het aanbod van de hand te wijzen.<br>Voorgesteld door Jacobus Lochner, gesecondeerd door G. P. Lochner: deze vergadering sympathiseert met de familie De Waal over het gedrag van den heer De Waal en hoopt dat de Afrikaander partij de eer en het respect van de familie De Waal (ware Afrikaanders) wegens het gedrag van den heer D. C. de Waal niet zal minachten, maar alles zal aanwenden om de eer en respect van de De Waal’s familie als ware Afrikaanders als een kroon op hunne hoofden te houden.<br>Daarna sloot ds. Retief met gebed.<br>J.F. Burnard, Assistent-secretaris.</ref> '''10 Januarie 1899:''' "Bezoeker" skryf oor die trapsgewyse vooruitgang wat [[Vredenburg]] maak, soos die kerk wat binnekort 'n nuwe orrel sal inwy en nuwe 'n galery gaan bou vir 80 sitplekke. Nadat daar geskryf is oor die oeste wat byna klaar is en dat heelwat boere klaar gedors het, word die laaste gedagte geskryf: "Ons is ook gretig om te weet of die spoorlyn nie tog naby genoeg aan Hopefield sal kom, sodat ons dit ook maklik kan bereik nie – 'n voorreg wat, tesame met die hardmaak van ons baie swak paaie, sal dien om vooruitgang in hierdie streek aan te spoor. Maar ons was tog lojaal aan ons edele verteenwoordigers tydens die verkiesingsveldtog; sal hulle ons nie nou ook onthou nie?"<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Vredenburg (Malmesbury). 10 Januari, p. 4: [...] Wij zijn ook verlangend om te weten of de spoorweg toch niet zoo na aan Hopefield komen zal, dat wij het ook gemakkelijk kunnen bereiken - welk voorrecht tesamen met het hardmaken van onze zeer slechte wegen zal strekken om den vooruitgang deze streek aan te sporen. Maar wij waren toch getrouw aan onze edele vertegenwoordigers in den elektiestrijd, zullen zij ook dan niet nu aan ons gedenken? [...]</ref> [[Beeld:Ds JH Neethling Hopefield.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. J.H. Neethling was van 1854 tot 1904 Hopefield se eerste leraar. Hy het geweier om tydens die vergadering die voorsitterstoel te beklee. Sy skoonseun was op hierdie tydstip ds. J.D. Retief, predikant van Moorreesburg, wat hom in 'n onbenydenswaardige posisie geplaas het.]] '''31 Januarie 1899:''' 'n Vergadering word in die hofsaal op Hopefield gehou, en is goed bygewoon deur belanghebbendes van Groenekloof, Darling, Swartland, Piquetberg, Vredenburg, Bergrivier, Hoedjiesbaai en elders. '''Dominee J.H. Neethling weier om die voorsitterstoel te beklee.''' J.W. Stiglingh word as voorsitter en Jacob Retief as sekretaris aangewys. Jacob Retief doen verslag wat sy Hopefield, Bergrivier en Baai-deputasie sover bereik het: hulle kon geen besliste antwoord uit Sauer kry nie, omdat 'n nuwe opmeting aan die gang was. Sauer beloof egter sodra dit klaar is, dan sou die regering beslis. Retief sê toe dit is nou die tyd vir almal om kragte saam te snoer, omdat dit vreeslik onbillik van die Moorreesburgers is om te verwag dat soveel plase en besighede uitgesluit moes word. Hy vertrou egter dat die regering reg sal laat geskied. Dit lyk nie of Sauer teen Kalabaskraal gekant is nie, sê Retief. Wat wel in die weg staan: die bedoeling van die spoorlyn het blykbaar verander - dit wil lyk of die regering dit 'n punt-tot-punt-lyn wil maak, pleks van 'n ontwikkelingslyn. Omdat Owen se nuwe opmeting meer in Moorreesburg se guns wil-wil tel, stel Retief voor dat die regering 'n onpartydige kommissie moet aanstel om 'n persoonlike ondersoek te doen betreffende na die spoorrigting deur sowel Moorreesburg as Karbonaatjeskraal. Jan Basson (voorheen ook LWV van Malmesbury), wat die Groene Kloof-deputasie lei, bedank eers almal (Piquetberg, sir James Sivewright, D.J. Marais en D.C. de Waal en later selfs die Eerste Minister) wat die opmeting in die rigting van Kalabaskraal in die eerste plek moontlik gemaak het. 'n Belangrike stukkie is waar hy iets sê van: "dat ons dit aan Piquetberg te danke het dat hulle eerste hierdie saak aangevoer het en deur hul uitnodiging aan ander plekke om saam te werk, kry ons deur sir James [Sivewright] die opmeting in die rigting van Kalabraskraal via Karbonaatjeskraal." Maar, nes die Hopefield-afvaardiging, kon hulle ook geen beslissende antwoord uit die regering kry nie. Mnr. Sauer, Kommissaris van Openbare Werke, wou die probleem oplos deur 'n taklyn te vestig, 'n belofte wat hy (Basson) met groot verontwaardiging ontvang het en aangedring het op 'n beslissende antwoord. In antwoord op 'n verdere vraag het Basson aangedui hulle sou tevrede wees met Malmesbury wat die beginpunt word, mits die stasies volgens die oorspronklike opmeting via Karbonaatjeskraal behou word, en mnr. Sauer het belowe om 'n besluit te neem sodra Owen se verslag aangekom het. Mnr. Basson glo as die opmeting ten gunste van Moorreesburg verklaar sou word, sou hul verplig wees om daarteen te protesteer. Daarna gaan Basson tot die ''[[ad hominem]]''-aanvalle oor: hy beskuldig hul verteenwoordiger in die Wetgewende Vergadering, J.A. Smuts, "goed versorg deur sy nabyheid aan [[Hermon]]stasie", dat hy dit gewaag het om te sê die lyn van Kalabaskraal is onregverdig. Basson beweer Smuts het met Lochner van die Hoërhuis gekonkel om die lyn so ver moontlik deur Moorreesburg te kry. Lochner het dit durf waag om die lyn deur Kalabaskraal 'n 'wit olifant' te noem. Albei word dus gedryf deur eiebelang. Basson let dan op die infrastruktuur: Moorreesburg is reeds bevoorreg om harde paaie te hê, terwyl die Sandvelders deur die sware sand moet sukkel. Dit is juis hierdie "erfenis van ons streek" wat beteken hulle benodig juis meer hulpbronne om die plek te ontwikkel - iets waarmee Moorreesburg deur die natuur reeds geholpe is. Let dus op die ontwikkeling - dink aan die passasiers, die vrag van allerhande graan, sout, botter, velle, wol, eiers, bas, kalk, ens., ens., wat hierdie lyn via Karbonaatjeskraal kan vervoer; wat kan Moorreesburg bied behalwe graan? Basson wil ook waarsku teen moontlike partydigheid, sou 'n ondersoekkommissie op die been gebring word wat deur die regering gekies is. Daarom moet daar ook sommer 'n teenkommissie gekies word, bestaande uit 'n lid van elke wyk om die kenmerke van die distrik waardeur die spoorlyn moet gaan, uit te wys. Maar voor hul daarby uitkom, moet hul eers 'n monsterpetisie opstel en rig aan die Eerste Minisiter en ander lede van die regering, waarin hulle gevra word "om gehoor te geven aan ons billijk en rechtvaardig verzoek." Mnr. Brink staan vir Piquetberg op. Hy dink sou die lyn as 'n ontwikkelingslyn loop, kan dit gevoed word deur 500 plase – beslis oorwegingswaardig – en indien die spoor deur Moorreesburg sou loop, dan is die aantal plase maar min. Sou die spoor nie vanaf Kalabaskraal loop nie, sou dit Malmesbury se handel tot nadeel strek, en dit sou nie alleen 'n verlies wees nie, maar ook 'n skande. 'n Skande, omdat handel so erg belemmer word deur soveel plekke af te sny ten bate van die groot Moorreesburg. Daar is geen verteenwoordiger in die parlement wat vir die Sandveld se belange werk nie, maar hul belange moet nie gering geskat word nie. Hulle woel - maar kommunikasie is van wesenlike belang, omdat vervoer moeilik is, as gevolg van die swaar sand. Weer word verwys na Moorreesburg wat bevoorreg is met harde paaie. Basson stel voor dat ds. Neethling, Jacob Retief, J.W. en Albertus Stigling 'n komitee vorm om die monsterpetisie op te stel en geteken te kry. Weer eens weier ds. Neethling om by politieke sake betrokke te raak; soos reeds gesê, wil hy nie sy vyande kans gee om hom nog verder stukkend te krap nie. D. W. Ackerman word in sy plek gekies en die voorstel en amendement word eenparig aangeneem. Aanvanklik is voorgestel dat die komitee een lid vir elke wyk sou hê, maar dit lyk onuitvoerbaar, aangesien dit moeilik sou wees om die lede bymekaar te kry. Basson maan toe almal om self die petisie te kom teken, en nie te wag tot iemand die petisie na hulle toe bring nie. Dominee Neethling het gedink dit sal goed wees om 'n kopie vir ondertekening by sekere punte te los. Sodra die petisies voltooi is, sal hulle aan die spoorwegkomitee in Hopefield oorhandig word en daarvandaan af na die regering gestuur word deur verteenwoordigers (wat uit een persoon van elke wyk bestaan).<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Hopefield Spoorweg. 7 Februarie, Bijvoegsel: Een zeer belangrijke en invloedrijke vergadering werd te Hopefield gehouden op den 31sten Jan. l.l. in de Hofzaal, en werd goed bijgewoond door belanghebbenden van Groenekloof, Darling, Zwartland, Piketberg, Vredenburg, Bergrivier, Hoetjesbaai en elders.<br>Daar de weleerw. heer Neethling weigerde den voorzitterstoel te bekleeden, stelde de heer Jacob Retief den heer J W Stiglingh voor. Gesecondeerd en aangenomen. Als secretaris stelde de heer A E Anderson (Hoetjesbaai) den heer Jacob Retief voor; gesecondeerd en aangenomen.<br>De voorzitter legde in korte en kernachtige woorden het doel der vergadering uiteen, en daarna noodigde hij de woordvoerders der verschillende deputaties uit verslag te geven, van wat zij uitgevoerd hebben bij ’t gouvernement in zake de richting welke de lijn zal nemen naar Pikenierskloof.<br>Daarop volgde de heer Jacob Retief (woordvoerder van de Hopefield, Bergrivier en Baai-deputatie), en zeide dat zij (de deputatie) geen beslist antwoord gekregen had van den heer Sauer, daar er een nieuwe opmeting aan den gang was, maar hij (de heer Sauer) beloofde, zoodra dit gereed was, dan zou de regeering beslissen. Wel, hij (Retief) achtte het nu tijd voor ons om alle krachten in te spannen om te verkrijgen dat gemelde plaatsen ook gerief van den spoorweg mogen genieten, en dacht dat het zeer onbillijk van de Moorreesburgers is om te verlangen dat zoovele plaatsen en belangen zullen moeten uitgesloten worden ten behoeve van een Moorreesburg lijn; alhoewel hij geloofde dat de regeering recht zal laten geschieden, want onze zaak is ongetwijfeld op eene gezonde basis van recht gebouwd. De heer Sauer, zeide spreker, schijnt niet tegen Kalbaskraal te zijn als uitgangspunt. Wat zeer opmerkelijk is, zeide hij (Retief), is dat men de oorspronkelijke bedoeling der lijn wil veranderen, n.l. om het een lijn van punt tot punt te maken, instede van een ontwikkelingslijn, en hierin bestaat de moeilijkheid van de regeering. Men verneemt dat de nieuwe opmeting door den heer Owen, meer tot voordeel van Moorreesburg verklaard wordt, en dus wilde hij aan de hand geven, dat de regeering eene onpartijdige commissie zal aanstellen om een persoonlijk onderzoek te doen in de buurt van de richting van de lijn over Moorreesburg zoowel als over Karbonaatjeskraal.<br>De heer A. Stiglingh verzocht nu den woordvoerder van Groene Kloof’s deputatie zijn verslag te geven, waarop de heer Jan Basson, onder anderen zeide, dat wij het aan Piketberg te danken hebben dat zij eerst roerde in deze zaak en door hare uitnoodiging aan andere plaatsen om samenwerking, krijgen wij door sir James de opmeting in de richting van Kalabaskraal via Karbonaatjeskraal. Toen zij naar Kaapstad gingen besloten zij niet alleenlijk naar de regeering zich te wenden, maar naar eenigoen, onverschillig aan welke partij hij behoorde, om hulp en ondersteuning te verkrijgen, zoodat zij hun ernstige wenschen konden vervuld krijgen en hij (Basson) kon ook niet nalaten veel lof toe zwaaien aan de leden zijner deputatie voor hun ernstige behandeling van zaken. Zij waren ook, zeide hij, bij de heeren Marais en De Waal (toen hij wilde voortgaan zeide een stem: "tot zooverre genoeg van hem" (Davie)). Verder hadden zij een onderhoud met de regeering, maar kregen geen beslist antwoord. Hij sprak verder tot groot lof van den premier, die beloofde zijn best te doen voor het distrikt, maar ook zeer voorzichtig was. De heer Sauer, commissaris van publieke werken, wilde uit de moeilijkheid komen door een taklijn te beleven, welke belofte hij (Basson) met groote verontwaardiging ontving en op een beslist antwoord aandrong; maar zonder bevrediging en hij gaf op een verdere vraag te kennen dat wij tevreden zullen zijn dat Malmesbury het uitgangspunt wordt, zoo lang dat wij de staties behouden volgens de origineele opmeting via Karbonaatjeskraal en de heer Sauer beloofde na Owen’s rapport ingekomen zou zijn, tot beslissing te komen. De heer Basson meende dat indien de opmeting ten gunste van Moorreesburg verklaard zou worden, wij dan zullen verplicht wezen om er tegen te protesteeren. Zie ook hier het eigenbelang van ons lid, den heer Smuts, L.W.V. Goed verzorgd zijnde door zijne nabijheid aan Hermonstatie enz., waagde hij te zeggen dat de lijn van Kalabaskraal een onrechtvaardige zou wezen, en ging mede met den edelen heer Lochner om zooveel hij kon de lijn via Moorreesburg te verkrijgen. Ja, deze heer (Lochner) durfde het een witte olifant te noemen, en zij beiden vergeten dat zij hunne posities grootelijks te danken hebben aan de stemmen van die plaatsen, wier gezamenlijke belangen zij nu zoo gering achtten in vergelijking met die van Moorreesburg, met zijne reeds begunstigde harde wegen (hard geaardheid van den grond), hetwelk hier het tegenovergestelde is, nl. zwaar zand enz., het erfdeel van onze streken en de oorzaak dat onze boerderij zooveel meer vee, enz. vereischt, om het werk voort te zetten waar Moorreesburg reeds geholpen is. Als de lijn gemaakt wordt te loopen van punt tot punt dan zal ze niet betalen, maar als de lijn voor ontwikkelingsdoeleinden gebouwd wordt, dan zal ze minstens hare onkosten goed maken; want neemt de passagiers, de vracht van allerlei soorten graan, zout, boter, vellen, wol, eieren, bast, kalk, enz., enz., dat deze lijn via Karbonaatjeskraal kan vervoeren en wat kan Moorreesburg brengen behalve graan. Neemt dan weder het verschil op de kosten van bouw via Karbonaatjeskraal en Moorreesburg, en dan kunt gij 25 percent van de eerste afnemen en 50 percent bij het andere Bijvoegen. En zal Moorreesburg het voorrecht hebben om deze andere plaatsen te kunnen afsnijden zooals bijvoorbeeld de Baai (waar men reeds 75 jaren lang belasting betaalt en nu eerst bevoorrecht is met een soort van een stukje harden weg) onder sterke en niet voordeelige hand en invloed van den heer Chas. Stephan, wien hij (Basson) achtte als een flinke man. Dan weder het Zandveld, de ruggegraat van Piketberg, en de andere dorpen, enz. Maar hij moedigde een ieder aan, daar onze zaak op een goeden voet staat. Verder waarschuwde de heer Basson tegen het gevaar van partijdigheid, welk zal bestaan in verband met een commissie van onderzoek, gekozen door de regeering, en wilde aan de hand geven dat wanneer zulk eene commissie aangesteld zal worden, dat er ook een wederzijdsch of contra-commissie gekozen zal worden bestaande uit een lid van elke wijk om aan te stippen de hoedanigheden van het distrikt waar het spoor moet doorgaan; maar hij wilde liever dat wij eerst een "monster petitie" zullen richten aan onzen premier en andere leden der regeering, vragende om gehoor te geven aan ons billijk en rechtvaardig verzoek.<br>Voor Piketberg stond de heer Brink op en zeide, onder andere, dat de heer Bosman het de heeren Smuts en Lochner kwalijk nam, dat zij de verkeerde richting ingenomen hadden, maar hij nam het hunne vertegenwoordigers veel meer kwalijk hun verbazend gedrag in verband met zaken in ’97, toen de hr. Marais hun de rug toegekeerd heeft, en Davie de Waal (wel, zijn gedrag is beneden de consideratie van een Afrikaander). Hij merkte op, dat indien de lijn loopt als een ontwikkelings lijn, dan zal ze gevoed worden door 500 plaatsen—zeker toch een consideratie waardig—en als door Moorreesburg dan maar door een zeer klein getal, welk zelfs Malmesbury zal strekken tot grooter nadeel in den handel, dan dat zij van af Kalabaskraal zoude loopen, en het zou niet alleen schade wezen, maar ook een schande, dat de handel zooveel zal gestremd worden door zoovele plaatsen af te snijden ten behoeve van het groote Moorreesburg. Wij hebben geen vertegenwoordiger in ’t parlement die voor onze belangen werkt. Niet te min de belangen van het Zandveld, behooren niet gering geacht te worden waar er veel gewonnen wordt en waar communicatie hoog noodig is, daar het vervoer zeer moeilijk is vanwege het zware zand, terwijl integendeel Moorreesburg harde wegen had. Hij meende ook dat een lijn van punt tot punt niet zal betalen, en moedigde allen aan om vol te houden en samen te werken zooals begonnen, want onze zaak is eene eerlijke.<br>De heer Basson stelde voor en de heer D. Brink secondeerde dat de volgende heeren: weleerw. Neethling, Jacob Retief, J. W. en Albertus Stigling eene commissie zullen uitmaken om de monster petitie op te stellen en uit te vaardigen, ter teekening. De weleerw. Neethling weigerde op grond als reeds gezegd dat hij zich niet meer wilde prominent maken in politieke zaken en geen kans geven aan zijne vijanden om hem verder stuk te krabben. Zoo werd de naam van den heer D. W. Ackerman in zijn stede geplaatst, en het voorstel en amendement werden unaniem aangenomen.<br>Er werd aan de hand gegeven dat de commissie zal bestaan uit één lid voor elke wijk, maar dit plan zou niet uitvoerbaar wezen daar het moeilijk zou zijn de leden bij elkander te krijgen.<br>De heer Basson vermaande allen naar de petitie te gaan en niet te wachten tot dat zij naar hen gebracht zou worden ter teekening. De weleerw. heer Neethling dacht dat het zou goed wezen een copij ter teekening bij zekere plaatsen te laten.<br>Er werd besloten dat wanneer de petities voltooid zijn dat zij dan overhandigd zullen worden aan het spoorweg-comité te Hopefield en van daar verzonden worden naar de regeering door afgevaardigden bestaande uit een persoon uit elke wijk.<br>De heer Ackerman wilde weten of er bepaald zou aangehaald worden in de petitie omtrent het uitgangspunt, maar het werd duidelijk gemaakt dat de bepaling door ’t parlement gemaakt, meldde van af Malmesbury of Kalabaskraal en dus is het hetzelfde voor ons, zoolang wij de staties allen behouden.<br>De heer Gijsbert Mostert, Piketberg, gaf te kennen dat hij geheel eens was met wat gesproken werd en vermaande allen eensgezind te zijn en samen te werken.<br>Nadat verscheidene heeren deel genomen hadden aan de bespreking van deze zaak bedankte de heer A. Stigling de vrienden voor hun overkomst, maar in ’t bijzonder den heer Jan Basson en de vrienden uit de Baai (zij kwamen met vijf karren hier heen). Met een bedankje aan den voorzitter voor de bekwame wijze waarop hij de vergadering geleid had, ging men vol met hoop en moed uiteen.<br>CORRESPONDENT.<br>Hoedjesbaai, 1 Februari 1899.</ref> '''13 Februarie 1899:''' Gerugte doen die rondte dat die deeglike opmeting van die Piquetberglyn gestaak is. Inwoners van die Sandveld (wat drie groot wyke insluit, waaronder 'n deel van Verloren Vlei) langs Piquetbergweg is woedend. Dit is die grootste produserende deel van die distrik, en juis daarom word petisies onderteken, uit vrees dat die lyn "niet-betalend" word. Hulle vra onder meer dat die verlenging vanaf Malmesbury moet begin, en nie Kalabaskraal nie. Die stasie moet op die dorpsgrond (regeringsgrond) wees, waar daar goeie watervoorraad is, asook goeie weiveld vir die vee waarmee mens goedere na die stasie toe bring.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. De Piketberglijn. 14 Februari, Bijvoegsel: Groote verontwaardiging heerscht onder de inwoners van het Zandveld, bevattende drie groote wijken en een gedeelte van Verloren Vlei, langs den Piketbergweg, het grootste produceerend gedeelte van het distrikt, over het bericht dat de omstandige opmeting van den Piketberg spoorweg zal opgegeven worden, waardoor dezelve een niet-betalende lijn zal gemaakt worden. Invloedrijke petities worden geteekend, vragende de verlenging te beginnen van Malmesbury en niet van Kalabaskraal, dat de statie zal zijn op den gouvernements dorpsgrond, alwaar een goede watervoorraad is, en goede en uitgebreide weivelden voor het vee, waarmede men goederen naar de statie brengt.</ref> '''14 Februarie 1899:''' Jacobus Abraham Smuts (LWV) laat van hom hoor. Sy standpunt dat die verlengingslyn vanaf Malmesbury na Pikenierskloof moet wees en Malmesbury as uitgangspunt moet dien, staan vas. Malmesbury het 'n groot handelsorganisasie en is die hoofstad van die distrik, wat die eerste plek in die spoorweggemeenskap behoort te geniet. Hy hou steeds vol dat Darling, Hopefield en Vredenburg groot ongerief sal moet verduur as die lyn van Kalabaskraal sou verleng word. Hy daag J.A. Basson uit om te bewys waar hy (Smuts) uit eiebelang opgetree het. Al die deputasies kan vir Smuts getuig. Kommissaris Sauer kan getuig: menigmaal het Smuts homself van hierdie saak verskoon, juis omrede daar soveel meningsverskil was. Ook D.J. Marais kan vir Smuts getuig: onlangs het Smuts nog 'n onderhoud met hom gehad, waarin hy uitdruklik gesê het dat hy graag wou sien dat Hopefield en Vredenburg nie oorskadu word nie. Die vraag moet eintlik geopper word wat presies dieselfde mnr. Basson gedoen het - hy, die oud-lid, wat homself so grootmeneer by die vergadering op Hopefield gehou het? Toe Basson met sy deputasie in die stad was, het hy vir Smuts gegroet? Nee, ondanks die feit dat Smuts se kollega, William Schreiner, vir Basson daaraan herinner het, het hy met opset twee maal verbygeloop asof hy Smuts nie nodig gehad het nie. Smuts is blatant ignoreer. En nou kom dieselfde grootmeneer en neem die swaard teen hom op? Dit is juis hierdie Basson wat sir James [Sivewright] en D.C. de Waal as sy "Aärons en Hurs" (wat Moses se arms opgehou het) beskou en mee gemeng het om sy doelwitte te bereik. Hy vra ook of Basson enige benul het hoe ver Klipfontein van Hermonstasie af is? Waarskynlik verder as wat Basson van Malmesbury af bly. Hy glo ook wat produkte aanbetref, kan hy Basson die loef afsteek. Sover dit Lochner aangaan - hy gaan nie namens hom praat nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. De Malmesbury spoorweg, 14 Februarie, Bijvoegsel: Mijnheer, —Ik zie in uwe uitgave van 7 dezer dat op eene vergadering gehouden te Hopefield, op den 31sten Januari l.l., met betrekking tot spoorweg-uitbreiding, op mij aanvallen werden gemaakt door den heer Jan Basson, ex-lid voor Malmesbury, die mij beschuldigde van eigenbelang omdat ik gezegd heb dat ik het niet meer dan billijk beschouwde dat de verlengingslijn van Malmesbury naar Pikenierskloof zal zijn en Malmesbury als uitgangspunt zal hebben. Dit is een beginsel dat bij mij nog even vaststaat als toen. Waarom neemt die ed. heer mijn overtuiging als een grond van eigenbelang?<br>Wel, mijnheer editeur, ik wil den heer Basson uitdagen om mij te bewijzen in hoeverre ik eigenbelang in het oog heb. Om met Malmesbury te beginnen wil ik niet eens veel zeggen, daar elk een billijkheidshalve zal oordeelen dat Malmesbury wegens zijne groote handels-organisatie en tevens als hoofdstad van ons distrikt de eerste plaats in spoorweg gemeenschap behoort in te nemen. En niettegenstaande de heer Basson mij tracht te bezwaderen bij mijne kiezers, houd ik vol dat Darling en Hopefield en Vredenburg groote ongerief zullen hebben te verduren zoo de lijn van Kalbaskraal zou verlengd worden, om niet eens te spreken van Piketberg en verder noordwaarts.<br>Verder daag ik den heer Basson uit om mij te bewijzen dat ik het eene deel van mijne kiesafdeeling meer begunstig dan het andere, en daartoe neem ik als getuige al de deputaties die ik vertegenwoordigd heb bij de regeering, en inzonderheid de heeren Retief en Anderson, van Hopefield en Vredenburg. En, verder, ik beroep mij op den commissaris van publieke werken, den ed. heer Sauer, hoe dat ik bij elke gelegenheid gezegd heb dat zij mij moeten verschonen van mijne idieën op deze groote kwestie van spoorweg verlenging, omdat ik wist dat er verschil bestond, en daarom had ik het volste recht om mijn vertrouwen in de handen van het gouvernement te stellen.<br>En ook de heer Marais, lid voor Piketberg, kan getuigen hoe dat ik onlangs nog een onderhoud met hem had, en waarin ik duidelijk gezegd had dat ik gaarne zou zien dat Hopefield en Vredenburg ook niet in de schaduwzijde zouden geplaatst worden. Maar wat heeft diezelfde heer Basson gedaan, die op de vergadering te Hopefield zulk een groote Piet was? Toen hij met zijn deputatie tijdens de parlementszitting in de stad was, en waarvan hij ook misschien dezelfde Piet was, heeft hij mij erkend? Neen, niettegenstaande mijn collega, de heer Schreiner, hem er aan heeft herinnerd, heeft hij mij tweemaal voorbij gegaan alsof hij mij hier niet noodig had.<br>En nu komt diezelfde mijnheer en neemt het zwaard tegen mij op. En nog meer, hij zegt dat ik gemakkelijk zoo kan handelen, aangezien ik verzorgd ben met Hermon statie. Weet die edele heer wel hoe ver ik van Hermon statie ben? Ruim zoo ver, als het niet verder is, dan de heer Basson van daar is naar Malmesbury. En ik wil niet roemen, maar ik denk ik kan met betrekking tot produkten vervoer met den heer Basson wedijveren, uitgenomen wat aangaat zout.<br>Verder zie ik dat de heer Brink mij veroordeelt door den heer Bosman dat de ed. heer Lochner en ik de verkeerde richting hebben ingenomen. Ik vraag op mijne beurt: welk richting? Wat de heer Lochner zegt en doet is voor zijne verantwoording. Ik zal over dezen aanval niets zeggen. Maar is het een verkeerde richting omdat ik er van overtuigd ben dat het niet meer dan billijk zal zijn dat de verlenging van de spoorweglijn haar uitgangspunt van Malmesbury zal hebben?<br>Neen, mijnheer, het doet mij meer pijn om te zien dat de heer Basson, toen hij in de stad was met zijn deputatie, dat hij sir James en David de Waal genomen had als zijn Aarons en Hurs om zijn doel, dat toen strikt genomen een edel doel was ten uitvoer te brengen; twee personen die zoowel buiten als binnen het parlementshuis door iedereen zoo goed bekend zijn dat er geen verder uitleg voor noodig is. En ten laatste wil ik dit zeggen, dat ik denk dat de richting die ik ingeslagen heb met betrekking tot de spoorweg-verlenging, dat die haar uitgangspunt van Malmesbury zal hebben en de overige bijzonderheden volkomen in de handen van de regeering te stellen, de rechte is, en ik heb verder vrede voor mijn overtuiging.<br>J. A. SMUTS.<br>Klipfontein.</ref> '''17 Februarie 1899:''' Die Piquetberg-waaksaamheidsspoorwegkomitee, met D.J. Marais as aanvoerder, het besoek afgelê met twee invloedryke petisies onder die arm by die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer). Die voorgestelde spoorwegstasie moet met 'n myl skuif; by die huidige een is daar geen water nie, en die water wat uit Bergrivier moet kom is berug daarvoor om tifuskoors te veroorsaak. Dit is Petisie 1. Petisie 2 is om die water uit die berg te gebruik. Die Kommissaris het toe onmiddellik mnr. Owen die opdrag gegee om 'n verslag te skryf en 'n ander stuk land te gaan opmeet om die griewe van die Sandveld tegemoet te kom. Die deputasie is baie vriendelik ontvang, en glo dat Sauer die Latynse spreekwoord ''Vox Populi Vox Dei'' (die stem van die volk is die stem van God) sal navolg. Die deputasie het ook gevra dat Sauer by Piquetberg moet kom besoek aflê. Dit sal hy teen einde Maart of begin April doen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Spoorweg-Deputatie. 18 Februari, Bijvoegsel: Het Piketberg waakzaamheids spoorweg comité, geintroduceerd door hun parlementslid, den heer Daniel Marais, bracht als eene deputatie een bezoek aan den ed. commissaris, den heer Sauer, op Woensdag te Kaapstad. Zij bood twee invloedrijk geteekende, publieke petities aan om de spoorwegstatie te Piketberg, zooals voorgesteld, een mijl verder te verplaatsen. De voorgestelde plek was geen goede en er was geen water. De ingenieur had gezegd, dat het water per trein van Bergrivier kon worden gebracht, maar de autoriteiten hier konden getuigen, dat dit water hier te goed bekend is; als het gedronken werd, was het gevolg vele jaren lang de typheuse koorts. Het Piketberg water comité had ook aan de publieke petitie een brief aangehecht, aanbiedende om het noodige versche water van den berg te geven. De deputatie legde ook voor den commissaris de aanspraken van het Zandveld ingeval de zuivere opmeting van de lijn veranderd werd. De commissaris verzocht toen dadelijk den heer Owen hieromtrent een rapport uit te brengen en een ander stuk op te meten om de grieven van het Zandveld tegemoet te komen. De deputatie rapporteert ook dat zij zeer vriendelijk werd ontvangen door den commissaris, en gelooft dat hij het Latijnsche spreekwoord Vox Populi Vox Dei zal volgen. De deputatie verzocht den commissaris Piketberg een bezoek te brengen, hetgeen hij aannam. Hij zal in het einde van Maart of het begin van April komen.</ref> '''28 Februarie 1899:''' Jacobus Abraham van Aarde Lochner (Lid van die Wetgewende Raad, die Hoërhuis), antwoord eweneens op Basson se aantygings. Eers kom hy Jacob Retief by. 'n Onpartydige kommissie? Dan kan so 'n kommissie nie alleen bestaan uit Darling, Hopefield, die Sandveld en die Baai nie, maar sekerlik Malmesbury, die veragtelike Moorreesburg, maar ook Piquetberg, Clanwilliam, Namaqualand, Calvinia en Vanrhynsdorp ook. Waarom pak hy al die skuld op Moorreesburg? Lochner is verstom hoe vlak Jan Basson se geheue is. Hy (Basson), 'n oud-parlementslid, behoort mos te weet Piquetberg het nie Moorreesburg genooi nie, maar 18 jaar gelede terug het Moorreesburg self reeds begin met die verlengingsproses.{{voetnota|Op 'n tegniese punt is Lochner korrek. In die "Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg" (wat in April 1881 begin is, en op 27 April 1882 by die Wetgewende Vergadering ingedien is) het die opmeter Hector Shaw uit eie beweging die invloedrykste Moorreesburgse boere genader. Piquetberg het Moorreesburg nie genader nie.}} Hy vra ook, het die kiesers van Moorreesburg nie jaar na jaar hul verteenwoordigers wat teen die spoorwegverlenging gekant was in 'n moeilike posisie geplaas nie? Terloops, waar was die oproerige skare van Darling, Hopefield, ens. toe? As Basson vir Smuts beskuldig van eiebelang, was dit dan nie ook eiebelang toe Basson vir sir James Sivewright en mnr. Owen vir sy eie doeleindes ingespan het nie? Dat Lochner die Kalabaspoorlyn 'n wit olifant noem - dit is nie alleen 'n wit olifant nie, dit is ook 'n onregverdige lyn vir ander distrikte. In die maer jare weet hierdie dele nie waar om hulp te verkry nie, en selfs in die vet jare is die opbrengs per mud maar min, of, hulle sukkel om vee, graan en sout te vervoer. Party streke lewer 60 tot 100 mud uit een mud saad. Ander streke lewer slegs 15 tot 20 mud graan per mud saad. Maak self die somme. As jy boonop nog 'n omweg moet maak met die spoorlyn, wat sal van hierdie distrikte word? Basson noem 'n wye verskeidenheid produkte op. Nou wil Lochner graag weet waar is die koei vir die botter, die skaap vir die vel en wol, die hoenders vir die eiers, die boom of bos vir die bas, die skulpies vir die kalk en saailand vir die graan; want hy sien nie die produksievermoë nie. Sidder Basson nie as 'n onpartydige kommissie moet ondersoek doen nie? Of is hy bang vir die Gebroeders Stephan se verskepingsdienste by Laaiplek wat met die spoor moet meeding? Moet ook nie van die wild vergeet nie - of is daar geen jagpartye nie?{{voetnota|'n Venynige hou om te sê die plek is eintlik net 'n wildernis met jaggeriewe vir die elite en regeringsamptenare.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. De Malmesbury spoorweg. 28 Februari, p. 3: Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Daar ik mij verplicht gevoel de twee voorname sprekers op de Hopefield vergadering tegen te spreken, zoo vergun mij het in uw geëerd blad te doen.<br>Wat de heer Retief betreft werpt hij al de moeilijkheden op Moorreesburg. Wat hij goed wilde is, dat ééne onpartijdige commissie zal worden aangesteld om onderzoek te doen waarlangs de lijn zal gebouwd worden. Maar dan toch niet alleen van personen uit Darling, Hopefield, Zandveld en de Baai, maar ook uit Malmesbury en dat verachtelijke Moorreesburg, zooals dit genoemd wordt, en ook Piketberg, Clanwilliam, Namakwaland, Calvinia en Vanrhijnsdorp.<br>Wat de heer Jan Basson, ex-parlementslid, betreft, het is werkelijk betreurenswaardig om te zien hoe dat hij zaken in een verkeerde daglicht tracht te stellen. Ten eerste zegt hij, wij hebben het aan Piketberg te danken dat zij het eerste roerden aan de spoorweg zaak. Dit is niet zoo. Was het niet Moorreesburg die voor 18 jaren reeds begonnen is met de verlenging van Malmesbury, over Moorreesburg, naar Piketberg? Hebben de kiezers van Moorreesburg niet in dien tijd jaar na jaar hunne vertegenwoordigers in een moeilijke positie gebracht, omdat zij niet de verlenging van den Malmesbury spoorweg om zekere reden wilden voorstellen en bepleiten. Waar waren die oproerige streken zooals Darling, Hopefield, enz., toen? Of weet de heer Basson er niets van? Welk een korte gedachte.<br>Dan wijst de heer Basson op het eigenbelang van den heer Smuts, welke de heer Smuts voor zichzelve heeft beantwoord. Maar was het dan eigenbelang van den heer Basson toen hij sir James Sivewright met den heer Owen te Malmesbury afhaalde, toen sir James een vergadering belegd had om de Courtroom-zaak te Hopefield te bespreken, en toen aan Darling, Hopefield, enz., alleen kennis gaf om zoogenaamde onderzoek voor eene opmeting te doen, die werkelijk met niets anders als een oogmerk gedaan werd. Had de heer Basson een bril met glas van verstand hij zou gemerkt hebben wat het alles beteekende. Lezer! oordeel voor uzelven.<br>Ten derde. Dat ik het een witte olifant noem. Wel, met het oog op de verafgelegene distrikten, zooals Vanrhijnsdorp, Namakwaland en Calvinia, zeg ik het nog, niet alleen een witte olifant, maar ook een onrechtvaardige lijn tegenover die distrikten, waar men in drooge jaren niet weet hoe geholpen te raken, en in goede jaren niet weet hoe produkten zoo als vee, graan en zout te vervoeren, vooral graan, dat van een mud zaad van 60 tot 100 mudden geeft, terwijl hier in het bovenland een mud zaad maar slechts van 15 tot 20 mudden graan oplevert. En als de spoorweg in Piketberg en Clanwilliam ook zoovele mijlen omgang moeten maken, wat moet dan van die distrikten worden.<br>Ten vierde, zegt de heer Basson, dat ik mijn zetel aan Darling, Hopefield en die plaatsen te danken heb. Hoe kortzichtig toch! Heeft de heer Basson dan vergeten hoe dat hij met zijne vrienden van Darling en Hopefield vooral getracht hebben om mij uit het parlement te houden en een wildvreemde en nogal geen Afrikaander tegenover mij gekozen te krijgen? Of denkt de heer Basson dat ik dit niet weet? Nu maakt hij de wereld wijs "aan die plaatsen heb ik mijn zetel te danken." Behalve Vredenburg en eenige vrienden van Hopefield zijn dat ook stories voor de vaak.<br>Ten vijfden, noemt hij produkten zooals graan, zout, boter, vellen, wol, eieren, bast, kalk; ik zal er nog bijvoegen de pannen waar men de zout vandaan krijgt, en dan vraag ik hoeveel zout er op dit jaar te verschepen was en hoe veel er nog is. Zoo als ik hoor bijna niets, de koe voor de boter, een schaap voor de vellen en wol, hoenders voor de eieren, de boom of bosch voor de bast en schulpies voor de kalk en zaaigronden voor het graan, waar zijn die? Of was de heer Basson bang dit alles te noemen, met het oog op het aanstellen van een onpartijdige commissie van onderzoek. Of is hij bang voor den heer Stephan? Waarom heeft de heer Basson ook niet van het wild melding gemaakt? Of is in de thans bestaande regeering niet zulke groote jachters? Ik wil den heer Basson raden stil te blijven, en tevreden te wezen, zooals de regeering doet. Krijgt u een taklijn, hetwelk niets anders dan billijk is, dan heeft u wat u hebben moet, en dan wordt aan de andere verafgelegen distrikten ook geen onrecht aangedaan. Wees toch niet zoo baatzuchtig om alles en allen te willen hebben.<br>U dankende voor het plaatsen van dezen brief,<br>Noem ik mij,<br>J. A. VAN A. LOCHNER.</ref> '''2 Maart 1899:''' Jacob Retief lewer repliek op Lochner se "onverwagte en ondeurdagte aanval". Volgens hom vergeet Lochner dat die eintlike graanskuur (Koeberg) Kaap se kant toe lê, en dat Darling, Groenkloof, Hopefield, Saldanha- en St. Helenabaai en die Sandveld almal van hierdie lyn gebruik sal moet maak. Word daar by Moorreesburg gebou, loop twee spore parallel en skaars 18 myl uit mekaar. Hy bedoel nou die twee wat deur Moorreesburg en by Hermon onderskeidelik loop, terwyl Darling, Hopefield ens. dan met geen middele gelaat word nie. Dit gaan hier nie oor watter streek tans die meeste kan ''bied'' nie, maar wat die lyn die ''nodigste'' het (die meeste potensiaal toon). Vir hom is, en bly, die Piquetbergspoorlyn 'n ontwikkelingslyn.<br> Retief sê verder, al het hy ook geen name genoem of op tone getrap by sy toespraak nie, is dit ook nou duidelik "wie de eigenlijke draadtrekker voor de Moorreesburg lijn is en was".<br> Oor die onpartydige kommissie het hy slegs onbetrokke distrikte bedoel, soos die Paarl.<br> Laastens voer hy aan 'n kort spoorlyn deur Moorreesburg wat by Pickenierskloof doodloop, kan tog nie lonend wees nie.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Piketberg Spoorweg. 9 Maart, p. 3:Hopefield, 2 Maart 1899.<br>Aan den Editeur.<br>Mijnheer,—Vergun mij kortelijks den edelen heer Lochner op zijn onverwachte en ondoordachte aanval te antwoorden. Ik zal niet lomp en onbeleefd zijn, noch schertsend zooals de ed. heer, doch een ieder die den brief leest en de edele heer kent, zal zich er niet over verwonderen. De ed. heer L. verliest uit het oog dat de groote graanschuur van Koeberg aan de zijde van Kaapstad ligt, terwijl als de verlenging van Malmesbury gebouwd wordt, zooals gemeten, de groote distrikten van Darling, Groenkloof, Hopefield, Saldanha en St. Helena baaien en het Zandveld allen over de lijn heen moeten, om òf Malmesbury òf Kaapstad te bereiken. En denkt er aan, als de lijn over Moorreesburg gebouwd wordt, dan loopen twee lijnen geen 18 mijlen van elkaar namelijk, die over Hermon en over Moorreesburg, terwijl de groote distrikten voormeld, welke spoorwegverbinding het noodigst hebben, in dezelfde positie van verwaarloozing blijven.<br>Nu nog slechts deze terechtwijzing. Elkeen die tegenwoordig was op de vergadering te Hopefield, zal geredelijk moeten erkennen, dat ik in mijne toespraak, welke heel kort en ter zake was, mij van geen persoonlijkheid bediende al hoewel ik wist en weet, wie de eigenlijke draadtrekker voor de Moorreesburg lijn is en was.<br>En wat ik aan de hand gaf was dit, dat het gouvernement wel zou doen, voor en aleer men besluit (ik las nu dit in) om den ed. heer L. met een hand vol Moorreesburgers te begunstigen, eene onpartijdige commissie, bestaande uit bijv. de leden van de Paarl, met eenigen uit de oostelijke provincie aan te stellen, dat zij een reis door de belanghebbende distrikten maken, goed onderzoek doen en dan rapport inbrengen, welke lijn het noodigst is. Waarom vreest de edelen heer zulk een commissie. Ik beval geen commissie aan uit de betrokkene distrikten. En dan moet men niet vergeten dat de origineele bedoeling van de Malmesbury-verlenging was: een ontwikkelingslijn en niet eene van punt tot punt, zoodat er billijkheidshalve niet mag geobjectiveerd worden zoo die lijn eenige wendingen zal nemen. Doch wat wil men nu? Een korte lijn: Waarom? Als die gebouwd wordt, schrijft dit neder, en vergeet het niet, H.H. ministers: De korte lijn over Moorreesburg zal niet betalen, zoolang zij te Piekenierskloof blijft, en niemand behoeft een profeet te zijn om dit te voorspellen.<br>Geheel de uwe, L. F. M. Retief. [J. F. M. Retief]</ref> '''25 Mei 1899:''' Die Hopefield-deputasie vergas die Kommissaris van Openbare Werke (Sauer) met hul teenwoordigheid, en word baie vriendelik ontvang. 'n Petisie met 800 handtekeninge word oorhandig. Daarin wil die inwoners van Hopefield, Darling, Hoedjiesbaai, en die Sandveld hê die ou opmeting in die Hopefield-distrik moet 'n werklikheid word. Die Kommissaris hou egter voet by stuk dat die spoor deur Moorreesburg sal loop, aangesien die spoorlyn 20 myl korter is. Die kortste pad tussen punt A en punt B is 'n loodreguit lyn. Daarvan sal hy nie afsien nie. Sauer hou egter by sy 16 Desember-voorneme: omdat die spoor deur Moorreesburg daarom 20 myl korter is, gaan die regering £75 000 spaar. Met daardie som geld en dan nog so £15 000 tot £20 000 pasella, sal die regering Hopefield tegemoet kom, dit is maar net 'n kwessie wat in die parlement uitgeklaar moet word. Dit is dan byna 'n uitgemaakte saak dat Hopefield sy eie taklyn sal kry om hul eie distrik mee te ontwikkel. Albei spoorlyne behoort dan min of meer gelyktydig klaar te wees. Die deputasie is hoogs in hul skik. Selfs Sauer moet opmerk: dit gebeur selde dat 'n afvaardiging tevrede huis toe gaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. Malmesbury-Piketberg Spoorweg-verlenging. 27 Mei, p.3: Een deputatie, bestaande uit de heeren J. F. N. Retief [J. F. M. Retief], J. J. Kotzé en Wilson (Hopefield), en Anderson (Hoedjesbaai), deed Donderdag hare opwachting bij den edelen heer Sauer, commissaris voor publieke werken, in zake de Malmesbury-Piketberg spoorweg-verlenging, en bood een petitie aan met ongeveer 800 handteekeningen ten gunste van de oude opmeting over Hopefield, van inwoners van Hopefield, Darling, De Baai en 't Zandveld.<br>De deputatie, die zeer vriendelijk ontvangen werd, legde hare inzichten bloot, waarna de commissaris zijn plan aangaande de verlenging aan de deputatie ontvouwde. De commissaris verklaarde zich ten gunste van de rechtuit-lijn naar Pickenierskloof. Die lijn zou eventueel moeten verlengd worden en het zou niet billijk wezen te verwachten, dat de inwoners van de noordelijke distrikten altoos hunne goederen met een omweg moesten zenden.<br>De rechtuit-lijn over Moorreesburg zou twintig mijlen korter zijn dan die over Hopefield, waardoor de regeering een £75,000 zou besparen. Met die som en nog een £15,000 of £20,000 zou de regeering in staat zijn aan Hopefield een taklijn te geven ter ontwikkeling van het distrikt. Dat was zijn plan en hij zou daarvan niet afwijken.<br>Het was zoo goed als zeker, dat Hopefield zijn taklijn zou krijgen, en de regeering kon gelijktijdig met de andere lijn den bouw van de taklijn doen aanvangen met het geld dat zij bespaarde door de rechtlijn te bouwen. Waarschijnlijk zouden beide lijnen gelijktijdig voltooid wezen. Het zou echter noodig wezen de goedkeuring van het parlement te verkrijgen voor de additioneele uitgave in verband met de taklijn.<br>De deputatie verklaarde zich volkomen tevreden met het plan van den commissaris.<br>De ed. heer Sauer gaf zijn genoegen er over te kennen dat de deputatie tevreden was. Het gebeurde zelden, zei hij, dat een deputatie tevreden naar huis ging.<br>Na de gewone dankbetuiging ging de deputatie uiteen.</ref> '''23 Augustus 1899''' is die amptelike datum wanneer die bou van die 30-myl spoorweg tussen Malmesbury en Moorreesburg begin is.<ref name="ParliaPap">[https://www.google.co.za/books/edition/Parliamentary_Papers/eRREAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=23+August+1899+malmesbury+moorreesburg&pg=RA2-PA338&printsec=frontcover Parliamentary Papers 1850-1908. Volume 24. p. 338]</ref> '''28 September 1899:''' In die Wetgewende Raad vra Lochner (waarskynlik Jacobus Abraham van Aarde Lochner<ref>[https://archive.org/details/romanceofcolonia0000ralp/page/n179/mode/2up?q=lochner Kilpin, R. 1930. ''The Romance of a Colonial Parliament''. London: Longmans, Green & Co., p. 131: Annexure D, Members of Legislative Council, 1854-1910, s.v. Lochner]</ref>), aangesien die boukontrak van die Malmesbury-Piquetberglyn nou minder gekos het as waarvoor die parlement begroot het, is die Huis nog van plan om 'n wetsontwerp voor te lê om die smalspoor-taklyn na Darling, Hopefield en Vredenburg mee te begin? Die Kommissaris van Openbare Werke, Sauer, sê hy weet nie waar Lochner sy inligting vandaan kry nie, want geen kontrak is nog toegeken nie. Sauer beoog om so 'n spoorlyn by 'n toekomstige spoorwegskema te betrek, maar hy twyfel of dit tydens hierdie sitting sou gebeur.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Parlement. Wetgevende Raad. 28 September. Malmesbury-Piketberg Lijn. 30 September, p. 6: De ed. heer Lochner vroeg of, lettende op het feit dat de kontraktprijs voor het bouwen van de Malmesbury—Piketberg lijn heel wat minder is dan het bedrag door het parlement gestemd, de regeering, zoo zij nog van plan is om in deze sessie of later een spoorweg bill in te dienen, daarin zal insluiten een taklijn naar Darling, Hopefield en Vredenburg.<br>De commissaris van publieke werken zeide dat hij niet wist waar de vrager zijn informatie kreeg, want er bestond nog geen kontrakt over de gemelde lijn, en het was de vraag of het kontrakt zou worden uitgegeven. Wel was de kontraktprijs van het deel naar Moorreesburg, heel wat minder dan de begrooting, en waarschijnlijk zou de geheele lijn heel wat goedkooper uitkomen dan men dacht, zoodat men in staat kon zijn om uit het bespaarde een groot deel van een twee voet lijn naar Darling te doen bouwen. Zulk een lijn zou waarschijnlijk door spreker in een spoorwegschema worden opgenomen, maar of dit nog in deze sessie zou voorgebracht worden, was niet waarschijnlijk.</ref> ==== Tydens die Anglo-Boereoorlog ==== '''11 Oktober 1899:''' Die [[Anglo-Boereoorlog]] breek uit, wat 'n ingrypende impak op die spoorontwikkeling gaan hê, veral omdat wapens, proviand en soldate so snel moontlik voorsien moes word aan die Britse frontlinies, maar ook om die Boere wat die Kaapkolonie binnegekom het te stuit. Op sy beurt het die Boere juis hierdie spoorweë probeer saboteer wat die Oranje-Vrystaat en ZAR se soewereniteit bedreig het. Ironies genoeg het die oorlog juis ook vertragings meegebring met die aanbou van die spoorweë, soos later gesien sal word. Op baie plase in die Swartland wemel dit van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg word druk aan gewerk, en die werk moes klaar.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA109&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109]: Zij lag namelijk tusschen de spoor, die aangelegd werd en den harden weg van Malmesbury naar Moorreesburg . Op dien weg trokken dagelijks Engelschen heen en weer en zooals ik reeds zei: Aan dien spoorweg werd druk gewerkt.</ref> Die krygswet heers baie streng in die distrikte Malmesbury, die Paarl en Piquetberg, en daar loop baie stadswagte rond (daar was byvoorbeeld ruim 300 stadswagte by Malmesbury alleen).<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA113&hl=en_ZA De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113]:Ik wist, dat in Malmesbury alleen ruim 300 stadswachten waren, Engelschen, maar ook Afrikaanders.</ref> '''12 Oktober 1899:''' Die eerste tenders word aangevra vir die bou van die "Malmesbury-Grey's Pass Spoorweg".<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kaapsche Gouvernements Spoorwegen. 14 October, p. 2: Spoorweg: Malmesbury-Grey's Pass Spoorweg. Tenders worden gevraagd voor den bouw van en Sectie van bovengenoemde lijn tusschen Moorreesburg en Eende Kuil (Terminus) en afstand van ongeveer 50 mijlen. De tenders moeten zijn:—<br>oor lichte lijn, met inbegrip van permanenten weg en ander materiaal.<br> Voor gewone lijn, met inbegrip van permanenten weg en ander materiaal.<br>Voor verdere bijzonderheden doe men aanzoek aan dit kantoor op of na den 16den dezer; als dan zullen een afschrift van het ontwerp-contract, specificatie, en tenderformulieren verkregen kunnen worden tegen betaling van een guinea.<br>De tenders moeten zijn op het voorgeschreven formulier, en moeten vergezeld gaan van een kas deposit van £1000 dat in geval van niet aanneming van de tenders zal worden teruggegeven. Wanneer aan deze voorwaarden niet is voldaan, zullen de tenders niet worden aangenomen.<br>Tenders geadresseerd aan den Controleur en Auditeur-generaal, Kaapstad zullen worden ingewacht aan het Audit-kantoor, Grave-straat, Kaapstad niet later dan Donderdag, 21 December, 1899, 's middags te 12 uur.<br>John Brown, Hoofdingenieur. Kantoor van den Hoofdingenieur, Kaapstad, 12 October, 1899.</ref> '''31 Januarie 1900:''' Die Waarnemende Residentingenieur, Mansergh D. Robinson, het die voorgestelde spoorwegplan na Hopefield klaar opgetrek. Daar is drie moontlike roetes wat die spoor kon loop. In die slotsom van sy voorlopige opmeting sê Robinson die inwoners van Darling stem eendragtig saam dat die spoorlyn deur Klipfontein moet loop, maar hulle het geen voorstel aan die hand gedoen waar die aansluiting (hetsy Malmesbury, hetsy Kalabaskraal) presies moet wees nie. Die boukoste behoort so £3 300 per myl te kos, sonder om nou die grondaankope en rollende materiaal{{voetnota|Rollende materiaal sluit lokomotiewe, trokke, goedere- en passasierswaens in.}} hierby in te sluit. Hy meen die inwoners van Malmesbury kon dalk daarop aandring dat die spoorlyn juis by hulle aansluit om hul gevestigde belange en nywerhede te beskerm; so nie, gaan al Darling en Hopefield se grondstowwe via Kalabaskraal na ander oorde toe.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Reports_on_Railway_Flying_Surveys/80aHevu0zsEC?gbpv=1 Reports on Railway Flying Surveys. 1900. Branch line to Darling and Hopefield. Cape Town: W.A. Richards & Sons.]</ref> Die [https://www.google.co.za/books/edition/Reports_on_Railway_Flying_Surveys/80aHevu0zsEC?hl=af&gbpv=1&pg=PT2&printsec=frontcover kaart kan hier besigtig word]. '''26 Julie 1900:''' D.J. Marais doen in die parlement navraag of die kontrakteur wat die spoorweg tussen Malmesbury en Moorreesburg bou enige uitstel gegee is. Smartt antwoord dat hy ondersoek gaan doen het die 28ste Junie, en vind dat die seksie tussen Malmesbury en Moorreesburg stadig vorder, terwyl die ander goed vooruitgaan. Die verduideliking hiervoor was nie bevredigend nie en Smartt besluit toe om geen verdere uitstel te gee nie. Hy het ook die opdrag gegee dat mense die kontrakteur moet bystaan.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Parlement - Donderdag, 26 Juli 1900. Malmesbury Spoorweg. 28 Julie, Bijvoegsel: De heer D.J. Marais vroeg welke tijdsverlenging toegestaan is aan den aannemer voor 't bouwen van den spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg. Dr. Smartt zeide dat hij onderzoek deed op 28 Juni, en vond dat de sectie Malmesbury-Moorreesburg langzaam ging, terwijl de andere goed vooruitging. De uitleg was niet bevredigend, en hij had instructie gegeven dat geen verlenging van tijd zou gegeven worden. Ook had hij instructie gegeven dat men den contracteur met rails zou helpen.</ref> '''25 September 1900:''' In die middel van die Anglo-Boereoorlog word die vraag aan Charles Bletterman Elliot (Hoofbestuurder van die Kaapse Spoorweë) gestel of die spoorlyn Piquetberg nog gaan haal. Op daardie stadium was die kontrakteurs besig met die twee dele. Die een deel tussen Malmesbury en Moorreesburg, en die ander deel tussen Moorreesburg en Eendekuil. Te wyte aan die oorlog is die aanlê van treinspore vertraag, want om vragmotors in die hande te kry is bemoeilik. Die stuk tussen Malmesbury en Moorreesburg moes al 1 Julie 1900 afgehandel gewees het (die kontrak het reeds 30 Junie 1900 verstryk). Uitstel is gegee tot 15 Oktober, maar die kontrakteurs het aansoek gedoen op die uitstel tot Desember (die uitstel is nog nie toegestaan nie). Sodra hierdie spoorlyn eers geopen is, moet die Moorreesburg-Eendekuil-spoorlyn binne 9 maande voltooi wees. Op die vraag of daar enige openbare smalspoorlyne tans in die kolonie loop, is die antwoord nee, slegs die Cape Copper Co. se eie privaatspoorlyn in Namaqualand loop tans. Die smalspoorlyn tussen Malmesbury of Kalabaskraal na Hopefield via Darling word nog oorweeg.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=u6ZLAAAAYAAJ&pg=GBS.RA1-PA335&hl=en_ZA 335. South Africa, Report of the Lands Settlement Commission. Railways. bl. 334-338.]</ref> '''12 Oktober 1900:''' Die Wetsontwerp vir die Hopefield-lyn is gereed. Dit was al nuwe lyn (saam met die oues van 1895) wat in die Wetsontwerp genoem word. Daar is voorgestel om hierdie spoorlyn te bou met die geld wat op die Malmesbury-Piquetberglyn bespaar is. Dit was 'n gulde geleentheid om 'n smalspoorlyn te bou. Van die terugvoer van die Wetgewende Raadslede (Hoërhuis) was o.a. die hoop wat uitgespreek is dat Darling en Hopefield direk met Malmesbury verbind sal word. Ander hoop weer dat die lyn tot by die Sandveld verleng sal word; dat 'n lyn verder noordweswaarts van Piquetberg ook verleng sal word. Laastens is die vraag net weer geopper hoekom 'n smalspoorlyn oorweeg is. Die kommissaris (Smartt) het gesê dat die smalspoorlyn baie voordeliger vir die boere sou wees, wat makliker sylyne na hul plekke kon kry. Die smalspoorlyn sou in baie opsigte die land se oë oopmaak. Hy het verwys na die verskillende spoorwydtes van spoorweë in ander lande.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Parlement. Wetgevende Raad. 12 October. Spoorwegbill. 13 October, Bijvoegsel: De commissaris van publieke werken stelde de tweede lezing dezer bill voor en sette de verschillende clausules uiteen. De bill liep slechts over spoorwegen die reeds goedgekeurd waren, want het zou niet gaan dit jaar nieuwe lijnen voor te stellen. De bill maakte voorziening voor aankoop van den Indwe spoorweg. De overname van deze lijn zou de regeering goed betalen. Verder handelde de bill over de lijnen in 1895 goedgekeurd om onder kontrakt gebouwd te worden. Spreker ging in bijzonderheden betreffende de Mosselbaai-Oudtshoorn en Oudtshoorn-Klipplaat lijn, en meende dat de overeenkomst met de kontrakteurs getroffen voor de regeering gunstig was. Verder gewaagde spreker van de Port Elizabeth-Avontuurlijn.<br>Er was slechts een nieuwe lijn in de bill, die van Malmesbury of Kalabaskraal naar Hopefield. Het werd voorgesteld deze lijn te bouwen met het geld op de Malmesbury-Piketberglijn bespaard. Hij meende dat deze een goede gelegenheid was om een smalspoorlijn te bouwen. Hij hoopte dat de raad de regeeringspolitiek van kleine spoorwegen zou ondersteunen.<br>De ed. heer Lochner verblijdde zich over den duidelijken uitleg door den commissaris van de bill, en hij was overtuigd dat de commissaris zou zorgen dat de bill geen mislukking was. Hij hoopte dat de commissaris zou zorgen dat er geen speculatie met gronden langs de lijn zou geschieden. Het zou een groot voordeel voor Darling en Hopefield zijn om in direkte verbinding met Malmesbury te zijn, en dit moest door de regeering in het oog worden gehouden.<br>De ed. heer Van Rhijn hoopte dat de lijn zou verlengd worden naar het zandveld, want daar door zou men de boeren helpen en een monopolie breken. Hij hoopte dat de lijn noordwest van Piketberg ook zou verlengd worden. Hij zag gaarne een vliegende opmeting daar gemaakt.<br>De ed. heer Van den Heever vroeg of dit nu den tijd was om zulk een aantal nieuwe spoorwegen te hebben. Hij ondersteunde echter den Indwe spoorweg, die hij nuttig beschouwde. Hij had echter thans geen tijd gehad om de bill te bestudeeren.<br>De ed. heer Mulder wenschte den commissaris geluk, en hoopte dat de contracteurs niet weder een uitweg vinden zouden.<br>De ed. heer Dolley hoopte dat de regeering geen groote sommen zou betalen als compensatie aan personen voor grond noodig voor spoorwegen.<br>De ed. heer Neethling vroeg waarom de som voor de Indwe lijn meer dan £400,000 was.<br>De commissaris zeide dat de extra £40,000 voor het aankoopen van het rollend materiaal van de kompagnie was.<br>De tweede lezing werd aangenomen, en de raad ging in comité op de bill: de ed. heer Neethling in den stoel.<br>De ed. heer Van den Heever meende dat de tarieven te hoog waren. Men moest de vervoerprijzen verlagen. Hij was van harte voor een lijn door de graan distrikten.<br>De ed. heer Pretorius vroeg waarom de lijn van Malmesbury naar Hopefield niet dezelfde breedte kon hebben als de hoofdlijn.<br>De commissaris zeide dat de smalle spoorweg veel voordeeliger zou zijn voor de boeren, die gemakkelijker "sidings" naar hunne plaatsen konden krijgen. Het smalspoor zou in menig opzicht de oogen van het land doen opengaan. Hij refereerde naar de verschillende breedte van spoorwegen in andere landen.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Allerlei: De Hopefield spoorlijn. 13 October, Bijvoegsel: Woensdagavond en Donderdagmiddag vond een discussie plaats in comité-generaal in de wetgevende vergadering over de taklijn van Malmesbury of Kalabaskraal naar Hopefield, via Darling. In de eerste sessie van 1898 introduceerde sir James Sivewright, als commissaris van openbare werken, een spoorwegbill, waarin onder anderen een lijn van Kalabaskraal naar De Rust (Piekenierskloof), met een grooten draai naar Hopefield, werd voorgesteld. Na de algemeene elektie trad sir James af als minister, doch de heer Sauer, de nieuwe commissaris, bracht dezelfde spoorwegbill in met eenige veranderingen. In comité-generaal werd toen besloten, het begin en de richting van deze Piketberglijn te laten aan den commissaris, die zich sterk ten gunste van de rechtuit route over Moorreesburg had verklaard. Nadat de zaak nauwkeurig onderzocht was, besloot de heer Sauer die lijn te nemen van Malmesbury (niet van Kalabaskraal) over Moorreesburg. De verstandhouding in 1898 was echter, dat met het geld dat gespaard zou worden door de direkte lijn te kiezen, een taklijn in de richting van Hopefield zou gebouwd worden. In 1899 werd niets aan deze zaak gedaan, doch de heer Sauer nam die lijn op in een bill die hij van plan was dit jaar in te brengen. In de bill door dr. Smartt ingebracht werd voorgesteld een 2 voet wijde lijn te bouwen van Kalabaskraal of Malmesbury via Darling naar Hopefield. De opdracht van de vertegenwoordigers van Malmesbury schijnt geweest te zijn: een spoorweg voor Darling en Hopefield, een 3 vt. 6 dm. lijn bij verkiezing, doch een lijn in elk geval. De Afrikaander partij in het parlement met eenige leden der regeeringszijde verklaarde zich sterk ten gunste van de 3 voet 6 duim lijn, in de eerste plaats omdat ze later de verbindingslijn tusschen Malmesbury en Saldanhabaai zal zijn, en omdat het terrein zoo gelijk is dat de wijder lijn niet veel meer zal kosten dan de nauwe.<br>De commissaris van openbare werken wilde echter niet van zijn voorstel afzien, en een amendement werd gedaan door den hr. Oats, om een 3 vt. 6 dm. lijn te bouwen zoover als het gestemde geld zou gaan, het dan aan de regeering latende de som te vermeerderen om de lijn te voltooien. De voorzitter regelde dit amendement uit de orde, en de speaker bekrachtigde die uitspraak. Zijn reden was omdat de lijn niet veranderd kon worden zonder de formeele toestemming van den gouverneur, die de bill naar het huis had gezonden. Dit is een heel nieuwe uitspraak, en direkt in strijd met wat in 1898 werd gedaan, toen in verband met de Piketberg-lijn, het begin, de richting en de lengte door het comité werd veranderd, zonder de toestemming van den gouverneur. Er is een regel dat de uitgaaf niet vermeerderd mag worden zonder toestemming van de regeering, maar deze regel heeft niets met deze zaak te doen, daar het voorstel van den heer Oats de uitgaaf niet vermeerderde.<br>Onder de omstandigheden was het comité echter verplicht de 2 voet lijn aan te nemen.</ref> '''19 Oktober 1900:''' Wet No. 19 van 1900 word uitgevaardig, wat die aanbou van die Hopefield-Darling-spoorweg moontlik maak. Dit behels die volgende: op die prioriteitslys staan Hopefield/Darling onder Schedule D. Dit word omskryf as: "2 voet-spoorlyn vanaf Kalabaskraal of Malmesbury, of iewers tussen Kalabaskraal en Moorreesburg na Hopefield via Darling". Die wet maak voorsiening vir die volgende: Dit moet 'n 2 voet-spoorlyn wees wat gebou word. Die boukoste en toerusting (wat ook lokomotiewe en waens insluit) mag nie £135 000 oorskry nie. Enige gemagtigde persoon mag 'n erf of 'n stuk grond binnegaan vir landmeting of om die grondformasie te ondersoek, met dien verstande dat enige skade vergoed moet word aan die bewoner sou iets beskadig word. Die grond vir die spoorlyn self mag nie breër as 50 voet (15,24 meter) wees nie. Daar mag egter ekstra grond bygevoeg word vir goed soos stasies, dreinering en toegangspaaie wat nodig is om die spoorlyn te laat funksioneer. As die spoor die pad moet kruis, kan dit met 'n oorgang of 'n brug gebeur. Maar as die spoor vir 'n ent saam met die pad in dieselfde rigting loop, moet die Munisipale Raad of Afdelingsraad eers toestemming gee en saam oor die veiligheid besluit.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Statutes_of_the_Colony_of_the_Cape_of_Go/J3BFAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=darling%20hopefield%20railway&pg=PA4291&printsec=frontcover Colonial Secretary's Department. 1904. Satutes of the Cape of Good Hope. Vol VI. 1896-1900. Cape Town: Cape Times, p. 4291]</ref> '''27 November 1900:''' 'n Lesersbrief van 'Boer' uit Moorreesburg meld dat daar op Saterdag, 17 November, 'n bakleiery onder die spoorwegwerkers uitgebreek het. Toe van die inwoners tussenbeide tree 'om doodslag te voorkomen', was die gort gaar en het hulle hulself die gramskap van die werkers op die hals gehaal. Die skrywer vind dit skandelik dat so 'n vooruitstrewende dorp geen konstabel het om wet en orde te handhaaf nie, glo omdat daar geen woonhuis verkrygbaar is nie. Dit - te midde van al die boukoors op die dorp. Daar kort ook 'n tweede dokter; mnr. Van der Merwe het juis pas 'n lieflike en netjiese huis nommerpas vir 'n dokter voltooi. Solank laasgenoemde 'n Afrikanerhart het, kan hy maar 'n Engelse, Duitse of Franse van ook hê.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1900. Moorreesburg. 27 November, Bijvoegsel: Aan den Editeur. Mijnheer. - Op Zaterdag den 17den werd er alhier een publieke vergadering gehouden om een kandidaat voor het parlement te benoemen. De heer F.S. Malan verkreeg op éen na al de stemmen. Men zegt dat slechts de plaatselijke doctor niet voor den heer Malan stemde, maar men had ook geen tegen-kandidaat. Rhodes heeft reeds een zetel en Jameson ook. Zich zelf voor te stellen gaat niet. In den namiddag vond een gevecht plaats onder de arbeiders die aan den spoorweg werken. De blanken moesten tusschenbeide treden om doodslag te voorkomen en haalden zoo een zwaar vuur op zichzelven. Is het niet schandelijk dat ons snel vooruitgaand dorp geen kontabel heeft. "Waar zijn onze voormannen? Ik hoor dat de reden waarom er hier geen politiedienaars zijn, daarin bestaat dat er hier geen huis te verkrijgen is, ofschoon er elken dag druk gebouwd wordt. Er is hier ook al langen tijd behoefte geweest aan een tweeden dokter, doch misschien was er ook voor hem geen huis. Nu echter heeft de heer v.d. Merwe een recht aardig en net huis voltooid dat voor een dokter geschikt is en de neerzetting alhier van een dokter met een Afrikaander hart, al heeft hij een Engelschen, Duitchen of Franschen naam zal dadelijk toegejuicht worden, en zoo hij ook knap en vroom is, de algemeene ondersteuning erlangen. Ik hoor de zusters gaan een bazaartje houden, de opbrengst waarvan bestemd is voor de krijgsgevangenen. Er moet ook eene vergadering gehouden worden om afgevaardigden te zenen naar het Volkscongres. Ik hoor ''Ons Land'' komt naar ons op Dinsdag, niet op papier maar in persoon. Komt en ziet! Ik ben een, Boer.</ref> '''9 Januarie 1901:''' Onder die krygswet word sensuur toegepas. Al is Kaapstad, waar heelwat koerante se hoofkantore is, self nie onder die krygswet nie, is die omliggende plattelandse gebiede in die Kaapkolonie wel. So kry ''De Zuid-Afrikaan'' op 9 Januarie kennis van die posmeestergeneraal dat die koerant nou onder sensuur van die militêre owerheid deurloop. Enige kritiek teen die Britse owerheid, enige lesersbrief en enige brokkie inligting wat die Boere in hul guns kan gebruik moet dus uit. Om hierdie probleem die hoof te bied, verander die naam na ''Het Advertentieblad'', en word heeltemal gestroop van enige politieke kommentaar. Vir 'n Afrikanerkoerant wat gereeld sardoniese kritiek lewer teen die Kaapse regering, word dit nou die mondstuk van die regering wat slegs telegramme plaas wat amptelik goedgekeur is. Dit duur vir 18 maande tot ná die oorlog op 31 Mei 1902. Selfs dan nog sal die krygswet voortduur tot 16 September 1902. Die laaste uitgawe van ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn op 8 Januarie 1901, en sien eers weer die lig op 22 Julie 1902. Die inligting omtrent die spoorlynontwikkeling is in die openbare koerante dus maar skraps.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Aan onze lezers. 30 Maart, p. 2: [...] Op 9 Januari ontvingen wij een kennisgeving van den postmeester-general dat de circulatie van "Ons Land" in al de krijgswet distrikten verbonde was door de militaire overheid. Die distrikten sloten in het geheele westelijke, middellandsche en noordelijke deelen der Kaapkolonie. De uitgevers kwamen onder de omstandigheden tot het besluit drie maal per week, op dezelfde dagen als vroeger "Ons Land" "Het Advertentieblad" uit te geven als een non-politiek nieuwsblad en bij de overheid aanzoek te doen voor toestemming dit blad in de krijgswet distrikten ook te laten circuleeren. "Ons Land" zou dan slechts één maal per week verschijnen, elken Woensdag, en aan al de inteekenaren, nie in krijgswet distrikten woonachtig, gezonden worden. "Het Advertentieblad" verscheen voor de eerste maal op 10 Januari.<br>De hoofdcensor gaf zijn toestemming dat "Het Advertentieblad" in krijgswet distrikten kon circuleeren, doch daar plaastelijke proklamaties reeds door sommige distrikts-commandanten waren uitgevaardigd de circulatie van dit blad ook verbiedende duurde het een poosje voordat die proklamaties werden teruggeroepen en "Het Advertentieblad" vrijelijk kon circuleeren.<br>"Ons Land" verscheen, volgens aankondiging, op Woensdag, 16 Januari. Doch daar de krijgswet kort daarna over de geheele kolonie werd geproklameerd, behalve in de haven-steden en een gedeelte van de naturellen streken, werd besloten de uitgave van "Ons Land" tijdelijk geheel te staken, tot nadere kennisgeving.<br>Daar de hoofdcensor te kennen gaf, dat men niet alleen op de inleidingsartikelen en aanmerkingen op het nieuws zou letten, maar ook op de opschiften boven de telegrammen, werd besloten die opschriften geheel weg te laten.<br> Het kan zijn dat sommige lezers "Het Advertentieblad" niet zoo geregeld ontvangen als zij wel verlangen. Waar dit het geval is, vertrouwen wij dat men aan den buitengewonen toestand van het land zal denken, en voor't tegenwoordige wat geduld en toegeeflijkheid zal beoefenen. Toch zal 't ons steeds aangenaam zijn van ongeregeldheden te vernemen, om dan te zien ze zoo spoedig mogelijk geredresseerd te krijgen. Wij trachten het beste voor onze inteekenaren onder de omstandigheden te doen, en gevoeln ons ervan overtuigd, dat wij op hunne verdraagsaamheid en welwillendheid kunnen rekenen."</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Aan onze lezers. 22 Juli, p. 2: Na een stilzwijgen van meer dan achttien donkere, kommervolle maanden, verschijnt "De Zuid-Afrikaan vereenigd met Ons Land" heden weder voor de eerste maal. Onder al de verschillende gewaarwordingen, die onze lezers en ons bij een gelegenheid als deze door het harte gaan, behoort een innig gevoel van dankbaarheid ongetwijfeld niet gemist te worden. Indien de gebeurtenissen in ons land, vooraf van den laatsten tijd, ons leeren onderworpen en geloovig te zeggen: "Uw wil geschiede," dan zullen de beproevingen en 't lijden voorwaar niet te vergeefs zijn geweest.<br>De laatste uitgave van "Ons Land," vóór den genoemden tijd van stilzwijgen, was gedateerd Dinsdag, 8 Januari 1901, den dag na het proklameeren der krijgswet over bijna de geheele Kolonie, en op den volgenden Donderdag verscheen het eerste nommer van "Het Advertentieblad," dat onder allerlei wederwaardigheden en moeilijkheden sedert dien datum geregeld drie malen per week werd uitgegeven, en laatstleden Zaterdag het 275ste nommer bereikte. Het is niet ons doel thans een overzicht te geven van alles dat gedurende die achttien maanden is gebeurd. Genoeg zij het te zeggen dat de krijgswet sedert over geheel Zuid-Afrika werd afgekondigd, en dat de krijgswet-proklamaties nog niet teruggetrokken zijn.<br>"Het Advertentieblad" werd aan al de inteekenaars van "Ons Land" in de Kaapkolonie gezonden, tot in October 1901, toen het verzenden gestaakt werd naar zekere distrikten, waarin, volgens onze informatie, de circulatie ervan gestopt was. In dit blad werd geene inleidingsartikelen gepubliceerd. Alles wat men erin wilde opnemen ging eerst door de handen van dne militairen censor. De militaire overheid in Kaapstad gaf ons verlof, onder de genoemde voorwaarden het blad vrijelijk te circuleeren. [...]</ref> '''26 Maart 1901:''' Die spoorlynverlenging tussen Malmesbury en Moorreesburg is tans myle agter. Die oorspronklike kontraktermyn het ongeveer 'n jaar tevore verval. Al is die aangeleentheid voorheen in die Parlement bespreek, is daar geen duidelike spertyd of nuus beskikbaar aan die publiek nie (wel, dit is immers oorlog). Die vertraging beïnvloed ook die werk van mnr. Warren, die kontrakteur - omdat hierdie spoor tussen Malmesbury en Moorreesburg die nodige (swaar) materiaal nog moet aanry.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kolonie. 26 Maart, p. 3: Piketberg, 22 Maart. - [...]- De bewoners van dit en de naburige distrikten zijn zeer uit hun humeur dat de verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Moorreesburg nog niet voltooid is; en hoe lang de aannemers nog bezig zullen zijn met hun werk is een vraag waar de regering onderzoek naar moed doen en aan het publiek bericht over moet geven, dat met verlangen naar de voltooiing uitziet. Bijna een jaar geleden was de overeenkomst van aanneming geëindigd; het parlement nam de zaak ter hand, maar sedert is er niets meer van vernomen. Onze spoorwegaannemer, de heer Warren, schijnt ook zeer gehinderd te worden door het niet klaar komen der lijn naar Moorreesburg.</ref> '''20 April 1901:''' In die Jaarverslag van 1900 berig die Waarnemende Residentingenieur, Mansergh D. Robinson, oor die stand van sake die volgende:<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=NwE4XQfS5XIC&pg=GBS.PR18&hl=en_ZA Malmesbury-Grey's Pass Railway. In: Report of the General Manager of Railways for the Year 1900. 1901. p. xviii]</ref> Die oorlog het feitlik alles kom deurmekaar krap: nie alleen met die voorsiening van mannekrag nie, maar ook die vervoer oor land en see, asook die materiaalvoorsiening wat vanaf oorsee aangevra moes word. Wat die spoorlyn tussen Malmesbury en Moorreesburg betref: al die grondwerk is by hierdie deel afgehandel, al die brûe en duikers is klaar gebou. Ses en 'n half myl van die onderste ballaslaag is gegooi, en sewe en 'n half myl spoorbaan is gelê. Al die stasiegeboue en spoorweghuisies van die werknemers en baanmeesters is óf klaar gebou óf nog in aanbou. Die kontrak het reeds op 30 Junie 1900 verstryk, en te wyte aan die spoorstawe en vasmaakgoed wat nooit afgelewer is nie, kon die spoorlegging nie voor die 29ste November 1900 'n aanvang neem nie. Sedertdien, weens die onvoldoende verskaffing rollende materiaal, vorder alles teen 'n slakkepas. Wat die spoorlyn tussen Moorreesburg en Eendekuil betref: Die boukontrak van hierdie deel is op 19 Februarie 1900 deur mnr. E. Warren onderteken, en die werk het op 7 Maart 1900 begin. Op 27 Desember 1900 is die volgende aangeteken: :''Grondwerk'' - 48 myl (buiten die uitwykspore en sylyne) is klaar, dus, synde 90 persent van die grond wat verskuif moes word. :''Brûe en duikers'' - 85 bruggies en duikers is gebou. Dit maak sowat 75 persent uit van al die betonvoorraad wat vir die aanbou van die onderskeie waterweë benodig is. :''Bergrivierbrug'' - Die aanbou van die brug kon slegs begin het toe die water genoeg gesak het; teen jaareinde se kant is baie goeie vordering gemaak. Een bron vermeld egter die aanbou van die 49½ myl-spoorweg tussen Moorreesburg en Eendekuil het eers vanaf April 1900 geskied, nie 7 Maart soos hierbo nie.<ref name="ParliaPap" /> [[File:Bergrivierspoorwegbrug 18 07 2025.jpg|duimnael|350px|Spoorwegbrug (Julie 2025) oor die Bergrivier by Moravia, Piketberg, toon die drie bere (brugpilare)<br><small>(Erkenning:Jako Malan)</small>]] '''27 Mei 1901:''' '''Die twee bere (brugpilare) weerskante van die spoorwegbrug oor die Bergrivier is klaar en die middelste een sal met verloop van tyd binne die rivierloop gebou word.''' Die weer het mooi saamgespeel en mnr. Warren, die kontrakteur, kon sy werk langs die rivierbedding makliker klaarkry. Op hierdie stadium neem die voltooiing van die Moorreesburg-spoorlyn (die stuk tussen Malmesbury en Moorreesburg) egter alles in beslag.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 30 Mei, p. 2: Piketberg, 27 Mei [...] - Twee beeren van de spoorwegbrug over Bergrivier zijn klaar, en de middelste zal weldra boven de strooming der rivier zijn. De aannemer, de heer Warren, is door het weder zeer begunstigd bij zijn werk in de bedding der rivier. De voltooiing van de Moorreesburg lijn belet echter een behoorlijken vooruitgang van ander werk, en de regeering behoorde alle mogelijke hulp te verleenen aan de aannemers om ze in staat te stellen hun werk spoedig klaar te krijgen. 't Weder is heden mooi, en het ontbreekt dan ook niet aan jachtpartijen.</ref> '''17 Junie 1901:''' Dr. Smartt, die Kommissaris van Openbare Werke, was amper sy lewe kwyt. Reeds in die ''Advertentieblad'' gedagteken 13 Junie word dit ''wêreldkundig'' gemaak dat dr. Smartt en gevolg die spoorweg tussen Malmesbury na Moorreesburg om en by 31 Julie sal open.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 13 Juni, p. 2: Piketberg, 10 Juni - (Speciaal) - Zaterdag avond heeft het Piketbergsche spoorwegcomité in antwoord op zijn telegrafische vragen antwoord bekomen van dr. Smartt, commissaris van openbare werken, dat de spoorweg Malmesbury-Moorreesburg omstreeks 31 Juli voor vervoer zal geopend worden; iets wat voor militairen en publiek een groot voordeel zal zijn, daar het Piketberg slechts weinige uren van een spoorweg zal laten die het weldra tot zijn eigen plek zal zien verlengen. Men twijfelt niet of de postmeester-generaal zal deze streek thans een dagelijksche post van Moorreesburg geven.</ref> Op 18 Junie (dus, die dag net mooi ná die aanval reeds plaasgevind het) word in die koerant berig dr. Smartt met sy vrou, mnr. Price (Hoofbestuurder van die Kaapse spoorweë) met sy sekretarisse en mnr. Robinson (ingenieur belas met die bou van spoorweg) het die aand van die 14de op privaatbesoek aangekom en verder noordwaarts gegaan om die spoorweg van mnr. Warren (kontrakteur) te bekyk. Sodra hierdie Moorreesburg-lyn voltooi is, sal meer dwarslêers en spoorstawe daarmee aangery kan word. Die besoekers sou die volgende dag terugkeer Kaapstad toe.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Kaapkolonie. 18 Junie, p. 2: Piketberg, 15 Juni - (Speciaal) - Dr. Smartt met zijn vrouw, de heer Price, algemeen bestierder der spoorwegen, met zijn secretarissen, en de heer Robinson, gouvernments ingenieur belast met den bouw van den spoorweg naar hier, zijn hier gisteren avond aangekomen op een privaat bezoek, en zijn verder noordwaarts gegaan, zonder twijfel om den wel aangelegden spoorweg van den heer Warren te gaan kijken, die net wacht op het klaarkomen der Moorreesburgsche lijn om langs deze zijn dwarsleggers en rails te bekomen. Morgen gaan zij naar de Kaapstad terug, zonder twijfel verfrischt door de zuivere buitenlucht, en van plan om ook hun vrienden een reisje naar Pitketberg aan te raden zoodra de spoorweg klaar is. Picnics en jachten staan hen te wachten.</ref> In die koerant van die 20ste Junie verskyn die volgende: Toe die geselskap 17 Junie die oggend Moorreesburg verlaat en skaars 3 tot 4 myl buitekant die dorp was, op die splinternuwe spoorlyn, is daar op hul trein deur onbekende persone geskiet. Die lokomotief is getref; 'n koeël uit die loop van 'n Lee-Metford-geweer. Die koeël was duidelik vir die insittendes in die "spoorrijtuig" agter de lokomotief bedoel. Nou juis op daardie presiese oomblik was die treinbestuurder, W. W. Brook Howard, genoodsaak om die stoom te verminder, omdat daar op 'n bepaalde plek van die spoorlyn nie ballas gegooi was nie; het hy nie briek aangedraai nie, het die koeël die passasiers getref. Die treinbestuurder en stoker is seker hulle het meer sulke klapgeluide gehoor, kompleet soos 'n 'grendel' wat gebars het. Die stoker het eerste die koeël gesien en wou dit optel, maar moes dit laat val, so warm was dit nog. Die verslaggewer het self die koeëlgat ('n halfduim dik) in die lokomotief gesien. Daar was voorheen gerugte in omloop van wapens wat versteek word, maar volgens die kommandant het sy ondersoeke niks opgelewer nie. Daar is ook nog geen Rebelle in die distrik bedrywig nie. Wie die skuldiges is, weet niemand nie.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 20 Juni, p. 3: Malmesbury, 17 Juni - [...] - De commissaris van openbare werken, zamen met mevrouw Smartt, den algemeenen bestuurder der Kaapsche staats-spoorwegen, den heer Warren, resident ingenieur, de heeren Howard en Low, en de secretarissen der departementen, was op zijn terugreis van Piketberg langs den pas aangelegden spoorweg tusschen Moorreesburg en Malmesbury; en toen hij heden morgen Moorreesburg verlaten had en 3 à 4 mijlen ver was, werd er op den trein gevuurd door onbekende personen, wordende de lokomotief getroffen door een kogel uit een Lee-Metford geweer, en dat wel vlak bij de plek waar de stoker stond, zoodat deze bijna geraakt was. De kogel is thans in bezit van den minister. De heer W. W. Brook Howard had het bestuur van den trein, en zegt dat de schok net was als was de grendel van de lokomotief gebarsten. De stoker wilde den kogel optillen, maar moest hem laten vallen als te heet. Uw correspondent heeft het gaatje gezien door den kogel in de lokomotief geboord, en kan instaan voor de waarheid van het bericht. Hier mag gemeld worden dat in de buurt van het gebeurde reeds vroeger verteld was dat men er wapenen had verborgen, en de kommandant deed persoonlijk onderzoek, doch vond niets. Rebellen zijn, voor zo ver men hoort, in het distrikt niet te vinden. Verdere aanmerkingen zijn onnoodig.<br> (Later). - Het schot moet blijkbaar bedoeld zijn voor hen die in het spoorrijtuig achter de lokomotief zaten, want net vóór het gevuurd werd had de heer W. Brooke Howard, den machinist gelast de stoom te verminderen omdat op die bepaalde plek de lijn niet was geballast; en was dit nie geschied dan zou het rijtuig net in de lijn van den kogel zijn geweest toen men den schok van de lokomotief voelde. De heer Howard liet den trein ophouden, daar hij mende dat de grendel was gebroken, maar de stoker zeide: "neen, 't was een schot uit een revolver"; en bukkende om den kogel op te rapen zij hij: "daar's de kogel"' doch hij liet hem vallen als te heet. De heer Howard nam den kogel op en bracht hem, nog warm, naar den heer Robinson, privaten secretaris. De kogel ging een halven duim in de ijzeren zijde van de lokomotief, en was hij niet net door een plek gegaan waar twee stukken ijzer elkander raken, dan had hij den heer Howard in het been getroffen. De machinist die aan den anderen kant van de lokomotief was had een dergelijk geluid eenige seconden vroeger gehoord, zoodat er meer schoten moeten zijn gevuurt, die men echter niet opmerkte omdat zij niet raak waren. Dit bericht is van iemand die op den trein zat, en het schijnt dat machinist zoowel as stoker een wonderdadige ontsnapping hebben gehad.</ref> Dr. Smartt het later sy inspeksietoer na Saldanhabaai via Darling en Hopefield voortgesit.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 6 Juli, p.2: Dr. Smartt, commissaris van openbare werken, is, vergezeld van den heer T.R. Price, direkteur-generaal van spoorwegen Donderdag vertrokken op reis na Saldanhabaai, over Darling en Hopefield.</ref> '''14 Augustus 1901:''' Die aanbouwerk van die Hopefieldlyn begin. Die spoorstawe en vasmaakgoed het die oorsese land van oorsprong reeds op 11 Junie 1901 per skip verlaat, terwyl die lokomotiewe selfs nóg vroeër bestel is. Dwarslêers is op 4 Julie 1901 vanuit oorsee aangevra.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> <u>'''9 September 1901:'''</u> Die spoor tussen Malmesbury en Moorreesburg word uiteindelik geopen.<ref name="Railwayyearbook.1903.277">[https://books.google.co.za/books?id=UTNKAAAAYAAJ&pg=PA277&dq=railways+moorreesburg+1901&hl=af&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjbyeyN6q6HAxUjWkEAHerVDioQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=railways%20moorreesburg%201901&f=false The Railway Yearbook. 1903. Historical Sketch, p. 277]</ref><ref>[https://books.google.co.za/books?id=FmDFKuQuskMC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=moorreesburg&f=false Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. v]</ref><br> Die hoofsensor het uit sy foutjie geleer. Die opening van die spoorweg is eers die ''volgende'' dag, Dinsdag, 10 September, berig:<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 10 September, p. 1.</ref> {{cquote| De Malmesbury-Moorreesburg spoorweg die gisteren voor verkeer geopend werd, werd onder kontrakt voor de regeering gebouwd door de heeren Donaldson en Fawcus, tegen een uitgaaf van ongeveer £100,000. Van wegen den oorlog was er wat oponthoud met het landen en vervoeren van materiaal en is de voltooiing van den spoorweg daardoor vertraagd geworden, doch de lijn is nu kompleet en gisteren morgen om 7.40 v.m. is de eerste trein van Kaapstad naar Moorreesburg vertrokken, te Moorreesburg arriveerende om 10 minuten voor 1 uur. De terugkeerende trein zal van Moorreesburg vertrekken om 1.35 n.m., en te Kaapstad arriveeren om 6.45 n.m. Vooreerst zullen er drie treinen per week loopen naar en van Moorreesburg—op Maandags, Woensdags en Vrijdags. De nieuwe lijn is precies dertig mijlen lang en loopt door het graandistrikt. De verlenging zal voor de graanboeren in den omtrek van grooten dienst zijn, en ze zijn dan ook verheugd in het bezit van spoorweg verbinding te zijn. }} Duidelik met die opening is 'n proefrit op dieselfde dag nog onderneem, want op Donderdag, 12 September 1901, staan in die ''Advertentieblad'' (die naam wat ''De Zuid-Afrikaan'' tydens die oorlog aangeneem het) die volgende:<ref>[https://web.archive.org/web/20250319204129/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4155/za-1901-09-12.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''Advertentieblad''. 1901. Gemengd Nieuws. 12 September: bl. 2, kolom 1.]</ref> {{cquote| De eerste trein van Kaapstad naar Moorreesburg vertrok Maandag morgen om tien minuten voor acht uur uit de stad, en bereikte Moorreesburg om tien minuten voor één uur. De trein keerde 's avonds naar de stad terug. De proefrit was een succès in alle opzichten. }} '''7 Oktober 1901:''' Die dwarslêers kom in die land aan vir die Hopefieldlyn; nog geen spoorstawe nie.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''8 November 1901:''' Die skepe met die lokomotiewe vir die Hopefieldlyn vaar Tafelbaai binne. Die spoorstawe sal eers vyf weke na die lokomotiewe (dus, iewers in Desember) aan die Kaapse hawe gelewer word. Buiten die grondwerk, is daar nie veel bouwerk wat dus verrig kan word aan die Hopefieldlyn nie. <ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''19 November 1901:''' Volgens mediaberigte het die Boere onttrek uit die streek. [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Generaal Manie Maritz verlaat Moorreesburg op 12 November]] (dieselfde dag toe [[Hildebrand-monument|Veldkornet C.P. Hildebrand by Darling gesneuwel het]]), sonder om enige skade aan te rig, buiten die telegraafinstrumente buite werking te stel. Op 14 November vuur die Boerekommando's vanuit 'n rivierbedding en 'n plaashuis op 'n pantsertrein wat twee troeptreine vooruit gegaan het. Die Britse "2nd Berks" (Royal Berkshire Regiment) antwoord met die pantsertrein se kanonne. Een van die Berks is gewond. Die Boere slaan op die vlug.<ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 19 November, p. 4: Malmesbury, 15 Nov—[...]— De krijgsbewegingen der afgeloopen week benoorden Malmesbury zijn geëindigd met het terugtrekken der republiekeinen over Bergrivier. Op een pantsertrein, die aan twee troep-treinen het geleide gaf, werd op 14 dezer bij Moorreesburg uit de bedding van een rivier en uit een boerenwoning gevuurd. De troepen, waaronder het 2de Berks, sprongen terstond uit den trein, geholpen door de kanonnen van den pantsertrein. De vijand was hierdoor zoo uit het veld geslagen dat zijn vuren terstond verslapte en ophield. Hij vluchtte, door bommen vervolgd. Een der Berks werd gewond. Maritz heeft op 12 dezer Moorreesburg verlaten, zonder schade aan te richten behalve aan de telegraaf instrumenten. Majoor Shearman was aan het vechten met Theron bij Riebeekskasteel op 13 dezer, en dreef hem westwaarts. Kolonel Crabbe heeft een bende republiekeinen uit een positie bij Mostertfontein verdreven, een wagen vol nieuwe kleederen en 28 paarden buit makende. Eén republikein sneuvelde, twee werden gewond. Van de onzen werden twee van Brabant's Horse gewond.</ref> Teen 19 November wil dit lyk of Maritz en 'n deel van sy kommando oor die Bergrivier verdryf is, maar een deel van sy mag bly agter. Hierdie afdeling, onder Theron, word gevind en oor die rivier verdryf. Ander republikeinse kommando's druk deur na die westelike distrikte van die Kolonie waar die afwesigheid van die spoorweë tot hul voordeel benut word. Pijpers, wat Scheepers opgevolg het, en Smuts is nou wes van die hoofspoorweg. <ref>''Het Advertentieblad''. 1901. De Inval in de Kolonie. 23 November, p. 3: Moorreesburg, 19 Nov - [...] - Het blijkt dat toen Maritz kort geleden over Bergrivier werd gedreven, hij den ouden boerenstreek in praktijk bracht om een deel van zijn macht achter te laten, in de hoop dat zij de aandacht der Britten zouden ontgaan nu deze op het hoofdorps gerichts was. Die afdeeling, onder Theron, is gevonden en over de rivier gedreven. De republikeinen trekken steeds door naar de westerdistrikten der Kolonie, waar de afwezigheid van spoorwegen voor hun taktiek voordeelen biedt. Pijpers, die Scheepers is opgevolgd, en Smuts zijn nu bewesten den hoofdspoorweg.</ref> '''Desember 1901:''' Noudat die spoorstawe vir die Hopefieldlyn uiteindelik vyf weke na die lokomotiewe in die Kaap land, sit die ingenieurs met 'n oorvloed materiaal, maar 'n nuwe krisis: daar is geen teken van die materiaal- of boutrokke om die swaar komponente te vervoer nie. Die spoorlegging kon selfs dán nog nie begin nie.<ref name="Moir1963Hopefieldopening">Moir, S.M. 1963. The Hopefield Railway. In: ''Twenty-four inches apart : the two-foot gauge railways of the Cape of Good Hope''. Lingfield : The Oakwood Press, pp. 37-47.</ref> '''12—15 Maart 1902:''' 'n Australiër word as klerk in die militêre korps aangestel. Sy wedervaringe na Piquetberg word in die ''Ovens and Murray Advertiser'' op 2 Augustus gepubliseer. Hy skryf: Op Malmesbury is daar 'n blokhuis op feitlik elke straathoek, en die dorp in sy geheel is met doringdraad afgesper. Hier moes hy vanaf die Woensdag vertoef om die Vrydagoggendtrein (14 Maart 1902) na Moorreesburg te haal. Moorreesburg beskou hy as die verveligste dorp wat hy nog ooit in sy ganse lewe aangetref het; die geboue is orals rond en bont gestrooi. Hy is veral suur omdat daar nie 'n gewone trein na Piquetberg loop nie, maar kom toe te hore van 'n broodwa wat op pad is Piquetberg toe en kry die geleentheid om saam te gaan. Die konvooi vertrek 5 nm. en roep halt teen 10 nm. by die Bergrivierbrug, waar hul die nag uitgespan het. Al het die korrespondent vroeg opgestaan, kom hy eers teen 10 vm. op Piquetberg aan. Opvallend hier is die doringdraad en die blokhuise wat orals rondstaan, asook die poskantoor wat vol gate geskiet is.<ref>[https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/201475487?searchTerm=mooreesburg# ''Ovens and Murray Advertiser''. 1902. South Africa. 2 August, p. 11]: [...] I could not eat nor sleep, and Mr. Rail, who was kindness itself, interested himself on my behalf and obtained for me a position as civilian clerk in the Army Service Corps. I signed on on the 11th of March, and on the 12th of March was ordered to Piquetberg, a small village 100 miles north of Cape Town. This suited me admirably for my medical man had ordered me to leave Cape Town.<br>The trip was void of interest till Malmesbury was reached, and it was here I saw the first signs of warfare. At the intersection of all streets blockhouses had been erected, and the entire town was surrounded and interlaced with barbed wire barricades. I had to remain in Malmesbury from Wednesday evening till Friday morning, when I caught a train to Mooreesburg, which is a small scattered village, as uninteresting a place I ever struck. I was disgusted to find there was no regular train service from there to Piquetberg, 36 miles by rail, and 20 miles by road distant. I found a transport waggon was leaving with bread for Piquetberg that evening (Friday, 14th March), so I made it allright with the conductor, and came along it. We left about 5 o'clock, and trekked till 10 o'clock, when we reach Berg River Bridge, where we outspanned. I had no bedding, but I improvised a bed by putting my mackintosh on the ground, making a pillow with a pair of boots and a parcel, and covering myself with my overcoat. We neglected to bring rations with us, so saving munching a bit of dry bread, I went supperless to bed, and considering the circumstances rested fairly well, but I was not sorry to make an early start next morning, and when we reached my destination at 10 o'clock it was not long before I had a good wash and satisfactory breakfast.<br>Piquetberg is a very pretty little village, and is situated at the foot of a high range of mountains, from which it takes it name. The main building in the village is the Dutch Reformed Church, which would not be passed without a second look in any city, but there are not other buildings worth noticing save the post office, and even that would call for no attention if it were not for the many bullet marks which it presents, there being reminiscences of the visit the Boers paid it some time ago. As in Malmesbury, block houses and barbed wire barricades are conspicuous. [...] The climate is very good, and I need not say how thankful I am that it has wonderfully improved my health. [...]</ref> '''24 April 1902:''' Die eerste spoor vanaf Kalabaskraal is gelê.<ref name="Elliotverslag1902" /><ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> '''29 April 1902:''' Die treinspoor het nou tot by Piquetberg gevorder, onder die wakende oog van mnre Warren (spoorwegkontrakteur) en Robinson (resident-ingenieur). 'n Groot struikelblok tans by die spoorlegging en onderhoud is die gebrek aan water tussen Moorreesburg en Piquetberg. Al is hoeveel putte gegrawe deur die waterbooringenieur G. Toucher, bly die water in hierdie putte meestal brak en deug nie vir lokomotiewe nie. Die regering koop nou water van mnr. Schalk Burger van Groenvallei, naby Piquetberg, wat genoeg voorraad sal verseker vir die Elandsvleistasie. Waterpype word tans ook gelê. <ref>''Het Advertentieblad''. 1902. Piketberg. 6 Mei: p.2 : 29 April, 1902. De spoorweg, die groote voortrekker der beschaving, is eindelijk voor ons buiten den weg liggend dorp een voldongen feit geworden, en zal weldra voor het reizend publiek geopend worden. Het is recht verkwikkend de treinen dagelijks te zien komen, en grooten dank is men verschuldigd aan den spoorweg aannemer, den heer Warren, en den resident ingenieur den heer Robinson met hun personeel voor de krachtvolle wijze waarop zij spoed gemaakt en, in weerwil van de onlusten die in het land heerschen, den spoorweg aangelegd hebben. Eén groot bezwaar bij aanleg en onderhoud van de lijn was de schaarschte van water tusschen Moorreesburg en Piketberg, schoon verscheiden putten zijn geboord door den welbekenden waterboor ingenieur G. Toucher; want het water dier putten is meest brak en deugt dus niet best voor lokomotieven. De regeering heeft thans verstandig gehandeld door het aankoopen van het water van den heer Schalk Burger, van Groenvallei, bij Piketberg, waardoor een overvloedige verstrekking van water aan het station Elandsvlei zal zijn. Het kontrakt voor het leggen van vijf mijlen pijpen voor dit water wordt thans ten uitvoer gelegd.</ref> '''31 Mei 1902:''' Die [[Vrede van Vereeniging]] word gesluit; die oorlog is verby. Die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog#Afkondiging_van_die_krygswet|krygswette]] van die Kaapkolonie bly egter steeds van krag tot 16 September 1902.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> ==== Ná die Anglo-Boereoorlog ==== '''2 Junie 1902:''' Die afgelope week het goeie reën geval; die Bergrivier is vol, wat beteken die tydelike spoorwegbrug by Piquetberg is onbegaanbaar. Die permanente brug is gedeeltelik klaar.<ref>''Het Advertentieblad''. 1902. 5 Junie, p. 2: Piketberg, 2 Juni [...] - Prachtige regens zijn gedurende de afgeloopen week gevallen. De Bergrivier is vol, en de tijdelijke spoorwegbrug is onpassabel. De permanente brug is gedeeltelijk gereed en zal spoedig klaar zijn.'' </ref> '''18 Julie 1902:''' Die lyn tussen Malmesbury en Moorreesburg is al enkele maande in volle gang, maar die opening kon weens die oorlog nie gevier word soos die inwoners graag wou nie. Die Minister van Openbare Werke besoek Piquetberg om die spoorweglinie aldaar te inspekteer; dit is sy eerste besoek aan die dorp. In sy toespraak, veral nou dat die oorlog verby is, pleit hy vir gematigheid en samewerking, en om te waak teen 'n jingo-gees, heftige twis of rassehaat (tussen die Engelse en Afrikaners). Hy hoop by sy volgende besoek aan Piquetberg sou daar groter ontwikkeling wees; hierdie ontwikkeling sou deur die spoortrein bevorder word, wat, so hoop hy, teen 1 Oktober 1902 geopen sou word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Minister Douglass te Piketberg. 22 Juli, p. 3: Piketberg, 19 Juli. — [...]. — De heeren Douglass, minister van openbare werken, en Price, algemeen bestuurder der spoorwegen, hebben gisteren de stad bezocht om de nieuwe spoorweglinie die men hier aanlegt te inspekteeren. De leden van het spoorwegbestuur ontmoetten hen aan het station, en later werd een vergadering gehouden, waar het parlementslid Daniel Marais, de bezoekers uit distrikt en dorp verwelkomde. Na burgemeester Dommisse over zekere plaatselijke belangen te hebben aangehoord, antwoordde de minister met een rede in den loop waarvan hij zijn liefde voor dit land te kennen gaf, waar hij niet geboren was maar van zijn vroege jeugd af had gewoond. Dit was zijn eerste bezoek aan Piketberg, en was de spoorweg geopend, dan hoopte hij een groote ontwikkeling van het distrikt te zien. Om één ding, zeide hij, was hij zeer blijde, en wel dat zij hun vrijheid zouden behouden, met andere woorden op gelijken voet gesteld zouden worden met elk ander deel van het Britsche rijk wat rechten en vrijheden betrof. "Nu wij," ging hij voort, "hierin geslaagd zijn, moeten wij trachten door zamenwerking voorspoed en vrede aan het land te schenken. Het parlement komt weldra bijeen. Laat er matiging zijn aan beide kanten. Het is noodig dat al de jingo geest door beide partijen aan den dag gelegd ten einde kome. Moeten wij rassenhaat en heftige twistreden in het huis hebben, dan zal dit toonen dat wij de vrijheid niet verdienen die wij verkregen hebben. Laat de gematigden van beide partijen het tot dus ver winnen dat elk nationaliteit moge zamenwerken tot vooruitgang en verbetering des lands. Er zijn hier lieden die op nieuw rassenhaat trachten te verspreiden, en dit zijn de lieden die men bedwingen moet. Ik geloof dat iedereen die zoo spreekt en werkt dat hij het gevoel der andere partij kwetst, een vijand is van zijn vaderland. Laat ons gematigd zijn en zamenwerken tot ontwikkeling van het land, en bevordering van waren vooruitgang." Verder gaf de minister zijn hoop te kennen dat bij zijn volgend bezoek aan Piketberg er veel grooter ontwikkeling des lands zich zou toonen. '''Die ontwikkeling zou door den spoortrein bevorderd worden, die hij hoopte dat tegen 1 October zou geopend worden.'''</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Piketberg. 22 Juli, p. 2: Dit dorp verheugt zich in het vooruitzicht dat de spoorweg daarheen binnenkort voltooid en geopend zal worden. De lijn van Malmesbury naar Moorreesburg is reeds eenige maanden in volle werking, hoewel de opening onder de landsomstandigheden niet kon gevierd worden, zooals de inwoners van het distrikt het gaarne gezien hadden. Wij vertrouwen dat de opening naar Piketberg onder gunstiger omstandighede zal plaats vinden en dat de distrikten, waardoor deze lijn gaat dan de gelegenheid zullen hebben waarlijk feest te vieren. De opening van een spoorweg naar een distrikt is van groote beteekenis, vooral ook met het oog op de mogelijke ontwikkeling der hulpbronnen des lands. De commissaris van publieke werken de heer Douglass, die dezer dagen een inspektie reisje naar Piketberg heeft gemaakt, drukte op een vergadering, waarop hij op gepaste wijze door den heer D. J. Marais, het plaastelijke parlementslid, verwelkomd werd, de hoop uit dat een zeer grootte ontwikkeling van het distrikt bij zijn volgen bezoek te bespeuren moge zijn. Zijne aanmerkingen over de algemeene politieke aangelegenheden van het land verdienen ook nauwkeurige aandacht. Hij pleitte voor gematigdheid en "de onderdrukking van al het Jingoisme dat in beide partijen gaande was."</ref> '''9 September 1902''': Tydens die parlementsitting vra James Lawrence (Kimberley) die Kommissaris wanneer die spoorlyn na Piquetberg vir passasiers en goedere geopen sal word. Mnr. Douglass sê dit sou aanvanklik 1 Oktober 1902 gewees het, maar te wyte aan die reën, ens. is die werk vertraag. Hy hoop die openingsdatum sal 1 November 1902 wees.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Wetgevende Vergadering. Spoorweg naar Piketberg. 11 September (by 9 September se blad ingedeel): De heer Lawrence vroeg den commissaris van openbare werken wanneer het verwacht werd dat de spoorweg naar Piketberg voor passagiers en goederen vervoer geopend zou worden.<br>De heer Douglass antwoordde, dat men gehoopt had den spoorweg te openen op den 1sten October, doch wegens regens, enz., werd het werk verzuimd. Hij hoopte, dat de spoorweg op den 1sten November zou geopend worden.</ref> Nou waarom juis 'n verteenwoordiger vir Kimberley? Lawrence het 'n sterk nostalgiese band met die dorp Piquetberg gekoester. Tydens 'n besoek op 20 Januarie 1898 — sowat 35 jaar nadat sy ouers daar gewoon het — was hy so beïndruk deur die uitgebreide vooruitgang van die landbou, dat hy gesê het dat die "geroep van de menschen om een spoorweg verdient verhoord te worden". Op daardie dag het hy ook die openbare geboue en die vernaamste plekke besoek.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1898. Een bezoeker. 22 Januari, Bijvoegsel, p. 1: Piketberg, 21 Jan. [...] De heer James Lawrence L.W.V. (Kimberley) en gezelschap brachten ons gisteren een bezoek. Zijn ouders woonden hier 35 jaren geleden. Hij was verbaasd over de uitgebreide bebouwde landerijen en zei dat het geroep van de menschen om een spoorweg verdient verhoord te worden. Hij bracht ook een bezoek aan de publieke gebouwen en de voornaamste plekken in het dorp. Hij keerde hedenmorgen terug naar de Kaapstad.</ref> '''25 September 1902:''' Luidens die redakteursbrief van ''De Zuid-Afrikaan'' is die spoorlyn na Hopefield byna klaar en sal binnekort geopen word. Die rollende materiaal van hierdie spoorweg het reeds aangekom en staan gereed om gebruik te word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Twee voet spoorbreedte. 25 September, p.3 : Deze lijn naar Hopefield is bijna klaar en zal binnenkort geopend worden. Het rollend materiaal voor dezen spoorweg is reeds aangekomen en staat gereed om gebruikt te worden.</ref> '''29 September 1902''':Voordat daar besluit word om nog geld te stort in 'n smalspoorlyn tussen Port Elizabeth en Avontuur, stel Minister Douglass voor die parlementslede moet 'n besoekie gaan bring aan Kalabaskraal, sommer op die eerskomende Saterdag nog.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement. Wetgevende Vergadering. Maandag, 29 September, 1902. Avondzitting. Gekozen comité op Spoorwegen. 2 Oktober, p. 5: Het huis ging in comité op het eerste rapport van het gekozen comité op spoorwegen. De heer Malan dacht, dat voor dat het huis tot stemming kwam, het wenschelijk was, dat de leden den twee-voet spoorweg te Kalabaskraal zouden inspekteeren.<br> De heer Douglass zei, dat hij ook gaarne de leden de gelegenheid wou geven om de Kalabaskraal-Hopefield lijn te onderzoeken.<br> Hij zou schikkingen voor zoodanig bezoek laastleden Zaterdag gemaakt hebben, doch werd ongelukkig daarin door het ongunstig weder verhinderd. Hij zou aan de hand geven, dat men op aanstaanden Zaterdag een toertje of naar Saldanhabaai of naar Kalabaskraal zou maken.<br> De heer Malan zei, dat hij met een paar andere leden laastleden Zaterdag te Kalabaskraal was om te zien hoe de twee-voet lijn aldaar beantwoordde. Hij deelde het huis eenige bijzonderheden daaromtrent mede. Hij had een gesprek met den heer Elliott aangaande smalle spoorwegen, en vroeg hem zijn opinie omtrent de Avontuur lijn.<br>De heer Elliott zei, dat hij niet over den grond gegaan had, maar volgens de plannen dacht hij, dat de twee-voet lijn geschikt zou zijn voor vrachten van 60 tot 70 ton. Spreker meende, dat het wenschelijk was om een weinig met de Avontuur lijn te wachten, totdat men beter in staat was te oordeelen over de werking der lijn te Kalabaskraal. [...]</ref> Douglas wou die parlementlede eintlik al die vorige Saterdag (27 September 1902) die geleentheid bied om die smalspoorlyn van Kalabaskraal na Hopefield te gaan inspekteer (dit was op aanbeveling van parlementslid F.S. Malan die Dinsdag, 23 September 1902),<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement, Dinsdag, 23 September 1902. Spoorwegen. 25 September: Bijvoegsel : De heer Malan wou een praktische aanbeveling doen. Kon de commissaris niet op Zaterdag een specialen trein laten loopen naar Kalabaskraal, waar de leden dan zelven konden zien hoe een 2 voet lijn werkte? Die lijn was bijna in werkende orde. Het zou goed zijn om het debat te verdagen, en met eigen oogen zien hoe een 2 voet lijn beantwoordde.</ref> maar dit het ongelukkig gereën. Nou beplan hy 'n uitstappie. In sy inleidingsartikel gee die redakteur van de ''Zuid-Afrikaan'' 'n vinnige opsomming van die Hopefield-lyn tot op hede: Die lyn tussen Kalabaskraal na Hopefield word in Augustus 1901 mee begin. Die stawe is reeds tot op Hopefield gelê, maar die gedeelte tussen Darling en Hopefield moet nog gegruis word. Daar word verwag dat die lyn teen die einde van Januarie 1903 geopen sal word. Die lengte van die spoorlyn is, luidens die artikel, 47¼ myl, en die massa van die stawe is 35 pond per jaart (17,36 kilogram per meter). Die spoorwydte is 2 voet, maar die bokant van die trokke se wydte is 6 voet vergeleke met die spoorbreedte onder. Die passasierswaens het reeds in Kaapstad aangekom, maar is nog nie uitgepak nie. Die enjins is in Soutrivier monteer en toe, heeltemal klaar, na Kalabaskraal vervoer. Elke trok kan 12 ton dra.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Twee-voet Spoorweg. 30 September, p.3: De lijn van Kalabaskraal naar Hopefield werd in Augustus, 1901, begonnen. De staven zijn reeds tot op Hopefield gelegd, doch het gedeelte van den weg tusschen Darling en Hopefield moet nog gegruisd worden. Men verwacht dat de lijn tegen het einde van Januari, 1903, geopend zal worden. De lengte der lijn is 47¼ mijl. Het gewicht der staven is 35 pond per yrd. De wijdte van het spoor is 2 voet, en die der trucks – 6 voet buiten-werk. De passagier-wagens zijn in Kaapstad aangekomen doch nog niet ontpakt. De engines werden in het Zoutrivier werken opgezet en toen kompleet naar Kalabaskraal vervoerd. Elk truck kan 12 ton dragen.</ref> '''3 Oktober 1902:''' Navrae word daagliks gerig wanneer die spoorweg na Piquetberg geopen gaan word, en of die Minister van Openbare Werke sy woord gestand sal doen.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Telegrammen: Piketberg. 7 October, p. 3: Piketberg, 3 Oct [...] Dagelijks wordt er hier gevraagd wanneer de spoorweg naar Piketberg geopend wordt, daar de tweede belofte van den commissaris van openbarte werken in antwoord op een vraag van het parlements lid Lawrence gemaakt, thans behoort te worden nagekomen.</ref> '''4 Oktober 1902:''' Op uitnodiging van die Kommissaris van Openbare werke, reis 60 here, parlementslede en ander belangstellendes van Kaapstad per spesiale trein na Kalabaskraal op besoek, en van daar af via die smalspoor na Darling. Vanaf Kalabaskraal is die reis voortgesit in oop trokke (want die passasierwaens was nog nie gereed nie). Die spoor is nog nie heeltemal klaar nie; drie keer het daar heelwat oponthoud plaasgevind. Omdat materiaal vir die brûe nog nie opgedaag het nie, moes die spoorwegwerkers maar improviseer met stapels dwarslêers. Terwyl die reisgeselskap gewag het, het hulle blomme gepluk - wat by die duisende gestaan het. Omstreeks 1 uur kom die eerste trein met passasiers by Darling aan. Daar was een lang tent met tafels eetgoed gereed. Nadat die ete genuttig is, is daar met vonkelwyn allerhande heildronke ingestel en toesprake afgesteek. Die kommissaris stel dit egter duidelik: dit was nie die formele opening van hierdie spoorweg nie, maar dit kon met reg as 'n "onformeele" beskou word. Dit was tog die eerste dag waarop 'n goederetrein en 'n trein met passasiers op Darling aankom. Die passasiers op reis was egter pikswart van die roet - die lokomotief het 'n "boel water zwart van steenkool" oor die passasiers gespat. 3:15 nm. begin die terugtog en 7:30 nm. was die geselskap terug in Kaapstad.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Zaterdags uitstapje naar Darling. 7 Oktober, p. 3: Een gezelschap van zoowat zestig heeren, parlementsleden en andere belangstellenden, ging laatstleden Zaterdag, op uitnoodiging van den commissaris van openbare werken, van de Kaapstad per specialen trein naar Kalabaskraal, en vandaar over de twee-voet spoorlijn naar Darling. Onder de leden van het gezelschap zag men o.a. den hoofdrechter (sir Henry de Villiers), de heeren Wilmot, L.W.R., Bellingan, L.W.R., De Wet, L.W.R., Du Toit, L.W.R., Douglass, L.W.V., Van Huijssteen, L.W.V., Lotter, L.W.V., dr. Vanes, L.W.V., T. Theron, L.W.V., Cartwright, L.W.V., Bailey, L.W.V., Van Zijl, L.W.V., Van Heerden, L.W.V., Hockly, L.W.V., adv. Joubert, enz. De dag liet, wat het weder betrof, niets te wenschen over. Om 7.30 begon de reis van Kaapstad, en om 9.30 was men te Kalabaskraal. De tijd ging zoo ongemerkt voorbij, daar de commissaris gezorgd had voor een zeer smakelijk ontbijt op den trein.<br> Van Kalabaskraal werd de reis voortgezet in open trucks (de passagiers wagens voor de smalle lijn zijn nog niet gereed), en de reis was zoo aangenaam als men maar kon wenschen. De spoorlijn is echter nog niet geheel klaar, en driemaal vond er dan ook heelwat onponthoud plaats. Daar het materiaal voor de bruggen nog niet gearriveerd is, heeft men tijdelijk “sleepers” opgestapeld, waarover de sporen gelegd zijn. Sommige bouten waren te stijf geschroefd, en daar de zon tamelijk warm was, en de sporen zich door de hitte uitrekten, was het noodig eerst de lijn in orde te maken vóór men over zulke plaatsen kon gaan. Het gezelschap verzamelde intusschen van de bloemen, die er bij tien duizenden aan alle zijden stonden.<br> Zoowat 1 uur kwam dan de eerste trein met passagiers te Darling aan. Onder een lange tent stonden er tafels met eten gereed, waaraan een ieder zich te goed deed. Na het eten, terwijl men de champagne niet spaarde, werden er eenige toasten gedronken en speeches afgestoken.<br> De commissaris (de heer Douglass), stelde eerst heildronken in op den koning en den gouverneur.<br> Daarop kwam de heer Grocott, president van de pers unie, aan het woord, die zei, dat hij over de politiek bij die gelegenheid niet zou spreken, terwijl hij de toast op de wetgeving instelde. Het parlement had veel voor het land gedaan door spoorwegen, telegraaf en post, enz., zoodat kranten nu aan bijna alle boerenwoningen afgeleverd konden worden. Hij was twintig jaar in het land, en gedurende dien tijd had hij niets dan gestadigen vooruitgang bespeurd; honderden mijlen van spoorwegen zijn er nu over de geheele Kolonie; veel was in het verleden gedaan, en hij hoopte, dat nog meer in de toekomst gedaan zou worden als men getrouw bleef aan den koning en het land. Daar bestond bij hem geen twijfel, dat de heer Douglass bij de volgende elektie, al stonden er drie kandidaten te Grahamstad, meer stemmen dan al de anderen zou krijgen. Met deze woorden stelde hij zijn toast in op beide huizen van het parlement, en voegde er bij, dat al hadden zij eenige fouten in ’t verleden gemaakt, hij ervan overtuigd was, dat dit niet weer zou geschieden.<br> Sir Henry de Villiers bedankte in naam van de wetgeving. Hij zei o.a., dat de vorige spreker groote kennis droeg van het parlement, niettegenstaande dat hij gezegd had, dat het parlement fouten begaan had in het verleden. Hij bedankte de pers voor de rapporten van de speeches in het parlement, en ook voor de uitoefening van kritiek, ofschoon de kritiek niet altijd gegrond en juist was. Kritiek was noodzakelijk, publieke lichamen moesten gekritiseerd worden om een gematigden toon aan te slaan. In den laatsten tijd, echter, had hij tevergeefs naar de noodige gematigdheid van de pers gezocht. Het zou goed zijn indien de pers [zich] tot [een] voorbeeld zou stellen van gematigdheid. Hij was gevraagd om op de toast te antwoorden. Spreker was voorzitter van het hoogerhuis, en hij moest zeggen, dat de leden van dat huis wijze, vastberaden, sobere, stille oude mannen waren. In dat huis hadden er geene onaangename voorvallen plaats. Hij was 30 jaar president van het huis, maar kon het gedrag van geen enkelen lid veroordeelen. Dit kon niet gezegd worden van eenig twee lichamen in de wereld. Dit gold niet slechts de oorspronkelijke oude leden, maar de nieuwe leden wedijverden met de ouden in gematigdheid. Daar was geen achteruitgang maar wel vooruitgang in het huis. De toestand was uitstekend. Hij moest ook voor de Wetgevende Vergadering antwoorden. Hij las de debatten van het lagerhuis getrouw in de pers, waar zij zoo volledig gerapporteerd werden. In aanmerking nemend het natuurlijk gevoel na den oorlog waren de debatten zeer goed en van gematigden toon—ja ruim zoo degelijk als die van eenige vroegere sessies en van parlementen over de wijde wereld. Groote gematigdheid werd aan den dag gelegd door de leden bij het passeeren der indemniteitsbill en vele andere zaken tot nut van het land.<br> Dat men alzoo te Darling vergaderd was, zei hij, was de vrucht van de wetgeving van het verleden. Al had men wat op den weg moeten verzuimen was het onvermijdelijk. Hij bedankte den commissaris voor de gelegenheid, die hij aan het gezelschap verschaft had, om de 2 voet lijn te inspekteeren en dus een oordeel te kunnen vellen over den strijd van spoorbreedten.<br> De magistraat van Malmesbury stelde voor een toast op “onze spoorwegen.” Hij zei, dat hij niet wist waarom men juist hem gevraagd had, want hij had geen uitgestrekte kennis over spoorwegen. Hij zwaaide lof toe aan het spoorweg departement en vermelde van de groote opoffering der spoorweg beambten gedurende den oorlog voornamelijk van het spoorweg korps. Waar daar een spoorweg gebouwd werd ging alles vooruit. De Transkei had een spoorweg noodig en hij vertrouwde dat er spoedig een spoorweg daar zou gebouwd worden.<br> De commissaris beantwoordde de toast en merkte aan, dat het verbazend was hoe groot een verandering er kon plaats vinden. Jaren geleden dachten velen, dat de beste wijze om het land tot voorspoed te brengen was om de spoorweg tijdelijk te sluiten! Nu echter was het omgekeerd. Van alle plaatsen in het land ging er een geroep uit om een spoorweg te hebben. De regeering deed haar best en trachtte om naar haar uiterste vermogen dien roepstem te beantwoorden. Dit land, zei hij, was toch een van de beste landen om in te wonen. Als iemand hier kwam had hij geen begeerte om weer te vertrekken. Om een toekomst te hebben moest men broederlijk samenwerken om het land te ontwikkelen en rassenhaat vergeten. Dan had het land een luisterrijke toekomst. Dit was niet de formeële opening van dezen spoorweg, maar kon met recht als een onformeële beschouwd worden. Deze, zei hij, was toch de eerste dag, waarop een goederen trein en een trein met passagiers te Darling aankwam. Hij vreesde echter, dat de vrouwen hun mannen als zij in den avond thuis kwamen, niet zouden herkennen, want blanken waren zij vertrokken, en zwarten zouden zij terugkomen. (Op de reis verspreidde de locomotief een heele boel water zwart van steenkool over de passagiers). Hij bedankte leden van het parlement, dat zij persoonlijk de 2 voet spoorlijn hadden komen zien. Hij dacht, dat zij nu een goed oordeel zouden kunnen vellen. Hij meende, dat als men dit jaar met spoorwegen in het oosten zich bezig hield, het noord-westen dan in het volgend jaar aan de beurt moest komen. Hij wou niet voor het parlement met schema’s komen op gebiedende manier maar wou slechts den wil van het huis uitvoeren. Hij had een telegram van den heer McEwen, bestierder der spoorwegen ontvangen, waarin hij zijn spijt te kennen gaf, dat hij wegens een ernstig ongeval in zijn huiselijken kring niet tegenwoordig kon zijn. Verder sprak hij tot lof van de spoorweg beambten gedurende den oorlog en bijname van de machinisten en stokers die hun leven in de waagschaal stelden om hun plicht te doen. Hij bedankte hartelijk op de toast op “onze spoorwegen.”<br> De heer Wilmot, L.W.V., had in den morgen niet gedacht, dat hij in het veld zoo een goede vergadering voor zich zou zien. Het land onzer inwoning was een land van wol en wijn, maar de geest van broederlijke samenwerking moest daar niet gemist worden. In den Bijbel vond men het groot gebod, dat wij elkander moeten liefhebben en vergeven. Men moest alle bitterheid laten varen en elkander liefhebben en respekteeren. Er kon geen toekomst voor het land zijn tenzij men dat gebod van den Bijbel gehoorzaamde. Dit land was goed maar zonder liefde en vergeving kon men niet voortgaan. Met deze woorden stelde hij de toast op het land onzer inwoning voor.<br> Ds. Albertijn, de plaatselijke leeraar antwoordde met zeer gepaste woorden. Hij kon niet zeggen in navolging van Julius Caesar: “Vrienden, Engelschen” en ook met “Vrienden Hollanders”. Hij wou een naam hebben waarmee hij hen allen kon toespreken (Een stem: Zuid Afrikaanders.) Wel dan “Vrienden, Zuid Afrikaanders, landgenooten hoort naar mij.” Zooals men sprak van Physica en Metaphysica zoo kon men ook spreken van de politiek en de metapolitiek. Zooals men in de metaphysica zich bezig hield met dingen hooger dan die der physica, zoo kon men ook in de hooger politiek vereenigd zijn en dingen van algemeen belang tezamen doen. Getrouwheid aan het land onzer inwoning strookte wel met loyaliteit aan den koning, want die aan het land getrouw was moest ook getrouw zijn aan den koning die het land regeerde. Men moest dan loyaal zijn aan wat de heer Wilmot genoemd had, loyaal aan ons land, ons koning en ons God.<br> De heer Hockly, L.W.V., stelde de toast in op de “ingenieurs,” en zei dat was daar geen ingenieurs, dan zou men niet heden te Darling zijn gekomen. Eerst dacht men hier dat spoorwegen alleen op effen grond konden gemaakt worden. Maar dit was niet zoo. Wij hadden meesterstukken van ingenieurswerk zooals Hex Rivier. De ingenieurs professie ging met den tijd mee. Hij wou den naam van een zeer jongen doch knappen ingenieur noemen, nl. den heer Eliot, die deze lijn had gemaakt. Sir H. de Villiers was ook jong toen hij tot rechter werd aangesteld, toch deed dat niets aan de zaak. Hij dacht, dat 2 voet spoorlijnen vele deelen van het land zouden openen.<br> De heer Eliot bedankte, en zei, dat hij hoopte dat de terugreis voorspoediger zou zijn. Het werk was nog niet geheel gereed. Het zou goed geweest zijn indien men gekomen was als de lijn klaar was. In den morgen was een goederen trein heel voorspoedig over de lijn gekomen. Binnen 3 maanden zou de lijn gereed zijn. Hij dacht, dat men dan moest komen zien want dan zou men kunnen oordelen wat door 2 voet spoorlijnen gedaan kon worden. Op deze lijn was er geen bijzondere ingenieurskunst noodig, maar zij was de eerste 2 voet lijn en daarom was er veel om na te kijken. Hij prees zijn staf voor hun getrouwheid aan het werk. Het ongeval van de reis was hoegenaamd niet te wijten aan de breedte van de lijn; hetzelfde gebeurde ook op breeder lijnen.<br> De commissaris bedankte den heer Warren, kontrakteur van het gruizen der lijn. Hij zei, dat de lijn door het departement gebouwd werd. Het departement gaf sub-kontrakten uit maar hield de heele zaak in eigen handen. Dat men naar Darling kon komen was grootelijks te wijten aan de welwillendheid van den heer Warren, wiens zaak er misschien aanzienlijk door leed.<br> De heer Warren bedankte gepast. Sommigen, zei hij, schenen ietwat ontevreden, doch het ongeval was slechts hieraan te wijten, dat de lijn nog niet klaar was, en de moeren te stijf aangeschroefd. Volgens zijn meening was de lijn ruim zoo goed als eenig andere in de kolonie. Men wachtte op het materiaal voor de bruggen. De lijn was zonder gevaar.<br> Toen ging men even het dorpje bekijken, en de terugreis werd om kwart over drie begonnen, die zeer voorspoedig afliep. De heeren Cartwright en Bailey collecterde onder het gezelschap en bracht zoowat £2 10s. bijeen dat aan den machinist, den voorman en den kondukteur en hen die ze hielpen verdeeld werd.<br>Het gezelschap kwam na een zeer genoegelijken dag te hebben genoten om half acht in de stad terug.</ref> Vanaf die 11de Oktober 1902 kon die afsender slegs goedere wegstuur, maar op enkele voorwaardes: :::1. Goedere kon slegs vanaf Kalabaskraal gestuur word met die konstruksietrein Darling toe, en :::2. Wanneer dit die Spoorwegdepartement gepas het.<ref name="Kilpin" /><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Vervoer van Goederen van Kalabaskraal, naar Darling. 1 November: bijvoegsel: In verband met de advertentie die in die Gouvernments Gazette op 14 en 15 dezer verschijnt, met betrekking tot bovenstaande, wordt hiermede tot algemeene naricht, dat het vervoer van goederen onder de voorwaarden genoemd in gemelde advertentie, slechts zullen gelden van Kalabaskraal naar Darling, en niet vice versa. Alle overladen te Kalabaskraal moet gedaan worden door de verzenders. - John Brown, Hoofd-ingenieur. Kaapstad, 28 October, 1902.</ref> '''11 Oktober 1902''': Die Bergrivierbrug by Piquetberg is klaar. Die brugbouer was ene meneer Kirkley. Die hoop word uitgespreek dat die spoorweg op 1 November geopen sal word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Spoorwegwerken en feesten. 16 October, Bijvoegsel: Piketberg, 14 Oct—[...]—Een der fraaiste bruggen in de westelijke provincie is Zaterdag l.l. voor den Piketbergschen spoorweg over Bergrivier gelegd; en den onder-aannemer, den heer Kirkley, mag men gelukwenschen dat hij zijn werk met zooveel knapheid en geluk heeft volvoerd. Men hoopt dat de minister van op. werken zijn belofte zal houden om den spoorweg op 1 November te openen. Met wat er nog te doen is wordt flink haast gemaakt.</ref> '''21 Oktober 1902:''' In die hofsaal te Piquetberg word 'n komitee saamgestel wat hul sal bemoei met die reëlings met betrekking tot die opening van die spoorlyn. Die goewerneur en minister Douglass sal genooi word. Daar word besluit geen politieke toesprake sal die 15de November gehou word nie, en 'n noenmaal sal aangebied word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Piketbergsche spoorweg. 25 October, bijvoegsel: Piketberg, 22 Oct [...] Een invloedrijke vergadering werd gisteren avond hier in de hofzaal gehouden om schikkingen te maken met betrekking tot de opening van den Piketbergschen spoorweg op 15 November. De heer Boyes, CC, werd eenstemmig tot voorzitter, de heer Dommisse tot secretaris gekozen, en men nam de volgende besluiten:<br> Een openbaar luncheon zal gegeven en z.ex de gouverneur en de minister Douglass zullen hiertoe worden uitgenodigd. Geen politieke toespraken te houden; het comité te bestaan uit den voorzitter, het spoorwegcomité (de heeren Dommisse, Liebenberg en Parrott), ds Vlok de heeren D de Waal, MLA, D Marais, MLA, M Melck, M D C, P Rocher, M D C, J Von Litzenburgh, J P H Eksteen, M D C, J Meissenheimer, J Liebenberg, S Ettman, L Brandie, dr Dommisse, S Myburgh (van uit Porterville), de heeren Bresler, de burgemeester, Mohr en Win.<br> Het comité zal op Donderdag, 31 dezer, bijeenkomen.</ref> '''13 November 1902:''' ''De Zuid-Afrikaan'' kondig aan die spoorweg van Moorreesburg na Piquetberg en Eendekuil sal Saterdag, 15 November geopen word. Die Kommissaris van Openbare Werke sal hierdie plegtigheid persoonlik bywoon. Vrydagaand om 11:25 nm. sal 'n spesiale trein met gaste van die kommissaris uit Kaapstad vertrek. Slaapgeriewe sal op die trein beskikbaar wees; ontbyt en aandete ingesluit. Saterdagmiddag sal die inwoners van Piquetberg 'n noenmaal aan die uitgelese gaste bied. Karre sal by die stasie beskikbaar wees om die besoekers te kom oplaai. Die trein behoort die Saterdagaand teen 10 nm. terug in die Kaap te wees.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Piketberg Spoorweg. 13 November, p. 3: De spoorweg van Moorreesburg naar Piketberg en Eende-kuil zal a.s. Zaterdag, 15 dezer geopend worden. De commissaris van openbare werken zal deze plechtigheid persoonlijk bijwonen. Vrijdagavond om 11.25. zal een speciale trein met de gasten van den commissaris Kaapstad verlaten. Toebereidselen voor ’t slapen in den trein zullen gemaakt worden. Ontbijt en avondeten zullen op den trein verschaft worden. Zaterdagmiddag zullen de inwoners van Piketberg een “lunch” aan de gasten geven. Karren zullen bij ’t station zijn om de bezoekers af te halen. De trein wordt verwacht Zaterdagavond om 10 uur weder in Kaapstad terug te zijn. Wij wenschen de inwoners van Piketberg reeds bij voorbaat geluk met de opening van den spoorweg.</ref> '''15 November 1902:''' Die Piquetberg-lyn word amptelik geopen. Reeds op Vrydagaand, die 14de November, klim die hoëlui van die Kaapkolonie omstreeks 11:25 nm. op 'n spesiale trein in die Kaap op om die opening van die Moorreesburg-Eendekuil-lyn by te woon. Enkele minute voor 7:00 vm. stoom die trein Piquetberg se stasie binne. Ds. Vlok doen die verwelkoming, mnr. Douglass antwoord daarop, en vra van die parlementslede om hul toesprake te lewer. D.J. Marais en D.C. de Waal word elkeen aan die woord gestel, albei is Lede van die Wetgewende Vergadering wat die streek verteenwoordig - albei benadruk die potensiaal van die distrik. Hierna vertrek hulle van Piquetberg na Eendekuil. Daar aangekom, lees Douglass 'n sertifikaat van die hoofingenieur Brown voor, as getuienis dat die nuwe seksie van die Moorreesburg vir openbare vervoer geskik was. Hierop verklaar hy die spoorlyn geopend. Douglass gee net weer 'n oorsig hoe die beplanning destyds verloop het, en mnre. McEwen (hoofbestuurder van die spoorweë), Brown (hoofingenieur), Robinson (residentingenieur van die lyn) en Warren (kontrakteur) word bedank. Elkeen van hulle kry 'n spreekbeurt. By die noenmaal in 'n "schoolvertrek" op Piquetberg word verskeie heildronke ingestel en toesprake gelewer. Die koerant berig hoe D.C. Waal benadruk het hoe hy vanaf 1886 tot 1889 [drukfout, lees: 1898] in die parlement gepleit het om die spoorlyn deurgevoer te kry. Vandag is hy gelukkig om die lyn geopen te sien. Hy ken die distrik al vir meer as 20 jaar. Hy kan geen rede insien waarom hulle, die vrugbaarste distrik, nie genoeg graan kan produseer om Kaapstad en ander plekke daarvan te voorsien nie. Hy wens die distrik alle voorspoed toe. Die noenmaal het tot 3:00 nm. geduur.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. De Opening van den Piketberg Spoorweg. 18 November, p. 4: Op Vrijdag avond, omstreeks vijf-en-twintig minuten over elf, vertrok een speciale trein met den commissaris van openbare werken, en omtrent een zestigtal gasten, dat uit parlementsleden, officieele beampten, en prominente inwoners van Kaapstad bestond, aan boord naar Piketberg om de opening der Moorreesburg—Eendekuil lijn bij te wonen.<br> Onder de aanwezigen bevonden zich de commissaris van openbare werken, en de volgende heeren: J.A. Lochner, L.W.R., Mulder, L.W.R., Graaf, L.W.V., Malan, L.W.V., D.J. Marais, L.W.V., D.C. de Waal, L.W.V., T.P. Theron, L.W.V., Oats, L.W.V., Van Zijl, L.W.V., Wolfaardt, L.W.V., Oosthuizen, L.W.V., Wood, L.W.V., Krige, L.W.V., Van der Merwe, L.W.V., Weeber, L.W.V., W. Thorne (burgemeester van Kaapstad), H. R. Horne (civiele commissaris), sir S.R. French (postmeester-generaal), kapt. Jurisch (landmeter-generaal), McEwen (algemeene bestierder van spoorwegen).<br> Heel spoedig begaf een ieder zich ter ruste — menigeen om niet te ontwaken voordat men den volgenden morgen Piketberg statie gemaakte.<br> Eenige minuten voor zeven stoomde de trein Piketberg statie binnen, alwaar een aantal prominente inwoners, geleid door hun magistraat (den heer Boyes), reeds wachtende waren om de bezoekers welkom te heeten.<br> Als mondstuk der inwoners trad ds. Vlok op, en zei o.a., dat deze een dag was waarop hun innig verlangen verwezenlijkt, en hun vurigste wenschen vervuld waren. Zij hadden er lang naar uitgezien om in aanraking met de wereld te komen. Het nieuwe middel van vervoer zou hen niet slechts in staat stellen om hun behoeften onder de aandacht der regeering te brengen, maar ook om het vermogen van het distrikt te ontwikkelen, en te toonen wat het werkelijk opbrengen kon. Het was iets ongewoon om een kabinetminister in hun midden te hebben. Namens de inwoners bedankte hij zeer hartelijk de vrienden voor de belangstelling betoond door hun overkomst, en kon hen verzekeren, dat zij hun best zouden doen om hen thuis te doen voelen. Zij heetten hen van harte welkom, en hoopten, dat zij aangename herinneringen zouden medenemen, wanneer zij naar hun woningen terug gingen.<br> Hierop antwoordde de commissaris (de heer Douglass) in gepaste woorden, en drukte de hoop uit, dat met de opening van den spoorweg, er zulk een tijdperk van vooruitgang en welvaart Piketberg te beurt mocht vallen, als de inwoners nooit tevoren ondervonden hadden. Daarop verzocht hij de plaatselijke parlementsleden om voorwaarts te komen en hun constituenten toe te spreken.<br> De heer D.J. Marais, L.W.V., nam toen het woord, en zei, dat omtrent achttien jaren geleden, toen hij zich in het distrikt vestigde, had hij een onderhoud met zijne medeboeren, en wees hen op de groote behoefte aan een spoorweg naar Piketberg voor de ontwikkeling van het distrikt. Sedert dien tijd was er een beweging tot het verkrijgen van een spoorweg. In verband hiermede hadden zijn collega en hij met drie regeeringen en vier commissarissen te doen. Sir James Sivewright werd gevraagd om een opmeting van de lijn te laten maken, maar het was de heer Sauer die den post door 't huis kreeg. Gedurende den tij d waarin dr. Smartt commissaris was, werd de eerste sectie naar Moorreesburg voor trafiek geopend, en vandaag hadden zijn den hr. Douglass hier, die de lijn naar Eendekuil zou openen. Hij zwaaide den commissaris en de regeering lof toe voor de praktische wetgeving der afgeloopene sessie, en meende, dat de vooruitgang en de belangen der Kolonie heel veilig in de handen van het tegenwoordige ministerie waren. Nie[mand] kon het betwisten, dat zij de tegenwoordige regeering te danken hadden voor de handhaving van verantwoordelijk bestuur en van vrijheid.<br> De heer D.C. de Waal, L.W.V., wenschte de Piketbergers geluk met het genot hun te beurt gevallen om de nieuwe spoorweglijn te kunnen inwijden. Hij vertrouwde dat de Piketberg statie één der best betalende staties langs de lijn zou zijn. Zij waardeerden allen ten volste wat de commissaris en de regeering voor hen gedaan hadden. Hij zou gaarden zien, dat er £25,000 op de begrooting geplaatst werd voor het aankoopen van zaadkoorn voor het Piketberg distrikt, aangezien er groote verwoesting door den roest in graan teweeggebracht werd.<br> Hierop vertrok men van Piketberg naar Eendekuil. Daar aangekomen, las de heer Douglass een certifikaat van den heer Brown, den hoofd-ingenieur, getuigende dat de nieuwe sectie van Moorreesburg voor publieke trafiek geschikt was. Hierop verklaarde hij de lijn geopend.<br> De heer Douglass ging toen voort om eenige bijzonderheden met betrekking tot den bouw en de kosten der lijn te geven. In 1899 stemde het parlement £505,000 voor 't bouwen van een lijn van Malmesbury naar Eendekuil. De geheele som, £505,000, werd niet noodig bevonden, en na de voltooiing der lijn was er een overschot van £76,000. Spreker gewaagde voorts van uitstekende diensten bewezen door den heer McEwen (den algemeenen bestierder van spoorwegen), den heer Brown (den hoofd-ingenieur), den heer Robinson (plaastelijke ingenieur der lijn), en den heer Warren (den kontrakteur); en merkte aan, dat men voornemens was met den bouw der lijn verder te gaan, en niet rusten zou voordat Clanwillam bereikt was.<br> De heeren McEwen en Brown bedankten voor de vriendelijke aanmerkingen omtrent hen gemaakt, waarna de heer Robinson de vergadering toesprak en gewag maakte van de moeilijkheden in verband met het bouwen der lijn. Het land verkeerde in een rusteloozen toestand, en men had de grootste moeite met het vervoer van materiaal, enz.<br> De heer Warren (kontrakteur), en de heer Clarke (hoofd-trafiek bestierder), maakten hierop korte toespraken. Laastgenoemde merkte aan dat voor een nieuwe lijn was de spoorweg naar Eendekuil een der beste lijnen waarover hij gereisd had. Van Maandag, den 17den dezer, zouden er drie treinen heen en weder wekelijks loopen, doch hij hoopte spoedig in staat te zijn om hen een dagelijkschen trein te geven. Dit zou, natuurlijk, afhangen op de hoeveelheid der trafiek — hoe meer hoe beter.<br> Nadat men "succès voor den Piketberg spoorweg" gedronken had, keerde men terug naar Piketberg om aldaar aan de "luncheon" deel te nemen.<br> DE LUNCHEON.<br> Het schoolvertrek te Piketberg, alwaar de gasten zeer goed op een luncheon, verschaft door de inwoners van het dorp, onthaald werden, was prachtig en smakelijk versierd, en liet niets te wenschen over.<br> De voorzitterstoel werd ingenomen door den heer Boyes, den plaatselijken magistraat. Het getal aanwezigen was ietwat over de tweehonderd.<br> De toast op den gouverneur werd ingesteld door den heer Boyes, en met geestdrift gedronken. Het speet hem, dat zijn excellentie het onmogelijk vond om tegenwoordig zijn, doch hij hoopte, dat zij spoedig de eer zouden hebben hem in hun midden te onthalen.<br> De heer D.J. Marais, L.W.V., stelde de toast op het ministerie in, en zei, dat het een gunstige dag voor Piketberg was, en niemand gevoelde zich gelukkiger dan de parlementsleden voor het distrikt. De vorige vertegenwoordigers, de heeren Human en sir David Tennant, droegen altoos de belangen van het distrikt op het hart, en zulks was het geval ook met den heer De Waal en hem. Met betrekking tot den toast, dien hij ging instellen, kon hij zeggen, dat hij de regeering altoos bijgestaan had, en dit had hij gedaan met het grootste pleizier. Wanneer men den tegenwoordigen toestand van het land vergeleek met dien van een paar jaren geleden, dan had men stof tot dankbaarheid. Men had nu vrede, en onafhankelijkheid — men had veel reden tot dankbaarheid tegenover de tegenwoordige reg. Verder maakte spreker gewag van het praktische werk door de [r]egeering gedurende de afgeloopene sessie gedaan, en wees er op, dat men veel aan den commissaris verschuldigd was, dien zij het genoegen hadden dien dag in hun midden te hebben. De commissaris had hem beloofd gedurende het recès schikkingen te maken voor een opmeting naar Clanwilliam. Hij geloofde, dat zij ook spoedig een taklijn van Porterville-road zouden hebben.<br> De heer Douglass bedankte de vergadering voor de hartelijke ontvangs. Daarop maakte spreker eenige aanmerkingen op de noodzakelijkheid van conciliatie — dit was het eerste beginsel van het tegenwoordige regeering. Zij geloofde, dat de eenige wijze om den vooruitgang van Zuid-Afrika te bevorderen was door de twee groote nationaliteiten van het land — de Hollandsche en de Engelsche — te vereenigen, en door het verledene in den poel der vergetelheid te dompelen. In de afgeloopene sessie werd er meer gedaan om het land te ontwikkelen dan in eenige der vorige sessies. Als vrucht dier sessie zouden er 530 mijlen nieuwe spoorwegen gebouwd worden tegen eene uitgave van £2,250,000, en £2,000,000 zou gespandeerd worden om de bestaande spoorwegen te verbeteren, zoodat zij in staat zouden zijn met Natal te wedijveren voor den handel van het noorden. Na melding te hebben gemaakt van het Theebus besproeiings schema, als een voorlooper van andere mogelijke schemas, merkte spreker op, dat de handel ook niet verwaarloosd werd, £2,000,000 zijnde op de begrooting geplaatst voor de havens. Met betrekking tot compensatie was spreker van gevoelen dat er zonder compensatie geen duurzame vrede en tevredenheid in het land bestaan konden. Wat de regeering in het verleden gedaan had meende zij in de toekomst ook te doen. Ten slotte zei spreker: "gij hebt ons uw vertrouwen in het verledene geschonken, en indien gij van gevoelen zijt, dat wij uw vertrouwen waardig waren, verzoeken wij u ons dat vertrouwen in de toekomst te schenken." (Luide toejuiching). De heer Eksteen stelde de toast op "[de] bezoekers" in, waarop<br> De heer Theron, L.W.V., gepastelijk antwoordde, en de dames van het distrikt en dorp complimenteerde op de bekwame wijze waarop zij de gasten op de "luncheon" bedienden. Hierop werd het "succes van den Piketberg spoorweg" door den heer J. Dommisse, den secretaris van het plaatselijke comité, ingesteld.<br> De heer D.C. de Waal, L.W.V., in antwoord, zei dat, indien er één man was, die bijzonder verheugd was dat hun spoorweg voor trafiek geopend zou worden, dan was 't hij. Van 1886 tot 1889 had hij om een lijn voor Piketberg in het parlement gepleit, en vandaag had hij het genoegen de lijn geopend te zien. Hun distrikt was één der vruchtbaarste in Zuid-Afrika. Op dit punt kon hij van ondervinding spreken. Hij was met het distrikt voor over de twintig jaren bekend. Er bestond geen reden waarom zij niet genoeg graan zouden opbrengen om Kaapstad en andere plaatsen te voorzien. Hij vertrouwde, dat de commissaris het Piketberg—Porterville schema zou doorkrijgen, en dat hij ook zijn werk van de verlenging noordwaarts naar Clanwilliam zou maken. Hij wenschte het distrikt allen vooruitgang en voorspoed toe.<br> Hierop volgde de toast op de dames door ds. Vlok en den heer J.A. Graaff, L.W.V., waarop de heer Douglass den toast op den voorzitter instelde, die in een paar gepaste woorden bedankte, en tevens zijn dank aan het comité, dat alles in zijn vermogen gedaan had om de verrichtingen een succes te maken, toebracht.<br> De verrichtingen werden gesloten met het zingen van "God save the King."<br> Omstreeks drie uur vertrokken de bezoekers van Piketberg op hun terugreis huiswaarts. Het behoeft nauwelijks vermeld te worden, dat een ieder hoogst tevreden was met de aller vriendelijkste ontvangst te Piketberg, en de uitstekende goede behandeling op den trein zoowel met het gaan naar als met de terugkomst van Piketberg.</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=FmDFKuQuskMC&pg=GBS.PR55&hl=en_ZA&q=moorreesburg Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. bl. lv]</ref> In die '''1902-Jaarverslag''' van die Hoofbestuurder van die Kaapse Spoorweë, moet die residentingenieur H.H. Elliot verslag doen van die jaar se werk. Aan die begin van die jaar kon daar feitlik nie veel vordering gemaak word nie, want geen rollende materiaal vir die smalspoor is nog ontvang nie. Teen April 1902 was daar darem al genoeg om die spoorlegging mee te begin. Op 24 April is die eerste spoor vanaf Kalabaskraal gelê; die eerste enjin het op 3 September 1902 op Hopefield aangekom. Hierna volg die brugbouery en ballasgooi. Teen jaareinde se kant is die meeste bruggies en waterlope/duikers voltooi - dié wat oorbly sal einde Januarie 1903 klaar wees. 18 myl ballaswerk lê nog voor. Hopefield se opening kan in Februarie verwag word. Met die uitsondering van drie spoorweghuisies is feitlik al die spoorweggeboue klaar. Wat water aanbetref: die natuurlike watervoorraad deur swaartekrag gelewer naby Riverlands (5 myl anderkant Kalabaskraal) is bevredigend, daar is genoeg watervoorraad in en rondom Hopefield, maar Darling wek kommer. Die water wat by elke boorgat en put bekom is, is glad nie vir die enjins geskik nie. Grondwateropsporing duur voort. Jarra- en karriehout uit Wes-Australië is vir die brûe gebruik - al die brûe is van hout.<ref name="Elliotverslag1902">[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/FmDFKuQuskMC?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+march+rail&pg=PA12&printsec=frontcover Report of the General Manager of Railways for the Year 1902. 1903. Cape Town: Cape Times Limited, p. ixxx]: Kalabas Kraal-Hopefield Railway, 2 Ft. 0 Inch Gauge (47) Miles) .Mr. H. H. Elliott, the Resident Engineer for the Line, reports : — <br>During the early part of the year, but little progress was made with the works owing to the long delay in receipt of the narrow gauge rolling stock. By April sufficient stock had arrived to allow of platelaying being started, and the first rail from Kalabas Kraal was laid on the 24th of that month — the first engine entering Hopefield on the 3rd September.<br>Bridge erection and ballasting was then put in hand. All the large bridges and culverts were completed by the end of the year, and the few that remain to be done, will be completed by the end of January. Some 18 miles of ballasting remain to be done, and the Railway should be opened for Public Traffic to Hopefield during February.<br>Goods Traffic to Darling was opened on the 4th October.<br>All the buildings were completed during the year, with the exception of three Platelayers' Cottages, which will be ready during January. — A very satisfactory gravitation water supply is provided at Riverlands 5 miles from Kalabas Kraal — and good supplies are provided at and near Hopefield, but all attempts at obtaining an intermediate supply at or near Darling have failed. Boring and wellsinking have both been tried, but the water tapped has in all cases proved unfit for engines. Further prospecting is now in hand. In constructing this narrow gauge line, wooden bridges have been adopted, the timber - Jarrah and Karri - being imported from Western Australia for the purpose.</ref> '''Desember 1902:''' Teen hierdie tyd is die spoorlyn tot by Darling klaar.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/The_Railway_Year_Book/UTNKAAAAYAAJ?l=af&gbpv=1&dq=caledon+1902+railway&pg=PA277&printsec=frontcover Sekon, G.A. (ed.). 1903. ''The Railway Year Book for 1903''. London: The Railway Publishing Company, p. 277]: At the present time (December, 1902) this line has been completed to Darling, and it is hoped the whole line to Hopefield will be completed shortly.</ref> <u>'''28 Februarie 1903:'''</u> Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://archive.org/details/pagesweekly51londuoft/page/n137/mode/2up?q=%22kalabas+kraal%22 ''Page's Weekly''. 1902. South African Résumé. July 5(1), p. 84]</ref><ref>Hopkins, H.C. 1953. ''Eeufeesgedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Darling.'' Stellebosch : Pro Ecclesia-Drukkery, p. 86: Spoorweg en Elektrisiteit: Nadat die spoorweg in 1877 Kalbaskraal bereik het en daarvandaan ook Malmesbury, is die spoor van Kalbaskraal af na Darling en tot by Hopefield in 1903 voltooi. Tydens die Anglo-Boere-oorlog was die uitgrawings by Darling reeds gedoen. Sedert 1939 deel Darling in die gerief van elektrisiteit deur Escom vanuit Kaapstad verskaf.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> Mnr. Douglass, die Minister van Openbare Werke in die Kaapkolonie, het by die opening van die nuwe spoorlyn 'n toespraak gehou, waarin hy hulde gebring het aan Minister [[Joseph Chamberlain]], "wat die eerbied en bewondering van almal afgedwing wat met hom in aanraking gekom het". Die spreker glo ook dat die volk van die Kaapkolonie gehoor sal gee aan Chamberlain se aansporing tot versoening, en dat die dag binnekort sal aanbreek wanneer die huidige politieke gevangenes vrygelaat sal word (met ander woorde, amnestie verkry). <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010128518:mpeg21:p009 ''Het nieuws van den dag''. 1903. 3e Blad. Buitenlandsch nieuws. 4 Maart:9] : De Heer Douglass, Minister van Openbare Werken in de Kaapkolonie, heeft bij het openen van een nieuwe spoorweglijn (Hopefield-Kalabaskraal) een toespraak gehouden, waarin hij hulde bracht aan Minister Chamberlain, „die eerbied en bewondering had afgedwongen aan allen, die met hem in aanraking kwamen". Hij verklaarde voorts te gelooven, dat het volk der Kaapkolonie gevolg zal geven aan Chamberlain’s aansporing tot verzoening, en dat de dag nabij is, waarop de thans gevangen politieke veroordeelden in vrijheid gesteld zullen worden.</ref> === Waarom nie 'n privaatspoorlyn nie? === Tereg kan gevra word of 'n privaatspoorlyn nie al die onsmaaklikhede tussen Hopefield en Moorreesburg van die begin af uit die weg kon geruim het nie. Die vraag is liewer of dit in die eerste plek 'n opsie was. [[Robertson]] kry in April 1887 sy spoorwegopening. Nou juis in die vloedjaar. Van die grondwerk het weggespoel, en die treinrit is maar versigtig deur die krieketspan onderneem.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. Een Cricketspel en een spoorweg. 2 April, p. 2: De Worcesterssche Cricketclub zou, volgens een berigt van een correspondent, Woensdag tegen de Robertsonsche spelen, en sloeg aan den heer Walker, van den Centralen Spoorweg, voor om zekere som te waarborgen als hij een extra trein naar Robertson liet loopen. Dit geschiedde, en schoon men op weg eenig oponthoud had door het passeren van ballast- en werktreinen, welken tijd zich met oefeningen in het vak ten nutte maakte, en een eind ver de trein door de locomotief voortgestuwd in plaats van getrokken moest worden, kwam men te Robertson net op tijd aan. Het resultaat van den strijd was ten gunste van Worcester, met 1 run en 6 wickets. Er waren heel wat dames en heeren op het terrein, zoo als de heeren English, C.C. en R.M., Foster, Dowds, During, Labrant en Eerw. Morris uit Robertson, Eerw. Murray, den heer Harris en anderen uit Worcester; en het spelen werd als zeer goed beschouwd, vooral, aan den Worcesterschen kant, het "fielding." Te vijf ure vertrok men weder naar het station, waar men echter het geduld van den heer Walker zeer op de proef stelde, doordat nu eens deze en dan weder gene, in plaats van allen te gelijk, opdaagden, en ten slotte bleven toch nog een heer en dame achter. Worcester bereikte men te kwart over zevenen, in korter tijd dan men gekomen was, want er was minder oponthoud. Onze correspondent is blijkbaar zeer ingenomen met den togt, en verklaart dat de Centrale Spoorweg tot aan de Nuij even gemakkelijk en prettig is als de Westelijke, maar van daar ondervindt men schuddingen, en zou een Spoorweggeleerde welligt zeggen dat de lijn beter geballast moest zijn. De cricketers uit Worcester waren door hun Robertsonsche vrienden uiterst gastvrij ontvangen, en het speet hun maar dat die van Montagu hun uitnoodinging niet hadden aangenomen om den volgenden dag met hen een spel te hebben. Van de rozijnenmarkt stelt men zich voor dat zij een succes zal zijn, en het weder was prachtig; maar anders ging het te Worcester slapjes, en het eenige wat hoop op betere dagen gaf was dat, na een sluiting der wagenmakerswerkplaatsen voor een losse zes maanden, er weder eenige orders voor wagens gekomen waren.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. 16 April, p. 2: Centrale Spoorweg - Tusschen Worcester en Robertson loopt thans dagelijks een goederen- en passagierstrein heen en weerom.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Robertson: Rozijnententoonstelling. 23 April, p. 3: De eerste tentoontstelling van rozijnen te Robertson werd op ll. Woensdag gehouden, op het plein naast de Ned. Geref. Kerk, in een tent voor dat doel zeer net ingerigt. Van Worcester werden bezoekers vervoerd door den trein van de Centrale Maatschappij, die reeds een week lang elken morgen een trein doet loopen van Worcester en een terug des namiddags.</ref> Roodewal ([[Ashton]]) kry sy spoorwegopening in Oktober 1887.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1887. Gemengd Nieuws. 18 October, p. 2: Te Roodewal worden thans, volgens het Worcestersche blad, nu de Spoorweg zoo ver geopend is allerlei gebouwen gesticht, en daar hebben wij niets tegen; maar waarom is die plek thans "Ashton" herdoopt? Die naam roept ons althans niets anders in het geheugen dan een hier vroeger woonachtigen uiters magere Majoor: en gedachtig aan Farao's droom zien wij in al wat mager is iets "moefijo's".</ref> Die Kaapse Sentrale Spoorwegmaatskappy kry sy likwidasiebevel in 1890.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. Gemengd Nieuws. 19 April, p. 2: De Heer John Walker blijkt zijn proces tegen de liquidateurs der Centrale Spoorweg-maatschappij verloren te hebben, en kreeg van den Regter er raak van langs.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1890. Hoog Geregtshof. Donderdag, 28 Augustus 1890. Kaapsche Centrale Spoorwegen (in liquidatie). 30 Augustus, p. 2: Adv. Schreiner legde het eerste rapport voor van Sir T. Scanlen, den officieelen liquidateur, en deed een vraag over de hem verschuldigde betaling. Hij had een voorstel dat aan Sir Thomas zoowat £300 zou besorgen; en dit ging er door, moetende het rapport veertien dagen bij den Meester ter tafel liggen. Het rapport was in zoo ver zeer gunstig voor den heer J. Walker, als deze verklaard werd gezorgd te hebben dat de exploitatie der lijn Worcester-Ashton zoo weinig mogelijk kostte.</ref> Om treinspore, treine en trokke, steenkool, ens. alles privaat te besit en te bestuur, kos duur. Juis in 1902 tydens die parlementsitting (terwyl die Hopefieldlyn nog in aanbou was, 'n bietjie mosterd na die maal) was daar sprake van die "Saldanha Bay Harbour and Estate Company Limited". Hierdie maatskappy se voorgestelde privaatspoorlyn sou oos-na-wes loop vanaf Portervilleweg-stasie, kruis by Moorreesburg (hetsy by Rust-stasie, hetsy by 'n punt net noord van Moorreesburg), deur Hopefield gaan, tot by Saldanhabaai. Hopefield en tot 'n mindere mate Moorreesburg sou hierdeur dus bevoordeel geword het. Dit sou, ironies genoeg, boonop 'n 3 voet 6 duim-spoor wees. Hierdie skema sou 'n aardige bedraggie kos van £1 400 000, waartoe die staat £300 000 moes bydra.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> Op 8 Julie 1902 is 'n vergadering van hierdie onderneming gehou,<ref>''Het Advertentieblad''. 1902. Stadsnieuws. 8 Juli, p. 2: Een vergadering van de Saldanha Baai haven- en landmaatschappij (beperkt) is Vrijdag namiddag hier ter stede gehouden onder voorzitterschap van den heer Zietsman, L.W.V. Het bleek dat de direktie nog niet veel inlichting kon verschaffen, maar dat zij groote en vrij kostbare plannen in het oog had waar men de gevoelens der aandeelhouders over wilde kennen. Het rapport toonde dat het kapitaal der maatschappij £70,000 bedroeg, waarvan £10,000 in reserve werd gehouden, dat de aandeelhouders naar eisch opbetaalden, dat men land had aangekocht van den heer Anderson en bijna klaar was met den aankoop van dat der heeren Sadie, en dat men in overeenkomst was getreden met de heeren Pauling en Co. voor de opname der noodige spoorweglinie, haven- en waterwerken; voor welk alles men de bekrachtiging van de aandeelhouders wilde.<br>Er waren maatregelen genomen voor het maken eener plantage, daar men geen hout op de plek had, en voor den aankoop van een verderen landverkoop van den heer Anderson, die er een zeer matigen prijs op had gesteld en over het geheel met de maatschappij in alles zamenwerkte. De spoorweg zou moeten loopen van Saldanha Baai naar Porterville, een lijn van waterpijpen van Bergrivier naar Saldanha Baai, en de heeren Pauling en Co. waren bereid om 20 percent van de kosten der opname van die lijnen en van de havenwerken in aandeelen der maatschappij te nemen. Men zou natuurlijk de werken slechts dan door het parlement kunnen doen goedkeuren als men de regeering, als eigenaars van het strand, het recht van onteigening toekende; maar dit had geen bezwaar en was ook aan St. Jansriviermond geschied.<br>Voor het bouwen van een hotel was ’t wellicht nog niet de tijd, schoon reeds onder de aandeelhouders zich hiertoe een syndikaat had gevormd; maar de regeering had beloofd zich niet te zullen verzetten tegen den aanleg van een engen spoorweg naar Hopefield. De maatschappij was eigenaares van 1,500 acres aan Saldanha Baai, die zij de mooiste haven der Kaapkolonie achtte als men er de noodige werken voor in orde bracht; en men dacht den grond reeds nu ten deele in bouwerwen te verdeelen en van de hand te zetten. Was men met de opmetingen klaar dan wilde men een groote affaire van ’t plan maken, en zou men er geld genoeg uit Engeland voor krijgen. Op voorstel van den voorzitter en den heer Krige werd het rapport aangenomen, en de heer J. A. S. Watson gaf inlichtingen omtrent het plan van een hotel, dat door de maatschappij desverkiezende voor kostprijs plus 10 percent zou kunnen overgenomen worden. Ook dit vond bijval, en men kende de direktie £100, den voorzitter £150 als honorarium toe.</ref> en omstreeks 1 November 1902 is daar met die eerste opmetings begin.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Malmesbury. 1 November, Bijvoegsel: De lijn van Saldanhabaai naar Portervilleweg en de ontwikkeling van het schema worden met groote belangstelling gadegeslagen. De landmeters zijn bezig om opmetingen te doen van de voorgestelde route.</ref> Dat van die inwoners nie 'n oomblik getwyfel het aan die egtheid van die maatskappy nie, blyk uit die 114 handtekeninge wat op 2 Julie 1903 by die Wetgewende Raad ingedien is om die voorgestelde roete tussen Saldanhabaai en Portervilleweg-stasie te verander.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Wetgevende Raad. Donderdag, 2 Juli, 1903. Petitie. 4 Julie, p. 5: De Ed. heer Lochner diende een petitie in, geteekend door 114 personen, vragende om een verandering in de baan van den voorgestelden spoorweg tusschen Saldanhabaai en Porterville Road Station.</ref> Die maatskappy het heelwat vangplekke in sy klousules ingebou:<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die "alles of niks"-dwangklousule: As die regering ná 15 jaar sou besluit om die maatskappy uit te koop, was hul wetlik verplig om al drie ondernemings (die hawe, die spoorlyn én die waterskema) gelyktydig oor te neem. Die staat kon nie bloot die winsgewende hawe nasionaliseer en die maatskappy met 'n verliesgewende spoorlyn of duur waterskema laat sit nie.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die waarborg op 'n 25%-winsgrens met die uitkoop: Indien die staat die maatskappy sou uitkoop en daar 'n dispuut oor die prys ontstaan, kon die arbiters nie 'n prys bepaal wat hoër is as kosprys plus 'n stewige 25 persent suiwer wins nie. Al was die onderneming in wese ook bankrot.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die maatskappy het 'n massiewe direkte regeringsubside van £2 000 per myl gevra, plus 'n hawesubsidie van 25 persent op die kapitaal (tot 'n maksimum van £160 000). Dit beteken die publiek moes minstens £300 000 van die totale £1 400 000 opdok, terwyl die bates in private besit sou bly.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Totale alleenhandel op in- en uitvoer: Volgens klousule 11 sou die maatskappy die uitsluitlike reg hê om alle goedere deur die Saldanhabaai-hawe in of uit te voer. Geen mededinging sou toegelaat word nie, wat aan hulle absolute beheer oor die streeksekonomie en handelsroetes gegee het.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die reg om belasting op te lê: klousule 16 sou die privaatmaatskappy vrye teuels gee om sy ''eie'' hawebelasting te hef.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Onteiening van private grond via arbitrasie: Waar die spoorwegnetwerk en waterpype vanaf die Bergrivier (by Jantjesfontein) oor dosyne privaatplase na Saldanha sou loop, kon die maatskappy na goeddunke pype lê op privaatgrond. Waar die kontrakte nie vooraf gesluit is nie, sou "arbiters" bloot die vergoeding bepaal.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Klousule 53 bepaal dat die maatskappy die reg behou om alle of enige gedeelte van hul belange aan wie ook al te verkoop.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei" /> * Die maatskappy bepaal in die klousules ook dat hul tariewe nie hoër as die Nuwe Kaapse Sentrale Spoorweë s'n sal wees nie.<ref name="Saldanhabaaiskema14mei">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Het Saldanhabaai Schema. 14 Mei, p. 4: Men zal zich herinneren, dat Saldanhabaai gedurende de vorige sessie van het parlement prominent onder de aandacht van het publiek werd gebracht, door de reis die een groot aantal parlementsleden, op uitnoodiging der regeering, daarheen maakte. Een maatschappij was toen reeds gevormd, genaamd de "Saldanha Bay Harbour and Estate Company, Limited." Deze maatschappij werd opgericht met het doel Saldanhabaai als een zeehaven te ontwikkelen en ze met een spoorlijn te verbinden naar Portervilleweg Station. Saldanhabaai zal gedurende de volgende sessie nog meer prominent onder de aandacht van het publiek gebracht worden.<br>Drie private wetsontwerpen zijn bij den klerk van de Wetgevende Vergadering door deze maatschappij ingediend, en het parlement zal gevraagd worden deze bills tot wet te maken. Wij bepalen ons heden tot een korte opsomming van deze drie bills.<br>De eerste bill, en in meer dan een opzicht de belangrijkste, is: "een bill om de genoemde maatschappij te machtigen een haven van toevlucht te Saldanhabaai, in de afdeeling Malmesbury, te bouwen, om ze te verbeteren, en om doks en andere werken daarmede in verband staande te bouwen, en om zekere macht en voorrechten voor genoemd doel toe te staan." Dit is een ingewikkelde bill van 57 clausules. In clausule één wordt macht gevraagd om al de noodige werken, doks, breekwater, jetties, telegraaf, enz.<br>te bouwen; terwijl de tweede clausule aan de maatschappij het recht geeft gebruik te maken van de kust van een punt ongeveer 2,500 voet noordwest van Noordbaai tot voorbij Hoetjesbaai. Dit is een lange clausule die men onmogelijk kan verstaanbaar maken zonder de kaarten, waar de beschrijving op ziet. Ook vraagt de maatschappij het gebruik van zekere deelen van gouvernements grond.<br>In clausule 6 wordt gezegd dat de haven gebouwd zal worden door de maatschappij, met een bijlage van 't gouvernement van 25 percent op het belegd-kapitaal, mits deze laatste som door het gouvernement te worden betaald, de som van £160,000 niet zal te boven gaan. Dan zal de maatschappij (clausule 11) het uitsluitend recht hebben goederen in genoemde haven in of uit te voeren; terwijl zij het recht krijgt (clausule 16) een haven-belasting op te leggen. Het spreekt van zelf dat aan de maatschappij macht gegeven wordt, volgens de bill, om regulaties te maken omtrent het gebruik van de haven, enz.<br>In clausule 53 behoudt de maatschappij het recht om alle of eenig gedeelte van hare belangen aan anderen over te maken.<br>De voorgaande clausule (52) bepaalt dat het gouvernement na 15 jaar het recht zal hebben de maatschappij uit te koopen. Indien men niet overeen kan komen omtrent den prijs, dan moet de zaak naar arbiters verwezen worden, maar de arbiters kunnen geen hooger prijs bepalen dan de kostprijs plus 25 percent op dien prijs. Ook zal de maatschappij niet verplicht wezen de havenwerken aan de regeering te verkoopen, tenzij de regeering ook den spoorweg naar Portervilleweg Station en het Bergrivier water schema overneemt.<br>De tweede bill is: "om zekere rechten, macht en voorrechten aan genoemde maatschappij te verleenen voor het verschaffen van water aan 't publiek te Saldanhabaai van uit de Bergrivier." Volgens clausule één wordt het water genomen uit genoemde rivier op de plaats genaamd Jantjesfontein, en de pijpen worden dan gelegd over: Heuvelfontein, Langerietvlei, Matjesfontein, Spaniaard's Bosch; Klipfontein, Koningsvlei, Langeberg, Uienkraal, IJzervarkens, Lea 696, gouvernements grond, Kliprug, meent van Hoetjesbaai, Kreeftebaai, gouvernements grond, naar Baviaanskop, en van daar naar de eigendommen der maatschappij." De maatschappij vraagt de macht om op deze plaatsen te gaan, de pijpen te leggen, dammen te bouwen, het water te filtreeren, enz. Waar vooraf geen kontrakt is aangegaan met de eigenaren dier plaatsen, daar zal de maatschappij bereid zijn schadevergoeding te betalen volgens uitspraak van arbiters. Dan vraagt de maatschappij ook het recht om water aan anderen te verschaffen, hare werken te beschermen, enz.<br>De bepalingen omtrent het onteigenen van deze waterwerken komen op hetzelfde neder als die in de bill voor de ontwikkeling van de haven. Deze bill heeft 24 clausules.<br>Wij komen nu tot de derde bill: "om de genoemde maatschappij te machtigen een spoorlijn te bouwen en te exploiteeren van Saldanhabaai naar een punt op de lijn der Kaapsche Gouvernement spoorwegen te of in de nabijheid van Portervilleweg Station." De wijdte van het spoor zal niet minder dan 3 voet 6 duim wijd zijn. De lijn zooals in de bill aangegeven zal gaan ten oosten van Hopefield naar Oudepost, en in de nabijheid van Rust-Siding over de Malmesbury-Moorreesburg lijn gaan. Er is echter ook een andere opmeting rechtuit van Hopefield naar een punt ten noorden van Moorreesburg en van daar naar Portervilleweg. In clausule 12 vraagt de maatschappij een bijdrage van het gouvernement van £2,000 per mijl. In de volgende clausule wordt bepaald, dat het vervoer-tarief op deze lijn niet hooger zal zijn dan hetzelfde tarief thans door de Nieuwe Kaapsche Centrale Spoorwegen, bept., gevraagd.<br>Waar de lijn over privaat eigendom gaat is de maatschappij gewillig compensatie te betalen. De condities omtrent het aankoopen van deze lijn door de regeering zijn dezelfde als die van de haven en het water-schema. Als de regeering de eene onderneming wil overnemen dan moet ze alle drie nemen. Deze bill heeft 22 clausules.<br>Men zegt dat het geheele schema, al drie ondernemingen te samen, volgens berekening van de ingenieurs der maatschappij £1,400,000 zal kosten. De bijdrage die van de regeering gevraagd wordt voor de haven en den spoorweg wordt gesteld op £300,000.</ref> Nadat die gekose komitee sy verslag met amendemente ingedien het,{{voetnota|Die amendemente was onder andere: dat die regering slegs die kus aan die maatskappy sal verhuur; dat die maatskappy slegs beheer sal verkry oor die deel van die hawe in die maatskappy se besit; en dat die moontlike onteiening van die maatskappy nie kosprys-plus-25% sal wees nie, maar kosprys plus 20%. - ''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Saldanhabaai. 28 Julie, p. 4.}} steek dr. Smartt op 28 Julie 1903 'n stokkie voor enige verdere ontwikkeling. Hy kan geen rede insien waarom 'n privaatmaatskappy moet meeding met die Kaapse hawe waarvan die dokke pas verbeter is met die belastingbetaler se geld nie. Daar is ook ongeruimdhede rakende die maatskappy self: onder andere besit 11 parlementariërs aandele in die maatskappy, maar die aantal aandele strook ook nie. Hoe kan 800 aandele bewillig word, maar Chiappini Bros-makelaars toon ekstra aandele (4 945)? Dit gaan vir hom hier om 'n maatskappy wat op papier massiewe aandeeltransaksies (en moontlike omkoopskemas) bedryf, terwyl die maatskappy tien teen een nie 'n enkele pennie op sy naam het nie.{{voetnota|Dit wil voorkom of die hele papiermaatskappy van die begin af koersmanipulering (''pump & dump'') was.}}<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Wetgevende Vergadering. Saldanha Baai Havenwerken Wetsontwerp. 30 Julie, p. 6: Dr. HOFFMAN stelde voor: Dat het Saldanha Baai havenwerken wetsontwerp terug verwezen worde naar het gekozen comité op het wetsontwerp om speciaal en één voor één de redenen te rapporteeren, die het comité deden besluiten, dat de voorrede niet bewezen was.<br>Vooraf echter stond Dr. SMART op en vroeg of dr. Hoffman, die deze extra ordinaire resolutie voorstelde, niet eenige ophelderingen diensaangaande aan het Huis zou geven. Hij protesteerde tegen de handelwijze van dr. Hoffman, als geheel in strijd zijnde met de regels van het Huis (hoor hoor). Na nog eenige opmerkingen, die de speaker beantwoordde, ging Dr. Smart voort met te zeggen, dat dit een hoogst ongeschikt oogenblik was voor een motie van die soort om gepasseerd te worden.<br>Sir HENRY JUTA zeide dat dit een soort van beschuldiging was tegen het Comité en zoo iets was nog nooit in het Huis gebeurd.<br>De SPEAKER riep den heer Juta tot de orde, als zijnde niet bij, doch de afgevaardigde voor Oost-Londen aan het woord.<br>Dr. SMARTT vervolgde en zeide, dat hij geloofde dat het select comité gehandeld had in wat het geloofde de beste belangen van het Huis te zijn. Hij was het eens met het select comité dat het een ongehoorde zaak was, waar geen bewijs van de noodzakelijkheid was voor de constructie van de haven om een private maatschappij te veroorloven met den Staat te competeeren. Hij wilde voorop zeggen dat de heer Merriman geen persoonlijk belang in de zaak had, doch als de heer Merriman de getuigenis van het select comité gelezen en goed bestudeerd had, zou hij het laatste lid van het Huis zijn, om de aanmerkingen te maken, die hij met betrekking tot den heer Jagger en het comité gemaakt had. Spreker vervolgde, door erop te wijzen dat een groot bedrag was besteed aan de Kaapstadsche dokken, waarvoor de Kaapstadsche belastingbetaler verantwoordelijk was. Het was dus plicht om te voorkomen, dat een private maatschappij zou competeeren met deze werken. Spreker had altijd geobjectiveerd tegen monopolies als de Saldanhabaai maatschappij, ten koste van den belastingbetaler des lands. In dit geval, waar vele leden van het Huis zeer betrokken waren in dit schema, was het de plicht van het Huis daarop nog meer toe te zien. Spreker zeide alleen te spreken uit overtuiging. Spreker wees erop, dat het dit Huis zeer slecht paste een schema te behandelen, waar een verantwoordelijk ambtenaar van de kroon diep in betrokken was. Tot het laatste had spreker geen objectie doch die ambtenaar moest toelaten dat het schema in het Huis vrij kon worden behandeld, en dus in dat geval afstand doen van zijn zetel. Spreker was ervan overtuigd, dat de Procureur Generaal het schema niet zou ondersteunen. Spreker hoopte, dat ieder lid de getuigenis voor het select comité afgelegd zou lezen. Spreker wilde niet op alle zaken ingaan, doch wilde zeggen dat men leden van dit Huis, zoo al niet in deze sessie, dan toch vorige sessie aandeelen in dit schema had aangeboden. In de lijst van aandeelhouders waren de namen van 11 leden van dit Huis, bovendien zouden de bevorderaars 800 aandeelen ontvangen. Spreker zou een examinatie willen gehouden hebben om uit te vinden, hoe het kwam dat de heeren Chiappini Bros zoovele extra aandeelen hadden (4945). Spreker achtte het mogelijk, dat die aandeelen slechts in hun naam stonden om daarover later in belang van het schema te beschikken. Niet alleen parlementsleden, doch zelfs dames uit Tarkastad waren in het schema betrokken, zonder twijfel, omdat zij dachten dat het Huis sterk genoeg was, om het schema te ondersteunen. Spreker had altijd er tegen geobjectiveerd dat het zegel van de regeering zoude worden gedrukt op private schemas. Uit de getuigenis was spreker niet gebleken, dat deze corporatie een penny werkelijk kapitaal bezat. Spreker wees erop dat de tijd gekomen was, dat het Huis zulke practijken tegenging. Spreker protesteerde ten sterkste er tegen, dat private belangen het Huis zouden binnensluipen. Hij wenschte nog veel meer over deze zaak te zeggen, en stelde daarom de verdaging van het debat voor dat tot Woensdag 12 Augustus werd verdaagd.<br>Het Huis verdaagde daarop te 5 55.</ref> Op 12 Augustus 1903 word die debat hervat. In die debat word Retief van Hopefield as 'n geloofwaardige getuie voorgehou. Van belang hier is sy getuienis in die gekose Komitee, wat die breër openbare sentiment in die streek weerspieël. Die openbare vergaderings is op albei dorpe gehou. Op Moorreesburg is sy resolusie (dat die regering self die spoorwegaanleg moet hanteer en nie private sindikate nie) met 'n oorweldigende meerderheid aanvaar, behalwe vir twee stemme (Anderssen en Coetzee van Hoedjesbaai), wat direkte finansiële belange in die Saldanhabaai-skema gehad het. Nog 'n belangrike punt is die oorbodigheid van die voorgestelde lyn: die landbou-oorskot is nie van so 'n omvang dat 'n splinternuwe, mededingende spoorweg/hawestelsel regverdig kan word nie. Daar is wel verwys na 'n verslag van die ingenieurs McKenzie en McClean wat bevind Saldanhabaai sou baie min binnelandse verkeer kry, buiten die ''invoer'' van steenkool, tensy [[Tafelbaai]] se hawe heeltemal geblok word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Wetgevende Vergadering. Woensdag, 12 Augustus, 1908. Saldanhabaai. 13 Augustus, p. 6: Het verdaagde debat op het voorstel, dat het rapport van het select comité terug verwezen worde naar het select comité op het Saldanhabaai Havenwerken Wetsontwerp, werd hervat door<br>Dr. SMARTT, die begon door aan te merken, dat Dr. Hoffman’s voorstel van de gewone orde van de handelingen van het Huis afweek. Dr. Hoffman had geen argumenten gebruikt om zijn belangrijke motie voor te stellen. Spreker meende, dat het parlement beschermd moest worden tegen corruptie. Hij wilde de jongere leden niet blameeren, omdat zij aandeelen in het Saldanhabaai schema hadden. De oudere leden echter kon hij niet vrijstellen van blaam. Spreker refereerde naar het uitstapje naar Saldanhabaai gedurende de vorige sessie. Hij wilde Sir Gordon geenszins blameeren, doch de aandeelen waren dadelijk na dat uitstapje gestegen. Daarna las spreker uit de “S. A. News” deelen van het rapport over het uitstapje, en zei, dat hij gaarne een portret zag nemen van al de parlementsleden, die aandeelhouders zijn in het Saldanhabaai schema. Daarna refereerde spreker naar de correspondenties over de zaak in de nieuwsbladen. Spreker trok in twijfel de feiten genoemd in den brief, die in de “Cape Argus” verscheen en onderteekend werd door Gebr. Chippini. Hij las een deel van de getuigenis voor van het select comité om zijn standpunt te bewijzen. Hij meende, dat parlementsleden die aandeelhouders werden in zulke schema’s, dadelijk moesten bedanken. Hij deed daarna een hevigen aanval op Sir P. Faure en zei, dat het een schande was dat deze nog lid van de regeering was.<br>Sir P. FAURE: Je zult nog veel van mij hooren, gaat maar voort.<br>Voortgaande zei spreker, dat aandeelen aan parlementsleden aangeboden waren, en las in dat verband voor een paragraaf uit de “S. A. News”, waarin gezegd werd, dat de heer Rademeyer, L.W.V., 1,000 aandeelen die hem aangeboden werden van de hand zou hebben gewezen.<br>De heer RADEMEYR zei, dat spreker ook zijn ontkenning moest lezen.<br>Dr. SMARTT deed zulks, maar achtte het toch vreemd dat het telegram van hem niet veel langer was. Spreker wilde thans verwijzen naar de getuigenis voor het select comité, en er op wijzen, dat het niet aanging de zaak terug te verwijzen naar het select comité. '''Spreker wilde dan refereeren naar het getuigenis van den heer Retief van Hopefield, die volgens geweten en eerlijk had getuigd, en die gezegd had, dat als de havenwerken en spoorweg noodig waren, dit zou geschieden door de regeering. De heer Retief had getuigenis afgelegd betreffende de Hopefield én Moorreesburg vergaderingen in verband met dat onderwerp. De heer Retief verklaarde dat ook te Moorreesburg zijn resolutie was aangenomen op 2 stemmen na, die van de heeren Anderssen en Coetzee van Hoetjes Baai. Spreker wees er op dat de twee laatstgenoemden betrokken waren in het schema. Over de vergadering te Malmesbury ondervraagd had de heer Retief verklaard, dat men daar de spoorlijn zoo dicht mogelijk bij Malmesbury wenschte. Spreker refereerde thans naar een rapport van de heeren McKenzie en McClean, dat de Saldanha Baai haven weinig verkeer zou krijgen, behalve voor kolen, tenzij de haven van Kaapstad geblokt was.''' Spr. was er van overtuigd, dat er geen justificatie was, om te veronderstellen dat deze haven zoude kunnen competeeren met Delagoabaai, waar de haven van Kaapstad zich dien doorvoer naar Johannesburg niet kon verzekeren. De afstand naar Johannesburg van Kaapstad, Saldanha Baai, Port Elizabeth, Oost Londen, Durban en Delagoa Baai waren respectievelijk 1,013, 1,025, 713, 665, 484 en 396 mijlen. De waarde van goederen in 1903 door Kaapstad vervoerd naar Johannesburg...<br>De SPEAKER viel hier in de rede, en wees er op, dat spreker buiten de orde was.<br>Dr. SMARTT zeide dat de bijzonderheden die hij vermeldde in verband stonden met de motie van Dr. Hoffman. Spreker meende dat de getuigenis voor het select comité zoodanig was dat spreker oppositie moest voeren tegen de motie. Spreker wilde in kort opgeven, waarom het Huis tegen de resolutie moest zijn: 1º. Rechtvaardigde de handel het niet, 2º. Was het competitie met de Tafelbaai haven. Het zou plichtsverzaking zijn, als men een private maatschappij toeliet te competeeren met Tafel Baai haven. Spreker wees er verder op, dat dit Huis verschillende spoorwegen had toegestemd, die door de regeering waren aangelegd, als de Malmesbury lijn, de Eendekuil lijn.<br>De SPEAKER riep spreker nogmaals tot de orde.<br>Dr. SMARTT vervolgde en zeide, dat hij hoopte, dat de resolutie van Dr. Hoffman niet zou aangenomen worden. Spreker kwam tot de conclusie, dat het Huis niet met het schema accoord ging.<br>De SPEAKER wees er den spreker op, dat hij niet gerechtigd was de conclusie van het Huis te trekken.<br>Dr. SMARTT vroeg of hij niet gerechtigd was het Huis te verklaren, waarom het verplicht was tegen de resolutie te stemmen.<br>De SPEAKER antwoordde bevestigend, doch zeide dat spreker zich bij de motie diende te bepalen, en zeide, dat spreker kon voortgaan, doch dat hij, indien hij iets zou zeggen buiten het onderwerp, tot de orde zoude worden geroepen.<br>Dr. SMARTT vervolgde door op het belang der zaak te wijzen, en in verband daarmede te zeggen, dat er geen reden voor het Huis was om van de gewone orde af te wijken, en de resolutie aan te nemen. De handelwijze van den afgevaardigde voor Paarl toch stelde een afwijking voor van de gewone orde van het Huis.<br>Spreker meende, dat hij vele aanhangers in het Huis zou hebben, onverschillig van welke partij, die het met spreker eens zouden zijn. Spreker meende, dat het Huis verplicht was de conscientieuse handelwijze van het select comité te handhaven, en dat dit comité voor zijne handelwijze den dank van het Huis verdiende. De kwestie was niet een partijkwestie. Spreker beriep zich op den afgevaardigde van Beaufort West die een lid van het select comité was, en die ook van meening was, dat de preamble van het ontwerp niet correct was. Spreker zeide slechts te doen wat hij zijn plicht voelde, zonder kwaadwillige bedoelingen. Spreker was vol vertrouwen dat het land hem in zijne houding ondersteunde. Spreker hoopte dat ook de tegenpartij hem zou steunen, om de constitutie dezer Kolonie te maken tot een waardige constitutie. De practijken die in zwang kwamen als het Saldanha Baai ontwerp, waren een gevaar voor de constitutie en dienden te worden geweerd.<br>De heer CLOETE zei, dat hij 200 aandeelen in de maatschappij had. Deze aandeelen had spreker gehad voordat hij lid van het Huis werd. Spreker had niets te doen gehad met de directie van de maatschappij. Hij had nog zijn aandeelen en had er niet mee gedobbeld. Spreker meende, dat meer dan negen-tiende van de leden van het Huis aandeelhouders in maatschappijen waren. Als het waar was dat leden aandeelen gratis aannemen, diende een onderzoek te worden ingesteld.<br>De heer MERRIMAN begon met te zeggen dat de afgevaardigde voor Oost Londen twee uur en een kwartier gesproken had, en zijn auditorium zeer vermaakt had, want de beschuldigingen door dien afgevaardigde gemaakt, troffen hem zelf. Spreker vroeg wat zijn (sprekers) gevoel moest zijn, toen hij de aanvallen van dien spreker had gehoord op den leider der “loyal Dutch” (de heer Zietsman). Die afgevaardigde had alles gedaan om den heer Zietsman, den leider eener groote partij, want de “loyal Dutch” partij was een groote, te verkleineren.<br>Dr. SMARTT vroeg: Wilt gij het een ander doen?<br>De heer MERRIMAN: Ik verkleineer niemand. Spreker vervolgde door te wijzen op de beschuldigingen door Dr. Smartt uitgesproken tegen den Kolonialen Secretaris, en zeide, dat Dr. Smartt een lid van het ministerie was, toen de Koloniale Secretaris aandeelhouder werd, en toch had die afgevaardigde zich niet teruggetrokken uit dat ministerie. Spreker ontzegde den afgevaardigde voor Oost Londen verder het recht om zulke verwijten te doen aan het Parlement als die spreker gedaan had. Spreker had gedacht dat die afgevaardigde het schema had bestreden uit handels jalousie. Doch volgens de argumenten genoemd door dien afgevaardigde en na de insinuaties door dat lid uitgesproken tegen verscheidene leden van het Huis, meende spreker, dat de zaak terug moest naar het select comité, opdat die afgevaardigde die insinuaties zoude kunnen bewijzen. Er waren veel groote private schema’s voor het Huis geweest, doch nimmer had de afgevaardigde van Oost Londen zulk een positie aangenomen als bij dit schema. Spreker wees op de aantijging gemaakt tegen den Kolonialen Secretaris, en vergeleek dezen tijd met den tijd toen spreker op de ministerieele banken zat, en de verwijten die hij van dien spreker had moeten aanhooren. Spreker wees er op, dat het verschrikkelijk was, om aan den vooravond eener verkiezing tot het volk te zeggen, dat men de parlementsleden niet kon vertrouwen. Spreker wilde het schema thans niet volgens zijne merieten behandelen. Daarvoor was het thans niet de tijd. Thans was alleen onder behandeling de vraag of het schema naar het select comité zou teruggaan of niet. Men wilde weten of voorzitter en leden van dat comité ingingen op de aantijgingen gemaakt door den afgevaardigde voor Oost Londen. Spreker achtte het na die rede zijn plicht voor de motie van Dr. Hoffman te stemmen.<br>Sir PIETER FAURE wilde niets hoegenaamd spreken over het schema, daar hij vele aandeelen hield in de maatschappij. Hij dankte Dr. Smartt voor zijn vleiende aangename woorden. Spreker zou zich zich zeer gegriefd gevoeld hebben als iemand anders dan Dr. Smartt de verklaring had gedaan. Hij was oorspronkelijk een groot grondeigenaar te Saldanhabaai, en toen de maatschappij opgericht werd had hij vele aandeelen ontvangen voor zijn grond. Toen de kwestie in het kabinet besproken werd, had hij zich teruggetrokken om onbevoordeeld te blijven. Hij meende dat hij recht had gehandeld. Dr. Smartt stond heden op als apostel van reinheid en rechtvaardigheid, en wilde dat spreker moest bedankt hebben. Dr. Smartt vergat echter het Smartt syndicaat. Dr. Smartt had toen ook een groote concessie gevraagd van de regeering. Toen Dr. Smartt Commissaris van spoorwegen was had hij duizenden zakken steenkool van de firma Lewis & Marks gekocht, en de heer Marks was een vennoot van Dr. Smartt. Dus was Dr. Smartt de laatste persoon om hem te beschuldigen.<br>Dr. SMARTT stond herhaaldelijk op om explanaties te maken, en om aan te dringen bij den Eersten Minister en den Procureur-Generaal om te verklaren wat hij gedaan en niet gedaan had toen hij in het kabinet was. De twee genoemde ministers echter verroerden geen vin.<br>De heer CURREY wilde evenals de heer Cloete persoonlijke uitlegging geven van zijne belangen in die zaak. Spreker meende dat ieder lid van het Huis vrijbleef zijn geld te beleggen, zooals hij wenschte. Spreker had op 14 April 1902 van de Saldanhabaai 500 aandeelen gekocht tegen 20s. Het was destijds oorlog, en eerst zes maanden later was spreker verkozen tot afgevaardigde. Na dien tijd had spreker 400 van de 500 aandeelen verkocht.<br>Dr. SMARTT: Voor hoeveel?<br>De heer CURREY: Daar hebt gij niets mede te maken. Ik bestuur mijne zaken, gij de uwe, en ik vraag ook geen verslag van uwe zaken. Toen spreker op 14 Februari 1903 gelezen had dat de Saldanhabaai eenige privileges had verzocht aan het Huis had spreker zijn overige 100 aandeelen verkocht, om vrij te blijven in zijne stemming in het Huis. Spreker had thans geen aandeelen verder, en wees de insinuaties van Dr. Smartt verre van zich. Spreker had in den tijd toen hij de Saldanhabaai aandeelen had gekocht, ook aandeelen in den “Kommetje Estate” spoorweg gekocht, waarvan hij eveneens afstand had gedaan, om vrij te blijven.<br>Dr. SMARTT riep: Daar hebben we niets mede te maken.<br>De heer CURREY vroeg van de aanwijzingen van Dr. Smartt verschoond te mogen blijven. Spr. eindigde met de houding en insinuaties van Dr. Smartt scherp te veroordeelen.<br>Dr. BECK wilde ook een persoonlijken uitleg maken, en begon door een versje op te zeggen, dat toepasselijk was op Dr. Smartt. Spreker had ook aandeelen in de Saldanhabaai maatschappij gehad — 750 in getal. Hij had 20s. per aandeel betaald. Kort daarna had hij zijn aandeelen van de hand gezet, en dus had spreker geen belang hoegenaamd in de maatschappij. Dr. Smartt was niet alleen gemeen maar ook geheel verkeerd in zijn verklaring geweest, zooals spreker aantoonde uit de notulen van het Engelsche lagerhuis. Dr. Smartt had gezegd dat leden moesten bedanken zoodra private wetgeving ingebracht werd, die in verband stond met de maatschappij, waarin zij aandeelen hadden. Spreker wilde zien of Dr. Smartt een resolutie zou voorbrengen om het Huis te zuiveren. Hij meende dus, dat hij het recht had om te dwingen dat het rapport terug verwezen zou worden naar het select comité.<br>De heer ZIETSMAN wilde geen apologie maken voor zijn positie in de Saldanhabaai maatschappij, in spijt van ’t geen Dr. Smartt had gezegd. Spreker voelde zich niet beschaamd over de houding die hij had aangenomen, en waarbij hij alleen de belangen en den vooruitgang van het land op het oog had. Dit was geen beleidigend beginsel, zeide spreker, voor eenig lid van het parlement. Spreker herinnerde er aan, dat in heel Groot-Brittannië niet een dok en niet een spoorweg in handen der regeering was, doch alles in handen van private maatschappijen, die Engeland groot gemaakt hadden, en die Engeland dus te danken had aan het ondernemend initiatief van ondernemende lieden. Wil dus, vroeg spreker, Dr. Smartt daarom een smet werpen op de geheele Britsche natie? Wilde die afgevaardigde, vroeg spreker, hetzelfde doen met betrekking tot Amerika, waar de toestanden hetzelfde waren. Spreker dankte God, dat hij niet zoo kortzichtig was, om die beginselen te volgen. Spreker hoopte, dat het ontwerp weer voor een select comité zou komen, en als er eenige twijfel was aan de goede bedoelingen van de bevorderaars van het schema, moesten die in select comité blijken. Spreker was overtuigd dat ieder lid van het Huis het recht had van een select comité volledige lichting te eischen, voor de houding in goed- of afkeuring door zulk een comité aangenomen. De zaak in kwestie berustte niet in handen van een select comité, doch in handen van het Huis, dus het Huis had het recht van beslissing en niet het comité. De afgevaardigde van Oost Londen, die een der leiders van de progressieve partij was had meer private schema’s die voor het Huis waren geblokt. Spreker vroeg of dat “progrès” was. Dan wist spreker niet wat met “progrès” bedoeld werd. Als men de ideeën van Dr. Smartt zou volgen, dan zou men een politiek volgen, waardoor ondernemende en knappe menschen uit het Huis werden geweerd.<br>De SPEAKER wees spreker op de zaak die aan de orde was.<br>Spreker refereerde naar aantijgingen gemaakt door Dr. Smartt tegen het aandeelenboek, alsof bladen daar aaneengeplakt waren, om aandeelen voor zekere geheime bedoelingen te verbergen. Spreker legde dit boek open, en wees op eenige bladen, aaneengespeld, wegens een fout van een klerk. Scherp critiseerde spreker de houding van Dr. Smartt met betrekking tot deze aantijging. Refereerende naar de beschuldiging gemaakt tegen den Kolonialen Secretaris, zeide spreker, dat hij geen verdediging voor dezen Minister wilde voeren, doch er op wijzen, dat Dr. Smartt nooit dergelijke beschuldiging had geworpen naar wijlen den heer Rhodes, toen die op de ministerieele banken gezeten had. Spreker meende, dat de Koloniale Secretaris gerechtigd was naast landsbelangen zijn eigen belangen te bevorderen. Hij betreurde het geen volledige speech te kunnen maken, wijl hij veel opgaven zou kunnen bijbrengen, om de beweringen van den afgevaardigde van Oost Londen te niet te doen. Echter wilde spreker refereeren naar de bewering van Dr. Smartt, dat een Saldanhabaai haven òf geen verkeer zou hebben òf met de Tafelbaai zou competeeren. Spreker wees er op, dat vier maatschappijen £1,300,000 “demurrage” hadden moeten betalen, wegens onvoldoende haven accommodatie in de Kolonie. Spreker ging verder na de motieven die de maatschappij hadden geleid tot het schema. Hij wees er Dr. Smartt op, dat hij noch het ontwerp noch de getuigenis had gelezen, daar hij anders bekend zou zijn met de voorwaarden van overname door de regeering te eeniger tijd.<br>De SPEAKER riep spreker weder tot de orde.<br>De heer ZIETSMAN betreurde het Dr. Smartt niet op alle punten van antwoord te kunnen dienen. Het was sprekers plan niet geweest te spreken in deze zaak, noch zijn stem in deze zaak te gebruiken. Spreker hoopte echter, dat ieder lid een houding in dezen zou aannemen, afgezien van partijschap, en dat een volledig onderzoek in select comité zoude worden gemaakt naar de aanklachten uitgesproken door Dr. Smartt. Hij meende, dat ’t prestige van ’t Huis zulks na de rede van Dr. Smartt eischte.<br>De heer HOCKLY zei, dat men thans zag wat het gevolg was van de motie van Dr. Hoffman. Daarna weidde hij uit over de machten en recht van het Huis en select comités. Hij meende, dat de beslissing van ’t select comité finaal was. Hij hoopte, dat men de motie Hoffman zou afstemmen.<br>De heer WYNNE begon met te zeggen, dat hij geen aandeelen in de maatschappij had, dus onpartijdig kon spreken. Spreker meende, dat het select comité over de zaak gezeten had, en daarbij landsbelangen op het oog had gehad. De “preamble” was niet bewezen bevonden in select comité, en was het Huis, volgens spreker, verplicht zich daarbij neder te leggen. Spreker was er echter voor, dat het comité macht zou hebben meer getuigenis in te winnen, doch hij zou stemmen tegen terugzending van het ontwerp naar ’t comité.<br>Kolonel SCHERMBRUCKER meende, dat een uitspraak recht kon zijn en toch de redenen er voor genoemd verkeerd. Hij meende dat het wenschelijk was om het rapport terug te verwijzen naar het select comité. Was hij een lid van het select comité geweest, zou hij het rapport weer terug hebben gezonden zonder een woord er aan toe te voegen. De getuigenis was daar, en men had geen andere redenen noodig. De heer Jagger had zijn oordeel geveld volgens de beste belangen van het land, en dus was het belachelijk om ’t rapport terug te verwijzen. Hij zou dus tegen de motie stemmen.<br>De heer J. C. MOLTENO meende, dat diende onderzocht te worden wat het best te doen was in belang van het land. Spreker refereerde naar het gezegde van een kapitein, die zeven jaar geleden aan spreker gezegd had, dat hij voor de eerste en voor de laatste maal in Zuid-Afrika was geweest, wijl hij geen kans had gehad zijn hout te lossen. Spreker had bovendien gehoord van autoriteiten, dat de Kolonie te weinig havens had en iedere haven mogelijk moest opnemen. Spreker protesteerde daarom tegen de houding van den heer Wynne, die namens zijne constituenten geprotesteerd had tegen de Saldanhabaai, wegens competitie met Port Elizabeth. Spreker meende, dat men niet de belangen van een of andere haven in het bijzonder mocht beschouwen, doch de belangen van den belastingbetaler in het algemeen. Verschillende zeeofficieren hadden spreker verzekerd, dat Saldanhabaai de fijnste haven was van de Kaapkolonie.<br>De SPEAKER wees er op, dat er geen tweede lezing reden kon gehouden worden.<br>De heer MOLTENO zeide, dat het moeilijk was zich aan de orde te houden, waar verschillende punten waren aangeroerd door verschillende leden. Spreker trachtte aan te toonen, waarom de opening van Saldanhabaai in belang van de Kolonie was. En spreker meende, dat waar het gouvernement niet de gelegenheid aangreep om een werk te ondernemen, mocht men niet een private maatschappij daarin belemmeren. Er moest slechts voorziening zijn, en die voorziening bestond, volgens spreker, in het ontwerp, dat de regeering de geheele zaak tegen billijke kosten zou kunnen overnemen. Spreker wilde, dat Zuid-Afrika ontwikkeld werd, in zoo uitgebreid mogelijken zin. Daarom meende spreker moest de zaak teruggaan naar ’t select comité. En spreker was het eens met den afgevaardigde voor Wodehouse, dat als er eenigen twijfel daaromtrent bestond, die twijfel opgeheven was na de rede van Dr. Smartt. Spreker betreurde dat die afgevaardigde niet aanwezig was, doch wilde spreker zeggen, dat hij nooit vuiler of gemeener rede had gehoord in het Huis dan van dien afgevaardigde. Spreker geloofde echter, dat die afgevaardigde niet steeds verantwoordelijk gehouden kon worden voor zijne woorden. Ook had hij een vreemdsoortige houding aangenomen sedert hij was afgezet als leider zijner partij. Spreker critiseerde de houding door Dr. Smartt aangenomen scherp. Die afgevaardigde had geweten, toen hij zijne insinuaties uitsprak, dat vele leden die aandeelen hadden, voordat zij een zetel in dit Parlement hadden. Hij hoopte, dat men het belang van havens voor dit land van hooger standpunt zou beschouwen, dan van een persoonlijk standpunt. Niemand beter dan de afgevaardigde van Kaapstad, de heer Jagger, kon overtuigd zijn van ’t noodige van meerdere havens. Spreker herhaalde als de regeering niet op het schema inging was het schandelijk, als het Huis eene private maatschappij, die het intiatief nam, in de uitvoering daarvan belemmerde. Spreker zou daarom de motie voor ’t Huis beslist ondersteunen.<br>De heer JAGGER wilde de gelegenheid te baat nemen om een uitleg te geven. Ten eerste had men gezegd, dat hij bevooroordeeld was. Wel als Kapenaaar had hij natuurlijk zijn eigen opinie over de zaak. Toen hij echter op ’t comité benoemd werd, had hij getracht onbevooroordeeld te handelen. Hij zou de reden opnoemen waarom hij de bill had uitgeworpen. '''Hij wees op de produkten van het land in de nabijheid van Saldanhabaai. Eieren, groenten en graan werden daar geproduceerd. Twee lijnen van Kaapstad waren reeds gemaakt en zij waren genoeg om het land daar te ontwikkelen. Daarom, meende hij, dat een haven het land niet meer kon ontwikkelen, omdat er geen produkten waren om overzee te vervoeren.'''<br>De SPEAKER riep hem tot de orde en zei, dat hij zich moest houden bij de motie voor het Huis.<br>Sir HENRY JUTA en de heer D. C. DE WAAL zeiden, dat zij ook over de zaak gesproken zouden hebben, maar volgens de regeling van den Speaker konden zij zulks niet doen.<br>De heer JAGGER zei, dat hij dus ook niets meer zou spreken.<br>Sir HENRY JUTA zeide, dat hij een lid van het select comité geweest was, en hij wenschte de redenen te geven, waarom hij tegen de terugzending naar het comité was. Dit echter werd niet toegelaten dus kon spreker alleen zeggen, dat hij tegen de motie was.<br>De PROCUREUR-GENERAAL refereerde naar de uitdrukking van Dr. Smartt, waar hij de regeering had opgeroepen, hare meening uit te spreken, betreffende het Saldanhabaai schema. Spreker refereerde naar de “Hansards” van vorig jaar, om de houding der regeering in deze toe te lichten, om te bewijzen, dat de regeering niet voornemens was iets te doen of te ondernemen tegen de landsbelangen. Spreker meende verder, in antwoord op een vraag van Dr. Smartt, dat het geheel een persoonlijke opvatting was, of een lid van het Ministerie gerechtigd was aandeelen in zulk eene maatschappij te hebben of niet. Wat betrof de terugzending naar een select comité was spreker overtuigd, dat men niet meer feiten zou hooren. Spreker meende, dat de eenige reden, die Dr. Hoffman zou gehad hebben voor zijn voorstel kan geweest zijn, om de bill te redden. Spreker meende verder, dat het de plicht der regeering was het werk zelf te ondernemen, en hoopte spr. dat in de volgende sessie een wetsontwerp in dien geest zoude worden voorgebracht door de regeering. Wat betrof terugzending van het ontwerp naar het select comité, meende spreker, dat zulks verspilling van tijd was. Men zou de redenen der verwerping thans even goed van den voorzitter kunnen hooren, als de regels van het Huis dit toelieten. Men kon echter, volgens spreker, geen comité daartoe dwingen. Wanneer het comité de eer van het Huis, die aangetast was, zou kunnen redden, zou spreker het voorstel met beide handen aangrijpen, doch hij was het niet met den afgevaardigde voor Wodehouse eens, dat het comité daartoe macht had.<br>De heer MERRIMAN herhaalde hier, wat hij had gezegd en bedoeld.<br>De PROCUREUR-GENERAAL zeide, dat hij het voordeel van terug verwijzing naar een select comité daarvoor niet inzag, wijl het hem voorkwam dat dit en het schema twee verschillende zaken waren.<br>De heer WALTON wilde weten waarom Dr. Hoffman geen redenen had genoemd hoe hij zijn motie voorstelde Het was alles niets anders dan een aanval op de leden van het select comité. Spreker kon dus niets anders dan tegen de motie stemmen. Hij meende dat de bestaande havens voldoende waren.<br>De SPEAKER riep hem tot de orde.<br>Spreker ging voort te zeggen dat de Saldanhabaai nooit handel met het noorden zou drijven. Spreker meende dat er iets uit de orde was met de financiën van de maatschappij. Als hij de getuigenis las dan kwam hij tot de gevolgtrekking, dat het comité geen ander rapport had kunnen uitbrengen. Spreker trachtte daarna Dr. Smartt schoon te wasschen. Aangaande ministers, meende hij, dat zij meer speciaal het geheele land vertegenwoordigen, en als zoodanig behoorden zij geen deel te nemen in zulke financieele schema’s, die competeerden met de beste belangen van het land. Hij eindigde door te herhalen dat hij tegen het voorstel Hoffman zou stemmen.<br>De heer SAMPSON wees op de regels van het Huis, nadat een ontwerp door een comité was onderzocht. Als de “preamble” door het comité niet bewezen was geacht, was de regel van het Huis dat het ontwerp viel. Redenen konden niet worden gevraagd voor de houding door het comité aangenomen, aangezien deze redenen dan besproken konden worden. Alleen in geval men vermoeden had dat corruptie of iets van dien aard had plaats gehad kon men toelichting der motieven vragen.<br>De heer MALAN wees er op, dat in het select comité drie leden, de heeren Hill, Searle en Rabie voor de preamble en de voorzitter (de heer Jagger) de heer Bailey en Weeber tegen de preamble hadden gestemd. De voorzitter had zijn beslissende stem tegen gegeven, zeide spr. om de zaak open te houden. In verband hiermede vroeg spreker of hij een amendement kon voorstellen in dien geest, om de origineele motie zoodanig te amendeeren, dat daarin zouden worden opgenomen de woorden: “met het doel om van het select comité de verzekering van het open houden der kwestie te krijgen.” Het amendement werd echter buiten de orde verklaard.<br>De heer SAUER zei, dat hij de zaak niet wilde bespreken. Hij was het eens met den Procureur-Generaal, dat het beter was dat de regeering een spoorweg van Saldanhabaai zelf behoorde te bouwen van Saldanhabaai naar de hoofdlijn; echter vond hij het vreemd zulks van hem te vernemen. De reg. had zich, zei hij, feitelijk verklaard ten gunste van het schema door eenige amendementen op de bills voor te leggen.<br>Sir GORDON SPRIGG zei, dat de regeering nooit had verklaard wat zij in deze zaak van plan was.<br>Wel, zei de heer SAUER, een regeering hield gewoonlijk er een brein op na, dat voor groote verandering vatbaar is. In den gewonen loop van zaken beteekende het indienen van amendementen dat men in beginsel met een bill eens is. Hij hoopte dat de motie aangenomen zou worden. In het Engelsche lagerhuis werd dit meer dan eens gedaan. Daarom was het geen reflectie op het comité. Spreker zei, dat smaaksche dingen gezegd waren in het Huis. Bijv. Kol. Schermbrucker had gezegd, dat als hij lid van het comité was, hij de order van het Huis niet in aanmerking zou nemen. Daarom was het noodig om het rapport terug te verwijzen. Na de aanspraak van Dr. Smartt was het des te meer noodig om zulks te doen. Hij was er zeker van, dat de toespraak van Dr. Smartt wijd en zijd naar het land gezonden zou worden, bijv. naar de “E. P. Herald”, en deze had gemeene beschuldigingen tegen de leden van het parlement gemaakt en alzoo de eer van het Huis geschonken. Daarom kon het niet anders, men moest het rapport terug naar het select comité verwijzen om de reden te hooren, waarom het lichaam de bill had uitgeworpen. Werden de zware beschuldigingen van Dr. Smartt herhaald dan moesten verdere stappen genomen worden. Hij zou dus stemmen voor de motie van Dr. Hoffman.<br>De heer ABE BAILEY stelde de verdaging van het debat voor. In stemming gebracht verklaarde de Speaker de verdaging van het debat verworpen.<br>De heer ABE BAILEY vroeg de verdeeling.<br>Dr. SMARTT vroeg of de leden die in het schema geinteresseerd waren, buiten stemming konden worden gehouden.<br>De SPEAKER: Neen.<br> De heer WALTON vroeg, welke middelen het Huis dan had om zulks te voorkomen.<br>De heer MERRIMAN drong op stemming aan.<br>Tegen verdaging van het debat waren 32 leden, n.l.:<br>Badenhorst, Dr. Beck, Beyers, Burton, Cillié, Currey, Dempers, N. F. de Waal, A. S. du Plessis, M. J. du Plessis, Du Toit, Dr. Hoffman, Joubert, Krige, Malan, Merriman, J. T. Molteno J. C. Molteno, Oosthuizen, Rabie, Rademeyer, Sauer, Charles Searle, Silberbauer, J. A. Smuts, Sonnenberg, Dr. Te Water, Theron, Van der Merwe, Van Huyssteen, Van Zijl, Weeber.<br>Voor verdaging 29 leden, n.l.:<br>Abé Bailey, Blaine, Cartwright, Crosbie, D. C. de Waal, Douglass, Frost, A. J. Fuller, Graaff, Hockly, Jameson, Jagger, Sir Henry Juta, Michell, Oats, Olivier, Runciman, Sampson, Schermbrucker, James Searle, Slater, Dr. Smartt, Sir Gordon Sprigg, Stead, Walton, Warren, Wienand, Wood, Wynne.<br>Zoodat de verdaging met 4 stemmen meerderheid was verworpen.<br>De heer HOOKLY stelde thans de verdaging van het Huis voor.<br>In stemming gebracht verklaarde de Speaker de verdaging aangenomen.<br>De heer SAUER vroeg de verdeeling.<br>Dr. SMARTT vroeg weder of de betrokken leden buiten stemming konden worden gehouden.<br>De SPEAKER wees er op, dat de stemming ging over al of niet verdaging van het Huis, waarin geen betrokken partijen waren.<br>In stemming gebracht waren tegen verdaging 35 leden, voor verdaging 33 leden, zoodat met 2 stemmen meerderheid tot niet-verdaging besloten werd.<br>De heer WARREN hervatte daarop ’t debat, doch hoewel hij vele woorden gebruikte zei hij slechts tegen de motie te zullen stemmen, waarna hij andermaal de verdaging van het debat voorstelde.<br>Sir H. JUTA secondeerde.<br>Tot stemming gebracht zijnde verklaarde de Speaker dit voorstel aangenomen.<br>De heer SAUER vroeg een verdeeling doch trok later zijn voorstel terug.<br>Het debat werd dus verdaagd en wel tot 26 Augustus.<br>Het Huis verdaagde om 6.20.</ref> Op 14 Augustus 1903 is die debat rondom die skema op die lange baan geskuiwe.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Waarom 'n 2 vt.-spoorlyn? === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Charles Tennant Jones (LWV van Port Elizabeth) het reeds op 28 Julie 1891 tydens 'n parlementsitting in die Wetgewende Vergadering gesê dit is onwenslik om 'n spoorwegbreedte van 3 voet 6 duim, wat tot nog toe op al die regeringspoorweë gebruik is, nou te loop staan en "breek" op die lyn vanaf Vrijburg na Mafeking omdat die [[British South Africa Company]] van Rhodes dit so wil doen. Reeds word gewys op die lastigheid van die oorlaai, die noodsaaklikheid om alles te dupliseer (werkswinkels, stasies, ens.). Dwarsoor die land wil mense juis gelykvormigheid hê.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1891. Het Parlement, Wetgevende Vergadering. Dingsdag, 28 Julij. Vrijburgsche Spoorwegverlenging, 30 Julij, p. 3: De heer Jones stelde voor: Dit Huis is van gevoelen dat het niet wenschelijk is dat de spoorweg-breedte van 3 voet 6 duim tot hiertoe gevolgd op al de Gouvernements spoorweglijnen, worde gebroken op de lijn van Vrijburg naar Mafeking, door de Britsch Zuid-Afrikaansche Maatschappij onder Overeenkomst van 23 Januarij, 1890. [...] Het veranderen van het spoor had veel bezwaar, b.v. de kosten van het overladen, de noodzakelijkheid van nieuwe werkplaatsen, enz. Overal elders had men een strekking om het geheele land door dezelfde breedte van spoor te hebben.</ref> Die Kaapse regering kan dus nie aanvoer hulle het nie geweet nie. Gedurende die 1897-sitting van die Parlement, toe die Caledon-spoorwegwet onder bespreking was, het dit duidelik geword dat 'n groot aantal lede van die Wetgewende Vergadering van mening was dat die tyd nou aangebreek het om die bou van duur lyne, wat £7 000 tot £8 000 per myl bedra, te staak, en dat daar begin moes word met die bou van ligter spoorweë, wat vir die helfte van daardie koste gebou kon word.<ref name="Bodtker1" /> Van die aanloklike redes (eintlik verkoopsargumente) wat aangevoer is, sluit in: * Smaller lyne kan breër (hoof)spoorlyne "voed" (of by inloop)<ref name="Bodtker1" /> * Geen deel van die Kolonie het genoeg bevolking of groot/swaar nywerhede om die uitgawe van £5 000 tot £8 000 per myl te regverdig nie. Dit is ook sterk te betwyfel of so 'n spoorweg die bevolking of nywerheid tot so 'n mate sal vermeerder of verhoog dat so 'n lyn binne 'n paar jaar die bedryfskoste sal verhaal en 'n redelike opbrengs op die insetkoste sal lewer.<ref name="Bodtker1" /> * Bloot omdat dele van die Kolonie nie bevolk genoeg is vir 'n 3 voet 6 duim-spoor nie, beteken nie daardie plekke hoef heeltemal sonder 'n spoorlyn te bly nie. Enige spoorweg is beter as geen spoorweg.<ref name="Bodtker1" /> * Ondertussen is besluit om weg te doen met onnodige duur stasies en allerhande bykomstighede en net te fokus op ontwikkelingslyne.<ref name="Bodtker1" /> * Die lyne is goedkoop (£2 000 per myl), met minimale rente op die skuld wat aangegaan is.<ref name="Bodtker1" /> * Soos 'n sakeman moet mens klein begin, en aanhou win. Dink aan 'n sakeman wat 'n winkel in 'n nuwe land oopmaak: hy sal eers geboue oprig volgens die klandisie wat hy verwag; soos die besigheid uitbrei, sal hy ook sy winkel vergroot. Net so kan mens 'n spoorweg van so 'n grootte en gewig bou dat die verkeer vir die eerste 10 jaar wat daaroor gaan, goedkoop vervoer kan word. Dit sal 'n dividend oplewer op die klein kapitaal wat daarin belê is. Sodra die distrik volle ekonomiese wasdom bereik het, sal die tyd ryp wees om die spoor te vervang met die swaarder spore en rollende materiaal van die hooflyn. Die hooflyn wat dan gelê word, het homself sommer reeds afbetaal! :[[Victoria (Australië)|Victoria]] in Australië word as sprekende voorbeeld voorgehou - 'n kleiner lokomotiefie sou beter gepas het by die laer produksie van die betrokke gebied. Die Australiërs het egter breë spoorlyne en groot lokomotiewe gekoop, en kan nou hul hare uit hul kop uittrek.<ref name="Bodtker1" /> * Selfs die armste dele in 'n land kan ontwikkel word, wat altyd opbrengste sal oplewer (nie altyd dadelik nie), maar soos daardie dele ekonomies groei en vooruitgaan, sal daar selfs meer vertakkings bykom. En dit, sonder om die staatskas onnodig te belas.<ref name="Bodtker1" /> * As die 2 vt.-spoorlyn in ander lande kan werk, dink net wat dit vir die Kaap kan beteken. Die Franse begin ook nou oorskakel na smalspoorlyne toe, en ander lande het geen probleem daarmee om spore aan te lê waar daar van breedte verwissel moet word nie.{{voetnota|Die leser sal vinnig in die teks ontdek die Franse is op presies dieselfde tydstip waar die Kapenaars nou is - ook hulle aanlê van smalspore is nog onbeproef.}}<ref name="Bodtker1" /> * Die boer sal maar te bly wees vir enige spoorlyn wat na sy kant toe kom, en met albei hande aangryp. Natuurlik sal dit 'n tydjie duur vir die boere om aan die nuwe omstandighede gewoond te raak, maar die boere sal dan tienvoudige opbrengs kan lewer. Selfs al maak die spoorweë geen direkte wins nie, is daar altyd die indirekte wins tot almal se voordeel.<ref name="Bodtker1">''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kleine spoorwegen voor de Kaapkolonie. 21 Februarie, p. 3: (Door C. Bodtker, civiele ingenieur.)<br>Gedurende de 1897 zitting van het parlement, toen de Caledon spoorwegwet onder discussie was, werd het duidelijk dat een groot aantal leden van de wetgevende vergadering van opinie waren, dat de tijd thans gekomen was, dat de aanbouw van dure lijnen, die £7,000 tot £8,000 per mijl kosten, moest ophouden, en dat men een begin moest maken met het bouwen van lichtere spoorwegen, die voor de helft dier kosten konden aangelegd worden. De ed. heer John X. Merriman ging zelfs zoover om voor te stellen, dat men de thans bestaande spoorwegbreedte moest opbreken. De commissaris van publieke werken verklaarde zich tegen eenige verandering van de breedte voor den Caledon spoorweg, daar deze het eerste stuk was van een doorgaande lijn naar het oostelijke gedeelte der Kolonie, die den tegenwoordigen afstand per spoorweg tusschen Kaapstad en Port Elizabeth aanzienlijk zou verminderen, en een ieder, die, zooals de commissaris, geloof slaat aan de toekomst der Kolonie, moet toestemmen, dat hij volmaakt gelijk had met zijne objectie, zoolang er waarschijnlijkheid bestond dat de gemelde lijn een hoofdlijn zou worden. Het is wel bekend dat een breken van de spoorwegbreedte op een hoofdlijn extra oponthoud en ongemak veroorzaakt. Sir James Sivewright, de commissaris, was echter ten gunste van lichtere lijnen als “voeders” voor de hoofdlijnen, en nu hij zich in die richting uitgesproken heeft, mag men hopen, dat met het blijkbare gevoelen van het meerendeel der leden van het huis ten gunste van zulke lijnen, de dag niet meer ver af is, dat de Kolonie hare “lichte spoorwegen” zal hebben; namelijk lijnen met een twee voet breedte, of daaromtrent, in plaats van de tegenwoordige breedte van 3 voet 6 duim.<br>Alle autoriteiten op het gebied van spoorwegen komen overeen, dat geen enkel deel der Kolonie genoeg bevolking of groote nijverheidstakken bevat, om de uitgaven van £5,000 à £8,000 per mijl voor onze spoorwegen te rechtvaardigen, vooral niet als zulke spoorwegen slechts voor een zeker distrikt moeten dienen. Ook is het niet waarschijnlijk dat door het bekomen van zulk een spoorweg, de bevolking of nijverheid zoodanig zal toenemen, dat binnen eenige jaren zulk een lijn de kosten van bewerking en een redelijke rente op het besteede kapitaal zal afwerpen. Doch moeten daarom die deelen van de Kolonie geheel zonder spoorweg communicatie blijven? Is het dan niet beter de bestaande breedte te breken? Het is het laatste dat de voornaamste objectie schijnt te zijn tegen spoorwegen met een breedte van zegge 2 voet. De meeste personen zullen erkennen dat een spoorweg met een kleine breedte beter is dan glad geen spoorweg, en dit wordt dan ook bewezen door het feit, dat al deze kleine spoorwegen in al de landen waar zij ingevoerd zijn, zeer veel hebben bijgedragen tot bevordering der welvaart van de distrikten, die zij doorsnijden, en meer dan iets anders hunne snelle ontwikkeling hebben veroorzaakt.<br>Een van de resultaten, waartoe de Kaapsche commissie in 1895 aangesteld om onderzoek te doen naar den aanleg en het werk van smalsporen kwam, is: “Dat over gewonen grond waar weinige natuurlijke bezwaren bestonden, het voordeeliger zou zijn in plaats van smalsporen aantenemen in verband met de bestaan de 3 voet 6 duim breedte, om “lichtere” lijnen aan te leggen op de gewone breedte; dat wil zeggen, een lichte soort van rails en sleepers te gebruiken, steile hellingen en scherpere krommingen aantenemen, en de hoogste snelheid te beperken tot zegge 12 mijl per uur. Stationsgebouwen, goederenloodsen, vee en wagen landingen en andere bijkomende zaken kunnen ook afgeschaft worden. In zulke gevallen zou weinig additioneele locomotieven of rijtuigen worden vereischt, en de koste van aanleg zou dan heel weinig meer zijn dan die van een smalspoor.<br>Zulk een denkbeeld uittevoeren mag raadzaam wezen onder de voorzegde condities, en in zulk geval zullen de kosten van aanbouw misschien heel weinig meer zijn dan die van een smalspoor. Doch ongelukkiglijk bieden die afdeelingen der Kolonie die thans spoorwegen noodig hebben, heel wat natuurlijke zwarigheden op, en zulke lichte lijnen als door de commissie aanbevolen kunnen hier alleen gebouwd worden tegen het dubbele van wat een 2 voet breede spoorweg zou kosten. En waarom zou men dan niet de goedkoopste der twee spoorwegen aanleggen, zoolang die het vervoer kan dragen, en even goedkoop of zelfs goedkooper kan bewerkt worden? Waar een lijn ten koste van zegge £2,000 per mijl gebouwd, een rente zou opleveren, zou een spoorweg, die tweemaal dat bedrag kost, niet meer dan de kosten van bewerking opleveren. De heer Mackay zegt in zijn boek over “lichte spoorwegen” het volgende:<br>“In zake den aanleg van spoorwegen moeten wij dezelfde beginselen volgen, als een bezigheidsman doet wanneer hij een winkel in een nieuw land opent. Deze zal eerst gebouwen optrekken berekend naar het bedrag der bezigheid die hij verwacht te doen, of met zijn kapitaal kan doen, en naar mate zijne bezigheid zich uitbreidt, in die mate zal hij ook zijn winkel vergrooten. Als een kleine spoorweg in een distrikt wordt gebouwd met zulke grootte en gewicht van spoorstaven (rails) dat het op goedkoope wijze het traffiek kan dragen dat waarschijnlijk in de eerste 10 jaren er over zal gaan, dan zou het een dividend opleveren op het kleine kapitaal er in gestoken, en dit gedurende het meerendeel zoo niet het geheel van dien tijd; en als het distrikt er door behoorlijk was ontwikkeld, dan zou het tijd genoeg zijn om hem te vervangen door de zwaardere rails en rollend materiaal van den hoofdlijn.<br>Het feit zelf dat er een lichte spoorweg door een distrikt loopt, maakt dat de hoofdlijn er later goedkooper kan gelegd worden, dan wanneer men er dadelijk mee begonnen was, en als het werk behoorlijk wordt ingericht behoeft er geen hindernis aan het vervoer te worden gedaan.<br>Door het volgen van dit stelsel van spoorweg aanleg ten einde arme distrikten te ontwikkelen, zou een land spoorwegen bezitten die altijd hun renten op het kapitaal opleveren, en dientengevolge kunnen ook later andere distrikten een spoorweg hebben, en dit zonder dat die een druk uitoefenen óp de financiën van het land.”<br>Het is ongetwijfeld dat deze politiek de rechte is voor deze Kolonie, en hoe spoediger men ze aanneemt, hoe beter voor alle belanghebbenden. Deze lichte spoorwegen zijn bewezen een succes te zijn in andere landen, en moeten dit zijn in een land, dat zooveel hulpbronnen heeft als de Kaapkolonie.<br>De Duitschers zijn over het algemeen zeer voorzichtig voor zij iets nieuws aannemen, doch toen het Pruisische gouvernement in 1892 overtuigd was dat lichte spoorwegen een noodzakelijkheid waren geworden, en in vele gevallen verkieselijker waren boven den aanleg van gewone wegen, die een jaarlijksche uitgave vereischten zonder iets op te leveren, toen zeide de Pruisische minister van publieke werken bij het voorstellen der derde lezing van de wet op lichte spoorwegen het volgende: “In andere streken is de aanbouw en het bewerken van dergelijke lichte spoorwegen een zegen voor het land geweest. Iemand, die door Noord-Italië, België of Holland reist kan zichzelven overtuigen welk een zegen deze lichte spoorwegen geweest zijn. Het is alsof men besproeiingskanalen door de velden heeft gemaakt, en alles groeide en bloeide onder den vruchtbaarmakenden stroom. In Noord-Italië vooral is het nut dat zij gesticht hebben zoo duidelijk, dat zelfs de onopmerkzame reiziger zijne aandacht op hen moet vestigen.”<br>Slechts zes jaren zijn verloopen, sinds deze woorden gesproken waren, en wat was het gevolg? Eenige duizenden van mijlen lichte spoorwegen zijn gebouwd geworden, en allen hebben beantwoord, uit een geldelijk zoowel als uit een ingenieurs oogpunt, zooals eenige door mij aan te halen cijfers zullen bewijzen.<br>Inderdaad zulk een zegen voor Duitschland is dit stelsel van lichte spoorwegen geweest, dat de provinciale en plaatselijke autoriteiten heden overal lichte spoorwegen aanleggen in plaats van wegen, want de laatsten kosten van £25 tot £40 per mijl elk jaar aan onderhoud, terwijl de eersten, indien goed bestuurd, renten en dividenden opleveren.<br>Wanneer men de boeren in deze kolonie vraagt waarom zij zich niet meer toeleggen op landbouw, dan is hun antwoord steeds, omdat zij geene markten in de nabijheid van hunne plaatsen hebben, en het vervoer naar de naaste spoorwegstatie, misschien meer dan honderd mijlen ver, te duur is, en het noodig maakt, dat hunne ossen steeds op pad moeten zijn in plaats van de landen te beploegen. Als een kleine spoorweg door of nabij hunne plaatsen liep, zou zulk een antwoord geen reden van bestaan hebben, en ik ben er van overtuigd dat dan de meeste boeren van den spoorweg zouden gebruik maken, en veel meer land zouden bebouwen. De Zuid-Afrikaansche boer maakt graag geld en als hij de gelegenheid er voor heeft, doet hij alles wat hij kan om zijne inkomsten te vermeerderen. Wij bezitten in de Kolonie vele vruchtbare distrikten, die op het gebied van landbouw geen vooruitgang kunnen maken zonder een spoorweg; en als deze distrikten spoorwegcommunicatie hadden, zouden zij in vele gevallen tienmaal zooveel kunnen produceeren als thans. Doch zulk eene verbetering vindt niet dadelijk na den aanleg van een spoorweg plaats. Een zekere tijd is noodig om de boeren te doen gewoon geraken aan de veranderde omstandigheden en in dien tusschentijd zullen de spoorwegen misschien niet meer dan hunne werkonkosten vergoeden; maar zelfs in zulke gevallen behooren zij gebouwd te worden, wegens het voordeel aan hen verbonden. Het komt er niet op aan of deze spoorwegen al dan niet direkt betalen, want de indirekte winst mag grooter zijn dan het direkte verlies. Dit wordt ook bewezen door den algemeenen bestuurder van spoorwegen in zijn rapport over de bestaande lijnen.<br>Er zijn een aantal distrikten in deze Kolonie die een “kleinen spoorweg” zouden onderhouden kort na den aanleg er van, zoo de kosten van aanbouw geen £2,500 per mijl te boven gaan, en de lijn op spaarzame wijze bewerkt wordt. Maar op het oogenblik is er geen enkel distrikt, dat in staat is een lijn te onderhouden, gebouwd volgens de tegenwoordige breedte, en een berekende aanlegkosten van £7,000 tot £8,000 per mijl. De aanleg van zulke kostbare lijnen zou het land elk jaar een groot verlies veroorzaken. Men behoeft slechts het rapport te lezen van het parlementaire staande comité op spoorwegen, aan wien de wetgevende vergadering van Victoria deze kwestie van smalsporen opdroeg in 1895, en dan zal men uitvinden aan welke vreeselijke gevolgen die Kolonie leed door het ingaan op dure spoorweglijnen, toen de traffiek hun aanleg niet vereischte. Uit de door dit comité aangehaalde cijfers blijkt het, dat het vervoer op de spoorwegen bij verre na niet de grens bereikte die de breedte en wijze van aanleg kan vervoeren, en dat die spoorwegen aangelegd zijn zonder het oog te houden op het vervoer, en tegen kosten die geheel buiten evenredigheid waren met de verwachte inkomsten. “Kleine spoorwegen” van 2 voet breed met een 15 ton lokomotief konden een veel grooter vracht per trein hebben gedragen, dan die spoorweg al die jaren gemiddeld droeg; zij zouden de distrikten die zij moesten dienen voldoening hebben gegeven, en volgens het rapport van het comité slechts ¼ van het kapitaal hebben gekost. Met dezelfde inkomsten, werkkosten en rato van interest, zou het verlies £15,000 tot £20,000 minder zijn geweest, als men “kleine spoorwegen” had gebouwd. Niettegenstaande de tegenwerking van den hoofd ingenieur van de Victoria spoorwegen, die de bestaande breedte niet wilde veranderd hebben, besloot de commissie aan te bevelen dat een of twee proeflijnen in geschikte distrikten zouden worden gebouwd met een breedte van 2 voet.De uitbreiding van het gebruik van 2 voet lijnen in Frankrijk en de Fransche bezittingen, wordt in een artikel in het Engelsche nieuwsblad The Engineer, aldus beschreven.“De ondersteuners van het smalspoor systeem hebben de Kamer er toe gebracht om te beschouwen dat boven een zekere hoogte, de gewone breede spoorwegen onnoodige en onproduktieve uitgaven veroorzaken, en dat met een hoofdsysteem van gewone spoorwegen het geld veel nuttiger gebruikt wordt om twee honderd mijlen ‘voedlijnen’ aanteleggen dan de bestaande lijnen de helft of het kwart van dien afstand te verlengen. De voorstanders van de smalsporen staan er op dat elk Fransch dorp door zijn klein spoorwegje behoorde verbonden te zijn, en zij argumenteeren dat de vermeerdering in transport vergemakkelijking meer zou opbrengen door de aansporing van landbouw en andere nijverheid, dan zij zouden kosten.”In Pruisen bestaan, sinds de “lichte spoorwegen wet,” in 1892 gepasseerd werd, niet minder dan 120 lichte spoorweg lijnen van verschillende breedten, en zijn er 60 in aanbouw.In 1897 in België had men 1,041 mijlen lichte spoorwegen. De gewone breedte is er 3 voet 3{{breuk|3|8}} duim, behalve in spoorwegen die men wil laten aansluiten aan die van Holland, waar de breedte 3 voet 6 duim is, terwijl de vroegere standaard breedte van 4 voet 8½ duim slechts bij uitzondering toegelaten wordt, in geval van korte lijnen die een zwaar traffiek moeten dragen. In de voormelde drie landen zijn verschillende breedten aangenomen; in België gebruikt men er drie, in Pruisen alleen 9 verschillende, en in het geheele Duitscland omtrent 30 breedten. Geen vaste, onveranderlijke regel kan neêrgelegd worden omtrent de aantenemen breedte, daar alles afhangt van het bedrag gelds beschikbaar voor den aanbouw, het waarschijnlijk bedrag van het vervoer, de kosten van het bewerken der lijn, enz. Toen ik sprak van een 2 voet breedte als de meest geschikte voor de Kolonie op het oogenblik, deed ik dit met het oog op zekere lijnen die spoedig hunne werkonkosten zouden opleveren, indien op deze breedte aangelegd; maar ik ben, aan den anderen kant, geheel overtuigd dat er ook distrikten zijn waar een lichte spoorweg van de gewone breedte beter zou beantwoorden. Er schijnt in de Kolonie een sterk gevoel te bestaan tegen het breken van de gewone breedte; “liever glad geen spoorweg als dit”, is eene uitdrukking die dikwijls gehoord is. Doch door te bewijzen dat men in andere landen niets tegen dit breken van de breedte heeft, zoolang dit niet geschiedt op een hoofdlijn, die doorvervoer heeft, doch slechts op “voeders” hoop ik aantetoonen dat de voorgemelde uitdrukking eene verkeerde is.</ref> * Die oorlaaikoste verskil van land tot land. In Indië is dit 1 pennie per ton; in Frankryk 2 pennies per ton; in Sakse (Duitsland) is dit 1 pennie per ton; in Suid-Australië is dit tussen 3 tot 5 pennies per ton. In die Kaapkolonie, waar arbeid goedkoop is, kan dit ongetwyfeld minder wees.<ref name="Bodtker2" /> * Omdat smalspore hul eie treine en trokke het wat alleen staan, kan die rollende materiaal van die hooflyn (die 3 voet 6 duim), sowel as ou waens, ens., nie daarop gebruik word nie. Dit is glo een van die sterkste argumente wat geopper kan word: As die groot trokke van die hooflyn nie eens fisies op dieselfde spore as die klein, stilstaande waentjies op die taklyn kan pas of gly nie, kán hulle mos nooit per ongeluk teen mekaar vasry of bots nie.<ref name="Bodtker2" /> * Dit is nie meer nodig om 'n spesiale werkswinkel te hê nie. Die werktuigkundige kan sommer na die plek self gaan, of die lokomotief kan op 'n abbawa gelaai word, so klein is hy.<ref name="Bodtker2" /> * Spoed is nie so 'n groot faktor of noodsaaklikheid op die taklyne of platteland nie. Die spoorlyne sal daarom langer hou omrede die trein veerlig is; die wrywing en slytasie is ook minder sodra daar gerem word. Die onderhoudskoste is dus minder.<ref name="Bodtker2">''De Zuid-Afrikaan.'' 1899. Kleine spoorwegen. 25 Februari, p. 3:<br>II<br>Het parlementaire comité van Victoria ging flink op de kwestie van breedten in, en de getuigenis van een aantal welbekende spoorwegmannen werd gehoord. In het opsommen van deze getuigenis, zegt het comité:<br>“Terwijl de getuigenis bewijst dat de aanleg van deze smalsporen zich in verscheidene landen uitbreidt en dat zij die praktische ondervinding er van hebben, gunstige opinies omtrent hun nut hebben, wordt het door de ingenieurs van het departement en andere getuigen aangemerkt, dat 2 voet en 2 voet 6 duim lijnen voor gewone spoorwegdoeleinden waardeloos zijn, en dat de voordeelen verkregen door hunne invoering overtroffen zullen worden de nadeelen verbonden aan het afwijken van de gewone breedte in Victoria in gebruik. De zaak is echter niet geheel en al eene van het ingenieursvak, en te veel gewicht moet niet gehecht worden aan de getuigenis van de ambtenaren van het departement.”<br>De heer Mais, hoofdingenieur van Zuid-Australië, waar de breedte op drie plekken gebroken wordt, zegt:— „Waar er een gering vervoer bestaat, geloof ik niet dat dit punt de moeite waard is,” en in een memorandum, door hem aan het comité gezonden, zegt hij:—<br>„Ik ben geen voorstander van eenige bijzondere breedte, maar ik heb een groote objectie tegen het breken van de breedte, indien die een grooten invloed heeft op de voorname hoofdlijnen, omdat de last en onkosten van het overladen vermeerdert met den groei van het vervoer. Maar als de groote kwestie is, dat de kosten van aanleg van zijtakken van den hoofdweg zoo groot zijn, dat zij zulke konstruktie beletten, en er middelen gevonden moeten worden om het land te ontwikkelen, dan zou ik in zulk een geval zijtakken laten bouwen op een kleinere breedte, en mij de ongemakken van het breken der breedte laten welgevallen.”<br>De algemeene bestuurder der spoorwegen in Tasmanië, gaf het volgende als zijne opinie te kennen:—<br>„Een soort van schrikbeeld is gemaakt van de zwarigheden en kosten verbonden aan het overladen, en er is onnoodiglijk te veel hierover gezegd. Als een transportrijder zijn wagen naar de statie brengt, dan moeten de goederen afgeladen worden en weder in de spoorwegwagens worden geladen. Hetzelfde wordt precies gedaan als de hoofdlijn goederen ontvangt van de smallere zijtakken.”<br>De nadeelen die volgens de verschillende getuigen, aan het breken van de breedte verbonden zijn, kunnen opgesomd worden als volgt:—<br>1. Het oponthoud en de schade aan goederen veroorzaakt bij de stations aan de punten van vereeniging, en de kosten van het overladen.<br>2. Het verlies veroorzaakt door de isolatie (alleen staan) van het smalle spoor, die belet dat het rollend materiaal en de oudere wagens er kunnen gebruikt worden.<br>3. De noodzakelijkheid om aparte reparatie-plaatsen te hebben, met een staf van bekwame werklieden bij elk punt van vereeniging.<br>4. De zwaardere werkkosten op de smalsporen, en de mindere kansen voor goedkoop en snel vervoer van passagiers en goederen.<br>5. De kleine draagkracht van lijnen op zulk eene nauwe breedte als 2 voet of 2 voet 6 duim.<br>De kosten van overlading verschillen in de verschillende landen. In Indië is het minder dan 1d. per ton, maar in dat land is arbeid dan ook zeer goedkoop. Volgens een rapport van de commissie aangesteld om onderzoek te doen naar den aanleg, het onderhoud en het werk van smalsporen, welk rapport in 1895 aan het parlement van deze Kolonie werd aangeboden, zijn de kosten van overladen in Frankrijk 2d. per ton. In Saksen (Duitschland) kunnen 10 ton steenkolen uit een wagen van de hoofdlijn op twee wagens van den „kleinen spoorweg” overgeladen worden door twee man in 1½ uur tegen een koste van 1d. per ton. De gemiddelde rato per ton aan de punten van vereeniging in Zuid-Australië wordt gezegd van 3d. tot 5d. per ton te zijn, en in de Kaapkolonie waar arbeid goedkoop is, kan het ongetwijfeld voor minder gedaan worden. De kosten van overlading hebben geen grooten invloed op eenigen spoorweg. Zeg dat wij een taklijn hebben 50 mijlen lang, en wij 20,000 ton per jaar heben overgeladen, dan vertegenwoordigt dit tegen 3d. per ton eene uitgave van £250 per jaar of £5 per mijl.<br>De meest ernstige objectie aangevoerd tegen het afwijken van de gewone breedte, is ontegenzeggelijk het feit dat de smalsporen alleen staan, en het rollend materiaal van de hoofdlijn, even als oude wagens, enz., er niet op kunnen gebruikt worden. Het is uiterst handig voor het departement om rollend materiaal te kunnen zenden naar eenig punt, waar er plotseling eene ophooping van goederen plaats vindt; maar hoe dikwijls wordt het niet vergeten dat de lokomotieven van de zware hoofdlijn niet op de lichtere lijnen (van dezelfde breedte) kunnen gebruikt worden zonder de laatsten veel schade toe te brengen. In de opinie van zekeren ingenieur, is dit een der sterkste argumenten ten gunste van het breken der breedte, anders zou geen aardsche macht personen kunnen beletten om het rollend materiaal van de hoofdlijn op de lichtere lijnen te gebruiken, en deze laatsten te vernielen.<br>Het wordt ook beweerd, dat het noodig zal zijn om afzonderlijke werkplaatsen en werklieden te hebben om het rollend materiaal van de smallere spoorwegen te repareeren. Dit is geheel onnoodig. Als er iets hapert aan een locomotief of wagen, kunnen de reparaties gedaan worden op de plaats zelve, door werklieden van de naastbij zijnde werkplaats, en als het noodzakelijk is, dat de locomotief groote reparaties vereischt, kan die op eene speciale wagen geplaatst worden en over de hoofdlijn naar eene werkplaats worden vervoerd; hiervoor bestaan speciale ingerichte toestellen, die slechts weinige minuten werk vereischen.<br>Als men wil zeggen dat de werk-onkosten van een smalspoor veel hooger zijn dan die van de hoofdlijn, dan mist zulke bewering allen grond. Het is een aan ingenieurs welbekend feit, dat op dezelfde hellingen, een smalspoor locomotief, haar gewicht in aanmerking nemende, een veel zwaardere vracht kan trekken dan de locomotief van de hoofdlijn. Het is duidelijk, dat zoolang de „kleine spoorwegen” het traffiek kunnen baas raken, zij veel goedkooper kunnen bewerkt worden dan de breede lijnen, waar zooveel doodgewicht voor niemand wordt getrokken. Snel vervoer is eene groote noodzakelijkheid op de hoofdlijnen, maar op de taklijnen is dit niet van zooveel belang, en een snelheid van 12 tot 25 mijlen per uur, kan, indien noodig met veiligheid bereikt worden op een smalspoor.<br>De heer Everard R. Calthrop, vroeger assistent locomotief-superintendent, van de groote Indische Peninsular Spoorweg, geeft in een brief aan de „Times” een aantal belangrijke bijzonderheden omtrent het werken der smalsporen in Indië. Hij zegt:—<br>„De feiten door cijfers aangetoond met betrekking tot de drie breedten zijn even belangrijk als onomstootelijk. Vergeleken met de gewone breedte, zijn de gemiddelde kosten van de lijn die een „meter” (3 voet 3 {{breuk|3|8}} d.) breed is, iets minder dan de helft, terwijl de kosten van een 2 voet 6 duim lijn, slechts 1-5 er van bedragen. Deze cijfers sluiten al het rollend materiaal en uitgaven van kapitaal in. Maar zelfs in aanmerking nemende, dat, toen de oude hoofdlijnen gebouwd werden spoorwegstaven en rollend materiaal duurder waren, zoo hebben wij toch het feit, dat met hetzelfde geld men 400 mijlen spoorweg van 2 voet 6 duim kan bouwen en met alles voorzien voor elke 100 mijlen spoorweg van de gewone breedte. In Indië ten minste, lijdt het geen twijfel, of een smalspoor 100 mijlen lang moet, als „voeder” voor de hoofdlijn en drager van Engelsche handelswaren, een veel grooter invloed hebben op de ontwikkeling van een ongeopend distrikt, dan een lijn van de gewone breedte met 75 mijlen weg er aan, waarover de goederen door wagens moeten vervoerd worden. In zulk een geval is het alleen de smalheid en bijgevolglijk de goedkoopte van de breedte, die den invloed doet gevoelen, door goedkooper vervoer te verbinden met een grooter gebied van traffiek. De kosten van overladen bij de punten van vereeniging zijn als niets vergeleken met het besparen van wagenvervoer over een distantie van 75 mijlen.”<br>Hetzelfde argument werd gebruikt in het Kaapsche parlement, door den ed. heer J. X. Merriman, toen de Caledon spoorweg wet in de laatste zitting besproken werd. Hij toonde aan dat een lijn naar Caledon gebouwd tegen minder dan £3,000 per mijl betalen kon, waar een meer kostbare lijn dit nimmer zou doen. Hij zeide ook dat de politiek van de Kaapkolonie moest zijn om elk belangrijk middelpunt met de hoofdlijn te verbinden, een politiek die met een zwaar verlies voor het land zou gepaard gaan, tenzij een smallere breedte dan de tegenwoordige, 3 voet 6 duim, werd aangenomen.<br>De voormelde heer Calthrop zegt verder:<br>„De ondervinding bewijst, dat een 2 voet 6 duim breed spoor door een arm distrikt loopende met een passagiersvervoer van minder dan ¼ van de hoofdlijn en met een goederenvervoer van 1-20 er van, en slechts een gemiddeld inkomen leverende van £5 8sh. per week niet alleen kan bestaan, maar zelfs een grooter percentage van winsten kan opleveren dan een hoofdlijn die door de beste distrikten loopt, en al het voorname vervoer krijgt.<br>De reeds gemelde commissie in 1895 door de Kaapsche regeering aangesteld, kwam verder tot het volgende besluit:—„Dat deze proeflijnen behooren gebouwd te worden op een 2 voet breedte, volgens het Decauville systeem en dat het werk van zodanigen aard behoort te zijn, dat in het geval dat de lijn niet betaald, zij zonder groot verlies kan worden opgegeven en naar eene andere plaats verlegd worden.”<br>Met zooveel getuigenis van deskundigen ten gunste van spoorwegen met een smalle breedte, is het te hopen, dat de Kaapkolonie niet zal weifelen om zonder verder uitstel een begin met den aanleg er van te maken. Men moet echter niet vergeten dat het aanleggen en het bouwen van deze smalle sporen heel wat verschilt van die der hoofdlijnen, en ten einde zulke smalle spoorwegen te doen slagen is het noodig dat de opmeting, zoo-wel als de aanleg en het bewerken van deze kleine spoorwegen gelaten wordt in de handen van mannen die er een speciale studie van gemaakt hebben. Als de „kleine spoorwegen” slechts een copie gaan zijn van de hoofdlijnen op kleiner schaal gebouwd, zal de zaak van het begin af eene mislukking zijn. Om hiertegen te waken, zou het raadzaam voor den commissaris van publieke werken zijn om een bekwaam ingenieur naar Europa te zenden om den aanleg en de bewerking van deze kleine spoorwegen voor geruimen tijd aldaar te bestudeeren, zoodat zulk een ingenieur zijn ondervinding alhier kan te pas brengen wanneer men hier met den aanleg begint. Een feit dat in geen geval uit het oog moet worden verloren is, dat hoe meer de lijn gebouwd is in overeenkomst met het werk dat zij te doen heeft, hoe goedkooper het werk zal gedaan en hoe meer renten zij op het kapitaal zal afwerpen. Gewoonlijk gebruikt men geen transportwagen en een span ossen om werk te doen, dat door een Schotsche kar en twee ossen kan gedaan worden.<br>Het voornaamste doel van een kleine spoorweg is om een distrikt te ontwikkelen, en daarom moet het zoo aangelegd worden, dat het zulk vervoer kan vangen, zelfs als men daartoe verplicht is om heel wat een rechte lijn af te wijken. De ingenieur die dus zulk een lijn moet opmeten heeft dus een veel zwaardere taak te volvoeren, dan hij die slechts twee gegevene punten langs den kortst mogelijken weg moet vereenigen. Hij moet de voortbrengende kracht van elke plaats in het distrikt in aanmerking nemen, vóór hij kan beslissen welke van alle mogelijke wegen het meeste vervoer aan de lijn zal brengen, en dit zonder de jaarlijksche kosten van bewerking op onmatige wijze te verhoogen. De kosten van vervoer hangen voornamelijk af van de richting die de lijn volgt. Als de meest „recht-uit” afstand tusschen twee punten wordt gekozen, met sterke hellingen en scherpe bochten, met het doel om de kosten van aanleg te verminderen, dan zullen de kosten van vervoer verhoogd worden. De ingenieur moet dus beslissen of het raadzamer is de oorspronkelijke kosten van aanleg van de lijn te verminderen door die kort te maken, of de kosten van vervoer te verlagen door een lijn aan te leggen, die gemakkelijker hellingen en minder scherpe bochten heeft. Hij moet niet alleen den besten weg kiezen uit een technisch oogpunt, maar ook door cijfers uitvinden wat het bedrag van het vervoer zal zijn, vóór hij kan besluiten welke soort van kleine spoorweg het beste voor dat bepaalde distrikt zal beantwoorden.<br>Uit wat hierboven gezegd is, valt het gemakkelijk te begrijpen, dat om de meest geschikte lijn aan te leggen tusschen twee bepaalde punten en er tevens van verzekerd te zijn dat die waarlijk de beste onder de omstandigheden is, geen lichte taak uitmaakt, en een groote kennis van theorie vereischt zoowel als van ondervinding. Opmetingen worden gewoonlijk in dit land op een haastige wijze gedaan, tusschen de zittingen van het parlement, en de noodige tijd wordt niet aan ingenieurs vergund om verschillende wegen met elkander te vergelijken. Het zou derhalve een voordeel voor de Kolonie zijn als een vasten staf van opmeters werd aangehouden om degelijk na te gaan wat men van de verschillende lijnen mag verwachten, en wat zij kunnen doen, alvorens een voorgestelde lijn afgepend en gebouwd wordt. De Kolonie kan er dan zeker van zijn, dat werkelijk de beste en goedkoopste lijn gebouwd was geworden, en dat niet herhaald zal worden wat alreeds gebeurd is, namelijk dat, toen men eens besloot om de hellingen op zekere lijn te verminderen, de ingenieur die het opzicht over het werk had, in staat was om hellingen van 1 in 40 te verminderen tot 1 in 80, zonder de lengte of kosten van anleg der lijn veel hooger te maken. Alles hangt af van eene degelijke opmeting, zoowel de kosten van aanleg als het goedkoope bewerken der lijn.</ref> * Malmesbury se skuld vir die terminuslyn is ook as argument ingespan. Teen 1889 moes die Kaapse regering elke jaar £8 700 rente aan die banke in Londen terugbetaal, bloot omdat die swaar Kaapse spoorlyn daar in die Swartland lê. Dit is nog sonder om die kapitaalkoste terug te delg. Nadat al die bedryfskoste afgetrek is, het die lyn die staat net 'n skamele £340 per jaar in die sak gebring.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1889. Het Parlement. Wetgevende Vergadering. 26 Julij, Begrooting. 27 Julij, p.3: [...] De heer Hofmeyr vond het niet mooi van den heer Louw om lawaai te gaan opschoppen, nu een district zonder Spoorweg, als Fraserburg, iets wilde. '''Malmesbury had een Spoorweg waar men £8,700's jaars rente voor betaalde, terwijl de Spoorweg slechts £340's jaars hiervoor opbragt.''' Wat de hr. Van der Walt betreft moest hij opmerken dat er nu reeds een menigte bruggen waren aangenomen, en het zou verkeerd zijn als men een district als Fraserburg, dat door hongersnood veel geleden had, en welks bewoners in de treurigste omstandigheden verkeerd hadden, niet wilde te gemoet komen.[...]</ref> :In 1897, byna 8 jaar later, staan sake so: die landbou-ekonomie het intussen effens verbeter en die totale geld wat by Malmesbury se kaartjieskantore en vragdepots ingesamel word, trek nou by 'n indrukwekkende £460 ''per myl''. C. Bodtker (siviele ingenieur) gebruik hierdie stewige "bruto-omset" as sy groot troefkaart, maar vir die gewone belastingbetaler verswyg hy die fynskrif. Om daardie swaar breedspoortreine deurlopend te laat loop, vreet die daaglikse bedryfsuitgawes — aan steenkool en spoorweglone — 'n reuse-kapitaal op, wat beteken die uiteindelike netto wins op die staat se belegging bly steeds op 'n patetiese 1,2% staan.{{voetnota|„£1 4s. 8d. percent” (wat £1,23 in vandag se desimale geld is), beteken dit dat vir elke £100 wat die staat aan daardie myl spoorlyn bestee het, hulle slegs £1,23 per jaar se skoon wins oorgehou het. Vandaar die 1,2%.}} :Bodtker gebruik hierdie finansiële verknorsing, en verpak die blink verkoopsargument baie eenvoudig: die probleem is nie dat die platteland te min vrag lewer nie, maar dat die bestaande spoorlyn destyds hopeloos te duur gebou is (£5 794 per myl). Was hierdie lyn maar liewer 'n veerligte smalspoor wat teen slegs £2 500 per myl aangelê is, verminder die staat sy jaarlikse Londense rentekoers dadelik met meer as die helfte, wat dieselfde klein plattelandse inkomste skielik op papier in 'n reusagtige 11%-wins sal omtower.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1899. Kleine Spoorwegen. 3 Maart, Bijvoegsel:<br>III.<br>De smalspoor lijnen behooren geene steilere hellingen te hebben dan 1 in 40, als de werkonkosten zoo laag mogelijk zullen worden gehouden. Er zijn echter een aantal lijnen met scherpere hellingen gebouwd, die met winst bewerkt worden. Als een voorbeeld noemen wij de Darjeeling Himalaya Railway, die 6600 voeten klimt in 40 mijlen, door middel van steilten van 1 in 23 en 1 in 28, en dat met een twee voet breedte; op zulke steilten kan een 14 ton lokomotief een gewicht van 25½ ton op zeven goederenwagens geladen, trekken. In de Kaapkolonie zou 1 in 30 waarschijnlijk de steilste helling zijn, die op een lijn noodig zou zijn om zwaar werk te vermijden, en deze helling behoort geen verhinderding te zijn voor het bouwen van lichte spoorwegen.<br>Er is tegenwoordig geen distrikt in de Kolonie, die een spoorweg, er doorloopende met een door-traffiek van 30,000 ton, elk jaar kan voorzien, en dit kan, zooals wij later zullen zien, vervoerd worden met een 14 ton lokomotief op de Darjeeling Himalaya spoorweg over een doorloopende gemiddelde helling van 1 in 29 over 16½ mijlen.<br>De twee voet breedte is de meest geschikte voor deze kolonie, daar het de boeren in staat zal stellen hunne plaatsen met de „kleine spoorwegen” te verbinden door middel van draagbare spoorwegstaven, en zij kunnen op die wijze hunne produkten dadelijk van hunne plaatsen of landerijen verzenden zonder die eerst op eene wagen te laden. Het is de boer die de „kleine spoorweg” zal ondersteunen, en men moet derhalve het eerst zijne belangen in het oog houden.<br>Een 2 voet breede spoorweg kan in zeer korten tijd gebouwd worden, en om die reden is deze breedte aangenomen door de militaire autoriteiten op het vasteland. Een regiment soldaten bouwt thans een kleine spoorweg van Swakopmond naar Windhoek, in Duitsch West Afrika, waarvan omtrent 26 mijlen klaar zijn. De spoorwegstaven wegen 19 lbs. per yard en zijn 16½ voet lang, terwijl de lokomotieven slechts 7½ ton wegen en de steilste helling 1 in 18 is.<br>De hoofd-ingenieur van de Kaapsche regeerings-spoorwegen stelde in zijn rapport over lichte spoorwegen voor, dat ingeval de lijnen van 2 voet breedte niet goed beantwoordden, zij zonder een groot verlies opgegeven konden worden, en de lijnen afgebroken en ergens anders konden geprobeerd worden. Op het eerste gezicht zou het meesten van ons toeschijnen, dat om een spoorweg te bouwen en het dan weder af te breken, een te kostbare proefneming is. Toch wordt dit elke keer gedaan door de militaire autoriteiten op het vaste land van Europa.<br>De wijdte der spoordijk voor een 2 voet spoorweg behoeft niet meer te zijn dan tusschen de 6 en 8 voet, of omtrent de helft der breedte van de dijken der tegenwoordige Kaapsche spoorwegen. De „kleine spoorwegen” volgen de formatie van den grond, en als regel is het onnoodig om hooge dijken of doorgravingen te hebben. In de Kaapkolonie moet een spoorweg dikwijls groote kloven kruisen, waar de spoorweg-dijken 30 of 40 voet hoog moeten zijn, zoolang de kleinste bocht toegelaten een radius heeft van 5 kettingen. Met bochten van een radius van 1½ ketting kunnen die kloven beklommen worden. De kosten van de aardewerken van een „kleine spoorweg” behooren in geen geval £300 per mijl te boven te gaan, terwijl de kosten van de aardewerken der spoorwegen die men spoedig van plan is in de Kolonie te bouwen, tusschen £1,000 en £2,000 zullen bedragen. De voornaamste kosten verbonden aan het leggen van een „goedkoope spoorweg” is de permanente weg, en daar het van het hoogste belang is dat de rails sterk genoeg moeten zijn om het rollend materiaal en goederen te dragen die over den spoorweg zullen gaan, behoort het gewicht der rails niet tot op zijn laagste punt te worden gebracht. Zulks te doen zou een noodlottige misstap zijn, daar de permanente weg van het grootste belang is voor het veilig en spaarzaam bewerken van de lijn. Spoorstaven voor lijnen die waarschijnlijk een vast bestaan zullen hebben, behooren niet minder dan 30 lbs. per loopende yard te wegen, en waar er hellingen steiler zijn dan 1 in 40 voor een aanzienlijke lengte, zelfs niet minder dan 40 lbs. per yard met 2,150 stalen sleepers per mijl.<br>Een Duitsche firma, die verschillende lichte spoorwegen in Oost-Pruisen met uitnemende resultaten heeft aangelegd, heeft mij vele kostbare inlichtingen gegeven over het onderwerp van het bouwen van lichte spoorwegen. Die firma berekent dat de kosten van zulk een permanente weg met 40 lbs. rails omtrent £1,000 per mijl zal kosten, afgeleverd in een der havens van de Kolonie. Als wij daarbij £350 per mijl voegen voor het leggen van den weg, en het voorzien er van met ballast krijgen wij een totaal per mijl van £1,350. De derde belangrijke uitgave in de kosten van een „kleine spoorweg” is die voor bruggen en overgangen.<br>De rivieren in deze Kolonie te worden overbrugd, hebben dikwijls zeer hooge wallen, en zijn onderhevig aan sterke overstroomingen, en in zekere tijden rijzen en vallen zij zeer snel. In de gevallen van vele rivieren zou het verstandig zijn om, inplaats van een brug met diepe fondamenten aan te leggen, die nog bovendien vele voeten hooger moet zijn dan de hoogst bekende overstrooming, dwars over de rivier te gaan met een muur van metsel- of concreetwerk. In zulk een geval mag de communicatie een paar dagen lang, nu en dan gestoord worden, maar dit is van minder belang in verband met het feit dat men duizenden van ponden zou sparen, vooral als er niet zeer veel vervoer over de lijn is. Waar het eenigszins kan, behoort zulk een muur zoodanig te worden gebouwd, dat het als een dam kan gebruikt worden, hetzij voor besproeiing of voor het drenken van vee. Dit is reeds in twee of drie gevallen gedaan, b.v. te Grahamstown, waar door de spoordijk een uitmuntende dam gemaakt wordt. Waar bruggen absoluut noodzakelijk zijn, behooren dezelfde soort gebruikt te worden, die thans in zwang zijn bij de militaire werken op het vaste land van Europa, n.l. het Lübbeke systeem, dat gemakkelijk uitelkander te nemen is, en even gemakkelijk weder opgericht kan worden. Deze bruggen werden ook aanbevolen door de ingenieurs die de Duitsch Oost-Afrika centrale spoorweg hebben opgemeten. Hoewel bruggen een zware post zijn in de onkosten van de Kaapsche regeerings-spoorwegen behooren hunne kosten voor een 2 voet breede spoorweglijn geen £500 per mijl te boven te gaan. Als wij nu hierbij £400 per mijl voegen voor rollend materiaal, staties, gebouwen en andere benoodigdheden, dan komen wij tot het resultaat, dat een mijl van 2 voet breede spoorweg met 40 lbs. rails niet meer behoort te kosten dan £2,550. En dit is een zeer hooge berekening, die alleen onder zeer bijzondere omstandigheden zal behoeven overschreden te worden. Wij hebben op het oogenblik in Zuid-Afrika de Beira-spoorweg, ter breedte van 2 voet, en de Namaqua-spoorweg ter breedte van 2 voet 6 duim, maar hoewel ik de bestuurders van die lijnen heb verzocht om informatie omtrent de kosten van aanleg en bewerking, heb ik daaromtrent geen antwoord ontvangen. Uit de getuigenis afgelegd voor de commissie aangesteld om aan het Koloniale gouvernement rapport te doen aangaande lichte spoorwegen, blijkt het echter dat een lijn als die van Beira voor £2,000 per mijl kan worden gebouwd.<br>De ed. heer J X Merriman zeide gedurende de laatste zitting in het parlement, dat de Namaqualand spoorw. een succes was. De helft er van gaat door zeer zwaar terrein, de andere helft over een gemakkelijke streek. Het werd oorspronkelijk gebouwd tegen £1,400, maar later herlegde men de lijn met zwaardere spoorwegstaven, zoodat de tegenwoordige kosten £2,550 per mijl bedragen. Natuurlijk kan men de kosten van lichte spoorwegen in Europa niet gebruiken als eene maatstaf voor de Kolonie. De reeds te voren gemelde commissie door de Kaapsche regeering aangesteld, schatte de kosten van een „kleinen spoorweg” tegen tusschen £2,000 en £3,000.<br>Wij moeten thans overgaan om een schatting te maken wat de waarschijnlijke verdiensten van eene „kleine spoorweg” in de Kolonie zouden zijn en daartoe is het noodig na te gaan wat de tegenwoordige lijnen verdienen. De grove verdiensten van de Kaapsche regeerings-spoorwegen in 1897, waren volgens verslag van den algemeenen bestuurder, £1,621 per geopende mijl, maar veel van deze som werd verdiend op doorvervoer. Als wij naar de taklijnen zien, '''dan bevinden wij dat de Malmesbury lijn £460 per mijl verdiende''', de Aliwal Noord tak £825, de Graaff-Reinet lijn £453 en de Grahamstown tak £638. De grove verdiensten van de nieuwe Cape Central Railway, die een ontwikkelings-tak is van Worcester naar Ashton bedragen niet minder dan £445 per jaar. '''Al de takken der Kaapsche spoorwegen toonen met uitzondering van de Malmesbury tak, een groote vermeerdering van verdiensten aan.''' Alles in aanmerking genomen, kan er geen twijfel bestaan of de nieuwe aan te leggen lijnen kunnen van het begin af aan op een verdienste van £200 per mijl rekenen, die de tegenwoordige vermeerdering in de verdiensten der bestaande takken in aanmerking nemende, langzaam hooger zal worden en binnen 5 jaar na hun aanleg £300 per mijl zal kunnen bedragen. Allen die zorgvuldig de ontwikkeling van het spoorwegsysteem in de Kolonie hebben nagegaan, zullen moeten erkennen dat dit een zeer gematigde berekening is.<br>De kosten van bewerken hangen van zoo veel dingen af en verschillen zoodanig, dat het onmogelijk is om met eenige nauwkeurigheid te zeggen wat zij voor een „kleinen spoorweg” in de Kolonie zullen bedragen, zonder bekend te zijn met de lengte, de hoeveelheid goederen te worden vervoerd, de bochten en de hellingen. Zij zullen echter heel wat minder zijn dan die der tegenwoordige lijnen. '''In 1897 waren de werkonkosten op de Malmesbury lijn 6s. per treinmijl''', terwijl die op de Graaff-Reinet lijn slechts 3s. 5d. per treinmijl beliepen.<br>De heer Mackay, in zijn boek over „Lichte spoorwegen” zegt, dat de werk-onkosten op lichte lijnen in de Kolonie geen 2s. 6d. per mijl behooren te boven te gaan, met een treindienst van 1,200 treinmijlen per mijl per jaar, en dit meent twee treinen per dag, heen en weer. De Nieuwe Kaapsche Centrale spoorweg heeft een treindienst van omtrent 1,300 mijlen per geopende mijl, en de werkonkosten bedroegen in 1896 3s. 6d. per mijl, en met meer betaalbare vrachten in evenredigheid tot het geheele gewicht der trein, zouden zij waarschijnlijk het bedrag van 2s. 6d. niet te boven gaan. In Europa bedragen de werkonkosten van sommige der kleine spoorwegen slechts 1s. per treinmijl, maar dan hebben zij een drie- of viermaal grooteren treindienst, dan een kleine spoorweg in de Kolonie kan hebben, zonder ledige spoorwagens te laten loopen. Er zijn echter zekere vaste bedragen in rekening te brengen, die steeds dezelfde blijven, of de traffiek veel of min is. Als wij de werkonkosten van kleine spoorwegen met één dagelijksche trein, heen en weer, op 3sh. 6d. per mijl stellen, dan behoeft zulk eene begrooting in de Kolonie zeker niet te buiten worden gegaan, behalve in zeer bijzondere gevallen, en met twee treinen per dag in elke richting behooren zij geen 2s. 6d. te boven te gaan. Dit is £158 per mijl per jaar, en is zeer hoog voor lijnen van 2 voet breedte.<br>Het is een der grootste misslagen die een land kan maken om dure lijnen te bouwen tegen hooge kosten, als de inkomsten van zulke lijnen te worden verkregen, de uitgaven niet rechtvaardigen. De kolonie Nieuw Zuid-Wales heeft 17 taklijnen met een mijllengte van 1,112 mijlen, en al deze lijnen, met uitzondering van twee hebben traffiek genoeg om de werkonkosten te betalen en nog iets voor renten over te houden, maar tengevolge van de zware onkosten van het aanleggen er van, verliest die Kolonie elk jaar omtrent £320,000 op die lijnen. In de Kaapkolonie zijn weinig taklijnen in staat om iets bij te dragen tot de renten op het kapitaal. Volgens het rapport van den algemeenen bestuurder voor 1897, '''verdiende de Malmesbury-lijn slechts £1 4s. 8d. percent'''; de Graaff-Reinet-lijn 6s. 3d. en de Grahamstown-lijn 18s. 5d. percent op het belegde kapitaal. Waren „lichte spoorwegen” in die gevallen gebouwd geweest, dan hadden ze waarschijnlijk niet alleen de volle rente op het kapitaal afgeworpen, maar de regeering in staat gesteld om de tarieven te verlagen ten gunste van de distrikten die zij behooren te ontwikkelen. '''De Malmesbury-lijn werd gebouwd voor £5,794 per mijl, en een „kleine spoorweg” zou gebouwd geweest zijn voor £2,500 per mijl, terwijl het dezelfde diensten zou hebben gedaan, en tegen de helft der kosten zou kunnen bewerkt worden. Terwijl de tegenwoordige lijn een zuivere winst van iets over 1 percent op het belegde kapitaal afwerpt, zou de kleine lijn met dezelfde verdiensten omtrent 11 percent winst hebben kunnen aantoonen, en dit is groot genoeg om de regeering in staat te stellen het tarief aanzienlijk te verminderen.'''</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Die vragvervoerdiens (11 Oktober 1902) by Darling is amper nie eens 'n maand oud nie, of D.C. de Waal sê op 6 November 1902 tydens 'n parlementêre sitting hy hoor dat die spoorwaens op die Kalabas-lyn herhaaldelik omslaan as hulle met bale hooi gelaai is.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1902. Parlement. Wetgevende Vergadering. Donderdag, 6 November, 1902. Spoorweg Verlenging Wetsontwerp. 11 November, p. 5: De heer D.C. de Waal zei, dat er in andere landen slechts in buitengewone gevalle tweevoet lijnen gebruikt werden. Hij had gehoord, dat de spoorwagens herhaaldelijk omsloegen op de Kalabaskraal lijn, wanneer zij met balen hooi geladen waren. Hij wou aanraden om te bezinnen voor dat men begon. Dit was zijn raad. Men moest eerst zien hoe de Kalabaskraal lijn zou beantwoorden voordat men andere ter hand zou nemen.</ref> Dit was nog voordat Hopefield se lyn amptelik geopen is. Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar men het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie rollende materiaal op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n nouer spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> [[File:Report (IA reportrail00cape).pdf|duimnael|250px|regs|Verslag van die Gekose Komitee aangaande die Kalabaskraal-Hopefieldspoorlyn (1904), in opdrag van die Wetgewende Raad]] Op 19 April 1904 stel Cyril Alexander Owen-Lewis (LWR vir die Noordwestelike Provinsie) in die Wetgewende Raad voor 'n komitee moet saamgestel word ter ondersoek van die smalspoor vanaf Kalabaskraal na Hopefield. Dit moet die boere die geleentheid bied om hul griewe te lug. Jacobus Arnoldus Combrink Graaff (LWR vir die Noordwestelike Provinsie) steun die voorstel. Hy sê daar heers groot ontevredenheid.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Parlement, Wetgevende Raad, Dinsdag, 19 April, Spoorweg Kalabaskraal-Hopefield. 21 April, p. 3: De heer OWEN-LEWIS stelde voor: Dat een comité worde aangesteld om getuigenis in te winnen, om papieren te vragen en rapport te doen over de algemeene werking van de smalle spoorweg lijn van Kalabaskraal naar Hopefield. Het comité te bestaan uit de heeren Pyott, Smith, Graaff, Kol. Bayley, Ross, Barrable, I. J. van Zijl en den voorsteller.<br>De Voorsteller lichtte zijn motie toe en wilde den boeren in dat distrikt gelegenheid geven hun grieven betreffen-de dien spoorweg kenbaar te maken, vooral waar geklaagd werd over groote verliezen; ten gevolge van het overladen der goederen uit spoorwagens van een breeden spoorweg in die, loopende over dezen smallen spoorweg.<br>De ed. heer GRAAFF ondersteunde 't voorstel. Hij zei, dat er groote ontevredenheid in de zaak bestond.</ref> Op 26 Mei 1904 word die '''Verslag van die Gekose Komitee aangaande die Kalabaskraal-Hopefieldspoorlyn (1904)''', wat in opdrag van die Wetgewende Raad opgestel is, bespreek.<ref name="Owenverslag1904" /> Luidens die verslag is klagtes aangehoor van die verteenwoordigers vir die boere en handelaars van Darling en Hopefield, maar ook die getuienis van spoorwegbeamptes is ingewin. Die komitee doen die volgende voorstelle aan die hand:<ref name="Owenverslag1904" /> :(1) 'n Bevoegde amptenaar moet oor die hele lyn verantwoordelik wees, vir die beheer en bestuur daarvan.<ref name="Owenverslag1904" /> :(2) Die tariewe van die smalspoor moet verminder word, op een lyn met die tariewe wat op die hooflyn gevra word. Tans is die goederetarief dubbeld soveel as wat die hooflyn vra.<ref name="Owenverslag1904" /> :(3) Gedekte trokke, en plat trokke (tans in gebruik) moet met klappe voorsien word.<ref name="Owenverslag1904" /> :(4) Geskikte oorlaai- en bergplek moet verskaf word. Skure moet gebou word vir die berging van goedere en produkte wat op die lyn vervoer word, asook 'n ruim goedereloods vir die oorlaai by Kalabaskraal.<ref name="Owenverslag1904" /> :(5) Die stasies moet omhein word; vee verniel die produkte wat daar by die stasie lê.<ref name="Owenverslag1904" /> :(6) Alle pogings moet aangewend word om die oorlaai van goedere te bespoedig en te vergemaklik, deur 'n bekwame voorman oor die spoorwegwerkers aan te stel.<ref name="Owenverslag1904" /> :(7) Die treindiens moet passasiers akkommodeer wat te Hopefield die vroeë trein vanaf Kalabaskraal na Kaapstad betyds wil haal. Fasiliteite op die eerste-, tweede- en derdeklaskompartemente behoort ook na behore verskaf te word.<ref name="Owenverslag1904" /> :(8) Elke voorsorgmaatreël moet getref word om bederfbare produkte in 'n ongeskonde toestand te hou by die versending en oorlaai; al hierdie op- en aflaaiwerk moet onder bekwame toesig geskied.<ref name="Owenverslag1904" /> Tydens die debat hoop Graaff (LWR) die regering bou nie gou weer smalspoorlyne nie; dit is duidelik wat 'n mislukking hierdie tipe spoorweë is.<ref name="Owenverslag1904">''De Zuid-Afrikaan''. 1904. Parlement. Wetgevende Raad. 26 Mei. Kalabaskraal-Hopefield Spoorweg. 28 Mei, p. 3:De Ed. heer OWEN-LEWIS leidde het debat in op het rapport van het select comité op den Kalabaskraal-Hopefield Spoorweg. Hij zei, dat het comité in al de klachten tegen de werking van den spoorweg was getreden en lichtte daarop het rapport dat hieronder volgt toe.<br>Uw comité, het getuigenis genomen hebbende van de spoorweg beambten, die verantwoordelijk zijn voor de werking van de lijn, en gehoord hebbende het getuigenis van de vertegenwoordigers van de boeren en handelaars van Darling en Hopefield, wenscht de volgende suggesties te doen, dewelke, het meent, als er op gehandeld wordt, strekken mogen tot een meer bevredigende werking van den spoorweg, dan tot hiertoe is geschied.<br>(1) Dat een bevoegd ambtenaar in vollen last van de geheele lijn moet worden geplaatst en verantwoordelijk moet wezen voor 't beheer en 't bestuur daarvan.<br>(2) Dat de tarieven thans gevraagd op de smalle lijn verminderd moeten worden, opdat ze meer gelijkvormig zullen zijn met de tarieven die op de hoofdlijn gevorderd worden.<br>(3) Dat gedekte trucks moeten worden verschaft, en de platte trucks, welke thans in gebruik zijn met kanten moeten worden voorzien.<br>(4) Dat geschikte accommodatie en "sheds" gebouwd moeten worden voor het bergen van de produkten, die op de lijn vervoerd worden, en dat een ruime loods voor overlading te Kalabaskraal moet worden gebouwd.<br>(5) Dat de staties omheind moeten worden om vee te beletten de produkten die daar liggen, te vernielen.<br>(6) Dat alle pogingen moeten worden aangewend, om de wijze van overlading van goederen te verbeteren, door een zeer geschikt man aan 't hoofd der arbeiders te plaatsen.<br>(7) Dat de treindienst moet worden verbeterd en versneld en alsoo veranderd worden om passagiers van Hopefield in staat te stellen in tijd te zijn voor den vroegen trein van Kalabaskraal naar Kaapstad; en dat er eerste-, tweede- en derde klas compartimenten behooren verschaft te worden.<br>(8) Dat elke voorzorgsmaatregel moet worden genomen om bederfelijke produkten te behouden gedurende hun verzending en overlading, en om te zorgen dat al het op- en afladen dier produkten onder bekwaam toezicht zal geschieden.<br>(9) Ten slotte wenscht uw comité er op te wijzen dat bekwaam bestuur, verbeterde accommodatie voor overlading en berging, en een liberaler behandeling inzake de tarieven hoogst noodzakelijk zijn om de nadeelen te verminderen, die geleden worden door degenen, die gedwongen zijn gebruik te maken van een lijn, die in breedte verschilt van de hoofdlijn, waaraan ze verbonden is.<br>De Ed. heer WILMOT secondeerde de aanneming van het rapport. Spreker vond het met het oog op de Port Elizabeth-Avontuur lijn uitstekend dat men eerst het succes van andere smalspoorwegen zou nagaan. Het Ed. lid wilde weten of de tarieven thans op den smalspoorweg van kracht betalend waren of niet, en in het eerste geval, in hoeverre die konden worden verminderd.<br>De Ed. heer GRAAFF hoopte, dat de regeering niet spoedig weer smalle spoorwegen zou bouwen, nadat het soo duidelijk was gebleken welk een mislukking zoodanige spoorwegen waren.<br>De Ed. heer OWEN-LEWIS wees er op dat de tarieven op de smalspoorweglijnen veel hooger waren dan op den breeden spoorweg. Behalve dat was het nadeel van overlading zoo groot, dat de boeren hun produkten mijlen ver per wagen vervoerden. Als nu de tarieven werden verlaagd zou er zeker meer gebruik van de smalspoor lijnen worden gemaakt voor vervoer van goederen.<br>De Ed. heer MICHAU vroeg wat de tarieven der Kalabas Kraal lijn waren vergeleken met de taklijnen dezer kolonie.<br>De Ed. hr. OWEN-LEWIS antwoordde dat de vrachten op de smalspoor lijnen het dubbele waren van die op breede spoorlijnen van toepassing.<br>Het rapport werd daarop aangenomen.</ref> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die rollende materiaal word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om rollende materiaal tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Hopefield word gekniehalter === Die stoomtrein het die eerste paar jaar vanaf Kalabaskraal na Hopefield geloop op Maandae, Woensdae en Vrydae, en vanaf Hopefield teruggekeer op Dinsdae, Donderdae en Saterdae. Vanaf 1906 loop 'n nuwe petrolwa (bykomend vir passasiers) ook op Dinsdae, Donderdae en Saterdae vanaf Kalabaskraal na Hopefield, en loop dieselfde dag weer terug.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Dit maak nou sin hoekom sekere vragtreine van buite (met goedere bestem vir Hopefield) by Kalabaskraal tot 24 uur moes wag. Tydens die parlementsitting van 1903 het [[F.S. Malan]] (LWV van Malmesbury) herhaaldelik{{voetnota|30 Junie, 14 Julie, 15 Julie, en 16 Julie 1903}} vir syfers van die Kommissaris van Openbare Werke gevra m.b.t. die hoeveelheid vrag wat vervoer word, asook die opbrengs en uitgawes per myl per maand van die Kalabaskraal—Hopefield-smalspoor, vergeleke met dié van die Malmesbury—Eendekuil en Sir Lowry Pas—Caledonlyn.<ref name="Parlement30Junie1903" /> 'n Mens moet in gedagte hou die opening was op 'n Saterdag (28 Februarie 1903), maar die finansiële en operasionele syfers op die boeke het die 2de Maart 1903 begin, die Maandag.<ref name="1903statistiek" /> Onthou egter, die Eendekuilspoor is 15 November 1902 geopen — 3 maande en 13 dae voorsprong. Dit is nog voordat mens die klimaat, oesopbrengs, ens. inreken. Die faktore is legio. Die syfers word vernaamlik toegeskryf aan die oorlaai van die goedere by Kalabaskraal. Meer goedere word in die eerste maand vervoer as in die tweede, en die opbrengs is minder. In hierdie twee eerste maande gesamentlik was die uitgawes meer as die inkomste. Gedurende hierdie eerste twee maande is 1 677 Britse ton vervoer, wat £35 per myl kos. Kortom: die vervoerkoste per 100 Britse ton per maand was £2 1 sjieling 9 pennies.<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Kalabaskraal – Hopefieldlyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Maart | valign="top" |902 | valign="top" |16 | valign="top" |0 | valign="top" |0 | valign="top" |18 | valign="top" |4 | valign="top" |3 |- | valign="top" |April | valign="top" |775 | valign="top" |17 | valign="top" |8 | valign="top" |6 | valign="top" |16 | valign="top" |16 | valign="top" |7 |} Die eerste 4 maande van die jaar van die Malmesbury-Eendekuillyn lyk so:<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Malmesbury – Eendekuillyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Januarie | valign="top" |1 655 | valign="top" |23 | valign="top" |2 | valign="top" |3 | valign="top" |21 | valign="top" |19 | valign="top" |3 |- | valign="top" |Februarie | valign="top" |1 709 | valign="top" |28 | valign="top" |5 | valign="top" |0 | valign="top" |21 | valign="top" |19 | valign="top" |0 |- | valign="top" |Maart | valign="top" |2 360 | valign="top" |39 | valign="top" |6 | valign="top" |3 | valign="top" |30 | valign="top" |19 | valign="top" |6 |- | valign="top" |April | valign="top" |1 895 | valign="top" |34 | valign="top" |13 | valign="top" |6 | valign="top" |21 | valign="top" |1 | valign="top" |0 |} Hierdie syfers toon 'n merkbare vooruitgang op hierdie lyn. Die hoeveelheid in Maart vervoer is wel hoër as in April, maar April toon steeds 'n vermeerdering vergeleke met Januarie en Februarie. Vergelyk mens nou hierdie syfers met dé van Kalabaskraal, dan het die Eendekuillyn meer as dubbel soveel vervoer as die smalspoorlyn. Die Eendekuillyn se bedryfsuitgawes is minder as sy inkomste. In April was die opbrengs meer as 'n derde hoër as die uitgawe. Duur hierdie verbetering voort, kan die vervoertarief verlaag word.<ref name="1903statistiek" /> Word dieselfde twee maande van Malmesbury-Eendekuil vergelyk met die Kalabaskraal-Hopefieldlyn, naamlik Maart en April, dan is 4 255 Britse ton vervoer, en die vervoerkoste per myl bedra £52. Gereken teen 100 Britse ton per myl was die onkoste slegs £1 4 sjielings vergeleke met die £2 1 sjieling en 9 pennies op de Kalabaskraallyn.<ref name="1903statistiek" /> Die Sir Lowryspas-Caledonlyn lyk selfs beter as die Eendekuillyn. Caledon se spoor is Vrydag, 1 Augustus 1902 geopen. 'n Voorsprong van 3 maande en 2 weke voor Malmesbury-Eendekuillyn, en byna 7 maande voor die Kalabaskraal-Hopefieldlyn. Verder kon die spoorwegdepartement nie daarin slaag om genoeg trokke vir die Moorreesburg en Malmesbury te verskaf om al die hooi en graan te vervoer nie. Die klagtes van Malmesbury was ernstig.<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="8" valign="top" |<center>Sir Lowryspas – Caledonlyn<center> |- | rowspan="2" valign="top" |1903 | rowspan="2" valign="top" |Britse ton vervoer | colspan="3" valign="top" |Opbrengs per myl | colspan="3" valign="top" |Uitgawes per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Januarie | valign="top" |2 739 | valign="top" |54 | valign="top" |2 | valign="top" |8 | valign="top" |44 | valign="top" |8 | valign="top" |6 |- | valign="top" |Februarie | valign="top" |4 585 | valign="top" |66 | valign="top" |13 | valign="top" |1 | valign="top" |44 | valign="top" |2 | valign="top" |8 |- | valign="top" |Maart | valign="top" |4 322 | valign="top" |58 | valign="top" |0 | valign="top" |5 | valign="top" |39 | valign="top" |18 | valign="top" |1 |- | valign="top" |April | valign="top" |3 852 | valign="top" |58 | valign="top" |10 | valign="top" |5 | valign="top" |48 | valign="top" |19 | valign="top" |7 |} Hoe dan ook, dit val op by Caledon hoe die syfers in Februarie hoog is ten opsigte van die vervoer en opbrengs, maar die tonnemaat val soos 'n baksteen in April. Minder ton as in Februarie en Maart word vervoer, maar sy uitgawes skiet op na die hoogste vlak. Dit word toegeskryf aan twee moontlike redes: uitgawes wat in Januarie en Februarie aangegaan is wat verreken word (suiwer boekhoudkundig van aard) en die feit dat Caledon elke dag 'n trein laat loop het, terwyl Hopefield en die Eendekuil tevrede moet wees met 'n trein slegs drie maal per week.<ref name="1903statistiek" /> Word die bedryfskostes ingereken vir Maart en April 1903, het die Caledonlyn 8 174 Britse ton vervoer, teen 'n uitgawe van £88 17 sjielings en 8 pennies. Gereken teen 100 Britse ton per myl was die onkoste £1 1 sjieling en 9 pennies, dus slegs 2 sjielings en 3 pennies minder as op die Eendekuillyn.<ref name="1903statistiek" /> Nou kan al die syfers vir Maart en April 1903 van die drie spoorlyne vergelyk word:<ref name="1903statistiek" /> {| class="wikitable" | colspan="4" valign="top" |<center>Onkoste per Britse ton per myl<center><center>(Maart & April 1903)<center> |- | rowspan="2" valign="top" | | colspan="3" valign="top" |per 100 Britse ton per myl |- | valign="top" |'''£''' | valign="top" |s. | valign="top" |d. |- | valign="top" |Kalabaskraal (smal) | valign="top" |2 | valign="top" |1 | valign="top" |9 |- | valign="top" |Eendekuil | valign="top" |1 | valign="top" |4 | valign="top" |0 |- | valign="top" |Caledon | valign="top" |1 | valign="top" |1 | valign="top" |9 |} Tot dusver toon die bedryfskostes vanaf Kalabaskraal na Hopefield byna die helfte meer as die genoemde Kaapse spoor (3 voet, 6 duim). Maar weer - die Hopefieldlyn het pas geopen, daar is 'n paar goedjies wat nog nie heeltemal funksioneer soos die moet nie. ''De Zuid-Afrikaan'' beskou egter die verskil te groot om weggeredeneer te word. Die verkoopsargument dat die smalspoor se bedryfskoste veel minder sal wees as die Kaapse spoor is nou deur die bovermelde syfers 'n finale nekslag toegedien. Die koerantleser moet ook nie vergeet, aldus die koerant, dat die Kalabaskraallyn oor 'n gelyke terrein loop nie, en dat dit sout van die panne tussen Darling en Hopefield is wat vervoer word nie. {{voetnota|''De Zuid-Afrikaan'' vergeet wel gerieflik Maart en April raak ook koeler op die soutpanne. Die koerant kon ook meer gefokus het op die ligter vrag by Caledon in Aprilmaand, maar hoër opbrengs per myl, wat hoogs waarskynlik Paasnaweekpassasiers kon wees. Skoolkwartale was STRENG volgens die Britse stelsel; dit het selfs die Kaapse seisoene en oestyd regeer.}} Maart en April is volgens die koerant egter geensins die beste maande van die jaar vir 'n graanproduserende distrik nie - hier bedoelende nou die distrikte rondom die Malmesbury-Eendekuillyn. Desember, Januarie en Februarie kan mens in hierdie streke 'n enorme toevloei verwag.<ref name="1903statistiek">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. De Kalabaskraal - Hopefield spoorweg. 1 Augustus, p. 4:In antwoord op een motie van een der leden voor Malmesbury, heeft de commissaris van publieke werken een opgaaf op de tafel van het huis gelegd aantoonende de hoeveelheid vervoerd, de opbrengst en de uitgaaf per mijl per maand van het Kalabaskraal—Hopefield smalspoor, vergeleken met die van Malmesbury—Eendekuil en Sir Lowry Pas—Caledon. Daar deze opgaaf van belang is geven wij de volgende cijfers daaruit: De Kalabaskraal lijn werd slechts geopend op 2 Maart 1903. De opgaaf is:<br>[tabel]<br>Wij veronderstellen dat de onkosten van overpakken te Kalabaskraal in deze opgaaf begrepen zijn. Men ziet het, in de eerste maand werd meer vervoerd dan in de tweede, doch de opbrengst was minder. Voor deze twee eerste maanden was de uitgaaf grooter dan de inkomsten. Gedurende deze twee maanden werden 1677 ton vervoerd, kostende £35 per mijl. Of met andere woorden de vervoer-kosten per 100 ton per maand waren £2 1s. 9d. Wij zullen dit cijfer later vergelijken met dat van Eendekuil en Caledon.<br>Voor de eerste 4 maanden des jaars is de opgaaf voor de Eendekuillijn:<br>[tabel]<br>Deze cijfers toonen dat er een merkbare vooruitgang is op deze lijn. De hoeveelheid die vervoerd werd was wel in Maart hooger dan in April, maar April toont een goede vermeerdering boven Januari en Februari. Als men deze cijfers vergelijkt met die van Kalabaskraal, dan ziet men dat de Eendekuillijn meer dan tweemaal zooveel heeft vervoerd als de smalspoorlijn. Maar dan is er een ander punt van belang, waarop wij wenschen te wijzen, namelijk dat de uitgaaf op deze lijn minder is dan de opbrengst. Met andere woorden deze lijn betaalt meer dan haar werk-onkosten. Neen, nog meer, voor de maand April was de opbrengst meer dan één derde hooger dan de uitgaaf. Als deze verbetering blijft voortduren, en wij zien hoegenaamd geen reden waarom dit niet zal geschieden, dan is de dag niet meer veraf, dat het vervoertarief op deze lijn verlaagd zal kunnen worden tot het gewone op onze gouvernements spoorwegen. Zooals bekend is het tarief thans gelijk aan dat van de Kaapsche Centrale Spoorweg Maatschappij van Worcester naar Riversdal.<br>Laten wij nu zien wat de uitgaaf op de Eendekuillijn per 100 ton per mijl was voor dezelfde twee maanden, als die welke we voor Kalabaskraal hebben, namelijk Maart en April. Men vervoerde 4255 ton en de vervoerkosten per mijl waren £52. Dus gerekend tegen 100 ton per mijl waren de onkosten slechts £1 4s. vergeleken met £2 1s. 9d. op de Kalabaskraallijn. Een merkwaardig resultaat!<br>Wij komen nu tot de opgaaf van de Caledon lijn van Sir Lowry's Pas:<br>[tabel]<br>Men ziet het, de cijfers voor deze lijn zijn nog beter dan die voor Eendekuil. Maar daarbij moet men niet uit het oog verliezen, dat de Caledonlijn veel langer in werking is dan de Eendekuillijn, en dat het spoorwegdepartement niet in staat was om aan Moorreesburg en Malmesbury genoeg trucks te verschaffen voor het vervoeren van al het hooi en graan. Het is te hopen dat het in dit opzicht in de toekomst beter zal gaan. De klachten van Malmesbury waren gegrond en ernstig.<br>Maar wij keeren terug tot de opgaaf voor de Caledonlijn. Men zal zien dat Februari boven aan staat wat betreft de hoeveelheid vervoerd en de opbrengst, maar dat April de hoogste uitgaaf draagt. Het kan zijn dat dit te wijten is aan het feit dat uitgaven die feitelijk reeds in de vorige maanden aangegaan werden eerst in April uitbetaald werden. Hoe het zij, het is niet gemakkelijk altijd precies te zeggen in welke maand een uitgaaf gerekend moet worden, en daarom behoeft men niet te veel van dit feit te maken. Vergeleken met Kalabaskraal werd op deze lijn (Caledon) vijfmaal zooveel vervoerd als eerstgenoemde. Caledon heeft echter dagelijks een trein, terwijl Hopefield zich tevreden moet stellen met een trein slechts driemaal per week, evenals Eendekuil.<br>Met het doel tot een vergelijking te komen, nemen wij de cijfers voor Maart en April ook hier afzonderlijk. Op de Caledonlijn werd vervoerd voor deze twee maanden 8174 ton, tegen een uitgaaf van £88 17s. 8d. Berekend tegen 100 ton per mijl waren de onkosten £1 1s. 9d.; dus slechts 2s. 3d. minder dan op de Eendekuillijn.<br>Als wij nu de onkosten per 100 ton per mijl voor de maanden Maart en April, op de drie hier genoemde lijnen naast elkaar plaatsen, dan vindt men:<br>[tabel]<br>Wat toonen deze cijfers? Dat de werkonkosten van het smalspoor van Kalabaskraal naar Hopefield bijna de helft meer zijn dan op de genoemde breede sporen. Weliswaar is de vergelijking met de twee eerste maanden na de opening van de Kalabaskraal lijn en kan worden ingebracht, dat deze lijn nog niet geheel in werkende orde was, en dat de uitgaaf daarom naar evenredigheid grooter was dan wat ze later zal zijn. Tot op een zekere hoogte is dit argument gegrond, maar het verschil is toch te groot om op die wijze weggeredeneerd te worden.Het grootste voordeel, waarop de voorstanders van het smalspoor gedurig wijzen, is dat de werkonkosten daarvan veel minder zijn dan die van het breedspoor. Dit argument is den bodem in geslagen door de cijfers die wij aangehaald hebben. En dan moet men niet vergeten, dat de Kalabaskraal lijn over een effen terrein loopt, en dat men het zout van de pannen tusschen Darling en Hopefield te vervoeren had. Wat betreft de Malmesbury—Eendekuil lijn moeten wij er op wijzen, dat Maart en April geenszins de beste maanden van het jaar zijn voor een graan produceerend distrikt. In de maanden December, Januari en Februari kan men verwachten dat het vervoer op deze lijn veel meer zal zijn.In de spoorwegbill, die thans voor het select comité is, wordt voorgesteld om verschillende 2 voet spoorlijnen, die nog moeten worden gebouwd, te veranderen in 3½ voet lijnen. De Aliwal Noord—Barkly Oost lijn blijft volgens deze bill echter onveranderd. Wij vertrouwen dat de leden van het select comité en het parlement zelf hun aandacht zullen wijden aan deze zaak en de les van Kalabaskraal niet uit het oog zullen verliezen.</ref> Al was die vragversending ondergemiddeld, was die passasiersgetalle vir daardie tyd groot, gemiddeld 40 passasiers per trein. Vanaf die (boekhoudings)opening in Maart 1903 tot die einde van 1903 het die passasiers (£2 357) eintlik half die wa deur die drif getrek. Amper net soveel as dié wat uit goedere en grondstowwe (£2 425) ingevorder is. Hierdie twee bedrae is verder aangevul deur die versending van pakkies (£345), die vervoer van perde, honde en voertuie (£118), lewende hawe (soos vee) (£121), en die Poswese vir die vervoer van briewe (£358). Die laaste £163 het niks met vervoer te make nie, maar is verkry uit die verhuring van die spoorweggeboue en die gebruik van die telegraaf. Teenoor hierdie totale inkomste van £5 887 het die bedryfsuitgawes egter £6 465 beloop.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Teen 1905 het die Hopefield-lyn se finansiële posisie aansienlik verbeter, met ’n totale inkomste van £7 391 vir die jaar. Voorheen was passasiers die groot melkkoei; nou het goedereverkeer £3 259 (44,1% van die totale inkomste) ingebring, terwyl passasiers £2 539 (34,3%) betaal het. Hierdie goeie vertoning het die Kaapse Parlement oortuig om hul vroeëre beplanning te wysig: die aanvanklike bewilliging van £85 000 vir 'n verlenging slegs tot by Vredenburg is gekanselleer; in 1906 is 'n groter bedrag (£87 000) 'geoormerk' om 'n heelwat langer spoorlyn ''via'' Vredenburg na Hoedjiesbaai (Saldanha) te bou.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> 'n Mens moet egter onthou: Kalabaskraal was nooit, soos Port Elizabeth (waar die Avontuur-smalspoorlyn eindig) 'n '''verbruikersentrum''' of eindhawe nie; dit was gewoon 'n oorlaaistasie waar hoë hanteerkoste en die konstante handearbeid om die vrag oor te pak, die lyn se ekonomiese groei en lewensvatbaarheid permanent aan bande gelê het. Die lyn is ook nie tot die 1970's (Yskor) verder verleng nie. 'n Vernietigende verslag van die Kaapse Regeringspoorweë se Hoofingenieur verduidelik: Klein-Namaqualand is deur diep oos-wes-klowe verskeur. Dit, en die £1,5 miljoen sterling wat so 'n spoorlyn sou kos. Te min landbouprodukte en handel kon so 'n onderneming regverdig en die uitbreidingsplanne is laat vaar. Afgeleë dorpe soos Nieuwe Rust (Nuwerus) en Garies moes maar van hawens soos Doringbaai en Hondeklipbaai gebruik maak.<ref name="Moir1963Hopefieldopening" /> Die beloofde verlenging van die Hopefield-spoorlyn na Saldanhabaai is reeds in 1906 goedgekeur, maar boere moes jare lank wag. Om die oorspronklike infrastruktuur van die Kalabaskraal-Hopefield-lyn in 1910 na 'n breër Kaapse spoor om te skakel (spoorstawe, dwarslêers en brûe inbegrepe) sou £50 000 gekos het. Met daardie klas geld kon liewer met 'n langer 2 vt.-lyn vir eers gewoeker word, is gemeen. Die smalspoorstawe is egter - heel toekomsgerig - by die nuwe verlenging op grondwerke en dwarslêers gelê wat vir die Kaapse spoor bedoel was.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die kostesamestelling lyk so:<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> :Kalabaskraal tot by Hopefield (48 myl): £115 993 :Verlenging Hopefield tot by Hoedjiesbaai (44 myl): £87 640 :Totaal Kalabaskraal tot by Saldanha (92 myl): £203 633 Die omskakeling van die Hopefield-taklyn na 'n breëspoorlyn is weens hierdie hoë kosteberekening eers uitgestel, wat beteken die streek moes voorlopig met aangepaste smalspoorverlengings klaarkom. Al het die Kaapse Regering die smalspoorlyn as 'n ekonomiese sukses vir die koringstreek beskou, was die kapasiteit daarvan uiteindelik ontoereikend vir langtermynontwikkeling.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In Augustus 1911 word die verlenging tot by Bergrivier in gebruik geneem. Nog 'n lokomotief word by die oorspronklike drie Moguls gevoeg wat nou al 8 jaar diens doen op die Kalabaskraal-Hopefield-lyn. Ses maande vandat die Bergrivierstasie in gebruik geneem is, het Kalabaskraalstasie 1 800 Britse ton goedere hanteer, asook 120 trokke vol lewende hawe per maand. In Januariemaand 1911 het 852 passasiers hul sitplek ingeneem.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In Januarie 1912 styg die syfers na 3 324 Britse ton goedere, 142 trokke lewende hawe en 1 273 passasiers.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Februarie 1913 is die spoor tot by Hoedjiesbaai voltooi. Die lyn word op 4 Maart 1913 geopen. Voortaan staan die lyn bekend as die Saldanha-taklyn. Saldanhabaai se waterbronne was egter vir treine ongeskik; water moes by Bergrivier volgetap en in spesiale waterwaens saamgeneem word vir 'n retoerrit. Slegs die stasies by Kalabaskraal, Darling, Hopefield, Bergrivier, Langebaanweg, Vredenburg en Saldanha (Hoedjiesbaai) is beman en met telefone toegerus.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> In '''1915''' is dit 'n rekordoesjaar. By Moorreesburg se treinstasie alleen is 14 041 Britse ton graan en 13 114 Britse ton voer weggestuur, vergeleke met 3 874 Britse ton graan en 14 532 Britse ton voer by Malmesbury se stasie. Dit het ook meegebring dat boere met daardie geld plaasimplemente soos ploeë, binders ens. aangekoop het. Ook het die boere nuwe geboue opgerig en heinings gespan - hierdie voorspoed het natuurlik ook tot die Spoorweë se voordeel gestrek wat al hierdie lewensmiddele, implemente en boumateriaal moes vervoer. Die Hopefield-lyn ('''let wel''': nie meer 48 myl nie, maar '''92 myl''') se syfers word egter in die skadu gestel:<ref name="oes1915">[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_General_Manager_of_Railway/02IvAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=moorreesburg&pg=PA58&printsec=frontcover Report of the General Manager of Railway, Annual Report 1915. 1916. p. 58]</ref> {| class="wikitable" | valign="top" | | valign="top" |Graan<br>(Britse ton) | valign="top" |Voer<br>(Britse ton) |- | valign="top" |Malmesbury-Moorreesburg | valign="top" |26 638 | valign="top" |33 915 |- | valign="top" |Hopefield | valign="top" |6 870 | valign="top" |987 |- | valign="top" |Caledon | valign="top" |23 518 | valign="top" |130 |} Laat Moorreesburg en Kalabaskraal sommer ook met die Overberg vergelyk word. [[Lêer:Overberg_railway_line_map.svg|duimnael|450px|regs|Die Overberg-spoorlyn waarmee Moorreesburg en Kalabaskraal se koring- en hawervrag vergelyk word<br><small>(Erkenning:Htonl)</small>]] Omtrent so 9 maande ná die opening van die Caledonlyn op 1 Augustus 1902, het Bredasdorp op 7 Mei 1903 reeds sy eerste deputasie na die Kommissaris van Openbare Werke gestuur om die spoorlyn te verleng.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Gemengd Nieuws. 7 Mei, p. 4: Een correspondent van Bredasdorp telegrafeerde eergisteren het volgende: heeren: H.H. van Breda, J.D. Albertijn en John Taljaard, vertrok heden morgen van hier ten einde bij den Commissaris van Publieke Werken op den 7den dezer hun opwachting te maken in verband met spoorwegverlenging van Caledon naar Bredasdorp.</ref> Daar het absoluut niks van gekom nie. Eers toe die Wet No. 33 van 1911 bekragtig is ('''ná Uniewording'''), begin dinge werklik vorder: Caledon verleng na Rietpoel (wat 5 Januarie 1914 open). Drie maande later verleng Rietpoel tot by Klipdale; laasgenoemde is 6 April 1914 geopen.<ref name="verslag1919">[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/CMw1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=caledon+rietpoel&pg=PR16&printsec=frontcover Annual Report of the General Manager of the South African Railways and Harbours. 1919. Dates of Opening and Mileages of Lines. Pretoria: Government Printing and Stationary Office, pp. xvi]</ref> Caledon en Bredasdorp het albei ook gretig van die Protemlyn gebruik gemaak,<ref name="oes1915" /> wat op sy beurt weer 30 Junie 1915 geopen het.<ref name="verslag1919" /><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/oifFtQLvld8C?hl=af&gbpv=1&bsq=klipdale&printsec=frontcover Papers U.G. 1926. Pretoria: Government Printer], p. 159: Union No. 23 1913, 30th June 1915, Klipdale, Protem</ref> Bredasdorp moes maar eers 'n rukkie wag tot Wet No. 30 van 1922 bekragtig is.<ref> [https://www.google.co.za/books/edition/Papers/oifFtQLvld8C?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp&printsec=frontcover Papers U.G. 1926. Pretoria: Government Printer], p. 159: | Union No. 30 1922 | 19th April 1922 | Klipdale | Bredasdorp</ref> Desember 1922 word begin met die aanbouwerk na Bredasdorp toe.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report_of_the_South_African_Museum/whRAAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=bredasdorp+railway+1924&pg=RA4-PA10&printsec=frontcover Report of the Railways and Harbours Board for the Year ended 31st December 1922. 1923. Cape Town: Cape Times Ltd., Government Printers], p.10: ''Klipdale-Bredasdorp Railway.'' - Construction was begun in December. A temporary stores depot has been established at Klipdale and at the end of the year preparations were being made to start culverts and bridge work.</ref> Uiteindelik is die terminus op 19 April 1924 op Bredasdorp geopen, waar dit vandag nog is.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/2EowAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp+railway+1924+opened&dq=bredasdorp+railway+1924+opened&printsec=frontcover Annual Report of the General Manager of South African Railways and Harbours. 1922. Cape Town: Government Printers], p. 18: Between October, 1923, and 4th [?] November, 1924, the following lines were opened for the conveyance of public traffic on the dates specified: [...] Klipdale to Bredasdorp 24¾ miles, 19th April, 1924.</ref> Hier kan Moorreesburg, Kalabaskraal en die smalspoor vergelyk word met die vernaamste stasies in die Overberg, Piquetberg, Malmesbury, e.a.:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Grain_Elevators_for_Union_of_South_Afric/5c80AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Moorreesburg&pg=PA64&printsec=frontcover Philip, WM. 1919. Grain Elevators for Union of South Africa. Pretoria: Government Printers, p. 23]</ref> {| class="wikitable" | valign="top" | | valign="top" | | colspan="4" valign="top" |<center>Koring en hawer (Britse ton)<center> |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |<center>'''1916'''<center> | valign="top" |<center>'''1917'''<center> | valign="top" |<center>'''1918'''<center> | valign="top" |'''Nege maande;<br>eindig 30 September 1919''' |- | valign="top" |Klipdale<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |8 885 | valign="top" |11 760 | valign="top" |13 605 | valign="top" |6 838 |- | valign="top" |'''Moorreesburg''' | valign="top" | | valign="top" |10 211 | valign="top" |11 352 | valign="top" |10 464 | valign="top" |4 961 |- | valign="top" |'''Kalabaskraal''' | valign="top" | | valign="top" |696 | valign="top" |863 | valign="top" |1 230 | rowspan="2" valign="top" | 606 |- | valign="top" | | valign="top" |'''Uit die smalspoor''' | valign="top" |6 717 | valign="top" |9 028 | valign="top" |8 925 |- | valign="top" |Malmesbury | valign="top" | | valign="top" |6 796 | valign="top" |5 521 | valign="top" |10 585 | valign="top" |4 110 |- | valign="top" |Caledon<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |7 582 | valign="top" |7 392 | valign="top" |7 030 | valign="top" |5 315 |- | valign="top" |Rietpoel<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |5 209 | valign="top" |5 832 | valign="top" |6 952 | valign="top" |3 588 |- | valign="top" |Protem<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |1 941 | valign="top" |4 245 | valign="top" |7 428 | valign="top" |4 480 |- | valign="top" |Piquetberg | valign="top" | | valign="top" |4 857 | valign="top" |5 098 | valign="top" |6 139 | valign="top" |4 232 |- | valign="top" |Maseru | valign="top" | | valign="top" |2 960 | valign="top" |2 686 | valign="top" |4 477 | valign="top" |9 147 |- | valign="top" |Portervilleweg | valign="top" | | valign="top" |5 582 | valign="top" |3 815 | valign="top" |6 575 | valign="top" |3 064 |- | valign="top" |Krige<br>(''Overberg'') | valign="top" | | valign="top" |2 821 | valign="top" |3 769 | valign="top" |4 970 | valign="top" |2 314 |} [[Lêer:Bredasdorpterminus27032026.jpeg|duimnael|regs|Die Bredasdorpterminus (2026) is maar op 19 April 1924 eers geopen.]] Die feit dat Klipdale maar eers in 1914 geopen is, en reeds Moorreesburg in 1917 verbysteek, (maar ook die feit dat [[Bredasdorp]] eers baie laat in 1924 sy spoorlyn gekry het), laat mens die oorhaastigheid van die spoorlegging by Hopefield as ekonomiese stimulus bevraagteken.{{Voetnota|En om sake werklik tot die absurde te dryf - [[Hermanus]] het nooit 'n treinspoor geken nie.}} Verder is bogenoemde opname gemaak tydens en kort ná die afloop van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Die boere het vertroue in die stelsel gekry, omdat hulle weet daar is 'n mark vir hul goedere; die pryse is hoog en die spekulante kon nie koring vanuit die buiteland invoer nie, want die skepe vanuit oorsee kon nie vaar nie. Hierdie buitengewone tyd van voorspoed het as aansporing gedien. Gedurende die bloeitydperk het die boere grond, vee, ens. teen baie hoë pryse aangekoop, waarna die daling (toe die oorlog verby is) weer tot baie verliese meegebring het.<ref>Smal, J.G.C. Landboukoöperasie in Suid-Afrika tot 1933: Ontstaan, groeie en ekonomiese betekenis. 1958. Ongepubliseerde D. Comm.-proefskrif, Universiteit van Potchefstroom, p. 259: Na 'n tydperk van buitengewone voorspoed gedurende en nog twee jaar na die oorlog, het daar 'n prysdaling gekom wat die boeregemeenskap baie nadelig getref het. Gedurende die bloeitydperk het boere grond, vee, ens. teen baie hoë pryse aangekoop, waarna die daling in pryse baie verliese meegebring het. Die Sekretaris van Landbou sê dan ook: „Wijnboeren, mielieboeren, korenboeren, veeboeren, tabak- en katoenboeren, zij allen voelen de slapte zeer erg." Die uitvoer van landbouprodukte het ook vanaf £32,820,388 in 1919 tot £25,339,475 in 1920 gedaal, en behalwe die daling het die waarde van die landbouprodukte wat in die Unie verbruik is ook gedaal. Die daling in die pryse van landbouprodukte het noodwendig die koöperasies ook ten nouste geraak, maar daar sal later in die Afdeling daarop ingegaan word.</ref> Teen die jaar 1924-1925: Die grootste vrag koring is vanaf Moorreesburg verspoor: 13 735 Britse ton is hiervandaan weggestuur. Bredasdorp beklee die tweede plek met 5 800 ton; Klipdale derde plek met 4 450 ton, terwyl Piquetberg 4 286 ton en Napier 1 465 ton verspoor het. Voorheen moes Bredasdorp en Napier hul koring spesiaal na Klipdale toe gebring het. Teen 1925-1926 is Moorreesburg weer die voorloper: 13 039 Britse ton. Rietpoel is tweede met 6 659 ton, Piquetberg is derde met 6 516 ton en Bredasdorp is vierde met 5 216 ton.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Annual_Report_of_the_General_Manager/3vNRAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&bsq=bredasdorp Annual Report of the General Manager of South African Railways and Harbours. 1925 (1926). Pretoria: Government Printers], p. 45: The heaviest tonnage of wheat was despatched from Moorreesburg, which station railed 13,735 tons. Bredasdorp dealt with 5,800 tons and Klipdale 4,450 tons, while Piquetberg despatched 4,286 tons and Napier 1,465 tons. The traffic at Bredasdorp and Napier was formerly handled at Klipdale." / p. 52: The heaviest tonnage of wheat was despatched from Morreesburg, which station railed 13,039 tons; Rietpoel dealt with 6,659 tons, and Piquetberg 6,516 tons, while Bredasdorp handled 5,216 tons.</ref> Om terug te keer na die Hopefield-lyn:<br> In 1916 is 'n "Lawley"-stoomtrein sowel as 'n Klas B (afkomstig van die Avontuur-smalspoorlyn) toegevoeg. Die Saldanha-taklyn het teen November 1925 sewe lokomotiewe gehad - net voor die omskakeling begin het. Sewe lokomotiewe is nou totaal onversoenbaar met die Kaapse spoorbreedte (3 voet 6 duim).<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die Saldanha-taklyn was finansieel nie volhoubaar of winsgewend genoeg nie. In Maart 1923 was die verlies £538, wat teen November 1923 versleg het tot 'n verlies van £1 296. Hierdie verliese was wel tipies vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë se destydse taklyne; uit 46 nasionale taklyne kon slegs 7 'n wins toon (dit het gewissel tussen £33 en £1 382).<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Begin November 1925 het die eerste spanne werkers opgedaag om die spoorwydte na die Kaapse spoorwydte te verbreed.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die ou Hopefield-lyn het ingrypende ingenieurswerk ondergaan. Spoorwalle moes verbreed word, deurgrawings moes oopgekap word, dwarslêers en spoorstawe moes vervang word, en sowel brûe as duikers moes versterk of heeltemal vervang word.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die opgraderingswerk by die Saldanha-verlenging was hier minimaal — die stawe is bloot gelig, verder uit mekaar geskuif en op dieselfde dwarslêers vasgebout.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde" /> Die omskakeling het net 'n rapsie meer as 'n jaar lank geduur. Die smalspoor is amptelik doodverklaar toe die eerste breëspoortrein op '''19 Desember 1926''' om 5 nm. by die Saldanhastasie ingetrek het.<ref name="Moir1963Hopefieldeinde">Moir, S.M. 1963. The Hopefield Line Grows Up. In: ''Twenty-four inches apart : the two-foot gauge railways of the Cape of Good Hope''. Lingfield : The Oakwood Press, pp. 69-76.</ref> Hopefield het eerstehands kennis gemaak met die [[Wet van die remmende voorsprong]]. === Nasleep === [[Lêer:Kalbaskraal_station.jpg|duimnael|350px|regs|Ekonomiese groei het geen plafon nodig nie: Kalbaskraalstasie (2017),waar Moorreesburg en Hopefield by mekaar aansluit.<br><small>(Erkenning: Christopher Murphy)</small>]] Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Chronologiese rekords weerspreek egter hierdie aanname. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, begroet die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser van ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is gedagteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery.</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (soos aan Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd "Stigling & Co. Hopefield". 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, om verpakkingsmateriaal te maak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespook in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die personeel enkele kilometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleenthede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lag vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses, maar ook Else Louwrens se standpunt, in twyfel laat trek. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby [[Klawer]] gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf ''Staatskoerant van die Republiek van Suid-Afrika''. 1998. Wet No. 117 van 1998: Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998. (No. 19614). Pretoria: Staatsdrukker.]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipaliteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf ''Staatskoerant van die Republiek van Suid-Afrika''. 2000. Kennisgewing No. 479 van 2000: Afskaffing van bestaande munisipaliteite en die totstandkoming van nuwe munisipaliteite. (No. 21516). Pretoria: Staatsdrukker, p. 53]{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipaliteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamasie in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Swartland Munisipaliteit / Swartland Noord Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die inisiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansier te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie: "Ontevrede inwoners het Vrydag 1 Julie aan ’n protesoptog op Moorreesburg deelgeneem en ’n memorandum van eise aan die burgemeester van Swartland-munisipaliteit (SM), Tijmen van Essen, en die waarnemende munisipale bestuurder, At Botha, oorhandig" [...] "Die eis vir 'n winkelsentrum: SM sê die munisipaliteit is nie ’n ontwikkelaar nie en dat 'n winkelsentrum die inisiatief van ’n privaat ontwikkelaar is wat in die heersende swak ekonomie nog nie kon realiseer nie. Weens SM se begerigheid om ’n winkelsentrum die lig te laat sien, is die ontwikkelaar by talle geleenthede bygestaan in sy pogings om ’n bereidwillige finansierder te bekom. Onlangs het ’n potensiële Chinese beleggingsgroep belangstelling getoon, maar is daar nog nie uitsluitsel verkry nie."</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Moorreesburg]] 32s8sbq9jw47bvlqke28vi24u98wb4o 0 461566 2923413 2920790 2026-08-10T03:15:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923413 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pelindaba Nuclear Research Centre, Gate 3.jpg|duimnael|Pelindaba Kernnavorsingsentrum, Hek 3.]] Die '''Suid-Afrikaanse Kernenergiekorporasie''' ('''Necsa''') is in 1999 as 'n publieke maatskappy gestig deur die Kernenergiewet van die Republiek van Suid-Afrika<ref name="act46-1999">{{cite web|url=http://www.gov.za/documents/nuclear-energy-act|title=Nuclear Energy Act, No. 46 of 1999 |publisher=South African Government|access-date=27 Januarie 2017}}</ref> en is volledig in besit van die Staat. Die naam word hierbo korrek aangedui, hoewel die volgorde van letters in die akroniem geneem kan word asof die naam die "Kernenergiekorporasie van Suid-Afrika" moet wees. <ref>Sien die [http://www.necsa.co.za/default.asp?pageid=761 'About us'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524034731/http://www.necsa.co.za/default.asp?pageid=761 |date=24 Mei 2008 }} bladsy op Necsa se webwerf. Terwyl die korrekte naam gewoonlik op hul webwerf gebruik word, is daar een geval waar die verkeerde naam, "Kernenergiekorporasie van Suid-Afrika", op die webwerf gebruik word. Elders op die web word Necsa se verkeerde naam dikwels.</ref> ==Geskiedenis== In 1948 is die Atoomenergieraad (AEB) gestig.<ref name="Ye01">{{Cite book |url=http://archive.org/details/southafrica198990000unse |title=South Africa 1989-90 : official yearbook of the Republic of South Africa |publisher=South African State Dept. of Foreign Affairs |others=Internet Archive |year=1989 |isbn=978-0-7970-1729-0 |location=Pretoria |pages=566-67}}</ref> In 1957 het Suid-Afrika en die [[Verenigde State]] 'n ooreenkoms onderteken om 'n navorsingsreaktor aan te skaf. In 1970 is die Uraanverrykingskorporasie (UKOR) gestig. Op 1 Julie 1982 het die Kernenergiewet (Wet 92 van 1982) die Atoomenergiekorporasie (AEK) geskep, wat die voormalige AEB vervang het.<ref name=Ye01/> Dit het verantwoordelik geword vir alle kernverwante aktiwiteite. En op 1 Julie 1985 is die Uraanverrykingskorporasie en Kernontwikkelingskorporasie (NUKOR) weer in die AEK opgeneem, nadat hulle twee afsonderlike filiaalmaatskappye was wat in 1982 gestig is.<ref name=Ye01/> Die AEK het toe in 1999 die Suid-Afrikaanse Kernenergiekorporasie geword. In 2003 is NTP Radioisotopes Group as 'n volfiliaal van Necsa opgeneem. In 2007 het Pelchem 'n volfiliaal van Necsa geword.<ref>{{Cite web |title=Necsa Annual Report 2021/22 |url=https://necsa.co.za/staging/wp-content/uploads/2022/10/AR-2021-22-final-11-10-low.pdf |website=South African Nuclear Corporation }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die 20 MW navorsingsreaktor [[SAFARI-1]] is aanvanklik gebruik vir hoëvlak [[kernfisika]]-navorsingsprogramme en is op 18 Maart 1965 in gebruik geneem. In die 1970's en 1980's, te midde van verminderde produksie as gevolg van 'n embargo op internasionale brandstofvoorsiening, was die fokus van aktiwiteite by [[Pelindaba]] op die ontginning van Suid-Afrika se [[uraan]]bronne deur die suksesvolle ontwerp, konstruksie en inbedryfstelling van kommersiële uraanheksafluoried-, uraanverrykings- en kernbrandstofsamestellingsproduksiefasiliteite. In 1993 het die fokus verskuif na kommersiële bedrywighede en oor die volgende jare het die tipiese produksie teruggekeer na 20 MW. Sedert 2009 het die reaktor uitsluitlik op laagverrykte uraanbrandstof gewerk.<ref>{{cite journal|last1=Iturralde|first1=Mario P.|title=Molybdenum-99 production in South Africa|journal=European Journal of Nuclear Medicine|date=December 1996|volume=23|issue=12|pages=1681–1687|doi=10.1007/BF01249633}}</ref><ref name="AnnualReport16" /> Mnr. David Nicholls is sedert Januarie 2020 voorsitter van die Necsa Groep-raad en is in Januarie 2023 deur die Minister van Minerale Hulpbronne en Energie, [[Gwede Mantashe]], heraangestel. Die teenwoordigheid en kontinuïteit van die raad word gekrediteer vir die entiteit se verbetering van bestuur en stabiliteit. In 2021 het die kabinet 'n veeldoelige reaktor (MPR) goedgekeur wat die SAFARI-1 sal vervang.<ref>{{Cite web |last= |date=2021-09-27 |title=CABINET APPROVAL OF MULTIPURPOSE REACTOR ENSURES SOUTH AFRICA RETAINS ITS NUCLEAR TECHNOLOGY GLOBAL FOOTPRINT |url=https://www.necsa.co.za/cabinet-approval-of-multipurpose-reactor-ensures-south-africa-retains-its-nucear-technology-global-footprint/ |access-date=2023-03-22 |website=Necsa |language=en-ZA}}</ref> ==Bedrywighede== Necsa het die land se Atoomenergiekorporasie vervang.<ref>{{cite web|title=South Africa Nuclear Chronology|url=https://www.nti.org/media/pdfs/south_africa_nuclear.pdf?_=1316466791|website=Nuclear Threat Initiative|access-date=27 Januarie 2017}}</ref> Afgesien van verskeie bykomende funksies, is die hooffunksies van Necsa om navorsing en ontwikkeling op die gebied van [[kernenergie]] en verwante tegnologieë te onderneem en te bevorder; om kernmateriaal en ander beperkte materiaal te verwerk en te stoor; en om met ander organisasies te koördineer in sake wat binne hierdie sfere val.<ref name="act46-1999" /> Afgesien van sy hoofbedrywighede by Pelindaba, bedryf Necsa ook die [[Vaalputs]] radioaktiewe afvalverwyderingsaanleg. Die korporasie dien ook die staat se ander kern-institusionele verpligtinge. Sedert 1 Januarie 2021 is die hoof- uitvoerende beampte van Necsa mnr. Loyiso Tyabashe. Necsa het twee filiale, naamlik NTP Radioisotopes SOC, 'n maatskappy wat die internasionale markte bedien vir stralingsgebaseerde tegnologie en produkte soos kernmedisyne vir die diagnose en behandeling van [[kanker]]. Pelchem SOC is die tweede filiaal wat fluorochemikalieë vir industriële toepassings en huishoudelike toepassings produseer. Necsa het sowat 1 700 personeel in diens in uiteenlopende gebiede soos kernfisici, ingenieurswese, chemie en elektronika. Met veranderinge in die land se posisie oor kernbetrokkenheid en Suid-Afrika se hertoetrede tot wêreldmarkte in 1990, is 'n besluit geneem om die organisasie op kommersieel gedrewe projekte te fokus. Vandag verskaf Necsa 'n wye reeks produkte en dienste aan Suid-Afrikaanse en buitelandse marksektore met die SAFARI-1-reaktor as die hoeksteen van die kommersiële isotoopproduksieprogram. Hierdie navorsingsreaktor by Pelindaba, SAFARI-1, produseer mediese isotope soos [[Molibdeen|Molibdeen-99]] wat wêreldwyd deur die NTP verkoop word. Die NTP Radioisotopes Group het in 2016 verkope van 1,222 miljard ZAR (€75 miljoen) gehad.<ref name="AnnualReport16">{{cite web|title=Annual Report 2016|url=http://www.necsa.co.za/Portals/1/Documents/Necsa/2016/Necsa15-16-AR_2016-10-12_Print.pdf?ver=2016-10-25-082836-303|website=NECSA|access-date=27 Januarie 2017|archive-date=2017-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706234028/http://necsa.co.za/Portals/1/Documents/Necsa/2016/Necsa15-16-AR_2016-10-12_Print.pdf?ver=2016-10-25-082836-303|url-status=dead}}</ref><ref name=wnn-20181119>{{cite news |url=http://www.world-nuclear-news.org/Articles/South-Africa-to-resume-radioisotope-production |title=South Africa to resume radioisotope production |publisher=World Nuclear News |date=19 November 2018 |access-date=20 November 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] q4u2cdim0wqaaon5iydqeh5p9qgtfw7 0 462377 2923248 2922445 2026-08-09T15:13:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923248 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cruikshank - Old Bumblehead.png|duimnael|George Cruikshank (1792–1878) was een van die eerstes wat die genre van politieke spotprente baanbrekerswerk gedoen het. In hierdie uitbeelding van 1823 pas die Franse monarg, [[Lodewyk XVIII van Frankryk|Lodewyk XVIII]], nie in [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] se stewels nie, aangesien sy kroon van sy kop afval.]] '''Politieke satire''' is 'n tipe [[satire]] wat spesialiseer in die verkryging van [[vermaak]] uit die [[politiek]]. Politieke satire kan ook dien as 'n instrument om politieke argumente te bevorder in toestande waar politieke spraak en meningsverskil verbied word. Politieke satire word gewoonlik onderskei van politieke protes of politieke meningsverskil, aangesien dit nie noodwendig 'n agenda dra of die politieke proses wil beïnvloed nie. Hoewel dit soms mag, is dit meer algemeen daarop gemik om bloot vermaak te verskaf. Vanweë die aard daarvan bied dit selde 'n konstruktiewe siening op sigself; wanneer dit as deel van protes of meningsverskil gebruik word, is dit geneig om bloot die fout van sake vas te stel eerder as om oplossings te bied.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Amy B. |date=2 Julie 2020 |title=Applying mass communication frameworks to study humor's impact: advancing the study of political satire |url=http://dx.doi.org/10.1080/23808985.2020.1794925 |journal=Annals of the International Communication Association |volume=44 |issue=3 |pages=273–288 |doi=10.1080/23808985.2020.1794925 |issn=2380-8985 |s2cid=221380766|url-access=subscription }}</ref> As gevolg van die oordrewe<ref>{{Cite web |date=10 Oktober 2019 |title=What is Satire? {{!}}{{!}} Definition & Examples |url=https://liberalarts.oregonstate.edu/wlf/what-satire |access-date=13 November 2023 |website=College of Liberal Arts |language=en}}</ref> manier van hierdie parodieë, kan satiriese nuusprogramme hul gehore meer effektief beïnvloed om spesifieke idees te glo deur die foute van die gekritiseerde onderwerp te oorbeklemtoon.<ref>{{Citation |last=Etty |first=John |title=A "School for Laughter": Carnivalesque Humor and Menippean Satire in Krokodil |date=2 Januarie 2019 |url=http://dx.doi.org/10.14325/mississippi/9781496820525.003.0004 |work=Graphic Satire in the Soviet Union |pages=73–100 |access-date=13 November 2023 |publisher=University Press of Mississippi|doi=10.14325/mississippi/9781496820525.003.0004 |isbn=978-1-4968-2052-5 |url-access=subscription }}</ref> Dit kan baie skadelik wees vir die reputasie van openbare figure of organisasies, aangesien die satire hulle op 'n komiese manier raam.<ref>{{Cite journal |last=Peifer |first=Jason T. |date=2 Julie 2013 |title=Palin,''Saturday Night Live'', and Framing: Examining the Dynamics of Political Parody |url=http://dx.doi.org/10.1080/10714421.2013.807117 |journal=The Communication Review |volume=16 |issue=3 |pages=155–177 |doi=10.1080/10714421.2013.807117 |issn=1071-4421|url-access=subscription }}</ref> ==Oorsprong en genres== [[Lêer:Pedro II angelo agostini.jpg|duimnael|'n Satire deur Angelo Agostini op Revista Illustrada wat die gebrek aan belangstelling van keiser [[Pedro II van Brasilië]] in die politiek teen die einde van sy bewind (1887) bespot.]] Politieke satire kan deur die geskiedenis teruggevoer word; waar georganiseerde regering of sosiale kategorieë ook al bestaan het, so ook satire.<ref>{{Cite web |last=Stinson |first=Emmett |date=2019-08-28 |title=Satire |url=https://oxfordre.com/literature/oso/viewentry/10.1093$002facrefore$002f9780190201098.001.0001$002facrefore-9780190201098-e-1091 |access-date=2023-02-05 |website=Oxford Research Encyclopedia of Literature |language=en}}</ref> Die oudste voorbeeld wat tot vandag toe behoue gebly het, is [[Aristofanes]]. In sy tyd het satire top-politici, soos Kleon<ref>Stephanos Matthaios, Franco Montanari, Antonios Rengakos [https://books.google.com/books?id=EZuetiBvK-wC&pg=PA207 ''Ancient Scholarship and Grammar: Archetypes, Concepts and Contexts''] bl.207–8</ref> en [[godsdiens]], destyds onder leiding van [[Zeus]], geteiken. "Satire en bespotting het selfs die fundamentele en heiligste feite van geloof progressief aangeval," wat gelei het tot 'n toenemende twyfel teenoor godsdiens deur die algemene bevolking.<ref>Ehrenberg, Victor (1962) [https://books.google.com/books?id=oikOAAAAQAAJ&pg=PA263 ''The people of Aristophanes: a sociology of old Attic comedy''] bl.263 quotation: {{blockquote|Die feit dat die gode tot 'n menslike of 'veel te menslike' vlak verlaag kon word, is beslis gewortel in die aard van die Griekse godsdiens, en daar is geen twyfel dat hierdie houding bygedra het tot die geleidelike ondermyning van die ou geloof in die gode nie. [...] Om immorele en skandalige stories oor die gode te vertel, het nie die gemiddelde godsdienstige gevoel aanstoot gegee nie; dit het slegs gevorderde geeste soos [[Xenophanes]] en Pintar gepla [...] en dit is duidelik dat mense nie meer in die storie of in Zeus geglo het nie. Satire en bespotting het selfs die fundamentele en heiligste feite van geloof, bowenal geloof in die gode se mag, progressief aangeval, en dit was hieruit dat twyfel begin groei het.}}</ref> Die Romeinse tydperk gee ons byvoorbeeld die satiriese gedigte en [[epigram]]me van Martial. Siniese filosowe het dikwels aan politieke satire deelgeneem. As gevolg van die gebrek aan politieke [[vryheid van spraak]] in baie antieke beskawings, is bedekte satire meer algemeen as openlike satire in antieke literatuur van politieke liberalisme. Histories is die openbare mening in die [[Atheense demokrasie]] merkwaardig beïnvloed deur die politieke satire wat deur die komiese digters in die teaters opgevoer is.<ref>Henderson, J. (1993) ''Comic Hero versus Political Elite'' pp.307–19 in {{cite book |editor=Sommerstein, A.H. |editor2=S. Halliwell |editor3=J. Henderson |editor4=B. Zimmerman |title=Tragedy, Comedy and the Polis |year=1993 |publisher=Levante Editori |location=Bari}}</ref> Om satire te kyk of te lees, word sedert antieke tye beskou as een van die beste maniere om 'n [[kultuur]] en 'n [[samelewing]] te verstaan.<ref>''Aristophanes I: Clouds, Wasps, Birds'', Peter Meineck (translator) and Ian Storey (Introduction), Hackett Publishing 2000, page X</ref><ref>Emil J. Piscitelli (1993) [http://mysite.verizon.net/thelogos/lect-2.htm ''Before Socrates-Diotima''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163231/http://mysite.verizon.net/thelogos/lect-2.htm |date=2012-10-13 }} ''The Special Case of Aristophanes: Tribal and Civil Justice''</ref><ref>''Life of Aristophanes'', bl.42-seq</ref> Gedurende die 20ste en 21ste eeue is satire in 'n toenemende aantal media gevind (in spotprente soos politieke spotprente met swaar karikature en oordrywing en politieke tydskrifte) en die parallelle blootstelling van politieke skandale aan optredes (insluitend televisieprogramme). Voorbeelde sluit in musikante soos Tom Lehrer wat lirieke insluit wat op die leër en die kerk gemik is,<ref>{{Cite journal |last=Robinson |first=Andrew |date=2018-04-04 |title=Tom Lehrer at 90: a life of scientific satire |url=https://www.nature.com/articles/d41586-018-03922-x |journal=Nature |language=en |volume=556 |issue=7699 |pages=27–28 |doi=10.1038/d41586-018-03922-x|pmid=32099219 |bibcode=2018Natur.556...27R |s2cid=4613295 |url-access=subscription }}</ref> lewendige optredegroepe soos die Capitol Steps en die Montana Logging and Ballet Co., en openbare televisie en lewendige kunstenaar Mark Russell wat satiristiese kommentaar gelewer het oor beide demokrate en republikeine.<ref>{{Cite web |title=Mark Russell |url=https://buffalobroadcasters.com/inductee/mark-russell/ |access-date=2023-03-01 |website=Buffalo Broadcasters Association |language=en-US}}</ref> Bykomende subgenres sluit in literêre klassieke soos ''Gulliver's Travels'' en ''[[Animal Farm]],'' en meer onlangs, die digitale aanlyn tydskrif en webwerfbronne soos ''The Onion''. ==19de en 20ste eeue== ===Frankryk=== Een voorbeeld is Maurice Joly se pamflet uit 1864 getiteld Die Dialoog in die Hel tussen Machiavelli en Montesquieu (''Dialogue aux enfers entre Machiavel et Montesquieu''), wat die politieke ambisies van [[Napoleon III van Frankryk|Napoleon III]] aanval. Dit is die eerste keer in 1864 in [[Brussel]] gepubliseer. Die stuk het die literêre tegniek van 'n [[Dialoog in fiksie|dialoog]] tussen twee duiwelse samesweerders in die [[Hel]], die historiese karakters van [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] en [[Charles Montesquieu|Montesquieu]], gebruik om 'n direkte en onwettige aanval op Napoleon se bewind te verdoesel. Die edelbaron Montesquieu het die saak vir [[liberalisme]] gemaak; die Florentynse politieke skrywer Machiavelli het die saak vir siniese despotisme aangebied. Op hierdie manier het Joly die geheime maniere gekommunikeer waarop liberalisme 'n despoot soos Napoleon III kon voortbring.<ref>{{Cite book |last1=Joly |first1=Maurice |title=The dialogue in hell between Machiavelli and Montesquieu |date=2002 |first2=John S |last2=Waggoner |isbn=978-0-7391-5419-9 |location=Lanham, Md. |publisher=Lexington Books |oclc=859537290}}</ref> Die geletterdheidsyfer in Frankryk was ongeveer 30 persent in die 19de eeu, wat dit feitlik onmoontlik gemaak het vir mense van laer klasse om aan politieke satire deel te neem. Visuele kunste kon egter deur enigiemand geïnterpreteer word, en 'n man genaamd Charles Philipon het voordeel getrek deur twee weeklikse tydskrifte te skep, ''La Caricature'' en ''Le Charivari'' – die goedkoper van die twee. Philipon het sy [[koerant]]e, wat al hoe meer gewild geword het regoor [[Frankryk]], as 'n bedreiging vir die koning, Louis-Philippe, gebruik, aangesien die koerante satire en humor gebruik het om die regering en die koning te kritiseer. Verskeie pogings om die twee tydskrifte te onderdruk, is deur die monargie aangewend, wat die artikels net meer krities sou maak. Philipon is uiteindelik hof toe geneem en tot 13 maande tronkstraf gevonnis na verskeie verdere arrestasies.<ref name=":1">{{Cite thesis |title=La Satire Politique et la Liberte de la Presse au 19e Siecle (Political Satire and Freedom of the Press in 19th Century France) |url=https://etd.ohiolink.edu/apexprod/rws_olink/r/1501/10?clear=10&p10_accession_num=ouhonors1556290778710013 |publisher=Ohio University |date=2019 |language=en |first=Morgan |last=Beard |access-date= 8 Junie 2026 |archive-date=12 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212213505/https://etd.ohiolink.edu/apexprod/rws_olink/r/1501/10?clear=10&p10_accession_num=ouhonors1556290778710013 |url-status=dead }}</ref> Die tekeninge wat Philipon oorspronklik hof toe gestuur het, was tekeninge wat die koning mettertyd in 'n peer verander het. Die mense van Frankryk het begin besef dat koning Louis-Philippe werklik soos 'n peer gelyk het en kon die twee nie skei nie. Mense het sarkasties begin sê dat pere in die land verbied moet word, aangesien die sny daarvan 'n bedreiging vir die koning, Louis-Philippe, sou wees.<ref name=":1" /> ===Duitsland=== Volgens [[George Santayana]] was die Duitse [[filosoof]] [[Friedrich Nietzsche]] eintlik "'n ywerige satirikus".<ref>[http://www.philosophicalsociety.com/Archives/Santayana%27s%20Criticism%20of%20Nietzsche.htm#The%20Superman George Santayana : ''Egotism in German Philosophy''. 1915. hoofstuk 13.]</ref> "Nietzsche se satire" was gemik op Lutheranisme.<ref>[https://books.google.com/books?id=1kRbO4M5CB0C&dq=Nietzsche+%22Lutheran+revivalist%22&pg=PA109 Christa Davis Acampora & Ralph R. Acampora : ''A Nietzchean Bestiary''. Rowman & Littlefield, 2003. bl. 109]</ref> ''Kladderadatsch'' en ''Simplicissimus'' was twee bronne van politieke satire in [[Duitsland]] gedurende die 18de-19de eeu, wat albei wys hoe satire gebruik kan word om kulturele geskiedenis in samelewings te sien. Gewildheid in die pers en satiriese grappe het in die 19de eeu gefloreer namate duisende nuwe [[tydskrif]]te in Duitsland ontstaan het. Tydskrifte en koerante het die verbruik van boeke begin oorskry en het destyds een van die gewildste vorme van media in Duitsland geword.<ref>{{Cite book |last1=Allen |first1=Ann Taylor |title=Satire and Society in Wilhelmine Germany |date=2015 |publisher=The University Press of Kentucky |isbn=978-1-322-60152-6 |oclc=901296820}}</ref> ===Verenigde Koninkryk=== Die [[Verenigde Koninkryk]] het 'n lang tradisie van politieke satire, wat dateer uit die vroeë jare van Engelse letterkunde. In sommige lesings kan 'n aantal van [[William Shakespeare]] se toneelstukke as satire gesien word – of ten minste opgevoer word – insluitend ''Richard III'' en ''The Merchant of Venice''. Latere voorbeelde soos [[Jonathan Swift]] se ''A Modest Proposal'' is meer openlik in hul satiriese aard. Deur die 18de en 19de eeue het redaksionele spotprente ontwikkel as grafiese vorm van satire, met toegewyde satiriese tydskrifte soos ''Punch'' (bekendgestel in 1841) wat in die eerste helfte van die 19de eeu verskyn het. 'n Plaaslike satiriese koerant, ''The Town Crier'', wat in 1861 in Birmingham bekendgestel is, is beskryf as iemand wat, deur middel van humor, probeer om "munisipale regering soos dit was – in onbevoegde hande – te vergelyk met munisipale regering soos dit kon wees".<ref>{{cite book |first=Asa |last=Briggs |chapter=Birmingham: the making of a Civic Gospel |title=Victorian Cities |edition=3rd |publisher=University of California Press |place=Berkeley |year=1993 |pages=184–240 (197–198) }}</ref><ref>{{cite book |first1=Ian |last1=Cawood |first2=Chris |last2=Upton |chapter=Joseph Chamberlain and the Birmingham satirical journals, 1876–1911 |editor1-first=Ian |editor1-last=Cawood |editor2-first=Chris |editor2-last=Upton |title=Joseph Chamberlain: international statesman, national leader, local icon |publisher=Palgrave Macmillan |place=Basingstoke |year=2016 |isbn=9781137528841 |pages=176–210 (181–183) }}</ref> Die vroeë 1960's het die sogenaamde "satire-oplewing" gesien, waarvan die prominentste produkte die verhoogrevue Beyond the Fringe (gedebuteer in 1960), die tweeweeklikse tydskrif ''Private Eye'' (bekendgestel in 1961) en die BBC TV-program ''That Was the Week That Was'' (1962–1963) was. Meer onlangse voorbeelde sluit in aktuele televisiepaneelprogramme soos ''Have I Got News for You en Mock the Week,'' en televisiereekse soos ''Ballot Monkeys, The Mash Report'' en ''Spitting Image''. Belangrike politieke spotprenttekenaars in die Verenigde Koninkryk sluit in mense soos Peter Brookes, wat sedert 1992 'n politieke spotprenttekenaar vir ''[[The Times]]'' is, en Nicola Jennings, wat gereeld in ''[[The Guardian]]'' verskyn.<ref>{{Cite web |title=News, sport and opinion from the Guardian's US edition {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us |access-date=2023-11-13 |website=www.theguardian.com}}</ref> ====Straatkuns==== Straatkunstenaars soos [[Banksy]] het donker politieke humor en geestige politieke en sosiale kommentare, hoofsaaklik deur [[graffiti]], gebruik om kommentaar te lewer op verskeie temas soos [[kapitalisme]], [[imperialisme]] en [[oorlog]].<ref>{{Cite web |date=2019-07-30 |title=Banksy: Art as a Political Weapon {{!}} Guy Hepner NYC |url=https://www.guyhepner.com/banksy-art-as-a-political-weapon/ |access-date=2023-03-02 |website=Guy Hepner {{!}} Art Gallery {{!}} Prints for Sale {{!}} Chelsea, New York City |language=en-US |archive-date=2023-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302055031/https://www.guyhepner.com/banksy-art-as-a-political-weapon/ |url-status=dead }}</ref> Banksy se stukke wat straatkuns oor politieke satire bevat, sluit in "''Stop and Search''" wat die karakter Dorothy uit ''The Wizard of Oz'' illustreer wat deur 'n polisiebeampte deursoek word. Banksy bespot politici se menings oor polisiebrutaliteit terwyl die onskuldige Dorothy deur die polisie ondervra word, wat 'n voorstelling van polisiebrutaliteit is.<ref>{{Cite web |title=Stop and Search by Banksy |url=https://www.guyhepner.com/product/stop-and-search-by-banksy/ |access-date=2023-03-02 |website=Guy Hepner {{!}} Art Gallery {{!}} Prints for Sale {{!}} Chelsea, New York City |language=en-US |archive-date=2023-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302055032/https://www.guyhepner.com/product/stop-and-search-by-banksy/ |url-status=dead }}</ref> "''Bomb Hugger''" is nog een van Banksy se stukke wat 'n jong vrou uitbeeld wat 'n bom omhels wat deur militêre vliegtuie laat val is.<ref name="hepner">{{Cite web |title=Bomb Love (Bomb Hugger) by Banksy {{!}} Guy Hepner NYC |url=https://www.guyhepner.com/product/bomb-love-bomb-hugger-by-banksy/ |access-date=2023-11-13 |website=Guy Hepner {{!}} Art Gallery {{!}} Prints for Sale {{!}} Chelsea, New York City |language=en-US |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207204506/https://www.guyhepner.com/product/bomb-love-bomb-hugger-by-banksy/ |url-status=dead }}</ref> Hy kritiseer die aard van oorlog en die menings van politici oor die onderwerp, aangesien die vrou onskuld verteenwoordig wat direk deur die "donker" bomsimbool beïnvloed word.<ref name="hepner"/> ===Verenigde State=== Politieke satire speel sedert die 1700's 'n rol in die Amerikaanse politiek. Onder Koning George se bewind het die kolonies politieke spotprente gebruik om die parlement te kritiseer en vir onafhanklikheid te veg.<ref name="Voice of America">{{Cite web |date=2016-12-21 |title=Political Satire as Old as Politics |url=https://www.voanews.com/a/political-satire-as-old-as-politics/3645484.html |access-date=2023-11-01 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Stigtersvader [[Benjamin Franklin]] was 'n noemenswaardige politieke satirikus. Hy het satire in verskeie [[essay]]s gebruik, insluitend ''Rules by Which a Great Empire May Be Reduced to a Small One'' en ''A Witch Trial at Mount Holly''.<ref>{{Cite web |title=Probing Question: How old is political satire? {{!}} Penn State University |url=https://www.psu.edu/news/research/story/probing-question-how-old-political-satire/ |access-date=2023-11-01 |website=www.psu.edu |language=en}}</ref> Spotprente het voortgegaan om kommentaar op Amerikaanse politiek te lewer. In die laat 1800's het die redaksionele spotprenttekenaar Thomas Nast politieke satire gebruik om kwessies soos [[korrupsie]] aan te pak.<ref name="Voice of America"/> Onder ander noemenswaardige politieke satirici is die bekende skrywer [[Mark Twain]], wat satire gebruik het om [[slawerny]] te kritiseer en kommentaar daarop te lewer.<ref name="Voice of America"/> [[Lêer:The Great Dictator still cropped (high quality version).jpg|duimnael|''The Great Dictator'' (1940), een van die bekendste voorbeelde van politieke satire in film, het die regime van [[Adolf Hitler]] gekritiseer]] In die 1930's het politieke satire [[Broadway (teater)|Broadway]] oorheers. Liriekskrywer [[Irving Berlin]] en dramaturg Moss Hart het die gewilde musiekblyspel ''As Thousands Cheer'' saam geskryf. Die Broadway-vertoning het die spot gedryf met politiek deur na aktuele nuusartikels te verwys.<ref>{{Cite web |last=Santalone |first=Brian |date=2012-09-27 |title=Political Satire {{!}} Broadway: The American Musical |url=https://www.pbs.org/wnet/broadway/essays/political-satire/ |access-date=2023-11-08 |website=Broadway: The American Musical |language=en-US}}</ref> Satire het gedurende die 1960's meer sigbaar op Amerikaanse televisie geword. Van die vroeë programme wat politieke satire gebruik het, sluit in die Britse en Amerikaanse weergawes van die program ''That Was the Week That Was'' (wat op die American Broadcasting Company, of ABC, in die VSA uitgesaai is), CBS se ''The Smothers Brothers Comedy Hour'', en NBC se ''Rowan and Martin's Laugh-In''. Gedurende die maande voor die 1968 presidensiële verkiesing het [[Richard Nixon]] op ''Laugh-In'' verskyn en die program se slagspreuk "''Sock it to me''" herhaal.<ref>[https://books.google.com/books?id=1wy49i-gQjIC&q=satire+tv Jonathan Gray, Jeffrey P. Jones & Ethan Thompson : ''Satire TV: Politics and Comedy in the Post-Network Era''. New York University Press, 2009. bl. 22]</ref> Ander vorme van satire van die 1960's en vroeë 1970's het tipies die sitkomformaat gebruik, soos die program All in the Family. Toe ''Saturday Night Live'' in 1975 gedebuteer het, het die program die manier waarop komediante die president op televisie sou uitbeeld, begin verander. [[Chevy Chase]] het die vierde episode van die program geopen met sy nabootsing van 'n lomp [[Gerald Ford]].<ref>[https://books.google.com/books?id=1wy49i-gQjIC&q=satire+tv Jeffrey P. Jones, "With All Due Respect: Satirizing Presidents from ''Saturday Night Live'' to ''Lil' Bush''", in Jonathan Gray, Jeffrey P. Jones & Ethan Thompson : ''Satire TV: Politics and Comedy in the Post-Network Era''. New York University Press, 2009. bl. 39–41]</ref> ==21st eeu== ===Die Midde Ooste=== [[Turkye]] is die tuiste van die politieke satire-tydskrif bekend as ''LeMan'', wat sy 1000ste uitgawe in 2010 gepubliseer het.<ref name=":0">{{cite web |last1=Tamar Seeman |first1=Sonia |title=The Long History of Satire in the Middle East |url=https://psmag.com/news/long-history-satire-middle-east-98337 |website=Pacific Standard |date=16 Januarie 2015 |access-date=8 Maart 2021}}</ref> ''LeMan'' is bekend vir sy politieke spotprente wat korrupsie, spotprente en lig werp op ernstige situasies met behulp van humor uitlig. Een van die mees geleesde satirici is die Egiptiese skrywer Lenin El-Ramly, wat erkenning kry vir meer as 30 draaiboeke vir films en televisiereekse en 12 toneelstukke. Nog 'n noemenswaardige Egiptiese satirikus is [[Bassem Youssef]]. In [[Sirië]] is in die jaar 2001 'n satiriese koerant bekend as die ''Lamplighter'' vir die eerste keer gepubliseer en het dit by die publiek aanklank gevind, aangesien dit onmiddellik uitverkoop was.<ref name=":0" /> Dit was die eerste onafhanklike koerant in die land sedert 1965 en is geskep deur die spotprenttekenaar en satirikus Ali Farzat. ====Sensorskap==== 'n Voorbeeld van [[sensuur]] in 2002 het daartoe gelei dat die satirikus Ali Farzat twee artikels en 'n spotprent oor die Eerste Minister uit 'n tydskrif moes verwyder, wat as beledigend beskou is. Farzat se koerant is daarna gesluit en sy druklisensie is herroep.<ref name=":0" /> ===Verenigde State=== [[Lêer:Honest Government Ad - Australia Day.webm|duimnael|Voorbeeld van kontemporêre Australiese politieke satire aangebied as 'n parodie-advertensie.]] Gedurende die 2008 presidensiële veldtog het ''Saturday Night Live'' wyd aandag getrek omdat voormalige rolverdelinglid [[Tina Fey]] na die program teruggekeer het om die Republikeinse vise-presidentskandidaat Sarah Palin te satiriseer. Benewens Fey se treffende fisiese ooreenkoms met Palin, was die nabootsing van die vise-presidentskandidaat ook noemenswaardig vanweë Fey se humoristiese gebruik van presies dieselfde woorde wat Palin in media-onderhoude en veldtogtoesprake gebruik het as 'n manier om politieke satire uit te voer.<ref>[https://archive.org/details/entertainingpoli0002jone <!-- quote=entertaining politics. --> Jeffrey P. Jones, ''Entertaining Politics: Satiric Television and Political Engagement''. 2nd edition. Rowman & Littlefield, 2010. bl. 4]</ref> ''Saturday Night Live'' gebruik ook politieke satire dwarsdeur hul ''Weekend Update''-skets. ''Weekend Update'' is 'n vals nuussegment op die program wat politiek en huidige gebeure satiriseer. Dit is deel van SNL sedert die eerste episode van die program op 11 Oktober 1975. ''The Daily Show'' en ''The Colbert Repor''t gebruik stilistiese formate wat soortgelyk is aan ''Weekend Update''. Op The ''Daily Show'' het aanbieder [[Jon Stewart]] beeldmateriaal van nuusprogramme gebruik om politiek en die nuusmedia te satiriseer. Stephen Colbert het in karakter op ''The Colbert Report'' as 'n regse nuusdeskundige opgetree. Beide aanbieders se televisieprogramme is op Comedy Central uitgesaai. ''The Daily Show'' gaan voort met Stewart as die Maandag-aanbieder, en het [[Trevor Noah]] as die aanbieder van 2015–2022 vertoon; Colbert het die aanbieder van The Late Show geword en David Letterman opgevolg.<ref>{{Cite web |title=Stephen Colbert's Use Of Political Satire In The Late Show {{!}} Cram |url=https://www.cram.com/essay/Stephen-Colberts-Use-Of-Political-Satire/FCZ2FV6766 |access-date=2023-11-13 |website=www.cram.com}}</ref> Met hul programme het Stewart en Colbert gehelp om openbare en akademiese bespreking van die belangrikheid van politieke satire te verhoog. ''Real Time with Bill Maher'', ''Full Frontal with Samantha Bee'' en ''Last Week Tonight with John Oliver'' is ook voorbeelde van satiriese nuusprogramme. Tydens die 2020 presidensiële veldtog is die immergewilde kandidaat Vermin Supreme deur lede van die Libertariese Party gewerf om 'n ernstige presidensiële veldtog te voer (Vermin Supreme 2020 presidensiële veldtog) wat sy satiriese karakter gebruik om libertarianisme te bevorder.<ref>[https://verminsupreme2020.com/ Vermin Supreme for President 2020]</ref> ==Invloed in politiek== ===Bydraes=== [[Lêer:Climate Camp Heathrow - police with clown escort.JPG|duimnael|Anargistiese politieke satire-protes in die Verenigde Koninkryk.]] Volgens die bevindinge van die 2004 Pew-opname wend beide jonger en ouer gehore hulle tot laatnag-komedieprogramme nie net as 'n bron van vermaak nie, maar ook as 'n geleentheid om politieke bewustheid te verkry.<ref name="Baym">{{cite journal|last1=Baym|first1=Geoffrey|title=The Daily Show: Discursive Integration and the Reinvention of Political Journalism|journal=Political Communication|volume=22|issue=3|pages=259–276|doi=10.1080/10584600591006492|issn=1091-7675|year=2005|doi-access=}}</ref> Om hierdie rede stel Geoffrey Baym voor dat programme wat van politieke satire gebruik maak, soos ''The Daily Show'', as 'n vorm van alternatiewe joernalistiek beskou moet word.<ref name="Baym" /> Die gebruik van satire het geblyk 'n aantreklike kenmerk in nuusprogramme te wees, wat gehore van minder polities betrokke demografiese kohorte lok. Boonop kan satiriese nuusprogramme as alternatief beskou word omdat satire 'n belangrike rol speel in die disseksie en kritiek van mag.<ref name="Baym" /> In sy artikel ''The Daily Show: Discursive Integration and the Reinvention of Political Journalism'', het Baym in detail beskryf hoe ''The Daily Show'', wat toe deur Jon Stewart aangebied is, nuusberigte aangebied het. Vir die satire-nuusprogram is die aanbieding van inligting op 'n omvattende manier gebruik om kykers 'n groter perspektief op 'n situasie te gee.<ref name="Baym" /> Stewart het dikwels sy segmente met bykomende agtergrondinligting of herinneringe aan relevante en vorige besonderhede oorlaai.<ref name="Baym" /> ''The Daily Show'' het byvoorbeeld die volledige video van Bush se kommentaar rakende Tenet se bedanking in 2004 vertoon.<ref name="Baym" /> Dit was 'n doelbewuste keuse deur die program in 'n poging om 'n meer opregte voorstelling van die gebeurtenis te gee.<ref name="Baym" /> Boonop kan dit gesien word as 'n uitdaging en kritiek op wat meer tradisionele nuusprogramme nie ingesluit het nie.<ref name="Baym" /> Op hierdie manier kan satire-nuus as meer insiggewend as ander nuusbronne beskou word. Dit is opmerklik dat navorsingsbevindinge wat deur die National Annenberg Election Survey (NAES) vrygestel is, erken dat volgelinge van satire-nuus meer kundig is en meer nuus verbruik as die algemene bevolking.<ref name="Baym" /> Intussen het Joseph Faina die satire wat in nuusprogramme gebruik word, as 'n fasiliteerder in die ontwikkeling van 'n openbare joernalistiekpraktyk beskou.<ref name="Faina" /> Faina verduidelik in sy artikel dat die aard van satire kykers aanmoedig om polities betrokke te raak, en 'n burgerlike deelnemer te wees, waarin die humor wat deur aanbieders uitgeoefen word, reaksies by kykers uitlok.<ref name="Faina" /> Faina het egter erken dat hierdie model ietwat idealisties is.<ref name="Faina" /> Nietemin voer Faina aan dat die potensiaal steeds bestaan.<ref name="Faina" /> Om nie te praat van die toename in tegnologie en die groeiende alomteenwoordigheid van selfone nie, kan aangevoer word dat burgerlike deelname des te makliker is om te bereik.<ref name="Fenton">{{cite journal|last1=Fenton|first1=Natalie|editor1-last=Allan|editor1-first=Stuart|title=News in the Digital Age|journal=The Routledge Companion to News and Journalism |date=Oktober 2009|pages=557–567|publisher=Taylor & Francis e-Library}}</ref> ===Uitwerking op politieke deelname=== Moderne studies oor die gevolge van politieke satire het getoon dat politieke satire 'n invloed op politieke deelname het.<ref name="Chen2017">{{cite journal |last1=Chen |first1=Hsuan-Ting |last2=Gan |first2=Chen |last3=Sun |first3=Ping |title=How Does Political Satire Influence Political Participation? Examining the Role of Counter- and Proattitudinal Exposure, Anger, and Personal Issue Importance |journal=International Journal of Communication |date=2017 |volume=11 |page=1 |url=https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/viewFile/6158/2098 |access-date=9 Mei 2021}}</ref> Trouens, navorsing het getoon dat blootstelling aan satire van 'n politieke aard negatiewe emosies oproep wat gevolglik politieke deelname mobiliseer.<ref name="Chen2017"/> Dit is gedokumenteer dat die kyk van laatnag-komedieprogramme politieke deelname verhoog as gevolg van die interpersoonlike besprekings en aanlyn interaksie wat volg as gevolg van politieke satire.<ref name="Chen2017"/> Aan die ander kant het sommige geleerdes kommer uitgespreek oor die invloed van politieke komedieprogramme. Daar word aangevoer dat dit eerder as om politieke deelname te verhoog, 'n nadelige effek het. Eerder as om deelname te mobiliseer, kan dit eintlik deelname demobiliseer as gevolg van die negatiewe ontleding van politieke figure, wat lei tot sinisme teenoor die regering en verkiesingstelsel.<ref name="Chen2017"/> Navorsing het getoon dat kiesers se houding positief verander in verhouding tot politieke figure wat humor in hul bespotting vind.<ref>{{Cite web |title=Comedian's political humor affects potential voter's attitudes about candidates |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2012/11/121105195950.htm |access-date=2023-11-08 |website=ScienceDaily |language=en}}</ref> Dit het te doen met die gevoel om met politici te vereenselwig, wat hulself toelaat om as die komediant se grap beskou te word. Politieke satire kan ook gebruik word om 'n presidensiële aspek te dek waarmee Amerika 'n probleem het. [[Joe Biden]] het humor in sy veldtog vir presidentskap gebruik toe hy oor die kommer van sy ouderdom geskerts het.<ref>{{Cite web |date=2023-05-08 |title=Biden uses humor to try to defuse concerns about his age |url=https://apnews.com/article/biden-age-2024-campaign-oldest-president-voters-92d4f3daee6e12cb1cd6f119c7f6053a |access-date=2023-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> ===Bekommernisse=== Alhoewel satire in nuus gevier word as 'n middel tot 'n meer ingeligte publiek, word hierdie siening nie universeel onder geleerdes gedeel nie.<ref name="Young">{{cite web |last1=Young |first1=Dannagal G. |title=Lighten up: How satire will make American politics relevant again |url=http://archives.cjr.org/cover_story/lighten_up.php |access-date=20 April 2017 |website=Columbia Journalism Review}}</ref> Kritici het hul huiwering uitgespreek teenoor die infiltrasie van ligsinnige praktyke om meer ernstige onderwerpe soos politieke sake te dek.<ref name="Young" /> Potensieel afwykende opmerkings, of vulgêre kommentare gemaak deur mense soos Stephen Colbert van ''The Late Show with Stephen Colbert'', of Samantha Bee, aanbieder van ''Full Frontal with Samantha Bee'', kan gebruik word as voorbeelde van waaroor kritici bekommerd is. Hier word geglo dat satire die erns van 'n onderwerp verminder.<ref name="Faina">{{cite journal|last1=Faina|first1=Joseph|title=Public journalism is a joke: The case for Jon Stewart and Stephen Colbert|journal=Journalism|date=2012|volume=14|issue=4|pages=541–555|doi=10.1177/1464884912448899|s2cid=146592279}}</ref> Baym stel voor dat aangesien hierdie programme alternatief is, hulle geen verpligting het om "by standaardpraktyke te hou" nie.<ref name="Baym" /> Anders as tradisionele nuusbronne, wat moontlik sekere agendas moet nakom, soos politieke affiliasie of advertensiebeperkings, is aanbieders van satire-nuusprogramme vry en ywerig om persoonlike bydraes te vertoon deur hul melding van minagting, twyfel en opwinding. Kritici van satire in nuusprogramme glo dus dat die vertoon van 'n oordrewe en openlik gefrustreerde aanbieder "sinisme by kykers" sal veroorsaak of laat voortduur.<ref name="Young" /><ref name="Faina" /> Die ''[[Financial Times]]'' voer aan dat politieke satire kan bydra tot "media-geleide [[populisme]]",<ref name="FT">{{cite news |last1=Lloyd |first1=John |title=Has Political Satire gone Too Far? |url=https://www.ft.com/content/5784ac84-bc50-11df-8c02-00144feab49a |access-date=7 Maart 2021 |date=11 September 2010 }}</ref> daar word aangevoer dat dit te wyte is aan die bespotting van politici en openbare amptenare wat slegs aanspreeklik gehou moet word vir "gehoormaksimalisering",<ref name="FT"/> daar word aangevoer dat hierdie vorm van media-geleide populisme meer algemeen in die Verenigde State voorkom as in die Verenigde Koninkryk, aangesien kommentators wat beide Liberaal en Konserwatief is, meer dikwels gebruik word as die "hoofmanier" waarop jong kykers oor aktuele sake leer. Dit is veral problematies wanneer kommentators polemiek en sarkasme in hul satire gebruik in teenstelling met geestige humor of nabootsings. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Humor]] [[Kategorie:Politiek]] f0ud0er9d36aub82w8fbjawu0h4fm8i 0 463270 2923410 2914530 2026-08-10T02:27:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923410 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Stephen Eustáquio | image = [[Lêer:S Eustaqui Canada national football team WC2022 (cropped).jpg|240px]] | caption = Eustáquio in 2022 | fullname = Stephen Antunes Eustáquio<ref name=Bio>{{cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/stephen-eustaquio/torreense/1630-373-176106|title=Stephen Eustáquio|publisher=Mais Futebol|language=pt|access-date=20 April 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|12|21|df=yes}}<ref name=Bio/> | birth_place = Leamington, [[Ontario]], [[Kanada]] | height = 1,78 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Los Angeles FC|Los Angeles]]<br/>(op lening van [[FC Porto|Porto]]) | clubnumber = 46 | youthyears1 = 2002–2004 | youthclubs1 = Leamington MS | youthyears2 = 2005–2010 | youthclubs2 = Nazarenos | youthyears3 = 2010–2013 | youthclubs3 = [[UD Leiria|União Leiria]] | youthyears4 = 2014–2015 | youthclubs4 = [[SCU Torreense|Torreense]] | years1 = 2013–2014 | clubs1 = Nazarenos | caps1 = 17 | goals1 = 1 | years2 = 2015–2017 | clubs2 = [[SCU Torreense|Torreense]] | caps2 = 56 | goals2 = 0 | years3 = 2017–2018 | clubs3 = [[Leixões SC|Leixões]] | caps3 = 20 | goals3 = 0 | years4 = 2018–2019 | clubs4 = [[GD Chaves|Chaves]] | caps4 = 29 | goals4 = 1 | years5 = 2019–2021 | clubs5 = [[Cruz Azul]] | caps5 = 1 | goals5 = 0 | years6 = 2020–2021 | clubs6 = → [[FC Paços de Ferreira|Paços Ferreira]] (leen) | caps6 = 31 | goals6 = 2 | years7 = 2021–2022 | clubs7 = [[FC Paços de Ferreira|Paços Ferreira]] | caps7 = 34 | goals7 = 0 | years8 = 2022 | clubs8 = → [[FC Porto|Porto]] (leen) | caps8 = 8 | goals8 = 0 | years9 = 2022– | clubs9 = [[FC Porto|Porto]] | caps9 = 95 | goals9 = 4 | years10 = 2026– | clubs10 = → [[Los Angeles FC]] (leen) | caps10 = 10 | goals10 = 1 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Kanada o/17 | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = <!-- He made at least one appearance at the AGS Cup. Leave blank, not 0s since stats unknown--> | nationalyears2 = 2017–2018 | nationalteam2 = Portugal o/21 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2019– | nationalteam3 = [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanada]] | nationalcaps3 = 60 | nationalgoals3 = 5 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 28 Junie 2026 }} '''Stephen Antunes Eustáquio''' (gebore [[21 Desember]] [[1996]]) is 'n [[Kanada|Kanadese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n middelvelder vir die [[Major League Soccer|MLS]]-klub [[Los Angeles FC]] speel, op lening van [[FC Porto]], asook vir die [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanadese nasionale span]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lafc.com/volunteer-corps/players/stephen-eustaquio/|title=Stephen Eustáquio {{!}} Los Angeles Football Club|last=LAFC|website=LAFC|language=en|access-date=2026-06-29}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://canadasoccer.com/profile/5005/stephen-eustaquio/|title=Stephen Eustáquio|website=Canada Soccer|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> Hy het die grootste deel van sy klubloopbaan in [[Portugal]] deurgebring, waar hy vir Torreense, Leixões, Chaves, Paços de Ferreira en Porto gespeel het. Hy het ook vir 'n kort tydperk in [[Meksiko]] vir Cruz Azul uitgedraf. Hy is in Kanada uit [[Portugese]] ouers gebore en het Portugal op jeugvlak verteenwoordig. In 2019 het hy egter besluit om Kanada op senior vlak te verteenwoordig, en hy het in November daardie jaar sy debuut vir die nasionale span gemaak. Hy was deel van die Kanadese groep wat die halfeindrondte van die 2021 CONCACAF Gold Cup gehaal het. Hy is ook vir twee [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] en die 2024 [[Copa América]] gekies. Hy het die wendoel diep in bykomende tyd aangeteken toe Kanada [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] in die 16de eindrondte van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg4pen8xq7o|title=World Cup 2026: Canada making history as they reach last 16|date=2026-06-29|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eustáquio, Stephen}} [[Kategorie:Kanadese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] q0uhnniea5sbg5h8erphblse11nirb6 0 463325 2923333 2916377 2026-08-09T20:02:35Z Sobaka 328 skakel 2923333 wikitext text/x-wiki '''March and March''' (gestig in Maart 2024)<ref>https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/</ref> is 'n [[Suid-Afrikaanse]] burgerlike organisasie wat op vreedsame protesaksie teen onwettige immigrasie fokus.<ref>{{cite web |title=About our movement |url=https://marchandmarch.org.za/about |website=marchandmarch.org.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref><ref name="pilane">{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=2026-06-23 |title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/ |access-date=2026-06-26 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Farmer |first=Ben |date=21 Junie 2026 |title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum |url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/ |website=The Telegraph}}</ref> Die beweging word geassosieer met [[Operation Dudula|Operasie Dudula]] en [[Patriotic Alliance]] se oproep om onwettige en ongedokumenteerde immigrante te deporteer, met die slagspreuk ''Mabahambe'' (Hulle moet gaan) tydens demonstrasies. In 2026 het hul demonstrasies en protesoptogte landwyd versprei en is gekoppel aan 'n aantal [[xenofobie]]se en gewelddadige optrede teen buitelanders.<ref name="pilane" /><ref>{{Cite web |last=Farmer |first=Ben |date=21 Junie 2026 |title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum |url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/ |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cooks |first=Tim |date=26 Junie 2026 |title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests? |url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/ |access-date=26 Junie 2026 |website=Reuters}}</ref> Die March and March het die eerste keer prominensie in Suid-Afrikaanse en internasionale nuusmedia in 2025 verwerf,<ref>{{Cite web |date=2026-05-11 |title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa |url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa |access-date=2026-05-20 |website=France 24 |language=en}}</ref> toe hulle hulself by openbare gesondheidsfasiliteite in [[KwaZulu-Natal]] gestasioneer het.<ref>{{Cite web |last=Luke |first=Amahle |last2=Phasha |first2=Koketso |last3=Mlambo |first3=Sihle |last4=Majadibodu |first4=Simon |date=2025-04-09 |title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals |url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/ |access-date=2026-06-05 |website=IOL |language=en}}</ref> Die beweging het vrywilligers buite regeringsklinieke en hospitale gestasioneer en gefokus op poortwagters. Dit het by Addington-hospitaal, R. K Khan-hospitaal en ander openbare gesondheidsorgfasiliteite plaasgevind. Vrywilligers het daarop aangedring dat 'n ID-dokument getoon moet word om toegang te verkry.<ref>{{Cite web |last=Yoganathan |first=Venilla |date=2025-07-30 |title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities |url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/ |access-date=2026-06-05 |website=Juta MedicalBrief |language=en-US}}</ref> Aan die begin van 2026 het die leierskap die einde van hul veldtog van hekwagklinieke en hospitale aangekondig;<ref>{{Cite web |last=Sithole |first=Wendy |date=2026-01-07 |title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades |url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/ |access-date=2026-06-05 |website=Berea Mail |language=en}}</ref> en 'n aantal anti-immigrasie-protesoptogte regoor die land georganiseer wat die 2026 anti-immigrantbeweging in Suid-Afrika aan die gang gesit het en 'n '30 Junie'-sperdatum ingestel het.<ref name=":0">{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=2026-06-25 |title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA’s political class |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/ |access-date=2026-06-26 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die fokus het toe verskuif na protes buite Addington Primary School met MK en Operation Dudula wat saamwerk.<ref>{{Cite web |last=Mabaso |first=Nhlanhla |title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School |url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school |access-date=2026-06-05 |website=EWN |language=en}}</ref> Aan die einde van Maart 2026 het die beweging 'n protes gereël teen die kroning van 'n Nigeriër wat as die Igwe Ndigbo gekroon is in [[Oos-Londen|KuGompo-stad]] in die [[Oos-Kaap]].<ref>{{Cite web |last=Asanda |first=Nini |title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape |url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|access-date=2026-06-30 |website=Sowetan |language=en}}</ref> Voormalige radio-aanbieder [[Ngizwe Mchunu]], tradisionele leiers, burgerlike bewegings en politieke partye, insluitend [[ActionSA]], en die [[Patriotic Alliance]], het by die demonstrasie aangesluit en die seremonie as onwettig veroordeel. Die demonstrasies het gewelddadig geword met motors en winkels van buitelandse burgers wat aan die brand gesteek is.<ref>{{Cite web |last=Nel |first=Brandon |title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|access-date=2026-06-30 |website=Capetimes.co.za |language=en}}</ref> ==Leierskap== March and March is geregistreer as 'n [[nie-winsgewende organisasie]]<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=Mei 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 Junie 2026 |work=Pindula}}</ref> en word gelei deur [[Jacinta Ngobese-Zuma]]. Ngobese-Zuma is 'n bekroonde voormalige radiopersoonlikheid wat as radio-aanbieder op Vuma FM gewerk het.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Sy is in 2025 sonder redes van die stasie ontslaan.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Dit is aanvanklik gekenmerk as 'n burgergeleide groep in Durban, wat staatsmislukkings aanspreek.<ref>{{Cite web |last=Simelane |first=Bheki C. |date=2026-04-29 |title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/ |access-date=2026-05-20 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Namate die organisasie gegroei het, het die groep begin fokus op onwettige migrante en hul bydrae tot Suid-Afrika se huidige uitdagings. Kritici en ander kommentators het aangevoer dat staatsbeleid oor grensbeheer, dienslewering en misdaad ook faktore is.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Die organisasie het takke in verskeie provinsies, en in April en Mei 2026 het March en March demonstrasies teen ongedokumenteerde migrante in [[Pretoria]], [[Johannesburg]] en [[Durban]] georganiseer.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 Mei 2026 |access-date=25 May 2026 |work=GroundUp |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Verslae lui dat ten minste twee Nigeriese mans in afsonderlike voorvalle in Johannesburg gedurende hierdie tydperk dood is.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026 |work=BusinessDay |language=en}}</ref> Nog 'n burgerlike aktivis en leier van die Insizwa Nobunsizwa Development Foundation, Nkosikhona ‘Phakel’umthakathi’ Ndabandaba, wat by die demonstrasies wat deur March en March georganiseer is, aangesluit en gelei het, het gesê: "Ons pleit nie vir enige geweld teen ons broers en susters uit ander lande nie. Al wat ons wil hê, is dat hulle wettiglik in ons land kom en dat hulle nie ons kinders dwelms moet voer of allerhande misdade moet pleeg nie."<ref>{{cite web |last1=Hope |first1=Ntanzi |title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on Junie 30 |url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/ |website=iol.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Die organisasie beweer dat hulle apolities is, maar is gekoppel aan die [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]] (MK) politieke party.<ref name=":0" /> ===30 Junie sperdatum en protesaksies=== March and March-filiaal en leier van Insizwa nobunsizwa Nkosikhona Ndabandaba het 'n kennisgewing uitgereik vir alle onwettige buitelanders in Suid-Afrika om te vertrek. Die datum van 30 Junie 2026 is die eerste keer op 7 Desember 2025 uitgereik as 'n kennisgewing van ses maande om hulle toe te laat om voor te berei vir vertrek.<ref>{{cite web |last1=Buthelezi |first1=Siphesihle |title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/ |website=iol.co.za |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Die sperdatum het paniek veroorsaak onder vlugtelinggemeenskappe en burgerlike samelewingsgroepe. Vroeg in Junie het duisende Malawiese burgers by Sherwood Park in [[Durban]] begin bymekaarkom uit vrees om aangeval te word.<ref>{{cite web |last1=Nxumalo |first1=Sakhiseni |title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms |url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836 |website=news24 |access-date=1 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Comins |first1=Lyse |title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown |url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette |website=mg|access-date=1 Julie 2026}}</ref> Onwettige immigrante van [[Zimbabwe]] het ook na die Zimbabwiese konsulaat in [[Kaapstad]] begin stroom, in die hoop om Suid-Afrika voor 30 Junie te kan verlaat.<ref>{{cite web |title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate |url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate |website=enca |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Die onsekerheid oor wat op 30 Junie sou gebeur, het vrees en gerugte regoor die land versprei. Die Suid-Afrikaanse regering het gereageer deur 'n besteding van R600 miljoen aan te kondig om mense te beskerm en potensiële [[geweld]] te verminder.<ref>{{cite web |last1=Massango |first1=Alberto |title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest |url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/ |website=aimnews |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Die waarnemende polisieminister, [[Firoz Cachalia]], het onthul dat R600 miljoen van die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) herlei is om operasionele gereedheid te verseker voor die beplande landwye betogings op 30 Junie.<ref>{{cite web |last1=Nel |first1=Brandon |title=Police pour R600m into 30 Junie security plan |url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/ |website=iol.co.za |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Op die vasgestelde dag van 30 Junie was meer as 20 burgerlike groepe deel van proteste wat in alle provinsies van Suid-Afrika georganiseer is. Volgens ''[[Mail & Guardian]]'' "was die betogings grootliks vreedsaam, met optoggangers wat deur die loop van die dag deur polisiebeamptes vergesel is."<ref>{{cite web |last1=M&G Reporters |title=30 Junie demonstrations conclude relatively peacefully |url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/ |website=mg |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Groot skares betogers is gesien in stede soos Johannesburg, Durban, [[Oos-Londen|KuGompo]], [[Bloemfontein]], [[Pretoria]] en Kaapstad, terwyl kleiner skares byeengekom het in dorpe soos [[Hermanus]], [[Gqeberha]], [[Kroonstad]], [[Zeerust]], [[Tzaneen]], [[Thohoyandou]] en [[Kimberley]], met geïsoleerde voorvalle van intimidasie en geweld.<ref>{{cite web |last1=iol Repoters |title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over |url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/ |access-date=1 Julie 2026}}</ref> In [[Hillbrow]] is drie Nigeriërs in hegtenis geneem nadat hulle op betogers geskiet het en 'n 17-jarige gewond het.<ref>{{cite web |last1=Ngcobo, Maseko |first1=Khanyisile, Nomsa |title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po |website=bbc |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Optogte het ook plaasgevind in townships soos Thembisa, [[Soweto]], [[Thokoza]], [[Tsakane]], [[EMalahleni]] en [[Nquthu]].<ref>{{cite web |last1=Mothoa |first1=Seipati |title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/ |website=timeslive |access-date=1 Julie 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=NovaNews Reporters |title=30 Junie shutdown: Here's what's happening - Live updates |url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/ |website=novenews |access-date=1 Julie 2026}}</ref> Die totale aantal landwye proteste word as 120 aangemeld, met 108 vreedsaam, terwyl 12 voorvalle van geweld aangemeld is.<ref>{{cite web |last1=Majadibodu |first1=Simon |title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/ |website=iol.co.za |access-date=1 Julie 2026}}</ref> ==Sien ook== *[[Xenofobie in Suid-Afrika]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Demografie van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Onluste in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]] lphh14l715abz1hkgpbljr7sliucu49 0 463539 2923391 2916384 2026-08-09T22:25:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923391 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' (of '''Sentraallyn''') ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]]-pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met [[Township|townships]] soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Geskiedenis== ===Begin en uitbreiding tot Mitchells Plain en Khayelitsha: 1939 tot 2009=== Die spoorlyn tussen [[Pinelands]] en [[Langa]] is op 4 Desember 1939 geëlektrifiseer, wat in wese die ontstaan van die latere Sentrale Lyn was.<ref name="Part 18">{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/soulorailway/soul-of-a-railway/system-1-cape-western/part-18-cape-suburban-cape-town-station|title=Soul of A Railway - Part 18: Cape Suburban: Cape Town Station|website=sites.google.com|language=af|access-date=2026-07-06}}</ref> Ná die begin van [[apartheid]] 1948 is spoorlyne as deel van die witminderheidsregering se stadsbeplanning gebruik om rassegeskeide woongebiede van mekaar te skei. Gesubsidieerde treindienste het werkers daagliks goedkoop tussen afgeleë townships op die [[Kaapse Vlakte]] en die ekonomiese sentrums in wit gebiede van [[Kaapstad]] vervoer.<ref>{{Cite journal |last=Baffi |first=Solène |date=2014 |title=Railroads to civilization:The railroad in South Africa’s territorial policies |url=https://shs.cairn.info/journal-espace-geographique-2014-4-page-338 |journal=L’Espace géographique |language=fr |volume=43 |issue=4 |pages=338–355 |doi=10.3917/eg.434.0338 |issn=0046-2497}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Pirie |first=G.H. |date=Julie 1987 |title=African township railways and the South African state, 1902–1963 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0305748887801172 |journal=Journal of Historical Geography |language=en-US |volume=13 |issue=3 |pages=283–295 |doi=10.1016/S0305-7488(87)80117-2 |issn=0305-7488}}</ref> [[Lêer:Metrorail Cape Town.png|duimnael|Die spoorlyne van [[Metrorail#Wes-Kaapstreek|Metrorail Wes-Kaap]]. Die Sentrale Lyn word in donkerblou uitegebeeld]] In 1959 is die spoorlyn verder tot [[Nyanga]] geëlektrifiseer. Tussen 1962 en 1963 is 'n nuwe dubbelspoorlyn vanaf Kaapstad-stasie tot by Langa verleng wat Langa-stasie gevolgik 'n aansluitingstasie gemaak het. 'n Enkelspoorlyn is kort daarna tussen [[Bonteheuwel]] en Kasselsvlei gebou.<ref name="Part 18"/> In 1980 is daar nuwe dubbelspoorlyne tussen Nyanga en Philippi en Kensington en Bellville gebou.<ref name="Part 18"/> Die spoorlyn tot by die Kapteinsklip-stasie en eindpunt in [[Mitchells Plain]] is in Julie 1980 geopen.<ref>{{Cite web|url=https://plainsman.co.za/news/2025-05-27-many-reasons-to-invest-in-expanding-mitchells-plain/|title=Many reasons to invest in expanding Mitchell’s Plain|last=Bruin|first=Simoneh de|date=2025-05-27|website=Plainsman|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Die eerste fase van die spoorlyn tot by [[Khayelitsha]] is in 1987 geopen.<ref>{{Cite book |last=Jacobs |first=B. N. |url=http://hdl.handle.net/2263/7788 |title=Improving accessibility to commuter rail services-case study : Khayelitsha Rial Line Extension |date=Julie 2005 |publisher=SATC |isbn=978-1-920017-12-5}}</ref> Die verlenging van die spoorlyn na die hedendaagse Chris Hani-stasie in die oostelike deel van Khayelitsha is reeds in die laat 1980's beplan, maar beplanning en bouwerk het eers in die middel-2000's begin, met 'n eerste-sooi-steek-seremonie in 2006 en voltooiing van die verlenging rondom 2008 en 2009.<ref>{{Cite web|url=http://allafrica.com/stories/200610100614.html|title=allAfrica.com: South Africa: Radebe Launches New Khayelitsha Rail Plan|website=allafrica.com|access-date=2026-07-06|archive-date=2006-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20061011013343/http://allafrica.com/stories/200610100614.html|url-status=dead}}</ref> Die Chris Hani-stasie in Makhaza, Khayelitsha, is uiteindelik in 2009 geopen.<ref>{{Webaanhaling|url=https://allafrica.com/stories/200906110912.html|van=Kalipa|naam=Siyabonga|datum=11 Junie 2009|titel=South Africa: New Trains for Khayelitsha Residents|taal=Engels|werk=All Africa|toegangsdatum=6 Julie 2026}}</ref> ===Agteruitgang en opskorting van dienste: 2009 tot 2021 === Op 23 Desember 2008 is die Suid-Afrikaanse Spoorpendelaarskorporasie (SASPK) hernoem tot die [[PRASA|Passasierspooragentskap van Suid-Afrika]] (PRASA).<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/131015prasa.pdf|title=PRASA 2012/2013 Annual Report|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=6 Julie 2026}}</ref> Vanaf ongeveer 2011 het PRASA se onderhoudsvermoë begin verval en kon nie die Sentrale Lyn nie meer effektief in stand hou nie.<ref>{{Cite journal |last=du Toit |first=A. |last2=Jooste |first2=J. L. |last3=Conradie |first3=P. D. F. |date=Mei 2019 |title=Improving the response time for the corrective maintenance of rail infrastructure: a case study of the Western Cape Passenger Rail Network |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2224-78902019000100017&lng=en&nrm=iso&tlng=en |journal=South African Journal of Industrial Engineering |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=235–247 |doi=10.7166/30-1-1909 |issn=2224-7890 |access-date= 6 Julie 2026 |archive-date=20 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520064628/https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2224-78902019000100017&lng=en&nrm=iso&tlng=en |url-status=dead }}</ref> Teen 2015 het die treindienste op die Sentrale Lyn begin ineenstort weens bestuursmislukkings, onvoldoende instandhouding en grootskaalse vandalisme.<ref>{{Cite web|url=https://vukaninews.co.za/news/2025-04-17-central-line-to-be-up-and-running-by-the-end-of-june-says-prasa/|title=Central line to be up and running by the end of June, says Prasa|last=Bothma|first=Marsha|date=2025-04-17|website=Vukani|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Mense het in 2016 die spoorlyn by Langa-stasie beset en informele nedersettings daarop opgerig.<ref>{{Cite web|url=https://groundup.org.za/article/langa-covered-uncollected-garbage/|title=Even my cat can’t fight the huge rats, says Langa resident|last=Washinyira|first=By Tariro|date=2020-12-07|website=GroundUp News|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> All treindienste op die Sentrale Lyn is toe uiteindelik in Oktober 2019 weens vandalisme en kabeldiefstal tot verdere kennisgewing opgeskort.<ref>{{Cite web|url=https://groundup.org.za/article/metrorail-come-back-even-worse-service-after-lockdown-vandalism/|title=Metrorail to return with an even worse service after lockdown vandalism|last=Washinyira|first=Tariro|date=2020-06-26|website=GroundUp News|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Tydens die streng inperkingstydperk weens die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie in Suid-Afrika]], het PRASA alle sekuriteitskontrakte op die Sentrale Lyn gekanselleer weens finansiële druk. Dit het veroorsaak dat mense die spoorlyne by Langa, Philippi en Khayelitsha beset en informele nedersettings bou. Inbrake en vandalisme by stasies het ook toegeneem. Talle stasies op die Sentrale Lyn is deur diewe gestroop en vernietig.<ref>{{Cite web|url=https://groundup.org.za/article/this-where-people-occupying-metrorails-central-line-in-cape-town/|title=This is where people are occupying Metrorail’s Central Line in Cape Town|date=2023-10-20|website=GroundUp News|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Die volgende stasies is die meeste gevandaliseer: Philippi, Heideveld, Netreg, Lentegeur, Mandalay, Bonteheuwel en Bishop Lavis.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/weekend-argus/news/2021-05-01-stations-along-cape-towns-central-line-lie-in-ruins/|title=Stations along Cape Town’s central line lie in ruins|last=Kalipa|first=Siyabonga|date=2021-05-01|website=IOL|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ===Herstelperiode: 2021 tot 2026=== In Februarie 2021 is 'n beperkte treindiens tussen Kaapstad-stasie en Langa-stasie heropen; treine kon nie verder gaan nie weens die informele nedersettings wat op die lyn ontstaan het.<ref name="DM Mei 2022">{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-05-15-informal-settlements-on-metrorail-tracks-still-hinder-progress-on-cape-towns-central-line/|title=Informal settlements on Metrorail tracks still hinder progress on Cape Town’s Central Line|last=Payne|first=Suné|date=2022-05-15|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> In Julie 2021 het die Wes-Kaapse Hooggeregshof aan PRASA 'n uitsettingsbevel toegestaan teen bewoners wat onwettig op die PRASA-grond langs die spoorlyn gewoon het. Die bevel het 'n sperdatum van ongeveer 26 November 2021 vir die ontruiming bepaal, maar dit is later in November 2021 tot Julie 2022 uitgestel op versoek van PRASA.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-11-26-court-gives-prasa-eight-more-months-to-remove-land-occupiers-on-railway-line-in-langa/|title=Court gives Prasa eight more months to remove land occupiers on railway line in Langa|last=Payne|first=Suné|date=2021-11-26|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> In Mei 2022 het die Minister van Vervoer, [[Fikile Mbalula]], herstelwerk by Langa-stasie ondersoek.<ref name="DM Mei 2022"/> 'n Beperkte diens op die Pinelands tot Bellville-lyn via Langa, Bonteheuwel en Belhar is in Julie 2022 aangekondig. Mbalula het belowe dat die hele Sentrale Lyn teen Desember 2022 weer ten volle in bedryf sou wees.<ref>{{Cite web|url=https://groundup.org.za/article/mbalula-insists-cape-towns-central-line-will-open-in-december/|title=Will Cape Town’s Central Line open in December? Mbalula says so…|last=Washinyira|first=By Tariro|date=2022-07-27|website=GroundUp News|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Hierdie sperdatum is egter nie gehaal nie. Die treindiens tussen Nyanga en Maitland is in Maart 2023 heropen; die nuwe X'Trapolis Mega-treinstelle is ook in Maart 2023 op die spoorlyn in gebruik geneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.groundup.org.za/article/prasa-opens-cape-towns-central-line-at-last/|title=PRASA partly opens Cape Town’s Central Line|date=2023-03-16|website=The South African|language=en-ZA|access-date=2026-07-06}}</ref> In September 2024 is die spoorlyn tussen Nolungile en Philippi herstel.<ref>{{Cite web|url=https://vukaninews.co.za/news/2024-09-05-nolungile-stop-on-central-line-reopens/|title=Nolungile stop on Central line reopens|last=Khaya|first=Siyavuya|date=2144-11-28|website=Vukani|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> Die treindiens tot by Khayelitsha-stasie is weer in April 2025 in werking gestel.<ref>{{Cite web|url=https://novanews.co.za/cityvision/trains-return-to-khayelitsha-a-game-changer-for-commuters/|title=Trains return to Khayelitsha: A game changer for commuters|last=Obose|first=Unathi|date=2025-04-17|website=City Vision|language=en-ZA|access-date=2026-07-06}}</ref> In Mei 2025 het die Minister van Vervoer, [[Barbara Creecy]], die treindiens tot by Chris Hani-stasie en terminus amptelik heropen, danksy Operation Bhekela ("beweeg terug").<ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/news/transport-minister-reopens-chris-hani-cape-town-line|title=Transport Minister reopens Chris Hani to Cape Town line - eNCA|date=2025-05-29|website=www.enca.com|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://elitshanews.org.za/2025/05/29/cape-towns-central-line-reopens/|title=Cape Town's central line reopens|last=Lali|first=Vincent|date=2025-05-29|website=Elitsha|language=en-ZA|access-date=2026-07-06}}</ref> Die Kapteinsklip-lyn is op 23 Februarie 2026 gedeeltelik heropen; pendelaars moes by Philippi-stasie oorklim om na Kaapstad-stasie toe te gaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/news/prasa-reopens-kapteinsklip-mitchells-plain/|title=PRASA reopens Kapteinsklip line for Mitchell’s Plain commuters|date=2026-02-20|website=Cape Town ETC|language=en-US|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://capeargus.co.za/news/2026-02-20-after-six-years-mitchells-plain-rail-service-is-back-on-track/|title=After six years, Mitchells Plain rail service is back on track|last=Booysen|first=Chevon|date=2020-04-16|website=Cape Argus|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> 'n Direkte diens tussen Kaapstad en Kapteinsklip is op 2 Maart 2026 heropen; Alle roetes van die Sentrale Lyn is weer ten volle in bedryf.<ref name="GroundUp Maart 2026">{{Cite web|url=https://groundup.org.za/article/train-to-mitchells-plain-finally-takes-off/|title=Train to Mitchell’s Plain finally gets going|last=Phaliso|first= Sandiso|date=2026-03-04|website=GroundUp News|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> ==Stasies== [[Lêer:Bahnhof Bontheuwel.jpg|duimnael|regs|Bonteheuwel-stasie in Februarie 2017]] [[Lêer:Khayelitsha Metrorail Station.jpg|duimnael|regs|Informele handelaars buite Khayelitsha-stasie in Februarie 2012]] Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn.<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> Sedert Maart 2026 is alle stasies, behalwe Heideveld en Netreg, oop.<ref name="GroundUp Maart 2026"/> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Mitchells Plain]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] [[Kategorie:Sentrale Lyn]] mwb7em3ie60kppjxxtqz6a36ip3qztc 0 464602 2923335 2922556 2026-08-09T20:06:03Z Sobaka 328 /* Aanhitsing om openbare geweld te pleeg */ opruim 2923335 wikitext text/x-wiki   Ngizwe Mchunu is 'n Suid-Afrikaanse radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[:en:2021_South_African_unrest|onrust in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word Zuma, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] il4gzrelf0xmurg1n3q45zb3noiky47 2923337 2923335 2026-08-09T20:11:36Z Sobaka 328 bywerk en opruim 2923337 wikitext text/x-wiki   Ngizwe Mchunu is 'n Suid-Afrikaanse radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[:en:2021_South_African_unrest|onrust in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word Zuma, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n anti-onwettige immigrantegroep genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik homofobiese uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] hf5o7mwcdkimi9anwy86g8g0yxf3587 2923338 2923337 2026-08-09T20:12:24Z Sobaka 328 opruim 2923338 wikitext text/x-wiki '''Ngizwe Mchunu''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[:en:2021_South_African_unrest|onrust in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word Zuma, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n anti-onwettige immigrantegroep genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik homofobiese uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] 9t36v7tlmgkkc2z7ov9s7w2oyfpj42k 2923339 2923338 2026-08-09T20:14:11Z Sobaka 328 /* Aanhitsing om openbare geweld te pleeg */ opruim 2923339 wikitext text/x-wiki '''Ngizwe Mchunu''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|onrus in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n anti-onwettige immigrantegroep genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik homofobiese uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] oaby9a8b59lcg5alwpgynzm3ezfq0ig 2923342 2923339 2026-08-09T20:16:14Z Sobaka 328 /* Homofobie-kontroversie */ skakel 2923342 wikitext text/x-wiki '''Ngizwe Mchunu''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|onrus in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n anti-onwettige immigrantegroep genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik [[homofobie]]se uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] 3shbs7fyu1v28mhflhitbpzv2lmollg 2923343 2923342 2026-08-09T20:17:38Z Sobaka 328 /* Xenofobie omstredenheid */ skakel 2923343 wikitext text/x-wiki '''Ngizwe Mchunu''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|onrus in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n [[Xenofobie|anti-onwettige immigrantegroep]] genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik [[homofobie]]se uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] l5aso9op9csh5d03i6s1w564u0nqqt6 0 464667 2923298 2923082 2026-08-09T18:46:02Z Sobaka 328 skakel 2923298 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.<ref>{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}</ref> Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref> Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.<ref>{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}</ref> Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.<ref name="budget2015">{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}</ref> Die [[Spy Cables (uitgelekte intelligensiedokumente)|Spioenasiekabels]] is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> ==Oorsprong== Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.<ref>Africa, S. & Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu</ref> Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.</ref> Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.</ref><ref>McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ</ref><ref>{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}</ref> Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.<ref>Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.</ref><ref>Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.</ref> Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,<ref>Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants & Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.</ref> en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.<ref>Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.</ref> Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niël Barnard]].<ref>NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.</ref> Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.<ref>Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. </ref> Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as "Nasionale Veiligheid" en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word. Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.<ref>{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}</ref> Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van "[[nasionale veiligheid]]" die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor "staatsveiligheid" weer na vore gekom.<ref>Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.</ref> Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).<ref>Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com</ref> ==Funksies en mandaat== Die SSA beskryf sy mandaat as volg: “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap <ref name="SSA10">{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency}}</ref> Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is: * [[Terrorisme]] * [[Sabotasie]] * Ondermyning * [[Spioenasie]] * Georganiseerde misdaad ==Wetgewing== Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:<ref name="YB201415">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|329}} * [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996 * Proklamasie: Staatskoerant 32566 * Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002) * Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576 * Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003 * Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994) * Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994) * Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005) * Witskrif oor Intelligensie (1994) * Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011 * Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001) * Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998) * Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002) * SAPD-wet, 1995 * Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001) * Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002) * Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995). ==Direkteurs-Generaal/Direkteure== Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009: *2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka<ref name="IOL01">{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}</ref> *2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)<ref name="M&G01" /> *2013 – 2016 Sonto Kudjoe<ref name="M&G01">{{Cite news |url=http://mg.co.za/article/2013-08-02-cwele-announces-new-appointments-in-intelligence |title=Cwele announces new appointments in intelligence |date=2 August 2013 |work=Mail&Guardian |access-date=18 November 2013}}</ref><ref name="DefWeb">{{cite web | url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=44844 | title=Top State Security Agency post vacant and still no Intelligence Inspector General | publisher=defenceWeb | date=26 August 2016 | access-date=2 September 2016 | author=Helfrich, Kim}}</ref> *2016 – 2018 Arthur Fraser<ref name="EWN01">{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}</ref> *2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)<ref name="EWN10">{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}</ref> *2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)<ref>{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}</ref> *2022 - 2023 Thembisile Majola<ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==Organisatoriese struktuur== Die volgende takke maak die Staatsveiligheidsagentskap uit: ===Binnelandse tak=== Voorheen bekend as die Nasionale Intelligensie-agentskap, is die mandaat daarvan om intelligensie in te samel en te ontleed rakende potensiële of bestaande bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid, insluitend ekonomiese, sosiale, politieke en omgewingskwessies.<ref name="YB201213">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2012/17%20Police%2C%20Defence%2C%20Intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2012/13 |date=26 Maart 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|482}} Die intelligensie word gedeel met die President en die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee (NICOC) en, indien nodig, met regeringsdepartemente en die Suid-Afrikaanse Polisie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}}   Die tak is ook verantwoordelik vir teenintelligensie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}} ===Buitelandse tak=== Voorheen bekend as die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, is die mandaat van die buitelandse tak om buitelandse intelligensie en potensiële of bestaande buitelandse bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid in te samel en te analiseer. Die intelligensie word gedeel met die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee. ===Nasionale Kommunikasie-tak=== ====Nasionale Kommunikasiesentrum (NCC)==== Die tak is verantwoordelik vir die integrasie en koördinering van alle Suid-Afrikaanse regeringsseine en kommunikasie-onderskepping deur die Seinintelligensie-evalueringsentrum en die Kantoor van Onderskeppingsentrum.<ref name=YB201011/>{{rp|406}} =====COMSEC (Suid-Afrika) (Electronic Communications Security (Edms) Bpk)==== Aanvanklik in 2002 gestig as 'n private maatskappy genaamd Civilian Intelligence Community, het dit in 2009 'n regeringsdepartement geword met die rol om te verseker dat die regering en staatsdiensdepartemente se elektroniese kommunikasie beskerm en beveilig word.<ref name=YB201213/>{{rp|483}} ====Kantoor vir Onderskeppingsentrum (OIC)==== Die kantoor sentraliseer die leidende rol vir die onderskepping van kommunikasie vir Suid-Afrikaanse veiligheids- en wetstoepassingsdienste.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Die kantoor word sedert 2005 gereguleer deur die Wet op die Regulering van Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (Wet 70 van 2002).<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Toesig berus by die Gesamentlike Staande Komitee oor Intelligensie (JSCI) en die Inspekteur-Generaal.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} ====Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie (SANAI)==== Die Nasionale Akademie vir Intelligensie is in [[Mafikeng]] gesetel en is in Februarie 2003 gestig en bestaan uit 'n akademiese fakulteit, 'n intelligensienavorsingsinstituut en 'n ontwikkelingsondersteuningskomponent.<ref name="YB201011">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2010/Police%2C%20defence%20and%20intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2009/10 |date=24 Januarie 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|405}} ====Intelligensiediensteraad oor Diensvoorwaardes (ISC)==== Die raad bestaan uit ten minste drie mense, waarvan een die voorsitter is en deur die Minister van Intelligensie aangestel word.<ref name="SSA10 act">{{cite web |url=http://www.ssa.gov.za/portals/0/ssa%20docs/legislation/intelligence%20services%20act%2065%20of%202002.pdf |title=Intelligence Services Act 65 of 2002 |work=State Security Agency |date=30 Januarie 2003 |access-date=26 Maart 2017 |archive-date=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215015609/http://www.ssa.gov.za/Portals/0/SSA%20docs/Legislation/Intelligence%20Services%20Act%2065%20of%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> Die raad maak aanbevelings aan die minister oor diensvoorwaardes en ander menslike hulpbronaktiwiteite soos salarisse, byvoordele en prestasiemaatreëls vir personeel in die agentskap.<ref name="SSA10 act"/> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] hrggv772434b7vtmn3nii9zya7q0b3t 2923408 2923298 2026-08-10T02:05:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923408 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.<ref>{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}</ref> Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref> Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.<ref>{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}</ref> Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.<ref name="budget2015">{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}</ref> Die [[Spy Cables (uitgelekte intelligensiedokumente)|Spioenasiekabels]] is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> ==Oorsprong== Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.<ref>Africa, S. & Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu</ref> Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.</ref> Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.</ref><ref>McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ</ref><ref>{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}</ref> Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.<ref>Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.</ref><ref>Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.</ref> Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,<ref>Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants & Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.</ref> en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.<ref>Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.</ref> Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niël Barnard]].<ref>NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.</ref> Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.<ref>Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. </ref> Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as "Nasionale Veiligheid" en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word. Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.<ref>{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}</ref> Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van "[[nasionale veiligheid]]" die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor "staatsveiligheid" weer na vore gekom.<ref>Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.</ref> Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).<ref>Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com</ref> ==Funksies en mandaat== Die SSA beskryf sy mandaat as volg: “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap <ref name="SSA10">{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency |access-date= 7 Augustus 2026 |archive-date=19 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819122513/http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |url-status=dead }}</ref> Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is: * [[Terrorisme]] * [[Sabotasie]] * Ondermyning * [[Spioenasie]] * Georganiseerde misdaad ==Wetgewing== Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:<ref name="YB201415">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|329}} * [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996 * Proklamasie: Staatskoerant 32566 * Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002) * Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576 * Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003 * Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994) * Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994) * Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005) * Witskrif oor Intelligensie (1994) * Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011 * Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001) * Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998) * Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002) * SAPD-wet, 1995 * Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001) * Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002) * Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995). ==Direkteurs-Generaal/Direkteure== Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009: *2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka<ref name="IOL01">{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}</ref> *2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)<ref name="M&G01" /> *2013 – 2016 Sonto Kudjoe<ref name="M&G01">{{Cite news |url=http://mg.co.za/article/2013-08-02-cwele-announces-new-appointments-in-intelligence |title=Cwele announces new appointments in intelligence |date=2 August 2013 |work=Mail&Guardian |access-date=18 November 2013}}</ref><ref name="DefWeb">{{cite web | url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=44844 | title=Top State Security Agency post vacant and still no Intelligence Inspector General | publisher=defenceWeb | date=26 August 2016 | access-date=2 September 2016 | author=Helfrich, Kim}}</ref> *2016 – 2018 Arthur Fraser<ref name="EWN01">{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}</ref> *2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)<ref name="EWN10">{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}</ref> *2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)<ref>{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}</ref> *2022 - 2023 Thembisile Majola<ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==Organisatoriese struktuur== Die volgende takke maak die Staatsveiligheidsagentskap uit: ===Binnelandse tak=== Voorheen bekend as die Nasionale Intelligensie-agentskap, is die mandaat daarvan om intelligensie in te samel en te ontleed rakende potensiële of bestaande bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid, insluitend ekonomiese, sosiale, politieke en omgewingskwessies.<ref name="YB201213">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2012/17%20Police%2C%20Defence%2C%20Intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2012/13 |date=26 Maart 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|482}} Die intelligensie word gedeel met die President en die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee (NICOC) en, indien nodig, met regeringsdepartemente en die Suid-Afrikaanse Polisie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}}   Die tak is ook verantwoordelik vir teenintelligensie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}} ===Buitelandse tak=== Voorheen bekend as die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, is die mandaat van die buitelandse tak om buitelandse intelligensie en potensiële of bestaande buitelandse bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid in te samel en te analiseer. Die intelligensie word gedeel met die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee. ===Nasionale Kommunikasie-tak=== ====Nasionale Kommunikasiesentrum (NCC)==== Die tak is verantwoordelik vir die integrasie en koördinering van alle Suid-Afrikaanse regeringsseine en kommunikasie-onderskepping deur die Seinintelligensie-evalueringsentrum en die Kantoor van Onderskeppingsentrum.<ref name=YB201011/>{{rp|406}} =====COMSEC (Suid-Afrika) (Electronic Communications Security (Edms) Bpk)==== Aanvanklik in 2002 gestig as 'n private maatskappy genaamd Civilian Intelligence Community, het dit in 2009 'n regeringsdepartement geword met die rol om te verseker dat die regering en staatsdiensdepartemente se elektroniese kommunikasie beskerm en beveilig word.<ref name=YB201213/>{{rp|483}} ====Kantoor vir Onderskeppingsentrum (OIC)==== Die kantoor sentraliseer die leidende rol vir die onderskepping van kommunikasie vir Suid-Afrikaanse veiligheids- en wetstoepassingsdienste.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Die kantoor word sedert 2005 gereguleer deur die Wet op die Regulering van Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (Wet 70 van 2002).<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Toesig berus by die Gesamentlike Staande Komitee oor Intelligensie (JSCI) en die Inspekteur-Generaal.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} ====Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie (SANAI)==== Die Nasionale Akademie vir Intelligensie is in [[Mafikeng]] gesetel en is in Februarie 2003 gestig en bestaan uit 'n akademiese fakulteit, 'n intelligensienavorsingsinstituut en 'n ontwikkelingsondersteuningskomponent.<ref name="YB201011">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2010/Police%2C%20defence%20and%20intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2009/10 |date=24 Januarie 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|405}} ====Intelligensiediensteraad oor Diensvoorwaardes (ISC)==== Die raad bestaan uit ten minste drie mense, waarvan een die voorsitter is en deur die Minister van Intelligensie aangestel word.<ref name="SSA10 act">{{cite web |url=http://www.ssa.gov.za/portals/0/ssa%20docs/legislation/intelligence%20services%20act%2065%20of%202002.pdf |title=Intelligence Services Act 65 of 2002 |work=State Security Agency |date=30 Januarie 2003 |access-date=26 Maart 2017 |archive-date=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215015609/http://www.ssa.gov.za/Portals/0/SSA%20docs/Legislation/Intelligence%20Services%20Act%2065%20of%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> Die raad maak aanbevelings aan die minister oor diensvoorwaardes en ander menslike hulpbronaktiwiteite soos salarisse, byvoordele en prestasiemaatreëls vir personeel in die agentskap.<ref name="SSA10 act"/> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] pl00jvqyrhj2snuwgxqzfutuixrljil 0 464684 2923238 2923137 2026-08-09T14:01:02Z Pynappel 70858 2923238 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]] '''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer [[vet]], [[Vark|spek]], [[groente]], [[Kruid|kruie]], [[wyn]] en [[brandewyn]], waarna dit teen 'n lae temperatuur ''au bain-marie'' <ref>'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.</ref> (in 'n waterbad) in 'n [[oond]] gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo-op die paté. Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op [[brood]] gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. [[Wildsvleis|Wildspaté]] word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of [[Ui|uie]][[konfyt]] geëet. [[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]] Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, [[bees]]-, vark-, [[gans]] (''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',<ref>'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.</ref> en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. == Geskiedenis en etimologie == Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n "kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of [[vis]] omring deur deeg en in die oond gebak".<ref>[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 "Pâté, nom masculin"], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024</ref> Die Franse woorde ''pâte'' ('n [[gebak]] met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens die ''Larousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en [[Engels]] gebruik word.<ref name=lg>Beullac, p. 922</ref> Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''. Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide [[voël]][[Tong|tonge]].<ref name=lg/> Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis - vark, [[pluimvee]], wildsvleis of vis - gekook in deeg).<ref name=lg/> Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as [[Rantsoenering|rantsoene]] gebruik.<ref>{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}</ref> == ''Parfait'' == [[Hoender]]<nowiki/>lewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in [[botter]] te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n [[sif]] gegooi of in 'n voedselverwerker geplaas voordat dit gewoonlik met [[Eier (voedsel)|eiers]], versterkte wyn, [[sjalot]], [[tiemie]], [[knoffel]] en [[konjak]] gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.<ref>Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 "Chicken liver parfait"], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024</ref> == Ander lande == In [[Sentraal-Europa|Sentraal-]] en [[Oos-Europa]] is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', "paté", [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, [[Wortel (groente)|wortels]], [[Spesery|speserye]] en kruie.<ref>{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}</ref> Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos [[Krimpvarkie|krimpvarkies]], gegiet.<ref>Goldstein, p. 33</ref> In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en [[Oekraïne]], is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).<ref name="Pokhlyobkin">В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)</ref> In die [[Viëtnam|Viëtnamese]] kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.<ref>{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}</ref> <gallery widths="200" heights="155"> Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring) Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet'' </gallery> == Soortgelyke kossoorte == === Terrine === [[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]] 'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').<ref>''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''</ref> Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.<ref>The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.</ref> Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.<ref>{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Terriens word gewoonlik koud bedien<ref name="dictionary">{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}</ref> of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].<ref name ="Cox">{{cite book | title = The "Queen" Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&q=game+meat+terrine&pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}</ref> In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'' <ref>''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.</ref>, soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.<ref>The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.</ref> Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.<ref name="dictionary"/> === Aspiek === [[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]] Aspiek <ref>{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}</ref> of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]]. == Sien ook == * [[Afval (voedsel)|Afval]] == Bronnelys == *{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }} *{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} * {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} *{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} * {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&q=russian+pate&pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }} *{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pate}} [[Kategorie:Voedsel]] bhd295yq9te82txae5l7xptrbqc7t6c 0 464687 2923256 2026-08-09T16:39:46Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2923256 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis ciliaris | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) B.L.Burtt, (1956) | synonyms =* ''Acanthus pectinatus'' <small>Willd. ex Nees</small> * ''Blepharis persica'' <small>(Burm.f.) Kuntze</small> * ''Ruellia ciliaris'' <small>L.</small> * ''Ruellia persica'' <small>Burm.f.</small> }} '''''Blepharis ciliaris''''' is 'n eenjarige klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Iran]], [[Jemen]], [[Oman]], [[Pakistan]] en [[Saoedi-Arabië]]. == Galery == <gallery> Blepharis ciliaris kz06.jpg Blepharis ciliaris kz03.jpg Blepharis ciliaris kz05.jpg Blepharis ciliaris kz01.jpg Blepharis ciliaris kz10.jpg Blepharis-ciliaris.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46492-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|ciliaris]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] mnxzmrdp0g2brv87k7uvusbrpwo8l5z 2923257 2923256 2026-08-09T16:41:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923257 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis ciliaris | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) B.L.Burtt, (1956) | synonyms =* ''Acanthus pectinatus'' <small>Willd. ex Nees</small> * ''Blepharis persica'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Kuntze</small> * ''Ruellia ciliaris'' <small>L.</small> * ''Ruellia persica'' <small>Burm.f.</small> }} '''''Blepharis ciliaris''''' is 'n eenjarige klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Iran]], [[Jemen]], [[Oman]], [[Pakistan]] en [[Saoedi-Arabië]]. == Galery == <gallery> Blepharis ciliaris kz06.jpg Blepharis ciliaris kz03.jpg Blepharis ciliaris kz05.jpg Blepharis ciliaris kz01.jpg Blepharis ciliaris kz10.jpg Blepharis-ciliaris.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46492-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|ciliaris]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] 4sgm6y2rcjs8x57l4yy9y25bmd7qijh 1 464688 2923258 2026-08-09T16:42:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923258 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464689 2923272 2026-08-09T17:17:27Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2923272 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lagarasiphon major, Howardian, August 1992 (34388714862).jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Lagarosiphon |authority = Harv., (1841) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Lagarosiphon''''' is 'n [[genus]] van gras wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Hydrocharitaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19722-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Lagarosiphon cordofanus]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon hydrilloides]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lagarosiphon ilicifolius]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Lagarosiphon madagascariensis]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon major]]'' <small>(Ridl.) Moss</small> * ''[[Lagarosiphon muscoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lagarosiphon rubellus]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Lagarosiphon steudneri]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon verticillifolius]]'' <small>Oberm.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon| ]] pqru13dryxhucu4kxhxj7i6afaw10vl 2923280 2923272 2026-08-09T18:04:03Z Oesjaar 7467 Dankie prof. Braam! 2923280 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lagarasiphon major, Howardian, August 1992 (34388714862).jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Lagarosiphon |authority = Harv., (1841) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Lagarosiphon''''' (babergrasse) is 'n [[genus]] van kruidagtige waterplant wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Hydrocharitaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19722-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Lagarosiphon cordofanus]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon hydrilloides]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lagarosiphon ilicifolius]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Lagarosiphon madagascariensis]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon major]]'' <small>(Ridl.) Moss</small> * ''[[Lagarosiphon muscoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lagarosiphon rubellus]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Lagarosiphon steudneri]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon verticillifolius]]'' <small>Oberm.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon| ]] crvtojlc6n76ltigvkvkreuz9lwkpzw 2923284 2923280 2026-08-09T18:11:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923284 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lagarasiphon major, Howardian, August 1992 (34388714862).jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Lagarosiphon |authority = Harv., (1841) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Lagarosiphon''''' (babergrasse) is 'n [[genus]] van kruidagtige [[waterplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Hydrocharitaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19722-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Lagarosiphon cordofanus]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon hydrilloides]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lagarosiphon ilicifolius]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Lagarosiphon madagascariensis]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon major]]'' <small>(Ridl.) Moss</small> * ''[[Lagarosiphon muscoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lagarosiphon rubellus]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Lagarosiphon steudneri]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon verticillifolius]]'' <small>Oberm.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon| ]] b6afq2igb7fh792shhwks13plmrrtyz 2923296 2923284 2026-08-09T18:37:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923296 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lagarasiphon major, Howardian, August 1992 (34388714862).jpg |image_caption = ''Lagarasiphon major'' |display_parents = 3 |taxon = Lagarosiphon |authority = Harv., (1841) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Lagarosiphon''''' (babergrasse) is 'n [[genus]] van kruidagtige [[waterplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Hydrocharitaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19722-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Lagarosiphon cordofanus]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon hydrilloides]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lagarosiphon ilicifolius]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Lagarosiphon madagascariensis]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon major]]'' <small>(Ridl.) Moss</small> * ''[[Lagarosiphon muscoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lagarosiphon rubellus]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Lagarosiphon steudneri]]'' <small>Casp.</small> * ''[[Lagarosiphon verticillifolius]]'' <small>Oberm.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon| ]] 0jm47ot7hcg0inrkyzcu6h4hy876dln 14 464690 2923273 2026-08-09T17:19:30Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2923273 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Hydrocharitaceae]] q4knn9t67y134ikvyxiwhbr48lsa0z2 15 464691 2923274 2026-08-09T17:20:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923274 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 464692 2923278 2026-08-09T17:36:35Z Deepfriedokra 103572 Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:SilentSpike]] na [[Gebruikerbespreking:ExtrapolatingVanquisher]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/SilentSpike|SilentSpike]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/ExtrapolatingVanquisher|ExtrapolatingVanquisher]]" 2923278 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:ExtrapolatingVanquisher]] 7d0qcpeo3ge39ggqzoctu8veo93po6n 1 464693 2923281 2026-08-09T18:04:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923281 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464694 2923286 2026-08-09T18:16:47Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2923286 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lagarosiphon]] onmpsgl7fzfp0y1hqs09kn79cdquz32 1 464695 2923287 2026-08-09T18:17:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923287 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464696 2923288 2026-08-09T18:28:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2923288 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Growwe Babergras | image = | taxon = Lagarosiphon major | authority = (Ridl.) Moss, (1928) | synonyms =* ''Lagarosiphon muscoides var. major'' <small>Ridl.</small> }} '''Growwe Babergras''' (''Lagarosiphon major'') is 'n [[waterplant]] wat deel van die Hydrocharitaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie groei in damme en riviere en blom van November tot April. Die spesie staan ook as 'bobbejaantou'' bekend. == Galery == <gallery> Lagarosiphon major. Howardian Reserve, Cardiff, August 1992 (30491279013).jpg Lagarosiphon major. Howardian, 1992 (30491279833).jpg Lagarosiphon majus, Danydarren Quarry pool, Cefn Coed, 1994 (29296982852).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2051-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:431822-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/84c697d2-de61-4e32-bb04-877fe8df1240 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon|major [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 07en5nyiw2uwueysjoyyqo2l687lrjk 2923289 2923288 2026-08-09T18:29:29Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2923289 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Growwe Babergras | image = | taxon = Lagarosiphon major | authority = (Ridl.) Moss, (1928) | synonyms =* ''Lagarosiphon muscoides var. major'' <small>Ridl.</small> }} '''Growwe Babergras''' (''Lagarosiphon major'') is 'n [[waterplant]] wat deel van die Hydrocharitaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie groei in damme en riviere en blom van November tot April. Die spesie staan ook as 'bobbejaantou'' bekend. == Galery == <gallery> Lagarosiphon major. Howardian Reserve, Cardiff, August 1992 (30491279013).jpg Lagarosiphon major. Howardian, 1992 (30491279833).jpg Lagarosiphon majus, Danydarren Quarry pool, Cefn Coed, 1994 (29296982852).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2051-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:431822-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/84c697d2-de61-4e32-bb04-877fe8df1240 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon|major]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 7vvhwfc5n2y94xxv97bjzu9w9ydq9g7 2923291 2923289 2026-08-09T18:30:43Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Nog 'n foto. 2923291 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Growwe Babergras | image = | taxon = Lagarosiphon major | authority = (Ridl.) Moss, (1928) | synonyms =* ''Lagarosiphon muscoides var. major'' <small>Ridl.</small> }} '''Growwe Babergras''' (''Lagarosiphon major'') is 'n [[waterplant]] wat deel van die Hydrocharitaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie groei in damme en riviere en blom van November tot April. Die spesie staan ook as 'bobbejaantou'' bekend. == Galery == <gallery> Lagarosiphon major flowers on Salagou Lake cf01.jpg Lagarosiphon major. Howardian Reserve, Cardiff, August 1992 (30491279013).jpg Lagarosiphon major. Howardian, 1992 (30491279833).jpg Lagarosiphon majus, Danydarren Quarry pool, Cefn Coed, 1994 (29296982852).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2051-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:431822-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/84c697d2-de61-4e32-bb04-877fe8df1240 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon|major]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] rstezlasb7ndgi9y31lqdod5ytxyert 2923295 2923291 2026-08-09T18:35:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923295 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Growwe babergras | image = | taxon = Lagarosiphon major | authority = (Ridl.) Moss, (1928) | synonyms =* ''Lagarosiphon muscoides var. major'' <small>Ridl.</small> }} '''Growwe babergras''' (''Lagarosiphon major'') is 'n [[waterplant]] wat deel van die Hydrocharitaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie groei in damme en riviere en blom van November tot April. Die spesie staan ook as 'bobbejaantou'' bekend. == Galery == <gallery> Lagarosiphon major flowers on Salagou Lake cf01.jpg Lagarosiphon major. Howardian Reserve, Cardiff, August 1992 (30491279013).jpg Lagarosiphon major. Howardian, 1992 (30491279833).jpg Lagarosiphon majus, Danydarren Quarry pool, Cefn Coed, 1994 (29296982852).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2051-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:431822-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/84c697d2-de61-4e32-bb04-877fe8df1240 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lagarosiphon|major]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] p282nmp905xw8116b1j9oi17mjal3zz 1 464697 2923290 2026-08-09T18:29:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923290 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464698 2923293 2026-08-09T18:32:54Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2923293 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lagarosiphon major]] bcnchd3dglrg4tnjh5onvg0sua9w5as 1 464699 2923294 2026-08-09T18:33:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923294 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464700 2923299 2026-08-09T19:00:16Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel. nog besig 2923299 wikitext text/x-wiki Die '''''Spy Cables''''' (letterlik '''Spioenasiekabels''' uitgelekte intelligensiedokumente) is 'n reeks uitgelekde [[Staatsveiligheidsagentskap|Suid-Afrikaanse intelligensiediens]] dokumente van globale intelligensie-agentskappe wat in 2015 deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is. Die dokumente dateer van 2006 tot Desember 2014 en is grootliks afgelei van kommunikasie tussen [[Suid-Afrika]] se [[Staatsveiligheidsagentskap]] en verskeie agentskappe.<ref>{{Cite web | url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-world-espionage-snowden-guardian-mi6-cia-ssa-mossad-iran-southafrica-leak-150218100147229.html |title = The Spy Cables: A glimpse into the world of espionage &#124; News &#124; al Jazeera}}</ref><ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> Agentskappe wat in die lekkasies ingesluit is, sluit in Israel se [[Mossad]], [[Rusland]] se [[FSB]], en agentskappe van [[Frankryk]], [[Jordanië]], [[Oman]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], die [[Verenigde Koninkryk]] se Geheime Intelligensiediens, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en lande in [[Afrika]].<ref name="Guard23Feb15Netanyahu" /> In een van sy verslae gebaseer op die dokumentkas, het ''Al Jazeera'' onthul dat daar meer as 140 buitelandse {[Spioenasie|spioene]] in Suid-Afrika werksaam is en dat hulle toegang verkry het tot regeringsdepartemente, insluitend die president se kantoor, kernfasiliteite en militêre geheime.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-expose-south-africa-alarming-security-failings-guardian-ssa-150224162919994.html|title=Spy Cables expose S Africa's alarming security failings|last=Jordan|first=Will|date=February 25, 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> Die verslag het gesê dat burgers, staatsamptenare en diplomate die spioene help "deur hulle onwetend van geklassifiseerde inligting te voorsien of deur hulle toegang tot beperkte gebiede toe te laat."<ref name=":0" /> ==Spesifieke onthullings== *Die Israeliese intelligensie-agentskap Mossad het die [[Eerste Minister van Israel]], [[Benjamin Netanyahu]], se bewering weerspreek dat Iran 'n jaar weg was van die vervaardiging van 'n [[Kernwapen|kernwapen]]. 'n Verslag wat deur die Mossad geskryf is, het gesê dat Iran "nie die nodige aktiwiteite uitvoer om wapens te produseer nie". *Die Verenigde State se Sentrale Intelligensie-agentskap ([[CIA]]) het probeer om [[Hamas]] te kontak, al was hulle verbied om dit te doen. *Die leier van die omgewingsgroep [[Greenpeace]] is deur Suid-Koreaanse intelligensie-agentskappe geteiken. *Die president van die Verenigde State, [[Barack Obama]], het die Palestynse president "gedreig" om [[Staat Palestina|Palestina]] se poging tot erkenning by die [[Verenigde Nasies]] terug te trek. *In 2007 het die [[Volksrepubliek China|Volksrepubliek van China]] twee gewapende spanne gestuur om by die [[Pelindaba]]-kernnavorsingsentrum in te breek om tegnologie vir 'n modulêre korrelbedreaktor te steel, volgens die Staatsveiligheidsagentskap. 'n Wag by die reaktor is tydens die inbraak geskiet.<ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Will |date=25 Februarie 2015 |title=Spy Cables: 'China behind S Africa nuclear break-ins' |url=https://www.aljazeera.com/news/2015/2/25/spy-cables-china-behind-s-africa-nuclear-break-ins |access-date=2025-08-04 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> *Suid-Afrikaanse intelligensie het op Rusland intelligensie ingesamel oor 'n omstrede gesamentlike [[satelliet]]ooreenkoms van $100 miljoen.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu/> *Suid-Afrikaanse en Ethiopiese agentskappe het [[Soedan]] daarvan beskuldig dat hulle in 2012 'n komplot ingestel het om die voorsitter van die [[Afrika-unie|Afrika-Unie]]-kommissie, [[Nkosazana Dlamini-Zuma]], in [[Addis Abeba]] te vermoor.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-reveal-african-union-assassination-threat-au-ssa-south-africa-150224142310003.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables reveal African Union assassination threat|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> Die dokumente het ook getoon dat Dlamini-Zuma se verkiesing in 2012 as hoof van die kommissie gespanne diplomatieke politiekery behels het en aanvoerwerk nie net deur Suid-Afrika nie, maar ook deur die Verenigde State en Frankryk ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-allege-meddling-african-union-election-au-south-africa-150224150943705.html|title=Spy cables allege US meddling in African Union election|last=Jordan|first=Will|date=24 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> *Suid-Afrika het Israel daarvan beskuldig dat hulle [[El Al Israel Airlines|El Al Airlines]] as dekmantel vir sy intelligensie-agentskappe gebruik.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-israel-el-al-intelligence-front-guardian-carte-blanche-shinbet-mossad-fro-150224165154900.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables: Israel airline used as intelligence 'front'|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 28 Junie 2012 het 'n groep wat beweer het dat hulle voormalige Mossad-agente is, Suid-Afrika gedreig met 'n kuberaanval teen die land se bank- en finansiële sektore, indien die regering nie ingryp met die boikot-, desinvesterings- en sanksieveldtog nie.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/agents-threatened-cyber-attack-africa-150224153915523.html|author1=Jordan, Will |author2=Radhakrishnan, Rahul |title='Ex-Israeli agents' threatened cyber attack on S Africa|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 30 Julie 2012 het Mossad gedetailleerde inligting oor Mohamed Morsi, wat pas tot president van [[Egipte]] verkies is, versoek.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/02/spy-cables-mossads-questionable-questions-morsi-egypt-israel-mossad-150224141311788.html|author=Swisher, Clayton|title=Spy Cables: Mossad's questionable questions about Morsi|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=25 Februarie 2015}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] fukhxj18hq8fq6x3uxy3yl2cxs7y5vh 2923304 2923299 2026-08-09T19:12:55Z Sobaka 328 kursief 2923304 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG| ''Spy Cables'' (uitgelekte intelligensiedokumente)}} Die '''''Spy Cables''''' (letterlik '''Spioenasiekabels''' uitgelekte intelligensiedokumente) is 'n reeks uitgelekde [[Staatsveiligheidsagentskap|Suid-Afrikaanse intelligensiediens]] dokumente van globale intelligensie-agentskappe wat in 2015 deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is. Die dokumente dateer van 2006 tot Desember 2014 en is grootliks afgelei van kommunikasie tussen [[Suid-Afrika]] se [[Staatsveiligheidsagentskap]] en verskeie agentskappe.<ref>{{Cite web | url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-world-espionage-snowden-guardian-mi6-cia-ssa-mossad-iran-southafrica-leak-150218100147229.html |title = The Spy Cables: A glimpse into the world of espionage &#124; News &#124; al Jazeera}}</ref><ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> Agentskappe wat in die lekkasies ingesluit is, sluit in Israel se [[Mossad]], [[Rusland]] se [[FSB]], en agentskappe van [[Frankryk]], [[Jordanië]], [[Oman]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], die [[Verenigde Koninkryk]] se Geheime Intelligensiediens, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en lande in [[Afrika]].<ref name="Guard23Feb15Netanyahu" /> In een van sy verslae gebaseer op die dokumentkas, het ''Al Jazeera'' onthul dat daar meer as 140 buitelandse {[Spioenasie|spioene]] in Suid-Afrika werksaam is en dat hulle toegang verkry het tot regeringsdepartemente, insluitend die president se kantoor, kernfasiliteite en militêre geheime.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-expose-south-africa-alarming-security-failings-guardian-ssa-150224162919994.html|title=Spy Cables expose S Africa's alarming security failings|last=Jordan|first=Will|date=February 25, 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> Die verslag het gesê dat burgers, staatsamptenare en diplomate die spioene help "deur hulle onwetend van geklassifiseerde inligting te voorsien of deur hulle toegang tot beperkte gebiede toe te laat."<ref name=":0" /> ==Spesifieke onthullings== *Die Israeliese intelligensie-agentskap Mossad het die [[Eerste Minister van Israel]], [[Benjamin Netanyahu]], se bewering weerspreek dat Iran 'n jaar weg was van die vervaardiging van 'n [[Kernwapen|kernwapen]]. 'n Verslag wat deur die Mossad geskryf is, het gesê dat Iran "nie die nodige aktiwiteite uitvoer om wapens te produseer nie". *Die Verenigde State se Sentrale Intelligensie-agentskap ([[CIA]]) het probeer om [[Hamas]] te kontak, al was hulle verbied om dit te doen. *Die leier van die omgewingsgroep [[Greenpeace]] is deur Suid-Koreaanse intelligensie-agentskappe geteiken. *Die president van die Verenigde State, [[Barack Obama]], het die Palestynse president "gedreig" om [[Staat Palestina|Palestina]] se poging tot erkenning by die [[Verenigde Nasies]] terug te trek. *In 2007 het die [[Volksrepubliek China|Volksrepubliek van China]] twee gewapende spanne gestuur om by die [[Pelindaba]]-kernnavorsingsentrum in te breek om tegnologie vir 'n modulêre korrelbedreaktor te steel, volgens die Staatsveiligheidsagentskap. 'n Wag by die reaktor is tydens die inbraak geskiet.<ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Will |date=25 Februarie 2015 |title=Spy Cables: 'China behind S Africa nuclear break-ins' |url=https://www.aljazeera.com/news/2015/2/25/spy-cables-china-behind-s-africa-nuclear-break-ins |access-date=2025-08-04 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> *Suid-Afrikaanse intelligensie het op Rusland intelligensie ingesamel oor 'n omstrede gesamentlike [[satelliet]]ooreenkoms van $100 miljoen.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu/> *Suid-Afrikaanse en Ethiopiese agentskappe het [[Soedan]] daarvan beskuldig dat hulle in 2012 'n komplot ingestel het om die voorsitter van die [[Afrika-unie|Afrika-Unie]]-kommissie, [[Nkosazana Dlamini-Zuma]], in [[Addis Abeba]] te vermoor.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-reveal-african-union-assassination-threat-au-ssa-south-africa-150224142310003.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables reveal African Union assassination threat|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> Die dokumente het ook getoon dat Dlamini-Zuma se verkiesing in 2012 as hoof van die kommissie gespanne diplomatieke politiekery behels het en aanvoerwerk nie net deur Suid-Afrika nie, maar ook deur die Verenigde State en Frankryk ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-allege-meddling-african-union-election-au-south-africa-150224150943705.html|title=Spy cables allege US meddling in African Union election|last=Jordan|first=Will|date=24 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> *Suid-Afrika het Israel daarvan beskuldig dat hulle [[El Al Israel Airlines|El Al Airlines]] as dekmantel vir sy intelligensie-agentskappe gebruik.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-israel-el-al-intelligence-front-guardian-carte-blanche-shinbet-mossad-fro-150224165154900.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables: Israel airline used as intelligence 'front'|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 28 Junie 2012 het 'n groep wat beweer het dat hulle voormalige Mossad-agente is, Suid-Afrika gedreig met 'n kuberaanval teen die land se bank- en finansiële sektore, indien die regering nie ingryp met die boikot-, desinvesterings- en sanksieveldtog nie.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/agents-threatened-cyber-attack-africa-150224153915523.html|author1=Jordan, Will |author2=Radhakrishnan, Rahul |title='Ex-Israeli agents' threatened cyber attack on S Africa|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 30 Julie 2012 het Mossad gedetailleerde inligting oor Mohamed Morsi, wat pas tot president van [[Egipte]] verkies is, versoek.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/02/spy-cables-mossads-questionable-questions-morsi-egypt-israel-mossad-150224141311788.html|author=Swisher, Clayton|title=Spy Cables: Mossad's questionable questions about Morsi|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=25 Februarie 2015}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] 393tyufbm0n0t3jlojignh2utflddhd 2923327 2923304 2026-08-09T19:46:04Z Sobaka 328 opruim 2923327 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG| ''Spy Cables'' (uitgelekte intelligensiedokumente)}} Die '''''Spy Cables''''' (letterlik '''Spioenasiekabels''' uitgelekte intelligensiedokumente) is 'n reeks uitgelekde [[Staatsveiligheidsagentskap|Suid-Afrikaanse intelligensiediens]] dokumente van globale intelligensie-agentskappe wat in 2015 deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is. Die dokumente dateer van 2006 tot Desember 2014 en is grootliks afgelei van kommunikasie tussen [[Suid-Afrika]] se [[Staatsveiligheidsagentskap]] en verskeie buitelandse agentskappe.<ref>{{Cite web | url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-world-espionage-snowden-guardian-mi6-cia-ssa-mossad-iran-southafrica-leak-150218100147229.html |title = The Spy Cables: A glimpse into the world of espionage &#124; News &#124; al Jazeera}}</ref><ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> Agentskappe wat in die lekkasies ingesluit is, sluit in Israel se [[Mossad]], [[Rusland]] se [[FSB]], en agentskappe van [[Frankryk]], [[Jordanië]], [[Oman]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], die [[Verenigde Koninkryk]] se Geheime Intelligensiediens, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en lande in [[Afrika]].<ref name="Guard23Feb15Netanyahu" /> In een van sy verslae gebaseer op die dokumentkas, het ''Al Jazeera'' onthul dat daar meer as 140 buitelandse {[Spioenasie|spioene]] in Suid-Afrika werksaam is en dat hulle toegang verkry het tot regeringsdepartemente, insluitend die president se kantoor, kernfasiliteite en militêre geheime.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-expose-south-africa-alarming-security-failings-guardian-ssa-150224162919994.html|title=Spy Cables expose S Africa's alarming security failings|last=Jordan|first=Will|date=February 25, 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> Die verslag het gesê dat burgers, staatsamptenare en diplomate die spioene help "deur hulle onwetend van geklassifiseerde inligting te voorsien of deur hulle toegang tot beperkte gebiede toe te laat."<ref name=":0" /> ==Spesifieke onthullings== *Die Israeliese intelligensie-agentskap Mossad het die [[Eerste Minister van Israel]], [[Benjamin Netanyahu]], se bewering weerspreek dat Iran 'n jaar weg was van die vervaardiging van 'n [[Kernwapen|kernwapen]]. 'n Verslag wat deur die Mossad geskryf is, het gesê dat Iran "nie die nodige aktiwiteite uitvoer om wapens te produseer nie". *Die Verenigde State se Sentrale Intelligensie-agentskap ([[CIA]]) het probeer om [[Hamas]] te kontak, al was hulle verbied om dit te doen. *Die leier van die omgewingsgroep [[Greenpeace]] is deur Suid-Koreaanse intelligensie-agentskappe geteiken. *Die president van die Verenigde State, [[Barack Obama]], het die Palestynse president "gedreig" om [[Staat Palestina|Palestina]] se poging tot erkenning by die [[Verenigde Nasies]] terug te trek. *In 2007 het die [[Volksrepubliek China|Volksrepubliek van China]] twee gewapende spanne gestuur om by die [[Pelindaba]]-kernnavorsingsentrum in te breek om tegnologie vir 'n modulêre korrelbedreaktor te steel, volgens die Staatsveiligheidsagentskap. 'n Wag by die reaktor is tydens die inbraak geskiet.<ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Will |date=25 Februarie 2015 |title=Spy Cables: 'China behind S Africa nuclear break-ins' |url=https://www.aljazeera.com/news/2015/2/25/spy-cables-china-behind-s-africa-nuclear-break-ins |access-date=2025-08-04 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> *Suid-Afrikaanse intelligensie het op Rusland intelligensie ingesamel oor 'n omstrede gesamentlike [[satelliet]]ooreenkoms van $100 miljoen.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu/> *Suid-Afrikaanse en Ethiopiese agentskappe het [[Soedan]] daarvan beskuldig dat hulle in 2012 'n komplot ingestel het om die voorsitter van die [[Afrika-unie|Afrika-Unie]]-kommissie, [[Nkosazana Dlamini-Zuma]], in [[Addis Abeba]] te vermoor.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-reveal-african-union-assassination-threat-au-ssa-south-africa-150224142310003.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables reveal African Union assassination threat|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> Die dokumente het ook getoon dat Dlamini-Zuma se verkiesing in 2012 as hoof van die kommissie gespanne diplomatieke politiekery behels het en aanvoerwerk nie net deur Suid-Afrika nie, maar ook deur die Verenigde State en Frankryk ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-allege-meddling-african-union-election-au-south-africa-150224150943705.html|title=Spy cables allege US meddling in African Union election|last=Jordan|first=Will|date=24 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> *Suid-Afrika het Israel daarvan beskuldig dat hulle [[El Al Israel Airlines|El Al Airlines]] as dekmantel vir sy intelligensie-agentskappe gebruik.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-israel-el-al-intelligence-front-guardian-carte-blanche-shinbet-mossad-fro-150224165154900.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables: Israel airline used as intelligence 'front'|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 28 Junie 2012 het 'n groep wat beweer het dat hulle voormalige Mossad-agente is, Suid-Afrika gedreig met 'n kuberaanval teen die land se bank- en finansiële sektore, indien die regering nie ingryp met die boikot-, desinvesterings- en sanksieveldtog nie.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/agents-threatened-cyber-attack-africa-150224153915523.html|author1=Jordan, Will |author2=Radhakrishnan, Rahul |title='Ex-Israeli agents' threatened cyber attack on S Africa|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 30 Julie 2012 het Mossad gedetailleerde inligting oor Mohamed Morsi, wat pas tot president van [[Egipte]] verkies is, versoek.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/02/spy-cables-mossads-questionable-questions-morsi-egypt-israel-mossad-150224141311788.html|author=Swisher, Clayton|title=Spy Cables: Mossad's questionable questions about Morsi|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=25 Februarie 2015}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] pxwh4483w26m3757cali6g83x517ifz 2923328 2923327 2026-08-09T19:48:18Z Sobaka 328 skakels 2923328 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG| ''Spy Cables'' (uitgelekte intelligensiedokumente)}} Die '''''Spy Cables''''' (letterlik '''Spioenasiekabels''' uitgelekte intelligensiedokumente) is 'n reeks uitgelekde [[Staatsveiligheidsagentskap|Suid-Afrikaanse intelligensiediens]] dokumente van globale intelligensie-agentskappe wat in 2015 deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is. Die dokumente dateer van 2006 tot Desember 2014 en is grootliks afgelei van kommunikasie tussen [[Suid-Afrika]] se [[Staatsveiligheidsagentskap]] en verskeie buitelandse agentskappe.<ref>{{Cite web | url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-world-espionage-snowden-guardian-mi6-cia-ssa-mossad-iran-southafrica-leak-150218100147229.html |title = The Spy Cables: A glimpse into the world of espionage &#124; News &#124; al Jazeera}}</ref><ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> Agentskappe wat in die lekkasies ingesluit is, sluit in Israel se [[Mossad]], [[Rusland]] se [[FSB]], en agentskappe van [[Frankryk]], [[Jordanië]], [[Oman]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], die [[Verenigde Koninkryk]] se [[MI6|Geheime Intelligensiediens]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en lande in [[Afrika]].<ref name="Guard23Feb15Netanyahu" /> In een van sy verslae gebaseer op die dokumentkas, het ''Al Jazeera'' onthul dat daar meer as 140 buitelandse [[Spioenasie|spioene]] in Suid-Afrika werksaam is en dat hulle toegang verkry het tot regeringsdepartemente, insluitend die president se kantoor, kernfasiliteite en militêre geheime.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-expose-south-africa-alarming-security-failings-guardian-ssa-150224162919994.html|title=Spy Cables expose S Africa's alarming security failings|last=Jordan|first=Will|date=25 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> Die verslag het gesê dat burgers, staatsamptenare en diplomate die spioene help "deur hulle onwetend van geklassifiseerde inligting te voorsien of deur hulle toegang tot beperkte gebiede toe te laat."<ref name=":0" /> ==Spesifieke onthullings== *Die Israeliese intelligensie-agentskap Mossad het die [[Eerste Minister van Israel]], [[Benjamin Netanyahu]], se bewering weerspreek dat Iran 'n jaar weg was van die vervaardiging van 'n [[Kernwapen|kernwapen]]. 'n Verslag wat deur die Mossad geskryf is, het gesê dat Iran "nie die nodige aktiwiteite uitvoer om wapens te produseer nie". *Die Verenigde State se Sentrale Intelligensie-agentskap ([[CIA]]) het probeer om [[Hamas]] te kontak, al was hulle verbied om dit te doen. *Die leier van die omgewingsgroep [[Greenpeace]] is deur Suid-Koreaanse intelligensie-agentskappe geteiken. *Die president van die Verenigde State, [[Barack Obama]], het die Palestynse president "gedreig" om [[Staat Palestina|Palestina]] se poging tot erkenning by die [[Verenigde Nasies]] terug te trek. *In 2007 het die [[Volksrepubliek China|Volksrepubliek van China]] twee gewapende spanne gestuur om by die [[Pelindaba]]-kernnavorsingsentrum in te breek om tegnologie vir 'n modulêre korrelbedreaktor te steel, volgens die Staatsveiligheidsagentskap. 'n Wag by die reaktor is tydens die inbraak geskiet.<ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Will |date=25 Februarie 2015 |title=Spy Cables: 'China behind S Africa nuclear break-ins' |url=https://www.aljazeera.com/news/2015/2/25/spy-cables-china-behind-s-africa-nuclear-break-ins |access-date=2025-08-04 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> *Suid-Afrikaanse intelligensie het op Rusland intelligensie ingesamel oor 'n omstrede gesamentlike [[satelliet]]ooreenkoms van $100 miljoen.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu/> *Suid-Afrikaanse en Ethiopiese agentskappe het [[Soedan]] daarvan beskuldig dat hulle in 2012 'n komplot ingestel het om die voorsitter van die [[Afrika-unie|Afrika-Unie]]-kommissie, [[Nkosazana Dlamini-Zuma]], in [[Addis Abeba]] te vermoor.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-reveal-african-union-assassination-threat-au-ssa-south-africa-150224142310003.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables reveal African Union assassination threat|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> Die dokumente het ook getoon dat Dlamini-Zuma se verkiesing in 2012 as hoof van die kommissie gespanne diplomatieke politiekery behels het en aanvoerwerk nie net deur Suid-Afrika nie, maar ook deur die Verenigde State en Frankryk ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-allege-meddling-african-union-election-au-south-africa-150224150943705.html|title=Spy cables allege US meddling in African Union election|last=Jordan|first=Will|date=24 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> *Suid-Afrika het Israel daarvan beskuldig dat hulle [[El Al Israel Airlines|El Al Airlines]] as dekmantel vir sy intelligensie-agentskappe gebruik.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-israel-el-al-intelligence-front-guardian-carte-blanche-shinbet-mossad-fro-150224165154900.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables: Israel airline used as intelligence 'front'|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 28 Junie 2012 het 'n groep wat beweer het dat hulle voormalige Mossad-agente is, Suid-Afrika gedreig met 'n kuberaanval teen die land se bank- en finansiële sektore, indien die regering nie ingryp met die boikot-, desinvesterings- en sanksieveldtog nie.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/agents-threatened-cyber-attack-africa-150224153915523.html|author1=Jordan, Will |author2=Radhakrishnan, Rahul |title='Ex-Israeli agents' threatened cyber attack on S Africa|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 30 Julie 2012 het Mossad gedetailleerde inligting oor Mohamed Morsi, wat pas tot president van [[Egipte]] verkies is, versoek.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/02/spy-cables-mossads-questionable-questions-morsi-egypt-israel-mossad-150224141311788.html|author=Swisher, Clayton|title=Spy Cables: Mossad's questionable questions about Morsi|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=25 Februarie 2015}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] i9wm3ynuiq9eqvowrewg5pjfcpfzueu 2923329 2923328 2026-08-09T19:50:12Z Sobaka 328 katergorie 2923329 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG| ''Spy Cables'' (uitgelekte intelligensiedokumente)}} Die '''''Spy Cables''''' (letterlik '''Spioenasiekabels''' uitgelekte intelligensiedokumente) is 'n reeks uitgelekde [[Staatsveiligheidsagentskap|Suid-Afrikaanse intelligensiediens]] dokumente van globale intelligensie-agentskappe wat in 2015 deur ''[[Al Jazeera]]'' en ''[[The Guardian]]'' gepubliseer is. Die dokumente dateer van 2006 tot Desember 2014 en is grootliks afgelei van kommunikasie tussen [[Suid-Afrika]] se [[Staatsveiligheidsagentskap]] en verskeie buitelandse agentskappe.<ref>{{Cite web | url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-world-espionage-snowden-guardian-mi6-cia-ssa-mossad-iran-southafrica-leak-150218100147229.html |title = The Spy Cables: A glimpse into the world of espionage &#124; News &#124; al Jazeera}}</ref><ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> Agentskappe wat in die lekkasies ingesluit is, sluit in Israel se [[Mossad]], [[Rusland]] se [[FSB]], en agentskappe van [[Frankryk]], [[Jordanië]], [[Oman]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]], die [[Verenigde Koninkryk]] se [[MI6|Geheime Intelligensiediens]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en lande in [[Afrika]].<ref name="Guard23Feb15Netanyahu" /> In een van sy verslae gebaseer op die dokumentkas, het ''Al Jazeera'' onthul dat daar meer as 140 buitelandse [[Spioenasie|spioene]] in Suid-Afrika werksaam is en dat hulle toegang verkry het tot regeringsdepartemente, insluitend die president se kantoor, kernfasiliteite en militêre geheime.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-expose-south-africa-alarming-security-failings-guardian-ssa-150224162919994.html|title=Spy Cables expose S Africa's alarming security failings|last=Jordan|first=Will|date=25 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> Die verslag het gesê dat burgers, staatsamptenare en diplomate die spioene help "deur hulle onwetend van geklassifiseerde inligting te voorsien of deur hulle toegang tot beperkte gebiede toe te laat."<ref name=":0" /> ==Spesifieke onthullings== *Die Israeliese intelligensie-agentskap Mossad het die [[Eerste Minister van Israel]], [[Benjamin Netanyahu]], se bewering weerspreek dat Iran 'n jaar weg was van die vervaardiging van 'n [[Kernwapen|kernwapen]]. 'n Verslag wat deur die Mossad geskryf is, het gesê dat Iran "nie die nodige aktiwiteite uitvoer om wapens te produseer nie". *Die Verenigde State se Sentrale Intelligensie-agentskap ([[CIA]]) het probeer om [[Hamas]] te kontak, al was hulle verbied om dit te doen. *Die leier van die omgewingsgroep [[Greenpeace]] is deur Suid-Koreaanse intelligensie-agentskappe geteiken. *Die president van die Verenigde State, [[Barack Obama]], het die Palestynse president "gedreig" om [[Staat Palestina|Palestina]] se poging tot erkenning by die [[Verenigde Nasies]] terug te trek. *In 2007 het die [[Volksrepubliek China|Volksrepubliek van China]] twee gewapende spanne gestuur om by die [[Pelindaba]]-kernnavorsingsentrum in te breek om tegnologie vir 'n modulêre korrelbedreaktor te steel, volgens die Staatsveiligheidsagentskap. 'n Wag by die reaktor is tydens die inbraak geskiet.<ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Will |date=25 Februarie 2015 |title=Spy Cables: 'China behind S Africa nuclear break-ins' |url=https://www.aljazeera.com/news/2015/2/25/spy-cables-china-behind-s-africa-nuclear-break-ins |access-date=2025-08-04 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> *Suid-Afrikaanse intelligensie het op Rusland intelligensie ingesamel oor 'n omstrede gesamentlike [[satelliet]]ooreenkoms van $100 miljoen.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu/> *Suid-Afrikaanse en Ethiopiese agentskappe het [[Soedan]] daarvan beskuldig dat hulle in 2012 'n komplot ingestel het om die voorsitter van die [[Afrika-unie|Afrika-Unie]]-kommissie, [[Nkosazana Dlamini-Zuma]], in [[Addis Abeba]] te vermoor.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-reveal-african-union-assassination-threat-au-ssa-south-africa-150224142310003.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables reveal African Union assassination threat|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> Die dokumente het ook getoon dat Dlamini-Zuma se verkiesing in 2012 as hoof van die kommissie gespanne diplomatieke politiekery behels het en aanvoerwerk nie net deur Suid-Afrika nie, maar ook deur die Verenigde State en Frankryk ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-allege-meddling-african-union-election-au-south-africa-150224150943705.html|title=Spy cables allege US meddling in African Union election|last=Jordan|first=Will|date=24 Februarie 2015|website=Al Jazeera|access-date=2019-03-07}}</ref> *Suid-Afrika het Israel daarvan beskuldig dat hulle [[El Al Israel Airlines|El Al Airlines]] as dekmantel vir sy intelligensie-agentskappe gebruik.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/spy-cables-israel-el-al-intelligence-front-guardian-carte-blanche-shinbet-mossad-fro-150224165154900.html|author=Jordan, Will|title=Spy cables: Israel airline used as intelligence 'front'|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 28 Junie 2012 het 'n groep wat beweer het dat hulle voormalige Mossad-agente is, Suid-Afrika gedreig met 'n kuberaanval teen die land se bank- en finansiële sektore, indien die regering nie ingryp met die boikot-, desinvesterings- en sanksieveldtog nie.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/agents-threatened-cyber-attack-africa-150224153915523.html|author1=Jordan, Will |author2=Radhakrishnan, Rahul |title='Ex-Israeli agents' threatened cyber attack on S Africa|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=24 Februarie 2015}}</ref> *Op 30 Julie 2012 het Mossad gedetailleerde inligting oor Mohamed Morsi, wat pas tot president van [[Egipte]] verkies is, versoek.<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/02/spy-cables-mossads-questionable-questions-morsi-egypt-israel-mossad-150224141311788.html|author=Swisher, Clayton|title=Spy Cables: Mossad's questionable questions about Morsi|publisher=Al Jazeera|date=24 Februarie 2015|access-date=25 Februarie 2015}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spioenasie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] lgalg3kas8qt57ki5cach9mtt12kbk4 1 464701 2923302 2026-08-09T19:01:37Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2923302 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 4 464702 2923310 2026-08-09T19:30:20Z SpesBona 2720 + [[Reusebotsingshipotese]] 2923310 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|200px|links|’n Kunstenaarsvoorstelling van die botsing tussen die Aarde en "Theia" wat gelei het tot die vorming van die maan.}} Volgens die '''[[reusebotsingshipotese]]''', soms die '''Theia-botsing''' genoem, het die [[Maan]] gevorm uit materiaal wat oorgebly het ná ’n groot botsing sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede tussen die [[Aarde]] en ’n ander [[hemelliggaam]] omtrent so groot soos [[Mars]]. Die hipotese is in 1946 deur die Kanadese geoloog Reginald Daly voorgestel. Daarvolgens het die [[protoplaneet]] Theia 'n [[Baanresonansie van 1:1|wentelbaan met die Aarde gedeel]] voordat hulle gebots het. Die uitwerpingsmateriaal van die botsing het later [[akkresieskyf|geakkreseer]] om die Maan te vorm. Die protoplaneet is [[Theia (planeet)|Theia]] gedoop; dit is genoem na 'n [[Theia|mitiese Griekse Titaan]] wat die moeder van [[Selene]], die godin van die Maan, was. Die ontleding van maanrotse wat in ’n 2016-verslag gepubliseer is, dui daarop dat die botsing 'n direkte slag kon gewees het, wat fragmentasie en 'n deeglike vermenging van albei ouerliggame veroorsaak het. Die reusebotsingshipotese is tans die gunstelinghipotese onder [[sterrekundige]]s vir die vorming van die Maan. Bewyse wat dié hipotese ondersteun, sluit in: * Die Maan se wentelbaan het 'n soortgelyke oriëntasie as die Aarde se rotasie, albei het 'n soortgelyke hoek tot die [[sonnebaan]]. * Die stabiele isotoopverhoudings van maan- en aardrotse is identies, wat 'n gemeenskaplike oorsprong impliseer. * Die Aarde-Maan-stelsel het 'n abnormaal hoë [[hoekmomentum]], wat beteken dat die momentum van die Aarde se rotasie, die Maan se rotasie en die Maan se wentelbaan om die Aarde baie hoër is as dié van ander [[aardplanete]]. 'n Reusebotsing kon dié oortollige momentum verskaf het. * Maanmonsters dui aan die Maan was eens tot 'n aansienlike, maar onbekende, diepte gesmelt. Dit sou baie meer [[energie]] vereis het as wat voorspel word vir die akkresie van 'n hemelliggaam met die Maan se grootte en massa. ’n Uiters energieke proses, soos ’n reusebotsing, kon dié energie verskaf het. * Die Maan het 'n relatief klein [[yster]]kern, en dus 'n baie laer [[digtheid]] as die Aarde. Rekenaarmodelle van 'n reusebotsing met 'n Marsgrootteliggaam dui daarop dat die botsende liggaam se kern waarskynlik diep in die Aarde sou dring en met sy eie kern sou saamsmelt. Dit sou veroorsaak dat die Maan, wat gevorm is uit die uitwerping van ligter kors- en mantelfragmente, minder metaalagtige yster oor het as ander planetêre liggame. * Die Maan het minder [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige]] elemente as die Aarde. Dié elemente, wat by relatief lae temperature verdamp, kon verlore gegaan het in 'n hoë-energievoorval, met die Maan se kleiner swaartekrag wat hulle nie weer kon vasvang nie, terwyl die Aarde dit wel kon doen. * Daar is bewyse van soortgelyke botsings in ander sterstelsels, wat tot puinskywe lei. * Reusebotsings is in ooreenstemming met die leidende teorie oor die vorming en evolusie van die Sonnestelsel. : ''[[Reusebotsingshipotese|...lees verder]]'' msexwpvgdnxmdtri1ldqzplzdubgjqg 4 464703 2923311 2026-08-09T19:31:05Z SpesBona 2720 + [[Lêer:Milky way in Elbrus.jpg]] 2923311 wikitext text/x-wiki Die [[Melkweg]] bo [[Elbroes]], die hoogste berg in die [[Kaukasus]]. {{Omraam|Milky way in Elbrus.jpg|400px|links|Die Melkweg bo Elbroes, die hoogste berg in die Kaukasus.}} 3rqmr3aplbaar7dihat03t831zeg48z 1 464704 2923334 2026-08-09T20:03:14Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2923334 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464705 2923340 2026-08-09T20:14:35Z Pynappel 70858 Vertaal uit Engels 2923340 wikitext text/x-wiki '''Buitengewone professor''' is 'n gesogte akademiese titel wat aan 'n klein aantal buitengewone permanent aangestelde [[professor|professore]] by universiteite, skole of departemente toegeken word, hoofsaaklik in Anglo-Amerikaanse en Statebond-lande. Ontvangers van hierdie eerbewys is dikwels akademici wat "uitsonderlike vakkundige prestasies" gelewer het, "internasionale aansien binne hul onderskeie studievelde" verwerf het, en/of wat veral bekend is vir die "transformerende aard van hul bydraes tot die bevordering van kennis".<ref>{{Cite web|url=https://uwaterloo.ca/secretariat/distinguished-professor-emeritusa-designation|title=Distinguished Professor Emeritus/a Designation &#124; Secretariat &#124; University of Waterloo|website=Uwaterloo.ca|access-date=5 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uvm.edu/dofa/university-distinguished-professor-program|title=University Distinguished Professor Program &#124; Division of...|website=Uvm.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> Sommige vooraanstaande professore beklee moontlik begiftigde leerstoele,<ref name=":0">{{cite web |title=The Hierarchy of Professors, Explained |url=https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |website=TheBestSchools.org |date=23 August 2018 |access-date=24 January 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525162624/https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |url-status=live }}</ref> of ontvang 'n inkrementele toelaag bykomend tot hul basissalaris.<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260709143013/https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/guidelines-dup.aspx|title=Guidelines for Distinguished University Professor Selection|website=Web.archive.org|access-date=5 August 2026}}</ref> Aangesien dit gewoonlik eie is aan die instelling wat dit toeken, is "buitengewone professor" een van die hoogste senioriteitstitels in die akademie na pasgemaakte titels soos "president se professor", "universiteitsprofessor", "buitengewone navorsingsprofessor", "buitengewone onderwysprofessor", "buitengewone universiteitsprofessor", "universiteits- buitengewone professor" of "regent se professor". (Sommige instellings ken universiteitspesifieke formele titels toe vir hul mees senior vlak van erkenning, soos [[Massachusetts Institute of Technology|M.I.T.]] se "instituutprofessor", [[Yale-universiteit]] se "sterlingprofessor", of [[Duke-universiteit]] se "James B. Duke-professor".) Ondanks hierdie verskeidenheid word albei kategorieë eerbewyse uitsluitlik toegeken aan 'n klein persentasie van die top vaste fakulteit wat as besonder belangrik in hul onderskeie navorsingsvelde beskou word.<ref name=":0" /> Sekere akademiese en/of vakkundige organisasies mag ook die titel "buitengewone professor" toeken as erkenning vir prestasie oor die loop van 'n akademiese loopbaan (eerder as vir 'n spesifieke ontdekking of 'n enkele geval van baanbrekende navorsing). Die Association of Collegiate Schools of Architecture erken byvoorbeeld jaarliks tot vyf fakulteitslede by argitektuurskole in die [[Verenigde State]] en [[Kanada]] met die ACSA- buitengewone professor -toekenning.<ref>{{cite web|url=http://acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|title=ACSA Distinguished Professor Awards|work=acsa-arch.org|access-date=24 January 2022|archive-date=9 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909202848/http://www.acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|url-status=live}}</ref> Die relatiewe skaarsheid van vooraanstaande professore binne die akademie is deels toe te skryf aan diskresionêre beperkings wat universiteite oplê: hulle beperk die aantal kandidaatnominasies wat aanvaar sal word, of stel selfs 'n plafon op sulke poste as 'n vaste persentasie van die totale akademiese personeel.<ref>{{cite web|url=https://www.mtu.edu/provost/resources/awards/distinguished-university-professorships.pdf|format=PDF|title=University & Distinguished Professorships|website=Mtu.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Akademie]] 5mpd0v1psnaa6623j7uyq8gc8jsxplp 2923347 2923340 2026-08-09T20:27:07Z Pynappel 70858 Eienaam 2923347 wikitext text/x-wiki '''Buitengewone professor''' is 'n gesogte akademiese titel wat aan 'n klein aantal buitengewone permanent aangestelde [[professor|professore]] by universiteite, skole of departemente toegeken word, hoofsaaklik in Anglo-Amerikaanse en Statebond-lande. Ontvangers van hierdie eerbewys is dikwels akademici wat "uitsonderlike vakkundige prestasies" gelewer het, "internasionale aansien binne hul onderskeie studievelde" verwerf het, en/of wat veral bekend is vir die "transformerende aard van hul bydraes tot die bevordering van kennis".<ref>{{Cite web|url=https://uwaterloo.ca/secretariat/distinguished-professor-emeritusa-designation|title=Distinguished Professor Emeritus/a Designation &#124; Secretariat &#124; University of Waterloo|website=Uwaterloo.ca|access-date=5 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uvm.edu/dofa/university-distinguished-professor-program|title=University Distinguished Professor Program &#124; Division of...|website=Uvm.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> Sommige vooraanstaande professore beklee moontlik begiftigde leerstoele,<ref name=":0">{{cite web |title=The Hierarchy of Professors, Explained |url=https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |website=TheBestSchools.org |date=23 August 2018 |access-date=24 January 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525162624/https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |url-status=live }}</ref> of ontvang 'n inkrementele toelaag bykomend tot hul basissalaris.<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260709143013/https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/guidelines-dup.aspx|title=Guidelines for Distinguished University Professor Selection|website=Web.archive.org|access-date=5 August 2026}}</ref> Aangesien dit gewoonlik eie is aan die instelling wat dit toeken, is "buitengewone professor" een van die hoogste senioriteitstitels in die akademie na pasgemaakte titels soos "president se professor", "universiteitsprofessor", "buitengewone navorsingsprofessor", "buitengewone onderwysprofessor", "buitengewone universiteitsprofessor", "universiteits- buitengewone professor" of "regent se professor". (Sommige instellings ken universiteitspesifieke formele titels toe vir hul mees senior vlak van erkenning, soos [[Massachusetts Institute of Technology|M.I.T.]] se "instituutprofessor", [[Yale-universiteit]] se "Sterling-professor", of [[Duke-universiteit]] se "James B. Duke-professor".) Ondanks hierdie verskeidenheid word albei kategorieë eerbewyse uitsluitlik toegeken aan 'n klein persentasie van die top vaste fakulteit wat as besonder belangrik in hul onderskeie navorsingsvelde beskou word.<ref name=":0" /> Sekere akademiese en/of vakkundige organisasies mag ook die titel "buitengewone professor" toeken as erkenning vir prestasie oor die loop van 'n akademiese loopbaan (eerder as vir 'n spesifieke ontdekking of 'n enkele geval van baanbrekende navorsing). Die Association of Collegiate Schools of Architecture erken byvoorbeeld jaarliks tot vyf fakulteitslede by argitektuurskole in die [[Verenigde State]] en [[Kanada]] met die ACSA- buitengewone professor -toekenning.<ref>{{cite web|url=http://acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|title=ACSA Distinguished Professor Awards|work=acsa-arch.org|access-date=24 January 2022|archive-date=9 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909202848/http://www.acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|url-status=live}}</ref> Die relatiewe skaarsheid van vooraanstaande professore binne die akademie is deels toe te skryf aan diskresionêre beperkings wat universiteite oplê: hulle beperk die aantal kandidaatnominasies wat aanvaar sal word, of stel selfs 'n plafon op sulke poste as 'n vaste persentasie van die totale akademiese personeel.<ref>{{cite web|url=https://www.mtu.edu/provost/resources/awards/distinguished-university-professorships.pdf|format=PDF|title=University & Distinguished Professorships|website=Mtu.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Akademie]] 3hw6yiax7v4ki2oglqxfcd0my36cewg 2923349 2923347 2026-08-09T20:40:59Z Pynappel 70858 2923349 wikitext text/x-wiki '''Buitengewone professor''' is 'n gesogte akademiese titel wat aan 'n klein aantal buitengewone permanent aangestelde [[professor|professore]] by [[Universiteit|universiteite]], [[Skool|skole]] of departemente toegeken word, hoofsaaklik in Anglo-Amerikaanse en [[Britse Statebond|Statebond]]-lande. Ontvangers van hierdie eerbewys is dikwels akademici wat "uitsonderlike vakkundige prestasies" gelewer het, "internasionale aansien binne hul onderskeie studievelde" verwerf het, en/of wat veral bekend is vir die "transformerende aard van hul bydraes tot die bevordering van kennis".<ref>{{Cite web|url=https://uwaterloo.ca/secretariat/distinguished-professor-emeritusa-designation|title=Distinguished Professor Emeritus/a Designation &#124; Secretariat &#124; University of Waterloo|website=Uwaterloo.ca|access-date=5 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uvm.edu/dofa/university-distinguished-professor-program|title=University Distinguished Professor Program &#124; Division of...|website=Uvm.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> Sommige vooraanstaande professore beklee moontlik begiftigde leerstoele,<ref name=":0">{{cite web |title=The Hierarchy of Professors, Explained |url=https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |website=TheBestSchools.org |date=23 August 2018 |access-date=24 January 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525162624/https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |url-status=live }}</ref> of ontvang 'n inkrementele toelaag bykomend tot hul basissalaris.<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260709143013/https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/guidelines-dup.aspx|title=Guidelines for Distinguished University Professor Selection|website=Web.archive.org|access-date=5 August 2026}}</ref> Aangesien dit gewoonlik eie is aan die instelling wat dit toeken, is "buitengewone professor" een van die hoogste senioriteitstitels in die akademie na pasgemaakte titels soos "president se professor", "universiteitsprofessor", "buitengewone navorsingsprofessor", "buitengewone onderwysprofessor", "buitengewone universiteitsprofessor", "universiteits- buitengewone professor" of "regent se professor". (Sommige instellings ken universiteitspesifieke formele titels toe vir hul mees senior vlak van erkenning, soos [[Massachusetts Institute of Technology|M.I.T.]] se "instituutprofessor", [[Yale-universiteit]] se "Sterling-professor", of [[Duke-universiteit]] se "James B. Duke-professor".) Ondanks hierdie verskeidenheid word albei kategorieë eerbewyse uitsluitlik toegeken aan 'n klein persentasie van die top vaste fakulteit wat as besonder belangrik in hul onderskeie navorsingsvelde beskou word.<ref name=":0" /> Sekere akademiese en/of vakkundige organisasies mag ook die titel "buitengewone professor" toeken as erkenning vir prestasie oor die loop van 'n akademiese loopbaan (eerder as vir 'n spesifieke ontdekking of 'n enkele geval van baanbrekende navorsing). Die Association of Collegiate Schools of Architecture erken byvoorbeeld jaarliks tot vyf fakulteitslede by argitektuurskole in die [[Verenigde State]] en [[Kanada]] met die ACSA- buitengewone professor -toekenning.<ref>{{cite web|url=http://acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|title=ACSA Distinguished Professor Awards|work=acsa-arch.org|access-date=24 January 2022|archive-date=9 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909202848/http://www.acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|url-status=live}}</ref> Die relatiewe skaarsheid van vooraanstaande professore binne die akademie is deels toe te skryf aan diskresionêre beperkings wat universiteite oplê: hulle beperk die aantal kandidaatnominasies wat aanvaar sal word, of stel selfs 'n plafon op sulke poste as 'n vaste persentasie van die totale akademiese personeel.<ref>{{cite web|url=https://www.mtu.edu/provost/resources/awards/distinguished-university-professorships.pdf|format=PDF|title=University & Distinguished Professorships|website=Mtu.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Akademie]] 0343tnu0h37o4w6hq8zcvbxkl1uqbim 2923442 2923349 2026-08-10T08:24:57Z Pynappel 70858 2923442 wikitext text/x-wiki '''Buitengewone professor''' is 'n gesogte akademiese titel wat aan 'n klein aantal buitengewone permanent aangestelde [[professor|professore]] by [[Universiteit|universiteite]], [[Skool|skole]] of departemente toegeken word, hoofsaaklik in Anglo-Amerikaanse en [[Britse Statebond|Statebond]]-lande. Ontvangers van hierdie eerbewys is dikwels akademici wat "uitsonderlike vakkundige prestasies" gelewer het, "internasionale aansien binne hul onderskeie studievelde" verwerf het, en/of wat veral bekend is vir die "transformerende aard van hul bydraes tot die bevordering van kennis".<ref>{{Cite web|url=https://uwaterloo.ca/secretariat/distinguished-professor-emeritusa-designation|title=Distinguished Professor Emeritus/a Designation &#124; Secretariat &#124; University of Waterloo|website=Uwaterloo.ca|access-date=5 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uvm.edu/dofa/university-distinguished-professor-program|title=University Distinguished Professor Program &#124; Division of...|website=Uvm.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> Sommige vooraanstaande professore beklee moontlik [[Begiftigde leerstoel|begiftigde leerstoele]],<ref name=":0">{{cite web |title=The Hierarchy of Professors, Explained |url=https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |website=TheBestSchools.org |date=23 August 2018 |access-date=24 January 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525162624/https://thebestschools.org/magazine/professors-ranks/ |url-status=live }}</ref> of ontvang 'n inkrementele toelaag bykomend tot hul basissalaris.<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260709143013/https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/guidelines-dup.aspx|title=Guidelines for Distinguished University Professor Selection|website=Web.archive.org|access-date=5 August 2026}}</ref> Aangesien dit gewoonlik eie is aan die instelling wat dit toeken, is "buitengewone professor" een van die hoogste senioriteitstitels in die akademie na pasgemaakte titels soos "president se professor", "universiteitsprofessor", "buitengewone navorsingsprofessor", "buitengewone onderwysprofessor", "buitengewone universiteitsprofessor", "universiteits- buitengewone professor" of "regent se professor". (Sommige instellings ken universiteitspesifieke formele titels toe vir hul mees senior vlak van erkenning, soos [[Massachusetts Institute of Technology|M.I.T.]] se "instituutprofessor", [[Yale-universiteit]] se "Sterling-professor", of [[Duke-universiteit]] se "James B. Duke-professor".) Ondanks hierdie verskeidenheid word albei kategorieë eerbewyse uitsluitlik toegeken aan 'n klein persentasie van die top vaste fakulteit wat as besonder belangrik in hul onderskeie navorsingsvelde beskou word.<ref name=":0" /> Sekere akademiese en/of vakkundige organisasies mag ook die titel "buitengewone professor" toeken as erkenning vir prestasie oor die loop van 'n akademiese loopbaan (eerder as vir 'n spesifieke ontdekking of 'n enkele geval van baanbrekende navorsing). Die Association of Collegiate Schools of Architecture erken byvoorbeeld jaarliks tot vyf fakulteitslede by argitektuurskole in die [[Verenigde State]] en [[Kanada]] met die ACSA- buitengewone professor -toekenning.<ref>{{cite web|url=http://acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|title=ACSA Distinguished Professor Awards|work=acsa-arch.org|access-date=24 January 2022|archive-date=9 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909202848/http://www.acsa-arch.org/programs-events/awards/archives/DP|url-status=live}}</ref> Die relatiewe skaarsheid van vooraanstaande professore binne die akademie is deels toe te skryf aan diskresionêre beperkings wat universiteite oplê: hulle beperk die aantal kandidaatnominasies wat aanvaar sal word, of stel selfs 'n plafon op sulke poste as 'n vaste persentasie van die totale akademiese personeel.<ref>{{cite web|url=https://www.mtu.edu/provost/resources/awards/distinguished-university-professorships.pdf|format=PDF|title=University & Distinguished Professorships|website=Mtu.edu|access-date=5 August 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Akademie]] 3knehi0cja7270jwme5xxx0d00xu3g7 0 464706 2923341 2026-08-09T20:15:16Z Pynappel 70858 Stuur aan na [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] 2923341 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] rpr0gu836q82n2ux3e8z2hocna3aze3 6 464708 2923419 2026-08-10T04:42:03Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die Mirage IIICZ met die reeksnommer 801 (kodeletter B) word gesien in die kleurskema wat vanaf 1963 deur die Mirage III’s gedra is. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2923419 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Mirage IIICZ met die reeksnommer 801 (kodeletter B) word gesien in die kleurskema wat vanaf 1963 deur die Mirage III’s gedra is. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-4.0}} k300phavvn947fk90gcxm2qf8l9fk3c 6 464709 2923420 2026-08-10T04:50:12Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Mirage IIIBZ reeksnommer 818 is geverf in ’n skema wat uit ’n rooi blitsstraal, rooi rondom die enjinluginlaat, rooi op die stertvin en ’n swart neus bestaan. Let op die wit kodeletter R op die stertvin. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2923420 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Mirage IIIBZ reeksnommer 818 is geverf in ’n skema wat uit ’n rooi blitsstraal, rooi rondom die enjinluginlaat, rooi op die stertvin en ’n swart neus bestaan. Let op die wit kodeletter R op die stertvin. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 4hqq2jq7bolrflawerz1cuoczsrup8i 2 464710 2923421 2026-08-10T05:30:45Z Willodene 212492 /* */ ek Sal nie elke dag nuwe artikels skryf nie maar Sal soveel skryf wat ek kan 2923421 wikitext text/x-wiki '''n Nuwe mense''' ''Hello almal ek is Willodene ek is n plaas journalist, ek is Baie advontuurlistige hoe meer van die uitsig die klik weird van die berg en roer bootjies.'' Ja, ek is hier om met julle ons natuur en Geskiedenis te deel baie dankie bujvrsfh08424nwcv5m63ctkyqe2mc8 6 464711 2923433 2026-08-10T06:58:13Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=2 Eskader het in 1988 vyf-en-twintig jaar van SALM-Mirage III-bedrywighede gevier deur IIICZ reeksnommer 802 in ’n spesiale skema te verf. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1988 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2923433 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=2 Eskader het in 1988 vyf-en-twintig jaar van SALM-Mirage III-bedrywighede gevier deur IIICZ reeksnommer 802 in ’n spesiale skema te verf. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1988 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 8rqi4w53vothhwn577l9ryuqdwivxlb 1 464712 2923436 2026-08-10T07:32:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2923436 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464713 2923441 2026-08-10T08:23:06Z JMK 649 +kat 2923441 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Cornerstone ceremonies in South Africa|Hoeksteenleggings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] 2dsuphrwy1yb01knriskitzq478nd14 2923483 2923441 2026-08-10T10:15:43Z JMK 649 +kat 2923483 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Cornerstone ceremonies in South Africa|Hoeksteenleggings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Hoekstene in Suid-Afrika]] 6vdx82cf6u25xoazaqnptk0tjpep2mk 0 464714 2923444 2026-08-10T08:28:16Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met ''n '''Begiftigde leerstoel''' of begiftigde [[professor|professoraat]] is 'n pos wat permanent betaal word uit die inkomste van 'n skenkingsfonds wat spesifiek vir daardie doel op die been gebring is. Om 'n begiftigde leerstoel te vestig, kos by groot navorsingsuniversiteite gewoonlik tussen VS$1 miljoen en VS$5 miljoen.<ref>{{Cite web |title= UCLA Endowment Minimums |url=https://www.uclafoundation.org/resources.aspx?content=endowment |access-date=2023-03-03 |websit...' 2923444 wikitext text/x-wiki 'n '''Begiftigde leerstoel''' of begiftigde [[professor|professoraat]] is 'n pos wat permanent betaal word uit die inkomste van 'n skenkingsfonds wat spesifiek vir daardie doel op die been gebring is. Om 'n begiftigde leerstoel te vestig, kos by groot navorsingsuniversiteite gewoonlik tussen VS$1 miljoen en VS$5 miljoen.<ref>{{Cite web |title= UCLA Endowment Minimums |url=https://www.uclafoundation.org/resources.aspx?content=endowment |access-date=2023-03-03 |website=UCLA Foundation |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20230326000448/https://www.uclafoundation.org/resources.aspx?content=endowment |archive-date= Mar 26, 2023 }}</ref> Die pos word tipies aan 'n bepaalde departement toegewys. Die skenker mag moontlik toegelaat word om die pos te benoem. Begiftigde professorate help die universiteit deurdat hulle 'n fakulteitslid verskaf wat nie volledig uit die bedryfsbegroting betaal hoef te word nie, wat die universiteit in staat stel om óf sy student-tot-fakulteit-verhouding te verlaag - 'n statistiek wat vir universiteitsranglyste en ander institusionele evaluerings gebruik word - óf geld wat andersins aan salarisse bestee sou word, na ander behoeftes van die universiteit te kanaliseer. Daarbenewens word dit in die akademiese wêreld as 'n eer beskou om so 'n professoraat te beklee, en die universiteit kan dit gebruik om sy beste fakulteit te beloon of om topprofessore van ander instellings te werf.<ref name="Cornell">{{Cite web |last=Miller |first=Paul |title=Teacher, Scholar, Mentor, Friend |url=https://celebrate.cornell.edu/learn/mentor4.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050501174505/http://www.celebrate.cornell.edu/learn/mentor.html |archive-date=May 1, 2005 |website=Celebrate Cornell Faculty}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Akademie]] 1ubeng7s8gy9i993sx7492bfjgd8srz 0 464715 2923460 2026-08-10T09:12:48Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2923460 wikitext text/x-wiki '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] YouTuber bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} f7vhivz0923wpvczqal2yo1wagvhv4o 2923465 2923460 2026-08-10T09:17:00Z Sobaka 328 kategorie 2923465 wikitext text/x-wiki '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] YouTuber bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:YouTube]] sfnr9rthj5h9sigew1yq871pu74b9q1 2923468 2923465 2026-08-10T09:19:36Z Sobaka 328 kategoriie 2923468 wikitext text/x-wiki '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] YouTuber bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Arieh}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:YouTube]] hpdw5ofe33xoz7pb0e7kpv5ieinqupa 2923469 2923468 2026-08-10T09:27:09Z Sobaka 328 inligtingkas 2923469 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Arieh Smith | Beeld = Xiaomanyc Cree (cropped).png | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Xiaoma in 2024 | Geboortenaam = Arieh Smith | Alias = Xiaoma | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1990|7|20}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Veeltalige | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] YouTuber bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Arieh}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:YouTube]] nbwsi9ivv2y232xms3rc3zb1qq9qloe 2923472 2923469 2026-08-10T09:35:27Z Sobaka 328 bywerk 2923472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Arieh Smith | Beeld = Xiaomanyc Cree (cropped).png | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Xiaoma in 2024 | Geboortenaam = Arieh Smith | Alias = Xiaoma | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1990|7|20}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Veeltalige | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 12970508 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] YouTuber bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Arieh}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:YouTube]] ksck3ewn47rdn2suhh90dvpg4kq8cf6 1 464716 2923462 2026-08-10T09:14:35Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2923462 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464717 2923473 2026-08-10T09:35:48Z JMK 649 skep kat 2923473 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Staatsmodelschool (Pretoria)|Staatsmodelschool}} [[Kategorie:Geskiedenis van Pretoria]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] rt2o7zta6pvy3eklnmyuvl4cpdm5uid 14 464718 2923482 2026-08-10T10:15:06Z JMK 649 skep kat 2923482 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Corner stones in South Africa|Hoekstene in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] rcpqucq7fv9sq1ypo9me7it50abc5zb